Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 546/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156,157
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant ref. staż. Ewa Czarnota przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 r. sprawy ze skarg J.S., K.S., M.S., T.K. i D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nadzorczej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku J.S., M.S., K.S., i T.K., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] uchyliło swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w całości i stwierdziło nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. sygn. akt [...], jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydium Rady Narodowej m. W. decyzją z dnia [...] września 1955 r., nr [...] odmówiło W.K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczony jako nr hip. [...].

Minister Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] listopada 1955 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] września 1955 r., nr [...].

Na podstawie decyzji komunalizacyjnych z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...] i z [...] listopada 1992 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotowy grunt stał się własnością Gminy [...] W.

T.K., J.S., M.S. i K.S. następcy prawni W.K. pismem z [...] marca 1999 r. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1955 r., nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. sygn. akt [...] w pkt 1 stwierdziło nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1955 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] września 1955 r., nr [...], w zakresie gruntu będącego obecnie własnością Gminy W. [...], z tym, że zgodnie z art. 158 § 2 Kpa ograniczyło stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej praw związanych z prawem własności lokali mieszkalnych nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. i w tym zakresie stwierdziło, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa ze względu na nieodwracalne skutki prawne związane z nabyciem prawa własności i związanego z tym prawa użytkowania wieczystego przez inne osoby, natomiast w pkt 2 stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] września 1955 r. nr [...] w zakresie gruntu będącego obecnie własnością Gminy W. [...] - z tym, że zgodnie z art. 158 § 2 Kpa ograniczyło stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej praw związanych z prawem własności lokali mieszkalnych nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. i w tym zakresie stwierdziło, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa ze względu na nieodwracalne skutki prawne związane z nabyciem prawa własności i związanego z tym prawa użytkowania wieczystego przez inne osoby.

Burmistrz Gminy W. – [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 1949 r., decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], ustanowił na 99 lat użytkowanie wieczyste do udziału wynoszącego [...] części zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 oznaczonego w ewidencji jako działka nr [...], w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej Kw Nr [...], położonego w W. przy ul. [...] na rzecz M.S. w [...] części, T.K. w [...] części, J.S. w [...] części i K.S. w [...] części.

Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2004 r. Rep. [...] nr [...] została zawarta umowa o oddanie spadkobiercom dawnej właścicielki przedmiotowego gruntu we współużytkowanie wieczyste.

Na mocy Aktu notarialnego z dnia [...] października 2004 r. Rep. [...] nr [...] D.G. nabył współużytkowanie wieczyste przedmotowego gruntu od spadkobierców dawnej właścicielki.

W dniu [...] października 2007 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. od decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2000 r., w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej, dotyczącej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Zdaniem Prokuratora, Kolegium stwierdzając nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1955 r. naruszyło przepisy o właściwości tj. art. 157 § 1 Kpa, albowiem organem właściwym w sprawie był wówczas Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] stwierdziło, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. sygn. akt [...], w pkt 1, w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1955 r., nr [...] pozostawiającej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] września 1955 r., nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jej nieważności z powodu wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych.

Od powyższej decyzji J.S., M.S., K.S. i T.K. wnieśli odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] uchyliło swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w całości i stwierdziło nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. sygn. akt [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że słuszne są zarzuty stawiane przez Prokuratora. Kolegium decyzją nr [...] rozpoznało sprawę przed dokonaniem oceny decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej przez właściwy organ, którym był wówczas Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, a obecnie jest Minister Infrastruktury.

Organ zauważył, że zgodnie z art. 19 Kpa organy administracji państwowej zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zgodnie z art. 157 § 1 Kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

W ocenie organu odwoławczego, obowiązkiem Kolegium było zatem przekazanie wniosku następców prawnych W.K. organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Przepisy dotyczące właściwości organów są bowiem jasne, a w kwestii naruszenia praw poprzez naruszenie właściwości orzecznictwo jest jednolite i ugruntowane.

