Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1047/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 1946 nr 13 poz 87
law: Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.
article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: par. 2  pkt 2 i  par. 3
journal: Dz.U. 1948 nr 6 poz 43
law: Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmawiającą Z. R. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...].

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] (obecna [...]) Nr hip [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę m. st. Warszawy do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnego prawa użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U nr 6 poz. 43) - w dniu 16 sierpnia 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r.

Dawni właściciele nie złożyli wniosku w trybie art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na. obszarze m. st. Warszawy.

Natomiast wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w dniu 11 lutego 1949 roku przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W. oraz ponownie w dniu 29 kwietnia 2003 roku przez Z. R. (spadkobierczynię byłych właścicieli), która następnie w dniu 31 lipca 2008 roku złożyła oświadczenie o potwierdzeniu złożenia przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W., działający jako negotiorum gestoris, w dniu 11 lutego 1949 roku wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Prezydent W. - po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 lutego 1949 r. złożonego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny (ponowionego w dniu 29 kwietnia 2003 r. przez Z. R.) - decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] (obecna [...]), oznaczonego Nr hip [...] – z uwagi na nie złożenie w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, co spowodowało wygaśnięcie uprawnienia do żądania przyznania tego prawa.

Prezydent powołał się na postanowienia dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.) - regulujący m.in. powstanie, organizację i zakres działania Urzędu Likwidacyjnego - stwierdzając, że urząd ten nie był uprawniony do reprezentowania byłych właścicieli gruntów [...] w postępowaniu administracyjnym o przyznanie własności czasowej w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Działając na gruncie przepisów ww. dekretu, Urzędy Likwidacyjne nie mogły reprezentować byłych właścicieli nieruchomości ani w postępowaniu administracyjnym ani sądowym.

Dodał, że powyższy pogląd podzielają sądy administracyjne stwierdzając, iż Urząd Likwidacyjny w W. nie mógł składać skutecznego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, bowiem nie był umocowany do działania w imieniu właścicieli nieruchomości vide - wyroki: sygn. akt SA 1236/00, I SA 830/03, I OSK 440/05, IV SA 1715/95 (niepublikowany), IV SA 1319/96 (niepublikowany).

Zauważył również, iż Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W. nie mógł być z mocy prawa pełnomocnikiem strony w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej.

Podniósł, że w wyroku z 4 lutego 2000 r. (sygn. akt IV SA 2448/97) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w konkretnych okolicznościach sprawy: "Jeżeli Urząd Likwidacyjny, w stosownym terminie, w imieniu byłych właścicieli i za ich zgodą (lub w porozumieniu z nimi) złożył taki wniosek, to oczywiście wniosek taki byłby prawnie skuteczny. W takim bowiem przypadku obywatel działając w zaufaniu do działań organów władzy, mógł zasadnie przypuszczać, że zbędne jest złożenie kolejnego wniosku".

Jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wniosek dekretowy został złożony przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W.: "w imieniu nieobecnych właścicieli (brak danych) nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]" - co jednoznacznie potwierdza fakt, iż przedmiotowy wniosek złożono bez zgody i bez porozumienia z dawnymi właścicielami hipotecznymi.

Prezydent odniósł się też do wniosku złożonego przez Z. R. w dniu 29 kwietnia 2003 r. stwierdzając, że został on złożony po upływie terminu zawitego, którego nie można przywrócić.

Od decyzji tej odwołała się Z. R. podnosząc zarzuty:

- naruszenia art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji poprzez zanegowanie uprawnień Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego do występowania z wnioskiem dekretowym w imieniu byłych właścicieli;

- rażącego naruszenia art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w związku z art. 120 Kodeksu zobowiązań (obecnie art. 756 kc);

- naruszenia art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez pominięcie okoliczności, iż w niniejszej sprawie Urząd Likwidacyjny działał w imieniu i na rzecz byłych właścicieli nieruchomości oraz za ich zgodą - co wynika z potwierdzenia czynności dokonanego przez Z. R. oświadczeniem z dnia 31 lipca 2008 r.

- naruszenia art. art. 7, 8, 80 i 107 § 3 kpa.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmawiającą Z. R. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] (obecna [...]) oznaczonego Nr hip [...].

Kolegium podtrzymało stanowisko i argumentację Prezydenta W. odnośnie odmowy przyznania wnioskodawczyni prawa użytkowania wieczystego nieruchomości - z powodu nie złożenia wniosku dekretowego w zakreślonym, prekluzyjnym terminie.

