Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 565/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu drugiej instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 23, art. 3 ust. 2a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 565/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Bociąga (spr.), Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka, WSA Barbara Pasternak, , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2019 r., sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla decyzję organu drugiej instancji


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 3 pkt. 23 lit. c, art. 3 pkt. 24 lit. c, art. 4, art. 5, art.8, art. 13, art. 14 oraz art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. oraz art. 104, art 108, art. 130 i art. 163 K.p.a. oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych uchylił decyzję z dnia 3 września 2018 r. przyznającą 1/ zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, przyznany na D. Ś., w kwocie 124,00 zł miesięcznie, na okres od 2018-11-01 do 2019-10-31, 2/ zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, przyznany na K. Ś., w kwocie 124,00 zł miesięcznie, na okres od 2018-11-01 do 2019-10-31, 3/ dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, przyznany na D. Ś., w kwocie 110,00 zł miesięcznie, na okres od 2018-11-01 do 2019-10-31, 4/ dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, przyznany na K. Ś., w kwocie 110,00 zł miesięcznie, na okres od 2018-11-01 do 2019-10-31, 5/ dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na

D. Ś., w kwocie 100,00 zł jednorazowo - wrzesień 2019 r, 6/ dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na K. Ś., w kwocie 100,00 zł jednorazowo - wrzesień 2019 r.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zasady przyznawania świadczeń rodzinnych regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz przepisy wykonawcze. Organ I instancji w decyzji przyznającej świadczenie pouczył stronę, iż w związku z art. 25 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba o której mowa w art. 23 ust. 1 jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. W dniu 17 grudnia 2018 r. strona dostarczyła do organu I instancji zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za miesiąc listopad 2018 r. z L, z którego treści wynika, że podjęła ona zatrudnienie od dnia 5 listopada 2018 r. Następnie w dniu 21 stycznia 2019 r. A. Ś. jako dowód w sprawie przedstawiła zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za miesiąc grudzień 2018 r., z którego wynika, że w grudniu uzyskała dochód w kwocie 1.792,91 zł. Z uwagi na okoliczność, że pojawiły się nowe fakty mające wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego z dodatkami organ I instancji w dniu 22 stycznia 2019 r. wszczął postępowanie na podstawie art. 61 § 1 i 4 K.p.a. w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764,00 zł. Tymczasem po doliczeniu dochodu strony za grudzień 2018 r. w kwocie 1 792,01 zł miesięczny dochód rodziny wynosi 3.592,58 zł, co w przeliczeniu na osobę daje 898,15 zł. W związku z powyższym, przekroczenie dochodu na członka rodziny wynosi 134,15 zł i świadczenia nie przysługują od miesiąca stycznia 2019 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. Ś. podnosząc, że jej sytuacja finansowa pogorszyła się, ponieważ od stycznia 2019 r. musiała zmienić umowę o pracę z 3/4 etatu na 1/2 z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi. W tym stanie rzeczy dochód rodziny strony uległ zmianie i nie będzie przekraczał kwoty uprawniającej do pobierania zasiłku rodzinnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że konieczną przesłanką do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku jest nieprzekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych 674,00 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie w roku 2017, a w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł.

