Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 56/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par 1, art. 80 w zw. z art. 217 par 2 pkt 2 i art. 218 par 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 14 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 roku sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, Nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej – M. G. kwotę 357,00 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 maja 2011 roku, sygn. akt III SA/Łd 129/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż skarżącej odmówiono wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nr 2b przy ul. A. 33 w Ł. z uwagi na stwierdzoną przez organ okoliczność, iż częścią powierzchni lokalu skarżącej (pomieszczeniem pomocniczym) jest wspólny korytarz, który służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wszystkich mieszkańców, w tym lokali sąsiednich. Dokumentem, na podstawie którego organ dokonał powyższych ustaleń, był odręczny i niepodpisany przez autora szkic fragmentu kondygnacji budynku przy ul. A. 33, załączony przez skarżącą do wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu. W ocenie Sądu, opisany wyżej szkic, będący załącznikiem do wniosku, nie mógł stanowić podstawy do stwierdzenia, że częścią powierzchni skarżącej jest wspólny z innymi mieszkańcami budynku korytarz. Linie zaznaczające na szkicu położenie lokalu skarżącej nie obejmują bowiem wspólnego korytarza. Również z załączonej do skargi umowy o najem lokalu mieszkalnego z dnia 28 marca 1995r. nie wynika, czy korytarz wchodzi w skład powierzchni użytkowej lokalu skarżącej. W dokumencie tym zaznaczono jedynie, że skarżącej przysługuje używalność przedpokoju. Zatem twierdzenie organu, iż korytarz stanowi część powierzchni lokalu skarżącej nie zostało poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami.

Tymczasem z ustawy o własności lokali wynika wprost, iż stwierdzenie przez organ w formie zaświadczenia, spełnienia wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy, oznacza dokonanie oceny w oparciu o dokumentację techniczną budynku (art. 2 ust. 5 ustawy), a w razie jej braku – zgodnie z wymogami prawa budowlanego (art. 2 ust. 6 ustawy). Jest to związane z tym, iż dany budynek, bądź poszczególne lokale w budynku, mogą zostać od daty wybudowania budynku przebudowane (czasami nawet wielokrotnie ) i w związku z dokonaną przebudową może zmienić się charakter określonych lokali, sposób ich użytkowania i wyodrębnienia w budynku. Określone lokale mogą - na skutek m. in. przebudowy - utracić status samodzielnych lokali mieszkalnych, w rozumieniu ustawy o własności lokali, jak też lokale dotychczas niesamodzielne mogą uzyskać status samodzielnych lokali mieszkalnych. Z tych też względów ustawodawca w art. 2 ustawy o własności lokali przyznał organowi kompetencje do oceny, czy dany lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym i wydawania stosownego zaświadczenia. Oceny tej organ dokonuje na podstawie posiadanej dokumentacji jak i dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania wyjaśniającego, w tym przedłożonej przez strony i posiadanej przez inne organy administracji publicznej. Na podstawie ustawy o własności lokali może zostać ustanowiona odrębna własność lokali w każdym budynku i bez względu na to czyją budynek stanowi własność. To zaś oznacza, że starosta może nie dysponować własnymi danymi, w oparciu o które mógłby ocenić samodzielność lokalu. Wówczas organ może zażądać od wnioskodawcy przedłożenia niezbędnej dokumentacji (rzut kondygnacji z wyszczególnieniem lokalu, inwentaryzacja architektoniczno - budowlana w przypadku braku dokumentacji technicznej), a także zwrócić się do innego organu o nadesłanie dokumentacji. Sąd podniósł, iż zwrócić także należy uwagę na brzmienie art. 218 § 2 k.p.a. W myśl art. 218 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Przepis ten daje zatem organowi uprawnienie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie, a więc takim, aby organ mógł dokonać urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego jak wymaga tego stosowny przepis prawa ( art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.).

