Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 921/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 86
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: Sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. K. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] r. ustalającą G. R. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 187 zł z tytułu nabycia spadku po zmarłej w dniu [...] 2010 r. J. B..

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, ze zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Ł.-Ś., II Wydział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt: [...], G. R. nabył na podstawie ustawy w 1/3 części spadek po zmarłej w dniu [...] 2010 r. matce – J. B., a nabycie to podlega opodatkowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 86 z późn. zm., dalej: "u.p.s.d.").

Ponieważ podatnik nie złożył zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3, pismem z dnia 8 sierpnia 2013 r. organ podatkowy I instancji wezwał go do dokonania tej czynności. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania, zeznanie podatkowe nie zostało złożone.

Natomiast w piśmie z dnia 28 sierpnia 2013 r. podatnik oświadczył, że wystąpił do Sądu o stwierdzenie nabycia spadku po J. B. celem uzyskania prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez S. M., ojca zmarłej J. B.. Ponadto skarżący wskazał, że do chwili śmierci spadkodawczyni zamieszkiwał w Ł. przy ul. A 37 m. 55.

W związku z pozyskanymi informacjami, organ I instancji wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z zapytaniem czy zmarła J. B. posiadała tytuł prawny do ww. lokalu.

Z pisma Spółdzielni z dnia 17 września 2013 r. wynikało, że zmarłej J. B. przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu mieszkalnego we wspólności ustawowej małżeńskiej ze S. B..

Mając na uwadze powyższe Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-G. pismem z dnia 24 października 2013 r. ponownie wezwał G. R. do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych po zmarłej J. B..

Na powyższe wezwanie podatnik odpowiedział pismem z dnia 7 listopada 2013 r., w którym podniósł, że obecnie toczy się postępowanie sądowe w sprawie nabycia spadku po zmarłym S. B., co jest konieczne w celu uzyskania dostępu do ww. lokalu, w którym zamieszkuje B. Z..

Skarżący zgłosił się do organu podatkowego i dostarczył decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. w sprawie rekompensaty oraz oświadczył, że nie będzie składał żadnego zeznania podatkowego, bo nic nie nabył, nie ma dostępu do lokalu, w którym zamieszkiwała zmarła J. B. i według niego zeznanie powinna złożyć B. Z., która zamieszkuje w lokalu.

W związku z powyższym, pismem z dnia 5 marca 2014 r. organ podatkowy zwrócił się do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. o informacje, czy po zmarłym w dniu [...] 2009 r. S. B. toczy się postępowanie sądowe.

Z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł., II Wydział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, iż spadek po ww. zmarłym nabyła w całości na podstawie ustawy córka B. Z..

Mając na uwadze powyższe, postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej J. B.,

Następnie, pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. organ I instancji wezwał G. R. do określenia wartości 1/2 części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr 55 położonego w Ł. przy ul. A 37, podając jednocześnie wartość według własnej wstępnej oceny, tj. 65.940 zł.

W odpowiedzi na powyższe, pismem 12 stycznia 2015 r, podatnik nie określił wartości nabytego prawa, lecz wniósł o zweryfikowanie treści wezwania z dnia 30 grudnia 2014 r., w którym wskazano, iż przedmiotem dziedziczenia po zmarłej J. B. jest udział w ½ części, podczas gdy - zdaniem skarżącego - jego udział wynosi 1/6 części.

Pismem z dnia 6 lutego 2015 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego w celu ustalenia wartości rynkowej składnika majątkowego.

Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ wezwał stronę do okazania dokumentów potwierdzających ewentualne długi i ciężary obciążające nabyty spadek oraz dopuścił jako dowód decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 10 kwietnia 2015 r. podatnik przedłożył dokumenty, z których - w jego opinii – wynikają długi i ciężary obciążające nabyty spadek

Decyzją z dnia [...] r. z tytułu przedmiotowego nabycia Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. ustalił skarżącemu zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn w wysokości 187 zł.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że obowiązek podatkowy w przedmiotowej sprawie powstał na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. w dniu uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, tj. w dniu [...] r. W skład schedy spadkowej po zmarłej J. B. wchodzi:

– udział (w 1/2 części) w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego nr 55 położonego w Ł. przy ul. A 37,

– prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej w wysokości 4/36 części rekompensaty, tj. kwota 711,48 zł.

Organ odwoławczy stwierdził, że pomimo obowiązku wynikającego z art. 17a u.p.s.d., podatnik nie złożył zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy i praw majątkowych, obowiązku tego nie wypełnił również po wezwaniach organu podatkowego I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego postępowanie podatkowe mające na celu określenie wartości rynkowej nabytego przez stronę udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do ww. lokalu, zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego (art. 8 ust. 4 u.p.s.d.).

