Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1613/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 145  par.   pkt 1  lit. a i c,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. S. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja

2010 r. nr [...] - po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r. nr [...]. Orzeczeniem tym nie przyznano byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr [...].

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny sprawy.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę m. st. Warszawy do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnego prawa użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U nr 6 poz. 43) – w dniu 11 kwietnia 1949 r. w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego Nr [...] z

1949 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 11 października 1949 r.

Z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego z dnia [...] października

1987 r. nr [...] wynika, że stosownie do działów księgi wieczystej nieruchomości przy ul. [...] w W. pod nr [...] o pow. [...] poprzedni właściciele nieruchomości to: S. K., A. K., Z. z K. U. i M. K. obecnie K.

Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1954 r. nr [...], skierowanym do Wydziału Finansowego Terenowego Oddziału Likwidacyjnego, odmówiło ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr hip. [...] – wobec nie złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Pismem z dnia 12 listopada 1998 r. M. K. (z domu K.) wniosła o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r.

Zarzuciła rażące naruszenie prawa przy wydaniu tego orzeczenia, gdyż organ nie dopełnił obowiązku prawidłowego zawiadomienia i ogłoszenia o objęciu przez Gminę przedmiotowego gruntu. Poza tym, niezależnie od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym, organ winien był zawiadomić byłego właściciela i zamieścić ogłoszenie o objęciu w jednym z poczytnych pism codziennych w W. oraz przez rozplakatowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2000 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2001 r.

nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2000 r.

– podzielając w całości argumentację poprzedniego składu orzekającego

Na tę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. K. - wnosząc o jej uchylenie.

Decyzji zarzuciła, iż postępowanie dowodowe nie wykazało spełnienia warunków objęcia gruntu w posiadanie określonych w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z

27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 września

2006 r. w sprawie I SA/Wa 1077/06 oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła J. S.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 188/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że warunkiem skutecznym objęcia gruntów w posiadanie przez gminę W. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego W., o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). Skutek prawny polegający na tym, że grunty na określonym obszarze W. zostały objęte w posiadanie przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r., następował zaś z dniem wydania numeru powołanego organu urzędowego.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach sprawy nie ma ogłoszenia potwierdzającego skuteczne objęcie spornego gruntu w posiadanie gminy W.. Dokumenty te mają zaś istotne znaczenie. Jeżeli przesłanką odmowy przyznania własności czasowej jest bezskuteczny upływ terminu przewidzianego w

art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, to niezbędne jest wskazanie nie tylko, że osoby uprawnione nie zgłosiły omawianego żądania, ale także ustalenia czy i kiedy rozpoczął bieg termin do złożenia takiego wniosku. Faktu i daty skutecznego objęcia gruntu w posiadanie nie można domniemywać. Niedopuszczalne jest również dokonywanie takich ustaleń wyłącznie na podstawie niczym nie popartych twierdzeniach organu.

Wskazał również, iż w sytuacji, gdy organ w sposób oczywisty nie zastosował się w pełni do obowiązku określonego w art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a., gdyż przekazał niekompletne akta administracyjne, to Sąd I instancji powinien skorzystać z uprawnień wynikających z art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. Ocena czy decyzja dotknięta jest kwalifikowanymi wadami, określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. wymaga bowiem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - ponownie rozpoznając sprawę - wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie sygn. akt I SA/WA 681/08 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia

[...] lutego 2001 r. nr [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2000 r. nr [...].

Sąd stwierdził, że braki w materiale dowodowym, na co wskazał NSA uchylając wyrok sądu I instancji, są tego rodzaju, że sąd prowadziłby samodzielne postępowanie dowodowe, a nie byłoby to uzupełnienie materiału dowodowego, o jakim mowa w art. 106 § 3 ppsa.

W istocie prowadziłoby to merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd za organ. Tymczasem sąd nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i zamieścić wskazania co do dalszego postępowania.