Istota problemu sprowadza się do ustalenia, czy w przypadku rodziny A. Ś. nastąpiło prawidłowe ustalenie dochodu rodziny za 2017 r. przy uwzględnieniu prawidłowo zastosowanej autonomicznej definicji dochodu rodziny z tej ustawy oraz przy uwzględnieniu definicji dochodu utraconego i uzyskanego. Mianowicie art. 3 pkt 1 ustawy przewiduje, że ilekroć w ustawie jest mowa o 1 dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30 b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto należy zauważyć, że podstawą do działania organu I instancji jest przepis art. 24 ust. 7 ustawy w myśl którego w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Z akt sprawy wynika, że w dniu 17 grudnia 2018 r. A. Ś. dostarczyła do organu I instancji zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za miesiąc listopad 2018 r. z L, z którego treści wynika, że podjęła ona zatrudnienie od dnia 5 listopada 2018 r. Następnie w dniu 21 stycznia 2019 r. A. Ś. jako dowód w sprawie przedstawiła zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za miesiąc grudzień 2018 r., z którego wynika, że w grudniu uzyskała dochód w kwocie 1 792,91 zł. Z uwagi na okoliczność, że pojawiły się nowe fakty mające wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego z dodatkami.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764,00 zł. Ustalono, że dochód 4-osobowej rodziny A. Ś. za 2017 r. przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego w grudniu 2018 r. w kwocie 1.792,01 zł wyniósł łącznie 3.592,58 zł miesięczny co w przeliczeniu na osobę daje 898,15 zł. Rodzina A. Ś. składa się z 4 osób, tj. wnioskodawczyni, jej męża – J. Ś. i dwóch synów: D. Ś., lat 15 i K. Ś., lat 10. A. Ś. nie zgadza się ze sposobem obliczenia jej dochodu ponieważ uważa, że powinien był zmniejszony z tego powodu, iż od stycznia 2019 r. "musiała zmienić umowę o pracę z ¾ etatu na ½ etatu. W tym przypadku będzie miał zastosowanie przepis szczególny dotyczący uzyskania i utraty dochodu - art. 5 ust. 4c ustawy o świadczeniach rodzinnych w myśl którego przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się łub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochodź tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy łub zleceniodawcy, łub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. W związku z powyższym należy wziąć pod uwagę dochód A. Ś. z grudnia 2018 r., który wynosi 898,15 zł miesięcznie na członka rodziny. Zatem przekroczenie dochodu na członka rodziny wynosi 134,15 zł i świadczenia nie przysługują od miesiąca stycznia 2019 r.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. Ś. zaznaczając, że jej sytuacja finansowa uległa zmianie. Podała, że podjęła pracę w firmie L w listopadzie 2018 r. na ¾ etatu, w grudniu dostarczyła do MOPS- u zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Jednak od stycznia 2019 r. skarżąca zmieniła umowę z ¾ na ½ etatu gdyż nie mogła pogodzić pracy z opieką nad niepełnosprawnymi dziećmi. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie niekorzystnej dla niej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a".

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W myśl art. 5 ust. 2 ustawy w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł.

Podstawą rozstrzygnięcia dokonanego przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie było ustalenie, że skarżąca podjęła zatrudnienie. Z akt sprawy wynika, że w dniu 17 grudnia 2018 r. A. Ś. dostarczyła zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za miesiąc listopad 2018 r. z sieci handlowej L, z którego treści wynika, że podjęła ona zatrudnienie od dnia 5 listopada 2018 r. Następnie skarżąca przestawiła zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za miesiąc grudzień 2018 r., z którego wynika, że w grudniu uzyskała dochód w kwocie 1792,91 zł. Zdaniem organu dochód czteroosobowej rodziny skarżącej za 2017 r. przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego w grudniu 2018 r. wyniósł łącznie 3592,58 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 898,15 zł. Zatem, w ocenie organu, w rodzinie skarżącej doszło do przekroczenia kryterium dochodowego.

Istota sprawy sprowadza się jednak do tego, czy ustalenia dotyczące "uzyskania dochodu" przez skarżącą zostały dokonane prawidłowo oraz, czy trafnie uznano, że ustalone okoliczności miały wpływ na prawo do przyznanego jej wcześniej świadczenia wychowawczego. Przepis art. 5 ust. 4 c ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Pojęcie dochodu utraconego zostało unormowane w art. 2 pkt 23 ustawy, z którego wynika, że utratą dochodu jest utrata spowodowana:

a)uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b)utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c)utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

e)(uchylona),

f)wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

g)(uchylona),

h)utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

i)utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;

