Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2697/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1 pkt. 1 i art. 60
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Wojewódzkiego Szpitala [...] w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygnatura akt VIISA/Wa 2697/16

Uzasadnienie

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] września 2016r., na podstawie art. 104 § 1 i 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6 ustawy z dnia 19 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej; "k.p.a." oraz w związku z art. 59 ust. 1 pkt 1 i art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, (teks jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 186, zwanej dalej: "ustawą"), po rozpatrzeniu wniosku Wojewódzkiego Szpitala [...] w [...], zwanego dalej: "Szpitalem", o stwierdzenie nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r. (znak: [...]) o uznaniu praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów.

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r., Wojewódzki Szpital [...] w [...], wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r. o uznaniu praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów.

Powołując art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, Szpital wskazał we wniosku, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do jego zastosowania.

Podniósł, że protokół ze zbadania sprawy oraz decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. zostały mu doręczone tego samego dnia, co uniemożliwiło odniesienie się do zarzutów zawartych w protokole. Szpital zarzucił także naruszenie art. 80, art. 81, art. 9, art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a.

Odnosząc się do poszczególnych punktów kwestionowanej decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r., Szpital wskazał, że nie obowiązuje i nie obowiązywało rozporządzenie podawania leków w formie rozpuszczonej, które by miało dotyczyć wszystkich pacjentów w oddziale, bez uwzględnienia ich stanu psychicznego. Ponadto zdaniem Szpitala, Rzecznik nie powołał przepisu zakazującego podawania leków w formie zawiesiny, powołał jedynie opinie konsultantów. Nie wykazał w kwestionowanej decyzji istnienia przesłanki osiągnięcia jakiegokolwiek celu, a tym bardziej celu majątkowego.

Mając na uwadze wydany nakaz zaniechania stosowania leków w formie zawiesiny uniemożliwiający w uzasadnionych medycznie sytuacjach leczenie pacjenta wskazano, że wydana decyzja była niewykonalna, a w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

Zdaniem Szpitala pacjenci diagnozowani byli i są w sposób indywidualny. Choć indywidualne programy terapeutyczne nie były sformalizowane dla każdego pacjenta, to jednak odpowiednie indywidualne działania terapeutyczne były podejmowane. Szpital zarzucił, że uznanie przez Rzecznika Praw Pacjenta braku indywidualnych programów terapeutycznych jako naruszenie zbiorowych praw pacjentów nie wyczerpuje jednoczesnego spełnienia innych przesłanek wskazanych w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Szpital zarzucił, iż ustalenie braku organizowania pacjentom wyjść poza budynek Szpitala w trakcie hospitalizacji miało charakter uznaniowy i dowolny, bez oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Z uwagi na zawartą umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia, Szpital nie był zobowiązany do zapewnienia stałej obsady personelu Izby Przyjęć.

Wskazał na brak regulacji nakazujących podmiotom leczniczym kontraktowanie świadczeń stomatologicznych, tak by były one dostępne w tzw. "miejscu" udzielania świadczeń zdrowotnych.

W odniesieniu do braku dostępu do łóżek pacjentów z trzech stron, Szpital wskazał na znaczną ilość pacjentów oraz fakt, że nie może odmawiać przyjęcia pacjentów skierowanych przez Sąd, ani odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie w stanie zagrażającym życiu lub zdrowiu.

W zakresie zarzutu braku zapewnienia pacjentom odpowiednich warunków w pomieszczeniach sanitarno-higienicznych na wszystkich oddziałach, Szpital zarzucił Rzecznikowi: "niewykazanie spełnienia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 pkt 1 niezbędnych dla sformułowania zarzutu naruszenia zbiorowych prawa pacjenta."

Dalej Szpital wskazał, w odniesieniu do zarzutu niestosowania parawanów zasłaniających pacjentów, że zasłonięcie parawanem jest rodzajem izolacji pacjenta, nadto parawan jako element ruchomy stanowiłby potencjalne zagrożenie, uniemożliwiałby stałą obserwację pacjenta.

Szpital poinformował, że wobec często długotrwałej terapii "stosowanie w określonych sytuacjach formy Pan/Pani byłoby sztucznym stwarzaniem dystansu, zwłaszcza dla osób, dla których zwracanie się "per ty" czy po imieniu jest formą zaspokajania elementarnych potrzeb człowieka jakim jest potrzeba bliskości czy przynależności."

Odnosząc się natomiast do zmuszania pacjentów do wykonywania prac mogących uchodzić za ciężkie, Szpital poinformował, iż pacjenci nie wykonują i niewykonywalni prac zwłaszcza ciężkich, ponad te które były nieodłącznym procesem leczniczym.

Szpital podniósł, że nie może dostosować dokumentacji do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, gdyż rozporządzenie utraciło moc 23 grudnia 2015 r. Poprawianie dokumentacji medycznej mogłyby zostać uznane za fałszowanie.