Odnosząc się zaś do braków w materiale dowodowym Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że z akt sprawy nie wynika, kiedy nastąpiło objęcie w posiadanie nieruchomości hip. [...] przez gminę. Brak jest bowiem egzemplarza lub odpisu wydania numeru organu urzędowego, o jakim mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. Rozporządzenie to wskazywało, jakie muszą być spełnione wymogi, tj. co powinno zawierać ogłoszenie, w jaki sposób powinno być podane do publicznej wiadomości.

Ponadto Sąd uznał, iż konieczne było ustalenie, na podstawie wyżej omówionego ogłoszenia, która działka została objęta ogłoszeniem zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym nr [...] Zarządu Miejskiego. Zważyć bowiem należy, iż orzeczenie administracyjne z [...] września 1954 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej dotyczy działki [...], a więc innej działki, ponieważ działka położona przy

ul [...], oznaczona była nr [...]. Organ nadzoru poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że "później wyjaśniono", iż chodzi o działkę [...]. Uszło jednak uwadze tego organu, że oznaczenie nieruchomości jest istotnym elementem rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej. Wobec tego konieczne jest ustalenie, której nieruchomości dotyczyło ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie przez gminę, a wobec tego, czy doszło do objęcia nieruchomości oznaczonej jako działka [...].

Sąd dodał, że organ nadzoru podniósł, iż dotychczasowi właściciele nie złożyli wniosku dekretowego. Wprawdzie w aktach takiego wniosku nie ma, jednakże zaświadczenie z [...] marca 1955 r. wystawione na wniosek A. K. przez Prezydium Rady Narodowej W., a dotyczące nieruchomości nr [...] zawiera stwierdzenie: "Dotychczasowi właściciele pomienionej działki gruntu złożyli wniosek przewidziany art. 7 cyt. Dekretu z dn. 26 X 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej". Do tego zaświadczenia organ nadzoru nie odniósł się, poprzestając na stwierdzeniu, że wniosek dekretowy nie został złożony.

Podsumowując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie wyjaśnienie powyższych okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też uchylił zaskarżone decyzje i wskazał na konieczność - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.

- uzupełnienia postępowania dowodowego w kierunku wyżej wskazanym.

Po ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r. nr [...] odmawiającego przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że - realizując zalecenia Sądu - ustaliło, iż grunt nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr [...] (nr [...] - jak później wyjaśniono i sprostowano pismem z dnia [...] grudnia 1954r. Nr [...] wydanym przez Kierownika [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów znajdującym się w aktach sprawy [...] oraz pismem z dnia 11 mają 1965 r. Kierownika Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...]) został objęty w posiadanie w dniu 11 kwietnia 1949r., co potwierdzone zostało również w treści skarżonego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1954 r. W Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. nr [...] (dołączonym do akt sprawy) nie zamieszczono szczegółowego wykazu objętych nieruchomości. Wskazano natomiast iż obejmuje się w posiadanie wszystkie nieruchomości w obrębie W. położone na obszarze ograniczonym wschodnim brzegiem [...] oraz południową, wschodnią i północną granicę miasta a nie objęte dotychczas w posiadanie Gminy. Zatem nie było już w W. nieruchomości nie objętych w posiadanie przez Gminę W. na tym terenie.

Ponadto organ wskazał, iż art. 7 ust. 1 dekretu jednoznacznie stanowi, że dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w dekretowym terminie było warunkiem niezbędnym do ubiegania się o przyznanie praw do nieruchomości.

Tymczasem w niniejszej sprawie - jak wynika z akt sprawy i z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego - wniosek dekretowy nie został złożony.

W aktach sprawy nie ma śladu złożenia wniosku w tym trybie, również strona we wniosku z dnia 22 listopada 1998 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia oraz w pozostałych skargach, łącznie ze skargą kasacyjną na taki fakt się nie powołuje. Wprawdzie w zaświadczeniu z dnia [...] marca 1955 r. [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów Prezydium. Rady Narodowej W. znajduje się wzmianka na gotowym druku, iż były właściciel działki złożył wniosek w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości (co wskazał Sąd), jednakże wobec taktu, iż istotne treści decyzji na gotowym druku, napisane zostały odrębnie na maszynie czarnym tuszem, należy przypuszczać, iż ten fragment gotowego druku nie został po prostu wykreślony.

