Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 174/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.71ust. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi L. S. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżących L. S. i A. M. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga L. S. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie sprawy:

Decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Burmistrz Gminy i Miasta M. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 4, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust.

1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm., zwana dalej: "ustawą środowiskową"), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu wniosku R. G., działającej z upoważnienia firmy [...] z siedzibą w L. z dnia [...] grudnia 2013 r., określił warunki

i uwarunkowania środowiskowe na realizację inwestycji polegającej na budowie kompleksu budynków na cele przetwórstwa rolniczego wraz z towarzyszącą infrastrukturą na terenie działek o numerach ewidencyjnych: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]

i [...], położonych w B.. Po przeanalizowaniu raportu oddziaływania na środowisko organ I instancji uznał, że przy uwzględnieniu uwarunkowań niniejszej decyzji ww. przedsięwzięcie nie spowoduje przekroczenia norm określonych obowiązującymi przepisami.

Burmistrz ponadto wskazał, że w toku postępowania w dniu [...] lutego 2014 r. wpłynęło do organu pismo L. S., reprezentującego P. G. R. "G.", w którym zaproponowano alternatywne warianty przeprowadzenia ścieków tak, aby nie były one wprowadzane do rzeki Ż. przed stawami rybnymi w G.. W dniu [...] listopada 2014 r. L. S. i A. M. złożyli ponowne pismo ze swoimi uwagami oraz wnioskami o uznanie ich za stronę postępowania. W odpowiedzi na te pisma Burmistrz stwierdził, że zaproponowana przez inwestora trasa odprowadzenia ścieków nie spowoduje pogorszenia warunków w stawach w G., co wykazał raport oddziaływania na środowisko. Proponowane przez inwestora rozwiązania w sposób wystarczający zapewniają ochronę środowiska, w tym wód rzeki Ż.. Wobec powyższego nie przyjęto alternatywnych dróg odprowadzania ścieków, zaproponowanych przez L. S. oraz postulatów z pisma z dnia [...] listopada 2014 r. Według oceny Burmistrza, nie jest naruszany w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej interes prawny L. S. i A. M.. Podstawą do uznania za stronę nie może być fakt posiadania przez nich nieruchomości ze stawami, oddalonymi od terenu inwestycji o około [...] km, do których wpływają wody rzeki Ż..

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli L. S. i A. M. (dalej: "skarżący") podając, iż niezrozumiałym jest dla nich przytoczenie w podstawie prawnej ww. decyzji art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej. Nadto decyzja ta,

w części dotyczącej określenia warunków i uwarunkowań środowiskowych na realizację inwestycji w pkt 3 dotyczącym zaprojektowania urządzeń zapewniających oczyszczenie ścieków odprowadzanych do rzeki Ż. przytacza błędne rozporządzenie Ministra Środowiska, powinno być rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 stycznia 2009 r. (Dz. U. 2009 r. Nr 27, poz.169). Wskazali, iż nie zostali przez organ I instancji uznani za strony tego postępowania. W uzasadnieniu ww. decyzji podano nieprawdziwe dane, gdyż zamierzenie inwestycyjne dotyczy kompleksu budynków wraz z towarzyszącą infrastrukturą, co oznacza, że inwestycja oddalona jest [...]m od stawów, a nie jak podano [...]km.

Ponadto karta informacyjna przedsięwzięcia posiada błędy formalne, do usunięcia których powinien zostać wezwany wnioskodawca, tj.: 1) ww. dokument nie zawiera charakterystyki ścieków oczyszczonych właściwych dla tego rodzaju przedsięwzięcia, czyli dla przetwórstwa rolnego - brak jest odwołania do stężenia chloru całkowitego, substancji ekstrahujących się eterem naftowym oraz adsorbowanych związków chloro-organicznych AOX; 2) brzmienie dokumentu jest niejednoznaczne, to znaczy we wstępnej informacji o rodzaju przedsięwzięcia podano: "przetwórstwo rolnicze", natomiast na str. 9 czytamy: "Po terenie wylęgarni poruszało się będzie ...";

3) brak jest informacji o wykonawcy karty informacyjnej przedsięwzięcia.

