Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2468/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 150/12 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa I Gospodarki Morskiej z dnia (...) grudnia 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 150/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia (...) grudnia 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...) Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia (...) kwietnia 2006 r., nr (...) odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej Krakowie przy ul. (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia (...) lipca 1983 r. nr (...) Naczelnik Dzielnicy Kraków-Podgórze orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w b. gm. kat (...) jako działka nr (...) stanowiącej własność M. M. (pkt. 8). Następnie decyzją z dnia (...) października 1983 . nr (...) Naczelnik Dzielnicy Kraków-Podgórze przyznał M. M. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 784.468 zł.

Wyrokiem z dnia 13 marca 1984 r., sygn. akt SA/Kr 71/84, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę P. G. na decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia (...).12.1983 r., nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków- Podgórze z dnia (...).07.1983 r., nr (...) , o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w (...) stanowiącej własność P. G. (pkt 5).

Pismem z dnia 1 lutego 2001 r. M. M., reprezentowana przez p. J. W. wystąpiła do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., nr (...).

Decyzją z dnia (...).09.2001 r., nr (...) , Wojewoda Małopolski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...).07.1983 r., nr (...) w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości (...)

Decyzją z dnia (...).12.2001 r., nr (...), Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) września 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia (...) marca 2002 r., nr (...), Wojewoda Małopolski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., nr (...), w pkt 8.

Decyzją z dnia (....) lipca 2002 r. nr (...) , Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) marca 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z dnia (...) listopada 2002 r. nr (...), Wojewoda Małopolski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...).07.1983 r. nr (...), w pkt 8.

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2003 r., nr (...), Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) listopada 2002 r.

Na skutek wniesionej skargi, wyrokiem z dnia 14 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 233/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z dnia (...) kwietnia 2003 r. i z dnia (...) listopada 2002 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia (...) kwietnia 2006 r., nr (...), Wojewoda Małopolski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., nr (...). Decyzją z dnia (...) września 2006 r., nr (...) Minister Budownictwa uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) kwietnia 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzje powyższe zostały uchylone wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 1 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1868/06.

Następnie decyzją z (...) listopada 2007 r., nr (...) Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) kwietnia 2006 r., nr (...).

Wyrokiem z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 74/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzje z (...) listopada 2007 r. oraz z dnia (...) 24 kwietnia 2006 r.

Na skutek wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1134/08 uchylił powyższy wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1663/09 oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia (...) listopada 2007 r.,

nr (...)

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 782/10, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2009 r. oraz decyzję Ministra Budownictwa z dnia (...) listopada 2007 r., nr (...)