Dodatkowo Kolegium - uzupełniając postępowanie wyjaśniające - pismem z dnia 2 lipca 2009 r. zwróciło się do Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa Oddziału Zwrotów Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz do Dyrektora Archiwum W. z prośbą o informację - w związku z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej

nr [...] (jak później wyjaśniono [...]) - czy w zasobach archiwalnych znajduje się wniosek złożony przez byłych właścicieli tej nieruchomości w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowemu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Pismem z dnia 15. lipca 2009 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego odpowiedział, że w rejestrze wniosków dekretowych brak jest zapisu dotyczącego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...].

Zaś pismem z dnia 17 lipca 2009 r. Dyrektor Archiwum Państwowego W. stwierdził, iż zasobach archiwalnych nie odnaleziono wniosku byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], złożonego w trybie

art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie W.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wniosek dekretowy został złożony. Dlatego też orzeczenie z dnia [...] września 1954 r. - którym odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu ze względu na uchybienie terminu do złożenia wniosku - nie naruszało prawa w sposób rażący, zatem brak jest podstaw, aby stwierdzić jego nieważność.

W dniu 9 września 2009 r. wpłynął wniosek J. S. o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 78, 80, 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz

art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez błędne uznanie, iż byli właściciele dekretowi nie spełnili wymogów określonych tym przepisem i nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Jednocześnie wskazała, iż spadek po W. S. zmarłym w dniu [...] marca 2007 r. nabyli K. S., B. S. oraz J. S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. I Wydział Cywilny sygn. akt II Ns [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja

2001 r. nr [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa - uchyliło własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w całości i orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r. nr [...].

Kolegium stwierdziło - z uwagi na informację, iż W. S. zmarł w dniu [...] marca 2007r. - że zaskarżone orzeczenie zostało skierowane do osoby zmarłej. Skierowanie zaś decyzji do osoby nieżyjącej w chwili rozstrzygnięcia jest niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie uznało, że wady stanowiące rażące naruszenie prawa mogą zostać usunięte w postępowaniu odwoławczym - a taki charakter ma niewątpliwie postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z tego też względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję wydaną w pierwszej instancji i ponownie rozpoznało złożony wniosek merytorycznie – orzekając o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1954 r. nr [...].

Kolegium podniosło też, iż cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 kpa jest to, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. Zasada ta obowiązuje również ściśle w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 127 § 3 kpa - mimo tożsamości podmiotowej organu I i II instancji.

Zatem w niniejszym postępowaniu Kolegium jest zobligowane ustosunkować się także do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Dodało, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2095/06: "Działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo się różni od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu, jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może co najwyżej dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że tu postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego".

Dlatego też w prowadzonym postępowaniu organ bada wyłącznie decyzję administracyjną wydaną w dniu [...] września 1954 r. - pod względem spełnienia przez tę decyzję przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 §1 pkt. 1-7 kpa. Tym samym Kolegium orzeka w jednym z dwóch nadzwyczajnych trybach Kodeksu Postępowania Administracyjnego, stanowiącym wyjątek od wyrażonej w tej ustawie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Stwierdzenie nieważności decyzji jest bowiem instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości. Wymaga to od organu administracji prowadzenia postępowania ze szczególną wnikliwością.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - badając materiał dowodowy niniejszej sprawy - doszło do przekonania, iż poprzedni skład Kolegium orzekający w niniejszej sprawie wykonał zalecenia, jakie nałożył na organ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/WA 681/08.