Zaprezentowane wyżej stanowisko jest zgodne z poglądem jaki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 lipca 2009 r., I OPS 2/09. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tej uchwały stwierdził, iż nie może być wątpliwości, że przyjęcie przez ustawodawcę, iż stwierdzenie spełnienia przez lokal mieszkalny lub użytkowy wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy, dokonywane ma być przez starostę i czynność ta ma formę zaświadczenia, oznacza, że postępowanie prowadzone z wniosku podmiotu zainteresowanego uzyskaniem potwierdzenia samodzielności lokalu ma charakter administracyjny, do którego mają zastosowanie przepisy działu VII K.p.a. (art. 217-220). Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że stwierdzenie spełnienia wymagań techniczno-budowlanych jest czynnością materialno - techniczną, która charakteryzuje się szczególną specyfiką. Zaświadczenie wydawane przez starostę, mimo że polega na "urzędowym potwierdzeniu określonych faktów" - odmiennie, niż wynika to z art. 218 § 1 k.p.a. - opiera się najczęściej na określeniu stanu samodzielności lokalu nie na podstawie materiałów znajdujących się w wyłącznym posiadaniu organu, lecz na podstawie dokumentacji przedstawionej przez ubiegającego się o wydanie zaświadczenia (por. ONSAiWSA 2009/5/83, LEX 508792).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy nie poczyniły niezbędnych ustaleń dla dokonania oceny, czy lokal skarżącej jest samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu ustawy o własności lokali, jak również w ogóle nie zajęły się kwestią interesu prawnego M. G. w uzyskaniu zaświadczenia o żądanej treści. Jak już wyżej zaznaczono, z mocy art. 218 § 2 k.p.a., przed wydaniem zaświadczenia organ może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Przedmiotem tego postępowania mogą być nie tylko okoliczności potwierdzane zaświadczeniem, lecz również fakt istnienia interesu prawnego osoby występującej o zaświadczenie.

Wniosek M. G. o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu nie zawierał żadnego uzasadnienia, z którego wynikałby interes prawny skarżącej w żądaniu wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nr 2b przy ul. A. 33 w Ł. Z akt sprawy wynikało, że skarżąca jest tylko najemcą przedmiotowego lokalu. Można domyślać się, iż zamiarem skarżącej jest dokonanie wykupu mieszkania od właściciela budynku. Jednak, w świetle treści art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali oraz przepisów Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że samo zawarcie umowy najmu lokalu nie rodzi interesu prawnego najemcy w domaganiu się wydania zaświadczenia o samodzielności tego lokalu. Z załączonej do skargi umowy najmu lokalu należy wnioskować, że właścicielem budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal jest gmina Ł. Nie zostało jednak w postępowaniu o wydanie zaświadczenia ustalone, czy istnieją unormowania lub umowne zobowiązania gminy, uprawniające skarżącą do domagania się od gminy zbycia na rzecz skarżącej lokalu, którego jest najemcą. Nic nie wiadomo, aby gmina przeznaczyła ten lokal do sprzedaży, a w szczególności czy o zakup tego lokalu mogłaby ubiegać się skarżąca. Tymczasem, jeżeli M. G. nie przysługiwałoby roszczenie w stosunku do gminy o zbycie na jej rzecz lokalu, to zaświadczenie o samodzielności wynajmowanego lokalu byłoby dla skarżącej zbędne. Określona potrzeba nabiera cech interesu prawnego, gdy według obiektywnej oceny jej zaspokojenie możliwe jest z powołaniem się na normę prawną, wynikającą z konkretnych przepisów prawnych, które nakładają na organ powinność dokonania określonej czynności wobec osoby, wyznaczonej przez przedmiot danej sprawy jako zainteresowana określonym rozstrzygnięciem. Interes ten powinien być aktualny, realny i dotyczący konkretnie danej osoby, aby była ona stroną, np. postępowania w sprawie wydania zaświadczenia.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w związku z art. 217 § 2 pkt 2 i 218 § 2 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające wskazując, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien w pierwszej kolejności zbadać interes prawny skarżącej w złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu zajmowanego na podstawie umowy najmu a następnie, po ustaleniu że strona ten interes posiada, przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie czy lokal 2b przy ul. A. nr 33 w Ł. spełnia warunki samodzielnego lokalu w znaczeniu technicznym, funkcjonalnym i prawnym.