Skarżący wyjaśnili, że na powierzchni ok. [...]ha prowadzą gospodarstwa rybackie we wsi G. w gminie N. M. nad P., zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez Starostę G. [...] lutego 2004 r. Gospodarstwo położone jest w obszarze chronionym Natura 2000 i stanowi wydzielony obręb hodowlany. Źródła historyczne podają, że w stawach go. karpie hoduje się od kilkuset lat. Ich gospodarstwa, poprzez stosowanie tradycyjnych i przyjaznych środowisku praktyk, biorą udział w wodno-środowiskowym programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa". Istotą i podstawą hodowli ryb jest jakość wody. Stawy zasila rzeka Ż. wpadająca do stawu "O." rozpoczynającego kompleks stawów położonych w układzie paciorkowym, co oznacza że wody tej rzeki

w całości trafiają do danego kompleksu, bez możliwości jego ominięcia. Uważają, że wpuszczenie do rzeki, a następnie do stawów [...] ton (patrz karta informacyjna przedsięwzięcia) ścieków przemysłowych na dobę narusza ich interes, co automatycznie czyni ich stroną postępowania. Odmowa powyższego jest przejawem urzędniczej arogancji i bezduszności. Planowana inwestycja jest olbrzymim zakładem przemysłowym, jakiego nie ma w rejonie, ale trzeba próbować pogodzić różne interesy,

a odmowa udziału w postępowaniu na starcie dyskryminuje ich.

Skarżący podnieśli, że według danych z operatu wodnoprawnego dla stawów

w G., średni roczny przepływ wody w rzece Ż. wynosi 590 dm3/s, co

w porównaniu ze 178 dm3/s (dane z karty informacyjnej) wprowadzanych ścieków powoduje, że ścieki zwiększą o 30% ilość wody w rzece. Przy niskich stanach normalnych (295 dm3/s) ścieki przemysłowe stanowić będą 38% wody w rzece. Twierdzenie, że taki stan rzeczy pozostaje bez wpływu na środowisko oraz jakość wody w rzece, a tym samym w stawach hodowlanych jest niezrozumiałe. Uważają, że karta informacyjna i operat oceny wpływu na środowisko zawierają nieścisłości, które inwestor powinien wyjaśnić. Ponadto, decyzja środowiskowa nie ustala: wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych (pkt 4), wymogów w zakresie ograniczenia transgranicznego odziaływania na środowisko (pkt 5) oraz nie stwierdza konieczności przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko (pkt 9).

Skarżący wskazali także na opracowanie wykonane na zlecenie inwestora przez dr M. C. z Pracowni Ichtiobiologii i Rybactwa SGGW, które stwierdza między innymi, że w rzece Ż. żyją cenne przyrodniczo gatunki, w tym objęte ścisłą ochroną gatunkową. Odprowadzanie ścieków z projektowanej oczyszczalni może mieć negatywny wpływ na te wrażliwe na zmiany środowiskowe gatunki. Nieomal każda ingerencja w tym środowisku obniży jego wartość przyrodniczą, a udział ścieków

w stosunku do niskiego przepływu rzeki jest bardzo wysoki. Ze względu na ładunek zanieczyszczeń wprowadzanych do rzeki wskazane jest wybudowanie zbiornika buforowego. Podali, że planowana oczyszczalnia ścieków spowoduje natychmiastowe śnięcie ryb i powoli, systematycznie będzie niszczyła środowisko w rzece i stawach hodowlanych. Dla nich, użytkowników stawów rybnych w G., jest oczywiste, że po uruchomieniu inwestycji koniec hodowli karpia to tylko kwestia czasu.

Decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3, orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, iż skarżący nie brali udziału w postępowaniu przed organem I instancji w charakterze strony. Stronami w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych są podmioty, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Jak wynika ze sporządzonego na potrzeby niniejszej sprawy raportu oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, uciążliwości z nim związane to: hałas, emisja zanieczyszczeń do powietrza oraz odprowadzanie ścieków

z oczyszczalni do rzeki Ż.. Skarżący swoje roszczenie o uznanie ich za strony przedmiotowego postępowania uzasadniają tym, że zrzucane ścieki będą miały wpływ na jakość wody w rzece Ż., która bezpośrednio zasila ich stawy hodowlane.