Kolegium przeprowadziło dodatkowe postępowanie w wyniku którego ustaliło, iż wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu nie został złożony. W sytuacji kiedy Kolegium kwestionuje treść przedstawionych dokumentów musi dysponować przeciwdowodami popierającymi stawiane tezy. Przeprowadzona korespondencja zarówno z Dyrektorem Archiwum Państwowego W., jak również z Zastępcą Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego potwierdziła, iż wniosek - na jaki powołują się wnioskodawcy - nigdy nie został zarejestrowany w stosownych rejestrach, po dziś dzień przechowywanych i stanowiących z reguły bezsporny dowód złożenia wniosku. Pamiętać również należy, iż ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym znajduje się po stronie organu administracji, jednakże strona nie może pozostać bierna zwłaszcza, jeżeli na skutek tej bierności może ponieść niekorzystne skutki. Wnioskodawczyni - choć kwestionuje ustalenia Kolegium co do zapisów we wskazanych wyżej rejestrach - nigdy nie złożyła do akt sprawy żadnego dokumentu potwierdzającego, iż byli właściciele wniosek dekretowy złożyli, choćby dowodu nadania pisma czy dowodu jego opłacenia. W ocenie Kolegium istnieją zatem podstawy do przyjęcia, iż na zaświadczeniu z dnia 25 marca 1955 r. nie dokonano stosownych skreśleń, a wniosek nie był złożony.

Ponadto również wskazano precyzyjnie termin objęcia spornego gruntu przez gminę. Zasady zwrotu w trybie dekretu uregulowano w rozporządzeniu wydanym przez Ministra Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112). Na podstawie tego rozporządzenia nie przejęto jednak żadnego gruntu w W.

Dopiero na mocy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) zaczęto przejmować grunty [...]. Kluczowe znaczenie miały tu ogłoszenia opublikowane w dniu 25 listopada 1948 r. w Dzienniku Urzędowym nr [...] oraz opublikowane w dniu [...] kwietnia 1949 r. w Dzienniku Urzędowym nr [...].

W Dzienniku Urzędowym nr [...] podano ogłoszenie, o przejęciu gruntów W. lewobrzeżnej na obszarze ograniczonym zachodnim brzegiem [...] oraz południową, zachodnią i północną granicą miasta, a nie objętych dotychczas w posiadanie Gminy W.

Również w Dzienniku Urzędowym nr [...] nie zamieszczono szczegółowego wykazu objętych nieruchomości, natomiast wskazano, że Gmina W. obejmuje w posiadanie nieruchomości położone na obszarze ograniczonym wschodnim brzegiem [...] oraz południową, wschodnią i północną granicą miasta nie objęte dotychczas w posiadanie.

W związku z powyższym nie było już w W. nieruchomości nie objętych w posiadanie przez Gminę W. na tym terenie.

Kolegium wyjaśniło także, w jaki sposób ustalono, że nieruchomość hip. [...] stanowią tożsamą nieruchomość.

Ponadto nie została naruszona dyspozycja art. 10 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wnioskodawczyni nie wskazała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jakich nowych czynności pragnęła dokonać. Ponadto wniosek ten nie zawiera również żadnych nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie Kolegium.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. S, wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. bezpodstawnie przyjęło, iż w sprawie nie został złożony przez dawnych właścicieli nieruchomości wniosek zgodnie z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. – pomimo zawartego sformułowania w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r. nr [...]. Zarzuciła również, że organ nie przeprowadził badania księgi wieczystej [...], celem ustalenia, czy stanowiące podstawę wpisu ww. orzeczenie z dnia [...] września 1954 r. zostało wydane w oparciu o wniosek strony, czy też bez takiego wniosku - co doprowadziło do przyjęcia za nie udowodniony fakt złożenia wniosku dekretowego.

Podniosła też zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie uwzględniło zarzutów skargi i wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to,

że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy,

że skarga zasługuje na uwzględnienie – chociaż nie ze wszystkich przyczyn, które wskazała skarżąca.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia z [...] maja 2010 r., którą organ nadzoru uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r., odmawiającego przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr hip. [...] - tak więc kontroli sądowej podlegało orzeczenie organu administracji wydane w postępowaniu nadzorczym.

Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art.156 -158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 kpa - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego w postępowaniu o przyznanie prawa własności czasowej, prowadzonym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem" - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad przyznania prawa własności czasowej oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r. jest przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy(Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Art. 7 ust.1 dekretu stanowi, że "dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną".

Tak więc przepis ten - jako jedną z przesłanek ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] - wprowadzał wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej i to złożonego z zachowaniem 6 miesięcznego terminu.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wyjaśniło, że na podstawie Dziennika Urzędowego nr [...] wydanego w dniu [...] listopada 1948 r. (w którym podano ogłoszenie, o przejęciu gruntów W. lewobrzeżnej na obszarze ograniczonym zachodnim brzegiem [...] oraz południową, zachodnią i północną granicą miasta, a nie objętych dotychczas w posiadanie Gminy W.) oraz Dziennika Urzędowego nr [...] wydanego w dniu 11 kwietnia 1949 r. (w którym podano ogłoszenie, że Gmina W. obejmuje w posiadanie nieruchomości położone na obszarze ograniczonym wschodnim brzegiem [...] oraz południową, wschodnią i północną granicą miasta nie objęte dotychczas w posiadanie) - nie było już w W. nieruchomości nie objętych w posiadanie przez Gminę W.

Ogłoszenie to - zgodnie z § 2 pkt. 2) rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia

27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U.

Nr 6, poz. 43) - zawierało oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie, przy czym przepis nie precyzował, jak dokładne powinno być to oznaczenie obszaru. Zatem stwierdzenie, że Gmina W. obejmuje w posiadanie grunty położone na obszarze ograniczonym ... - jest wystarczająco dokładne i wyraźnie określa granicę objęcia. Nie jest zatem zasadne żądanie, aby ogłoszenie wymieniało numery ksiąg wieczystych i nazwiska właścicieli, gdyż nie znajduje to uzasadnienia w treści rozporządzenia, nie mówiąc już o tym, że w powojennej W. było to całkowicie niewykonalne.

Jednakże dalsza analiza przeprowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postępowania nadzorczego uzasadnia przyjęcie, że decyzja tego organu z dnia z [...] maja 2010 r. jest nieprawidłowa – z powodu niedokładnego wyjaśnienia oznaczenia działki będącej przedmiotem orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1954 r.

Orzeczeniem tym nie przyznano byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr [...].

Tymczasem bezspornym jest fakt, że działka położona przy ul. [...] oznaczona jest nr [...]. Zaś nr [...] oznaczona jest działka położona przy ul. [...] na G. Tak więc ww. orzeczenie dotyczy praktycznie dwóch nieruchomości.

Zatem organ w postępowaniu nadzorczym powinien precyzyjnie wyjaśnić, której nieruchomości dotyczy to orzeczenie, czy odmowa przyznania prawa własności czasowej - wobec nie złożenia wniosku - dotyczy nieruchomości położonej przy

ul. [...] oznaczonej nr hip. [...], czy też nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej nr [...].

Fakt ten jest bardzo istotny, gdyż w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z

[...] marca 1955 r. wystawione na wniosek A. K. przez Prezydium Rady Narodowej W., a dotyczące nieruchomości nr [...] zawierające stwierdzenie: "Dotychczasowi właściciele pomienionej działki gruntu złożyli wniosek przewidziany art. 7 cyt. Dekretu z dn. 26 X 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej".

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśni ww. wątpliwości i dokładnie ustali, której nieruchomości dotyczy ww. orzeczenie administracyjne z [...] września 1954 r.

Poza tym Kolegium weźmie pod uwagę fakt, że pismem z dnia 2 lipca 2009 r. zwróciło się do Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa Oddziału Zwrotów Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz do Dyrektora Archiwum W. z prośbą o informację - w związku z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1954 r.

nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr [...] (jak później wyjaśniono [...]) - czy w zasobach archiwalnych znajduje się wniosek złożony przez byłych właścicieli tej nieruchomości w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowemu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Pismem z dnia 15 lipca 2009 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego odpowiedział, że w rejestrze wniosków dekretowych brak jest zapisu dotyczącego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy [...].