Kolegium wskazało, że do przyjętej praktyki orzeczniczej należy obecnie, że organ naczelny, stwierdzając nieważność decyzji instancji odwoławczej, stwierdza jednocześnie nieważność poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli ta decyzja dotknięta jest także nieważnością.

W ocenie Kolegium nie jest właściwe ograniczanie się do orzekania tylko w stosunku do punktu 1 decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r., ponieważ wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia odwoławczego, spowodowałoby powrót tego orzeczenia do obrotu prawnego Skoro tak, to nie można uznać za właściwe wyeliminowania orzeczenia pierwszej instancji, skoro w obrocie jest decyzja odwoławcza. Ta eliminacja musi następować kolejno - stwierdzenie nieważności orzeczenia odwoławczego musi poprzedzać stwierdzenie nieważności orzeczenia pierwszej instancji, nawet jeśli odbywa się to w jednej decyzji.

Odnosząc się do argumentów wnioskodawców Kolegium wskazało, że nieodwracalne skutki prawne nie wynikają z decyzji o stwierdzeniu nieważności, lecz z następującej po niej decyzji Burmistrza Gminy W. – [...] o ustanowieniu prawa użytkowanie wieczystego. Ta bowiem decyzja przyniosła ze sobą skutek w postaci zawarcia aktu notarialnego, a później sprzedaży nieruchomości. Nie ma więc potrzeby ograniczania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przesłanką nieodwracalnych skutków prawnych.

Tak więc, skoro decyzja Kolegium z [...] grudnia 2000 r., wydana była z naruszeniem właściwości, należy wyeliminować ją z obrotu prawnego w całości, zaś wniosek następców prawnych W.K. i akta sprawy przekazać do Ministra Infrastruktury jako organu właściwego.

Odnosząc się do argumentów stron dotyczących ochrony praw jednostki działającej w dobrej wierze i w zaufaniu do zgodności z prawem działania organów państwa, Kolegium wskazało, że obowiązkiem organów jest przestrzegać przepisów prawa i korygować działania wadliwe jeśli do nich dojdzie. Natomiast działania organów administracji nie mogą w sprawie niniejszej doprowadzić do zmiany stanu prawnego opartego na decyzji Burmistrza Gminy W. – [...], bowiem to ta właśnie decyzja w ocenie Kolegium wywołała nieodwracalne skutki prawne, czyli takie, których organ administracji swoim działaniem odwrócić nie może.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] J.S., K.S., T.K. i M.S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]. W skardze zarzucili Kolegium naruszenie art. 139 Kpa poprzez jego niezastosowanie oraz art. 156 § pkt 1 i art. 157 § 1 Kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że do wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji doszło w trybie quasi- odwoławczym uregulowanym w art. 127 § 3 i 4 Kpa. Zdaniem skarżących, zarówno w toku rozstrzygania odwołań, jak i ponownego rozpatrywania sprawy znaleźć musi zastosowanie reguła wynikająca z art. 139 Kpa, czyli zakaz reformationis in peius. W niniejszym postępowaniu strony, kwestionując decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2008 r. stwierdzającą naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2000 r. zmierzały w oczywisty sposób do osiągnięcia korzystniejszego dla siebie orzeczenia, tj. uchylenia decyzji z dn. [...] kwietnia 2008 r. i tym samym potwierdzenia prawidłowości decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r.

Decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2010 r. pogarsza natomiast sytuację prawną stron poprzez wzruszenie decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r., korzystnej dla nich i stanowiącej pierwszy element ciągu procedury administracyjnej i sądowej, prowadzącej do częściowego odzyskania utraconego majątku. Organ rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 139 Kpa mógł w najbardziej niekorzystnym dla stron przypadku jedynie utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. lub też uchylić ją. Rozstrzygnięcie zmierzające w innym kierunku i łamiące zakaz reformationis in peius jest niedopuszczalne i stanowi rażące naruszenie prawa. W sprawie nie zachodzą bowiem wyjątki, o których mowa w art. 139 Kpa. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie narusza rażąco prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa ani też nie narusza interesu społecznego.