W wyniku ponownego rozpoznania wniosku, postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 219 i art. 217 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) odmówił wydania M. G. zaświadczenia, że lokal mieszkalny Nr 2b, usytuowany w budynku przy ul. A. 33 w Ł. jest samodzielnym lokalem mieszkalnym tj. że spełnia wymagania z art. 2 ust. 2 z dnia 24 czerwca 1994 r. ustawy o własności lokali. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że M. G. jest najemcą lokalu nr 2b przy ul. A. 33 w Ł., o czym świadczy umowa z dnia 28 marca 1995 r. wraz z aneksami. Lokale mieszkalne będące własnością Gminy sprzedawane są najemcom na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o własności lokali oraz uchwał Rady Miejskiej w Łodzi: z dnia 29 kwietnia 1998 r. Nr CW817/98, z dnia 19 marca 2003 r. Nr 1X78114/03 i z dnia 30 maja 2007 r. Nr XII/196/07/03. Z pierwszej ze wskazanych uchwał wynika, że pierwszeństwo w nabyciu lokali mieszkalnych przysługuje w drodze bezprzetargowej najemcom posiadającym tytuł prawny do najmu lokalu, natomiast zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z następujących warunków: (...) 3) jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony. Organ I instancji podkreślił, że najemcy lokalu komunalnego przysługuje zatem jedynie pierwszeństwo w jego nabyciu, a nie roszczenie o sprzedaż. Prezydent Miasta Ł. nie ma natomiast obowiązku zbycia określonej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze organ I instancji uznał, że M. G. nie przysługuje roszczenie w stosunku do Gminy o zbycie na jej rzecz lokalu, a więc tym samym wydanie zaświadczenia jest zbędne. Nie ma ona interesu prawnego w uzyskaniu przedmiotowego zaświadczenia.

Na powyższe postanowienie M. G. wniosła zażalenie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzuciła naruszenie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. oraz § 6 ust. 3 i § 3 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 29 kwietnia 1998 r. w sprawie ustalania zasad sprzedaży na rzecz najemców samodzielnych lokali mieszkalnych, nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi i garażami stanowiących własność Gminy Ł. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przytoczyła fragment zapadłego w sprawie wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2011 r. III SA/Łd 129/11 i wskazała, że zgodnie z § 3 ust. 1a uchwały Rady Miejskiej w Łodzi sprzedaż lokali mieszkalnych następuje na wniosek zainteresowanego. Upatrując w cytowanym przepisie e swój interes prawny skarżąca wskazała, że sama Gmina przerzuciła na najemców obowiązek uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokalu w toku postępowania wszczętego wnioskiem o sprzedaż lokalu. W konkluzji podkreśliła, że może się ubiegać o zakup lokalu, ma interes prawny w postaci przyznanego jej uchwałą nr LXXXV/817/98 prawa do złożenia wniosku o wykup mieszkania, lokal został przeznaczony do sprzedaży na mocy § 3 ust. 1a powołanej uchwały , a więc zostały spełnione wymagania określone w wyroku WSA w Łodzi.

Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytaczając obszerny fragment uzasadnienia wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2011 roku, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 129/11 wskazał, że zarówno z art. 34 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i § 6 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 29 kwietnia 1998 r. Nr LXXXV/817/98 wynika jedynie pierwszeństwo najemcy do nabycia lokalu w razie jego zbywania, a nie roszczenie o sprzedaż. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchwała Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 29 kwietnia 1998 r. Nr LXXXV/817/98, z której skarżąca wywodzi swój interes prawny w ubieganiu się o wydanie zaświadczenie nie może być uznana za źródło "unormowań lub umownych zobowiązań gminy, uprawniających skarżącą do domagania się od gminy zbycia na jej rzecz lokalu, którego jest najemcą

Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z następujących warunków: 1) przysługuje jej roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu; 2) jest poprzednim właścicielem zbywanej nieruchomości pozbawionym prawa własności tej nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobiercą, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu; 3) jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony.

Powołany przepis dotyczy, jak trafnie zauważył organ I instancji, pierwszeństwa nabycia lokalu przeznaczonego do sprzedaży. O tym jednak, czy konkretny lokal będzie przeznaczony do sprzedaży, decyduje właściciel. Zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 3, zawiadamia się na piśmie o przeznaczeniu nieruchomości do zbycia oraz o przysługującym im pierwszeństwie w nabyciu tej nieruchomości, pod warunkiem złożenia wniosków o nabycie w terminie określonym w zawiadomieniu. Termin ten nie może być krótszy niż 21 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Przy doręczaniu zawiadomień stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Według ust. 5 tego artykułu, osoby, o których mowa w ust. 1 i 6, korzystają z pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, jeżeli złożą oświadczenie, że wyrażają zgodę na cenę ustaloną w sposób określony w ustawie.

