Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1216/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 5 lit. b)
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Maria Jagielska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1029/10 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1029/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] maja 2009 r. Inspektorzy Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli samochód marki [...] o nr rej. [...]. Kierowca tego pojazdu okazał kontrolującym m.in. raport fiskalny dobowy i wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, udzielonej J. G. (prowadzącej działalność gospodarczą, jako J. G. "G."). Podczas kontroli stwierdzono, że na obu bokach pojazdu oraz na jego przedniej i tylnej szybie umieszczony jest w sposób trwały napis: www.[...].pl. Kontrolujący wykonali połączenie z numerem [...]. Z notatki służbowej sporządzonej na tę okoliczność wynikało, że osoba odbierająca połączenie przedstawiła się jako "G. przewóz osób". Podczas kontroli wykonano również dokumentację fotograficzną, a także sporządzono protokół z przesłuchania świadka - kierowcy, który zeznał, że wykonuje usługi na rzecz skarżącej.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na J. G. karę pieniężną w kwocie 5 000 zł za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem lub telefonem przedsiębiorcy. Organ uznał, że na pojeździe znajdował się adres strony internetowej, będący jednocześnie numerem telefonu przedsiębiorstwa skarżącej, świadczącego usługi przewozu osób. Skutkowało to nałożeniem kary pieniężnej za naruszenie zakazu zawartego w art. 18 ust. 5 lit. b) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm.; dalej powoływana jako "u.t.d.").

J. G. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Strona wskazała w szczególności, że napis umieszczony na skontrolowanym pojeździe nie był numerem telefonu, lecz nazwą domeny internetowej należącej do firmy "G.-TAXI" A. G.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił m.in., że umieszczenie na skontrolowanym pojeździe oznaczenia w postaci adresu strony internetowej, które był jednocześnie numerem telefonu przedsiębiorstwa skarżącej świadczącego usługi przewozu osób miało służyć prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej i upodobnić kontrolowany pojazd do pojazdów przewoźników wykonujących transport drogowy osób taksówką.

J. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Skarżąca stwierdziła w szczególności, że wadliwe jest ustalenie organu administracji, że umieszczony na pojeździe ciąg cyfr jest numerem telefonu skarżącej. Oznaczenie to jest domeną internetową zarejestrowaną dla innego podmiotu gospodarczego niż skarżąca.

Wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że konsekwencją zróżnicowania przewozów okazjonalnych i przewozów wykonywanych na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką było wprowadzenie zakazów określonych w art. 18 ust. 5 lit. a – c u.t.d. Intencją ustawodawcy jest, aby pojazdy wykonujące przewóz okazjonalny nie wyróżniały się względem pozostałych oraz aby sposób oznakowania pojazdu nie wpływał na możliwość jego zatrzymania, którego celem byłoby zawarcie umowy przewozu.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, jedną z najbardziej charakterystycznych cech odróżniających taksówkę od innych pojazdów jest dla przeciętnego pasażera umieszczenie na pojeździe oznaczenia z numerem telefonu przedsiębiorcy. Określenie "telefon przedsiębiorcy" nie oznacza, że musi być to wprost podany numer telefonu. Wystarczy, aby na pojeździe znajdował się ciąg cyfr, które umożliwiają połączenie telefoniczne, pod którym zbierane są zlecenia na rzecz przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy. Zlecenia takie może również zbierać inny przedsiębiorca współpracujący z przedsiębiorcą wykonującym transport drogowy.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro pod numerem telefonu "ubranym" w ciąg znaków graficznych umieszczonych na obu bokach oraz na przedniej i tylnej szybie skontrolowanego pojazdu ("www.[...].pl") można było zamówić usługę przewozu osób, to organ prawidłowo stwierdził naruszenie art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. i nałożył na skarżącą karę w kwocie 5.000 zł, czyniąc to na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 u.t.d. oraz na podstawie lp. 2.9 pkt 2 załącznika do u.t.d.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływana jako "k.p.a."). Organy administracji rozstrzygając sprawę oparły się bowiem na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny, zaś stanowisko organów zostało należycie uzasadnione w zaskarżonych decyzjach.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. G. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") strona zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, to jest:

