Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 869/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Ewa Rynczak Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. C. , na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2004 r., znak: [...] orzekającej o odmowie zwrotu części działek nr 72/32, 72/33, 72/34, 72/35 obr.[...], jedn. ewid. N. m. K., objętych księgą wieczystą Kw [...] w granicach byłych parcel katastralnych l.kat.: 766/3 i 766/4, b. gm. kat. B. na rzecz M. C. - Wojewoda M. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu Wojewoda M. wskazał, że organ l instancji oparł swoje orzeczenie na następujących ustaleniach faktycznych.

Byłe parcele l. kat.: 766/3 i 766/4 b. gm. kat. B. stanowiące własność J. C. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1951 r, nr [...] z przeznaczeniem na cele budowy N.

Zgodnie z dokumentacją geodezyjną byłe parcele ł. kat.: 766/3 i 766/4 B. stanowią aktualnie część działek nr: 72/32, 72/33, 72/34, 72/35 obr. [...] jedn. ewid. N. m. K., powstałych z podziału działki nr 72/7.

Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla miasta K. z dnia [...] 1974 r., sygn. [...] spadek po J. C. nabył I. C. w całości. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] 1999 r, sygn. akt [...] roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się z działki nr 72/17, obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. nabyła M. C.

W dniu [...] 1999 r. do Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek M. C. o zwrot części działek nr: 72/32, 72/33, 72/34, 72/35, obr. [...] jedn. ewid N. m. K., objętych księgą wieczystą Kw [...] w granicach byłych parcel katastralnych l. kat. 766/3 i 766/4 b. gm. kat. B.

Przedsiębiorstwo Budownictwa Mieszkaniowego w nabyło z mocy prawa z dniem [...] 1990 r. prawo użytkowania wieczystego działki nr 72/7, co zostało potwierdzona decyzją Wojewody z dnia [...] 1992 r. nr [...]. Opisane prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw [...] w dniu[...]1992 r. Na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...]1994 r., rep. [...] prawo użytkowania wieczystego działek nr: 72/32 - 72/35 (powstałych z podziału działki nr 72/7) zostało zbyte na rzecz A. i M. H. oraz M. M. i K. W.

W tym stanie rzeczy Kierownik Urzędu Rejonowego w K. podjął postępowanie zmierzające do wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do zawnioskowanych do zwrotu działek. Decyzją z dnia [...] 1997 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego przysługującego A. i M. H. oraz M. M. i K. W. w stosunku do projektowanej działki nr 72/17, z której powstały działki nr: 72/3 2-72/3 5. Na skutek odwołania od decyzji Wojewoda M. uchylił ją i orzekł o odmowie rozwiązania użytkowania wieczystego odnośnie przedmiotowej działki. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy stwierdził nieważność powyższej decyzji. Orzekając ponownie Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Krakowie z dnia 4.02.1997 r. i umorzył postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jednak po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] 2002 r. sygn. akt [...] uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę M. C.

Po zakończeniu postępowania zmierzającego do wygaśnięcia użytkowania wieczystego M. C. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...]1992 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek z dniem 5.12.1990 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] 2000 r, nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wojewody w części odnoszącej się do działek nr: 72/32-72/35 i nie obejmującej b. parceli l. kat. 766/5 oraz stwierdził, że w/w decyzja w części odnoszącej się do parceli l. kat. 766/5, a objętej działkami nr nr: 72/32-72/35 została wydana z naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne

rozpatrzenie w/w sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] 2000 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] 2002 r., sygn. akt [...] oddalił skargę E. P., A. S. i Prezydenta Miasta K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] 2000 r., nr [...].

W czasie rozstrzygania niniejszej sprawy przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w użytkowaniu wieczystym A. i M. H. oraz M. M. i K. W.

W tym stanie faktycznym i prawnym organ pierwszej instancji powołując się na treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami odmówił zwrotu objętych wnioskiem działek.