Z powyższego wynika więc, że aby najemca mógł nabyć lokal, nie wystarcza samo złożenie wniosku, konieczne jest zawiadomienie pisemne najemcy przez właściciela o przeznaczeniu nieruchomości do zbycia. Dopiero bowiem wówczas najemca ma interes prawny w wystąpieniu do organu o wydanie zaświadczenie o samodzielności lokalu, które jest warunkiem nabycia lokalu. W niniejszej sprawie pisemne zawiadomienie o przeznaczeniu lokalu do zbycia nie zostało skierowane do skarżącej, co oznacza, że nie ma ona interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. i zasadnie odmówiono wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego.

W skardze do skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik M. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według nom prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2 pkt 2 w zw. z art. 217 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację, w tym niewłaściwą interpretację orzeczenia WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2011 roku polegającą na uznaniu, że organ jest zobowiązany do zbadania interesu prawnego skarżącej opartego wyłącznie na sprzedaży lokalu mieszkalnego, w sytuacji gdy tak określony interes prawny nie został określony przez Sąd jako wyłączny interes prawny, który skutkuje obowiązkiem wydania stosownego zaświadczenia;

-art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z oraz § 6 ust. 3 i § 3 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 29 kwietnia 1998 r. Nr LXXXV/817/98 w sprawie ustalania zasad sprzedaży na rzecz najemców samodzielnych lokali mieszkalnych, nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi i garażami stanowiących własność Gminy Ł. poprzez ich niewłaściwą interpretację, polegającą na uznaniu, że skarżąca nie ma interesu prawnego w wydaniu przedmiotowego zaświadczenia, w sytuacji gdy przepisy prawa miejscowego przerzuciły na osoby wnioskujące o wykup najmowanego lokalu obowiązek prawny uzyskania zaświadczenia o samodzielności lokalu, które jest elementem obligatoryjnym wniosku o wykup lokalu, a jednostka organizacyjna Urzędu Miasta Ł. orzekająca w kwestii samodzielności lokali nie posiada kompetencji do decydowania o podpisaniu umowy o sprzedaży lokalu, kompetencja w tym zakresie należy do Wydziału Geodezji [...] co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w wyniku takiej interpretacji skarżąca została pozbawiona statusu strony postępowania o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 1 marca 2012 roku skarżąca oświadczyła, iż zamierza wykupić przedmiotowy lokal od Gminy Ł. Ulotka natomiast znajdująca się na k nr 64 akt administracyjnych znajdowała się w jej skrzynce pocztowej. Ulotki takie dostali wszyscy lokatorzy kamienicy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga M. G. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepis postępowania a mianowicie art.217 § 2 pkt.2 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy zaznaczyć, iż sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 10 maja 2011r. w spr. III SA/Łd 129/11 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu.

Zgodnie z przepisem art.153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu, w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej. W przypadku, gdy sprawa po raz drugi dociera do WSA - po uchyleniu decyzji przez WSA i wydaniu nowej decyzji zgodnej z jego instrukcją - WSA jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku. Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a, należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wobec tego ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji ponownie oceniane być nie mogą.

W sprawie III SA/Łd 129/11 Sąd uznał, iż organy administracji nie zajęły się kwestią interesu prawnego M. G. w uzyskaniu zaświadczenia o żądanej treści. W ocenie Sądu można się tylko domyślać, iż zamiarem skarżącej jest dokonanie wykupu mieszkania od właściciela budynku. Samo zawarcie umowy najmu lokalu nie rodzi interesu prawnego najemcy w domaganiu się wydania zaświadczenia o samodzielności tego lokalu. Nie zostało jednak ustalone czy istnieją unormowania lub umowne zobowiązania gminy uprawniające skarżącą do domagania się od gminy zbycia na rzecz M. G. lokalu, którego jest najemcą. Sad uznał, iż jeżeli skarżącej nie przysługiwałoby roszczenie w stosunku do gminy o zbycie na jej rzecz lokalu to zaświadczenie o samodzielności wynajmowanego lokalu byłoby dla niej zbędne. W związku z czym Sąd zlecił organom administracji zbadać interes prawny w złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia a następnie po ustaleniu, że strona taki interes posiada, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy lokal 2b przy ul. A. 33 spełnia warunki samodzielnego lokalu w znaczeniu technicznym, funkcjonalnym i prawnym.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art.217 § 2 pkt.2 kpa zgodnie z którym zaświadczenie wydaje się jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