1) art. 18 ust. 5 pkt b) u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię polegającą, na przyjęciu, iż "celem ww. przepisu jest, aby pojazdy wykonujące przewóz okazjonalny nie wyróżniały się względem pozostałych oraz, aby sposób oznakowania pojazdu nie wpływał na możliwość jego zatrzymania, którego celem byłoby zawarcie umowy przewozu", co w żaden sposób nie znajduje uzasadnienia w treści ww. przepisu, ani w treści ww. ustawy,

2) art. 18 ust. 5 pkt b) u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż dla ustalenia, czy skarżąca dopuściła się deliktu administracyjnego wystarczy, aby na pojeździe, którym wykonywany jest przewóz okazjonalny na licencji skarżącej, znajdował się ciąg cyfr, które umożliwiają połączenie telefoniczne, pod którym zbierane są zlecenia na rzecz dowolnego przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy.

Na podstawie art. 174 § 2 p.p.s.a. strona zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez:

- uznanie, że organy obydwu instancji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy,

- przyjęcie i przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń faktycznych nieznajdujących należytego oparcia w materiale dowodowym i niewystarczających do zastosowania prawidłowo rozumianych unormowań zawartych w art. 18 ust. 5 pkt b) u.t.d.,

- uznanie za udowodnione i bezsporne, iż umieszczony na pojeździe ciąg znaków zawierał w sobie numer telefonu skarżącej, pod którym można było zamówić usługę przewozu osób,

które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do stwierdzenia naruszenia przez skarżącą art. 18 ust. 5 pkt b) u.t.d. oraz mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną.

W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że ustawodawca nie zakazał umieszczania na pojeździe oznaczeń z jakimkolwiek numerem telefonu, ani też z numerem telefonu, pod którym przyjmuje się zlecenia na usługi przewozu osób. Zakaz jest bardzo ścisły i dotyczy numeru telefonu przedsiębiorcy, przy czym chodzi tu o przedsiębiorcę wykonującego w danym konkretnym przypadku przewóz okazjonalny. Nie sposób znaleźć w przepisach obowiązującego prawa uzasadnienia dla nałożenia kary za oznakowanie kontrolowanego pojazdu numerem telefonu jakiegokolwiek przedsiębiorcy, albowiem przepisy u.t.d nie zabraniają tego typu reklamy. Zasadnicze znaczenie ma tu kwestia dostępności usługi przewozowej świadczonej przez skontrolowanego przedsiębiorcę pod wskazanym na pojeździe numerem telefonu. W toku postępowania nie udowodniono, że numer umieszczony na pojeździe był numerem telefonu skarżącej, bądź numerem, pod którym można było zamówić usługę przewozu osób świadczoną przez skarżącą. Brak jest również dowodu na okoliczność jakiejkolwiek współpracy w zakresie świadczenia usługi przewozu osób między skarżącą ("G." J. G.) a przedsiębiorcą, do którego należy numer telefonu umieszczony na pojeździe ("A. G. G.-TAXI").

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Na rozprawie pełnomocnik kasatorki wyjaśnił, że J. G. prowadząca działalność gospodarczą przewozu osób pod nazwą G. jest córką A. G prowadzącego działalność gospodarczą przewozu osób taksówką pod nazwą G. TAXI.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą środek zaskarżenia, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Zdaniem strony skarżącej, Sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. zaakceptował błędne ustalenia faktyczne organów administracji, a następnie niewłaściwie zastosował prawo materialne tj. art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. błędnie uznając, że do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za naruszenie zakazu określonego w art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. wystarczające jest ustalenie, że na pojeździe, którym wykonywany był przewóz okazjonalny na licencji skarżącej, znajdował się ciąg cyfr umożliwiający połączenie telefoniczne, pod którym zbierane są zlecenia na rzecz dowolnego przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy.

