Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 232/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 187 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 9g, art. 9x ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 1 sentencji oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 5 sierpnia 2021r. nr [...] w części dotyczącej pkt 1 sentencji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 764 ( słownie: siedemset sześćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] (sygn. akt: [...]) z dnia 10 sierpnia 2021r., Prezydent Miasta G. (dalej: "organ pierwszej instancji" ), na podstawie art. 9g i art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2021r. poz. 888), dalej: "u.c.p.g", oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 735 ze. zm.) dalej: "k.p.a.", działając z urzędu, orzekł:

1. nałożyć karę pieniężną w kwocie 4.747,65 złotych (cztery tysiące siedemset czterdzieści siedem złotych 65/100) na przedsiębiorcę działającego pod nazwą F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. przy ulicy [...], który nie osiągnął w 2019 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych.

2. nałożyć karę pieniężną w kwocie 22.001,73 złotych (dwadzieścia dwa tysiące jeden złoty 73/100) na przedsiębiorcę działającego pod nazwą F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. przy ulicy [...] ( dalej: "Strona", "Skarżący"), który nie osiągnął w 2020 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych."

Szczegółowe wyliczenie wysokości wymierzonej kary zostało zawarte w załączniku do decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że zgodnie z art. 9g u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami.

1. W 2019 r. poziom ten miał wynosić 40%. Ze sprawozdania Strony złożonego w systemie Bazy Danych o Produktach Opakowaniowych oraz o Gospodarce Odpadami (BDO) wynika, że wyżej wymieniony obowiązek w roku 2019, nie został spełniony. Osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez nią w roku 2020 (błędne określenie roku przez organ I instancji) wyniósł 34%.

2. W 2020 r. poziom ten miał wynosić 50%. Ze sprawozdania Strony złożonego w systemie Bazy Danych o Produktach Opakowaniowych oraz o Gospodarce Odpadami (BDO) wynika, że wyżej wymieniony obowiązek w roku 2020, nie został spełniony. Osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez nią w roku 2020 wyniósł 29%.

W związku z faktem, iż Strona odbierająca odpady komunalne nie spełniła ustawowego obowiązku i nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu organ pierwszej instancji nałożył karę pieniężną obliczaną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie zmieszanych odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1219 z późn. zm.), która za 2020 r. wynosiła 270,00 zł/Mg i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Stosowne wyliczenia zostały zawarte w załączniku nr. 1 dla 2019 r. i w załączniku nr. 2 dla 2020 r. do decyzji.

W ocenie organu pierwszej instancji nie zaszły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, gdyż przedsiębiorca nie wykonał ustawowego obowiązku przez kolejne dwa lata.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Strona zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to:

a) art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji, naruszającej szereg przepisów postępowania oraz prawa materialnego;

b) art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 tego kodeksu, poprzez zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;

c) art. 189f § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy odwołująca się spółka nie miała obiektywnej możliwości zapewnienia osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu - brak osiągnięcia tych poziomów wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od odwołującej się spółki, które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść zaskarżonej decyzji - doprowadziły bowiem do orzeczenia wobec odwołującej się spółki obowiązku zapłaty kary pieniężnej w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym;

2) naruszenie prawa materialnego, a to:

a) art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g, poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne nałożenie na odwołującą się spółkę kary pieniężnej za nieosiągnięcie w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, w szczególności w sytuacji gdy przepisy w oparciu, o które wydana została zaskarżona decyzja nie przewidują poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za rok 2019, a ponadto odwołująca się spółka nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za rok 2019 i 2020;

ewentualnie, w razie nie uznania za uzasadniony ww. zarzutu:

b) art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., poprzez nieuprawnione wszczęcie jednego postępowania administracyjnego i wydanie jednej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za dwa lata, podczas gdy art. 9g jednoznacznie odwołuje się do obowiązku osiągnięcia stosownych poziomów w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych w danym roku kalendarzowym;

