Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 845/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3,  art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Anna Barska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], postanowił utrzymać wymienioną decyzję w mocy w zaskarżonej części, zawartej w pkt 1,4 oraz 6 tej decyzji.

Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Pismem z dnia 10 września 1990 r. A. G. złożył do Urzędu Miasta w Z. wniosek w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez M. G. w miejscowości [...] oraz oświadczenie M. G. z dnia 7 września 1990 r. o zrzeczeniu się praw do nieruchomości pozostawionej w miejscowości H. na rzecz A. G.. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. potwierdził, że A. G. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości w miejscowości [...].

W piśmie z dnia 20 października 2015 r. A. G. oświadczył, że pismo z dnia 7 września 1990 r. było wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M/ G. nieruchomości położonej w miejscowości H., gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Spadek po M. G. na podstawie postanowienia z dnia [...] czerwca 2006 r. Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny sygn. akt Ns [...] nabyli : A. G., Z. G. i E. P. po 1/3 każdej z nich.

E. P. oświadczeniem z dnia 1 września 2016 r., zaś Z. G. oświadczeniem z dnia 29 sierpnia 2016 r., złożonymi przed notariuszem, wskazali A. G. jako osobę uprawnioną do ubiegania się o rekompensatę z tytułu mienia pozostawionego w [...], pow. [...].

Po ustaleniu powyższego Wojewoda [...] wyjaśnił, że osoby które nie wystąpiły w ustawowym terminie z wnioskiem o rekompensatę, nie mogą skutecznie zrzec się prawa do rekompensaty w wysokości swoich udziałów na rzecz innych osób. Termin ten jest bowiem terminem prawa materialnego i z jego upływem wygasają możliwości zgłaszania roszczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Dlatego też Wojewoda [...] potwierdził A. G. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości w miejscowości [...], zgodnie ze złożonym wnioskiem w udziale stanowiącym [...] wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Wojewoda [...] w oparciu o operat szacunkowy z dnia 18 lipca 2016 r. ustalił, że wartość nieruchomości pozostawionej przez M. G. w miejscowości [...] wynosiła [...] zł, natomiast wartość świadczenia pieniężnego, stanowiącego 20 % wartości pozostawionej nieruchomości, wynosi [...] zł. Zatem wysokość rekompensaty stosownie do posiadanego udziału wynosi w prawie do rekompensaty wynosi [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji w zakresie części pkt 1 i 4 oraz w zakresie pkt 6 wniósł A. G.. W uzasadnieniu podniósł, że spornym pozostaje kwestia nieuznania przez Wojewodę [...] wskazania dokonanego przez E. P. i Z. G. jako spadkobierców [...] udziału w prawie do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w miejscowości [...]. Wobec powyższego wartość rekompensaty powinna uwzględniać nie tylko udział spadkowy przypadający skarżącemu po śmierci właściciela nieruchomości ale również, udziały pozostałych spadkobierców M. G.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał ww. decyzję Wojewody [...] w mocy w zaskarżonej części.

W uzasadnieniu podkreślił, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości w miejscowości [...] przysługiwało A. G.. Spełnił on bowiem wymogi określone w art. 2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Za nieskuteczne natomiast uznał organ II instancji wskazania przez E. P. i Z. G. jako osoby uprawnionej do otrzymania rekompensaty A. G., z tej przyczyny, że ani E. P., ani Z. G. nie złożyli wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, stracili zatem możliwość dochodzenia roszczeń w świetle ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z uwagi na upływ terminu o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, nie mogą już skutecznie dochodzić praw do rekompensaty. Termin 31 grudnia 2008 r. jest terminem materialnym i z jego upływem wygasają możliwości zgłaszania roszczeń do z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Jeżeli tego prawa nie posiadają E. P. i Z. G., nie mogą tym samym po upływie tego terminu przekazać uprawnienia na rzecz innej osoby, chociażby osoba ta w terminie wystąpiła z wnioskiem o rekompensatę. Nie można bowiem przekazać praw, których się nie posiada. Na poparcie swojego stanowiska Minister przytoczył szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Skargą z dnia 4 maja 2017 r. A. G. zaskarżył powyższą decyzję do tutejszego Sądu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. w części nieuwzględniającej odwołującemu się prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. nieruchomości w miejscowości [...] poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w pozostałym udziale [...], w części odmowy przyznania rekompensaty w wysokości [...] zł z tytuły wskazania przez Z. G. i E. P. jako osobę uprawnioną oraz w całości na umorzenie postępowania -jako wydanych z naruszeniem prawa. Zaś na podstawie art. 145 a § 1 ppsa zobowiązanie Wojewody [...] do wydania decyzji o określonej w skardze treści. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji, w części ograniczającej jego prawo do [...] części rekompensaty, zarzucił:

1. naruszenie przepisów ustawy, tj. art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z 2005r. poprzez ich wadliwe zastosowanie.

2.naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, 8, 9, 10, 80, 105 i 107 k.p.a. poprzez ich niepełne zastosowanie lub niezastosowanie.

Wskazał, że w toku postępowania administracyjnego organy I i II instancji nie przedstawiały wyczerpującej argumentacji prawnej uzasadniającej ograniczenie skarżącemu zakresu rekompensaty. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawił argumenty na poparcie swojego stanowiska w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej była ustawa z dnia 18 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014, poz. 1090, dalej jako "ustawa z 8 lipca 2005 r.").

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestii czy skarżący A. G. jest w całości uprawniony do realizacji prawa do rekompensaty objętego wnioskiem w niniejszej sprawie, wobec wskazania jego jako osoby uprawnionej przez Z. G. i E. P. czy też jego uprawnienie ogranicza się do jego udziału w spadku po uprawnionej M. G., jak to przyjęły organy obu instancji.

Zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości orzeczeń zawartych w wymienionych decyzjach administracyjnych ma art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2008r. Z jego treści wynika bowiem, że:

1. w przypadku gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

2. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Zwrócić należy uwagę, że pismami z dnia 1 września 2016 r. oraz z dnia 29 sierpnia 2016r., poświadczonym przez notariusza, E. P. i Z. G., pozostali spadkobiercy byłego właściciela pozostawionego majątku, wskazali skarżącego jako jedyną osobę uprawnioną do ubiegania się o przedmiotowe uprawnienie. Wprawdzie pisma te zostały przedłożone po dniu 31 grudnia 2008 r., ale – zdaniem sądu – okoliczność ta nie miała w sprawie znaczenia.

Powyższy termin przewiduje art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej z dnia 8 lipca 2005 r. (...) stanowiąc, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek ten składa współwłaściciel mienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego lub jego spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Termin ten zatem nie odnosi się do możliwości dokonania samego wskazania, a zatem skutki wynikające z dokonania wskazania po dacie 31 grudnia 2008 r. nie mogą być utożsamiane ze skutkami złożenia samego wniosku po terminie określonym w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej. W rezultacie należało uznać, że na gruncie przepisów w/w ustawy zabużańskiej z 2005 r. nie jest wymagane, aby do dnia 31 grudnia 2008 r. koniecznie każda z potencjalnie uprawnionych osób wystąpiła ze stosownym wnioskiem. Wystarczy, aby w terminie tym wystąpiła chociaż jedna osoba z grona uprawnionych.

Stanowisko to ma dodatkowo oparcie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r. I OPS 3/17 ( publik. CBOIS), w której zawarto jeszcze szerszą tezę, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Tym samym należało uznać, że bezzasadnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że rodzeństwo skarżącego nie mogło dokonać skutecznej cesji swoich praw po tej dacie. Takie stanowisko nie znajduje bowiem oparcia w treści ustawy z 2005 r.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji będzie miał na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przy wydaniu decyzji wykorzysta do ustalenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. G., operat szacunkowy z dnia 18 lipca 2016 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego B. C., który zachowuje walor dowodowy i nie podlega procedurze aktualizacji (art. 10 ust. 2 ustawy).Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie miało miejsce naruszenie prawa materialnego – art. 3 i art. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie braku wskazania A. G. jako osoby uprawnionej do uzyskania rekompensaty po M. G., co stanowi podstawę do uchylenia decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji.

-----------------------

3