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie, w tym

w szczególności raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia wraz z uzupełnieniami (pozytywnie przyjętego przez wyspecjalizowane organy, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G.), Kolegium uznało, że gospodarstwo rybackie skarżących we wsi G. znajduje się poza zasięgiem oddziaływania tego przedsięwzięcia, związanego z odprowadzaniem ścieków do rzeki Ż.. Na stronie 7 uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia z października 2014 r. stwierdzono, że nie będzie bezpośredniego oddziaływania ścieków z oczyszczalni na ichtiofaunę. Skoro nie będzie wpływu na ichtiofaunę na odcinku rzeki Żelaznej, znajdującej się na długości [...] m poza obszarem Natura 2000, to tym bardziej na ichtiofaunę stawów rybnych, które znajdują się [...] m (rozwinięcie koryta) od miejsca zrzutu i na sam obszar Natura 2000. Oddziaływanie pośrednie lub wtórne może występować jako wpływ innego bezpośredniego oddziaływania. Innego bezpośredniego oddziaływania w wyniku realizacji inwestycji nie zidentyfikowano,

a zatem nie przewiduje się pośrednich lub wtórnych oddziaływań na ichtiofaunę obszaru Natura 2000. Oddziaływanie skumulowane może się przejawiać jako suma skutków realizacji różnych rodzajów inwestycji rozpatrywanych łącznie, także sumarycznie

z oddziaływaniem istniejących już wcześniejszych przedsięwzięć. W rejonie nie są prowadzone inwestycje, które ingerować będą w rzekę, w tym w ichtiofaunę. Nad rzeką Ż. na rozpatrywanym jej odcinku do stawów nie funkcjonują inne przedsięwzięcia, które mogą mieć wpływ na ichtiofaunę. A zatem, nie ma możliwości wystąpienia skumulowanego oddziaływania na ichtiofaunę rzeki i obszaru Natura 2000.

Ponadto na str. 9 uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia z sierpnia 2014 r. wyjaśniono, iż wpływ planowanego przedsięwzięcia został przeanalizowany w pkt 6 tego uzupełnienia. Zgodnie

z przeprowadzonymi wyliczeniami stężenia zanieczyszczeń, na które zwracał uwagę skarżący L. S., nie przekroczą (po wymieszaniu z wodą rzeki) norm dopuszczalnych dla II klasy czystości. Ponadto, w pozwoleniu wodnoprawnym Starosta może nakazać monitorowanie jakości wód rzeki przez Zakład na odcinku między zrzutem a stawami. Całkowite wymieszanie ścieków nastąpi w odległości od wylotu Lm = [...] m. Natomiast stawy rybne znajdują się w odległości około [...] km.

Kolegium stwierdziło, że gospodarstwo rybackie skarżących we wsi G. znajduje się poza zasięgiem oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia, związanego z emisją hałasu i zanieczyszczeń do powietrza - ze względu na swoje oddalenie ponad [...] km od działek nr [...],[...],[...], na których zostanie usytuowany kompleks budynków na cele przetwórstwa rolniczego wraz z oczyszczalnią (na pozostałych działkach objętych wnioskiem zlokalizowana będzie jedynie projektowana kanalizacja).

Wyjaśniło, iż powołany przez skarżących w odwołaniu art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm., zwana dalej: "p.w.") nie może być podstawą do uznaniach ich za strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepis ten określa, kto jest stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Ostatecznie oceniło, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki stanowiące podstawę do uznania skarżących za strony niniejszego postępowania. W szczególności, nie byli oni stronami postępowania zakończonego decyzją Burmistrza, od której wnieśli odwołanie. Ponadto nie wskazali normy prawnej,

z której wynikałyby dla nich bezpośrednio określone prawa lub obowiązki.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego złożyli skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Wydanej decyzji zarzucili naruszenie:

I. art. 28 k.p.a. polegające na odmowie uznania skarżących za stronę postępowania dotyczącego warunków i uwarunkowań środowiskowych dla ww. przedsięwzięcia, pomimo wykazania przez nich interesu prawnego wynikającego z prawa własności stawów rybnych, położonych w strefie oddziaływania inwestycji;

II. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu skarżących, poprzez: 1) brak szczegółowej weryfikacji raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia; 2) rozbieżne przyjęcie, że odległość stawów od inwestycji wynosi ok. [...]km, a potem, że [...] m, podczas gdy jest tylko ok. [...]m; 3) uznanie, że legitymowanie się przez skarżących pozwoleniem wodnoprawnym nie ma znaczenia w sprawie w sytuacji, gdy przedmiot rozpoznania sprawy sprowadza się do ustalenia oddziaływania inwestycji na reżim wodny rzeki Ż., której także dotyczy pozwolenie skarżących;

4) zaniechanie wszechstronnej, a przede wszystkim obiektywnej, analizy nadesłanego przez skarżących materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, w szczególności opracowania dr. M. C. (zał. nr 1) poprzez niezasadne przyjęcie, iż skarżącym nie przysługuje interes prawny

w uczestniczeniu w postępowaniu oraz nieprzekonywujące uzasadnienie braku po stronie skarżących interesu prawnego we wszczęciu postępowania;

III. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji

z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżący wskazali, iż są właścicielami P. G. R. "G.", a stawy należące do nich są zasilane bezpośrednio z rzeki Ż.. W ocenie Kolegium, kryterium przyznającym przymiot strony postępowania jest zasięg oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia, w tym odprowadzanie ścieków z oczyszczalni do rzeki Ż.. Kolegium przyjęło za własne (bez weryfikacji) ustalenia Burmistrza, że stawy skarżących znajdują się

w odległości ok. [...]km od inwestycji, podczas gdy w dalszej części uzasadnienia decyzji podawało już odległość [...] km. Nie ustosunkowało się w żaden sposób do zarzutu, że od miejsca zrzutu ścieków do stawów jest ok. [...] m. Zważywszy, że okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla ustalenia interesu prawnego skarżących, decyzja została wydana w oparciu o niewystarczająco ustalony stan faktyczny sprawy. Ustalenie tej spornej okoliczności powinno, zdaniem skarżących, mieć miejsce w oparciu o opinię biegłego z zakresu ochrony środowiska, który winien także zweryfikować dokumentację z zakresu ochrony środowiska sporządzoną dla przedsięwzięcia, w szczególności raport o oddziaływaniu na środowisko. Ustalenie przez organy, że uciążliwością związaną z oddziaływaniem jest emisja ścieków do rzeki Ż., co bez wątpienia ma wpływ na wykonywanie praw skarżących poprzez utrudnienie lub uniemożliwienie prowadzenia hodowli, uzasadnia udzielenie ochrony skarżącym w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżących, Kolegium błędnie oceniło, że nie wskazali oni normy prawnej, z której wynikałyby określone prawa lub obowiązki, pozwalające na ich udział w sprawie. Źródłem ich interesu prawnego są przepisy prawa cywilnego dotyczące własności nieruchomości - art. 140 i 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm., zwana dalej: "k.c."). Skarżący wywodzą interes prawny z tego tytułu, że są właścicielami stawów położonych w sąsiedztwie przedsięwzięcia. Pomiędzy uciążliwością polegającą na emitowaniu znacznych ilości ścieków do rzeki Ż. a jakością wody w tej rzece zasilającej stawy skarżących oraz w samych stawach istnieje oczywisty związek przyczynowo-skutkowy. Pogorszenie jakości wód może spowodować niemożność prowadzenia stawów hodowlanych, co narusza prawo własności skarżących.

Podnieśli, iż sama możliwość oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość może świadczyć o interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przymiot strony w postępowaniu daje wówczas podmiotowi możliwość uczestniczenia

w postępowaniu i wpływu na kształt rozstrzygnięcia w ramach posiadanego interesu prawnego, który nie powinien być mniej chroniony niż interes prawny inwestora. Dla ustalenia, czy dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w związku z tym czy ma przymiot strony w tym postępowaniu, nie ma znaczenia, czy oddziaływanie na jego nieruchomość będzie w granicach dopuszczalnych norm, czy też będzie ponadnormatywne. Wystarczy, że nieruchomość znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Zasięg tego oddziaływania ustalany jest w oparciu o dane wynikające

z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Powoływanie się przez organ

I instancji, a następnie przez Kolegium, na okoliczność, iż z ww. raportu wynika, iż interes prawny skarżących nie jest naruszony, nie jest dostatecznym argumentem, ponieważ tylko w postępowaniu jurysdykcyjnym prowadzonym z udziałem zainteresowanej strony można ustalić, czy tak jest w istocie.