j)utratą świadczenia rodzicielskiego,

k)utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

l)utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zaznaczyć należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje, ogólnego określenia "utrata zatrudnienia" lub "uzyskanie zatrudnienia" (oraz odpowiednio: utraty i uzyskania innej pracy zarobkowej). W konsekwencji w samej ustawie brak jest wyraźnych wskazań czy kontunuowanie (z przerwami lub nieprzerwanie; u tego samego pracodawcy lub u innych pracodawców; na tym samym stanowisku lub z innym zakresem obowiązków) pracy zarobkowej (jako takiej) skutkować będzie zmianą sposobu obliczania dochodu rodziny. Problem interpretacji określenia "utrata zatrudnienia" od kilku lat pojawia się zresztą w szeregu przepisach prawnych dotyczących różnorakich świadczeń, których wypłata uzależniona jest od wyliczenia dochodu rodziny przy wykorzystaniu analogicznych do ww. art. 3 pkt 23 i 24 przepisów. Opisywany powyżej brak precyzji ustawodawcy spowodował, że niektóre składy sędziowskie przyjęły, że nawet zmiana warunków płacowych trwającej umowy będzie odpowiednio utratą lub uzyskaniem zatrudnienia (por. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., I OSK 759/12; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 lutego 2017 r., II SA/Go 1079/16 i powołane tam orzecznictwo). W ww. wyrokach sądy kierowały się celem przepisów – mających służyć finansową pomocą rodzinie. W rezultacie nawet wypowiedzenie zmieniające, przy trwającym nadal tym samym stosunku prawnym, uznane zostało za "utratę dochodu". Jak bowiem wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 26 stycznia 2017 r., III SA/Kr 1469/16: "(...) zasiłki rodzinne są elementem systemu pomocy społecznej - ustawodawcy przysługuje więc w tym zakresie znaczna swoboda w wyborze form pomocy przyznawanej rodzinom znajdującym się w potrzebie (por. wyrok TK z dnia 19 kwietnia 2011 r., P 41/09). Jednocześnie jednak Trybunał Konstytucyjny orzekając w przedmiocie zgodności poszczególnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją podkreśla, że wynik wykładni celowościowej przepisów tejże ustawy w większym stopniu realizuje prawo wyrażone w art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji (prawo rodziny do pomocy ze strony państwa), co jest akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W konsekwencji, jak dodaje Trybunał Konstytucyjny, a co jest istotne, niezaprzeczalnym celem ustawy jest realizacja polityki społecznej, uwzględniającej dobro rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji. Każdy z przepisów znajdujących się w tym akcie prawnym musi więc pozostawać w zgodzie z jego celem (por. wyrok TK z dnia 22 listopada 2016 r., SK 2/16). Generalnie, nawet w wyrokach nie podzielających tak daleko idącej wykładni, sądy przyjmują jednak, że gdy z osobą wnioskującą o przyznanie świadczenia rozwiązany zostanie stosunek pracy lub zostanie rozwiązana inna z umów, na podstawie których jest świadczona praca, czyli w sytuacji, gdy osoba ta utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym, to wówczas może odliczyć dochód utracony (por. wyrok NSA z 4 listopada 2011 r., I OSK 1047/11 i powołane tam orzecznictwo; wyrok WSA w Łodzi z 27 czerwca 2014 r., III SA/Łd 468/14 oraz wyrok NSA z 10 listopada 2016 r., I OSK 1368/16).

W tym kontekście Sąd zwraca również uwagę na kierunek interpretacji określenia "utraconego dochodu" wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 czerwca 2009 r., P 45/08. Trybunał stwierdził niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji (wymagającym wydawania rozporządzeń wykonawczych na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego) § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) w zakresie, w jakim przepis te wyłączył możliwość pomniejszenia dochodu rodziny w trybie art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych o dochód utracony, o jakim mowa w art. 3 pkt 23 ustawy, w części nieznajdującej pokrycia w innym dochodzie uzyskanym w tym samym roku kalendarzowym i nieutraconym do dnia zgłoszenia wniosku o zasiłek. Spór dotyczył odmowy pomniejszenia dochodu ("utrata dochodu") rodziny z tytułu rozwiązanej umowy o pracę bez wypowiedzenia (żony), ponieważ jeszcze w tym samym roku żona wnioskodawcy uzyskała inny dochód (zasiłek dla bezrobotnych) i, zdaniem organów powołujących się na przepis ww. wykonawczy, nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek rodzinny. Stwierdzając niekonstytucyjność przepisów wykonawczych, które w istocie zmieniły sytuację prawną osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny na niekorzyść w stosunku do uregulowania przyjętego w art. 5 ust. 4 ustawy, Trybunał podkreślił, że ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków – niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu. Zacytował przy tym na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 14 czerwca 2007 r., I OSK 1449/06: ,,Jeżeli przesłanką przyznania określonego świadczenia jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, to nie można wysokości tego dochodu ustalać nie uwzględniając wysokości rzeczywistej tego dochodu". Zdaniem Trybunału wprowadzone w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służyły bowiem przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu.