NSA wskazało, że organ nadzoru nie wyjaśnił okoliczności istnienia dwóch wersji decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., nr (...), zawierających różna treść co do oznaczenia numeracji wywłaszczonych działek i ich powierzchni, w szczególności nie zostało ustalone w jakim czasie dokonano poprawek w treści rozstrzygnięcia, w jakiej wersji doręczono (obwieszczono) decyzję stronom oraz podmiotom wykonującym orzeczenie.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 24 kwietnia 2006 r. oraz całości akt administracyjnych, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Odnosząc się do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., w którym Sąd zobowiązał organ do wyjaśnienia, w jakich okolicznościach oraz w jakiej wersji doręczono decyzję stronom i organom Minister wskazał, że przeprowadził w tym zakresie stosowne ustalenia dokonując oględzin ksiąg wieczystych: (...) wraz z aktami w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie oraz analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wskazał przy tym, że na jego wezwanie strona nadesłała kopię egzemplarza decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków- Podgórze z (...) lipca 1983 r. Na decyzji tej brak jest jakichkolwiek odręcznych poprawek czy skreśleń, zaś w pkt 8 decyzji opisana jest wywłaszczona nieruchomość oznaczona numerem (...). Poza tym Minister wskazał, że w aktach archiwalnych niniejszej sprawy odnaleziono trzy koperty z decyzją wywłaszczeniową z (...) lipca 1983 r., które wróciły do organu wywłaszczeniowego z adnotacją "powtórne awizo" i w których również znajdują się egzemplarze decyzji z dnia (...) lipca 1983 r. bez jakichkolwiek odręcznych skreśleń czy poprawek. Powyższe oznacza, zdaniem Ministra, że do obrotu prawnego weszła decyzja Naczelnika Dzielnic Kraków-Podgórze bez naniesionych odręcznych poprawek. Organ zauważył ponadto, że w aktach sprawy zachowała się decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z (...) października 1983 r. orzekająca o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość położoną w (...) jako działka nr (...) stanowiącą własność M. M. (pkt 8). Decyzja ta została skierowana i wysłana do M. M., która jej nie odebrała. Decyzja ta nie zawiera żadnych skreśleń i poprawek. Natomiast ta sama decyzja z (...) października 1983 r., która została w posiadaniu organu wywłaszczeniowego, zawiera odręczne poprawki i skreślenia w zakresie dotyczącym oznaczenia numeru działki i powierzchni wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii ustalenia, kiedy i w jakich okolicznościach na niektórych egzemplarzach decyzji wywłaszczeniowej z (...) lipca 1983 r. pojawiły się ręczne poprawki zmieniające numerację i powierzchnię wywłaszczonej nieruchomości, organ drugiej instancji wskazał, że poprawki te naniesione zostały dopiero na etapie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, bowiem dopiero wówczas pojawiły się wątpliwości co do zakresu wywłaszczenia.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podniósł ponadto, że w KW nr (...) wpisano jako właściciela działek nr (...) Skarb Państwa. Wpis ten nastąpił natomiast na podstawie przesłanej decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z (...) lipca 1983 r., na której dokonano odręcznych poprawek pod poz 8: skreślono działkę nr (...), a wpisano działkę nr (...) . Organ wskazał, że również decyzja odszkodowawcza z (...) października 1983 r. została przesłana do sądu z odręcznymi poprawkami. Zdaniem Ministra, przekazanie egzemplarza decyzji (z poprawkami) do sądu wieczystoksięgowego nie może być traktowane jako doręczenie decyzji. Ponadto w ocenie organu, z faktu dokonania poprawek na decyzji z (...) października 1983 r. i wysłania tej decyzji bez naniesionych poprawek należy wnioskować, że poprawki na decyzji odszkodowawczej zostały dokonane po jej wydaniu i wysłaniu. Minister stwierdził poza tym, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że poprawek na ww. decyzjach dokonano z pewnością po (...) października 1983 r., a to jego zdaniem, jest wystarczające do ustalenia, że do obiegu prawnego weszła decyzja wywłaszczeniowa w wersji bez poprawek.

Ponadto z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że wywłaszczona została działka nr (...) , która została podzielona operatem (...) , przyjętym do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno- Kartograficznej w dniu 8 marca 1983 r., na działki (...) o pow. (...) co wynika z wypisu z rejestru gruntów z dnia 21 lutego.2003 r. oraz dołączonego do niego wyrysu z mapy ewidencyjnej.

W toku postępowania wywłaszczeniowego M. M., wystąpiła o objęcie wywłaszczeniem całej działki, co było możliwe na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zgodnie z którym wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Pismem z dnia 18.06.1983 r., nr (...) , Dyrekcja Rozbudowy Miasta Krakowa II wyraziła zgodę na wywłaszczenie całej w/w nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 13 marca 1984 r.. sygn. akt SA/Kr/71/84, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę P. G. na decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia (...) grudnia 1983 r., nr (...), utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków- Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r. nr (...), o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w w Krakowie przy ul. (...) , stanowiącej własność P. G. (pkt 5). W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż kontrola zaskarżonych decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa, zarówno materialnego, jak i proceduralnego, w sposób rzutujący na treść rozstrzygnięć.

W tym miejscu organ wskazał na przepis art. 206 kpa i stwierdził, że NSA rozpoznając sprawę ze skargi P. G., nie był związany jej granicami, co oznacza, że dokonano już oceny legalności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków- Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., w zakresie odnoszącym się do wszystkich warunków wywłaszczenia, będących wspólnymi dla nieruchomości objętych ta decyzją. Skutki wynikające z tego orzeczenia dotycząca zatem, zdaniem organu, wszystkich nieruchomości objętych decyzją, w tym nieruchomości, która stanowiła własność M. M. (pkt. 8 decyzji).