Przed odniesieniem się do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów niezbędne jest dokonanie prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego zawierających ograniczenia, odnoszące się do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Tylko prawidłowe rozumienie pojęć użytych w tych przepisach pozwoli oznaczyć zakres ustaleń koniecznych do wydania rozstrzygnięcia i ocenić, czy ustalenia poczynione w sprawie niniejszej były wystarczające dla zastosowania art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d. wykonywanie transportu drogowego, który obejmuje także przewóz okazjonalny, wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Specjalnym rodzajem licencji, innym od przewidzianej w art. 5 ust. 1 u.t.d., jest licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Udzielenie tej licencji wymaga spełnienia przez przedsiębiorcę dodatkowych wymagań określonych w art. 6 u.t.d. Zgodnie z art. 12 ust. 1b u.t.d. licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką. Analiza treści wymienionych przepisów wskazuje, że przewozy wykonywane na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego osób są odrębnym rodzajem przewozów niż przewozy dokonywane w ramach transportu drogowego taksówką.

Podkreślić należy, że na gruncie ustawy o transporcie drogowym obowiązują odmienne zasady wykonywania przewozów okazjonalnych pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (pojazdem niebędącym taksówką) i przewozów wykonywanych na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Konsekwencją odmienności charakteru powyższych przewozów jest wprowadzony art. 18 ust. 5 u.t.d. zakaz umieszczania w pojazdach przeznaczonych do przewozu okazjonalnego osób wyposażenia i oznakowania właściwego dla taksówki (taksometr, oświetlony napis na dachu, numer telefonu i nazwa przedsiębiorcy).

Ratio legis wprowadzenia zakazów, określonych w art. 18 ust. 5 u.t.d., było wyeliminowanie przypadków wykonywania transportu drogowego pojazdem upodobnionym do taksówki i omijania restrykcyjnych przepisów dotyczących uzyskiwania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką (por. uzasadnienie do projektu ustawy, druk sejmowy nr 3930).

Wprowadzenie ścisłego rozróżnienia transportu drogowego taksówką od transportu drogowego okazjonalnego (w omawianym znaczeniu) polega na wyraźnym rozróżnieniu oznaczenia pojazdów, którymi mogą być wykonywane te dwa rodzaje przewozów. Art. 18 ust. 5 u.t.d. ma więc na celu przeciwdziałanie wprowadzaniu w błąd potencjalnych klientów, którzy mogą uważać, że odbywają podróż taksówką, a w istocie odbywają podróż pojazdem, który nie spełnia standardów wymaganych dla taksówki, zaś kierujący pojazdem nie ma kwalifikacji wymaganych przy transporcie drogowym taksówką.

Zgodnie z art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się umieszczania w pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy.

Wprowadzając omawiany zakaz ustawodawca posłużył się pojęciami "nazwa, adres oraz telefon przedsiębiorcy" nie definiując tych pojęć. Dla należytego rozumienia istotnego dla sprawy niniejszej zwrotu "telefon przedsiębiorcy", należy posłużyć się wykładnią celowościową i rozważyć cel wprowadzenia zakazów zdefiniowanych w art. 18 ust. 5 u.t.d. Jak już wskazano, zakazy te wprowadzono, z jednej strony, w celu zapewnienia skutecznej ochrony przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką przed konkurencją ze strony przedsiębiorców niemających stosownej licencji oraz, z drugiej strony, w celu ochrony pasażerów przed wprowadzeniem w błąd co do rodzaju wykonywanego przewozu. Stosując ten rodzaj wykładni uznać należy, że nie ma znaczenia prawnego, czy numer telefonu umieszczony na pojeździe jest zarejestrowany na przedsiębiorcę wykonującego przewóz okazjonalny, czy też na innego przedsiębiorcę, w tym także prowadzącego przewóz osób taksówką. Istotne jest, czy na pojeździe umieszczony jest numer telefonu, pod którym można zamówić usługę przewozu okazjonalnego osób wykonywanego przez tego przedsiębiorcę, którego pojazd opatrzony jest omawianym napisem. Chodzi zatem o każdy numer telefonu, pod którym można zamówić usługę przewozu osób wykonywaną na rzecz tego przedsiębiorcy.

