Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1172/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 39
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku Spółki Akcyjnej [...] z siedzibą w [...] , odmówił zatwierdzenia podziału działki nr [...]

o powierzchni [...] ha, z obrębu ewidencyjnego nr [...] ([...] ), położonej

w [...] w rejonie ulicy Stacyjnej, będącej własnością Skarbu Państwa,

w wieczystym użytkowaniu [...] S.A. z siedzibą

w[...}.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż myśl art. 95 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", niezależnie od ustaleń planu miejscowego,

a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy

i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych. Organ I instancji podkreślił, że przepis ten stanowi odstępstwo od generalnej zasady obowiązującej przy dokonywaniu podziałów nieruchomości, wyrażonej w art. 93 ust. 1 u.g.n. i nie może być wobec niego zastosowana wykładnia rozszerzająca. Natomiast art. 39 ustawy z dnia

8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[..] " (Dz. U. z 2000 r. nr 84, poz. 948 ze zm.) zwanej dalej "ustawą o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] ", dotyczy zagadnień związanych z gospodarowaniem mieniem [..] S.A., czyli podmiotu już przekształconego w spółkę akcyjną.

Na podstawie powyższych przepisów, organ I instancji stwierdził, że nie mogą one stanowić podstawy prawnej podziału nieruchomości wnioskowanej przez Spółkę Akcyjną [...] , oraz że nie mają one ze sobą związku, bowiem dotyczą różnych zagadnień. Wnioskodawca błędnie uznał, że przysługuje mu przy podziale działki uprawnienie do skorzystania z art. 95 pkt 5 u.g.n., ponieważ jest podmiotem prawnym, którego przekształcenie własnościowe z przedsiębiorstwa państwowego "[...] " w spółkę akcyjną "[...] S.A." już nastąpiło. Zatem celem podziału przedmiotowej działki, nie może być wydzielenie części mienia nieruchomego przedsiębiorstwa państwowego. Organ stwierdził, iż jego ustalenia potwierdza również zapis we wniosku dotyczący określenia przeznaczenia projektowanych do wydzielenia działek, tj. "działka nr [...] - pozostaje w PKP S.A., działka nr [..] - [...] S.A. - planowana do zbycia Gminie Miasto [...] jako przedłużenie ul. [...] ."

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka Akcyjna [..] podkreśliła, że trafnie przywołała we wniosku o podział art. 95 pkt 5 u.g.n. oraz art. 39 ustawy

o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] . Przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego [...] w spółkę akcyjną [..] S.A., której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem nastąpiło na mocy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] ", która weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli od tej daty istnieje [...] S.A. w miejsce przedsiębiorstwa państwowego [...] . Na mocy powyższej ustawy nastąpiła restrukturyzacja organizacyjna [...] S.A. (powstały różne spółki kolejowe- przewozowe, infrastrukturalna, energetyki kolejowej itp.) oraz ciągle trwa proces restrukturyzacji majątkowej i własnościowej, polegający na uwłaszczeniu działek oraz ich podziale w celu wyposażenia spółek [...] w majątek którym gospodarują.

Dodatkowo w odwołaniu podniesiono, że w oparciu o art. 95 pkt 5 u.g.n., decyzjami Prezydenta Miasta Szczecin z 2005 i 2006 roku zostały podzielone działki, na których położona jest stacja kolejowa Szczecin [...] Osobowa, a zatem organ rozpoczął błędnie interpretować ustawę o gospodarce nieruchomościami i o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] .

Decyzją z dnia [...] r., znak SKO.[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium zauważyło, że stanowisko organu

I instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie można zastosować przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albowiem takie prawo wygasło z uwagi na zakończenie procesu dotyczącego przekształceń własnościowych [...] , nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach i faktycznym stanie realizacji ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] . Pojęcie przekształceń własnościowych nie może być bowiem ograniczane do samej komercjalizacji, gdyż

w polskim prawodawstwie dotyczy ono także prywatyzacji a w przypadku [...] - restrukturyzacji. W powyższych przypadkach komercjalizacja co do zasady jest tylko wstępnym etapem procesu przekształcenia własnościowego, który kończy się wraz ze zbyciem akcji ( udziałów przez Skarb Państwa). W przypadku [...] proces prywatyzacji ma zostać zgodnie z wolą ustawodawcy poprzedzony dodatkowo restrukturyzacją.