Wskazało, iż Urząd Likwidacyjny nie był podmiotem uprawnionym do składania wniosku, o którym jest mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy – co potwierdza również utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych:

- w wyroku z dnia 30 sierpnia 2000 r., sygn. akt I SA 1236/00 (LEX nr 54184) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Ani przepisy dekretu o gruntach [...], ani też żadne inne przepisy rangi ustawowej obowiązujące w dacie złożenia wniosku nie legitymują urzędów likwidacyjnych do występowania w charakterze osób reprezentujących prawa dotychczasowych właścicieli gruntów warszawskich",

- w wyroku z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt I OSK 8/04 (LEX nr 176106) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Grunty [...] nie mogły być traktowane jako mienie opuszczone (porzucone), a tym samym do gruntów tych nie miały zastosowania przepisy określające funkcjonowanie urzędów likwidacyjnych. Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie był co do zasady podmiotem właściwym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy",

- w wyroku z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 440/05 (LEX nr 193974), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie był legitymowany do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości [...], w tym do składania w ich imieniu wniosków w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.).

Kolegium dodało, że argumentacja wnioskodawczyni opiera się na tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt OSK 8/04, wyrażonej także w powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2000 r. (sygn. akt IV SA 2448/97) - dopuszczającej skuteczne złożenie wniosku przez Urząd Likwidacyjny, jednakże pod warunkiem, że działał on za zgodą byłych właścicieli lub w porozumieniu z nimi.

Natomiast w niniejszej sprawie Urząd Likwidacyjny złożył wniosek z dnia 11 lutego 1949 r. bez zgody byłych właścicieli i bez porozumienia z nimi.

Wnioskodawczyni wywodzi, iż taka zgoda została przez nią wyrażona w oświadczeniu z dnia 31 lipca 2008 r. potwierdzającym na podstawie art. 756 kc czynności negotiorum gestora (prowadzącego cudzą sprawę bez zlecenia), tj. Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego w W. składającego w dniu 11 lutego 1949 r. przedmiotowy wniosek.

Jednakże Kolegium uznało, iż przyjęta przez wnioskodawczynię konstrukcja nie znajduje uzasadnienia w rozpoznawanej sprawie. Potwierdzenie, o którym mowa w art. 756 kc, skutkuje bowiem przede wszystkim w stosunkach między prowadzącym cudzą sprawę bez zlecenia a osobą, której sprawę prowadzi, zmieniając dotychczas istniejący stosunek prawny w zlecenie.

Jeśli w wyżej powołanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczano skuteczne złożenie wniosku w trybie art. 7 ust. 1 ww. dekretu przez Urząd Likwidacyjny, to działanie to warunkowano zgodą byłych właścicieli lub działaniem w porozumieniu z nimi. Przy czym zgoda ta lub porozumienie powinny być stwierdzone przy składaniu wniosku.

Podsumowując Kolegium uznało, że Urząd Likwidacyjny co do zasady nie był uprawniony do składania wniosków dekretowych. Nie można bowiem przyjąć tezy, iż do uznania skuteczności złożenia wniosku przez Urząd Likwidacyjny wystarczyło dotrzymanie terminu do jego złożenia - nawet bez zgody właścicieli i działając bez porozumienia z nimi w chwili składania wniosku, gdyż ewentualna zgoda mogła by być wyrażona na podstawie art. 756 kc. Taka interpretacja byłaby sprzeczna z przepisami dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. oraz art. 33 § 1 kpa.

Natomiast - odnośnie podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ I instancji – Kolegium stwierdziło, iż stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, a przedmiotem sporu nie są braki w zebranym materiale dowodowym, ale ocena, czy oświadczenie wnioskodawczyni może być uznane za wyrażenie zgody, o której mowa w powołanych wyżej wyrokach. Zdaniem organu - nie ma do tego podstaw prawych.

Na powyższą decyzję Z. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia.