Wnioskujący stwierdził, że udostępnia dokumentację bez zbędnej zwłoki, ale przygotowanie odpisów, kopii, wyciągów, wydruków wymaga czasu i nie zawsze może być wykonane w trybie natychmiastowym".

W odniesieniu do stwierdzonego w decyzji braku stosowania i wydawania pacjentom kart depozytowych i uznania tego działania jako naruszające zbiorowe prawa pacjenta, Szpital zarzucił niewykazanie spełnienia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Wnioskodawca nie zgodził się z nakazem nałożonym przez Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie złożenia oświadczenia o przeproszeniu pacjentów za naruszenie ich prawa do intymności i godności. Zdaniem Szpitala złożenie oświadczeń w imieniu personelu - jakoby ten naruszał zbiorowe prawa pacjentów - stanowi przejaw niedopuszczalnej odpowiedzialności zbiorowej, oraz naruszenie dóbr osobistych każdego pracownika.

Rzecznik Praw Pacjenta przypomniał, że kwestionowaną w trybie nieważności decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 i art. 64 ust. 1 -4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta:

1) uznał praktyki stosowane przez Szpitalu polegające na:

a) podawaniu pacjentom: I Oddziału Psychiatrycznego Ogólnego, II Oddziału Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe; III Oddziału Psychiatrycznego Ogólnego z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu leków psychotropowych (tabletek) w formie zawiesiny,

b) braku stosowania u pacjentów indywidualnych programów terapeutycznych na: I Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym, II Oddziale Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe i III Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu oraz pozbawieniu nowo przyjętych pacjentów I Oddziału Psychiatrycznego Ogólnego udziału w terapii grupowej,

c) braku organizowania pacjentom wyjść poza budynek Szpitala w trakcie hospitalizacji na I Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym, II Oddziale Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe; III Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu,

d) braku stałej obsady personalnej Izby Przyjęć,

e) braku zapewniania pacjentom hospitalizowanym na wszystkich oddziałach Szpitala dostępu do świadczeń w zakresie leczenia stomatologicznego finansowanych ze środków publicznych,

f) braku spełniania wymogów dotyczących dostępu do łóżek pacjentów z trzech stron, w tym dwóch długich, na I Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym; II Oddziale Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe, III Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu,

g) braku zapewnienia pacjentom odpowiednich warunków w pomieszczeniach sanitarno-higienicznych na wszystkich oddziałach Szpitala, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym, tj. prawa, o którym mowa w art, 8 ustawy i nakazał ich zaniechanie;

2) uznał praktyki stosowane przez Szpital na II Oddziale Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe i III Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu, polegające na niestosowaniu parawanów, zasłaniających pacjentów od innych hospitalizowanych, podczas udzielania świadczeń zdrowotnych, na sali chorych a także których łóżka usytuowane są na korytarzach, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do poszanowania intymności, tj. prawa, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy i nakazał ich zaniechanie;

3) uznał praktyki stosowane przez Szpital na wszystkich oddziałach Szpitala, polegające na zwracaniu się przez personel Szpitala do pacjentów z pominięciem form powszechnie uznanych za grzecznościowe oraz zmuszaniu pacjentów IV Oddziału Terapii Uzależnień od Alkoholu oraz I Oddziału Psychiatrycznego Ogólnego do wykonywania prac mogących uchodzić za ciężkie oraz czynności porządkowych należących do obowiązków personelu Szpitala, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do poszanowania godności, tj. prawa o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy i nakazał ich zaniechanie;

4) uznał praktyki stosowane przez Szpital na wszystkich oddziałach Szpitala, polegające na:

a) prowadzeniu dokumentacji medycznej pacjentów w ten sposób, iż nie zawiera ona: pełnych danych osób zlecających leki w Indywidualnych Kartach Zleceń Lekarskich oraz pełnych danych osób realizujących zlecenie, ponumerowanych, chronologicznie uporządkowanych kart, oświadczeń pacjentów o upoważnieniu do uzyskiwania informacji o stanie zdrowia i dokumentacji medycznej, oznaczeń podmiotu leczniczego oraz danych pacjentów, czytelnych wpisów, kodów jednostek chorobowych w historii choroby,

b) nieudostępnianiu dokumentacji medycznej pacjentom poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu,

c) sporządzaniu kopii, odpisu, wyciągu w terminie co najmniej trzech dni roboczych,

d) braku dostatecznego zabezpieczenia prowadzonej dokumentacji medycznej, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej, tj. prawa o którym mowa w art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 1 oraz art. 27 pkt 3 ustawy i nakazał ich zaniechanie;

5) uznał praktyki stosowane przez Szpital na wszystkich oddziałach Szpitala, polegające braku stosowania i wydawania pacjentom kart depozytowych, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie, o którym mowa w art. 39 ustawy i nakazał ich zaniechanie;