Organ II instancji wskazał również na niewłaściwe utożsamianie przez organ

I instancji - "przekształcenia własnościowego" w rozumieniu art. 95 pkt 5 u.g.n jedynie z wydzielaniem mienia nieruchomego przedsiębiorstwa państwowego. Takie ograniczenie podmiotowe nie występuje bowiem w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Przekształcenie może zatem dotyczyć każdego podmiotu gospodarczego w którym jest ono dokonywane, w szczególności w fazie komercjalizacji, restrukturyzacji czy prywatyzacji o ile dane działanie pozostaje

w związku z przekształceniem własnościowym.

Nie jest zatem wykluczone dokonywanie podziału nieruchomości na wniosek skomercjalizowanego przedsiębiorstwa PKP w oparciu o art. 95 pkt 5 u.g.n. W takim jednak przypadku wnioskodawca winien wykazać we wniosku, iż podejmowane działanie jest elementem przekształceń własnościowych wynikających z ustawy, nie zaś elementem zwykłej (bieżącej) działalności spółki. Dla tego drugiego przypadku ustawodawca nie przewidział odstępstw od zasad dokonywania podziałów i tym samym winny one następować na podstawie zasad ogólnych.

Organ odwoławczy odnosząc się do twierdzeń Spółki, że planowany podział ma stanowić element gospodarowania mieniem spółki w myśl art. 39 ustawy

o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP podał, iż przepis ten nie znajduje się w rozdziałach 2,3,4,4a,5 czy 8 stawy prywatyzacyjnej (odpowiednio: Komercjalizacja [...] , Restrukturyzacja organizacyjna [...] S.A., Restrukturyzacja finansowa, Restrukturyzacja finansowa zobowiązań cywilnoprawnych, restrukturyzacja majątkowa, restrukturyzacja majątkowa) lecz został wyraźnie wyodrębniony w specjalnym rozdziale dotyczącym wyłącznie gospodarowania mieniem [...] S.A. -a więc dotyczącym co do zasady bieżącej działalności spółki prawa handlowego.

Organ odwoławczy zauważył, iż we wniosku o podział Spółka wskazała, że działka [..] ma pozostać w [...] S.A. zaś działka [...] - ma zostać zbyta Gminie Miasto [...] jako przedłużenie istniejącej ulicy. Powyższe zostało w odwołaniu zmodyfikowane poprzez wskazanie, że działka [...] ma stanowić aport dla spółki PLK, jednakże nie przedstawiono żadnych dowodów ani przekonującej argumentacji, iż działanie takie ma być częścią restrukturyzacji [...] . Podtrzymano natomiast twierdzenie, że ma no stanowić element gospodarowania mieniem [...] S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mając powyższe na uwadze stwierdziło, podobnie jak organ I instancji, iż nie ma możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 95 pkt 5 u.g.n., gdyż brak jest podstaw do uznania w szczególności, że wszelkie czynności dotyczące gospodarowania mieniem przez [...] S.A. stanowią element przekształceń własnościowych [...] , o których mowa w ustawie.

Odnosząc się do powoływanej przez stronę argumentacji, iż poprzednie podziały nieruchomości były dokonywane na analogicznej jak wnioskowana podstawie Kolegium zaznaczyło, że w każdym postępowaniu administracyjnym ocenie podlega całokształt dokumentów i okoliczności sprawy i to one mają decydujące znaczenie dla postępowania. Dodatkowo organ podał, iż w podstawie prawnej decyzji z [...] r. wskazano rozdział 3 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] Powyższe może wskazywać, iż działanie wnioskodawcy służyło restrukturyzacji organizacyjnej [...] S.A. i jako takie zostało zakwalifikowane jako realizacja przepisów dotyczących przekształceń własnościowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] Spółka Akcyjna [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zarzuciła naruszenie przepisów prawa w szczególności art. 95 pkt 5 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 13-21 i 39 ustawy z 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] ".

