Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 26/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1 i 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. N. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] nr [...] Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., po rozpatrzeniu zażalenia R. N. (dalej zwany: strona, zobowiązany lub skarżący), utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] nr [...] w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] nr [...].

Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji powołał w szczególności przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej zwana: k.p.a.), art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), a także art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1689 – dalej zwana: ustawa abonamentowa).

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z akt sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości w opłatach abonamentowych za używanie odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego za okresy od lipca 2015 r. do listopada 2019 r., kierując tenże tytuł do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego W., celem prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Podaniem z 15 maja 2020 r. skarżący wniósł do organu egzekucyjnego, na podstawie art. 33 pkt 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc:

1. brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.,

2. niedoręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego,

3. nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Skarżący wskazał, że [...] otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego i dopiero wówczas dowiedział się o istnieniu zaległości z tytułu opłaty abonamentowej i domaganiu się jej przez wierzyciela. Zobowiązanemu nie zostało doręczone upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., stąd nie zaistniały przesłanki ustawowe obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej.

Dodatkowo zobowiązany podniósł zarzut przedawnienia opłaty abonentowej.

Pismem z 18 czerwca 2020 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o ustosunkowanie się do zarzutów i wniosków strony.

W odpowiedzi udzielonej 20 sierpnia 2020 r. wierzyciel uznał:

1. za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku,

2. za niezasadny zarzut przedawnienia,

3. za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Uzasadniając swoje stanowisko wierzyciel wyjaśnił, że ustawa abonamentowa nakłada na posiadaczy odbiorników jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano ich rejestracji. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, które może nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń RTV lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Brak dopełnienia czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem opłat abonamentu, a wierzyciel jest uprawniony do żądania wykonania tego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Organ zaznaczył przy tym, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV, a nie do adresu rejestracji. Podstawę prawną do tego obowiązku stanowiła ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, a następnie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Przepisy te przewidywały dokonywanie opłat na podstawie imiennych książeczek RTV.

Powołując się na rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) wierzyciel podał, że Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Poczta Poiska z obowiązku tego wywiązała się. Powyższe przepisy (rozporządzenie Ministra Transportu) nie anulowały zgłoszonych przez użytkowników uprzednio wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Taki indywidualny numer identyfikacyjny nadano też skarżącemu, wysyłając do niego 18 sierpnia 2008r. stosowne zawiadomienie w tej sprawie wraz ze spersonalizowanymi blankietami opłat abonamentowych. Nie odnotowano zwrotu tejże wysłanej korespondencji, ani reklamacji w związku z jakimikolwiek trudnościami w uiszczaniu opłat. Wierzyciel zaakcentował, że w/w rozporządzenie Ministra Transportu obligowało Pocztę Polską do "przesłania zawiadomienia", a nie jego doręczenia. Wierzyciel dodał, że nie jest sporne, iż 2 maja 2001 r. abonent złożył wniosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego.

Dalej wierzyciel zwrócił uwagę, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania lub zaprzestania korzystania z odbiorników RTV użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić o tym Pocztę Polską. Wyłącznie wyrejestrowanie odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego mogło doprowadzić do ustania obowiązku opłacania abonamentu. Jeżeli abonent tego nie dokonał, nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. Ponieważ skarżący nie zgłosił wyrejestrowania odbiorników RTV ani nie zaoferował dowodu, który taki fakt potwierdziłby, to jest zobowiązany do uregulowania zaległych opłat abonamentowych, co zarzut nieistnienia obowiązku – czyni bezzasadnym.

Odnośnie zarzutu dotyczącego przedawnienia zaległości wierzyciel wskazał, odwołując się do treści art. 70 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. To oznacza, że według stanu na 2020 r. dochodzone przez wierzyciela w tym postępowaniu opłaty (za okresy od lipca 2015 r. do listopada 2019 r.), nie uległy przedawnieniu, co zarzut przedawnienia czyni niezasadnym.

Natomiast za uzasadniony uznał wierzyciel zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W tym zakresie wyjaśnił, że przedmiotowe w tej sprawie upomnienie zostało do zobowiązanego wysłane 2 grudnia 2019 r. na nieaktualny adres, pod którym ten nie zamieszkiwał. Nie doszło więc do skutecznego doręczenia upomnienia, co zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. czyni zasadnym. To z kolei oznacza, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art 59 § 1 pkt 7 w/w ustawy. Wierzyciel dodał, że ta kwestia, podobnie jak dot. doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, pozostaje w zakresie kompetencji organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela.