Pismem z dnia 9 stycznia 2011 r. J. W. reprezentowana przez pełnomocnika adw. J. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła Ministrowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie, to jest naruszenie art. 270 § 1 Kodeksu karnego (kk) w zw. z art. 156 § 1 punkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), poprzez błędne zaprzeczenie związku pomiędzy faktem ustalonym w postępowaniu - przerobieniem decyzji wywłaszczeniowej z dnia (...).07.1983 roku - a powyższymi normami prawnymi;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędne niezastosowanie normy prawnej art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3, w zw. z art. 5 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w zw. z § 31 ust. 1 pkt 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości-Prowadzenie ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów, do stanu sprawy i w konsekwencji jednoznaczne zaprzeczenie znaczenia prawnego księgi wieczystej, pomimo istnienia podstaw do dokonania subsumcji;

3. naruszenie przepisów proceduralnych, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest naruszenie art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędną-dowolną wykładnię prawa-ocenę prawną wyroku NSA z dnia 12.01.2011 roku, przez przyjęcie a priori negatywnej dla skarżącego tezy i następcze "wypełnianie takiej ramy, pasującymi" tezie twierdzeniami;

4. naruszenie przepisów proceduralnych, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest naruszenie art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne niezwiązanie się, w całości, wskazaniami wyroku NSA z dnia 12.01.2011 roku;

5. naruszenie przepisów proceduralnych, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest naruszenie art. 110 kpa, poprzez błędne przyjęcie, iż organ sporządzający decyzję, nie jest nią związany od chwili jej wydania tj. w odniesieniu do bytu prawnego i/lub skutków prawnych decyzji;

6. naruszenie przepisów, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest naruszenie art. 110 zw. z art. 156 § 1 punkt 2 kpa, poprzez błędne zrozumienie znaczenia normy prawnej, utożsamienie (zrównanie) bytu prawnego decyzji-wydanie ze skutkami prawnymi decyzji-doręczenie, w odniesieniu do literalnego brzmienia "drugiego" z w/w przepisów;

7. naruszenie przepisów proceduralnych, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest naruszenie art. 77 § 1 kpa, poprzez dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego, skutkujące nie wyprowadzeniem z niego logicznego wniosku o wprowadzeniu do obrotu prawnego przerobionej Decyzji wywłaszczeniowej z dnia (...).07.1983 r.;

8. naruszenie przepisów, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 7 kpa poprzez nie stanie na straży praworządności; nie kierowanie się słusznym interesem obywatela-skarżącego ("prognoza" przedmiotowego naruszenia prawa już w wyroku NSA z dnia 12.01.2011 roku - str. 14 uzasadnienia);

9. naruszenie przepisów proceduralnych, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest naruszenie art. 8 kpa, poprzez nie budzenie zaufania skarżącego do władzy publicznej, w szczególności po okresie 10 lat toczącego się postępowania oraz 6 Wezwaniach do usunięcia naruszenia prawa przez organ nadzorczy ("prognoza" przedmiotowego naruszenia prawa już w wyroku NSA z dnia 12.01.2011 roku - str. 14 uzasadnienia).

Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że zarzuty skargi nie zawierają żadnych nowych okoliczności, które byłyby uwzględnione w postępowaniu nadzorczym, ponieważ stanowią jedynie powtórzenie zarzutów zawartych w odwołaniu.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w świetle wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 782/10, organ nadzoru został zobowiązany do wyjaśnienia kwestii istnienia dwóch wersji decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., nr (...), zawierających różną treść co do oznaczenia numeracji wywłaszczonych działek i ich powierzchni. Obowiązkiem organu było zatem ustalenie w jakich okolicznościach i w jakiej wersji doręczono decyzję stronom, organom i podmiotom wykonującym to orzeczenie. Jak wskazał NSA, w orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje pogląd, że przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie jej oryginału. Nie jest zatem tak, że jest jedna autentyczna, pierwotna wersja decyzji, a inne egzemplarze mają charakter odpisów. Przyjmuje się więc na gruncie postępowania administracyjnego, że każda kopia decyzji doręczana stronom musi być podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, przez co każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Nie ma podstaw do uznania, że w aktach sprawy pozostawia się oryginał wydanej decyzji, a stronie (stronom) doręcza się tylko odpis decyzji. Z przepisu art. 109 § 1 wynika wprost, że stronom doręcza się decyzję, a nie jej odpis czy kopię. Doręczenie decyzji stanowi o jej wprowadzeniu do obrotu prawnego. Wprawdzie przyjmuje się, że decyzja rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej wydania (sporządzenia i podpisania), to jednak skutki prawne wywołuje dopiero z chwilą doręczenia. Z kolei przepis art. 110 kpa odnosi się do stabilizacji treści rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty lub rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji. Zasada związania organu wydaną przez siebie decyzją oznacza, że decyzja, która została doręczona stronie nie może podlegać zmianie lub uchyleniu przez organ inaczej, jak tylko w przewidzianym do tego trybie administracyjnym. Związanie organu decyzją przez siebie wydaną trwa aż do ustania jej mocy obowiązującej, a każda decyzja ostateczna korzysta z domniemania prawidłowości