c) art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 3 u.c.p.g. oraz Ip. 1051 rubryka 5 załącznika Nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i przyjęcie w odniesieniu do kary za rok 2019 jednostkowej stawki opłaty w zł/Mg na kwocie 220,00 zł, a nie 170,00 zł;

d) art. 9x ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 3 u.c.p.g. poprzez dokonanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nieuprawnionego zaokrąglenia "w dół" osiągniętych przez odwołującą się spółkę poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, to jest: w roku 2019 odwołująca się spółka osiągnęła poziom 34,52 % (w decyzji, na stronie 2 uzasadnienia, wskazano poziom 34 %), w roku 2020 odwołująca się spółka osiągnęła poziom 29,76 % (w decyzji, na stronie 2 uzasadnienia, wskazano poziom 29 %), co skutkowało nałożeniem kar pieniężnych obliczonych w sposób naruszających ww. przepisy.

Wskazując na powyższe Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie nałożenia na nią kary pieniężnej za nieosiągnięcie w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za dwa lata kalendarzowe, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy" lub "Kolegium") w konsekwencji rozpatrzenia odwołania Strony orzekło:

1. Uchylić w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, którą tenże organ nałożył na spółkę F. sp. z o.o. z siedzibą w Z., która nie osiągnęła w 2019 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych karę pieniężną w kwocie 4.747,65 złotych, zawartą w pkt 1 sentencji decyzji Nr [...] (sygn. akt: [...]) z dnia 10 sierpnia 2021r. i orzec w następujący sposób:

"orzeka nałożyć na spółkę F. sp. z o.o. z siedzibą w Z., która nie osiągnęła w 2019 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych karę pieniężną w kwocie 3.663,00 zł (słownie: trzy tysiące sześćset sześćdziesiąt trzy złote 00/100)."

2. Uchylić w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, którą tenże organ nałożył na spółkę F. sp. z o.o. z siedzibą w Z., która nie osiągnęła w 2020 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych karę pieniężną w kwocie 22.001,73 złotych, zawartą w pkt 2 sentencji decyzji Nr [...] (sygn. akt: [...]) z dnia 10 sierpnia 2021r. i przekazać ww. sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W niezwykle rozbudowanym i szczegółowym uzasadnieniu decyzji (w szczególności co do stanu prawnego sprawy) Kolegium wskazało m.in. że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w jednej decyzji (w znaczeniu formalnym) Nr [...] (sygn. akt: [...]) z dnia 10 sierpnia 2021r., zawarł dwa odrębne orzeczenia, to jest decyzje w znaczeniu materialnym, którymi wymierzył odwołującej się spółce dwie administracyjne kary pieniężne, odrębnie za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w roku kalendarzowym 2019 oraz odrębnie za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w roku kalendarzowym 2020. Tym samym w jednej decyzji formalnej Nr [...] (sygn. akt: [...]) z dnia 10 sierpnia 2021r., zostały zawarte dwa orzeczenia merytoryczne (materialne), które stanowią odrębne orzeczenia, od których odwołująca się spółka się odwołała.