W ocenie skarżących, decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2010 r., podobnie jak poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. są nieprawidłowe z przyczyn merytorycznych, albowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Kolegium z dnia [...] grudnia 2000 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Skarżący uważają, że ustalenie organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji (w niniejszej sprawie decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej) powinno opierać się nie tylko na kryterium formalnym, wynikającym z art. 157 § 1 Kpa, ale na przesłankach merytorycznych, odnoszących się do zakresu kompetencji organów administracji samorządowej. Sprawy objęte tzw. dekretem warszawskim należą do zadań własnych gminy, jako wynikające z jej uprawnień właścicielskich względem gruntu. W zakresie zadań własnych gminy do rozstrzygania wszelkich spraw jedynie właściwymi są organy administracji samorządowej. W strukturze tej administracji organem wyższego stopnia, odpowiadającym szczeblowi ministra w administracji rządowej, jest samorządowe kolegium odwoławcze. Dychotomiczny podział zadań pomiędzy organami rządowymi i samorządowymi wyklucza możliwość przyjęcia, że w obszarze zadań własnych gminy jako organ wyższego stopnia miałby działać minister. Zgodnie z poglądem NSA, wyrażonym w uchwale 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2000 r. (OPS 7/00) ustalenie organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego następuje według właściwości organu na który przeszły kompetencje w rozstrzyganiu o danym przedmiocie sprawy.

Zdaniem skarżących, niedopuszczalne jest także stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2000 r., z uwagi na nieodwracalność jej skutków prawnych. Decyzja ta stanowi konieczny element ciągu zdarzeń prawnych, które doprowadziły do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz stron, a następnie sprzedaży nieruchomości. Jeśli "odwrócenie" skutków decyzji administracyjnej nie jest możliwe w drodze postępowania administracyjnego (jak w sprawie niniejszej), to wówczas skutki te należy określić mianem nieodwracalnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Do konstytutywnych elementów pojęcia "nieodwracalności" nie należy zaś "bezpośredniość" skutków wywołanych przez kwestionowaną decyzję, tymczasem - jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2010 r. - to właśnie brak "bezpośredniości" został błędnie utożsamiony z brakiem znamion "nieodwracalności" orzeczenia.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] D.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...],a także zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 10 1, art. 61 § 4 oraz art. 109 § 1 Kpa poprzez ich niezastosowanie w stosunku do skarżącego oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy - art. 156 § 2 in fine oraz art. 8 Kpa poprzez ich niezastosowanie lub co najmniej błędne zastosowanie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że został poinformowany o toczącym się postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. dopiero zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., w którym Kolegium poinformowało go o wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wcześniej, a więc w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] skarżący nie brał udziału w sprawie i to nie z własnej winy. Skarżącemu nie została też doręczona decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r., przez co nie mógł jej zaskarżyć.

Skarżący oświadczył, że od samego początku postępowania prowadzonego pod numerem [...] powinien być stroną postępowania, gdyż postępowanie dotyczyło jego interesu prawnego i obowiązku. Od końca 2004 r. skarżący jest bowiem użytkownikiem wieczystym nieruchomości, o której mowa w kwestionowanych decyzjach, jak również właścicielem lokali znajdujących się w budynku posadowionym na tej nieruchomości.

Skarżący zauważył, że niedopuszczenie go do udziału w postępowaniu (tj. naruszenie art. 10 § 1, art. 61 § 4 ,oraz art. 109 § 1 Kpa) skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Istnienie powyższych uchybień upoważnia Sąd do uchylenia w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], jak również decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 roku, sygnatura akt [...], co zapewni skarżącemu czynny udział w nowym postępowaniu, przez co skarżący zostanie dopuszczony do wszystkich czynności postępowania, będzie mógł wyrazić swoje żądania, bronić swoich interesów, zabiegać o swoje prawa.