Z wymienionego przepisu wynika, iż przesłanką żądania wydania zaświadczenia jest posiadanie interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonego faktu. Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego lub procesowego przy czym chodzi o taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z wydanym rozstrzygnięciem. Chodzi tu o normę prawną stanowiąca podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Interes prawny w wydaniu zaświadczenia żądanej treści wymaga zatem wskazania konkretnego przepisu prawnego dotyczącego wnioskodawcy, z którego wynikają dla niego prawa lub obowiązki (wyrok NSA z 7 maja 2002r. w srp. III SA 2429 – Lex nr 77543).

W rozpoznawanej sprawie M. G. żądała wydania zaświadczenia stwierdzającego, że zajmowany przez nią lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym w związku z zamiarem nabycia tego lokalu od Gminy Ł. Podała również, iż żądanie nabycia lokalu znajduje oparcie w treści uchwały nr LXXXV/817/98 Rady Miejskiej w Łodzi z 29 kwietnia 1998r. w sprawie ustalenia zasad sprzedaży, na rzecz najemców, samodzielnych lokali mieszkalnych, nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi i garażami, stanowiących własność Gminy Łódź (Dz.Urz. Woj. Łódz. Nr 13 poz.80 z późn. zm.).

Organy administracji natomiast stanęły na stanowisku, iż skarżącej nie przysługuje żądanie domagania się nabycia zajmowanego lokalu gdyż kwestię uprawnień najemcy do ubiegania się o zakup lokalu będącego własnością gminy reguluje ustawa z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 102 z 2010r. poz.651 z późn. zm.). Procedura określona w tej ustawie, wobec lokalu skarżącej, nie została zachowana gdyż lokal ten nie został przeznaczony do sprzedaży.

Zgodnie z treścią § 3 ust.1 a.) uchwały z 29 kwietnia 1998r. sprzedaży podlegają samodzielne lokale mieszkalne znajdujące się w domach wielolokalowych stanowiących własność Gminy Ł. bez względu na stopień zużycia technicznego budynku, w którym lokal jest usytuowany.

W przepisie § 4 ustęp 1,2 i 3 wymienionej uchwały określono jakie lokale mieszkalne nie podlegają sprzedaży.

W myśl § 6 ust.1 cytowanej uchwały pierwszeństwo w nabyciu lokali mieszkalnych, wymienionych w § 3 ust.1a. oraz nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi przysługuje, w drodze bezprzetargowej, najemcom posiadającym tytuł prawny do najmu lokalu lub domu jednorodzinnego.

Zgodnie z treścią § 6 ust.3 uchwały sprzedaż lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych następuje na wniosek zainteresowanego, który nie zalega na rzecz Miasta, z opłatami związanymi z nabywanym lokalem.

Zgodnie z treścią art.28 ust.1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisów rozdziału 4 niniejszego działu. Warunki zbycia nieruchomości w drodze przetargu obwieszcza się w ogłoszeniu o przetargu. Warunki zbycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej ustala się w rokowaniach przeprowadzanych z nabywcą.

W myśl art.34 ust.1 pkt.1 wymienionej ustawy w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z następujących warunków:

1) przysługuje jej roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;

Zgodnie z treścią art.34 ust.4 cytowanej ustawy osoby, o których mowa w ust. 1 pkt. 3, zawiadamia się na piśmie o przeznaczeniu nieruchomości do zbycia oraz o przysługującym im pierwszeństwie w nabyciu tej nieruchomości, pod warunkiem złożenia wniosków o nabycie w terminie określonym w zawiadomieniu. Termin ten nie może być krótszy niż 21 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Przy doręczaniu zawiadomień stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art.35 ust.1 ustawy właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży, do oddania w użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę. Wykaz ten wywiesza się na okres 21 dni w siedzibie właściwego urzędu, a ponadto informację o wywieszeniu tego wykazu podaje się do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, a także na stronach internetowych właściwego urzędu.