Kolegium uznało, że takie działanie organu pierwszej instancji jest uprawnione, jednakże jego skutkiem będzie zawarcie również w decyzji Kolegium dwóch orzeczeń, jednego dotyczącego decyzji organu pierwszej instancji (w znaczeniu materialnym) zawartej w pkt 1 sentencji decyzji Nr [...] (sygn. akt: [...]) z dnia 10 sierpnia 2021r. (decyzja w znaczeniu formalnym) oraz drugiego dotyczącego decyzji organu pierwszej instancji (w znaczeniu materialnym) zawartej w pkt 2 sentencji decyzji Nr [...] (sygn. akt: [...]) z dnia 10 sierpnia 2021r. (decyzja w znaczeniu formalnym). Analizując pkt 1 zaskarżonej decyzji organu I instancji Kolegium doszło do wniosku, że zaskarżona decyzja zawiera wady pomimo iż co do zasady organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji zebrał cały materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Jak wskazało Kolegium zgodnie z art. 9g u.p.c.g podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu. Zgodnie z art. 9g u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie od-padów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. W 2019 r. poziom ten miał wynosić 40 %. ale ze sprawozdania Strony złożonego w systemie Bazy Danych o Produktach Opakowaniowych oraz o Gospodarce Odpadami (BDO) wynika, że wyżej wymieniony obowiązek w roku 2019, nie został spełniony. Osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez Stronę w roku 2020 wyniósł 34 %. W 2020r. poziom ten miał wynosić 50 %. ale ze sprawozdania Strony wynika, że wyżej wymieniony obowiązek w roku 2020 również nie został spełniony. Osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez przedsiębiorcę w roku 2020 wyniósł 29 %. W związku z faktem, iż Strona odbierająca odpady komunalne nie spełniła ustawowego obowiązku i nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu organ pierwszej instancji nałożył karę pieniężną obliczaną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie zmieszanych odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska i jednocześnie uznał, że brak jest przesłanek do odstąpienia od jej nałożenia. Jak ustaliło Kolegium na podstawie akt sprawy Strona w 2019r. odebrała od właścicieli nieruchomości z terenu miasta G. 798,63 Mg odpadów komunalnych (za sprawozdaniem podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w 2019 r., złożonym przez Stronę w dniu 13 października 2020r.). Z treści sprawozdania za 2019 r. wynika również, że łączna masa odpadów przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi wyniosła w 2019 r. 135,94 Mg odpadów.

Poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne - w poszczególnych latach do dnia 31 grudnia 2020r., a także sposób obliczania tych poziomów zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych.

W świetle tabeli Nr 1 do tego rozporządzenia wymagany w 2019 r. poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła wynosił 40 %.

Obliczony przez organ pierwszej instancji na podstawie wzoru zawartego w § 3 ust. 1 tego rozporządzenia poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, osiągnięty przez tę spółkę wyniósł 34 % (po zaokrągleniu) i był niższy o 6 % od wymaganego w 2019 r. poziomu odzysku tych odpadów. Brakująca masa odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, które nie zostały poddane do recyklingu i przygotowania do ponownego użycia wyniosła w 2019 r. 21,5802 Mg.

Ilość tę Kolegium zweryfikowało i raz jeszcze wyliczyło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Obliczony przez Kolegium poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła - w 2019r. dla spółki F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. okazał się niższy od wymaganego w 2019 r. poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła i wyniósł 34,52667256571 %. W konsekwencji okazał się on wyższy od wyliczeń organu pierwszej instancji po zaokrągleniu (34 %). Różnica pomiędzy wymaganym w 2019 r. poziomem recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła a obliczonym powyżej poziomem recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w 2019 r. dla Strony wyniósł 5,47332743429 % i okazał się niższy niż wartość wskazana po zaokrągleniu przez organ pierwszej instancji (6 %).

Kolegium wskazało, że zaokrąglenie ww. wartości do pełnych jedności przez organ pierwszej instancji nie wynika z przepisów prawa. Działania organu pierwszej instancji w ocenie Kolegium w tym zakresie były nieprawidłowe.