W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 756 kc poprzez negowanie obecnie uprawnień Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego lub konkretnej osoby fizycznej będącej pracownikiem OUL do wystąpienia z wnioskiem dekretowym w imieniu byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), mimo iż czynność ta została przez ówczesne terenowe organy administracji uznana za prawidłową i w pełni skuteczną, a wnioskodawczyni zatwierdziła te czynności negotiorum gestora, a zatem zgodnie z art. 756 kc nadała tym czynnościom charakter zlecenia, a w konsekwencji pełnomocnictwa;

- naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 kpa i art. 8 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa oraz w związku z art. 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. nr 36 poz. 341) poprzez nie wyjaśnienie w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności(wyrażoną w art. 7 kpa i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz nie uwzględniając słusznego interesu strony skarżącej (art. 7 kpa) odmówienie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Z. R. ze względu na fakt, iż zdaniem organu działanie Urzędu Likwidacyjnego nie było poparte aprobatą byłego właściciela gruntu, gruntu, podczas gdy zasada proporcjonalności nakazuje taką interpretację przepisów, aby w jak najmniejszym stopniu naruszane były podstawowe prawa konstytucyjne obywateli takie jak prawo własności, a zatem ewentualne milczące popieranie wniosku dekretowego przez spadkobiercę dawnego właściciela nieruchomości dekretowej powinno być uznane za aprobatę działania OUL (art. 756 kc) zgodnego z interesami tego właściciela, a nie za brak akceptacji, w szczególności jeśli organ zaniechał zadośćuczynieniu obowiązkowi wyznaczenia zastępcy dla osoby nieobecnej (art. 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym);

- naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (dalej "dekret warszawski") w związku z art. 11 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. nr 36 poz. 341) w zw. z art. 756 kc (przedtem art. 120 kz) poprzez odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Z. R., podczas gdy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony przez "osobę reprezentującą prawa dotychczasowego właściciela gruntu" w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu tj. Okręgowy Urząd Likwidacyjny lub konkretną osobę fizyczną będącą pracownikiem OUL, którego działanie jako negotiorum gestora potwierdziła następczyni prawna dawnego właściciela nieruchomości, oświadczeniem z dnia 31 lipca 2008 roku Z. R., a zatem którego działanie powinno być traktowane jak działanie pełnomocnika (a to zgodnie z art. 756 kc, a poprzednio art. 120 kodeksu zobowiązań);

- naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez całkowite zaniechanie wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a to pominięcie okoliczności, iż w niniejszej sprawie Urząd Likwidacyjny lub konkretna osoba fizyczna będąca pracownikiem OUL działała w imieniu i na rzecz byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...], jako ich pełnomocnik (negotiorum gestor) prawidłowo umocowany zgodnie z art. 756 kc i art. 120 kodeksu zobowiązań;

- naruszenie art. 6 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa i art. 7 kpa poprzez niezastosowanie zasady, iż organ administracji publicznej zobowiązany jest załatwić sprawę biorąc pod uwagę słuszny interes strony i stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji tj. w szczególności przepisy prawa obowiązujące w dacie wydawania decyzji (art. 6 kpa), a to poprzez nieuwzględnienie, iż w dniu wydania skarżonej decyzji złożenie wniosku skutkiem ex tunc przez Z. R., a więc nieprawidłowo organ ustalił, iż Urząd Likwidacyjny w niniejszej sprawie nie działał w porozumieniu z byłym właścicielem nieruchomości;

- naruszenie art. 80 kpa poprzez niezgodne z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego, a więc dowolne i wykraczające poza zakres swobodnej oceny dowodów ustalenie, iż w niniejszej sprawie wniosek dekretowy złożył Urząd Likwidacyjny, a nie dawny właściciel nieruchomości przy ul. [...] działający przez pełnomocnika (negotiorum gestora);

- nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy ustalonej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych, wskazującej, iż nieuprawnione jest odmawianie przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) gruntu tylko z tej przyczyny, że wniosek dekretowy pochodził od podmiotu nieuprawnionego, gdyż został złożony przez Urząd Likwidacyjny, lecz konieczne jest zbadanie czy istniała zgoda lub aprobata wyrażona w jakiejkolwiek formie przez byłego właściciela na działanie Urzędu Likwidacyjnego w jego imieniu, a za zgodę taką nie można uznać milczenia byłego właściciela, podczas gdy art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji działać z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, a więc milczenie byłego właściciela powinno zostać uznane za aprobatę działania przez Urząd Likwidacyjny w jego słusznym interesie, a nie za brak takiej aprobaty;

- naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w związku z art. 296 § 1 prawa rzeczowego oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 roku (Dz. U. Nr 6, poz. 43) w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy poprzez przyjęcie, że nieruchomość przy ul. [...] została objęta w posiadanie przez gminę W. z dniem 16 sierpnia 1948 roku, podczas gdy oznaczenie w Dzienniku Urzędowym terenów rzekomo obejmowanych w posiadanie przez gminę było skrajnie nieczytelne, a więc nie mogło być uważane za objęcie w posiadanie w rozumieniu ww. przepisów, a zatem 6-miesięczyn termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął się;

- naruszenie art. 296 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 roku - Prawo Rzeczowe w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez zaniechanie zastosowania tego przepisu, z którego wynika, że rozporządzenie wykonawcze z 1946 roku (Dz. U. Nr 16, poz. 112), jak i późniejsze rozporządzenie wykonawcze z 27.01.1948 roku (Dz. U. Nr 6, poz. 43) do dekretu o gruntach [...] - w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów - zostało wydane z rażącym przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego i sprzecznie z ustawową definicją "posiadania" określoną w art. 296 § 1 - Prawa Rzeczowego, według której "posiadanie" oznaczało faktyczną i rzeczywistą moc władania rzeczą jak właściciel, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 13 maja 2009 roku, sygn. akt: I OSK 679/08.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w w. nie uwzględniło zarzutów skargi i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmawiającą Z. R. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] (obecna [...]), oznaczonego Nr hip [...].

W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku złożonego w dniu 11 lutego 1949 roku przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W. oraz ponownie w dniu 29 kwietnia 2003 roku przez Z. R. (spadkobierczynię byłych właścicieli) o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości jest przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwany dalej "dekretem".

Art. 7 ust. 1 ww. dekretu sankcjonował prawo dotychczasowego właściciela lub jego prawnych następców, będących w posiadaniu gruntu, do złożenia w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnego prawa użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Termin przewidziany w powyższym przepisie jest terminem prawa materialnego, co oznacza, iż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia. Jak to stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 8 września 2003 r. sygn. akt OPS 3/03 - termin ten jest określony jako termin końcowy do zgłoszenia uprawnienia przewidzianego w tym przepisie.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że były właściciel nie złożył w terminie ustawowym wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej (art. 7 ust. 1 dekretu).

Natomiast taki wniosek został złożony w terminie – w dniu 11 lutego 1949 roku -przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W.

Urzędy likwidacyjne zostały utworzone dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), przy czym przepis art. 7 ust. 1 dekretu określał zakres działania tych urzędów, do których należało między innymi zabezpieczenie majątków opuszczonych do czasu objęcia ich w zarząd, sporządzenie inwentarza, zabezpieczenie majątków przechodzących na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego. Przepisy dekretu z dnia 8 marca 1946 r. nie przewidywały natomiast dla urzędów likwidacyjnych uprawnień do zabezpieczenia majątku osób fizycznych jak również składania wniosków w ich imieniu. Ustawa z dnia 18 listopada 1948 r. o zmianie organizacji i zakresu działania urzędów likwidacyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 454) dokonała zmiany art. 7 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. jednakże nie wprowadziła żadnych zmian w zakresie uprawnień tych urzędów do składania wniosków i zabezpieczenia majątków osób prywatnych. Takich zmian nie wprowadziło również rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1946 r. stanowiące wykonanie art. 9 dekretu z dnia 8 marca 1946 r.

Takie uregulowanie powodowało, że grunty [...] nie mogły być traktowane jako mienie opuszczone (porzucone), a tym samym do gruntów tych nie miały zastosowania przepisy określające funkcjonowanie urzędów likwidacyjnych.

Złożony przez urząd likwidacyjny wniosek nie mógł więc odnieść skutku w stosunku do poprzedniego właściciela i jego następców prawnych.

Stanowisko takie wynika również z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - w tym z orzeczeń, na które powoływały się organy I i II instancji.

W związku z tym Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie odnośnie ustalenia, że Urząd Likwidacyjny nie był co do zasady podmiotem właściwym do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Ponadto, zarówno Prezydent W. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uwzględniły fakt, że w wyroku z 4 lutego 2000 r. (sygn. akt IV SA 2448/97) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że: "Jeżeli Urząd Likwidacyjny, w stosownym terminie, w imieniu byłych właścicieli i za ich zgodą (lub w porozumieniu z nimi) złożył taki wniosek, to oczywiście wniosek taki byłby prawnie skuteczny. W takim bowiem przypadku obywatel działając w zaufaniu do działań organów władzy, mógł zasadnie przypuszczać, że zbędne jest złożenie kolejnego wniosku".

