Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2700/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 12 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Stowarzyszenia [...] w Poznaniu oraz [...] Sp. z.o.o. z siedzibą w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1274/14 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r., IV SA/Po 1274/14, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2014 r., w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

[...] sp. z o.o. wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie istniejącej stacji paliw i płynów technicznych o instalację AdBlue wraz z jej urządzeniami podziemnymi oraz przyłączeniami mediów do sieci wewnątrzzakładowych, na działce o nr ewid. 2/4, obr. Główieniec, przy ul. W. 349 w Poznaniu – na terenie Zakładu Nr 1 VW Poznań sp. z o.o."

Prezydent Miasta uzyskał opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 21 października 2013 r. oraz opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia 22 listopada 2013 r. Obie opinie nie stwierdzały potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia, a nadto odstąpiono w nich również od określenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, nie stwierdzając potrzeby jego sporządzania.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent Miasta odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej stacji paliw i płynów technicznych o instalację AdBlue wraz z jej urządzeniami podziemnymi oraz przyłączeniami mediów do sieci wewnątrzzakładowych.

Prezydenta Miasta Poznania decyzją z dnia [...] maja 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej stacji paliw i płynów technicznych o instalację AdBlue wraz z jej urządzeniami podziemnymi oraz przyłączeniami mediów do sieci wewnątrzzakładowych, planowanego do realizacji na działce o nr ewidencyjnym 2/4, obr. Głowieniec, ark. 14, na terenie Zakładu Nr 1 [...] sp. z o.o. przy ul. W. 349 w Poznaniu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Stowarzyszenie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a. w zw. z art. 31 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez oczekiwania na otrzymanie od skarżącej jej stanowiska w przedmiocie końcowego wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału, w konsekwencji czego wydana decyzja administracyjna nie uwzględniła końcowych wniosków i twierdzeń skarżącej, co stanowi faktyczne pozbawienie podmiotu działającego na prawach strony realizacji prawa do czynnego udziału w postępowaniu.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia Ekologicznego Zieleniec z siedzibą w Poznaniu utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Kolegium zwróciło uwagę, iż organ I instancji wydał decyzję, zanim wpłynęło pismo skarżącego Stowarzyszenia, stąd też Kolegium dokładnie przeanalizowało jego treść i rozpoznało złożone wnioski, w celu ewentualnego sanowania uchybienia proceduralnego organu I instancji bądź też w celu uchylenia decyzji w celu ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji w określonym i koniecznym zakresie. W ocenie organu pismo złożone w sprawie nie wskazuje jednak na konieczność przeprowadzania postępowania dowodowego w jakimkolwiek dodatkowym zakresie, a w szczególności w zakresie, który miałby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Stowarzyszeniu zapewniono możliwość czynnego udziału w toku całego postępowania, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., od momentu jego przystąpienia do postępowania. Dodatkowo organ przed wydaniem decyzji poinformował strony o zebraniu dowodów i zakończeniu postępowania dowodowego i umożliwił stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, jednak wydał decyzję przed wpłynięciem pisma Stowarzyszenia. Analizując pismo i ewentualne skutki, jakie niesie nierozpoznanie jego przez organ I instancji Kolegium stwierdziło, iż pismo to nie zawiera żadnego stanowiska Stowarzyszenia i jego twierdzeń, nie odnosi się ono do zgromadzonego materiału dowodowego i zgłoszonych żądań. Pismo to zawiera jedynie wnioski dowodowe, przy czym nie są wskazane żadne twierdzenia Stowarzyszenia, które miałyby być przez te dowody udowodnione, a których dotychczasowe dowody nie wyjaśniły. W szczególności Stowarzyszenie nie wskazuje, w jakim zakresie kwestionuje materiał dowodowy, w tym Kartę informacyjną przedsięwzięcia.

Organ podniósł, iż Stowarzyszenie nie wskazało, w jakim zakresie kwestionuje stanowiska organów opiniujących i stanowiska organu I instancji wyrażone we wcześniejszym postanowieniu, nie pojawia się żadne stanowisko przeciwne stanowisku wnioskodawcy oraz stanowisku wyrażonym w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Kolegium wskazało, iż po analizie akt sprawy nie budzi wątpliwości ani zgromadzony materiał dowodowy, ani stanowisko wyrażone w Kracie informacyjnej przedsięwzięcia, ani w postanowieniach organów. Kolegium wyjaśniło, iż nie widzi żadnych podstaw, a już na pewno nie widzi konieczności uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, bo sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a zgromadzony materiał nie budzi wątpliwości. Nie ma zatem potrzeby przesłuchiwania przedstawicieli Stowarzyszenia, działających w imieniu podmiotu, który działa na prawach strony i przez cały tok postępowania miał możliwość podnoszenia twierdzeń i zajęcia stanowiska. Zajęcie stanowiska zresztą miało być wyrażone w terminie 7 dni, a zatem pismo z dnia 29 maja 2014r. już takie stanowisko ostateczne winno zawierać, a nie zawiera. Kolegium stwierdziło, że nie widzi żadnych przeszkód, dla których nie przedstawiono stanowiska Stowarzyszenia na piśmie, a wystąpiono o złożenie go ustnie organowi, skoro jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada pisemności. Zeznania w charakterze strony nie wniosłyby nic nowego do sprawy, bo okoliczność powoływana i mająca zostać udowodniona tj. rzeczywiste oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na stan środowiska, w tym zdrowia i życia mieszkańców terenów przyległych zostało już ocenione i na tą okoliczność zgromadzono wystarczający i konieczny materiał dowodowy. Zgromadzono Kartę informacyjną przedsięwzięcia, uzyskano stanowiska organów opiniujących, a organ wydający decyzję dokonał oceny materiału zgromadzonego w sprawie.

