Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 243/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 42 i art. 42a.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 135, art. 145 par.1 pkt1 lit.c, art. 152, art.200.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2010r. sprawy ze skargi PKS Ch. S.A. w Ch. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 marca 2010r. nr (...) w przedmiocie odmowy wykreślenia wpisu w Rejestrze Zastawów Skarbowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz PKS Ch. S.A. w Ch.kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia 8 marca 2010r.,

nr (...) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś.z dnia 7 grudnia 2009r., nr (...) w sprawie odmowy, wykreślenia wpisu w Rejestrze Zastawów Skarbowych, ustanowionego dnia 6 lipca 2009r. na naczepie ciężarowej nr rejestracyjny (...)

Organ odwoławczy wskazał, że ZUS zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. o ustanowienie ustawowego prawa zastawu z tytułu składek oraz o wpis zastawu do Rejestru Zastawów Skarbowych prowadzonego przez ten urząd, na podstawie decyzji ZUS z dnia 21 kwietnia 2009r., nr (...) na ruchomościach - pojazdach W. E. S.A. wśród których znajdowała się naczepa ciężarowa nr rejestracyjny (...), marki DROMECH, model CNK, rok produkcji 2004. Przed dokonaniem wpisu w rejestrze zastawów skarbowych pracownik Urzędu Skarbowego uzgodnił w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w O.Ś., że ww. naczepa jest własnością W. E. S.A. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostrowcu Świętokrzyskim zawiadomił W. E. o ustanowionym zastawie na ruchomościach tej Spółki, w tym na przedmiotowej naczepie ciężarowej i dokonanym w dniu 6 lipca 2009r. z tego tytułu wpisie w Rejestrze Zastawów Skarbowych prowadzonym przez ten organ. W. E. S.A. pismem z dnia 28 września 2009r. poinformowała organ, że ww. naczepa ciężarowa, w momencie ustanowienia zastawu nie stanowiła własności firmy W. E. S.A. Na potwierdzenie tego faktu załączono do pisma kopię faktury VAT z dnia 31 października 2008r., nr (...) świadczącą o sprzedaży przedmiotowej naczepy na rzecz firmy A. H.W. Z. P. Ch. W. W. W piśmie tym zawarto również informację, iż nowy nabywca pojazdu dokonał rozporządzenia nim na rzecz innego podmiotu.

Wnioskiem z dnia 16 listopada 2009r. PKS C. S.A., zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. o wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych zastawu skarbowego ustanowionego na przedmiotowej naczepie ciężarowej, stanowiącej własność PKS CH. S.A. We wniosku wskazano, że w/w naczepę wnioskodawca nabył na własność od A.H.W. Z. P. Ch.na podstawie umowy kupna-sprzedaży z dnia 24 sierpnia 2009r., za fakturą VAT nr (...). O ustanowieniu zastawu rejestrowego Spółka PKS CH. dowiedziała się po otrzymaniu w dniu 12 listopada 2009r. pisma od W. E. S.A wraz z załączoną decyzją o odmowie wykreślenia zastawu na wniosek A.-H. W. Z. P. Ch.

Decyzją z dnia 7 grudnia 2009r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. Ś. odmówił wykreślenia ww. wpisu.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję organ odwoławczy wskazał na treść art. 42a Ordynacji podatkowej i podniósł, iż istotną datą w zakresie zastawu jest dzień jego wpisania do rejestru zastawów skarbowych. Zgodnie bowiem z art. 42 § 1 Ordynacji podatkowej w dniu dokonania wpisu powstaje zastaw skarbowy. W przedmiotowej sprawie zastaw na naczepie ciężarowej Nr rej. (...) marki DROMECH CNK, powstał w dniu 6 lipca 2009r. W tym dniu PKS C. S.A. nie była właścicielem naczepy, na której ustanowiono ten zastaw. Spółka sama wskazała, że dokonała zakupu naczepy w dniu 24 sierpnia 2009r., a sprzedawcą naczepy był A.-H. W. Z. P. Ch. w O. Ś. Tym samym wniosek PKS C. S.A. nie może zostać rozpatrzony zgodnie z żądaniem spółki.

Ponadto organ odwoławczy nadmienił, że faktura nie może być wystarczającym dowodem, iż A.-H. W. Z. P. Ch. w O. Ś. był właścicielem naczepy w dniu 6 lipca 2009r., w którym ustanowiono na naczepie zastaw. Sama faktura wskazuje jedynie na datę przeniesienia prawa własności naczepy w drodze transakcji sprzedaży-kupna na nabywcę, tj. A.-H. W. Z., lecz nie potwierdza, że nabywca był właścicielem naczepy w dniu 6 lipca 2009r.

Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. PKS C. S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzjom zarzuciła naruszenie art. 42a i art. 44, a także art. 191 Ordynacji podatkowej.

Uzasadniając skargę wskazano, że zastaw skarbowy dotyczy każdoczesnego właściciela rzeczy, a zatem przysługują mu również wszelkie prawa z tym związane, również domaganie się wykreślenia błędnie ustanowionego zastawu. Przepisy Ordynacji podatkowej warunkują możliwość złożenia stosownego wniosku jedynie z zachowaniem określonego przepisem terminu, który został dotrzymany.