Wobec powyższego organ wyjaśni, czy odpowiedź dotyczy nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], czy też nieruchomości oznaczonej nr hipotecznym [...].

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. weźmie dodatkowo pod uwagę także następujące okoliczności:

- przedmiotowe orzeczenie zostało skierowane do Wydziału Finansowego Terenowego Oddziału Likwidacyjnego, a nie do byłych właścicieli – co by potwierdzało pogląd, że byli właściciele nie złożyli wniosku (bez względu na to, czy byli to właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej nr [...], czy też nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej nr [...]),

- Urząd Likwidacyjny nie był podmiotem uprawnionym do składania wniosku, o którym jest mowa w art. 7 ust. 1 ww. dekretu – co potwierdza utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych,

- wszczęcie postępowania i wydanie orzeczenia w sprawie przyznania własności czasowej na podstawie ww. przepisu - bez stosownego wniosku - skutkować musi stwierdzeniem nieważności orzeczenia, bowiem naruszało ono przepis art. 7 dekretu warszawskiego w sposób oczywisty i rażący (Sąd nie podziela poglądu skarżącej, że sam fakt obowiązywania w obrocie decyzji dekretowej stanowi potwierdzenie złożenia wniosku dekretowego przez byłych właścicieli),

- zaświadczenie z dnia [...] marca 1955 r. zostało wystawione na wniosek A. K. - w odpowiedzi na jej pismo dotyczące wydania zaświadczenia o objęciu nieruchomości przy ul. [...] przez zarząd państwowy,

- z treści ww. pisma z dnia [...] marca 1955 r. wynika, iż: " Organ zaświadcza, że teren nieruchomości [...] Nr [...] położonej przy ul. [...] ([...]) objęty został w posiadanie Gminy W. z mocy art. 4 Dekretu z dnia 26.X.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w dniu 11.IV. 1954 r. Dotychczasowi właściciele pomienionej działki gruntu złożyli wniosek przewidziany art. 7 cyt. Dekretu z dn. 26 X 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1954 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przyznania prawa własności czasowej i jednocześnie stwierdziło, że istniejące na gruncie budynki przeszły na własność Skarbu Państwa dnia [...] listopada 1954 r. Niniejsze zaświadczenie wydaje się dla przedstawienia władzom skarbowym i nie może służyć do żadnych innych celów.",

- pismem z dnia 11 maja 1956 r. (k. 29 akt adm.) Prezydium Rady Narodowej w W. wyjaśnia, iż wniosek z 24.XI. 1955 r. został mylnie opracowany, a mianowicie błędnie wpisano Nr hipoteczny [...] dla nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] Nr [...] zamiast Nr [...], co niniejszym tut. Wydział prostuje,

- pismem z dnia 23 października 1968 r. (k. 33 akt adm.) Prezydium Rady Narodowej w W. wyjaśnia, że wobec nie złożenia przez b. właścicieli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] - w trybie dekretu z dn. 26 X 1945 r. – orzeczenie administracyjne z dnia [...] września

1954 r. w sprawie odmowy przyznanie prawa własności czasowej zostało wydane Wydziałowi Finansowemu Terenowemu - Oddział Likwidacyjny, jako zastępcy prawnego majątków opuszczonych. Z tych względów Wydział nie jest w stanie podać nazwisk i adresów osób zainteresowanych – b. właścicieli omawianej nieruchomości,

- w aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jest wniosku o przyznanie prawa własności czasowej - w sytuacji, gdy znajduje się tam obszerna korespondencja dotycząca przedmiotowej nieruchomości.,

- nie zachowały się także żadne inne dokumenty (z wyjątkiem zaświadczenia z dnia

[...] marca 1955 r.), które mogłyby uprawdopodobnić złożenie wniosku.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.