Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 122/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3 i 4, art. 216 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez W. J. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., po rozpoznaniu odwołania W. J. od decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2012 r./ znak: [...] orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonych w P. gm. O. o łącznej pow. 4,0945 ha, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję tę organ odwoławczy wydał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W. J. wnioskiem z 11 stycznia 2012 r. zwrócił się do Starosty S. o "wskazanie nieruchomości oznaczonych w księgach wieczystych [...] i [...] oraz o zwrot tych nieruchomości". Starosta wszczął postępowanie i w jego toku ustalił, że księga wieczysta nr [...] (aktualnie nr [...]) stanowi dalszy ciąg księgi wieczystej P. tom [...] wykaz [...], w której była zapisana nieruchomość położona w P. gm. O. o obszarze 85,2639 ha, stanowiąca własność H. J. Aktem notarialnym z [...] 1947 r. z nieruchomości tej właściciel darował na rzecz swojej żony – E. J. parcele katastralne nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 22,0581 ha. ujawnione następnie w księdze wieczystej nr [...] (aktualnie oznaczonej nr [...]). Organ ustalił, że na podstawie postanowień sądów rejonowych: w M. z [...] października 1990 r., sygn. akt [...] oraz w T. z [...] września 2000 r., sygn. akt [...], spadkobiercami po E. J. i H. J. są w równych częściach W. J. i B. J. (k. 8/1, 7/1). Z akt organu I instancji wynika, iż w 1945 r. gospodarstwo rolne stanowiące wówczas własność H. J. zostało faktycznie przekazane na rzecz Nadleśnictwa O. z przeznaczeniem pod zalesienie (k. 107/1, 111/1). Okoliczność powyższą potwierdzają protokoły z listopada 1947 r. w sprawie przekazania Nadleśnictwu O. przez Powiatowy Urząd Ziemski w S. gospodarstwa rolnego położonego w P. po ,,[...] J." z przeznaczeniem na cele gospodarki leśnej (k. 106/1. 104/1). Pismem z [...] czerwca 1947 r. E. J. złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się przypadającej jej części gospodarstwa rolnego o powierzchni 22.05.81 ha na rzecz Skarbu Państwa - Lasów Państwowych z przeznaczeniem pod zalesienie (k. 108/1). W zamian za oddane gospodarstwo rolne w P. H. J. otrzymał nieruchomość o powierzchni 46,9190 ha położoną w J. gm. P., przyznaną na podstawie dokumentu nadania ziemi z [...] kwietnia 1946r. Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie P. orzeczeniem z [...] grudnia 1949 r. uchyliła powyższy dokument nadania ziemi położonej w J. W uzasadnieniu wskazano, iż przekazanie gruntów odbyło się z naruszeniem przepisów o właściwości, gdyż w tejże sprawie organem uprawnionym do nadania ziemi mógł być wyłącznie Minister Rolnictwa i Reform Rolnych a nie władza ziemska (k. 113/1). Wskazane orzeczenie Komisji Ziemskiej zostało poddane kontroli legalności w trybie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, który decyzją z [...] stycznia 1995 r., znak [...], odmówił stwierdzenia jego nieważności. Organ nadzoru podał m.in., iż zrzeczenie się gospodarstwa rolnego przez H. J. odbyło się z pominięciem formy przepisanej prawem, będąc tym samym pozbawionym skuteczności. Skutkiem przyjęcia takiego stanowiska było nie tylko uniemożliwienie otrzymania ekwiwalentu w postaci gospodarstwa w J., ale także gospodarowania przez Lasy Państwowe gruntem o pow. 85.26.39 ha bez żadnego tytułu prawnego. Minister wskazał, iż zwrotu przedmiotowej nieruchomości można dochodzić w postępowaniu sądowym (k. 154/1).