Skarżąca podniosła, że art. 95 pkt 5 u.g.n. stanowi, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych. Takimi przepisami są przepisy ustawy z dnia

8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] ". Zakres przedmiotowy ustawy obejmuje komercjalizację przedsiębiorstwa państwowego [...] oraz restrukturyzację spółki akcyjnej powstałej w wyniku komercjalizacji [...] , działającej pod firmą "[...] - Spółka Akcyjna". Komercjalizacja polega na przekształceniu [...] w spółkę akcyjną a restrukturyzacja [...] . obejmuje działania zmieniające strukturę przedsiębiorstwa spółki polegającą na: utworzeniu przez [...] . spółek przewozowych, spółki zarządzającej liniami kolejowymi oraz innych spółek, gospodarowaniu mieniem, w szczególności poprzez wnoszenie do spółek, sprzedaż, oddawanie do odpłatnego korzystania, a także zbywanie mienia zbędnego, w tym zasobów mieszkaniowych; oraz działania w zakresie poziomu i struktury zatrudnienia, zamianie wierzytelności na akcje i udziały [...] S.A. w spółkach przez nią utworzonych. W ocenie Spółki wprost z przepisów ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] wynika, że działania polegające na gospodarowaniu mieniem, bezpośrednio i wprost związane są z restrukturyzacją [...] S.A., że to jest jeden z elementów, sposobów restrukturyzacji.

Zdaniem skarżącej, nie znajduje żadnego uzasadnienia stanowisko organu według, którego realizacja przepisów dotyczących przekształceń własnościowych (art. 95 pkt 5 u.g.n.) polega na działaniu Spółki [...] S.A. uregulowanym

w rozdziałach 2,3,4,4a, 5 i 8 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [..] , a więc w tych rozdziałach ustawy, które w tytule posiadając zwrot "restrukturyzacja". Takie stanowisko zupełnie nie jest przydatne- bo np. rozdział 8 ustawy reguluje restrukturyzację zatrudnienia - a to nie ma zupełnie związku

z działaniem podejmowanym w trybie art. 95 ustawy o u.g.n., tj. podziałem nieruchomości. Spółka wskazała, że podział nieruchomości dokonywany jest w celu przekazania działki wydzielonej do spółki zarządzającej liniami kolejowymi ([...] S.A.) Już chociażby z tego powodu następuje realizacja przekształceń własnościowych. Z przepisów dotyczących przekształceń własnościowych, tj. ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji [...] wynika jednak, że restrukturyzacja [...] S.A. polega na gospodarowaniu mieniem w każdej postaci wymienionej w art. 2 ust.3 pkt 2 ustawy -wnoszenie aportem, sprzedaż, oddawanie do odpłatnego korzystania, zbywanie zbędnego mienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [..] odmawiającą Spółce Akcyjnej [...] zatwierdzenia podziału działki [...] o powierzchni[...] , obręb ewidencyjny nr [...] ([...] ), wchodzącej w skład nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr SZ1S/00143123/4, położonej w [...] przy ul. [...] j, będącej własnością Skarbu Państwa w wieczystym użytkowaniu [...] SA z siedzibą[...] .

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 95 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu: realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych oraz art. 39 ustawy z dnia

8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] "(Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm). Przepis ten stanowi z kolei, że:

1. [...] SA gospodaruje mieniem, w szczególności przez wnoszenie do spółek, sprzedaż, oddawanie do odpłatnego korzystania w drodze umów prawa cywilnego, a także przez zbywanie mienia zbędnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Gospodarowanie budynkami mieszkalnymi i lokalami mieszkalnymi regulują przepisy rozdziału 7 oraz przepisy art. 81.