Skarżący wskazali, że na etapie ubiegania się inwestora o wydanie decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach, rzeczywisty obszar oddziaływania planowanej inwestycji jest jeszcze nieznany, bowiem wynika jedynie z założeń i obliczeń teoretycznych, przedstawianych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Nie można więc przed dopuszczeniem podmiotów wskazujących na okoliczności mające znaczenie dla oceny wpływu na ich nieruchomość, nawet po wstępnej weryfikacji dowodu, jakim jest raport, stanowczo wypowiedzieć się, że dane

w nim zawarte przesądzają o tym, jaki ma być obszar oddziaływania przedsięwzięcia. To, czy dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, nie może wynikać z jednostronnych, arbitralnych ustaleń organu, ani wyłącznie z ustaleń wynikających z raportu oddziaływania na środowisko, bez wyjaśnienia tego

w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym, przeprowadzonym zgodnie

z zasadami k.p.a. i z udziałem stron. Zdaniem skarżących, już samo stwierdzenie, iż ewentualne ponadnormatywne oddziaływanie inwestycji zamykać się będzie

w granicach terenu działki stanowiącej własność przedsiębiorcy, powodować powinno dopuszczalność oceny tego faktu przez podmiot twierdzący, że oddziaływanie to ma zasięg większy, wpływający na sposób korzystania z jego własności.

W związku z powyższym stwierdzili, iż w sprawie nie zbadano należycie statusu skarżących, jako stron postępowania w aspekcie naruszenia prawa własności i to, że pozbawienie skarżących przymiotu strony nie pozwoliło na przedstawienie wniosków dowodowych, których przeprowadzenie mogłoby wykazać większe oddziaływanie inwestycji na środowisko, niż to wynika z raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. Skarżący mają przymiot strony w niniejszym postępowaniu, a ich interes prawny wynika z art. 140 k.c., więc wyjaśnienie ich statusu musi odbyć się w ramach przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych

w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a.

Zaskarżona decyzja rozstrzyga w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak przymiotu strony. Obowiązkiem organu odwoławczego na tym etapie postępowania było przede wszystkim ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a więc m.in. czy zostało złożone przez podmiot mający legitymację do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wpływ przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, aby minimalizować skutki negatywnego wpływu czynników szkodliwych. Zgodnie z art. 46a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150), postępowanie w przedmiocie wydania ww. decyzji wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia. Nie jest on jedynym uczestnikiem postępowania w sprawie wydania tej decyzji, gdyż mogą w nim brać udział również inne podmioty. Ustawa środowiskowa nie określa, komu przysługuje przymiot strony

w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,

a więc należy stosować w tym wypadku przepisy k.p.a.

Z treści art. 28 k.p.a. wynika, że stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić. Podzielić przy tym należy argumentację zawartą w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż aby być stroną w postępowaniu administracyjnym wystarczy, że postępowanie dotyczy interesu prawnego danego podmiotu, nie musi być nawet ten interes naruszony (por. wyroki NSA z dnia 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11, Lex nr 1248472, z dnia 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12, publ. cbosa). Dodać też trzeba, że interes prawny wynikać może nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale i cywilnego (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2009 r., II GSK 62/09, Lex nr 597001, z dnia 26 marca 2013 r., II GSK 27/12, Lex nr 1334134, z dnia 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12, publ. cbosa). Normę prawa materialnego mogą więc stanowić przepisy dotyczące prawa własności, określone

w art. 140 k.c. i art. 144 k.c.

