Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 399/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 3 ust.  pkt 1, 2, 3, par. 3 ust. 4, pra. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 262 poz 2607
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy
article: ar. 7, art. 10, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 79 par. 2, art. 80, art. 138 par. 1 pkt 2 i art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art,. 2 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wojewody Zachodniopomorskiego oraz A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 911/12 w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do stypendium 1. oddala skargę kasacyjną A. H., 2. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od A. H. na rzecz Wojewody Zachodniopomorskiego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 28 listopada 2012 r., II SA/Sz 911/12 uchylił decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] przedmiocie stypendium stażowego. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd stwierdził, że Wojewoda Zachodniopomorski rozpoznając odwołanie na decyzję Starosty Kamieńskiego z [...] grudnia 2011 r., zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. był związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd w wyroku z 16 maja 2012 r. Zadaniem składu orzekającego ponownie w sprawie jest przede wszystkim skontrolowanie prawidłowości wykonania przez organ odwoławczy wytycznych zawartych w uzasadnieniu tego wyroku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż w niej wskazano. Wojewoda Zachodniopomorski jako organ odwoławczy orzekał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji innej niż wymienione w tym przepisie. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego ograniczające się tylko do uchylenia części decyzji i umorzenia w tej części postępowania organu I instancji, bez rozstrzygnięcia o pozostałej części decyzji, narusza art. 138 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoległym działaniu organu pierwszej instancji, a zatem organ odwoławczy powinien przystąpić do ponownego rozpatrzenia sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu I instancji (wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2010 r., I SA/Wa 1232/10).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2011 r. (wydaną po wznowieniu postępowania, którą ten organ uchylił własne decyzje z [...] lutego 2011 r. o uznaniu A. H. z dniem 1 lutego 2011 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku oraz z [...] maja 2011 r. o przyznaniu prawa do stypendium, a nadto orzekł o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 1 lutego 2011 r.) - w części dotyczącej uchylenia decyzji Starosty Kamieńskiego z [...] maja 2011 r. o przyznaniu prawa do stypendium i umorzył w tym zakresie postępowanie I instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania od decyzji organu I instancji, a jak wynika z treści odwołania A. H. zaskarżyła w całości decyzję Starosty Kamieńskiego z [...] grudnia 2011 r. Oznacza to, że na skutek złożenia tego odwołania sprawa, w której wydano decyzję organu pierwszej instancji podlegała ponownemu rozpatrzeniu w całości przez organ odwoławczy. Dlatego niedopuszczalne było wydanie przez organ odwoławczy decyzji rozstrzygającej wyłącznie o przyznaniu prawa do stypendium. Skutkiem zaskarżonej decyzji jest brak rozstrzygnięcia o całości sprawy administracyjnej, a zwłaszcza niedopuszczalne było przyjęcie – jak wskazał w uzasadnieniu organ odwoławczy, że w pozostałej części (w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej) nie objętej sentencją zaskarżonej decyzji pozostaje w obrocie prawnym decyzja organu pierwszej instancji, skoro złożone odwołanie dotyczyło całej decyzji organu pierwszej instancji, a zatem spowodowało konieczne zastąpienie całej tej decyzji decyzją organu drugiej instancji. Art. 138 § 1 k.p.a. musi być interpretowany w kontekście zasady dwuinstancyjności również w zakresie formy rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Rozstrzygnięcie zatem organu odwoławczego ograniczające się tylko do uchylenia części decyzji, bez rozstrzygnięcia o pozostałej części decyzji, od której odwołanie rozpoznał, narusza art. 138 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Niewątpliwie jednym z najistotniejszych elementów decyzji jest jej osnowa, bowiem wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. W osnowie powinno być wprost wyrażone rozstrzygnięcie, a zwłaszcza nie można go ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda Zachodniopomorski uznał, że postępowanie w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej organ I instancji przeprowadził prawidłowo (wynika to z treści uzasadnienia wyroku WSA w Szczecinie II SA/Sz 324/12) i rozstrzygnięcie tego organu o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 1 lutego 2011 r. jest zasadne. Powyższe stanowisko organu odwoławczego mogłoby wskazywać, że utrzymał w mocy pozostałą część decyzji, jednak w świetle wyżej przedstawionego stanowiska nie można domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Musi być ono wyraźnie stwierdzone w osnowie decyzji.

Od powyższego wyroku zostały wniesione skargi kasacyjne zarówno przez skarżącą A. H., jak i przez Wojewodę Zachodniopomorskiego. Obie strony zaskarżyły ten wyrok w całości.

Skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów prawa proceduralnego i materialnego przez błędną wykładnię:

1) art. 151 p.p.s.a. poprzez nieorzeczenie (nie wskazanie w sentencji wyroku), iż skarga skarżącej podlega oddaleniu,

2) art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 79 § 2 k.p.a. i art. 149 § 2 k.p.a., mające wpływ na wynik postępowania, polegające na braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie i oparciu decyzji na niekompletnym materiale dowodowym, w szczególności pominięciu dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A. H. i D. K. oraz pracownika dokonującego rejestracji na okoliczność poinformowania urzędnika dokonującego rejestracji skarżącej co do złożenia przez nią wniosku o urlop dziekański do Dziekana Wydziału [...] Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie i pouczenia skarżącej przez tego urzędnika o możliwości zarejestrowania jako osoby bezrobotnej, skutkiem czego jest brak rozstrzygnięcia co do istoty sprawy,

3) art. 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie na jego podstawie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżąca wprowadziła w błąd urzędnika rejestrującego ją jako bezrobotną co do przesłanek warunkujących status osoby bezrobotnej określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.),

4) § 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3, § 3 ust. 4, § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy z 26 listopada 2004 r. (Dz. U. Nr 262, poz. 2607 ze zm.) mające wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że osoba bezrobotna dokonująca rejestracji w urzędzie pracy, obowiązana jest samodzielnie wypełnić kartę rejestracyjną, w szczególności, że skarżąca w dniu 1 lutego 2011 r. złożyła oświadczenie, iż nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym,

5) art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...), poprzez przyjęcie, że student studiów stacjonarnych będący w trakcie urlopu dziekańskiego, spełnia przesłankę "osoby uczącej się", mimo, iż taki student - bez zgody dziekana - nie może uczestniczyć w zajęciach, jak też przystępować do egzaminów i zaliczeń, skutkiem czego nie może podnosić swoich kwalifikacji, poprzez uczenie się,

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie umorzenie postępowania i o zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi kasacyjnej A. H. podniosła, że organy administracji nie podjęły jakiejkolwiek próby uzyskania zeznań skarżącej i D. K. na okoliczność poinformowania urzędniczki rejestrującej bezrobotną co do faktu złożenia przez nią wniosku o urlop dziekański i nie uczęszczania przez nią na zajęcia dydaktyczne. W aktach administracyjnych brak jest wyjaśnienia dlaczego organy administracji odstąpiły od uzyskania informacji od skarżącej i D. K. w drodze bezpośrednio przeprowadzonego dowodu z ich zeznań w charakterze świadka, które to zeznania mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia dostrzeżonych przez organ sprzeczności między treścią wymienionych dokumentów i wersją zdarzeń przedstawioną przez skarżącą. Poprzestanie w tej sytuacji na analizie dokumentów stanowiło naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a.

Zaskarżone decyzje wydane zostały z mogącym mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1, 2, 3, § 3 ust. 4 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 26 listopada 2004 r. rejestracja bezrobotnego następuje na podstawie przedłożonych dokumentów: dowodu osobistego lub innego dokumentu tożsamości, dyplomu, świadectwa ukończenia szkoły, świadectwa szkolnego, zaświadczenia o ukończeniu kursu lub szkolenia, świadectwa pracy oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień. Rejestracji nie dokonuje się w razie nieprzedłożenia ww. dokumentów. W związku z powyższym, przekazanie karty rejestracyjnej osobie mającej zamiar zarejestrować się jako osoba bezrobotna, powinno być poprzedzone przedłożeniem urzędnikowi przedmiotowej dokumentacji. Nadto, twierdzenia organu administracji jakoby osoba bezrobotna obowiązana jest samodzielnie wypełniać kartę rejestracyjną stoi w sprzeczności z podniesioną wyżej procedurą rejestracyjną, wymagającą przedstawienia stosownej dokumentacji. Wypełnianie karty rejestracyjnej, w szczególności oświadczeń bezrobotnego następuje z aktywnym udziałem urzędnika dokonującego rejestracji osoby bezrobotnej. Reasumując, oświadczenie skarżącej, że nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym powinno być poprzedzone obowiązkiem urzędnika wzywającego skarżącą do przedłożenia świadectwa ukończenia szkoły, bądź dyplomu. Mając na uwadze dyspozycję art. 9 k.p.a., urzędnik dokonujący rejestracji skarżącej powinien należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na ustalenie praw i obowiązków, w tym składanych oświadczeń skarżącej. Powyższe w szczególności uzasadnione jest faktem braku jednoznacznej i powszechnie obowiązującej wykładni okoliczności niniejszej sprawy, w tym statusu studenta korzystającego z urlopu dziekańskiego.