6) uznał praktyki stosowane przez Szpital, polegające na braku umieszczenia informacji o:

a) prawach pacjenta w formie pisemnej na Izbie Przyjęć w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów Szpitala,

b) adresie i numerze bezpłatnej infolinii Biura Rzecznika Praw Pacjenta w formie pisemnej na IV Oddziale Terapii Uzależnień od Alkoholu w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów Szpitala, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do informacji o prawach pacjenta określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy i nakazał ich zaniechanie,

c) rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych na Izbie Przyjęć w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów Szpitala, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 12 ustawy i nakazał ich zaniechanie;

7) zobowiązał Szpital do:

a) usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów:

I. przez chronologiczne uporządkowanie i ponumerowanie stron w dokumentacji medycznej pacjentów Szpitala, uzupełnienie danych osób zlecających oraz realizujących zlecone leki w Indywidualnych Kartach Zleceń Lekarskich, przez pobranie od pacjentów oświadczeń w przedmiocie upoważnienia do uzyskania informacji o stanie zdrowia i dokumentacji medycznej, uzupełnienie oznaczeń podmiotu leczniczego i danych pacjentów, wpisaniu kodów jednostek chorobowych oraz załączenie do dokumentacji medycznej zawierającej nieczytelne wpisy jej odpisów, umożliwiających odczytanie, powyższe dotyczy - dokumentacji medycznej wytworzonej od dnia [...] czerwca 2009 r., tj. od obowiązywania ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w nieprzekraczalnym trzydziestodniowy«! terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

II. przez złożenie oświadczenia o przeproszeniu pacjentów za zwracanie się przez personel Szpitala do pacjentów z pominięciem form powszechnie uznanych za grzecznościowe, za zmuszanie pacjentów do wykonywania prac mogących uchodzić za ciężkie oraz czynności porządkowych należących do obowiązków personelu Szpitala oraz za niestosowanie parawanów, zasłaniających pacjentów podczas udzielania im świadczeń zdrowotnych, i udostępnieniu pacjentom ww. oświadczenia na piśmie w formie ogłoszenia formatu A4, gdzie treść przedstawiono czcionką Arial lub Times New Roman o wielkości co najmniej 14 punktów, na białym tle, poprzez umieszczenie jego na okres trzydziestu dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów na każdym Oddziale Szpitala,

b) złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania pozostałych wszystkich praktyk, które naruszają zbiorowe prawa pacjentów oraz realizacji działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia tych praw w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

8) uznał praktyki stosowane przez Szpital na wszystkich oddziałach Szpitala, polegające na pobieraniu od pacjentów opłat za energię elektryczną zużytą do przygotowania herbaty, kawy, prania, strzyżenia lub naładowania telefonów komórkowych, za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do poszanowania godności, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy i stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 20 lutego 2016 r.

Organ podsumował zarzuty sformułowane przez Szpital, we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r., wskazując, iż dotyczyły one wydania decyzji bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), niewykonalności (art. 156 § I pkt 5 k.p.a.), faktu że jej wykonanie wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.).

W tym kontekście stwierdził, że przez pojęcie decyzji wydanej "bez podstawy prawnej" należy rozumieć sytuację, w której brak było przepisów prawa materialnego lub formalnej podstawy do dokonania rozstrzygnięcia.

Podstawą prawną decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r. były przepisy art. 59 ust. 1 pkt 1 oraz art. 64 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

W przedmiotowej decyzji, Rzecznik Praw Pacjenta nie twierdził, aby w Szpitalu obowiązywało rozporządzenie w sprawie podawania pacjentom leków w formie rozpuszczonej. Decyzja w powyższym zakresie została oparta m.in. na dokumentacji medycznej, oświadczeniach pacjentów, notatkach służbowych sporządzonych na miejscu oraz na podstawie naocznych obserwacji pracowników Biura Rzecznika Praw Pacjenta, którzy udokumentowali (materiał zdjęciowy) praktykę na I Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym, na II Oddziale Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe oraz na III Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu.

Na poparcie bezprawności oraz szkodliwego wpływu tej praktyki na proces udzielania pacjentom świadczeń zdrowotnych, Rzecznik Praw Pacjenta przywołał przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (art. 22 i art. 23) oraz art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Powyższe stanowisko potwierdziły opinie Konsultanta Krajowego w dziedzinie psychiatrii, Konsultanta Krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego, Konsultanta Krajowego w dziedzinie farmacji szpitalnej oraz Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii.

Zarzut Szpitala, iż Rzecznik Praw Pacjenta naruszył art. 8, 9, 10, 11, 77 § 1 k.p.a., a także art. 80 i 81 k.p.a. został oceniony jako niezasadny. Organ dysponował czterema opiniami specjalistów. Pismem z dnia [...] marca 2016 r., podmiot leczniczy został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 k.p.a.). W dniu [...] marca 2016 r. pełnomocnik Szpitala zapoznał się z materiałem dowodowym, pełnomocnik Szpitala otrzymał kopię 10 płyt DVD oraz 3 płyty CD.