W zażaleniu strona zaskarżyła w/w postanowienie w części dot. nieuznania zarzutów nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia zaległości. Wnosząc o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i umorzenie postępowania egzekucyjnego strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 ustawy abonamentowej w związku z błędnym ustaleniem, że skarżący był obowiązany do uiszczania opłat abonamentowych;

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Motywując zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut przedawnienia strona podniosła, że obowiązkiem wierzyciela jest wykazanie faktu rejestracji odbiorników RTV, ponieważ to ta okoliczność może przesądzać o powstaniu z mocy prawa obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej. Jednakże nawet wykazanie takiego faktu nie ma w istocie znaczenia, gdyż obowiązek rejestracji nie istniał.

Dodatkowo zobowiązany wskazał, że nie zostało mu doręczone zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru abonenckiego.

Organ II instancji nie podzielił zarzutów zażalenia i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że realizując postanowienia rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), nadano skarżącemu indywidualny numer identyfikacyjny i wysłano na jego adres zgłoszony wierzycielowi tzw. "pakiet startowy", zawierający zawiadomienie z 18.08.2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz imienne formularze opłat. Przesyłka ta nie wróciła do nadawcy, skarżący nie zgłaszał też innych reklamacji w związku z opłatami abonamentu. Uprzednio, skarżący własnym staraniem dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, składając w tej sprawie 2 maja 2001 r. stosowny wniosek. Po dokonaniu tego zgłoszenia otrzymywał kolejne książeczki opłat abonamentowych z nadanymi numerami.

Dalej wierzyciel podał, odnośnie kwestii zmiany adresu zamieszkania i niezamieszkiwania pod adresem wskazanym we wniosku o rejestrację odbiorników, że przepisy § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676), § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, jak i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190) – obligowały abonenta do powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie m.in. miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. W przypadku skarżącego wierzyciel nie otrzymał zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika. Stosownego dowodu na tę okoliczność nie przedstawił też skarżący. To oznacza, że cały czas posiada on status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych. Należności te za okresy od lipca 2015 r. do listopada 2019 r. nie uległy przedawnieniu – przedawnienie nastąpi z upływem 2020 r., chyba że bieg terminu zostanie przerwany lub zawieszony.

Organ II instancji podzielił natomiast stanowisko strony oraz organu I instancji co do tego, że nie doszło do doręczenia upomnienia określonego w art. 15 § 1 u.p.e.a. i w efekcie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Nie oznacza to jednak umorzenia zadłużenia abonamentowego, które nadal jest wymagalne.

W skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie, a także uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji w całości, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniosła zarzuty naruszenia:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, przejawiające się w wybiórczym potraktowaniu materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

- bezzasadne przyjęcie, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jakoby zostały spełnione przesłanki do uznania istnienia obowiązku abonamentu RTV,

- bezzasadne przyjęcie, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jakoby obowiązek opłaty dochodzonego abonamentu RTV nie uległ przedawnieniu,

- bezzasadne przyjęcie, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jakoby dokonano zgodnego z prawem nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego,

- bezzasadne przyjęcie, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jakoby zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru zostało prawidłowo doręczone, w sytuacji gdy istnieją podstawy podważające zarówno jego nadanie na właściwy adres skarżącego, jak również sam fakt nadania,

- brak uznania, iż doszło do prawidłowego wyrejestrowania radioodbiornika,

- błędne uznanie, iż skarżący był obowiązany do uiszczenia opłat abonamentowych;

2. art. 41 § 1 i 2 w zw. art. 9 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, iż skarżący nie dokonał zawiadomienia organu o zmianie adresu, wskutek czego możliwe było uznanie, iż doręczenie pod dotychczasowy adres miało skutek prawny, w sytuacji gdy organ nie pouczył skarżącego o obowiązku powiadomienia o zmianie adresu, co z kolei uniemożliwia zastosowania rygoru z art. 41 § 2 K.p.a.;

3. art. 16 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez przekroczenie granic złożonego zażalenia i wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji, w sytuacji, gdy zakres zaskarżenia wskazany w zażaleniu obejmował jedynie część rozstrzygnięcia - co z kolei doprowadziło do wydania w postępowaniu odwoławczym postanowienia obejmującego swoim zakresem ostateczną część rozstrzygnięcia (utrzymania postanowienia w całości wbrew zakresowi żądania strony odwołującej się);

4. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej poprzez jego niezasadne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji, gdy organ II instancji winien uchylić zaskarżone postanowienie w części zaskarżonej oraz umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości na mocy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 2 pkt 2 lit. a, art. 17 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej,

II . prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez niezasadne uznanie, iż organ przedstawił dowód zarejestrowania odbiornika, dokonał zgodnego z przepisami nadania skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, dokonał zgodnego z przepisami powiadomienia skarżącego o nadaniu numeru,

2. § 3 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 4 w/w rozporządzenia poprzez niezasadne uznanie, iż organ dokonał zgodnego z przepisami zawiadomienia skarżącego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, podczas gdy prawidłowo organ winien uznać, iż nie zostały spełnione przesłanki zarówno prawidłowego nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jak również nie doszło do prawidłowego zawiadomienia skarżącego.

Dodatkowo skarżący wniósł, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu stanowiącego zanonimizowany wydruk zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego z 10 września 2008 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację mającą popierać stawiane zarzuty. Zaakcentował w szczególności wadliwe przyjęcie, że zgłoszenie rejestracyjne pozwala zidentyfikować skarżącego, gdy istnieją rozbieżności w numerze imiennej książeczki abonamentowej i karcie radiofonicznej. Co więcej, na karcie tej doszło do nieuprawnionego przekreślenia prawidłowego numeru, przy czym wpisu innego numeru dokonano innym charakterem pisma. W efekcie nie sposób uznać, iż zawiera ona prawidłowy numer identyfikujący, zwłaszcza, że takich zmian numerów dokonano więcej.

Niezależnie od tego skarżący podniósł, że dokument zawierający nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie zawiera odręcznego podpisu uprawnionego pracownika operatora publicznego, lecz podpis mechaniczny. Działanie takie nie ma podstawy prawnej, co więcej - operator pocztowy nic przedłożył jakiegokolwiek dokumentu z którego wynikałoby, iż składający podpis został umocowany do złożenia podpisu w imieniu organu pocztowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało przyjąć, że operator pocztowy nie nadał skutecznie numeru identyfikacyjnego. Skoro więc nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, to brak jest jakiegokolwiek obowiązku zapłaty abonamentu, a co za tym idzie brak jest jakiegokolwiek egzekwowalnego zadłużenia, co zarzut braku obowiązku czyni słusznym.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić trzeba, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.).

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. Wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

2. Odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

3. Określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4.

4. Błąd co do osoby zobowiązanego.

5. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym.

6. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

7. Brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1.

8. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

9. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

10. Niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 u.p.e.a., zarzuty wniesione na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).

Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów pismem z 18 czerwca 2020 r. wystąpił do wierzyciela celem uzyskania stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel stanowisko takie wyraził, a jego postanowienie ostateczne jest przedmiotem niniejszej skargi.

Jak to opisano na wstępie, skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc naruszenie:

1. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej z uwagi na:

- nienadanie posiadaczowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego i niepowiadomienie go o tym,

- przedawnienie roszczenia,

2. art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie egzekucji pomimo braku prawidłowego doręczenia zobowiązanemu pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Skarżący domagał się przy tym umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wierzyciel uznał za słuszny zarzut skarżącego dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wskazując na możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny. Pozostałych zarzutów nie uznał.

W ocenie Sądu postanowienia wierzyciela nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przypomnieć trzeba, że do 15 czerwca 2005 r. problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązek rejestracji odbiorników regulowały przepisy ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. nr 253, poz. 2531 ze zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie (art. 48 i art. 49) obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj.: Dz. U. z 2005 r. nr 157, poz. 1314 ze zm.), a wobec braku uregulowań intertemporalnych i mając na uwadze zasadę bezpośredniego działania prawa, uznać należy, że ustawodawca ustanowił w tym akcie prawnym obowiązek ponoszenia opłat w stosunku do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy oraz osób, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Do 1 stycznia 2014 r. kwestię rejestracji odbiorników regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342). Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia, operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia jego wejścia w życie z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając stosowne zawiadomienie.