Sąd pierwszej instancji podniósł, iż wbrew twierdzeniom skarżącej, postępowanie przeprowadzone przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie narusza przepisu art. 153 p.p.s.a., poprzez jego błędną lub dowolną wykładnię w zakresie odnoszącym się do treści wymienionego wyroku NSA z dnia 12.01.2011 r. Istota sformułowanych przez J. W. zarzutów sprowadza się zdaniem sądu do stwierdzenia, że przesłanie przez organ sądowi wieczysto-księgowemu a następnie dokonanie wpisu własności Skarbu Państwa, co do działek (...) w księdze wieczystej (...) , w oparciu o poprawiony odręcznie egzemplarz decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez Naczelnika Dzielnicy Kraków Podgórze z dnia (...) .07.1983 r. oraz analogicznie poprawiony egzemplarz decyzji odszkodowawczej z dnia (...).10.1983 r. stanowi wprowadzenie wymienionych decyzji do obrotu prawnego. Sąd pierwszej instancji uznał, iż w świetle ustaleń poczynionych przez organ stanowisko to nie zasługuje na akceptację. Zagadnienie wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego sprowadza się do jej prawidłowego doręczenia stronom postępowania , z wyłączeniem innych podmiotów. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy decyzja wywłaszczeniowa z dnia (...).07.1983 r. została doręczona M. M. bez skreśleń, dopisków, uzupełnień lub odręcznych poprawek. Identyczne decyzje odnaleziono w kopertach, które wróciły do organu z adnotacją "powtórne awizo". Także decyzja o odszkodowaniu z dnia (...).10.1983 r. skierowana do M. M. nie zwiera żadnych skreśleń lub poprawek. Na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia w sprawie pełnomocnik skarżącej potwierdził, że ani ona ani jej poprzedniczka prawna nie otrzymały decyzji zawierającej poprawki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe przesądza, że do obrotu prawnego trafiła decyzja wywłaszczeniowa z dnia 1(...).07.1993r. bez jakichkolwiek skreśleń i nadpisań.

Słusznie, zdaniem Sądu pierwszej instancji organ wskazał, iż przekazanie decyzji zawierającej poprawki do sadu wieczysto- księgowego, jakkolwiek wadliwe i nieprawidłowe, nie może być traktowane jako doręczenie decyzji, a tym samym wprowadzenie jej do obrotu prawnego. Jakkolwiek w konsekwencji tego doręczenia, treść ujawniona w księdze wieczystej jest fałszywa, to jednak sprostowanie dokonanego wpisu, który nie odpowiada prawu może mieć miejsce jedynie w drodze ustalenia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Z uwagi na wskazane wyżej argumenty, zarzuty wymienione w treści skargi, przedstawione zdaniem Sądu pierwszej instancji w sposób niejednoznaczny i niejasny, nie mogą być uznane za trafne. Argumenty uzasadnienia decyzji znajdują potwierdzenie w treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a jej wnioski muszą być uznane za trafne, logiczne i wzajemnie się uzupełniające.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. W. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. - poprzez oddalenie zaskarżonym wyrokiem