W treści decyzji organ wyjaśnił zasadność rozstrzygnięcia, nie pominął żadnych dowodów zgromadzonych w sprawie.

Twierdzenie Szpitala, iż do naruszenia zbiorowych praw pacjentów, może dojść tylko i wyłącznie w przypadku wystąpienia łącznie wszystkich przesłanek określonych w przepisie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r., tj. bezprawności, zorganizowania, działania lub zaniechania, a przede wszystkim celu majątkowego, jest następstwem błędnej interpretacji tego przepisu. Ustawodawca w dyspozycji art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy użył sformułowania "w szczególności", a tym samym pozostawił otwarty katalog przyczyn, dla których podmiot leczniczy może dopuścić się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów.

Zarzut, jakoby obowiązek zaniechania stosowania leków w formie zawiesiny, bez uzasadnienia medycznego, uniemożliwiał w określonych sytuacjach leczenie pacjenta, był zdaniem organu chybiony.

Zastrzeżenia Rzecznika wzbudziła stosowana przez Szpital praktyka, podawania wszystkim pacjentom poszczególnych oddziałów Szpitala, leków w formie rozpuszczonej. Ustalono, że zasadą na wszystkich oddziałach, za wyjątkiem IV Oddziału Terapii Uzależnień od Alkoholu, było podawanie pacjentom leków rozpuszczonych w wodzie, bez względu na stan ich zdrowia.

Argument, iż decyzja organu była niewykonalna w dniu jej wykonania uznano za oczywiście nieuzasadniony. Nakazy sformułowane w decyzji nie wyczerpują znamion jakiegokolwiek czynu zabronionego lub deliktu administracyjnego.

Zebrany w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów materiał dowodowy (dokumentacja medyczna, notatki służbowe, oświadczenia pacjentów, wykonane zdjęcia) potwierdziły, że na I Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym, II Oddziale Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe oraz na III Oddziale Psychiatrycznym Ogólnym z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu, nie stosowano indywidualnych programów terapii. Zamieszczany w dokumentacji medycznej pacjentów "Plan Terapeutyczny" zawsze zawierał sześć punktów oraz nie miał charakteru indywidualnego. Stanowił kopię/blankiet planów innych pacjentów.

Powyższe, naruszało przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Załącznik nr 1, roz. VIII, pkt 2) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 kwietnia 2014 r. w sprawie zajęć rehabilitacyjnych organizowanych w szpitalach psychiatrycznych (m.in. § 5 ust. 1 i 3, § 7 ust. 1 i 2).

Pacjenci II Oddziału Psychiatrii Sądowej Zabezpieczenie Podstawowe, w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów podnieśli, iż od października/listopada 2015 r. nie wychodzili na spacery. Natomiast pacjenci III Oddziału Psychiatrycznego Ogólnego z Pododdziałem Terapii Uzależnień od Alkoholu oświadczyli Rzecznikowi Praw Pacjenta, że od jesieni 2015 r. nie mieli możliwości ruchu na świeżym powietrzu. Ustalono, że jedynym ogólnodostępnym sposobem na przebywanie pacjentów na świeżym powietrzu był przylegający do ww. Oddziału okratowany taras, pełniący jednocześnie funkcję palarni papierosów. Z kolei pacjentki I Oddziału Psychiatrycznego Ogólnego wskazały, że ostatni raz spacerowały po parku "gdy było ciepło". Braki personalne nie mogły stanowić usprawiedliwienia dla tej sytuacji.

Dalej Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że w kwestionowanej decyzji nie musiał wykazać, iż Szpital podejmował ww. praktyki celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Ustawodawca w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy użył bowiem słowa "w szczególności" pozostawiając otwarty katalog celów stosowania praktyk.

Rzecznik Praw Pacjenta w decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. ustalił, że na Izbie Przyjęć Szpitala brak było stałej obsady personelu. W razie konieczności, lekarz i pielęgniarka, pełniący dyżur na innym oddziale Szpitala, udzielali świadczeń zdrowotnych w ramach Izby Przyjęć. Powyższa praktyka Szpitala była sprzeczna z pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz z art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Ustalono, że w dniach od 1 marca 2016 r. do dnia 4 marca 2016 r., Szpital nie zapewniał pacjentom dostępu do świadczeń w zakresie lecznictwa stomatologicznego finansowanych ze środków publicznych (skargi pacjentów, dokumentacja medyczna). Działanie to naruszało § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

Ponadto, Szpital postawił decyzji Rzecznika Praw Pacjenta zarzut wydania jej z rażącym naruszeniem prawa - w sposób ogólny, bez podania uzasadnienia, bez powiązania z przepisami.