Umieszczanie na pojeździe numeru telefonu, pod którym można zamówić usługę przewozu osób pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą jest przywilejem przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką na podstawie posiadanej stosownej licencji. Takie oznakowanie auta jest natomiast zakazane dla wszystkich innych przedsiębiorców wykonujących okazjonalny przewóz osób.

Mając na uwadze powyższą wykładnię art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. należy ocenić zasadność podniesionych zarzutów procesowych, dotyczących poczynionych ustaleń, aby następnie skontrolować zastosowanie prawa materialnego.

Wszystkie zarzuty procesowe należy uznać za nieuzasadnione. Sąd trafnie zaakceptował ustalenie, że cyfry wkomponowane w adres internetowy umieszony na pojeździe stanowiły numer telefonu. Z protokołu kontroli i notatki służbowej sporządzonej przez kontrolera wynika, że po wybraniu numeru składającego się z cyfr umieszczonych na pojeździe, zgłosiła się firma "G. przewóz osób". Zwrot ten odpowiada treści licencji transportowej nr [...] udzielonej skarżącej. W dokumencie tym wskazano, że licencji na wykonywanie krajowego raportu drogowego w zakresie przewozu osób udziela się przedsiębiorcy "G." J. G. W tej sytuacji, organ administracji – kierując się względami logiki i doświadczenia życiowego – trafnie uznał, że umieszczony na pojeździe ciąg cyfr jest numerem telefonu, pod którym możliwe jest zamówienie usługi transportowej wykonywanej przez skarżącą J. G., a nie firmę "G. TAXI", do której należał wskazany numer. Omawiany dowód jest wystarczający do poczynienia ustalenia, że pod numerem umieszczonym na pojeździe można zamówić usługę wykonywaną przez firmę skarżącej "G. przewóz osób".

W tej sytuacji nie ma znaczenia niesporna okoliczność, że omawiany numer jest zarejestrowany na ojca skarżącej A. G., ani też fakt, że omawiany zespół cyfr stanowi także element jego adresu internetowego. Są to okoliczności prawnie obojętne, wobec udowodnienia faktu, że pod wskazanym numerem można zamówić usługę wykonywaną przez skarżącą. Nie było zatem potrzeby czynienia dalszych ustaleń dotyczących omawianego numeru. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) należy więc uznać za nieuzasadnione. Organ zbadał okoliczności istotne dla sprawy i na ich podstawie dokonał prawidłowych ustaleń.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. oparte na poglądzie, że do naruszenia określonego nim zakazu wystarczy ustalenie, że pod numerem umieszczonym na pojeździe zbierane są zlecenia dla dowolnego przedsiębiorcy. Jak wynika z wywodów wyżej zamieszczonych, organ prawidłowo ustalił, że pod wskazanym numerem zbierane są zlecenia dla skarżącej, a nie dla dowolnego przedsiębiorcy. Ani organ, ani Sąd pierwszej instancji w żadnym fragmencie swoich wywodów nie twierdzili, że reklamowe umieszczenie na pojeździe numeru telefonu innego przedsiębiorcy jest zakazane. Kara została nałożona na skarżącą za umieszczenie na pojeździe numeru telefonu, pod którym zbierane były zlecenia dla niej. Po takim prawidłowo dokonanym ustaleniu, prawidłowo wykładany art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. został należycie zastosowany. Omawiany zarzut kasacyjny jest zatem nieusprawiedliwiony.

Trafny natomiast jest zarzut, iż błędny jest pogląd Sądu pierwszej instancji, że celem art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. jest uniemożliwienie "wyróżniania się pojazdów wykonujących przewóz okazjonalny względem pozostałych, oraz aby sposób oznakowania nie wpływał na możliwość jego zatrzymania, którego celem byłoby zawarcie umowy przewozu." Omawiane sformułowanie jest niefortunne i nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu przepisu. Kwestionowany pogląd nie ma jednak żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem jak wskazano wyżej, kara została nałożona za to, że na pojeździe był umieszczony numer telefonu, pod którym można było zamówić usługę przewozu okazjonalnego osób wykonywaną pojazdem oznakowanym tym numerem.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.