Od powyższej decyzji złożyła M. C. domagając się jej uchylenia i orzeczenia o zwrocie nieruchomości, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ l instancji. W ocenie skarżącej decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegającym na uznaniu, iż spadkobiercom poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie o jej zwrot z uwagi na postanowienia przepisu art. 229 powyższej ustawy. W odwołaniu zarzucono również naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie zasady ochrony prawa własności. Decyzja Wojewody K. z dnia [...] 1992 r. nr [...] potwierdzająca nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ l instancji naruszył art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie odpowiednich działań w celu wyeliminowania wadliwej, decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia 28.07.1992 r. z obrotu prawnego. Prezydent Miasta K. powinien zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości i jednocześnie wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o rozwiązanie użytkowania wieczystego zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 240 k.c.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda stwierdził, że decyzja l instancji odpowiada prawu. Zebrany w aktach materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotowa nieruchomość przed dniem 1 stycznia 1998 r. znajdowała się w użytkowaniu wieczystym i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, a

użytkowanie wieczyste trwa nadal w czasie orzekania. Sytuacja taka odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, że roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy, spadkobiercom poprzedniego właściciela nie przysługuje, a więc. organ pierwszej instancji prawidłowo więc odmówił jej zwrotu.

Odnosząc się do zarzutu, że Prezydent Miasta nie wyczerpał wszelkich środków prawnych, które mogłyby doprowadzić do wcześniejszego rozwiązania prawa użytkowania wieczystego Wojewoda M. stwierdził, że powołany przez odwołującą art. 240 k.c. nie może mieć tutaj zastosowania, ponieważ wprowadza on możliwość przedterminowego rozwiązania prawa użytkowania wieczystego powstałego w drodze umowy, a nie w drodze decyzji administracyjnej.

Odnośnie zarzutów o niezgodności z prawem decyzji Wojewody K. z dnia[...] 1992 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa wieczystego użytkowania organ odwoławczy wyjaśnił, iż prawidłowość tej decyzji była już weryfikowana przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast (decyzja z dnia [...] 2000 r., nr [...]), Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia[...]2002 r., sygn.[...]) i Sąd Najwyższy (wyrok z dnia [...] 2002 r., sygn. akt [...]). Wobec nie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody, prawo użytkowania wieczystego ustanowione na działkach nr: 72/32, 72/33, 72/34, 72/35 nadal istnieje.

Powyższą decyzję zaskarżyła do sądu administracyjnego M.C. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej:

- naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie, iż spadkobiercom poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie ojej zwrot,

- naruszenie art. 7 k.p.a, poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony postępowania oraz działanie sprzeczne z kryteriami postępowania wynikającymi z przedmiotowej normy,

- naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie zasady ochrony prawa własności leżącej u podstaw słusznego interesu skarżącej,

- naruszenie art. 6 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,

poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pomimo braku uzasadnienia wywłaszczenia w postaci interesu publicznego.

Skarżąca wywodzi, że użytkowanie wieczyste na nieruchomości objętej postępowaniem zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nigdy nie powstało. Przepis ten przewidywał, że powstanie użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich. Pojęcie praw osób trzecich obejmuje roszczenia byłego właściciela lub jego spadkobierców o zwrot nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługiwało przed dniem 5 grudnia 1990 r., zatem nie mogło dojść do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Przedsiębiorstwa Budownictwa Mieszkaniowego w K. Skoro nieruchomość wywłaszczona nie mogła być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), należało w trakcie postępowania uwłaszczeniowego zaproponować poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu zwrot wywłaszczonej nieruchomości i jeżeli odmówiłyby skorzystania z tej instytucji, przeszkoda uwłaszczenia przestałaby istnieć. Jednak nikt nie zwrócił się wówczas do osób uprawnionych do żądania zwrotu nieruchomości. Zdaniem skarżącej oznacza to, że za istnienie przeszkody zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są odpowiedzialne organy administracji publicznej, w związku z dopuszczeniem się rażących zaniedbań i to właśnie organy administracji publicznej powinny zrobić wszystko co w ich mocy, by doprowadzić do sytuacji, w której skarżąca będzie mogła zrealizować swe uprawnienie.

Skarżąca zwraca uwagę, że decyzja Wojewody K. stwierdzająca nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Mieszkaniowego w K ma jedynie charakter deklaratoryjny i pomimo, że pozostaje w obrocie prawnym, użytkowanie wieczyste nie istnieje. W konsekwencji art. 229 u.g.n. nie ma w tej sprawie zastosowania, a zaskarżona decyzja narusza art. 136 ust. 3 u.g.n.