Organ podniósł, iż podobnie ma się rzecz z dowodami z zeznań świadków. Członkowie zarządu nie są specjalistami, którzy mogliby oceniać rzeczywiste oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, w tym celu zlecono sporządzenie Karty informacyjnej przedsięwzięcia osobom wyspecjalizowanym w tej dziedzinie. Nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia również ewentualna wiedza członków zarządu niemieckiego koncernu Grupy [...] AG, o ile w ogóle takową wiedzę te osoby posiadają, odnosząca się do innych realizowanych przedsięwzięć, a w szczególności przedsięwzięć realizowanych poza polskim porządkiem prawnym. Również nie ma żadnej potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłych z zakresu ochrony środowiska oraz zakresu medycyny i narzucanie na organ ponoszenia dodatkowych znacznych kosztów postępowania w celu określania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które to ustalenia zostały już poczynione i nie zakwestionowane. Nie ma więc podstaw, ażeby przeprowadzać kolejne dowody zmierzające do oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym zdrowie i życie ludzi, co zostało już w zakresie koniecznym uczynione i nie budzi wątpliwości. Nie było żadnych przeszkód, aby stowarzyszenie przedstawiło konkretne twierdzenia przeciwne, niż wynikające z materiału dowodowego, a takich twierdzeń przeciwnych brak w stanowisku oraz w samym odwołaniu. Odwołanie również nie zawiera żadnych zastrzeżeń co do merytorycznej treści zaskarżonej decyzji. Jedynym zarzutem jest de facto nieuwzględnienie ostatniego stanowiska Stowarzyszenia, które nie zawiera żadnych twierdzeń, a jedynie wnioski dowodowe, które miałyby być przeprowadzone na okoliczności już wyjaśnione a mianowicie rzeczywiste oddziaływanie inwestycji na środowisko.

Organ zauważył, iż niniejsze postępowanie nie wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w odwołaniu stowarzyszenie, nie wniosło żadnych zarzutów, do wydanych w toku postępowania postanowień.

W ocenie organu nie było potrzeby przeprowadzania dowodów wnioskowanych przez stronę, ponieważ nie wskazano żadnej okoliczności, która miałaby być nimi udowodniona, a dotychczas nie została wyjaśniona, albo była przez strony skutecznie kwestionowana. Kolegium nie mogło dopuścić dowodów, jeżeli nic nie wskazywało na to, że mogą się one przyczynić do wyjaśnienia sprawy, w szczególności, iż wszystko, w tym oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko w zakresie wymaganym zostało wystarczająco wyjaśnione. Co do zarzutu odwołania organ podniósł, iż organ I instancji uchybił obowiązkowi z art. 10 k.p.a. W ocenie organu należy przyznać Stowarzyszeniu częściową rację, bo rzeczywiście organ winien odczekać, aż upłyną wyznaczone stronom terminy, jednakże w tych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę pismo Stowarzyszenia, nie wpłynęło to na merytoryczne rozpoznanie sprawy, a uchybienie to starało się Kolegium naprawić na etapie postępowania odwoławczego, nie pozostał do wyjaśnienia żaden, a już na pewno nie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy.

Stowarzyszenie Ekologiczne Zieleniec w skardze na powyższą decyzję zarzuciło:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez oczekiwania na otrzymanie końcowego stanowiska skarżącej, a w konsekwencji pominięcie kluczowych dla sprawy wniosków i twierdzeń podnoszonych przez skarżącą w trybie końcowego wypowiadania się co do materiału sprawy,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 31 § 3 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z przepisami prawa materialnego wyznaczającymi zakres koniecznych ustaleń organów administracji, tj. art. 63 i art. 64 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013r., poz.1235 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa), poprzez:

– dokonanie merytorycznej oceny wniosków dowodowych przez organ II instancji podczas, gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzona jest kwestia, że stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia art. 10 k.p.a. wyznaczającego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu winno skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem organ odwoławczy nie jest uprawniony do sanowania błędów organu I instancji,

– brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, w tym w szczególności brak uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej, w sytuacji, gdy nie ustalono szeregu kluczowych dla sprawy okoliczności, w tym rzeczywistego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i życie mieszkańców terenów znajdujących się w zasięgu jego oddziaływania,