Pomiędzy stronami istnieje spór co do tego czy M. G. przysługuje bądź nie przysługuje żądanie nabycia od Gminy Ł. zajmowanego przez nią lokalu. Skarżąca opiera swoje żądanie na treści § 3 ust.1a.) i § 6 ust.1 i 3 uchwały z 29 kwietnia 1998r. Analiza przepisów § 3 i 4 uchwały wskazuje, iż wszystkie lokale w domach wielolokalowych stanowiące własność Gminy Ł. zostały przeznaczone do sprzedaży. Wniosek taki wynika z treści § 3 ust.1 uchwały w zestawieniu z § 4. W tym ostatnim przepisie enumeratywnie bowiem wymieniono jakie lokale nie podlegają sprzedaży. W sytuacji zatem gdy w § 3 ust.1 jest mowa o sprzedaży lokali mieszkalnych zaś § 4 wymienia jakie lokale nie podlegają sprzedaży to prowadzi to do wniosku, iż wszystkie lokale stanowiące własność Gminy Ł., z wyjątkiem tych, które wymieniono w § 4, podlegają sprzedaży.

Przekonanie skarżącej o tym, że ma prawo ubiegać się o wykup zajmowanego lokalu wynika również z informacji znajdujących się na stronie internetowej Urzędu Miasta Ł. (w aktach administracyjnych załączone do zażalenia). Z informacji tych wynika, iż lokale stanowiące własność Gminy Ł. są przeznaczone na sprzedaż. Podano także warunki sprzedaży oraz szczegółowy tryb postępowania w sprawie. Informacje te nie wskazują, iż zostanie sporządzony i podany do publicznej wiadomości wykaz lokali, które zostaną przeznaczone do sprzedaży.

O przekonaniu skarżącej do posiadania prawa ubiegania się o wykup lokalu świadczy również treść ulotki Prezydenta Miasta Ł. jaką znalazła ona w swojej skrzynce pocztowej (w aktach administracyjnych). W ulotce tej Prezydent Ł. apeluje do najemców lokali komunalnych aby stali się oni ich właścicielami i oferuje im sprzedaż zajmowanych lokali. Ulotka zawiera także informacje o warunkach sprzedaży lokali oraz trybie postępowania. Podobną ulotkę otrzymali zresztą wszyscy lokatorzy posesji przy ul. A. 33. Również z treści tej ulotki nie wynika, iż wykaz lokali, które zostaną przeznaczone do sprzedaży zostanie sporządzony i podany do publicznej wiadomości.

Tryb zbywania nieruchomości określony w ustawie z 21 sierpnia 1997r. jest odmienny. Wymieniona ustawa przewiduje, iż najemców zawiadamia się na piśmie o przeznaczeniu nieruchomości do zbycia oraz przysługującym im pierwszeństwie w nabyciu pod warunkiem złożenia wniosku o nabycie w terminie określonym w zawiadomieniu ( termin ten nie może być krótszy niż 21 dni). Nadto właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży. Wykaz ten wywiesza się na okres 21 dni w siedzibie właściwego urzędu a ponadto informację o wywieszeniu wykazu podaje się do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości a także na stronach internetowych właściwego urzędu.