Skarżąca zarzuca także Wojewodzie wadliwą wykładnię art. 229 u.g.n. Prawidłowa wykładnia powinna wyglądać następująco: nie jest możliwym zadośćuczynieniu żądaniu strony poprzez zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli

istnieją przesłanki określone w art. 229 ustawy i nie jest możliwym ich wyeliminowanie.

Naruszenie art. 7 k.p.a. polega na tym, że w toku postępowania nie wyczerpano wszystkich możliwych środków prawnych, które pozwoliłyby w rzetelny sposób ustalić, czy nie jest możliwym zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego możliwe jest wystąpienie do sądu o rozwiązanie użytkowania wieczystego także powstałego z mocy samego prawa. Art. 240 k.c. i art. 33 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami mówią wprawdzie o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego, lecz art. 33 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że ust. 3 (odwołujący się do art. 240 k.c.) stosuje się odpowiednio do użytkowania wieczystego nabytego w inny sposób niż w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

O rażącym naruszeniu art. 7 k.p.a. przez Wojewodę świadczy również okoliczność, iż wszelkie pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu zostały zignorowane poprzez odwołanie się do innych postępowań, gdzie rzekomo miały być rozpatrywane. Zarzut rażącego naruszenia prawa przez decyzję Wojewody K. z dnia [...] 1992 r. nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniach związanych ze sprawą zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W związku z tą sprawą nigdy nie była rozpatrywana kwestia, czy deklaratoryjna decyzja uwłaszczeniowa stwierdza okoliczność sprzeczną z rzeczywistością. Nie można przyjąć, że jeżeli toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności danej decyzji administracyjnej, to rozstrzygnięcie w tej kwestii obejmuje wszelkie możliwe przesłanki stwierdzenia nieważności tejże decyzji.

Kolejny, nierozpoznany przez Wojewodę zarzut odwołania dotyczył naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez brak uwzględnienia słusznego interesu jednej ze stron. Zarzut ten odnosi się także do decyzji II instancji. Zarówno prawa użytkowników wieczystych, jak i prawa skarżącej są chronione konstytucyjnymi zasadami Jeżeli organ przyznaje prymat ochronie prawa jednej ze stron, to powinien uzasadnić, dlaczego jego ochrona ma donioślejsze znaczenie w danej sprawie niż ochrona krzyżujących się praw innych stron a wadliwe wyważenie krzyżujących się interesów stron stanowi naruszenie prawa. Brak w ogóle uwzględnienia interesu jednej ze stron oraz zasad chroniących