Ponieważ podatnik nie podał wartości nabytego udziału, podstawa do ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu niniejszego nabycia została określona w oparciu o operat szacunkowy z dnia 30 marca 2015 r., wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego A. H.-T..

Natomiast udział w prawie do rekompensaty, który podatnik nabył wstępując jako następca prawny po zmarłej matce, J. B., spadkobierczyni po S. M. - podlega zwolnieniu na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 16 u.p.s.d.

Zdaniem organu bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje okoliczność niezamieszkiwania przez skarżącego w przedmiotowym lokalu.

Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. G. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której stwierdził, że Izba Skarbowa nie weryfikuje uchybień Urzędu Skarbowego, tylko je ukrywa. W skardze skarżący nie zarzucił organom podatkowym naruszenia konkretnych przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 23 listopada 2015 r. pełnomocnik z urzędu wniósł uzupełnienie skargi, zarzucając organowi naruszenie następujących przepisów Ordynacji podatkowej:

- art. 122 i 187 § 1 poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

- art. 120 i 121 poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie skarżącego do organów podatkowych oraz nienależyte informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków,

- art. 210 § 4 i 6 w zw. z art. 235 polegające na nieprawidłowym sformułowaniu uzasadnienia, z którego nie wynika jakie fakty organ uznał za udowodnione, jakim dowodom dał wiarę, a jakim odmówił wiarygodności i z jakiej przyczyny,

- art. 233 § 1 pkt 1 poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, która powinna być uchylona.

Z tych względów pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając jednocześnie, że nie zostały one zapłacone w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem m. in. dziedziczenia.

Na podstawie art. 17a ust. 1 u.p.s.d. podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.

Stosownie do art. 7 ust. 1 u.p.s.d. podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

W myśl art. 8 ust. 4 u.p.s.d. jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33% od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca.

Z akt omawianej sprawy wynika, że podatnik nie złożył zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Ponadto, pomimo wezwania, skarżący nie określił wartości nabytego udziału. Zasadnie zatem Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. dokonał tego na podstawie opinii biegłego.

Organ I instancji określił podstawę opodatkowania wskazując wartość 1/3 części nabytego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, po potrąceniu długów i ciężarów (czystą wartość), tj. zadłużenia z tytułu zaległości czynszowych oraz wobec Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej. Organ uwzględnił również kwotę wolną od podatku dla I grupy podatkowej.

Wprawdzie na 4. stronie zaskarżonej decyzji (wers 19) Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że skarżącemu przysługuje udział w ½ części spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, należy uznać to jednak za omyłkę pisarską, gdyż w pozostałej treści uzasadnienia organ wymieniał prawidłową część prawa skarżącego. Poza tym organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B., gdzie dokonano wymiaru w odniesieniu do 1/3 części nabytego prawa.

Kwestionując decyzje organów obu instancji, pełnomocnik skarżącego w gruncie rzeczy nie wyjaśnił w jaki sposób organ naruszył przepisy Ordynacji podatkowej wymienione w uzupełnieniu skargi. Zarzuty w tym zakresie w znacznej części sprowadzają się jedynie do przytoczenia treści tych przepisów i stwierdzenia, że organy się do nich nie zastosowały.

Bezzasadny jest również zarzut dotyczący nieprzesłuchania strony na okoliczności związane z nabyciem spadku po zmarłej matce, zwłaszcza, że w toku postępowania podatkowego skarżący nie zgłaszał takiego wniosku. Z uzupełnienia skargi nie wynika również jakie okoliczności ważne dla rozstrzygnięcia sprawy miały być przez skarżącego podane podczas tego przesłuchania.

Niezrozumiały jest również zarzut dotyczący nieprzedstawienia dowodów, w oparciu o które zostało ustalone zobowiązanie w wysokości 187 zł, gdyż szczegółowe wyliczenie tego zobowiązania zostało zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowo, że dokonując wymiaru podatku, organ nie uwzględnił kosztów zastępstwa sądowego wynikających z wyroku zasądzającego od spadkobierców należność z tytułu pożyczki niespłaconej przez spadkodawczynię. Ustosunkowując się do tego zarzutu należy stwierdzić, że wyroki sądów obu instancji w tej sprawie zapadły już po powstaniu obowiązku podatkowego skarżącego (w 2013 i 2014 r. – k. 89 i 90 akt podatkowych), zatem wskazane koszty nie mogły zostać uwzględnione przy wyliczeniu podstawy opodatkowania w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 u.p.s.d., podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się uchybienia zasadom: prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 Ordynacji podatkowej), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Natomiast okoliczność, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem, nie oznacza naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej). Nie znajduje uzasadnienia również zarzut dotyczący naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, gdyż organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

W oparciu o art. 250 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

E.B.