Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 352/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
659
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1; art. 156 par. 6; art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych 1. zobowiązuje Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia skargi skarżącej K. R. z dnia [...] maja 2020 r. w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej K. R. sumę pieniężną w wysokości 3000 zł (słownie: trzy tysiące złotych); 4. wymierza Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc złotych); 5. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych osobowych na rzecz skarżącej K. R. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 29 maja 2020 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga K. P. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez [...] Bank S.A. z siedzibą w [...] polegające na przetwarzaniu jej danych osobowych bez podstawy prawnej poprzez udostępnienie danych osobowych do zbioru danych "Bankowy Rejestr" prowadzonego przez Związek Banków Polskich z siedzibą w W. Wniesiono również o wydanie postanowienia ograniczającego przetwarzanie danych osobowych na podstawie art. 70 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781). Skarżąca nadmieniła, iż w "Bankowym Rejestrze" odnotowane zostało, iż posiada ona przeterminowane zobowiązania wobec banku. Wskazane stwierdzenie jest, zdaniem strony, pozbawione podstawy prawnej i faktycznej. Zdaniem strony nie posiada ona żadnego zobowiązania wobec tego Banku, nigdy też nie zawierała z nim żadnej umowy. Stwierdziła, iż doszło też do naruszenia przepisów art. 105 ust. 3 ustawy – Prawo bankowe oraz art. 8 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym, bowiem nie dokonano uprzedniego poinformowania strony o zamiarze przetwarzania jej danych osobowych.

W dniu 22 lutego 2021 r. do Urzędu wpłynęło ponaglenie na przewlekłość postępowania, w którym strona domagała się wyznaczenie terminu załatwienia sprawy, zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Wniosła też o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pismem z dnia 2 marca 2021 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie oraz wezwał Bank oraz ZBP do udzielenia pisemnych wyjaśnień oraz poinformowanie strony o podjętych czynnościach.

Wyjaśnienia ZBP wpłynęły do Urzędu w dniu 17 marca 2021 r. ZBP w piśmie zwrócił się do Urzędu o podanie numer PESEL strony w celu weryfikacji, czy w bazie ZBP "Bankowy Rejestr" przetwarzane są dane osobowe strony. W dniu 18 marca 2021 r. Prezes Urzędu zwrócił się do strony o wskazanie jej numeru PESEL, który jest niezbędny do identyfikacji w systemie ZBP "Bankowy Rejestr". Pismo zawierające numer PESEL wpłynęło do Urzędu w dniu 30 marca 2021 r., a wyjaśnienia Banku w dniu 25 marca 2021 r.

Następnie Prezes Urzędu zwrócił się do Banku o przedłożenie dodatkowych wyjaśnień (pismem z dnia 9 kwietnia 2021 r.). Bank ustosunkował się do wezwania w dniu 19 kwietnia 2021 r. Pismem z dnia 9 kwietnia 2021 r. Prezes Urzędu ponownie wezwał ZBP do złożenia wyjaśnień, wskazując numer PESEL strony, a także informując skarżącą o podjętych czynnościach.

K. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 20.000 zł zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. oraz przyznanie skarżącej od PUODO sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł zgodnie z art. 149 §2 P.p.s.a. Wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Strona nadmieniła, iż skarga dotycząca przetwarzania danych osobowych wypłynęła do PUODO w dniu 29 maja 2020 r. Organ powinien załatwić ją bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu miesiąca czyli do dnia 28 czerwca 2020 r. PUODO nie załatwił jednak sprawy do dnia wniesienia skargi do Sądu, nie poinformował też strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, ani nie podał przyczyny zwłoki.

Skarżąca nadmieniła również, iż kilkukrotnie kontaktowała się z odpowiednim departamentem PUODO w celu ustalenia daty załatwienia sprawy. Wskazała, że czynność wezwania o jej numer PESEL powinna zostać przez organ podjęta niezwłocznie po otrzymaniu skargi, a nie po 277 dniach od jej otrzymania. Podkreśliła, iż przewlekłość organu może spowodować dla niej poważne i trudne do usunięcia skutki, wyrażające się w niemożności uzyskania przez nią kredytu na zakup własnego lokalu mieszkalnego, pomimo posiadania przez nią zdolności kredytowej, co jest powodowane wyłącznie niezasadnym figurowaniem jej danych osobowych jako niesolidnego dłużnika w zbiorze "Bankowy Rejestr".