Szpital nie spełniał wymogów dotyczących dostępu do łóżek pacjentów z trzech stron, w tym dwóch dłuższych (I, II i III Oddział). Łóżka pacjentów były złączane bokami, tworząc jednolite powierzchnie. Pacjenci umieszczani byli na korytarzu, a w dwóch przypadkach w bezpośredniej bliskości toalety. Szpital nie wypełniał wymogów określonych w § 15, § 18 – 20 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Ustalenia Rzecznika Praw Pacjenta potwierdził Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], który po przeprowadzeniu kontroli interwencyjnej, stwierdził, że na I Oddziale prawie 50% łóżek nie ma dostępu z trzech stron, w tym dwóch dłuższych, na II Oddziale ok. 30%, natomiast na III Oddziale ok. 40%. Na dzień 16 - 18 maja 2016 r. w Szpitalu przebywało 7 pacjentów więcej, niż liczba zarejestrowanych łóżek.

Organ wydając decyzję brał pod rozwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Szpital nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu w sprawie ograniczenia liczby przyjmowanych pacjentów.

Pracownicy Biura Rzecznika Praw Pacjenta ustalili, iż 1 marca 2016 r. (pierwszy dzień badania sprawy na miejscu) w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych Szpitala brak było środków czystości, przez co został naruszony § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Nie stosowano parawanów zasłaniających pacjentów od innych hospitalizowanych, przez co nie zapewniono minimum prywatności i intymności. Łóżka pacjentów znajdujące się na korytarzu, nie były odgrodzone parawanami od widoku osób spacerujących po korytarzu lub oglądających telewizję.

Naruszenie przez Szpital art. 20 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, było bezprawnością określoną w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W toku postępowania ustalono, że personel medyczny Szpital zwracał się do pacjentów z pominięciem form grzecznościowych. Powyższe ustalenia potwierdzili pacjenci, jak również personel medyczny (Dyrektor Szpitala, Ordynator III Oddziału).

Ustalono, że pacjenci hospitalizowani na IV Oddziale, wozili specjalnym wózkiem z budynku głównego (kuchnia) na oddział termosy z jedzeniem i piciem. Takiej praktyki nie można było kwalifikować jako tzw. trening umiejętności społecznych. Również sprzątanie korytarza, czy łazienki, nie miało celu terapeutycznego.

Dokumentacja medyczna była prowadzona w sposób nieodpowiadający przepisom prawa, co ustalono po analizie historii choroby oraz Księgi Raportów Pielęgniarskich. Natomiast zszycie kart, ich chronologiczne ułożenie lub ponumerowanie, które zalecił Rzecznik Praw Pacjenta, nie mogą zostać uznane za czyn przestępczy (art. 156 § 1 ust. 5 i 6 k.p.a.), gdyż działanie to nie wyczerpuje znamion czynu zabronionego.

Nieudostępnianie oryginałów dokumentacji medycznej wszystkim pacjentom, usankcjonowane postanowieniami aktu prawa wewnętrznego, miało zorganizowany charakter. Wykluczenie przez Szpital udostępniania oryginałów dokumentacji medycznej, wymuszało wydawanie kopii dokumentacji, za którą należało wnieść stosowną opłatę. W niniejszej praktyce wystąpiła przesłanka celu majątkowego.

Rzecznik Praw Pacjenta w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ustalił, iż Szpital nie stosował i nie wydawał pacjentom kart depozytowych. Naruszenie przez Szpital art. 39 ustawy oprawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 lipca 2009 r. w sprawie prowadzenia depozytów w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej świadczyło o bezprawności działania.

W Izbie Przyjęć brak było informacji o prawach pacjenta, określonych w ustawie oraz przepisach odrębnych. Ponadto, Szpital nie udostępnił na IV Oddziale danych teleadresowych Biura Rzecznika Praw Pacjenta. Wynikało to ze sporządzonej dokumentacji fotograficznej.

Szpital nie zgodził się z nakazem przeproszenia pacjentów za naruszenie ich prawa do intymności i godności, gdyż jak twierdził, nie ma on uzasadnienia w żadnej normie prawnej. Nakaz miał na celu realizację działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Przeproszenie pacjentów na piśmie powinno zostać wykonane przez Kierownictwo Szpitala, gdyż na nim w szczególności ciąży obowiązek dbania o przestrzeganie praw pacjenta przez zatrudniony personel.

Wojewódzki Szpital [...] w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2016 r., o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Domagając się jej uchylenia zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6 k.p.a. zw. z art. 7, 10, 77 § 1, 80, 81 k.p.a. oraz z naruszeniem z art. 59 ust. 1 i art. 64 ust. 1 ustawy dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Rzecznik Praw Pacjenta dopuścił się rażącego naruszenia art. 7 i art. 10 k.p.a. przez pozbawienia Szpitala prawa do złożenia wyjaśnień do protokołu pokontrolnego z [...] kwietnia 2016 roku, który wpłynął do Szpitala w tym samym dniu, co decyzja z [...] kwietnia 2016 roku, tj. [...] kwietnia 2016 roku.