Zgodnie z art. 172 w zbiegu z art. 189 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), student korzystający z urlopu dziekańskiego nie jest zobowiązany do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych oraz składania egzaminów i odbywania praktyki. Zgodnie z § 40 pkt 6 uchwały nr 30 Senatu Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie z 30 marca 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów wyższych Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, student w trakcie urlopu dziekańskiego może uczestniczyć w niektórych zajęciach oraz przystępować do egzaminów i zaliczeń, tylko za indywidualną zgodą dziekana. Tym samym, nie mając przedmiotowej zgody, student w trakcie urlopu dziekańskiego nie może realizować swoich wyżej wskazanych uprawnień i obowiązków w zakresie podnoszenia swoich kwalifikacji, w szczególności student taki nie wyczerpuje znamienia "uczenia się". Mając powyższe na uwadze, powstaje wątpliwość, czy student będący w trakcie urlopu dziekańskiego, nie mając udzielonej zgody dziekana na uczestniczenie w zajęciach i przystępowania do egzaminów, jest osobą uczącą się, zważywszy, że pojęcie "uczyć się" oznacza przyswajanie sobie w pewien zasób wiedzy i zdobywanie umiejętności.

Nadto, nie należy abstrahować od tego, że studenci studiów dziennych mogą rejestrować się jako osoby poszukujące pracy i korzystać z ofert dostępnych w urzędach pracy.

Zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego organy administracji toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes stron, a także są obowiązane prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do państwa (art. 7 i 8 k.p.a.). W obecnym stanie sprawy istnieją znaczne trudności w ustaleniu okoliczności wskazanych przez stronę w odwołaniach i skargach, a dotyczących rejestracji skarżącej jako bezrobotnej, postawy urzędnika dokonującego rejestracji, w szczególności niedopełnienia przez niego obowiązków w zakresie należytego wyjaśnienia sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej. Wydaje się, że wszelkie wątpliwości w tym zakresie należałoby interpretować na korzyść skarżącej, zgodnie z przepisem art. 7 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. H. Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Z kolei Wojewoda Zachodniopomorski zarzucił Sądowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Wojewoda Zachodniopomorski naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez uchylenie części decyzji i umorzenie w tej części postępowania organu I instancji, bez rozstrzygnięcia o pozostałej części decyzji.

Wskazując na powyższe, wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o 2) uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, a także o 3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu organ podniósł, że był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 maja 2012 r., II SA/Sz 324/12. Sąd wskazał w ww. wyroku, że organy trafnie uznały, iż A. H. jako studentka studiów stacjonarnych, przebywająca na urlopie dziekańskim, nie mogła być uznana za osobę bezrobotną. W postępowaniu I instancji nieprawidłowo jednak zakończono postępowanie wznowieniowe. W decyzji z [...] grudnia 2011 r. organ orzekł bowiem na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie tylko o uchyleniu decyzji o uznaniu A. H. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku, lecz także o uchyleniu decyzji o przyznaniu jej prawa do stypendium w okresie odbywania stażu. Nie można zaś uchylić decyzji o przyznaniu prawa do stypendium, bez prawomocnego uchylenia decyzji o statusie osoby bezrobotnej. Sąd wskazał, że organ winien był w pierwszej kolejności wyeliminować z obrotu prawnego decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku, czyniąc to właśnie w trybie wznowienia postępowania, by po uzyskaniu przez tę decyzję waloru prawomocności, móc orzec w sprawie decyzji o przyznaniu A. H. stypendium w okresie odbywania stażu (w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.).

Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy był zobowiązany skorygować rozstrzygnięcie organu I instancji z [...] grudnia 2011 r. Uchylił więc na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję Starosty Kamieńskiego z [...] grudnia 2011 r. tylko w części dotyczącej uchylenia decyzji z [...] maja 2011 r., nr [...] o przyznaniu prawa do stypendium i umorzył w tym zakresie postępowanie I instancji tj. w przedmiocie przyznania prawa do stypendium, prowadzone w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Brak było bowiem dopuszczalności wznowienia ww. postępowania (w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Decyzja Starosty Kamieńskiego z [...] grudnia 2011 r. w wyniku uchylenia jej przez organ odwoławczy w części dotyczącej prawa do stypendium i w tym zakresie umorzenia postępowania, rozstrzyga wyłącznie w przedmiocie statusu bezrobotnego. Uchyla tylko decyzję Starosty Kamieńskiego z [...] lutego 2011 r., nr [...] o uznaniu z dniem 1 lutego 2011 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku i orzeka o odmowie uznania A. H. za osobę bezrobotną z dniem 1 lutego 2011 r. Sytuacja prawna A. H. jest zatem określona decyzją Starosty Kamieńskiego z [...] grudnia 2011 r., znak: [...], w części nieuchylonej przez organ odwoławczy.

Organ odwoławczy, na podstawie obowiązującego od 11 kwietnia 2011 r. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., może bowiem częściowo uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję oraz - w części odpowiadającej temu uchyleniu (w zakresie, w jakim postępowanie było zbędne w związku z bezprzedmiotowością) - umorzyć dotychczasowe postępowanie I instancji. W przedmiotowej sprawie było zaś możliwe wyodrębnienie poszczególnych części postępowania wznowieniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 28 listopada 2012 r. zastosował natomiast przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w brzmieniu nieobowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., a zatem naruszył przepisy postępowania przez niewłaściwe zastosowanie prawa procesowego.

Bezzasadnie Sąd zarzuca organowi odwoławczemu, że nie rozstrzygając o pozostałej części decyzji, od której odwołanie rozpoznał, naruszył art. 138 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wprowadza bowiem wyjątek od zasady rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji. W decyzji z [...] sierpnia 2012 r. znak: [...], organ odwoławczy oznaczył w jakiej części uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył w tym zakresie postępowanie I instancji. W pozostałej części, decyzja organu I instancji nadal będzie obowiązywała (por. wyrok NSA z 7 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1531/10).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Skarga kasacyjna A. H. nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie są trafne.

3. Zarzuty podniesione przez skarżącą nie mają usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zarówno Sąd I instancji, jak i Wojewoda Zachodniopomorski byli związani oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Szczecinie z 16 maja 2012 r. (II SA/Sz 324/12), a zatem zadaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie było skontrolowanie prawidłowości wykonania przez organ administracyjny oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu tego wyroku (art. 153 p.p.s.a.), cyt. "Organ winien więc w pierwszej kolejności wyeliminować z obrotu prawnego decyzję o uznaniu osoby za bezrobotną i odmowie prawa do zasiłku, czyniąc to właśnie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., by móc następnie, po uzyskaniu przez tę decyzję waloru prawomocności, orzec w sprawie decyzji o przyznaniu skarżącej stypendium w czasie odbywania stażu" (s. 9). "W przedstawionych okolicznościach faktycznych, organy trafnie uznały, że skarżąca - A. H. studentka studiów stacjonarnych przebywająca na urlopie dziekańskim, nie mogła być uznana za osobę bezrobotną" (s. 8).

4. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., poprzez nieorzeczenie (niewskazanie w sentencji wyroku), że skarga skarżącej podlega oddaleniu, jest bezzasadny również z tego powodu, że skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej żądanie zostało uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (pkt I sentencji wyroku).

5. Natomiast podniesiony przez Wojewodę Zachodniopomorskiego zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Osnowa decyzji, wydana na tej podstawie prawnej, składa się zatem z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia – w całości lub w części, zaś w drugiej organ odwoławczy w tym samym zakresie rozstrzyga sprawę co do istoty albo umarza postępowanie pierwszej instancji. W przypadku, gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części albo tylko w tej części umorzyć postępowanie. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany, a jedynie uprawniony, do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie skorzysta z tego uprawnienia, to sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w sposób niebudzący wątpliwości oznaczył, w jakim zakresie uchylił zaskarżoną decyzję i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Nie ulega więc wątpliwości, że w pozostałej, nieuchylonej części decyzja organu pierwszej instancji będzie nadal wiązała i wywoływała skutki prawne. Powyższa wykładnia nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – por. wyrok z 7 lutego 2012 r., II GSK 1531/10.

6. Z tych względów i biorąc pod uwagę fakt, że art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., mimo że został zamieszczony w ustawie procesowej jest przepisem prawa materialnego, albowiem stanowi podstawę prawną decyzji organu odwoławczego, Sąd działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ponieważ w postępowaniu kasacyjnym nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

7. Mając na względzie charakter rozpoznawanej sprawy (dotycząca statusu bezrobotnego i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej), Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a.