Następnie Kolegium obliczyło brakującą masę odpadów komunalnych - Brno - wyrażoną w Mg, wymaganą do osiągnięcia przez Stronę wymaganego w 2019 r. poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, która wyniosła 21,5498 Mg, czyli mniej niż wyliczył organ pierwszej instancji (21,5802 Mg), o 0,0304 Mg a co miało wpływ na wyliczenie administracyjnej kary pieniężnej. Ostatecznie zgodnie z wyliczeniem dokonanym przez Kolegium przy zastosowaniu właściwej stawki opłat za korzystanie ze środowiska (170 zł/Mg a nie 220 zł/Mg) administracyjna kara pieniężna dla Strony za 2019 r. wyniosła 3.663,466 zł , o 1.084,65 zł mniej od wyliczeń organu pierwszej instancji. Dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji zawartego w pkt 1 decyzji Kolegium odniosło się również do oceny jego w zakresie braku przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej. W ocenie Kolegium, które powieliło stanowisko organu I instancji w tym zakresie, w przedmiotowej sprawie, waga naruszenia prawa polegającego na nieosiągnięciu przez Stronę wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, wbrew obowiązkowi nałożonemu w art. 9g u.p.c.p, "wydaje się, na pierwszy rzut oka, być znikoma, jednakże z uwagi na fakt, że również w 2020r. spółka ta nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła,(...), w okolicznościach przedmiotowej sprawy za taką być uznana nie może." W konsekwencji takiej oceny Kolegium uznało, że Strona od dwóch lat naruszała przepisy prawa, które były podstawą do jej ukarania zarówno w odniesieniu do roku 2019 jak i roku 2020.

Konkludując Kolegium stwierdziło, że postępowanie organu pierwszej instancji w zakresie pkt 1 decyzji było przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa i Kolegium co do zasady w całości je podziela.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Kolegium Skarżąca wniosła o jej uchylenie w części dotyczącej pkt 1 decyzji zawierającego rozstrzygnięcie odnośnie do kary pieniężnej nałożonej na Skarżącą za nieosiągnięcie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych w roku 2019.

Skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, a to:

1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz.735) - dalej: "k.p.a.", i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez:

a) wydanie przez Kolegium decyzji, naruszającej szereg przepisów postępowania oraz prawa materialnego wskazanych i opisanych w niniejszej skardze;

b) automatyczne zastosowanie przepisów ustawy "nowej" (obowiązującej w czasie postępowania administracyjnego) do stanu prawnego (zdarzenia), tj. nieosiągnięcia w roku 2019 wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, mającego miejsce i zakończonego przed datą wejścia w życie ustawy "nowej", w sytuacji gdy treść przepisów pomiędzy datą orzekania, a datą naruszenia uległa zmianie;

2) art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6,7 i 8 § 1 k.p.a., poprzez:

a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, co nastąpiło w szczególności poprzez zaniechanie przesłuchania w charakterze strony przedstawiciela (członka zarządu) Skarżącej, jak również przyjęcie (pomimo nieprzeprowadzenia w tym zakresie żadnych dowodów), że Skarżąca została ukarana za nieosiągnięcie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za okres wcześniejszy niż pierwszy z okresów, za który nałożono karę zaskarżoną decyzją (czyli przed rokiem 2019);

b) zawarcie w uzasadnieniu decyzji (w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej) odwołania do przepisów dotyczących nakładania kar pieniężnych za przekazanie sprawozdania zerowego podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości po terminie (art. 9n i art. 9n ust. 2 u.c.p.g.), jak również nie zawarciu w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej, na podstawie której na Skarżącą nałożono karę pieniężną za nieosiągnięcie w roku 2019 poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych w sytuacji gdy przepisy powołane w ramach uzasadnienia prawnego decyzji nie dają takiej podstawy;

c) nie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, podczas gdy w odniesieniu do kary pieniężnej nałożonej za rok 2020, przy takich samych ustaleniach faktycznych i materiale dowodowym, uchylając decyzję w tej części przekazano sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia;

3) art. 86 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzesłuchanie przedstawiciela Skarżącej (członka zarządu Skarżącej) na okoliczność ustalenia, czy Skarżąca miała obiektywną możliwości wywiązania się (i w jakim stopniu) z obowiązku ustawowego polegającego na osiągnięciu wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych w roku 2019;