W ramach przeprowadzonej kontroli Rzecznik Praw Pacjenta pominął dowody w postaci protokołów kontrolnych innych podmiotów, które weryfikowały działalność Szpitala, tj. przeprowadzanych przez sędziów penitencjarnych, Urząd Marszałkowski Województwa [...], Wojewodę [...]. W ramach tych kontroli nie wskazano na uchybienia podniesione przez Rzecznika Praw Pacjenta.

W ocenie Szpitala decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z [...] kwietnia 2016 r. była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały, nadto zastosowanie się do nakazów zawartych w części decyzji skutkowałoby popełnieniem czynu zagrożonego karą.

Organ w kwestionowanej decyzji uznał, iż podawanie leków w formie zawiesiny, narusza zbiorowe prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością (art. 8 ustawy). Jednak brak jest jakichkolwiek dowodów medycznych, które potwierdzałyby ustalenia w zakresie ewentualnej szkodliwości tej praktyki.

W ocenie Skarżącego decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z [...] kwietnia 2016 r. w zakresie nakazu uzupełnienia z datą wsteczną niekompletnej dokumentacji w sposób ewidentny jest nieważna, gdyż niewykonalna. Nakazanie uzupełnienia dokumentacji wytworzonej od dnia [...] czerwca 2009 r. jest niewykonalne i wypełniałoby znamiona przestępstwa z art. 270 Kodeksu karnego.

Naruszeniem art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. było również w ocenie Szpitala zobowiązanie go do opublikowania oświadczenia o przeproszeniu pacjentów. Rzecznika Praw Pacjenta nie określił bowiem treści przeprosin, tj. nie wskazał czy przeproszenie pacjentów ma dotyczyć pacjentów obecnych, czy też byłych. Ponadto w decyzji nie sprecyzowano czy przeprosiny mają być podpisane tylko przez dyrektora Szpitala, czy też przez konkretnych lub wszystkich pracowników.

W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna.

Wskazać należy, że decyzja organu administracji publicznej może zostać uznana za nieważną jeżeli została wydana z rażącym naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W orzecznictwie podkreśla się, że rażące naruszenie prawa wystąpi wówczas gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa musi być oczywiste, wyraźne i bezsporne. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania (nałożenia).

Ustawodawca w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. umożliwił stwierdzenie nieważności decyzji również wtedy, gdy jest ona niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Przez niewykonalność decyzji mającą charakter trwały rozumie się taką decyzję, której adresat jest na stałe pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Aby móc stwierdzić na tej podstawie nieważność decyzji należy wykazać, że nie można jej wykonać z przyczyn obiektywnych. Nie stanowią powodów niewykonalności ani przeszkody ekonomiczne, ani finansowe albo negatywne nastawienie adresatów decyzji i innych podmiotów do wydanej decyzji.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. organ stwierdza nieważność decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Za "czyn zagrożony karą" należy rozumieć czyny, które są zagrożone sankcją przewidzianą w szczególności w Kodeksie karnym.

Przyczyna nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. stanowi kwalifikowaną postać niewykonalności prawnej decyzji. Przesłanka ta zaistnieje, gdy wykonanie decyzji spowoduje czyn zagrożony karą - przestępstwo bądź wykroczenie, jak również zagrożony karą pieniężną wymierzaną przez organy administracyjne.

We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r. o uznaniu praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów, Szpital kwestionował każdy z przejawów naruszeń, objęty decyzją i co do zasady, nie zgadzał się z ustaleniami Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

Podstawą materialnoprawną kwestionowanej w trybie nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r., był art. 59 ust. 1 pkt 1 i art. 64 ust. 1-4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, (teks jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 186). Zgodnie z tymi przepisami w przypadku wydania przez Rzecznika decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji tej Rzecznik może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Definicję praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów zawiera art. 59 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie z jego treścią przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych.

Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów (ust. 2 ww. przepisu).

Naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga zaistnienia określonych przesłanek: bezprawności zorganizowanego działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, mającego na celu pozbawienie pacjenta praw lub ich ograniczenie. Bezprawność to zachowanie sprzeczne z ww. ustawą i innymi ustawami określającymi prawa pacjenta i zobowiązania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z norm określonych we wskazanych przepisach. Odpowiedzialność na podstawie przywołanego przepisu zachodzi również w przypadku działania w innym celu i przewidywanie możliwości pozbawienia pacjenta praw lub ich ograniczenia.

