Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 523/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 49 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. S. i Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi D. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2014 r., znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. i Z. S., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 3 marca 2014 r., znak: [...], ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości 25 000 zł w celu doprowadzenia do legalizacji samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego, usytuowanego na działce o nr ewid. 1033/1 i 1033/2, w miejscowości [...], gmina [...]

W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia 18 października 2013 r. Z. i T. R. zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o wybudowaniu przez J. i Z. S. – bez wymaganego pozwolenia na budowę – budynku "mieszkalnego", położonego w miejscowości [...], gm. [...].

Organ pierwszej instancji pismem z dnia 28 października 2013 r., znak: [...], zawiadomił strony, iż w dniu 20 listopada 2013 r. przeprowadzona zostanie kontrola legalności robót budowlanych wykonywanych na opisanej wyżej nieruchomości.

W wyniku przeprowadzonej kontroli pracownicy organu stwierdzili, że na działkach nr nr ewid. 1033/1 i 1033/2, położonych w miejscowości [...], J. i Z. S. prowadzą roboty budowlane związane z budową budynku gospodarczego. Ustalono, że budynek jest w stanie surowym, z dachem drewnianym, dwuspadowym, pokrytym papą. Wymiary w rzucie poziomym budynku wynoszą 12,00 m x 6,20 m, wysokość budynku wynosi 5,30 m. Budynek usytuowany jest w odległości 1,5m od granicy z działką sąsiednią nr ewid. 1039/1. W budynku wykonany został strop, ścianki działowe i komin. Ustalono, że realizacja budynku mieszkalnego, o którym mowa była w piśmie Z. i T. R. z dnia 18 października 2013 r., nie została jeszcze rozpoczęta. Podczas przeprowadzanej kontroli stwierdzono, iż pomimo posiadanej dokumentacji projektowej, inwestorzy na wykonywane roboty budowlane nie posiadają wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

W związku z tym, pismem z dnia 28 listopada 2013 r., znak [...], organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy przez J. i Z. S. budynku gospodarczego usytuowanego na działce o nr ewid. 1033/2, położonej w miejscowości [...], gmina [...].

Uznając, że zachodzi możliwość legalizacji wspomnianej samowoli budowlanej organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wstrzymał J. i Z. S., prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego oraz nałożył na nich obowiązek przedłożenia wskazanych w tym postanowieniu dokumentów w terminie do dnia 28 lutego 2014 r.

Stwierdzając, w wyniku badania przedłożonej w wyznaczonym terminie dokumentacji, że projekt zagospodarowania działki jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy, projekt budowlany jest kompletny, wykonany i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, PINB w [...], na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane, postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r., znak: [...], ustalił inwestorom opłatę legalizacyjną w wysokości 25 000 zł w celu doprowadzenia do legalizacji opisanego budynku gospodarczego.

W zażaleniu złożonym na to postanowienie J. i Z. S. wnieśli o umorzenie opłaty legalizacyjnej, wskazując, iż nie są w stanie ponieść tak dużych kosztów.

Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego, wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2014 r., utrzymał w mocy decyzję PINB w [...] z dnia 28 października 2013 r., podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu tego postanowienia. Organ drugiej instancji podkreślił, że podnoszone w zażaleniu argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej stron nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od ustalenia opłaty legalizacyjnej.

Skargę do Sądu na powyższe postanowienie odwoławczego złożyli J. i Z. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślili, że od czasu złożenia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji ich sytuacja materialna i zdrowotna znacznie się pogorszyła.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409; dalej: "ustawa"), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

W świetle ustaleń organów administracji, roboty budowlane, przeprowadzone samowolnie przez skarżących polegały na budowie budynku gospodarczego o wymiarach – w rzucie poziomym – 12,00 m x 6,20 m, wysokość budynku wynosi 5,30 m.

Z przepisów art. 29-31 ustawy nie wynika, by roboty budowlane obejmujące budowę takiego budynku zwolnione były z pozwolenia na budowę. Prawidłowo zatem stwierdziły organy administracji obu instancji, że wykonane przez skarżącego roboty budowlane wymagały, przed ich rozpoczęciem, legitymowania się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, stosownie do reguły określonej w art. 28 ust. 1 ustawy.