W orzecznictwie zasadnie zauważono, że w sprawach środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia istotną kwestią w ustalaniu katalogu stron jest ocena oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 stycznia 2009 r., II SA/Bk 842/07, Lex nr 486235), zwłaszcza w kontekście analizy raportu oddziaływania na środowisko, a przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia, przy czym pojęcie oddziaływania musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. Tak więc krąg podmiotów posiadających interes prawny w przypadku inwestycji mającej wpływ na środowisko jest szerszy, niż w przypadku innych inwestycji. Istotne znaczenie w tym zakresie dla organów administracji ma wówczas raport oddziaływania inwestycji na środowisko. Jego treść w dużej mierze determinuje przebieg postępowania i treść decyzji

o uwarunkowaniach środowiskowych.

Raport w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania, jakkolwiek jest jednym z najważniejszych dokumentów w tego rodzaju sprawie, nie może być jednak traktowany jako dokument przygotowany przez biegłych w rozumieniu art. 84 k.p.a. Jest on dokumentem prywatnym, nie korzysta z domniemania wyrażonego w art. 76 § 1 k.p.a., tym bardziej, że jest sporządzony na zlecenie inwestora, może być podważany

i weryfikowany na podstawie art. 75 k.p.a. przez inne podmioty mające w tym interes prawny (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12, publ. cbosa). Oczywiście w interesie inwestora nie leży, aby ustalenia zawarte w raporcie były przez kogokolwiek podważane i weryfikowane w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jednak tego wymagają zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), aby w postępowaniu tym, oprócz inwestora, uczestniczyły wszystkie podmioty mające interes prawny (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 k.p.a.). Wyjaśnienie statusu danego podmiotu w postępowaniu administracyjnym, czy ma w nim przymiot strony, jeżeli wywodzi swój interes z prawa własności (art. 140 i art. 144 k.c.), nie może odbywać się poza postępowaniem i opierać się tylko na ustaleniach wynikających z raportu oddziaływania na środowisko, bez wyjaśnienia tego w postępowaniu jurysdykcyjnym, przeprowadzonym zgodnie z zasadami k.p.a. i z udziałem stron (por. wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11, Lex nr 1248472). Na organie administracji spoczywa obowiązek dokonania oceny okoliczności podawanej przez podmiot jako uzasadniającej jego interes prawny.

W przedmiotowej sprawie wprawdzie Kolegium przyznało, że uciążliwością związaną z oddziaływaniem przedmiotowego przedsięwzięcia jest emisja ścieków do rzeki Ż., to jednak gospodarstwo rybackie skarżących we wsi G. znajduje się poza zasięgiem oddziaływania tego przedsięwzięcia. Powołując się na ustalenia raportu, organ odwoławczy podał, że zaproponowana przez inwestora trasa odprowadzenia ścieków nie spowoduje pogorszenia warunków w stawach w G..

W świetle powyższych ogólnych uwag, zdaniem Sądu, organy zbyt powierzchownie i dowolnie oceniły interes prawny skarżących w przedmiotowym postępowaniu. Bezsporne przecież jest, że zamierzone przedsięwzięcie wiąże się ze zrzutem ścieków do rzeki Ż., która to rzeka bezpośrednio zasila stawy rybne należące do skarżących. Z opracowania dr. M. C., który sporządził załącznik nr 10 do raportu w zakresie waloryzacji ichtiofauny rzeki Ż. w kontekście odprowadzania do niej ścieków z planowanej oczyszczalni z zakładu przetwórstwa rolniczego wynika, że pomimo iż sama inwestycja leży poza granicami obszarów Natura 2000, to rzeki, uwzględniając element kontinuum rzecznego, winny być rozpatrywane pod tym względem jako element mający bardzo silny wpływ na wody i obszary położone poniżej. Należy przypomnieć, że stawy w G. leżą w obszarze Natura 2000, więc pogorszenie stanu wód w rzece Ż. może spowodować niemożność prowadzenia przez skarżących stawów hodowlanych, co tym samym narusza ich prawo własności. Już sam ten fakt uzasadnia udzielenie ochrony skarżącym i dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu w charakterze stron.

Przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu da skarżącym możliwość wpływu na kształt rozstrzygnięcia w ramach posiadanego interesu prawnego, który nie powinien być mniej chroniony, aniżeli interes prawny inwestora. Dochodzenie do prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym nie może odbywać się w drodze eliminowania z postępowania podmiotów, które nie podzielają poglądów inwestora

i autora raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, pod pretekstem braku interesu prawnego.

W przedmiotowym postępowaniu skarżący na etapie tworzenia raportu byli informowani o planowanym przedsięwzięciu i aktywni, bowiem udzielali informacji wykonawcom tego dokumentu na poszczególnych etapach (np. podczas sporządzania załącznika nr 10 do raportu). W aktach administracyjnych znajduje się pismo L. S. z dnia [...] lutego 2014 r., z którego wynika, iż o inwestycji skarżący dowiedzieli się w listopadzie 2013 r. i zaproponowali 2 warianty przeprowadzenia oczyszczonych ścieków w sposób, który pozwoli ominąć 95 % wód położonych w obszarze Natura 2000 (k.16 akt administracyjnych). Propozycje skarżących nie zostały zaakceptowane przez inwestora jako złożone na zbyt późnym etapie prac projektowych (pismo z dnia [...] lutego 2014 r. - k 18 akt administracyjnych). W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. skarżący zwrócili się do organu o uznanie ich za stronę przedmiotowego postępowania, wskazując szereg uwag zmierzających do ochrony ich własności – stawów rybnych w związku z budową planowanego przedsięwzięcia, w tym oczyszczalni ścieków, których zrzut ma mieć miejsce do rzeki Ż. (k. 57 akt administracyjnych). Jednak ich wniosek nie został uwzględniony przez Burmistrza, który uznał, że zaproponowana trasa odprowadzania ścieków nie spowoduje pogorszenia warunków w stawach w G., co wynika z raportu.

W ocenie Sądu, rację mają skarżący, że wystarczającą okolicznością dla przyznania im statusu strony w przedmiotowym postępowaniu jest to, że stawy, stanowiące ich własność znajdują się w zasięgu oddziaływania inwestycji poprzez zrzuty ścieków do rzeki zasilającej gospodarstwo rybne. Nie musi to być oddziaływanie ponadnormatywne, ale mogące wpłynąć nawet na wizerunek gospodarstwa ekologicznego skarżących, leżącego w obszarze Natura 2000. Zdaniem Sądu, za takim rozumieniem pojęcia strony przemawiają poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowym oraz postanowienia Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, gdzie w art. 10a mówi się o zapewnieniu dostępu do procedur przed organem i sądem społeczeństwu "mającemu wystarczający interes" (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2012 r.).

Organy nie uwzględniły przy ocenie statusu skarżących jako strony postępowania aspektu możliwości naruszenia ich prawa własności przez planowaną inwestycję. Oparcie się w tym zakresie tylko na sporządzonym raporcie nie jest, zdaniem Sądu, wystarczające. Pogorszenie jakości wód w rzece Ż. może spowodować niemożność prowadzenia stawów hodowlanych przez skarżących. Sad podziela tę linię orzeczniczą sądów administracyjnych, z której wynika, że oceny oddziaływania danej inwestycji dokonuje dopiero organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Mieszczące się w granicach obowiązujących norm oddziaływanie inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może wykluczać udziału właścicieli tych nieruchomości w toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu (por. np. wyroki WSA: w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2013 r., II SA/Bd 499/13, w Opolu z dnia 9 kwietnia 2013 r., II SA/Op 42/13, w Szczecinie z dnia 25 czerwca 2015 r., II SA/Sz703/14, publ. cbosa).

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, a tym samym uznał za zasadne zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Organ odwoławczy przy ocenie, czy skarżący mają interes prawny, aby złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji, nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i nie wyciągnął właściwych wniosków odnośnie wpływu planowanej inwestycji na stawy rybne skarżących. Nie zbadał należycie statusu skarżących jako strony postępowania w aspekcie naruszenia prawa własności, czy oddziaływanie przedsięwzięcia będzie miało wpływ na sposób korzystania z ich własności. Tym samym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji art. 28 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium uwzględni powyższe wytyczne Sądu, uwzględni skarżących jako stronę postępowania w przedmiotowej sprawie i rozpozna odwołanie merytorycznie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.