– wydanie decyzji stwierdzającej brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wyłącznie w oparciu o dokumentu przedstawione w toku postępowania przez inwestora z jednoczesnym pominięciem wniosków dowodowych skarżącej.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organy administracji publicznej nie oczekując na otrzymanie stanowiska skarżącej, dnia [...] maja 2014 r. wydały decyzję stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W ocenie skarżącej takie działanie organów administracji stanowiło naruszenie art. 10 k.p.a. Kolegium nie było uprawnione do dokonywania merytorycznej oceny wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę. Po stwierdzeniu naruszeń powinno wydać decyzję kasatoryjną, a następnie przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wskazano, iż organ dokonując oceny zgłoszonych wniosków dowodowych całkowicie arbitralnie oraz dowolnie przyjął, że wskazane wnioski dowodowe nie mogły mieć znaczenia dla ustalenia okoliczności sprawy. Ocena wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę winna być dokonana przez organ I instancji oraz współdziałające z nią wyspecjalizowane służby środowiskowe. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, dopełnienie przez organ administracji publicznej obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego rozważanie materiału dowodowego w sprawie jest konieczne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, co umożliwia realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ewentualnie odrzucenie.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, iż Stowarzyszenie nie wykazało legitymacji do wniesienia skargi na ww. decyzję Kolegium. Uprawnionym do wniesienia skargi jest organizacja społeczna w zakresie statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca nie wykazała istnienia interesu prawnego innych osób, których niniejsza sprawa miałaby dotyczyć. Ponadto podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2015 r. uczestnik postępowania [...] Sp. z o. o. w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi wskazując, że jest ona bezzasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w świetle z art. 50 § 1 p.p.s.a. organizacja społeczna jest uprawniona do wniesienia skargi w sprawach dotyczących innych podmiotów, o ile sprawa sądowoadministracyjna mieści się w zakresie jej statutowej działalności oraz organizacja brała udział w postępowaniu administracyjnym jako uczestnik na prawach strony. Stowarzyszenie na mocy postanowienia Prezydenta Miasta Poznania zostało dopuszczone do udziału w niniejszym postępowaniu, a przedmiotowa sprawa mieści się w zakresie statutowej działalności skarżącej, gdyż celem Stowarzyszenia jest m.in. ochrona środowiska, ochrona ginących gatunków roślin i zwierząt, ochrona ekosystemów, ochrona wód powierzchniowych i głębinowych.

Dalej Sąd wskazał, że ustawa o udostępnieniu informacji w art. 33-38 i 59-70 oraz 73-85 określa procedurę wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, a postępowanie które organ jest ustawowo zobowiązany przeprowadzić nazywane jest postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Jak wynika z Karty informacyjnej przedsięwzięcia przedmiotowa inwestycja polega na rozbudowie istniejącej stacji paliw i płynów technicznych o instalację AdBlue wraz z jej urządzeniami podziemnymi oraz przyłączeniami mediów do sieci wewnątrzzakładowych. Inwestycja należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Planowane przedsięwzięcie – jako instalacja do dystrybucji ropy naftowej, produktów naftowych, substancji lub mieszanin, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, niebędących produktami spożywczymi, z wyłączeniem stacji paliw gazu płynnego – wymienione zostało w § 3 ust 1 pkt 35 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.) jako przedsięwzięcie potencjalnie znacząco oddziaływujące na środowisko. W konsekwencji przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest w przypadku przedmiotowej inwestycji obligatoryjne, lecz zostało uzależnione od stwierdzenia tego obowiązku przez organ przy uwzględnieniu warunków określonych w art. 63 ust. 1 ustawy. Zatem organ dokonując oceny czy w sprawie niezbędne jest nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, musi uwzględniać: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia (pkt. 1); usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (pkt. 2); rodzaj i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wymienionych w pkt 1 i 2 (pkt. 3).

Organ powyższej oceny dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym Karty informacyjnej przedsięwzięcie przedstawionej przez inwestora i sporządzonej przez specjalistów. W karcie tej bardzo szczegółowo i wnikliwie przeanalizowano wszelkie wynikające z przepisów i mające istotne znaczenie dla sprawy aspekty wpływu przedmiotowej inwestycji na środowisko. W szczególności poddano analizie:

– oddziaływanie przedsięwzięcia na obszary chronione,

– przewidywaną ilość wykorzystywanej wody, surowców, materiałów paliw oraz energii,

– rodzaj i przewidywane ilości wprowadzanych do środowiska substancji I energii

– gospodarkę odpadami,

– oddziaływanie na stan powietrza,

– hałas,

– możliwe transgraniczne oddziaływanie na środowisko,

– oddziaływanie na wody powierzchniowe I podziemne.

W ocenie Sądu w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia przeanalizowano zatem oddziaływanie inwestycji pod kątem wszystkich aspektów środowiskowych (w tym emisji do powietrza, wody i gleby oraz i hałasu) wymaganych przepisami dla takiego dokumentu (zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej), w tym także na tereny sąsiednie, mając na względzie ochronę zdrowia ludzi, oraz elementów przyrodniczych.

Jak wynika z karty informacyjnej przedsięwzięcia przedmiotowa inwestycja znajduje się na terenie Zakładu nr 1 firmy [...] Sp. z o.o. Najbliższe sąsiedztwo Zakładu nr 1 [...] Sp. z o.o. stanowi: na północ – las oraz ulica Leśna; na południe – ulica W.; na wschód – linia kolejowa relacji Warszawa – Berlin oraz tereny przemysłowe; na zachód – ulica Bałtycka.

Zakład nr 1 [...] Sp. z o.o. zlokalizowany jest na terenie o powierzchni 41,43 ha a planowane przedsięwzięcie będzie prowadzone tylko w obrębie istniejącej stacji paliw. Pozostałe instalacje pracują i pracować będą bez zmian.