jej prawa stanowi rażące naruszenie przepisów konstytuujących w systemie zasady prawne chroniące wartości będące tutaj przedmiotem konfliktu.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, Unia Europejska szanuje prawa podstawowe zagwarantowane w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zgodnie z art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, osoby fizyczne i prawne mają prawo do ochrony swego mienia a pozbawienie własności musi być uzasadnione interesem publicznym i musi być dokonane w sposób zgodny z ustawą. Cel w postaci interesu publicznego stanowi nieprzekraczalną granicę dopuszczalności wywłaszczenia, a przewidziana w prawie polskim konstrukcja zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w przypadku odpadnięcia celu uzasadniającego wywłaszczenie stanowi przejaw realizacji zasad określonych w EKPC. Przyjęcie przez Wojewodę M. tak wąskiej wykładni przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 229 ustawy, na gruncie której możliwym jest odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pomimo braku uzasadnienia wywłaszczenia w postaci interesu publicznego, bez wyczerpania wszelkich możliwych środków zmierzających do osiągnięcia stanu, w którym zwrot byłby możliwy, stanowi rażące naruszenie nie tylko art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, lecz również art. 6 ust. 2 TUE w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Utrzymanie w mocy decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego oznacza, że prawo to istnieje i stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Złamanie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego zakazu z art. 136 ust. 1 nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy administracji w sposób szczegółowy i nie budzący wątpliwości ustaliły stan faktyczny oraz prawidłowo zastosowały art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zarzuty dotyczące decyzji Wojewody z dnia [...] 1992 r. nie mogą odnieść skutku. Użytkowanie wieczyste, o którym mowa w powyższej decyzji było przedmiotem umowy sprzedaży. Oceniając argumenty skarżącej nie można pominąć tego faktu oraz jego konsekwencji, także z punktu widzenia prawa cywilnego. Należy zwłaszcza zwrócić uwagę na przepisy o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, które wprowadzają wyjątek od zasady Nemo plus iuris... i pozwalają na nabycie własności lub innego prawa rzeczowego od osoby nieuprawnionej. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze (art. 6 ust. 1 powołanej ustawy). Nabywcy użytkowania wieczystego tj. A. i M. H. oraz M. M. i K. W. zawierając przed notariuszem umowę sprzedaży - a więc czynność prawną odpłatną - w dniu [...] 1994 r. działali w zaufaniu do treści księgi wieczystej. Nie mogli wiedzieć o tym, że pięć lat później spadkobierczyni wywłaszczonego właściciela nieruchomości złoży wniosek o jej zwrot, nie mieli również podstaw by przypuszczać, że decyzja stwierdzająca nabycie użytkowania wieczystego może być dotknięta wadami. W ocenie sądu nie można przypisać im złej wiary. Zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych miała więc w tej sprawie zastosowanie. W konsekwencji należy przyjąć, że nawet gdyby użytkowanie wieczyste na rzecz Przedsiębiorstwa Budownictwa Mieszkaniowego w K. nie powstało i deklaratoryjna decyzja Wojewody K. z [...] 1992 r. stwierdzała stan niezgodny z rzeczywistością, A. i M. H. oraz M. M. i K. W. nabyliby prawo użytkowania wieczystego w oparciu o rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Jeżeli więc użytkowanie wieczyste na przedmiotowej nieruchomości nie powstało z mocy prawa w dniu 5 grudnia 1990 r., to powstało z dniem [...] 1994 r. na skutek zawarcia umowy sprzedaży z osobą uprawnioną według treści księgi wieczystej. Biorąc pod uwagę, że prawo nabywców zostało wpisane do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., wycofanie z obrotu prawnego decyzji Wojewody z dnia [...] 1992 r. obecnie nie wywołałoby pożądanego

przez skarżącą skutku. Nawet jeżeli postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji miałoby być dotknięte wadami, o których mowa w skardze, nie ma prawnej możliwości uznania, że użytkowanie wieczyste nie powstało przed 1 stycznia 1998 r.

Pomimo zaistnienia przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. powstania prawa użytkowania wieczystego oraz ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy, jeżeli prawo to nie istnieje w dacie orzekania o zwrocie. Wygaśnięcie tego prawa rzeczowego może nastąpić poprzez rozwiązanie stosunku prawnego użytkowania wieczystego. Nie ma racji Wojewoda twierdząc, że z art. 240 k.c. dopuszcza jedynie rozwiązanie użytkowania wieczystego powstałego w drodze umowy. Art. 33 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje bowiem przepisy o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego stosować odpowiednio do użytkowania wieczystego nabytego w inny sposób niż w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] 2005 r. (sygn. l OSK 4/05, LEX nr 188300) dopuścił możliwość rozwiązania użytkowania wieczystego powstałego z mocy samego prawa.

Za dopuszczalnością powództwa o rozwiązanie użytkowania wieczystego powstałego z mocy prawa przemawiają również inne argumenty. W niniejszej sprawie toczyło się już postępowanie w przedmiocie rozwiązania użytkowania wieczystego istniejącego na objętych wnioskiem działkach. Zostało ono wszczęte pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która przewidywała rozwiązanie użytkowania wieczystego w drodze decyzji administracyjnej. Art. 26 ust. 2 tej ustawy, podobnie jak obowiązujący obecnie art. 33 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odwoływał się do przesłanek rozwiązania wskazanych w art. 240 k.c. Różnica pomiędzy tymi przepisami polegała na zmianie trybu orzekania o rozwiązaniu - od 1 stycznia 1998 r. te sprawy rozstrzygają sądy cywilne. Postępowanie administracyjne toczące się z urzędu w przedmiocie rozwiązania prawa obciążającego nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżąca, zakończyło się z tego względu decyzją o umorzeniu postępowania l instancji, a skarga na tę decyzję została ostatecznie oddalona wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] 2002 r, sygn. akt [...]. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że "wobec takiego rozstrzygnięcia wszystkie zainteresowane osoby mają - formalnie rzecz ujmując - te same prawa i mogą przed

sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym w sprawie o rozwiązanie użytkowania wieczystego bronić swoich praw podmiotowych i interesów majątkowych". Niewątpliwie w pojęciu osób zainteresowanych mieści się również skarżąca, jako spadkobierca wywłaszczonego właściciela nieruchomości ma interes prawny w rozwiązaniu użytkowania wieczystego obciążającego tę nieruchomość, bowiem takie rozwiązanie umożliwi jej zwrot nieruchomości. W ocenie sądu skarżąca mogła i nadal może sama wnieść powództwo o rozwiązanie użytkowania wieczystego. Skoro tego nie zrobiła, nie może organowi gminy stawiać zarzutu, że podobnie jak ona zaniechał wniesienia takiego powództwa.

Należy zwrócić uwagę, że o ile użytkowanie wieczyste powstało z mocy samego prawa (dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Wojewody K. stwierdzająca ten sposób nabycia prawa, nie można odmawiać jej mocy), to obecni użytkownicy wieczyści nieruchomości nabyli ją na podstawie umowy sprzedaży. Jednakże ani w tej umowie, ani w decyzji Wojewody K. nie wskazano sposobu korzystania z nieruchomości. Jeśli nie sposób ustalić, w jaki sposób użytkownik wieczysty miał z nieruchomości korzystać, należy odwołać się do regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu (tak też w wyroku NSA OZ w K. z dnia [...]1999 r., sygn. [...] i [...], stwierdzającym nieważność decyzji odmawiającej rozwiązania użytkowania wieczystego nabytego przez M. M., M. W. oraz A. H. i M. H.).

Zarzut naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji nie zasługują na uwzględnienie. Przepisy konstytucji mają charakter ramowy, wskazują jedynie na pewne wartości, które muszą być brane pod uwagę (chronione) przez wszystkie organy państwa zarówno na etapie tworzenia, jak i stosowania prawa. Konkretyzacja tej ochrony następuje w aktach niższego rzędu tj. w ustawach i w rozporządzeniach. W przypadku konfliktu kilku chronionych wartości to właśnie powszechnie obowiązujące akty niższego rzędu rozstrzygają, która spośród nie dających się pogodzić wartości będzie miała w danej sytuacji pierwszeństwo.

Słusznie skarżąca zauważa, że Konstytucja chroni zarówno jej prawa jako spadkobierczyni wywłaszczonego właściciela, jak i prawa użytkowników wieczystych. Jednakże konflikt pomiędzy interesami obu stron w takiej sytuacji rozwiązuje art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami na korzyść użytkownika wieczystego. W ocenie sądu nie oznacza to "nierównej ochrony prawnej". Jeśli bowiem prawa obu

stron konfliktu miałyby podlegać równej ochronie, to obie musiałyby mieć możliwość ich realizacji. Prowadziłoby to do niemożliwej z punktu widzenia polskiego systemu prawnego sytuacji istnienia użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność osoby prywatnej, a ponadto czyniłoby iluzorycznym uprawnienie właściciela do korzystania z przedmiotu własności z wyłączeniem innych osób. Argumentacji takiej nie można podzielić. Zdaniem sądu równa ochrona nie musi oznaczać takiej samej ochrony. Skoro ustawodawca w omawianej sytuacji uznał, że prawa użytkownika wieczystego zasługują na większą ochronę niż prawa poprzedniego właściciela nieruchomości i dał temu wyraz w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to organ administracji nie mógł niezastosować powołanego przepisu. W tym miejscu warto przypomnieć, że ani sąd, ani tym bardziej organy administracji nie są uprawnione do oceny zgodności ustaw z Konstytucją. Wojewoda M. prawidłowo zastosował bezwzględnie obowiązujący przepis prawa i nie można postawić mu zarzutu, że stosując go pominął całkowicie interes skarżącej.

Te same rozważania należy odnieść do zarzutu naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa międzynarodowego. Nawet gdyby art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami był niezgodny z powołanymi przepisami o wyższej randze w hierarchii źródeł prawa, to i tak organy administracji musiałyby oprzeć się na nim wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Wreszcie bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. Organy obu instancji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny i wydały decyzje uwzględniając słuszny interesu obywateli.

Biorąc powyższe pod uwagę skargę M. C. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).