Jest rzeczą powszechnie znaną, iż Gmina Ł. sprzedaje lokale w trybie określonym w uchwale z 29 kwietnia 1998r. Istnieje spór co do tego czy skarżącej przysługuje bądź nie przysługuje uprawnienie do domagania się od gminy zbycia lokalu, którego jest najemcą. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy M. G. zamierza domagać się zbycia lokalu, powołując się na przepisy uchwały z 29 kwietnia 1998r., informacje podane na stronie internetowej Urzędu Miasta Ł. oraz w ulotce informacyjnej Prezydenta Łodzi, to można uznać, iż wykazała swój interes prawny w domaganiu się wydania zaświadczenia. Jest oczywiście rzeczą sporną czy będzie jej przysługiwało roszczenie o wykup lecz kwestia ta zostanie rozstrzygnięta w ewentualnymi postępowaniu przed sądem powszechnym o zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży lokalu. W tym postępowaniu sąd cywilny będzie ustalał czy M. G. będzie bądź nie będzie przysługiwało roszczenie o nabycie zajmowanego lokalu w oparciu o przepisy uchwały z 29 kwietnia 1998r. oraz informacje zawarte na stronie internetowej UMŁ i w ulotce Prezydenta Ł. W przekonaniu sądu skoro skarżąca zamierza się ubiegać o nabycie od Gminy Ł. zajmowanego lokalu, a do tego potrzebne jest zaświadczenie o samodzielności lokalu, to posiada interes prawny w domaganiu się wydania takiego zaświadczenia. W ocenie sądu organy administracji nie mogą odmówić wydania zaświadczenia tylko dlatego, że w ich ocenie M. G. nie przysługuje uprawnienie do wykupu lokalu. O tym bowiem czy skarżącej przysługuje bądź nie przysługuje takie roszczenie decydować będzie sąd cywilny, który może mieć pogląd odmienny od stanowiska organów administracji. Wspomnieć tylko należy, iż jak wynika z treści skargi i zażalenia, większości najemcom kamienicy przy ul. A. 33 wydano na ich wniosek zaświadczenie o samodzielności lokalu. Najemcom tym nie odmówiono wydania zaświadczeń z powodu braku woli właściciela na sprzedaż wyrażonej w sposób określony w ustawie z 21 sierpnia 1997r.

W rozpoznawanej sprawie można rozważać czy żądanie skarżącej wydania jej zaświadczenia nie powinno się opierać na przepisie art.217 § 2 pkt.1 kpa a nie na art. 217 § 2 pkt.2 kpa.

Zgodnie z treścią art.217 § 2 pkt.1 kpa zaświadczenie wydaje się jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa.

W przepisie art.2 ust.2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. nr 80 z 2000r. poz.903 z późn. zm.) zdefiniowano pojęcie "samodzielnego lokalu mieszkalnego". W myśl art.2 ust.3 tej ustawy spełnienie wymagań, o których mowa w ust.2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia.

Z art.2 ust.3 wymienionej ustawy wynika, iż starosta w formie zaświadczenia stwierdza czy lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym. Można zatem rozważać czy nie występuje tutaj sytuacja, o której mowa w art.217 § 2 pkt.1 kpa a więc, że to przepis prawa (art.2 ust.3 ustawy z 24 czerwca 1994r.) wymaga urzędowego potwierdzenia określonego faktu (tzn. tego, że lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym). W rozpoznawanej sprawie kwestia ta pozostaje jednak poza zakresem rozważań sądu gdyż w sprawie III SA/Łd 129/11 Sąd uznał, iż podstawą prawną żądania wydania zaświadczenia jest art.217 § 2 pkt.2 kpa i nakazał badanie interesu prawnego skarżącego. Ocena prawna wyrażona w tym wyroku, zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a, jest więc wiążąca dla sądu w niniejszej sprawie.

Reasumując sąd uznał, iż skarga M. G. jest uzasadniona. Skarżąca zamierza ubiegać się o wykup zajmowanego przez nią lokalu od Gminy Ł. powołując się na przepisy uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z 29 kwietnia 1998r. i uznając, że przysługuje jej roszczenie o nabycie lokalu. W przekonaniu sądu wykazała tym interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. O tym czy M. G. rzeczywiście przysługuje bądź nie przysługuje takie roszczenie będzie decydował sąd cywilny w ewentualnym postępowaniu sądowym. W ocenie sądu sam zamiar ubiegania się o nabycie lokalu z powołaniem się na przepisy uchwały z 29 kwietnia 1998r. jest wystarczający do uznania, że posiada ona interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. Organy administracji błędnie uznały, iż skarżąca nie posiada takiego interesu czym naruszyły art.217 § 2 pkt.2 kpa i co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z [...].

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 240 zł- wynagrodzenie pełnomocnika, 100 zł- wpis sądowy, 17 zł – opłata kancelaryjna.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy lokal zajmowany przez skarżącą jest samodzielnym lokalem mieszkalnym. W zależności od wyników tego postępowania należy wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącej.

a.ł.