Jak wynika z Karty informacyjnej przedsięwzięcia (str. 13) po rozbudowie o instalację AdBlue nie zmieni się przeznaczenie stacji paliw i w dalszym ciągu będzie ona zaspokajać potrzeby produkcji, a także samochodów służbowych należących do zakładu. W ramach rozbudowy stacji planuje się budowę instalacji do magazynowania i dystrybucji wodnego roztworu mocznika "AdBlue". W skład instalacji wchodzić będą urządzenia podziemne – dwa zbiorniki o pojemności 50 m3 każdy. Poza tym planuje się montaż dystrybutora do tankowania pojazdów czynnikiem AdBlue oraz płynem do spryskiwania szyb. Dystrybutor umiejscowiony będzie pod wiatą na wysepce istniejącej stacji paliw. Rurociągi doprowadzające roztwór mocznika będą dwupłaszczowe z kontrolą szczelności. Ze zbiorników czynnik AdBlue dostarczany będzie rurociągami podziemnymi mocowanymi do elementów konstrukcyjnych w halach nr 1 i 2, do dwóch napełniarek AdBlue na liniach produkcyjnych, gdzie będzie następowało tankowanie zbiorników samochodów Caddy i T5, co w trakcie ich użytkowania spowoduje zmniejszenie emisji substancji do powietrza. Urządzenia i instalacje podziemne monitorowane będą przez instalacje kontrolujące szczelność rurociągów i zbiorników. Monitorowanie to zostanie włączone do istniejącego, całodobowego monitoringu stacji paliw. Stacja paliw funkcjonuje i będzie po rozbudowie funkcjonowała w systemie całodobowym (s. 15 Karty informacyjnej przedsięwzięcie). Czynnik AdBlue wprowadzany będzie maksymalnie do 750 pojazdów na dobę, a w skali roku do 273 750 aut – na linii produkcyjnej. Ponadto przedmiotowy czynnik rozprowadzany będzie z dystrybutora zewnętrznego na stacji paliw w ilości nie większej niż 500 tankowań rocznie na terenie stacji, po ok. 10 litrów każde. W karcie podkreślono, iż rodzaj i skala planowanego przedsięwzięcia będzie w konsekwencji powodowała zmniejszenie emisji spalin emitowanych do powietrza przez pojazdy służbowe oraz wszystkie produkowane w zakładzie, wyposażone w technologie Adblue. Warto również wskazać, iż w związku z realizacją przedsięwzięcia nie przewiduje się prac związanych z wycinką drzew i krzewów (str. 17 Karty informacyjnej przedsięwzięcia).

W przedmiotowej sprawie wyspecjalizowane organy dokonując oceny przedstawionej Karty informacyjnej przedsięwzięcia uznały, iż brak jest potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (opinia sanitarna z dnia 21 października 2013 r., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu, postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia 22 listopada 2012 r.). W opinii sanitarnej Państwowy PIS w Poznaniu, po analizie Karty informacyjnej przedsięwzięcia uznał, że realizacja przedsięwzięcia nie zwiększy zdolności produkcyjnej zakładu. Nie przewiduje się, zatem zwiększenia emisji z istniejących źródeł technologicznych. W związku z hermetyzacją procesu dystrybucji, urządzenie to nie stanowi zagrożenia, dla jakości powietrza. Głównym składnikiem stosowanego płynu będzie etanol, dla którego nie obowiązują wartości odniesienia. Ponadto dozowanie do spryskiwaczy płynu poprzez dystrybutor wyklucza występowanie emisji niezorganizowanej, jaka występuje podczas manualnego wprowadzania płynu pojemnikiem. AdBlue w warunkach normalnej eksploatacji uznaje się jako czynnik bezemisyjny. W przypadku wylania czynnika prawdopodobieństwo jego rozkładu jest niewielkie, z uwagi na konieczność wystąpienia specyficznych warunków zewnętrznych. Takie warunki nie wystąpią wewnątrz hal. Sposób dozowania czynnika do pojazdów wewnątrz hal będzie odmienny niż w przypadku dystrybutora zewnętrznego. W tym przypadku dozowanie AdBlue będzie następowało automatycznie (brak manualnego dozowania pistoletem – wykluczenie nieumiejętnego posługiwania się przyrządem/urządzeniem). Nie przewiduje się również zwiększenia natężenia ruchu środków transportu, za wyjątkiem autocystern dowożących AdBlue do zbiorników podziemnych w ilości ok. 70poj./rok, czyli maksymalnie 2 pojazdy w ciągu dnia. Emisja niezorganizowana zanieczyszczeń do powietrza związana z ruchem pojazdów, z uwagi na częstotliwość ruchu, będzie stanowić śladowy wpływ na powietrze. PIS wskazał także, że dla wszystkich analizowanych substancji przedstawionych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia stężenie maksymalne jest niższe od 10% wartości odniesienia uśrednionego dla jednej godziny zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznie 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. Nr 16, poz. 87). Inspektor Sanitarny podniósł, że planowana inwestycja nie wprowadza zmian w dotychczasowym sposobie i ilościach oczyszczonych wód opadowych ze zlewni oraz że przedmiotowe zamierzenie nie spowoduje zwiększenia ilości odpadów wskazanych w pozwoleniu na wytwarzanie odpadów wydanym przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego decyzją z dnia 2 kwietnia 2013 r.

Organ opiniujący zwrócił również uwagę, że na podstawie klasyfikacji określonej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku, albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 58, poz. 535 ze zm.) uznać należy, iż planowana inwestycja nie jest zaliczona ani do zakładu o zwiększonym ryzyku, ani do zakładu o dużym ryzyku.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w wydanym postanowieniu stwierdził, że realizacja i eksploatacja planowanej instalacji AdBlue nie będzie wiązać się z wprowadzeniem na teren zakładu dodatkowych źródeł emisji substancji do powietrza, ani nie będzie powodować znacznego wzrostu natężenia ruchu na terenie zakładu, w tym w rejonie istniejącej stacji paliw. Planowana instalacja wykorzystywana będzie zarówno do wprowadzania czynnika AdBlue do pojazdów wytwarzanych w zakładzie, jak i do samochodów służbowych. Z uwagi na fakt, iż dystrybucja czynnika AdBlue oraz płynu do spryskiwaczy realizowana będzie na terenie istniejącej stacji paliw, wykorzystywanej obecnie na potrzeby tankowania pojazdów służbowych, a także przewidywaną częstotliwość napełniania zbiorników magazynowych stacji (do dwóch pojazdów dziennie), nie przewiduje się wzrostu natężenia ruchu w rejonie stacji. Warunki przyjmowania, magazynowania i dystrybucji czynnika AdBlue, zarówno na terenie stacji jak i w obrębie hal przemysłowych zostaną odpowiednio dobrane, by nie następowała emisja amoniaku do powietrza.

