Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 938/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-08-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012r na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie jej skargi na Wojewodę [....] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 30 lipca 2012r. skarżąca W.K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy.

Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, zły stan zdrowia i wydatki z tym związane oraz znaczne koszty prowadzenia gospodarstwa, które zresztą nie przynosi żadnych korzyści. Wskazuje, iż wraz z synem utrzymują się jedynie z emerytury w wysokości 762,48 zł. Podnosi, iż otrzymywana kwota ledwie wystarcza na opłacenie mediów i wyżywienie oraz leki. Wskazuje, iż syn choruje na astmę, ma przepuklinę kręgosłupa i leczony jest oraz rehabilitowany w Wojewódzkim Szpitalu Rehabilitacyjnym w Z.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura skarżącej w wysokości 762,48 zł. Skarżąca podnosi, iż nie prowadzi posiadanego gospodarstwa rolnego ze względu na zły stan zdrowia, syn również choruje i jest niezdolny do ciężkich fizycznych prac.

Z oświadczenia skarżącej znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona dom mieszkalno – gospodarczy z 1885r. do kapitalnego remontu, a także nieruchomość rolną o pow. 2 ha, ale jak twierdzi – gospodarstwo nie spełnia warunków unijnych i nie pobiera w związku z tym z tego tytułu żadnych dotacji unijnych. Syn skarżącej jest właścicielem niewykończonego domu budowanego od 1980r., który nie nadaje się do zamieszkania, jest bez okien, drzwi, sufitów, podłóg. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

W ocenie orzekającego, skarżąca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów w wysokości 762,48 zł w przeliczeniu na dwie osoby, zły stan zdrowia członków rodziny - w odniesieniu do wykazanych, podstawowych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności i cennych ruchomości - w kontekście wysokości wymaganych kosztów, zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącej - bardzo niskie dochody, brak oszczędności, zwyczajowe wydatki na utrzymanie i wyżywienie w odniesieniu do wykazanych dochodów, zły stan zdrowia członków rodziny, konieczność utrzymania – nie posiadającego własnego dochodu syna - uiszczenie wymaganych obecnie oraz ew. przyszłych kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca – na podstawie przedstawionych przez nią danych i oświadczeń - do takich osób należy.

Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej od kosztów sądowych należy uznać za zasadne.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).