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] października 2003 r., sygn. akt [...], Skarb Państwa - Nadleśnictwo O. nabył przez zasiedzenie z dniem [...] października 1977 r. własność nieruchomości o powierzchni 62,2508 ha kw nr [...] oraz z dniem [...] stycznia 1985 r. własność nieruchomości o powierzchni 18,9186 ha zapisanej w kw nr [...] (k.9/I). W związku z powyższym w kw nr [...] pozostała zapisana nieruchomość o powierzchni 0,9550 ha, zaś w kw nr [...] nieruchomość o powierzchni 3,1395 ha. Poprzez analizę porównawczą archiwalnej mapy katastralnej z aktualną mapą ewidencyjną organ I instancji ustalił, że powierzchnie nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych, w stosunku do których nie podano oznaczeń ewidencyjnych obejmują aktualnie następujące działki nr:

- [...] o pow. 0.38.00 ha, [...] (część) o pow. 1.17.59 ha, [...] (część) o pow. 0.17.38 ha, [...] (część) o pow. 7.82.00 ha, [...] (część) o pow. 0,28.00 i [...] (część) o pow. 0.65.00 ha - kw nr [...];

- [...] (część) o pow. 0.17.38 ha, [...] (część) o pow. 0.19.57 ha, [...] (część) o pow. 0.38.00 ha, [...] (część) o pow. 1.17.59 ha i [...] (część) o pow. 7.82.00 ha - kw nr [...].

Spośród wskazanych nieruchomości działki nr: [...].[...].[...],[...].[...] zapisane są także w innych księgach wieczystych (odpowiednio: [...],[...],[...]) stanowiących własność osób fizycznych, zaś działka nr [...] zapisana jest w kw nr [...] jako własność Gminy O. Z akt sprawy wynika, że podstawą nabycia gruntów przez osoby fizyczne były umowy sprzedaży zawierane odpowiednio: [...]1984 r., [...] 1982 r. i [...] 2006 r. Natomiast Gmina O. nabyła działkę nr [...] w oparciu o decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] czerwca 1996 r., znak [...].

W związku z powyższym Starosta S. wymienioną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonych w P. gm. O. o łącznej pow. 4.0945 ha, uznając, że skoro w sprawie nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej: u.g.n., to na podstawie art. 136 ust. 3 i 4 w zw. z art. 216 u.g.n. brak jest możliwości odzyskania nieruchomości znacjonalizowanych, przejętych na rzecz Skarbu Państwa w drodze reformy rolnej oraz przejętych na rzecz Skarbu Państwa lub innych podmiotów na mocy aktów administracyjnych innych niż decyzja wywłaszczeniowa, jeżeli nie są one wymienione w art. 216 u.g.n. Przepis art. 216 u.g.n. konstruuje bowiem w wyczerpujący sposób zakres odesłania i zawartego w nim wyliczenia aktów normatywnych odejmujących w swoim czasie własność i nie można traktować go jako egzemplifikacji, lecz jako listę zamkniętą. Uznając zatem, że wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe Starosta na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. je umorzył.

W. J. wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wskazując, że Starosta nie wyjaśnił, kiedy i w jaki sposób, na podstawie jakich orzeczeń i na podstawie jakich przepisów działka o pow. 0,9550 ha zapisana w kw pod nr [...] oraz działka o pow. 3,1395 ha zapisana w kw pod nr [...] stały się własnością osób fizycznych i Gminy O., skoro widnieją nadal w księgach wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w S.