Podkreślić należy, że w przypadku stwierdzenia, że budowa obiektu budowlanego wykonana została bez wymaganego pozwolenia na budowę, przepis art. 48 ust. 1 ustawy nakazuje organom nadzoru budowlanego wydanie nakazu rozbiórki, chyba że zachodzą podstawy do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych, stosownie do art. 48 ust. 2-4 ustawy.

W świetle art. 48 ust. 2 ustawy, jeżeli samowolna budowa:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

Zgodnie z ust. 3 art. 48 ustawy, w postanowieniu, o którym mowa wyżej, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

Z akt administracyjnych wynika, że postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia w terminie do 28 lutego 2014 r. dokumentów w postaci:

1. zaświadczenia Wójta [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2. dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, to jest 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu oraz oświadczenia skarżących o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Należy podkreślić, że wobec wykonania przez skarżących powyższego postanowienia, obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było rozpoczęcie kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, to jest ustalenie, na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy, opłaty legalizacyjnej. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. ustalił skarżącym opłatę legalizacyjną, celem zalegalizowania dokonanej przez nich samowoli budowlanej.

Zdaniem Sądu, wysokość tej opłata została obliczona zgodnie z art. 49 ust. 2 w zw. z art. 59f ust. 1-3 ustawy. Przepisy te stanowią, że opłatę legalizacyjną stanowi podlegający pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł, zaś kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy.

Organy obu instancji wyjaśniły, że wielkość opłaty wynosi 50 x [ iloczyn stawki opłaty (s), wynoszącej 500 zł, współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k), wynoszącego dla powyższego budynku 1 (kategoria obiektu II - budynki służące gospodarce rolnej, jak: produkcyjne, gospodarcze, inwentarsko-składowe) oraz współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), który dla opisanego obiektu (kategorii obiektu II) wynosi 1]. W ocenie Sądu, wskazany wyżej współczynnik wielkości omawianego obiektu oraz współczynnik kategorii obiektu, został prawidłowo ustalony organy nadzoru budowlanego, w oparciu o załącznik do ustawy. Obliczona w ten sposób opłata legalizacyjna wyniosła 25 000 zł, to jest stanowiła wynik następującego iloczynu: 50 x 500 zł x 1 x 1.

Nie ulega wątpliwości, że organ pierwszej instancji wskazał też termin, w jakim należy uiścić opłatę oraz pouczył o skutkach określonych w art. 49 ust. 3 ustawy, w razie nieuiszczenia opłaty w siedmiodniowym terminie od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie z tym przepisem, organ po stwierdzeniu, że opłata nie została w terminie dokonana, wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego.

Należy podkreślić, że w świetle powołanych przepisów ustawy, uiszczenie opłaty zostało pozostawione woli strony, albowiem nie podlega ona obowiązkowemu ściągnięciu, jako obowiązek pieniężny egzekwowany w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.). Warunkiem wymierzenia opłaty legalizacyjnej jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego popełnienia samowoli budowlanej oraz ustalenie, że samowola ta może być zalegalizowana, a podmiot, który ją popełnił wykonał nałożone obowiązki na niego przez organ, w myśl art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy.

W ocenie Sądu kwestie podniesione w skardze nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd ani organy nadzoru budowlanego nie mogą miarkować wysokości opłaty legalizacyjnej ani tym bardziej orzec o jej umorzeniu, albowiem przepisy ustawy takiej możliwości nie przewidują. Stosownie do powołanych przepisów art. 48 ust. 2 i 3 ustawy, rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej nie jest uzależnione od uznania organu nadzoru budowlanego.

Podkreślenia również wymaga, że organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 28 listopada 2013 r., znak: [...], wstrzymującym prowadzenie robót budowlanych i nakładającym na skarżących obowiązek przedłożenia w terminie do 28 lutego 2014 r. określonych dokumentów, wyraźnie poinformował skarżących, że "legalizacja samowoli budowlanej może nastąpić po spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego, wśród których bardzo istotnym jest wniesienie opłaty legalizacyjnej". Niewątpliwie więc skarżący zostali uprzedzeni o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych przez nich robót budowlanych.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.

O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w oparciu art. 250 powołanej ustawy w związku z § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).