3. Mienie [...] SA może być przekazane nieodpłatnie, w drodze umowy, na własność jednostkom samorządu terytorialnego, na cele związane

z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych tych jednostek w dziedzinie transportu.

4. Mienie, którego zagospodarowanie, na zasadach określonych w ust. 1 i ust. 2, nie jest możliwe, a względy ekonomiczne nie uzasadniają jego utrzymywania, może zostać zlikwidowane lub przekazane nieodpłatnie Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego lub państwowym jednostkom organizacyjnym.

5. [...] SA może pomniejszyć kapitał zapasowy o wartość księgową netto przekazywanego mienia w postaci środków trwałych.

W pierwszej kolejności warto przypomnieć, że zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy

o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94.

Art. 95 powołanej wyżej ustawy określa sytuacje, w których dopuszcza się odstępstwa od ustaleń planu, a w razie jego braku- od ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ustawodawca przewidział w punkcie 5 tego przepisu, że podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych. Niewątpliwie ustawa z dnia 8 września 2000 r.

o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...] " jest aktem normatywnym, o którym mowa w ww. przepisie.

Skarżąca Spółka w celu realizacji uprawnień zawartych w ww. ustawie wystąpiła do organu I instancji w dniu [...] r. z wnioskiem o zatwierdzenie podziału działki nr [...] wskazując, że powstała w wyniku podziału działka nr[...] pozostanie w użytkowaniu wieczystym[...] SA, natomiast działkę nr [...] zaplanowano do zbycia na rzecz Gminy Miasta Szczecin jako przedłużenie ulicy Jesiennej. Na etapie postępowania odwoławczego skarżąca skorygowała swoje zamierzenia co do działek podlegających podziałowi wskazując, że powstała w wyniku podziału działka nr [...] zostanie wniesiona aportem do Spółki PLK celem dołączenia do działki [...] , obręb [...] Szczecin. W odwołaniu skarżąca podała, że proces przygotowywania aportów dla największych spółek, powstałych w wyniku restrukturyzacji [...] , czyli [...] jest zaawansowany, ale nie został zakończony.

Zauważyć należy, że art. 95 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dopuszczający podział nieruchomości niezależnie od ustaleń planu miejscowego, jako mający charakter odstępstwa od zasady, musi być interpretowany ściśle, by zapobiec wykładni rozszerzającej. Podział może nastąpić tylko gdy zaistnieje któraś

z sytuacji przewidzianych w art. 95, bowiem niezwiązanie ustaleniami planu przy podziale nieruchomości może mieć miejsce tylko w celach wskazanych w tym przepisie. Na powyższe zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku

z dnia 28 stycznia 2003r.sygn. akt II SA/Kr 3252/00, który w realiach tej sprawy zachowuje aktualność.

Skarżąca we wniosku o zatwierdzenie podziału nieruchomości na podstawie

art. 95 pkt 5 ugn nie wskazała, że zastosowanie tego szczególnego trybu podziału nieruchomości związane jest z przekształceniami własnościowymi w obrębie Spółki. Argument ten, nie poparty jednakże żadnymi dowodami Spółka podniosła

w odwołaniu wskazując jednocześnie, że jedna z działek, która powstanie w wyniku podziału zostanie w przyszłości wniesiona do Spółki [...] .

Nie kwestionując uprawnień [...] SA wynikających z art. 95 pkt 5 ustawy

o gospodarce nieruchomościami stwierdzić jednak należy, że Kolegium dokonało prawidłowej oceny wniosku skarżącej wskazując, że nie został wykazany cel dla którego skarżąca może korzystać z dobrodziejstwa powołanego wyżej przepisu. Oparcie się wyłącznie na nie popartych dowodami zapewnieniach Spółki nie jest wystarczające do wydania, na podstawie powołanych przepisów, decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.