Wojewoda Wielkopolski w uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2012 r. wskazał, iż zgodnie z z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast w myśl art. 216 u.g.n. przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i aktów prawnych wymienionych w tejże normie prawnej. Na organie administracji publicznej rozpoznającym wniosek byłego właściciela lub jego spadkobiercy o zwrot wywłaszczonej, nabytej lub przejętej nieruchomości ciąży obowiązek zbadania podstawy przejścia prawa własności na rzecz aktualnego właściciela, aby określić czy rzeczywiście w sprawie występuje przesłanka do zastosowania regulacji dotyczącej zwrotu nieruchomości. Wojewoda uznał, że w niniejszej sprawie organ I instancji w sposób bezsprzeczny dowiódł, że nieruchomość położona w P., obejmująca gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 85.26.39 ha, z czego 63.20.58 ha stanowiło własność H. J., zaś 22.05.81 ha stanowiła własność E. J., nie została wywłaszczona. Nie było również podstaw do uznania, że została ona nabyta lub przejęta na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o podstawy wymienione w art. 216 u.g.n. Zrzeczenie się własności gruntów oraz nabycie gospodarstwa w J. w skutek niedochowania formy prawem przepisanej oraz naruszeniem przepisów o właściwości przez organ wydający dokument nadania ziemi były w istocie nieskuteczne. Zatem E. J. i H. J. pozostawali właścicielami całego gruntu zapisanego w księgach wieczystych aż do 2003 r. Następnie po odłączeniu działek nabytych przez zasiedzenie ich spadkobiercy (W. J. i B. J.) aktualnie są współwłaścicielami pozostałej części nieruchomości o łącznej powierzchni 4.09.45 ha.

Wojewoda podkreślił, że dostrzega istotny problem prawny dotyczący przywrócenia faktycznego posiadania gruntu zapisanego w księgach wieczystych nr [...] i [...], jednocześnie podzielając stanowisko Starosty o niemożności realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości w toku postępowania uregulowanego w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż dotyczy ono zwrotu gruntów wywłaszczonych, a także nabytych lub przejętych w ściśle określonych przypadkach. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie pozwala zakwalifikować go do żadnej z powyższych kategorii i orzec merytorycznie w przedmiocie sformułowanego żądania strony.

Dlatego prowadzenie postępowania administracyjnego przy braku przesłanki zawartej w art. 136 ust. 3 i art. 216 u.g.n. stało się nieuzasadnione. Stanowi to o bezprzedmiotowości postępowania rozumianej jako brak jednego z elementów stosunku administracyjnego. W takiej sytuacji organ administracji publicznej jest zobowiązany do zastosowania normy prawnej wynikającej z art. 105 § 1 k.p.a., obligującej go do umorzenia postępowania w całości.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że analizując istotę wniosku W. J. można dojść do przekonania. że w ramach jego żądania nie tyle mieściło się oczekiwanie co do uregulowania sprawy w trybie rozdziału 6 działu III u.g.n., lecz oczekiwanie przywrócenia faktycznego władztwa nad nieruchomościami zapisanymi w kw nr [...] i [...]. Kwestia ta mieści się zaś bardziej w kategorii regulacji stanu prawnego nieruchomości. Ewentualną drogą do usunięcia zaistniałych wątpliwości co do tego w jakiej księdze wieczystej rzeczywiście winna być zapisana dana działka może być postępowanie przed sądem powszechnym w trybie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach i hipotece (Dz. U. z 2001 r., nr 124. poz. 1361 ze zm.).

Na marginesie Wojewoda zwrócił uwagę na fakt, że spadkobiercami po E. J. i H. J. są W. J. i B. J. Wniosek o zwrot winien pochodzić zaś od wszystkich uprawnionych podmiotów mieszczących się w kategorii spadkobierców, nie tylko zaś od jednego z nich. W sytuacji gdyby przedmiotem postępowania była nieruchomość wywłaszczona bądź przejęta lub nabyta w oparciu o podstawy prawne wskazane w art. 216 u.g.n., organ winien, po wezwaniu wnioskodawcy bądź drugiego spadkobiercy do przedłożenia stosowanego oświadczenia, zakończyć postępowanie orzeczeniem o odmowie zwrotu. Jednakże z uwagi na fakt, że niniejsze postępowanie nie dotyczyło nieruchomości wywłaszczonej, nabytej lub przejętej, można było przyjąć za słuszne i uzasadnione orzeczenie o umorzeniu prowadzonego postępowania. Stąd też Wojewoda, po przeanalizowaniu całości akt sprawy oraz treści odwołania wniesionego przez W. J., podzielił stanowisko organu I instancji.

W. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego, zarzucając organowi odwoławczemu, że nie wyjaśnił podstaw prawnych przejęcia działek o nr [...],[...],[...],[...] i [...] przez Gminę O. i dalej przez osoby fizyczne, mimo wniosków co do tej kwestii. Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie wyjaśniły, na podstawie jakich przepisów wymienione działki stały się własnością osób fizycznych, skoro nadal widnieją w księgach wieczystych [...] i [...]. W związku z tym nie można jednoznacznie stwierdzić o możliwości lub niemożliwości realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości w toku postępowania uregulowanego w rozdziale 6 działu III u.g.n., gdyż nie odpowiedziano na podstawowe zagadnienie jaka była podstawa przejęcia nieruchomości.

W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna, albowiem organy obu instancji przy wydaniu rozstrzygnięć w niniejszej sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa.

Sąd w niniejszej sprawie zajął się kontrolą legalności decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty S. z dnia [...] czerwca 2012 r. o umorzeniu – w trybie art. 105 § 1 k.p.a. – postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonych w P. gm. O. o łącznej pow. 4.0945 ha, zapisanych w księgach wieczystych nr [...] i nr [...].

Przypomnieć należy, że wnioskiem z dnia 11 stycznia 2012 r. W. J. zwrócił się do Starosty S. m.in. o zwrot nieruchomości oznaczonych w księgach wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w S. pod nr [...] i [...].

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Istotnym jest, że stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy (a więc przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się zaś do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że z uwagi na konstrukcję art. 216 u.g.n. (enumeratywne wyliczenie), normy prawne zawarte w omawianej jednostce redakcyjnej mają charakter wyjątkowy, rozszerzający pojęcie nieruchomości wywłaszczonej i jako takie nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r., I SA/Wa 2328/10, Lex nr 1150785). Przepis art. 216 u.g.n. konstruuje bowiem w wyczerpujący sposób zakres odesłania i zawartego w nim wyliczenia aktów normatywnych odejmujących w swoim czasie własność i nie może być traktowany jako egzemplifikacja, lecz jako lista zamknięta. Jest to bowiem norma o charakterze szczególnym, nie podlega więc interpretacji rozszerzającej (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r., I OSK 990/10, Lex nr 1081100). Oznacza to, że przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie mogą znaleźć zastosowania do nieruchomości znacjonalizowanych, przejętych na rzecz Skarbu Państwa w drodze reformy rolnej oraz przejętych na rzecz Skarbu Państwa lub innych podmiotów na mocy aktów administracyjnych innych niż decyzja wywłaszczeniowa, w szczególności aktów generalnych, wydanych na mocy odrębnych, szczególnych przepisów, jeżeli nie są one wymienione w art. 216 u.g.n.

W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o zwrot nieruchomości zapisanych w księgach wieczystych pod nr [...] i [...]. Organ I Instancji ustalił na podstawie badań ksiąg wieczystych, że księga wieczysta nr [...] została założona [...]1948 r., jako ciąg dalszy dawnej księgi wieczystej P. Tom [...] wykaz [...]. Nieruchomość zapisana pierwotnie w księdze wieczystej nr [...] posiadała powierzchnię 85,639 ha a jej właścicielem był ojciec wnioskodawcy H. J. Na nieruchomość tę składały się parcele katastralne: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...] o łącznej pow. 85,2639 ha (k. 11-17 akt adm. I instancji – wyciąg z matrykuły podatku gruntowego z 1947 r.). W dniu [...]1947 r. H. J. darował część nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej P. Tom [...] wykaz [...] o łącznej pow. 22,0581 ha tj. parcele katastralne o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (wypisy aktów notarialnych nr rep. [...] i nr rep. [...] - k. 97 i 91-94 akt adm. I inst.). w wyniku tego z księgi wieczystej nr [...] odłączono obszar o pow. 22,0581 h i założono dla tego obszaru nową księgę wieczystą nr [...] z wpisem E. J. jako właścicielki (k. 152 akt adm. I inst.).