Odnosząc się do zagadnienia wystąpienia w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 156 § 2 in fine Kpa, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie nie może dojść do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...], gdyż to na podstawie tej decyzji w 2002 r. Burmistrz Gminy W. – [...] ustanowił prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, o której mowa w zaskarżonych decyzjach, na rzecz następców prawnych W.K., którzy z kolei w 2004 roku sprzedali to prawo użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z prawem własności budynku posadowionego na tej nieruchomości skarżącemu. Stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...], doprowadziłoby do unicestwienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nabytego przez skarżącego na podstawie czynności cywilnoprawnej od następców prawnych W.K. (wpisanych do księgi wieczystej), a to zdaniem skarżącego nie jest możliwe, albowiem organ administracji nie może przy wykorzystaniu drogi postępowania administracyjnego uchylić skutku czynności cywilnoprawnej (nieodwracalny skutek prawny).

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, że nieodwracalne skutki prawne muszą wynikać bezpośrednio z danej decyzji, a nie z następujących czynności (aktów) podjętych na podstawie takiej decyzji. W ocenie skarżącego "bezpośredniość" nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem bez wątpienia jest tak, iż stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...], i tak nie zmieni statusu prawnego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (co zresztą potwierdza sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym organ powinien wziąć te okoliczność pod uwagę i zastosować art. 156 § 2 in fine Kpa, a więc nie stwierdzać nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...], gdyż ostatecznie i faktycznie decyzja ta wywołania nieodwracalne skutki prawne.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o ich oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargi nie są uzasadnione.

Zgodzić należy się z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., że skoro wniosek T.K., J.S., M.S. i K.S. z dnia [...] marca 1999 r. zawierał żądanie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji (orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1955 r., nr [...]), a postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie o przyznanie na rzecz W.K. prawa własności czasowej do gruntu [...] przy ul. [...] zakończyła decyzja organu odwoławczego - Ministra Gospodarki Komunalnej (decyzja z dnia [...] listopada 1955 r., nr [...]), to organem właściwym do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu pierwszej instancji jest w takim przypadku organ wyższego stopnia nad organem odwoławczym. Takie stanowisko zajęły sądy administracyjne w sprawach o sygn. akt : I SA 843/00, VII SA/Wa 253/06, IV SA/Wa 452/07, VI SA/Wa 1218/08 i takie stanowisko podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Sąd zauważa, że byt prawny decyzji organu odwoławczego jest ściśle związany z decyzją organu pierwszej instancji, skoro ta pierwsza decyzja utrzymuje w mocy decyzję zaskarżoną na skutek wniesienia odwołania. Nie do przyjęcia jest bowiem praktyka stwierdzania nieważności decyzji organu pierwszej instancji z pozostawieniem niejako "w powietrzu" decyzji organu odwoławczego obarczonej wadą trwałej niewykonalności (art. 156 § 1 pkt 5 Kpa).

Wobec tego, że nad ministrem nie ma organu wyższego stopnia (minister sam jest organem wyższego stopnia) to organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji ministra jest minister (art. 17 pkt 2, art. 18 pkt 1 w zw. z art. 157 § 1 Kpa), a nie samorządowe kolegium odwoławcze.

Zdaniem Sądu, w tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo stwierdziło nieważność swej decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...], jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 § 1 Kpa). Nie można się przy tym zgodzić ze skarżącymi J.S., K.S., T.K. i M.S., że w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy dla ustalenia właściwości organu nadzorczego pierwszoplanowe znaczenie ma status własnościowy nieruchomości. Skarżący pomijają to, że – jak wskazał NSA w uchwale z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPS 7/00 – dla określenia jaki organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji podstawowe znaczenie ma przepis art. 157 § 1 Kpa. NSA wskazał, że z przepisu art. 157 § 1 Kpa wynika jednoznacznie, że tylko w razie kwestionowania decyzji innego organu niż minister należy ustalić, jaki organ jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowaną decyzję. W tej uchwale NSA orzekł, że kwestia statusu własnościowego nieruchomości warszawskiej ma znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej organu nadzoru w sytuacji orzekania o ważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. (w sprawie w której podjęto tę uchwałę wniosek dekretowy był rozpatrywany w jednej instancji), ponieważ w 1990 r. przeprowadzono reformę administracyjną, która dokonała podziału zadań pomiędzy administrację rządową, a administrację samorządową, co z kolei rzutuje na właściwość organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 Kpa, w stosunku do obecnego organu pierwszej instancji jakim jest Prezydent W. Wskazane wyżej rozważania NSA nie odnoszą się do sytuacji, gdy w sprawie dekretowej jako organ odwoławczy orzekał minister. W takim przypadku właściwość organu wynika z przepisu art. 157 § 1 Kpa.