Zdaniem skarżącej nieuprawniony jest również argument, że faktura nie jest wystarczającym dowodem, iż A.-H. W. był właścicielem naczepy w dniu ustanowienia zastawu. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (I SA/Ke 244/08). Podniosła także, że przedmiotowa naczepa jest rzeczą oznaczoną co do tożsamości, co powoduje, że do przeniesienia jej własności ma zastosowanie art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Tak więc faktura miała charakter umowy o skutku zobowiązująco-rozporządzającym, co oznacza, że dla jej skuteczności nie jest niezbędne nawet wydanie rzeczy, gdyż już sama umowa (w tym zaś wypadku - faktura będąca umową sprzedaży) skutkowała przeniesieniem własności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności

z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja co najmniej narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia sporu jest ustalenie podmiotu legitymowanego do wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie wpisu zastawu w rejestrze zastawów skarbowych, a generalnie rzecz ujmując kręgu stron postępowania w sprawie tego wykreślenia, co w konsekwencji może doprowadzić do badania przez organ prawidłowości wpisu i pozwoli na ewentualną jego weryfikację.

Jedyną podstawą prawną dokonywanej w trybie decyzyjnym następczej weryfikacji dokonanego wpisu zastawu jest przepis art. 42a Ordynacji podatkowej. Stosownie do jego treści wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu.

Celem instytucji wykreślenia ustanowionego zastawu jest, poza eliminacją zastawów wadliwych, przede wszystkim ochrona osób, którym przysługuje prawo własności przedmiotu objętego zastawem. Analiza powyższego przepisu doprowadza do wniosku, że po pierwsze przepis wskazuje na przesłankę wykreślenia wpisu w tym trybie, którą jest sytuacja gdy zastaw został ustanowiony na rzeczy lub prawie, stanowiącym własność innego podmiotu niż osoba zobowiązana. Po drugie, zdanie drugie przepisu wskazuje na podmiot legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie, tj. osobę powołującą się na swoje prawo własności.

W świetle literalnego brzmienia powyższego przepisu oraz postawionego przed nim celu nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie jest tylko właściciel rzeczy, który swe prawo odnosi do dnia ustanowienia zastawu skarbowego. Tym samym nieuprawnione jest twierdzenie organu, że skarżąca, która prawo do przedmiotu obciążonego zastawem nabyła po dacie ustanowienia zastawu, takiego uprawnienia nie posiada.

Zdaniem Sądu, do zakwestionowania wpisu z tego powodu, iż rzecz nie należała do zobowiązanego w dacie wpisu, art. 42a Ordynacji podatkowej legitymuje nie tylko właściciela będącego nim w dacie ustanowienia zastawu, ale każdoczesnego właściciela. Przepis wskazuje bowiem na "osobę powołującą się na swoje prawo własności", nie mówi natomiast o momencie przysługiwania wnioskodawcy tego prawa. W związku z tym należy uznać, że przepis ten daje prawo do zwalczania wpisu każdemu właścicielowi. Warunkiem zaś wydania decyzji o wykreśleniu jest wykazanie, że wpis nastąpił na rzeczy osoby nie będącej jej właścicielem w dacie wpisu.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy skarżąca jest właścicielem, następcą prawnym firmy A. H. W. Z. P. Ch. W. W. i może wykazywać, że jej prawo własności zostało niesłusznie ograniczone zastawem skarbowym ponieważ w dacie jego ustanowienia przedmiotowa rzecz należała do osoby nie będącej zobowiązaną z tytułu decyzji, stanowiącej podstawę ustanowienia zastawu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni wskazane przez wnioskodawczynię wątpliwości w zakresie prawa własności przedmiotowej naczepy w dniu ustanowienia na niej zastawu. Przy czym należy wskazać, że dane z Wydziału Komunikacji nie kreują prawa własności, jedynie służą odzwierciedleniu stanu własności w oparciu o dane zgłoszone przy rejestracji pojazdu (por. wyrok WSA z dnia 11 czerwca 2008r, sygn. akt. I SA/GL 244/08, Lex nr 480088). W momencie powstania wątpliwości co do podmiotowego zakresu prawa własności na dzień wpisu, tak jak w niniejszej sprawie, dane te stają się niewystarczające i organ powinien przeprowadzić postępowanie w tym zakresie, także biorąc pod uwagę dowody zgłaszane przez stronę.

Dodatkowo należy wskazać, że w niniejszej sprawie przepisy regulujące postępowanie dotyczące wpisu zastawu skarbowego stosuje się odpowiednio w oparciu o przepis odsyłający, tj. art. 27 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącej uwzględni również tą okoliczność, ustalając krąg stron postępowania w przedmiocie wpisu zastawu skarbowego.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.135 ustawy p.p.s.a.. orzekł jak w sentencji wyroku. Na zasadzie art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd, wobec stwierdzonej niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, orzekł o jej niewykonywaniu. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 ustawy p.p.s.a.