Tak więc Naczelny Sąd Administracyjny w ww. orzeczeniu miał na uwadze tylko taką sytuację, kiedy były właściciel nieruchomości nie złożył w terminie wniosku dekretowego dlatego, że wiedział, iż taki wniosek złożył już w jego imieniu (lub za jego zgodą) Urząd Likwidacyjny – dlatego też uznał, że składanie drugiego wniosku jest zbędne, bo wystarczy jeden wniosek złożony w ustawowym terminie.

Tymczasem w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Organy I i II instancji prawidłowo uznały, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego ewidentnie wynika, że wniosek dekretowy został złożony przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W,: "w imieniu nieobecnych właścicieli (brak danych) nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] " - co jednoznacznie potwierdza fakt, iż wniosek ten złożono bez zgody i bez porozumienia z dawnymi właścicielami hipotecznymi. Zatem Urząd Likwidacyjny złożył wniosek dekretowy – nie tylko nie będąc do tego uprawniony – ale nawet nie wiedząc, kto jest właścicielem tej nieruchomości i w czyim imieniu składa wniosek.

Również zasadnie organy przyjęły, że potwierdzenie przez wnioskodawczynię w oświadczeniu z dnia 31 lipca 2008 r. (a więc po upływie prawie 60 lat) zgody na złożenie przez Urząd Likwidacyjny w W. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej - nie znajduje uzasadnienia w przedmiotowej sprawie. Potwierdzenie, o którym mowa w art. 756 kc, skutkuje bowiem przede wszystkim w stosunkach między prowadzącym cudzą sprawę bez zlecenia a osobą, której sprawę prowadzi, zmieniając dotychczas istniejący stosunek prawny w zlecenie. Poza tym zgoda ta lub porozumienie powinny być stwierdzone przy składaniu wniosku, a nie w dowolnym czasie.

Również niezasadny jest zarzut skarżącej, że wniosek złożony przez nią w dniu 29 kwietnia 2003 roku jest wnioskiem złożonym w terminie, gdyż termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął biegu z uwagi na nieprawidłowe objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę.

Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U nr 6 poz. 43) - w dniu 16 sierpnia 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Zarzuty skarżącej dotyczą lakoniczności i "nieczytelności" redakcji ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę, które ukazało się w Dzienniku Urzędowym nr 20 oraz faktu, że ogłoszenie to nie zostało ogłoszone w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w W. oraz nie zostało rozplakatowane - z czego skarżąca wywodzi skutek w postaci nieprawidłowo dokonania objęcia.

Tymczasem jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego – co w niniejszej sprawie nastąpiło. Natomiast warunkiem koniecznym nie było zamieszczenie ogłoszenia w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz jego rozplakatowane – co wynika nie tylko z treści § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., ale też z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ogłoszenie to – zgodnie z § 2 pkt. 2) w/w rozporządzenia - zawierało oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie, przy czym przepis nie precyzował, jak dokładne powinno być to oznaczenie obszaru. Zatem stwierdzenie, że Gmina W. obejmuje w posiadanie grunty położone w obrębie W. ograniczone osiami ulic [...],[...] ... - jest wystarczająco dokładne i wyraźnie określa granicę objęcia. Żądanie, aby ogłoszenie wymieniało numery ksiąg wieczystych i nazwiska właścicieli nie znajduje uzasadnienia w treści rozporządzenia – nie mówiąc o tym, że w powojennej W. było całkowicie niewykonalne.

Tak więc Gmina prawidłowo objęła grunt w posiadanie w dniu 16 sierpnia 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r.

Z uwagi na powyższe wniosek złożony dniu 29 kwietnia 2003 roku przez Z. R. jest złożony po terminie

Również pozostałe zarzuty skarżącej nie są zasadne.

Ponieważ Z. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej po upływie terminu, a Rejonowy Urząd Likwidacyjny nie mógł skutecznie złożyć takiego wniosku, bowiem nie był umocowany do działania w imieniu właścicieli nieruchomości - dlatego też decyzja Prezydenta W. dotyczącą odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] (obecna [...]) oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., są zgodne z prawem, zaś w toku postępowania organy obydwu instancji stosowały prawidłowo przepisy procedury administracyjnej.

Stwierdzić też należy, iż organy obu instancji wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).