Jednocześnie organy prawidłowo ustaliły, że dokumentem nadania ziemi z dnia [...] kwietnia 1946 r., wydanym w wykonaniu dekretu PKWN o wprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6 września 1944 r. przyznano H. J. nieruchomość rolną położoną we wsi J., gm. P., powiat c., o łącznej pow. 46,91 ha. Między innymi z pisma Dyrektora Lasów Państwowych Okręgu P. w P. z dnia [...] lipca 1947 r. nr [...] wynika, że nieruchomość zlokalizowana w P. tom [...], liczba [...] pow. S. o pow. 85,26 ha należąca do dwóch właścicieli: E. J. (22,06 ha) i H. J. (63,20 ha) została przejęta w 1945 r. przez Nadleśnictwo O. (Z.) pod zalesienie, a zabudowania dla urządzenia osady dla leśniczego. Przejęcie obiektu – jak wynika z pisma – nastąpiło bezpośrednio od właścicieli na skutek ich prośby z tym, że władze ziemskie wyznaczą zainteresowanym inne gospodarstwo jako ekwiwalent (k. 107 akt adm. I inst.). Fakt ten znalazł potwierdzenie w "akcie orzeczenia" E. J. z dnia [...] czerwca 1947 r. (k. 108 akt adm. I inst.). W piśmie z dnia [...] lipca 1948 r. E. J. zwróciła się do Powiatowego Urzędu Ziemskiego w S. z żądaniem zwrotu nieruchomości, której się zrzekła, odwołała jednocześnie zrzeczenie się ziemi (k. 110 akt adm. I instancji). Wojewódzka Komisja Ziemska przy Wojewodzie P. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1950 r. nr [...]. uchyliła dokument nadania zieli nr [...] z [...] kwietnia 1946 r., wystawiony na nazwisko H. J. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dokumentem nadania ziemi z [...] kwietnia 1946 r. przyznano gospodarstwo rolne S. F. w J., pow. c., o obszarze 62 ha H. J. jako ekwiwalent za jego własne gospodarstwo o obszarze 62 ha położone w P., pow. s., które aktem zrzeczenia z dnia [...] listopada 1946 r. oddał na rzecz Skarbu Państwa – Dyrekcji Lasów Państwowych pod zalesienie. Ponieważ w tej sprawie chodzi o zamianę gruntów, o której decyduje Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, a nie władze ziemskie, postanowiono uchylić w drodze nadzoru dokument nadania ziemi. W wyniku zaskarżenia tego orzeczenia przez W. J., Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] stycznia 1995 r. nr [...] odmówił stwierdzenia jego nieważności. W motywach rozstrzygnięcia Minister wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że H. J. swą nieruchomość rolną przekazał w 1945 r. dobrowolnie na rzecz Lasów Państwowych, zaś w zamian otrzymał dokumentem nadania ziemi wyżej opisaną nieruchomość w J. Również E. J. swą nieruchomość o pow. 22,0581 ha przekazała w dniu [...] czerwca 1947 r. Lasom Państwowym. Z ustaleń Ministra wynika, że H. J. swą nieruchomość o pow. 63,2058 ha we wsi P. przekazał Lasom Państwowym faktycznie, a nie w formie prawem przypisanej. Tym samym trwale nie wyzbył się swej nieruchomości, pozostając jej prawnym właścicielem. Czego najlepszym dowodem jest to, iż figuruje on nadal w księdze wieczystej nr kw [...]. W tej sytuacji wydanie w/w dokumentu nadania ziemi na nieruchomość rolną o pow. 46,5190 ha na podstawie przepisów dekretu o reformie rolnej, w czasie gdy był on właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 63,2058 ha, było niedopuszczalne. Jednocześnie Minister wyjaśnił, że skoro nieruchomości te zostały przejęte przez Administrację Lasów Państwowych z pominięciem obowiązujących przepisów, właściciele tych nieruchomości mogą zwrócić się o ich zwrot w drodze postępowania sądowego (k. 153-154 akt adm. I instancji). Z akt sprawy wynika, że decyzja ta nie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego (k. 155 akt adm. I inst.).