Podsumowując, stwierdziła, że PUODO nie załatwił sprawy w terminie, a także nigdy nie poinformował jej o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy. Od dnia 29 maja 2020 r. do dnia 2 marca 2021 r., a zatem przez 277 dni, żadne czynności w przedmiotowej sprawie nie zostały podjęte. Organ przez 305 dni nie wydał również postanowienia, o którym mowa w art. 70 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania występuje wtedy, gdy prowadzenie postępowania nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy. Występuje też, gdy organ działa w sposób nieefektywny, a także gdy jego działanie polega na wykonywaniu szeregu czynności w dużym odstępie czasu, względnie wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania ujmuje się również jako opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie.

Organ podkreślił, że z art. 78 ust. 2 RODO nie wynika ostateczny termin, w którym postępowanie przed Prezesem UODO musi zostać zakończone, a zatem nie należy traktować go jako dyrektywy maksymalnego terminu do rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek informacyjny, który ma w tym czasie zrealizować organ, dotyczy nie tylko efektów rozpatrzenia skargi, ale może także obejmować, w zależności od specyfiki konkretnej sprawy, w tym stopnia jej skomplikowania, tylko informacje o postępach w jej prowadzeniu.

PUODO podkreślił też, że w okresie od 31 marca 2020 r. do 16 maja 2020 r. obowiązywał art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842). Zgodnie z art. 155zzs ust. 1 pkt 1 w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVlD zawieszono bieg terminów procesowych i sądowych w. postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych. Skarga w przedmiotowej sprawie wpłynęła 29 maja 2020 r., czyli krótko po upływie okresu po wznowieniu biegu terminów postępowań. Wobec powyższego nastąpiła konieczność pilnego podjęcia przez organ czynności we wszystkich prowadzonych sprawach. Ograniczone zasoby kadrowe i możliwości techniczne (liczba sprzętu drukującego, możliwość przygotowania i wysyłki ograniczonej liczby przesyłek listowych) nie pozwalały jednak na podjęcie czynności i wysyłkę korespondencji we wszystkich sprawach jednocześnie. PUODO podkreślił, że podejmowanie czynności następowało niezwłocznie, jednak z uwzględnieniem ww. ograniczeń. Wskazana sytuacja była całkowicie niezależna od organu i nastąpiła w wyniku rozprzestrzeniania się epidemii i związanymi z tym ograniczeniami. Pomimo zatem, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie powiadomił strony o postępach rozpatrywania skargi w terminie określonym w art. 78 ust. 2 RODO, to w żadnym razie nie nastąpiło to w celu nieuzasadnionego przedłużania zakończenia sprawy. Opóźnienie w powiadomieniu strony o postępach w rozpatrywaniu skargi nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Organ nie zgodził się z zarzutem strony, że organ powinien załatwić sprawę do dnia 28 czerwca 2020 r., a nie załatwiając jej do tej daty, dopuścił się przewlekłości. Zakreślony przez skarżącą termin nie jest zgodny z dyspozycją art. 78 ust. 2 RODO, który nie przewiduje ostatecznego terminu, w którym postępowanie przed PUODO musi zostać zakończone. Zdaniem organu przedsięwziął on przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Podkreślił, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości Prezesa Urzędu musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Organ podejmował wszelkie czynności w przedmiotowej sprawie, wykorzystał dla ustalenia stanu faktycznego sprawy instrumenty prawne przyznane mu przepisami ustawy ochronie danych osobowych.

Organ podkreślił, że na każdym etapie postępowania strona była informowana o podejmowanych w sprawie działaniach, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Odnosząc się do zarzutu niewydania postanowienia ograniczającego przetwarzanie danych osobowych Skarżącej na podstawie art. 70 u.o.d.o. 2018, zgodnie z treścią art. 70 ust. 1 jeżeli w toku postępowania zostanie uprawdopodobnione, że przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy o ochronie danych osobowych, a dalsze ich przetwarzanie może spowodować poważne i trudne do usunięcia skutki, Prezes Urzędu może, w drodze postanowienia, zobowiązać podmiot do ograniczenia przetwarzania danych osobowych. Należy podkreślić, że przesłanki wynikającej z treści art. 70 muszą być spełnione łącznie. Zobowiązanie do ograniczenia przetwarzania danych osobowych, o którym mowa w art. 70 ustawy o ochronie danych osobowych, jest uprawnieniem organu nadzoru o szczególnym, zabezpieczającym charakterze, wywołującym skutki w ograniczonym czasowo zakresie. Służy do doraźnej i natychmiastowej interwencji w sytuacji, gdy organ nadzoru ma uzasadnione podejrzenia realnego zagrożenia wystąpienia poważnych i trudnych do usunięcia skutków w następstwie dalszego przetwarzania danych osobowych z naruszeniem przepisów. W przypadku przedmiotowej sprawy, zdaniem organu, nie została spełniona przesłanka zagrożenia i powstania trudnych do usunięcia skutków. Ponadto wydanie postanowienia pozostawione zostało uznaniu organu, na co wskazuje użyty funktor "może" i nie jest wydawane na wniosek którejkolwiek ze stron postępowania. Powyższe przesądza o tym, że ww. postanowienie nie jest wydawane na wniosek strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd wyjaśnia, że rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie bowiem do art. 119 pkt 4 sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie zaś z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd stwierdza ponadto, że w myśl art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, czyli w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

Sąd w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. P.p.s.a.