RDOŚ wskazał również, iż na podstawie informacji zawartych w przedłożonej dokumentacji, a także zdjęć satelitarnych terenu, ustalił, że najbliżej położone tereny, dla których w przepisach odrębnych określone zostały dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku odległe są od planowanej stacji o około 400 m. Są to tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Dostawa czynnika AdBlue realizowana będzie jedynie w porze dziennej. Uwzględniając specyfikę zakładu oraz zakres zmian akustycznego stanu środowiska wynikających z realizacji i eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, a także znaczną odległość przedmiotowej stacji paliw od terenów, dla których w przepisach odrębnych ustalone zostały dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku, nie przewiduje się ponadnormatywnego oddziaływania w zakresie emisji hałasu do środowiska.

Ponadto RDOŚ uznał, że teren planowanego przedsięwzięcia zlokalizowany jest poza obszarami chronionymi na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.). Najbliżej położonymi obszarami Natura 2000 jest obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Dolina Cybiny PLH300038, oddalony o około 850 m od inwestycji.

Organ opiniujący mając na względzie lokalizację inwestycji poza obszarami chronionymi, na terenie istniejącego zakładu oraz brak konieczności wycinki drzew i krzewów, uznał, iż nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko przyrodnicze, w tym na obszary chronione, a w szczególności na siedliska przyrodnicze i gatunki zwierząt oraz ich siedliska dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, ani pogorszenia integralności obszaru Natura 2000 lub powiązania z innymi obszarami.

Organ właściwy w sprawie postanowił przychylić się do stanowiska RDOŚ w Poznaniu oraz Państwowego PIS w Poznaniu i stwierdził, że dla planowanego przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co zostało wyrażone w postanowieniu Prezydenta Miasta Poznania z dnia 6 maja 2014 r. o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Zdaniem Sądu mając na uwadze opinie uzyskane od wyspecjalizowanych jednostek oraz biorąc pod uwagę skalę i charakter inwestycji, wielkość zajmowanego terenu, zakres robót związanych z jej realizacją, prawdopodobieństwo, czas trwania, zasięg oddziaływania oraz odwracalność oddziaływania, a także wykorzystanie zasobów naturalnych, emisję uciążliwości związane z jej eksploatacją oraz usytuowanie przedsięwzięcia względem obszarów wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną w tym obszarów Natura 2000 organ wydający decyzje jak i organy opiniujące miały podstawy do uznania, iż planowane przedsięwzięcie nie pociągnie za sobą zagrożeń dla środowiska, a w szczególności nie zmieni rodzajów emitowanych do powietrza substancji w stosunku do stanu istniejącego. Z powyższych względów organ prawidłowo uznał, że planowana inwestycja nie będzie powodować przekroczenia standardów w środowisku.

W zaskarżonej decyzji organ dokonał samodzielnej oceny przedsięwzięcia wskazując m.in., że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie wiązało się ze zmianami sposobu eksploatacji zakładu jako całości, oraz nie będzie powodowało istotnych zmian w ciągu technologicznym, a tym samym nie będzie powodowało wzrostu zapotrzebowania na energię i surowce, wykorzystywane w cyklu produkcyjnym, poza niewielkim wzrostem zużycia energii elektrycznej oraz wykorzystaniem środka AdBlue. Organ wskazał, iż zgodnie z treścią przedłożonej dokumentacji, eksploatacja zakładu, po zrealizowaniu planowanego zamierzenia inwestycyjnego nie będzie wiązała się ze zwiększeniem ilości ścieków odprowadzanych z terenu zakładu. W związku z powyższym, nie ma konieczności zmiany posiadanego przez zakład pozwolenia wodnoprawnego. Organ zwrócił uwagę, iż realizacja i eksploatacja planowanej instalacji AdBlue nie będzie wiązać się z wprowadzeniem na teren zakładu dodatkowych źródeł emisji substancji do powietrza, ani nie będzie powodować znacznego wzrostu natężenia ruchu na terenie zakładu, w tym w rejonie istniejącej stacji paliw. Organ ustalił, że najbliżej położonymi obszarami Natura 2000 jest obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Dolina Cybiny PLH300038, oddalony o około 850 m od inwestycji. Organ stwierdził także, że eksploatacja przedsięwzięcia nie wiąże się z nadmiernym wykorzystaniem zasobów naturalnych i ryzykiem wystąpienia poważnej awarii z uwagi na zakres i charakter planowanego przedsięwzięcia. W związku z powyższym organ uznał, że inwestycja nie pociągnie za sobą zagrożeń dla środowiska. Organ zwrócił uwagę, iż na terenie przedmiotowego przedsięwzięcia nie znajdują się obszary ochrony uzdrowiskowej, obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych, obszary wodno-błotne oraz inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych. Inwestycja nie jest także zlokalizowana na obszarach wybrzeży, górskich lub leśnych, obszarach przylegających do jezior oraz na obszarach o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu wydana w sprawie decyzja odpowiada prawu.