4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie nałożonej kary pieniężnej za nieosiągnięcie za rok 2019 poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych i orzeczenie co do istoty sprawy, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do wydania decyzji co do istoty sprawy, przeciwnie w sprawie istniał konieczny do wyjaśnienia zakres, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (analogicznie jak miało to miejsce w odniesieniu do kary za zarzucany Skarżącej delikt administracyjny za rok 2020);

d) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie (tak jak organ pierwszej instancji), że w sprawie administracyjnej nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za rok 2019, podczas gdy Skarżąca nie miała obiektywnej możliwości zapewnienia osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu - brak osiągnięcia tych poziomów wynikał wyłącznie z przyczyn niezależnych od Skarżącej, które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść wydanej decyzji - doprowadziły bowiem do orzeczenia wobec Skarżącej obowiązku zapłaty kary pieniężnej w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym;

II. naruszenie prawa materialnego, a to:

1) art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2361) poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za nieosiągnięcie za rok 2019 w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, w sytuacji gdy Skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za rok 2019;

ewentualnie, w razie nie uznania za uzasadniony ww. zarzutu;

1) art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. ustawy UCiPG w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2361) poprzez akceptację przez organ II instancji nieuprawnionego wszczęcia jednego postępowania administracyjnego i wydania jednej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych za dwa lata, jak również samodzielne działanie przez organ II instancji w ww. opisany sposób, podczas gdy art. 9g u.c.p.g. jednoznacznie odwołuje się do obowiązku osiągnięcia stosownych poziomów w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych w danym roku kalendarzowym:

2) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz.162 ze zm.),dalej: "u.p.p." poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności:

a) niedokonania na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu za rok 2019 wynikał z przyczyn zależnych od Skarżącej, podczas gdy nieosiągnięcie tych poziomów wynikało wręcz z przyczyn od Skarżącej niezależnych;

b) nieprawidłowego ustalenia, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu pomimo faktu, że waga naruszenia prawa przez Skarżącą jest znikoma;

3) art. 8 u.p.p poprzez obciążenie Skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania Skarżąca nie miała wpływu.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., wniosła o:

1) uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 grudnia 2021 r., znak: SKO.OS/41.9/765/2021/8165/RN w części dotyczącej kary pieniężnej nałożonej na Skarżącą za nieosiągnięcie w 2019 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (pkt 1 sentencji Decyzji);

2) zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując co do zasady stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W świetle jednoznacznej treści art. 9g u.c.p.g. to na Skarżacej jako podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości ciążył m.in. obowiązek do osiągnięcia w 2019 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 u.c.p.g. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą o której mowa w art. 9x ust. 2 obliczanej zgodnie z treścią art. 9x ust. 3 u.c.p.g.

Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że w równym stopniu jak gminę obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomu recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i od odzysku innymi metodami m.in. odpadów w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, obciąża przedsiębiorcę. Z treści skargi wynika, że Skarżąca nie ma obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych. W tej sytuacji za nieracjonalne i bezprawne w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy gdyby przyjąć, że stwierdzenie Skarżącej polega na prawdzie. W konsekwencji takiej oceny przepis art. 9x ust. 2 ustawy stałby się w praktyce "martwy". Przedsiębiorca odbierający odpady mógłby się bowiem zawsze powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Takiej wykładni tych przepisów Sąd nie podziela. Skoro skarżąca świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie na terenie Gminy G. działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g to na niej spoczywa obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie w takich warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Skarżąca powinna przedsięwziąć we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające jej osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów.

Biorąc powyższe pod uwagę brak było dodatkowych podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie miała wpływu na nieosiągnięcie zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g. (według obowiązującego wówczas brzmienia tego przepisu) obowiązujących w 2019 r. poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła.

Odrębną kwestią, istotną dla oceny działania orzekających w sprawie organów, jest stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego we wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2019 roku, w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych, poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, do którego to postępowania stosuje się przepisy k.p.a. w tym wskazany przez Skarżącą art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, iż w odniesieniu do wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, istnieje możliwość zastosowania, wynikającej z przepisów k.p.a. instytucji odstąpienia od jej nałożenia pomimo, iż kwestia subsydiarnego stosowania przepisów ogólnych Działu IVa K.p.a. zatytułowanego "Administracyjne kary pieniężne", w tym instytucji odstąpienia od nałożenia kary, do przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej nie jest rozstrzygana w orzecznictwie jednolicie.