Jednocześnie wskazać należy, iż organy orzekające w niniejszej sprawie wyjaśniły, że postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S.:

1) stwierdził, że Skarb Państwa – Nadleśnictwo O. nabył z dniem [...] października 1977 r. przez zasiedzenie własność nieruchomości o pow. 62,2508 ha położonej w P. oznaczonej jako działki nr [...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], dla których Sąd ten prowadzi księgę wieczystą pod nr [...], w której dotychczas ujawnionymi właścicielami byli W. J. i B. J.,

2) stwierdził, że Skarb Państwa – Nadleśnictwo O. nabył z dniem [...] stycznia 1995 r. przez zasiedzenie własność nieruchomości o pow. 18,91,86 ha położonej w P. oznaczonej jako działki nr [...],[...],[...],[...], [...], dla których Sąd ten prowadzi księgę wieczystą pod nr [...], w której dotychczas ujawnionymi właścicielami byli W. J. i B. J.

Jednocześnie należy dodać, że W. J. i B. J. stali się jedynymi następcami prawnymi zmarłych rodziców H. J. i E. J. (postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku – k. 7 i 8 akt adm. I instancji).

Organ I instancji szczegółowo wykazał też, że określone w postanowieniu o zasiedzeniu działki stanowią dawne parcele katastralne nieruchomości oznaczonych w księgach wieczystych nr [...] i [...]. Nie pozostawił też wątpliwości co do podmiotów, które są obecnie właścicielami pozostałych działek (z dawnej nieruchomości zapisanej w kw nr [...] i [...]), które nie zostały nabyte w drodze zasiedzenia przez Skarb Państwa Nadleśnictwo O.

Odpowiadając na zarzuty skarżącego, iż organy obu instancji nie wyjaśniły kwestii podstaw prawnych przejęcia działek o nr ewidencyjnych [...],[...],[...],[...] i [...] przez Gminę O. i osoby fizyczne Sąd pragnie wyjaśnić, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zdeterminował fakt, iż nieruchomości należące uprzednio do H. J. i E. J., o które zwrot wnosił W. J., nie zostały im wywłaszczone w żadnym z trybów określonych w art. 216 u.g.n, lecz – jak trafnie wskazał Wojewoda - faktycznie odebrane na podstawie zrzeczenia się własności gruntów oraz nieskutecznego nabycia gospodarstwa w J. wskutek niedochowania formy prawem przepisanej oraz naruszeniem przepisów o właściwości przez organ wydający dokument nadania ziemi. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest okoliczność w jaki sposób doszło następnie, a więc już po zrzeczeniu się własności ziemi oznaczonych w księdze wieczystej nr kw [...] i [...] i wydaniu aktu nadania ziemi ekwiwalentnej, do przejęcia wydzielonych z gospodarstwa H. J. i E. J. o powierzchni łącznej 85,2639 ha, działek o numerach [...],[...],[...],[...] i [...].

W związku z tym należy uznać, że rację miały organy orzekające przyjmując, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. w trakcie jego trwania, a mianowicie po dokonaniu ustaleń faktycznych w zakresie sposobu w jaki H. J. i E. J. zostali pozbawieni własności (w części tylko posiadania) nieruchomości zapisanych w księdze wieczystej pod nr [...] i [...]. Okazało się bowiem, że nieruchomości należące do poprzedników prawnych skarżącego zostały im odebrane w taki sposób, iż niemożliwe jest dochodzenie ich zwrotu w trybie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 u.g.n.

Mając powyższe na względzie Sąd uznając za wydane zgodnie z prawem rozstrzygnięcia organów I i II instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.