skargi przez Sąd zamiast jej uwzględnienia, w sytuacji nieuwzględnienia, że nawet z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia (...) grudnia 2011 r. wynika, że kwestionowaną w postępowaniu nieważnosciowym decyzją orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości, podczas gdy wątpliwa była zarówno powierzchnia tej nieruchomości jak i jej oznaczenie numerem geodezyjnym, co w konsekwencji powinno powodować uznanie, że zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W zaskarżonym wyroku analizowano kwestię taką czy w obrocie prawnym istniały dwie decyzje o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości (jedna niepoprawiona a druga poprawkami) czy też wyłącznie jedna decyzja. Poprawki naniesione w decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r. w istocie niezależnie od daty ich naniesienia, a więc nawet gdy nastąpiło to po wejściu do obrotu prawnego decyzji wywłaszczeniowej, jednoznacznie wskazują na brak ustalenia przedmiotu decyzji na etapie jej wydawania. Nie ustalono konkretnie nieruchomości, której dotyczyło wywłaszczenie. Okoliczność ta niewątpliwie powinna być potraktowana jako rozstrzygnięcie o wywłaszczenie nieruchomości w warunkach braku ustalenia konkretnego przedmiotu wywłaszczenia tj. zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

2. art. 153 p.p.s.a. poprzez niepełne zastosowanie się przez Sąd pierwszej instancji do zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, która to ocena oraz wskazania w sposób wyraźny zostały wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 782/10, który obliguje do tego aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokładnie wyjaśnić kwestię poprawek naniesionych w kwestionowanej decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r. Należy przez to rozumieć nie tylko to, czy i kiedy poprawki naniesiono, ale także skutki takiego działania. Skutkiem zaś wprowadzenia poprawek do decyzji wywłaszczeniowej, niezależnie od daty ich dokonania jest jednoznaczne udowodnienie, iż kwestionowana decyzja została wydana w warunkach nieskonkretyzowania nieruchomości, której dotyczy wywłaszczenie, a więc wady określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego.

W motywach skargi kasacyjnej wskazano, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji w sposób lakoniczny odniósł się do kwestii dostrzeżonej uprzednio przez NSA, w wyroku z dnia 12 stycznia 2011 r., w którym to skład orzekający uznał za niezwykle doniosłą kwestię (która legła u podstaw uchylenia wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2009 r. I oraz decyzji Ministra Budownictwa z dnia 8 listopada 2007 r.), a mianowicie konieczność "wyjaśnienia okoliczności zmiany w orzeczeniu wywłaszczeniowym numeracji i powierzchni działki gruntu i w efekcie występowania dwóch wersji decyzji kończących tę samą sprawę". To stanowisko NSA ma przede wszystkim takie znacznie, iż przez okoliczność naniesienia poprawek (w istocie zmiany treści decyzji), należy rozumieć nie tylko fakt zaistnienia takiej zmiany treści (poprawek) jak i czas jej wprowadzenia ale przede wszystkim ocenę prawną tego faktu. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku skupił w istocie całą swoją uwagę nie na kwestii zbadania i wszechstronnej oceny okoliczności istnienia w obrocie prawnym dwóch wersji decyzji "kończących tę samą sprawę", lecz na przyjęciu za organem II instancji tezy, iż w obrocie prawnym mogła funkcjonować wyłącznie decyzja bez naniesionych odręcznie poprawek z uwagi na to, że tylko taka została prawidłowo doręczona stronom postępowania. Jednocześnie jako wzmocnienie swojego stanowiska WSA podkreślił, że skarżąca nie otrzymała decyzji wywłaszczeniowej zawierającej skreślenia, dopiski, uzupełnienia lub odręczne poprawki, co zdaniem Sądu przesądza o tym, że do obrotu prawnego trafiła decyzja wywłaszczeniowa z dnia (...) lipca 1983 r., "bez jakichkolwiek skreśleń i nadpisań", zaś poprawki wprowadzono dopiero w kolejnej decyzji dotyczącej odszkodowania.

Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną wywody WSA w zakresie oceny prawidłowości tych poprawek całkowicie wykraczają poza przedmiot sprawy. Podsumowując Sąd I instancji uznał, że prawidłowy jest pogląd w zaskarżonej decyzji co do braku przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wymaganych do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności, podczas gdy takiego stanowiska nie sposób zaakceptować. Po pierwsze, odnosząc się do samego zagadnienia wprowadzenia do obrotu decyzji administracyjnej, należy wskazać choćby na podnoszoną przez NSA w wyroku z dnia 12 stycznia 2011 r. niewyjaśnioną kwestię, iż decyzja z dnia (...) lipca 1983 r. "wywieszona była na tablicy ogłoszeń z odręcznymi poprawkami naniesionymi przez przedstawicielkę pZGT Podgórze, która również przewodniczyła rozprawie." Ponadto, za nieprawidłowe należy uznać twierdzenie Sądu w zaskarżonym wyroku, iż fakt nieotrzymania przez skarżącą ani przez jej poprzedniczkę decyzji wywłaszczeniowej zawierającej poprawki, przesądza, iż do obrotu prawnego trafiła decyzja wywłaszczeniowa z dnia (...).07.1983r. bez jakichkolwiek skreśleń i nadpisań. Przyjęte przez WSA rozumowanie jest również niezgodne z utrwalonym poglądem doktryny, iż z art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego nie można wywieść w sposób uprawniony wniosku, że decyzja doręczona nieprawidłowo jest decyzją nieistniejącą w sensie prawnym.

Wnosząca skargę kasacyjną podniosła, iż powierzchowność stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku odnośnie kwestii oceny znaczenia prawnego istnienia w obrocie prawnym dwóch decyzji wywłaszczeniowych powoduje, że doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestia istnienia dwóch decyzji wywłaszczeniowych dotyczących tego samego podmiotu, jednakże różniących się co do przedmiotu stanowiącego zasadniczy element rozstrzygnięcia w sprawie (różnice w numeracji działek i ich powierzchni) dla samego aktu wywłaszczenia, którego celem jest pozbawienie obywatela konstytucyjnie chronionego prawa własności, a który to akt może zostać podjęty jedynie wówczas gdy jednoznaczny jest zarówno podmiot (osoba której prawo zostaje odjęte) jak i przedmiot wywłaszczenia tj. dokładnie oznaczonej, konkretnej nieruchomości. Wydanie zaskarżonego wyroku z nieuwzględnieniem tych okoliczności powoduje, że doszło do naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., wobec nieuwzględnienia, że kwestionowana decyzja zawiera wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. wskazano na niepełne zastosowanie się przez Sąd do zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, która to ocena oraz wskazania w sposób wyraźny zostały wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 782/10. Pojawienie się powyższych wątpliwości związanych z istnieniem w obrocie prawnym dwóch decyzji wywłaszczeniowych nie jest w sprawie kwestionowane, co zostało również dostrzeżone przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, pomimo ostatecznie wydanego wadliwego rozstrzygnięcia w tej sprawie w drugiej instancji. Na stronie 6 decyzji organu II instancji z dnia 5 grudnia 2011 r., w kontekście ustalenia kiedy i w jakich okolicznościach "na niektórych egzemplarzach decyzji wywłaszczeniowej z dnia (...) lipca 1983 r. pojawiły się ręczne poprawki zmieniające numerację i powierzchnię wywłaszczonej nieruchomości", Minister stwierdził, że "przeprowadzona analiza wykazała, iż poprawki te naniesione zostały dopiero na etapie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, dopiero wówczas pojawiły się wątpliwości co do zakresu wywłaszczenia". Z powyższych konstatacji Ministra wynika wprost, że istniały i nadal istnieją wątpliwości co do zakresu wywłaszczenia, co należy rozumieć jako brak konkretnie ustalonego przedmiotu wywłaszczenia. Oznacza to de facto, że kwestia wywłaszczenia nie jest i nie może być uznana za ostatecznie przesądzoną, ze względu na podstawowy (fundamentalny) warunek jej przeprowadzenia tj. ustalenia, bez żadnych wątpliwości (sic!), podstawowego elementu aktu wywłaszczenia - jego przedmiotu - określanego poprzez odpowiednią numerację działek gruntu oraz wywłaszczanej powierzchni. Istnieją zatem w tej sprawie, w konsekwencji powyższych wywodów dotyczących zaskarżonej decyzji, poważne wątpliwości w ogóle co do spełnienia przesłanki wywłaszczeniowej. Nie można bowiem wywłaszczyć nieruchomości (pozbawić prawa własności), której przedmiot nie został dokładnie określony (sprecyzowany). Orzeczenie w kwestii wywłaszczenia, przy realnie istniejących wątpliwościach (potwierdzonych wprost przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej - organ II instancji), oznacza, że rozstrzygnięcie dotyczące wywłaszczenia obarczone jest wadą wskazującą na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Późniejsze poprawki dokonane w decyzji wywłaszczeniowej jedynie potwierdzają (dowodzą) tezę istniejących i uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości określenia przedmiotu wywłaszczenia. Zdaniem skarżącej nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu wywłaszczeniowym doszło więc do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 153 p.p.s.a., jednak obydwa zarzuty sprowadzają się przede wszystkim do podważenia legalności decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r., orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości skarżącej, ze względu na nieustalenie jaka konkretnie nieruchomość podlega wywłaszczeniu.