W świetle powyższego nie jest ważny skutek, tylko sam fakt określonego zachowania, tzn. podjęte zachowania nie muszą w istocie doprowadzić do pozbawienia lub ograniczenia praw pacjenta. W powyższym przepisie chodzi o zapewnienie szczególnej ochrony w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentom jako zbiorowości, grupie, niezależnie od podstawy prawnej świadczenia zdrowotnego.

Aby praktyka została zakwalifikowana jako naruszająca zbiorowe prawa pacjentów, konieczne jest wykazanie, że dochodzi do naruszenia praw nieoznaczonej z góry większej liczby pacjentów. Naruszenie zbiorowych praw pacjentów wymaga powtarzalności zachowania, wskazującej na stałość postępowania. Praktyka określona w art. 59 ust. 1 pkt 1 ma polegać na zachowaniu bezprawnym oraz zorganizowanym. Bezprawność to zachowanie sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub niedopełnienie obowiązku wynikającego z normy prawnej, orzeczenia sądowego lub zobowiązania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2826/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżący podniósł, że Rzecznik Praw Pacjenta nie wykazał jednoczesnego spełnienia wszystkich przesłanek z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z powyższego zarzutu Szpital wywodził, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Twierdzenie to było całkowicie bezpodstawne.

W słusznej ocenie Rzecznika Praw Pacjenta w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją ostateczną, ziściły się przesłanki wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy - uprawnione było wydanie decyzji o uznaniu praktyk stosowanych przez Szpital za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów. Prawidłowa jest w tym zakresie argumentacja Rzecznika Praw Pacjenta wyrażona w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Twierdzenia skarżącego, że kwestionowana decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa, była niewykonalna, jej wykonanie skutkowałby odpowiedzialnością karną, a także dyscyplinarną dyrektora Szpitala były bezzasadne.

Nie stanowią powodu niewykonalności decyzji ani przeszkody ekonomiczne, ani finansowe, ani też trudności techniczne, czy też negatywne nastawienie adresatów decyzji do jej wykonania. Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Nie stanowią o faktycznej niewykonalności decyzji różnego rodzaju trudności w wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją.

Należy podkreślić, że Szpital nie złożył skargi do sądu administracyjnego na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Obecnie decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r., mogła być zbadana tylko w taki sposób, jaki jest adekwatny do kontroli w trybie nadzwyczajnym-nieważnościowym. Instytucja stwierdzenia nieważności nie polega na polemice z rozstrzygnięciem, przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, lecz zbadanie zaistnienia przesłanek nieważności.

Zatem ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie rozstrzygnięcie.

Nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego w jego całokształcie. Oceny prawidłowości decyzji dokonuje się wyłącznie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej i w odniesieniu do wskazywanych oraz potencjalnych przesłanek nieważności.

Tymczasem charakter sformułowanych przez Szpital zarzutów dowodzi, iż w istocie nie dotyczą one weryfikacji decyzji wydanej w postepowaniu nadzwyczajnym, ale decyzji merytorycznej z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Chybiony był zarzut rażącego naruszenia zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) przez niezapewnienie skarżącemu możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym (art. 10 k.p.a.).

Jak wyjaśnił w odpowiedzi na skargę Rzecznik Prawa Pacjenta, czynności kontrolne zostały przeprowadzone w ramach postępowania indywidualnego (wyjaśniającego) prowadzonego przez Wydział do spraw Zdrowia Psychicznego Biura. Również protokół dokumentujący te czynności został sporządzony w ramach tego postępowania.

Natomiast postępowanie w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów prowadzone było przez Wydział Prawny Biura. Postępowania toczyły się równocześnie, jednakże w odrębnym zakresie. Protokół zbadania sprawy na miejscu został doręczony Szpitalowi wraz z rozstrzygnięciem w sprawie indywidualnej, którego stanowił integralna część. Decyzja oraz rozstrzygnięcie zostały odebrane przez Szpital w tym samym dniu, tj. [...] kwietnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Wskazane akty dotyczą odrębnych postępowań.

Szpital został poinformowany, że materiał dowodowy (nie protokół, gdyż ten jeszcze nie istniał), zebrany w trakcie czynności zbadania sprawy na miejscu, przeprowadzonych na podstawie art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy, w dniach 1-4 marca 2016 r., w ramach prowadzonego równocześnie postępowania wyjaśniającego o sygn. akt: [...], został włączony do akt postępowania pod sygn. akt: [...]. Skarżący został również powiadomiony, że w trakcie przeprowadzonych czynności, pracownicy organu zweryfikowali realizację zaleceń Rzecznika Praw Pacjenta, zawartych w protokole ze zbadania sprawy na miejscu o sygn. akt: [...] z dnia [...] października 2013 r.