Sąd zauważa ponadto, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Innymi słowy, organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy nie załatwia sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie, ale podejmuje w nim czynności opieszale, w tempie, które nie znajduje usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze, albo czynności zbędne, pozorne albo nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1039/17, LEX nr 2454680, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 187/17, LEX nr 2411020). Wówczas organ narusza w sposób wyraźny zasadę szybkości postępowania administracyjnego, wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a.

Tym samym z ww. przepisów, jak również wypracowanego na ich podstawie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przesłanką uznania przez sąd administracyjny przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, który prowadzi do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie.

Przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12 – dostępne na www.nsa.gov.pl).

W piśmiennictwie ponadto wskazuje się, że pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70).

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Przesłanką zatem uznania przez Sąd administracyjny wystąpienia przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, który prowadzi do niezałatwienia sprawy w wymaganym prawem terminie. Warto też wskazać, że z art. 78 ust. 2 RODO wynika, że Prezes RODO powinien poinformować skarżącą, jeśli nie rozpatrzył skargi wniesionej zgodnie z art. 77, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi.

Sąd, mając powyższe na względzie, jak również biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty, zauważa, że choć skarga Skarżącej, nosząca datę 26 maja 2020 r.. wpłynęła do organu 29 maja 2020 r., Prezes UODO pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero 2 marca 2021 r. W tym dniu organ wystosował pisma do Zarządu [...] Banku S.A. z siedzibą w [...] oraz do Zarządu Związku Banków Polskich z żądaniem ustosunkowania się do treści skargi skarżącej z dnia 26 maja 2020 r. oraz złożenia stosownych wyjaśnień w sprawie . Działanie to podjęte zostało po otrzymaniu przez organ w dniu 22 lutego 2021 r. ponaglenia pełnomocnika skarżącej.

Jednocześnie w dniu 2 marca 2020 r. organ skierował do pełnomocnika skarżącej pismo informujące go o podjętej czynności, a mianowicie o zwrócenie się przez Prezesa UODO do [...] Bank S.A. o złożenie wyjaśnień w sprawie .

W dniu 17 marca 2020 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęło pismo pełnomocnika Związku Banków Polskich zawierające wyjaśnienia oraz wskazujące, że dla potwierdzenia, czy w systemie Bankowy Rejestr przetwarzane są dane osobowe skarżącej niezbędna jest weryfikacja po numerze PESEL.

W związku z powyższym pismem organ w dniu 18 marca 2021 r. skierował do pełnomocnika skarżącej pismo wzywające go do podania numeru PESEL skarżącej. Pełnomocnik udzielił odpowiedzi na wezwanie organu pismem z dnia 23 marca 2021 r., które wpłynęło do Urzędu w dniu 30 marca 2021 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o udzielenie informacji co do powodów niewydania przez organ postanowienia w przedmiocie zobowiązującego [...] Bank S.A. do ograniczenia przetwarzana danych osobowych skarżącej.

Pismem z dnia 23 marca 2021 r. Bank [...] S.A. udzielił odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 2 marca 2021 r.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2021 r. Prezes UODO poinformował pełnomocnika skarżącej, iż ponownie zwrócił się do [...] Bank S.A. z siedzibą w [...] oraz do Związku Banków Polskich z siedzibą w [...] o złożenie wyjaśnień w sprawie, a także że Prezes UODO nie wydaje postanowień na podstawie art. 70 u.o.d.o. na wniosek strony skarżącej. Ponadto w dniu 9 kwietnia 2021 r. organ zwrócił się do Banku [...] S.A. oraz do Zarządu Związku Banków Polskich o złożenie dodatkowych wyjaśnień.

Bank [...] S.A. udzielił odpowiedzi na wezwanie organu pismem z dnia 19 kwietnia 2021 r., zaś pełnomocnik Związku Banków Polskich pismem z dnia 21 kwietnia 2021 r.

W dniu 5 maja 2021 r. organ wystosował pismo informacyjne do pełnomocnika skarżącej.

Sąd ustalił ponadto, iż do dnia rozpatrzenia niniejszej sprawy w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna kończąca postępowanie. Z powyższej chronologii wydarzeń wynika bezspornie, w ocenie Sądu, iż organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Dlatego też Sąd zobowiązał organ w pkt 1 sentencji wyroku do rozpatrzenia wniosku skarżącej.