Za bezzasadny Sąd uznał zarzut niedopuszczalnej i błędnej oceny wniosków dowodowych. Z uwagi na obowiązującą zasadę dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Zdaniem Sądu nie można uznać, że w razie złożenia wniosków dowodowych w toku postępowania przed organem I instancji organ odwoławczy jest zobowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji tylko z tego względu, że organ I instancji nie odniósł się do złożonych wniosków dowodowych. Określona w art. 138 § 2 k.p.a. konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są:

1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych oraz

2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Wymagane jest bowiem dodatkowo jednoczesne wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Stąd, wydanie decyzji określonej art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i dopuszczalne jest wyjątkowo i to tylko wtedy, gdy zaistnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a., a doprecyzowaną w art. 127 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania jedynie wtedy, gdy postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego, obszernego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, które to postępowanie dowodowe ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Tym samym przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę obowiązkiem organu odwoławczego było odniesienie się do wniosków dowodowych odwołującej, ponieważ powyższe pozwoliło organowi odwoławczemu dokonanie oceny czy organ I instancji należycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił zarzutu niedopuszczalności rozpoznania przez organ odwoławczy wniosków dowodowych.

Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw ażeby przeprowadzić kolejne dowody zmierzające do oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Stosownie do art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Natomiast w myśl art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania o przeprowadzenie dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nie można uznać za skuteczne zarzuty strony skarżącej wobec ustaleń organów administracji co do oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dokonanych na podstawie Karty informacyjnej przedsięwzięcia w sytuacji, gdy strona skarżąca nie zaoferowała żadnych konkretnych dowodów wskazujących na wadliwość tychże ustaleń i treści Karty informacyjnej przedsięwzięcia. Dowody zaproponowane przez odwołującego nie służą wyjaśnieniu sprawy.

Odnośnie wniosku o przesłuchanie przedstawicieli Stowarzyszenia na okoliczność rzeczywistych oddziaływań planowanej inwestycji i wpływu inwestycji na stan środowiska Sąd podzielił pogląd organu, że Stowarzyszenie mogło wyrazić swoje stanowisko odnośnie powyższych kwestii już w piśmie z dnia 19 maja 2014 r. Stanowiska takiego zabrakło zarówno w odwołaniu jak i w skardze.

Co do przesłuchanie członków zarządu Grupy [...] AG Sąd wskazał, że wątpliwe jest aby osoby posiadały wiedzę na temat rzeczywistego oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Kwestie oddziaływania na środowisko oceniają wyspecjalizowane podmioty tj. min. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska na podstawie dokumentów przygotowanych przez osoby posiadającą specjalistyczna wiedzę.

Również dowód z opinii biegłych Sąd uznał za bezzasadny, ponieważ sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a zgromadzony materiał nie budzi wątpliwości, co wyjaśniono wyżej. Informacje na temat oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko zawarte w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia były oceniane przez trzy niezależne i wyspecjalizowane podmioty, które uznały, iż brak jest potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd uznał za zasadny, jednakże naruszenie przez organ I instancji art. 10 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ I instancji winien wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu zajęcia stanowiska przez stronę lub upływu terminu do jego zajęcia. W przedmiotowej sprawie organ I instancji uchybił powyższemu obowiązkowi jednakże, to uchybienie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie strony uznać należało za bezzasadne, a zapadłe na gruncie niniejszej sprawy rozstrzygnięcie za zgodne z prawem.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Stowarzyszenie [...] w Poznaniu w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosło o jego uchylenie zaskarżonego w całości oraz przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, w sytuacji naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez oczekiwania na otrzymanie końcowego stanowiska skarżącej, a w konsekwencji pominięcie kluczowych dla sprawy wniosków i twierdzeń podnoszonych przez skarżącą w trybie końcowego wypowiadania się co do materiału sprawy;

II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji w sytuacji naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 31 § 3 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z przepisami prawa materialnego wyznaczającymi zakres koniecznych ustaleń organów administracji, tj. art. 63 i art. 64 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez:

– dokonanie merytorycznej oceny wniosków dowodowych przez organ II instancji podczas, gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzona jest kwestia, że stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia art. 10 kpa wyznaczającego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu winno skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem organ odwoławczy nie jest uprawniony do sanowania błędów organu I instancji,

– brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, w tym w szczególności brak uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej, w sytuacji, gdy nie ustalono szeregu kluczowych dla sprawy okoliczności – rzeczywistego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i życie mieszkańców terenów znajdujących się w zasięgu jego oddziaływania, w tym warunków przyjmowania, magazynowania i dystrybucji czynnika AdBlue, zarówno na terenie stacji jak i w obrębie hal przemysłowych, by nie następowała emisja amoniaku do powietrza, wydanie decyzji stwierdzającej brak przeprowadzenia oceny oddziaływani na środowisko wyłącznie w oparciu o dokumentu przedstawione w toku postępowania przez inwestora z jednoczesnym pominięciem wniosków dowodowych skarżącej, w tym w szczególności z zeznań przedstawicieli inwestora – spółki [...] sp. z o.o. jako osób mających największą wiedzę w przedmiocie planowanej inwestycji, w tym w zakresie warunków przyjmowania, magazynowania i dystrybucji czynnika AdBlue na terenie stacji i hal produkcyjnych.