Sąd stoi na stanowisku, iż przepisy k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych należy stosować w wypadku, gdy przepisy ustawy o czystości i porządku w gminie oraz przepisy działu III Ordynacji podatkowej nie zawierają regulacji znajdujących się w dziale IVa K.p.a. (zob. wyroki NSA z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3509/19, z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 943/20; CBOSA).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organ odwoławczy bardzo wnikliwie i szeroko uzasadnił swoje stanowisko w zakresie naliczenia administracyjnych kar pieniężnych ustalonych Skarżącej za rok 2019 przez organ I instancji. W wyniku drobiazgowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, popartej wnikliwą i niezwykle szeroką analizą przepisów prawa materialnego i procesowego, Kolegium orzekając reformatoryjnie, w sposób prawidłowy dokonało korekty wadliwego wyliczenia kary dokonanej przez organ I instancji i ustaliło prawidłowo jej wymiar. Niestety, w ocenie Sądu, argumentacja Kolegium dotycząca kwestii analizy możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w stosunku do Skarżącej nie zasługuje na aprobatę. Kolegium prawidłowo dokonało podziału sentencji decyzji organu I instancji na dwie decyzje merytoryczne odnoszące się do dwóch odrębnych spraw administracyjnych tj. ustalenia wysokości administracyjnych kar pieniężnych za rok 2019 i ustalenia tychże za rok 2020. Podział ten zaznaczył się w również w sentencji organu odwoławczego. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji i sposób argumentacji pozwolił na kompleksową i wnikliwą ocenę obu punktów rozstrzygnięcia organu I instancji. Kolegium dokonując oceny wystąpienia przesłanek odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za rok 2019 dopuściło się jednak błędu argumentacji powołując się na błędną i lakoniczną ocenę dokonaną w tym zakresie przez organ I instancji. Dokonując oceny wystąpienia przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej za rok 2019 Kolegium odwołało się do faktu popełnienia identycznego deliktu przez Skarżącą za rok 2020 a więc do zdarzeń mających wystąpić dopiero w przyszłości. Rozpatrując odrębnie dwie decyzje merytoryczne organu I instancji Kolegium nie uniknęło jednak "wymieszania" obu spraw, czego konsekwentnie unikało prowadząc wywód w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu Kolegium podobnie jak i organ I instancji nie dokonało tym samym prawidłowej oceny wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary Skarżącej za 2019 r. na podstawie art. 187f § 1 pkt 1 k.p.a. Organy nie mogły z związku z treścią tego przepisu ustalić czy strona zaprzestała naruszeń prawa w relacji do roku 2020 (co uczyniły) ponieważ ta przesłanka mogła odnosić się tylko i wyłącznie do okresu czasu przed rokiem 2019.

Przed nałożeniem kary administracyjnej takiej jak w niniejszej sprawie, obowiązkiem organu jest rozważenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia takiej kary i poprzestania na pouczeniu. Należy podkreślić, że w razie stwierdzenia, że takie okoliczności zachodzą, obowiązkiem organu jest zastosować ww. instytucję – przepis nie przewiduje bowiem w tym wypadku uznania administracyjnego.

Faktyczne uchylenie się organów orzekających w sprawie od zbadania czy w sprawie wystąpiły okoliczności pod kątem zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. i nierozważenie ich całokształtu stanowiło w ocenie Sądu naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powodu tych naruszeń Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). O kosztach postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Rozpatrując sprawę ponownie, organy zastosują się do zaprezentowanej w niniejszym wyroku wykładni prawa, uznając w szczególności konieczność przeanalizowania i rozważenia okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 189f § 1 k.p.a.