Rację należy przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., że w niniejszej sprawie istniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] i nie było podstaw, aby wydać decyzję w oparciu o przepis art. 158 § 2 Kpa. Organ odwoławczy zasadnie przyjął, że skoro obrót cywilnoprawny przedmiotowym gruntem nie był poprzedzony kwestionowaną decyzją z 2000 r., lecz decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 2002 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, to przeszkoda do stwierdzenia nieważności w postaci wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 Kpa) winna odnosić się do decyzji z 2002 r., a nie do decyzji z 2000 r. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 156 § 2 Kpa należy rozumieć w ten sposób, że przesłanka nieodwracalnych skutków prawnych wiąże się bezpośrednio z decyzją, która poprzedzała obrót cywilnoprawny, a nie ze wszystkimi decyzjami które były wydawane w sprawie przed zawarciem stosownej umowy oddającej grunt w użytkowanie wieczyste. Takie rozumienie przepisu art. 156 § 2 Kpa w zakresie dotyczącym nieodwracalnych skutków prawnych zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96, a stanowisko to w pełni podziela Sąd orzekający niniejszej sprawie.

Faktem jest, że w 2004 r. przedmiotowy grunt na podstawie umowy został oddany we współużytkowanie wieczyste spadkobiercom dawnej właścicielki gruntu, a następnie prawo to zostało przeniesione na osobę trzecią – D.G. Zdarzenia te mogą jednak mieć znaczenie w innej, późniejszej sprawie, tj. przy ponownym rozpatrywaniu wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu, gdyby oczywiście okazało się, że decyzje z 1955 r. były nieważne (czego Sąd w niniejszej sprawie nie przesądza).

Za niezasadny Sąd uznał zarzut J.S., K.S., T.K., i M.S. dotyczący mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przepisu art. 139 Kpa. Faktem jest, że w uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ nie dokonał oceny sprawy w oparciu o ten przepis. Naruszenie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ zawarty w art. 139 Kpa zwrot "chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo" należy rozumieć szerzej aniżeli przesłankę rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zwrot zawarty w art. 139 Kpa obejmuje kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 156 § 1 Kpa [por. Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz, 9 wyd., Warszawa 2008, art. 139 Nb 4; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1149/04, LEX nr 189182].

W niniejszej sprawie - jak zasadnie podniósł D.G. – Kolegium pozbawiło skarżącego udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], mimo że skarżący na mocy aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. nabył prawo współużytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...], a prawo to przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. zostało ujawnione w księdze wieczystej (oświadczenie skarżącego złożone do protokołu rozprawy). Poza tym z akt sprawy wynika, że w sprawie nie brali udziału aktualni współużytkownicy wieczyści gruntu i właściciele lokali nr: [...]), tj. H.L., J.P., L.T., A.S., G.N., i B.M. (wypis z rejestru gruntów sporządzony w dniu [...] kwietnia 2008 r. dla działki nr [...]).

Skoro zatem w sprawie nie brali udziału wszyscy aktualni użytkownicy wieczyści gruntu, to wystąpiła podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Organ odwoławczy nie był w tej sytuacji związany zakazem "reformacjonis in peius" i wydając decyzję w postępowaniu odwoławczym mógł orzec na niekorzyść stron wnoszących o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.