Stosownie do treści art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu ww. przepisu nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Dlatego ocena, czy stwierdzone naruszenie przepisów postępowania prowadzące do przewlekłości postępowania miało charakter rażący, musi odbywać się z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy. Nie może budzić wątpliwości, że okolicznościami, które mają wpływ na powyższą ocenę, jest po pierwsze czas trwania postępowania, po wtóre zaś takie przesłanki jak: stopień skomplikowania sprawy, rodzaj czynności, które musi dokonać organ administracji w celu zakończenia postępowania, podejmowane działania organu w danej sprawie i ich efektywność.

Przewlekłość postępowania ma charakter rażący, jeżeli poważne opóźnienie w podejmowanych czynnościach pozbawione jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide wyroki NSA: z 26 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1078/15; z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14; z 11 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 1164/14; z 12 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 870/17 – orzeczenia sadów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd stwierdza, że w ciągu dziesięciu miesięcy poprzedzających wniesienie skargi organ dokonał pierwszej czynności dopiero w dniu 2 marca 2021 r. po wystosowaniu przez pełnomocnika skarżącej ponaglenia z dnia 18 lutego 2021 r. Takie działanie organu stoi w rażącej sprzeczności z przepisem art. 78 ust. 2 RODO, który to przepis nakazuje w terminie trzech miesięcy od dnia wniesienia skargi (w tym przypadku od dnia 29 maja 2020 r.) poinformowanie osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach w rozpatrywaniu skargi.

W piśmiennictwie na gruncie wskazanego przepisu podkreśla się, iż w terminie trzech miesięcy od dnia wniesienia skargi organ ma zrealizować powyżej opisany obowiązek informacyjny, który może obejmować, w zależności od specyfiki konkretnej sprawy, w tym stopnia jej skomplikowania, albo informacje o postępach w prowadzeniu sprawy, albo o efektach rozpatrzenia skargi (por. Edyta Bielak-Jomaa (red.)Lubasz Dominik (red.), ‘RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz" WKP 2018, LexOmega, komentarz do art. 78). W niniejszej sprawie organ w okresie od 29 maja 2020 r. do 29 sierpnia 2020 r. nie wywiązał się z obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, co niewątpliwie stanowi rażące naruszenie wskazanego przepisu.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku.

Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13).

Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Innymi słowy, istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Rażące naruszenie prawa jest bezsprzecznie kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (vide wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15).

Nie sposób uwzględnić argumentu Prezesa UODO w postaci braku dostatecznego etatowego obsadzenia jego urzędu wobec zwiększonego wpływu spraw i coraz bardziej skomplikowanego ich charakteru. W tym kontekście organ nie posłużył żadnymi konkretnymi danymi, lecz ogólnikowymi twierdzeniami, które mógłby sformułować każdy organ centralny. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności wnikliwego rozpatrzenia skarg (wniosków) nie usprawiedliwiają zarzutu rażącej przewlekłości. Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. Sąd uwzględnił też fakt, iż organ miał dodatkowe trudności wynikające z epidemii COVID-19. Niemniej jednak nawet te dodatkowe okoliczności nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niezałatwienia sprawy do dnia wyrokowania oraz wielokrotnych przerw w działaniach organu.

W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

W komunikacie z dnia 9 lutego 2021 r. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłosił, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2020 r. wyniosło 5.167,47 zł (M.P. z 2021 r., poz. 137).

O ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności bądź przewlekłości organu (vide wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1268/16).

Sąd, w oparciu o art. 149 § 2 P.p.s.a., w punkcie trzecim sentencji wyroku przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł, uznając ją za adekwatną jako swoiste zadośćuczynienie za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Sąd miał na uwadze długość okresu, w którym organ dokonał pierwszej czynności w sprawie, a także przedmiot wniosku skarżącej. Ponadto wartość ta spełnia kryterium określone w ww. przepisie, wedle którego suma pieniężna nie może przekraczać wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., a więc nie może być wyższa niż 25.837,3585 zł (uwzględniając komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r.).

Sąd wymierzył również organowi grzywnę w wysokości 1000,- złotych, uznając, iż kwota ta będzie w wystarczający sposób spełniać swój charakter dyscyplinująco-restrykcyjny. Ustalając wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, a w szczególności brak dołożenia należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby bez zbędnej zwłoki wydać decyzję, a także brak przyczynienia się strony skarżącej do uchybienia terminowi załatwienia niniejszej sprawy.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 sentencji oparte zostało na przepisie art. 149 § 1a P.p.s.a., natomiast orzeczenie zawarte w pkt 3 i 4 sentencji na przepisie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.