Szpital został poinformowany, że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 65 ustawy, stronie postępowania przysługuje możliwość wypowiedzenia się oraz zgłoszonych żądań. Pełnomocnik Szpitala w dniu [...] marca 2016 r. zapoznał się z aktami postępowania i zajął stanowisko w sprawie.

Decyzja organu z dnia [...] kwietnia 2016 r. została wydana w oparciu o materiał dowodowy, na który składały się m.in.: notatki służbowe oraz spostrzeżenia pracowników, dokumentacja fotograficzna, dokumentacja medyczna pacjentów, rozmowy z pacjentami oraz personelem medycznym, a także wyjaśnienia Szpitala i obowiązujące akty prawa wewnętrznego (regulamin organizacyjny).

Protokół ze zbadania sprawy na miejscu o sygn. akt: [...]. nie stanowił podstawy decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. o sygn. akt: [...], nie został włączony do akt postępowania.

Organ kilkukrotnie odwołał się w jej treści do protokołu ze zbadania sprawy na miejscu o sygn. akt: [...] z dnia [...] października 2013 r., co miało na celu wykazanie, iż mimo nałożonego w 2013 r. obowiązku, Szpital do 2016 r. nie wyeliminował stwierdzonych nieprawidłowości.

W toku postępowania organ zebrał obszerny materiał dowodowy (vide wielkość materiału zdjęciowego), który został następnie poddany analizie.

Nadto załączone do skargi dokumenty, powoływane jako dowód wadliwości kwestionowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., pochodzą z okresu późniejszego niż decyzja, np.: wystąpienie pokontrolne Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] z dnia [...] października 2016 r., wystąpienie pokontrolne [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] września 2016 r., protokół kontroli z dnia [...] sierpnia 2016 r., sprawozdanie sędziego penitencjarnego z dnia [...] maja 2016 r. Dodatkowo pochodzą od organów, które nie były uprawnione do orzekania w przedmiocie naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

W kwestiach medycznych, decyzja Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2016 r. oparta została na opiniach Konsultanta Krajowego w dziedzinie psychiatrii - prof. P. G., Konsultanta Krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego - dr hab. E. W., Konsultanta Krajowego w dziedzinie farmacji szpitalnej - prof. dr hab. E. G. oraz Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii - lek. med. T. T.

Aspekty medyczne związane z podawaniem pacjentom leków psychotropowych w formie rozpuszczonej, zostały dostatecznie wyjaśnione w decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. (opinie Konsultantów Krajowych). W tym aspekcie brak było oczywistości naruszenia prawa, czyli rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.

Zastrzeżenia organu dotyczyły podawania w formie rozpuszczonej leków psychotropowych - pacjentom hospitalizowanym na poszczególnych oddziałach Szpitala, którzy tego rodzaju leki mieli zlecone. Organ zasadnie wywodził, że podawanie leków w taki sposób, miało miejsce bez uzasadnienia medycznego, z pominięciem indywidualnej diagnozy.

Rzecznik Praw Pacjenta zalecił uporządkowanie dokumentacji medycznej poprzez uzupełnienie oznaczeń podmiotu leczniczego (§ 10 ust. 1 rozporządzenia) i danych pacjentów oraz wpisaniu kodów jednostek chorobowych (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). To samo dotyczyło uzupełnienia dokumentacji medycznej w przypadku brakujących podpisów przy pieczątkach osób zlecających leki oraz braku pieczątek przy podpisach osób (§ 4 ust. 2 rozporządzenia).

Prawidłowe było zobowiązanie Szpitala do pobrania od pacjentów oświadczeń w przedmiocie upoważnienia do uzyskania informacji o stanie zdrowia i dokumentacji medycznej, które powinny znajdować się w każdej historii choroby (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Organ zobowiązał skarżącego do załączenia do dokumentacji medycznej zawierającej nieczytelne wpisy, jej odpisów, umożliwiających odczytanie (§ 4 ust. 1 rozporządzenia).

Zarzut, iż zalecenia organu były niemożliwe do wykonania lub też ich wykonanie stanowiłoby czyn zagrożony karą (art. 270 k.k.) jest bezpodstawny.

Wskazać należy, że przestępstwo z art. 270 § 1 k.k. może być popełnione albo przez podrobienie bądź przerobienie dokumentu w celu użycia za autentyczny, albo przez używanie tak sfałszowanego dokumentu jako autentycznego. Nie jest przestępstwem zmiana treści dokumentu przez osobę, która była jego pierwotnym autorem, tj. od której dokument pochodził. Nie jest przerobieniem dokumentu nadanie mu innej treści przez osobę, od której dokument pochodzi.

Zszycie kart, chronologiczne ich ułożenie lub ponumerowanie (§ 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania) które zlecił Rzecznik Praw Pacjenta - nie mogło zostać uznane za czyn przestępczy (art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.), gdyż działanie to oczywiście nie wyczerpuje znamion czynu zabronionego.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż nadzwyczajne postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.