Należy zauważyć, iż istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy zawarta w zaskarżonym wyroku ocena działania organu po wydaniu wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 782/10 jest zgodna z zawartymi w tym wyroku wytycznymi. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Organ administracji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikający z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd.

W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadną z wymienionych wyżej sytuacji. Ponieważ niniejsza sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, to organ oraz Sąd pierwszej instancji zobowiązani byli ocenić stan prawny i faktyczny obowiązujący w okresie wydania decyzji wywłaszczeniowej. W niniejszej sprawie stan faktyczny jak i prawny sprawy był już natomiast oceniany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 782/10, w którym organ został zobowiązany do wyjaśnienia kwestii istnienia dwóch wersji decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwracając sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia nie nakazał więc ponownej analizy decyzji wywłaszczeniowej w kontekście jej legalności, a więc czy nie narusza ona przepisów obowiązującego prawa, a wręcz przeciwnie wskazał, iż "nie ma racji autor skargi kasacyjnej wywodząc, że kwestionowana decyzja oparta została na nieprawdziwym stanie faktycznym tj. w zakresie ustalenia braku zabudowy na nieruchomości objętej wywłaszczeniem". Naczelny Sąd Administracyjny podważył jedynie okoliczność istnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia (...) lipca 1983 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, której poszczególne egzemplarze zawierają różną treść co do oznaczenia numeracji wywłaszczonych działek i ich powierzchni. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego koniecznym było więc "(...) rzetelne i dokładne wyjaśnienie, w jakich okolicznościach i w jakim czasie dokonano poprawek w treści decyzji wywłaszczeniowej, w jakiej wersji doręczono (obwieszczono) decyzje stronom i organom, czy podmiotom wykonującym to orzeczenie". W konsekwencji zakres sprawy wyznaczony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 782/10 wiązał organ administracyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Jak wynika z akt sprawy, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, iż organ wypełnił zalecenia zawarte w wyroku z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 782/10 i przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, iż do obrotu prawnego weszła decyzja Naczelnika Dzielnic Kraków-Podgórze z dnia (...) lipca 1983 r. bez naniesionych odręcznych poprawek. Także decyzja o odszkodowaniu z dnia (...) października 1983 r. skierowana do poprzedniczki prawnej skarżącej nie zawierała żadnych skreśleń lub poprawek. Tylko egzemplarz decyzji z dnia (...) października 1983 r., która została w posiadaniu organu wywłaszczeniowego, zawiera odręczne poprawki i skreślenia w zakresie dotyczącym oznaczenia numeru działki i powierzchni wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Pozwala to przyjąć, że poprawki zostały naniesione na decyzji odszkodowawczej po jej wydaniu i wysłaniu do poprzedniczki prawnej skarżącej. Także na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia w sprawie pełnomocnik skarżącej potwierdził, że ani ona, ani jej poprzedniczka prawna nie otrzymały decyzji zawierającej poprawki. Podzielić należy więc stanowisko Sądu pierwszej instancji, że do obrotu prawnego trafiła decyzja wywłaszczeniowa bez naniesionych poprawek. Natomiast odrębną kwestią jest okoliczność przekazania decyzji zawierającej poprawki do sądu wieczysto - księgowego, który na tej podstawie dokonał wpisu w księdze wieczystej. Powyższa kwestia nie może jednak być traktowana jako doręczenie decyzji, a tym samym wprowadzenie jej do obrotu prawnego. Sprostowanie dokonanego wpisu w księdze wieczystej, który nie odpowiada prawu może mieć miejsce jedynie w drodze ustalenia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, na podstawie przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

W konsekwencji, postawienie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 153 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd ten orzekał w warunkach, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., wymagało wykazania, że wydając zaskarżony wyrok nie zastosował się do wiążącej go oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. I OSK 782/10. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, stąd zarzuty skargi kasacyjnej są bezpodstawne.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.