[...] Sp. z o.o. w skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa przez niesłuszne zastosowanie art. 151 p.p.s.a., a w rezultacie oddalenie skargi, mimo braku ku temu podstaw;

2) naruszenie prawa przez niesłuszne niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c) p.p.s.a., a w rezultacie nieuchylenie decyzji w całości, mimo istnienia ku temu podstaw;

3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8, 10 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a. poprzez niesłusznie oddalenie skargi, mimo że organ II instancji powinien był decyzję wydaną w niniejszej sprawie uchylić, zamiast utrzymywać ją w mocy, albowiem decyzja organu I instancji została wydana bez oczekiwania na otrzymanie końcowego stanowiska Stowarzyszenia Ekologiczny Zieleniec, a w konsekwencji z pominięciem kluczowych dla sprawy wniosków i twierdzeń podniesionych przez Stowarzyszenie w trybie końcowego wypowiadania się co do materiału dowodowego;

4) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 par, 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 10, 15, 31 § 3, 75, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 63 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez niesłusznie oddalenie skargi, mimo że organ II instancji powinien był decyzję wydaną w niniejszej sprawie uchylić, zamiast utrzymywać ją w mocy, albowiem:

a. organ II instancji dokonał merytorycznej oceny wniosków dowodowych podczas gdy stwierdzenie naruszenia art. 10 k.p.a. winno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania;

b. organ II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, nie uwzględnił wniosków dowodowych Stowarzyszenia w sytuacji, gdy nie ustalono kluczowych dla sprawy okoliczności, w tym rzeczywistego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz na zdrowie i życie mieszkańców terenów znajdujących się w zasięgu jego oddziaływania;

c. decyzja organu I instancji została wydana wyłącznie w oparciu o dokumenty przedstawione w toku postępowania przez inwestora z jednoczesnym pominięciem wniosków dowodowych Stowarzyszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargi kasacyjne należało rozpoznać w granicach przytoczonych w nich podstaw.

W obu skargach kasacyjnych zawarto zarzuty niezasadnie kwestionujące ocenę Sądu Wojewódzkiego, że naruszenie przez organ I instancji art. 10 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom zawartym w skargach kasacyjnych organ odwoławczy nie miał obowiązku uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tylko z tej przyczyny, że organ pierwszej instancji nie rozpoznał pisma Stowarzyszenia z dnia 29 maja 2014 r., zawierającego końcowe wnioski dowodowe. Samorządowe Kolegium odwoławcze w uzasadnieniu wydanej decyzji w sposób szczegółowy i przekonujący wyjaśniło, z jakich przyczyn nie uwzględniło wniosku Stowarzyszenia o przesłuchanie jego przedstawicieli oraz członków zarządu Grupy [...] AG, a ponadto wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Również Sąd Wojewódzki przedstawił wyczerpującą argumentację co do nieprzydatności zgłoszonych dowodów przez Stowarzyszenie, jak też braku potrzeby uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie wskazano, że Stowarzyszenie miało możliwość wypowiedzenia się w składanych pismach, a zatem nie było potrzeby wysłuchania ich przedstawicieli. Zasadnie też zwrócono uwagę na to, że Stowarzyszenie zgłaszając wnioski dowodowe jednocześnie nie przedstawiło żadnych merytorycznych uwag co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym nie wykazało okoliczności spornych, które wymagałyby dalszego wyjaśnienie.

Ponadto Sąd Wojewódzki prawidłowo wskazał, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę merytorycznie w jej całokształcie był uprawniony do oceny wniosku dowodowego, do którego nie odniósł się organ pierwszej instancji.

W rezultacie uprawnione było wnioskowanie, że stwierdzone uchybienie proceduralne organu pierwszej instancji nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro organ odwoławczy w sposób rzetelny rozpatrzył wnioski dowodowe Stowarzyszenia.

W takiej sytuacji trudno byłoby przyjąć, że wynikające z art. 10 § 1 k.p.a. uprawnienia strony zostały ograniczone w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy zaznaczyć, że formalne naruszenie przez organ administracji przepisów postępowania, w tym art. 10 § 1 k.p.a., nie musi prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego przy kontroli sądowej zaskarżonej decyzji rzeczą Sądu Wojewódzkiego było rozważenie, czy sam fakt nierozpoznania wniosków dowodowych przez organ pierwszej instancji miał znaczenie dla końcowego wyniku postępowania administracyjnego. Całkowicie błędne jest twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że każde naruszenie art. 10 k.p.a. stanowi kwalifikowaną wadę procesową. W każdej indywidualnej sprawie uchybienia procesowe muszą być oceniane pod względem ich wagi i znaczenia dla ochrony interesu strony oraz realizacji zasad warunkujących dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy a także jej załatwienie zgodne z prawem.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że nieskuteczne okazały się zarzuty kasacyjne podważające ocenę Sądu Wojewódzkiego w zakresie dotyczącym wyników postępowania dowodowego i przyjętych w decyzjach ustaleń faktycznych co do istotnych okoliczności sprawy.

Sąd Wojewódzki kierując się treścią art. 63 i 64 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, prawidłowo określił uwarunkowania determinujące decyzję w zakresie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji. W szczególności trafnie stwierdził, że organ przy rozpatrywaniu sprawy miał obowiązek uwzględnić: (1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia; (2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska; (3) rodzaj i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wymienionych w pkt 1 i 2.

Następnie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, na wymogi formalne, jakim musi odpowiadać karta informacyjna przedsięwzięcia (art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy).

Zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego dowodzi tego, że Sąd Wojewódzki rzetelnie ocenił sporządzoną dla przedmiotowej inwestycji Kartę informacyjną, zawierającą najistotniejsze dane dotyczące m.in. rodzaju, skali i usytuowania przedsięwzięcia, rodzaju i przewidywanej ilości wprowadzonych do środowiska substancji lub energii oraz rozwiązań chroniących środowisko.