W oparciu o powyżej przytoczone poglądy sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, orzekający w sprawie skarżącej, Sąd przyjął więc, że skoro zasadniczym celem ustawy jest obliczenie dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do świadczeń – w sposób maksymalnie odpowiadający aktualnej (w dacie pobierania świadczeń) sytuacji finansowej, to systemowo każda umowa o pracę powinna być traktowana jako odrębne źródło dochodu, a tym samym zakończenie wykonywania pracy na podstawie jednej umowy i rozpoczęcie następnej – skutkować będzie uznaniem, że nastąpiła "utrata zatrudnienia" z tytułu zakończonej umowy oraz "uzyskanie zatrudnienia" na podstawie następnej z umów.

Za takim systemowym rozumieniem przepisów przemawia konstrukcja sposobu obliczania dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do świadczeń. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych podstawą wyliczenia dochodów rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ustawa jednak zawiera dodatkowe mechanizmy korygujące realne dochody rodziny wprowadzając w art. 5 ust. 4 - 4b "utratę" i "uzyskanie" dochodu odwołujące się do zdarzeń mających wpływ na status finansowy rodziny w okresie pobierania świadczenia. Zaznaczyć należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. I OSK 378/18 wskazano, że o "utracie dochodu" należy mówić zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzenia powodujących utratę dochodu. Z tego powodu utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, dlatego nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie dochodów. Powyższe rozumienie omawianych przepisów - wynikające z ich wykładni językowej i systemowej wewnętrznej - znajduje również potwierdzenie w wykładni celowościowej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ II instancji w ogóle nie wziął pod uwagę twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu, że była zmuszona zmienić umowę o pracę z ¾ etatu na ½ etatu. W związku z tym dosyć znacznie zmienił się jej dochód. Organ odwoławczy przyjął, że kwotą, o którą należy "powiększyć" dochód uzyskiwany przez skarżącą jest jej dochód (wynagrodzenie za pracę) za miesiąc grudzień 2018 r. w wysokości 1 792,91 zł. Nie dostrzegł jednak, że warunkiem uznania dochodu za "uzyskany" w rozumieniu ustawy jest, by uzyskiwany był w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia. Chodzi zatem nie o jednorazowy dochód, lecz dochód "uzyskiwany", co oznacza zachowanie określonej ciągłości (kontynuacji). W tym zakresie organ odwoławczy musi dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń, czy i w jakiej wysokości skarżąca uzyskała dochód podczas jej zatrudnienia na ¾ etatu oraz na ½ etatu i czy w świetle regulacji ustawowych jest to dochód, który nadal jest uzyskiwany oraz z jakich powodów organ tak uważa. Ustalenia w tym względzie mogą mieć istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, bowiem w wyniku doliczenia do miesięcznego dochodu rodziny skarżącej dochodu z miesiąca grudnia 2018 r. organ odwoławczy ustalił, że doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego warunkującego kontynuację wypłaty świadczenia. Sąd w tym zakresie nie może dokonywać własnych ustaleń i zastępować w tym względzie organ odwoławczy. Podkreślić należy, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego uznał, że do miesiąca grudnia 2018 r. skarżącej przysługiwało prawo do zasiłku rodzinnego, a później to prawo nie powinno jej przysługiwać. Co więcej poważne wątpliwości budzi rozumowanie organu w tym zakresie, biorąc pod uwagę fakt, że w odwołaniu A. Ś. wskazała, że od stycznia 2019 r. zmuszona była zmienić umowę o pracę z ¾ na ½ etatu, gdyż nie była w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi.

Błędne rozumienie przepisów prawa materialnego doprowadziło w konsekwencji do naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy może uzupełnić postępowanie dowodowe i zbadać, czy istotnie doszło do utraty i uzyskania dochodu w rozumieniu przepisów omawianej ustawy. W tym celu konieczne jest ustalenie dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu zatrudnienia przez wszystkie miesiące pracy w zakresie wystąpienia przesłanki zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej.

W tym stanie sprawy uznać należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, dlatego podlega uchyleniu, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.