Sąd zaznaczył, że w karcie wnikliwie przeanalizowano wszelkie wynikające z przepisów i mające istotne znaczenie dla sprawy aspekty wpływu przedmiotowej inwestycji na środowisko. Zaznaczył, że planowana rozbudowa istniejącej stacji paliw i płynów technicznych o instalację AdBlue przewidziana jest do realizacji w istniejącym zakładzie firmy [...] Sp. z o.o., mieszczącym się na terenie o powierzchni przeszło 41 ha. Dodatkowo z charakterystyki przedsięwzięcia wynika, że rodzaj i skala planowanej inwestycji będzie prowadziła do zmniejszenia emisji spalin emitowanych do powietrza przez pojazdy służbowe oraz wszystkie produkowane w zakładzie, wyposażone w technologie AdBlue.

Sąd Wojewódzki słusznie podkreślił, że karta informacyjna przedsięwzięcia była oceniana przez niezależne i wyspecjalizowane podmioty, a konkretnie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które nie stwierdziły potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Z wydanych przez te organy aktów wynika, że realizacja przedsięwzięcia nie zwiększy zdolności produkcyjnej zakładu, nie zwiększy ilości odpadów oraz emisji z istniejących źródeł technologicznych. Instalację AdBlue w warunkach normalnej eksploatacji uznaje się jako czynnik bezemisyjny, nie nastąpi istotny wzrost natężenia ruchu na terenie zakładu, nie przewiduje się ponadnormatywnego oddziaływania w zakresie emisji hałasu na środowisko. Zaznaczyć należy, że Sąd Wojewódzki weryfikując zaskarżoną decyzję uwzględnił należycie szczegółowe ustalenia zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz stanowisko przedstawione przez organy opiniujące, jak też Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Obszerny i logiczny wywód prawny zawarty w uzasadnieniu wyroku świadczy o rozważeniu przez Sąd wszystkich istotnych okoliczności sprawy, mających znaczenie dla wydania decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedmiotowego przedsięwzięcia. Sąd Wojewódzki akceptując stanowisko organów obu instancji co do braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, wyjaśnił dokładnie, że wziął pod uwagę wynikające z całego materiału dowodowego ustalenia dotyczące skali i charakteru inwestycji oraz ewentualnych uciążliwości dla środowiska.

Wnioskowania Sądu Wojewódzkiego nie mogła podważyć skarga kasacyjna pozbawiona jakiejkolwiek argumentacji merytorycznej, odnoszącej się do wartości dowodowej dokumentacji zebranej w sprawie, a stanowiącej podstawę przyjętego w wyroku stanu faktycznego. Zarówno organ odwoławczy, jak też Sąd Wojewódzki wskazały trafnie, że Stowarzyszenie nie sformułowało żadnych konkretnych uwag, ani nie zaoferowało dowodów, które mogły służyć do merytorycznej weryfikacji karty informacyjnej przedsięwzięcia, a w konsekwencji dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań spornego przedsięwzięcia. W skargach kasacyjnych brak jest twierdzeń wykazujących wadliwość ustaleń faktycznych wyprowadzonych przez Sąd Wojewódzki z karty informacyjnej przedsięwzięcia, opinii Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. To, że organy mają obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie nie oznacza, że automatycznie powinny uwzględnić każdy wniosek dowodowy zgłoszony przez stronę. Potrzeba przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę powinna wynikać z uzasadnionych twierdzeń i zarzutów dotyczących ustalenia istotnych okoliczności sprawy, a nie tylko z faktu samego negowania stanowiska wyrażonego przez wnioskodawcę lub organ administracji. Wykazanie zasadności dopuszczenia dodatkowych dowodów jest niezbędne zwłaszcza w takich sprawach gdy rozstrzygnięcie organu administracji oparte jest na dokumentach sporządzanych przez podmioty fachowo wyspecjalizowane. Tymczasem w niniejszej sprawie Stowarzyszenie ograniczyło się tylko do zgłoszenia dowodów, które nie dostarczyłyby informacji mogących służyć weryfikacji zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z kolei zawnioskowany dowód z opinii biegłego był o tyle niezasadny, że strona w żaden sposób nie zakwestionowała ustaleń w zakresie rzeczywistego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wynikających z karty informacyjnej oraz orzeczeń organów opiniujących. Skoro organy obu instancji dysponowały rzetelnymi informacjami na temat wszystkich istotnych aspektów planowanej inwestycji, to nie było potrzeby dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Organ ma obowiązek dopuszczenia dowodu wnioskowanego przez stronę, gdy jest to konieczne do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i wynika z merytorycznych zastrzeżeń strony zgłoszonych do materiału dowodowego zebranego przez organ administracji. Należy mieć na uwadze, że organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne musi uwzględniać wymogi zasady szybkości, wynikającej z art. 12 § 1 k.p.a., co wiąże się też z ochroną interesów wszystkich stron postępowania.

Z tych względów na akceptację zasługiwała ocena Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którą przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne odpowiadało wymogom art. 7, 8, 15, 75, 77 § 1, 80 k.p.a., natomiast dostrzeżone uchybienia proceduralne związane z naruszeniem art. 10 § 1 i 107 § 3 k.p.a. pozostały bez istotnego wpływu na wynik sprawy.

W konsekwencji obie skargi kasacyjne, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw, podlegały oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.