Jeżeli więc w dniu wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżący był zarejestrowanym abonentem RTV, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i następnie przesłać do niego zawiadomienie w tej sprawie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 w/w rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2 lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RTV, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z akt sprawy przedstawionych Sądowi wynika, że skarżący 2 maja 2001 r. złożył w W. wniosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego, co potwierdziła placówka pocztowa [...]. Następnie, uwzględniając w/w regulacje prawne, Poczta Polska Wydział Abonamentu RTV wydała zawiadomienie z 18 sierpnia 2008 r. o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, kierując je jednocześnie na adres skarżącego taki, jak we wniosku o rejestrację. Wystawiła również skarżącemu imienny blankiet umożliwiający dokonanie zapłaty za użytkowanie odbiorników, co potwierdza włączony do akt jego duplikat. Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej w/w zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu. Sąd podziela, w zakresie skutków przesłania w/w zawiadomienia, ugruntowane już stanowisko wyrażane m.in. w wyrokach: tut. Sądu z 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/GI 518/14, 11 lutego 2021 r. sygn. I SA/Gl 1588/20, jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15, czy też 20 listopada 2020 r. II FSK 1877/18. Zdaniem Sądu dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora pocztowego zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia, skoro w/w rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2007 r. (§ 5 ust. 2) stanowi o obowiązku przesłania zawiadomienia o nadaniu numeru, a nie jego doręczenia.

W odniesieniu do zarzutu zastosowania podpisu mechanicznego na zawiadomieniu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wskazać trzeba, że przesłane skarżącemu zawiadomienie o nadaniu tego numeru zawierało faksymilę podpisu I. F., Kierownika Wydziału Abonamentu RTV, upoważnionej przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (upoważnienie z 13.12.2007 r.) do "podpisywania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych." I. F. w niniejszej sprawie działała w ramach posiadanego upoważnienia, a jej podpis, choć odtworzony mechanicznie, mieści się w granicach tego upoważnienia, co zarzut skargi czyni niezasadnym (w aktach sprawy znajduje się upoważnienie udzielone I. F.).

Ponieważ skarżący nie powiadomił Poczty Polskiej o zmianie dotychczasowego adresu lub o wyrejestrowaniu odbiorników RTV należało przyjąć, że ciążył na nim z mocy prawa obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przez cały okres, od czasu rejestracji odbiorników. Obowiązek ten trwa bowiem od zarejestrowania odbiorników RTV do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Przez cały ten czas istnieje też domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej). Sąd nie podzielił w tym zakresie zarzutu naruszenia art. 41 § 1 i 2 k.p.a., szczególnie, że przepisy te nakładają na stronę obowiązek, aby w toku postępowania zawiadomiła o każdej zmianie swojego adresu, a zaniedbanie tego obowiązku skutkuje uznaniem za prawidłowe doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem. W tej sprawie obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu aktualizował się nie w toku postępowania administracyjnego, lecz na podstawie, odpowiednio: 1) § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (od 1 stycznia 2014 r.), a uprzednio 2) § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) /w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r./, 3) § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) /od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r./, 4) § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) /od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r./.

Zaakcentować raz jeszcze trzeba, że skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV, na co zwraca uwagę w skardze w pkt I.1 tiret 5. Sąd stoi na stanowisku, że na zobowiązanym ciąży obowiązek przedstawienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Dopóki posiadacz odbiornika RTV nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (wyrok NSA z 8.03.2019 r. sygn. I GSK 837/18).

Podsumowując, argumentacja skarżącego w w/w zakresie nie została poparta dokumentem wyrejestrowania, ani żadnym innym dowodem, który potwierdzałby tę czynność. Natomiast zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje automatycznego wyrejestrowania odbiornika, gdyż jest on przypisany do osoby, która go zarejestrowała, a nie do adresu zamieszkania, zaś fakt dokonania pierwotnej rejestracji odbiorników przez skarżącego jest bezsporny. Obowiązkiem abonenta było powiadomienie Poczty Polskiej o zmianie adresu zamieszkania (i użytkowania odbiornika), albo - w przypadku rezygnacji z używania odbiornika - jego wyrejestrowaniu. Z wyjaśnień wierzyciela wynika, że skarżący żadnego z tych obowiązków nie dopełnił, a brak dowodu wyrejestrowania odbiornika pociąga za sobą negatywne skutki dla skarżącego.

Wszystko to powoduje, że bezzasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na nienadanie posiadaczowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego i niepowiadomienie go o tym, a także wyrejestrowanie odbiorników RTV (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Nietrafny okazał się także zarzut przedawnienia obowiązku za okresy od lipca 2015 r. do listopada 2019 r. Wyjaśnić trzeba, że należności z tytułu abonamentu RTV mają charakter publicznoprawny, stąd na podstawie art. 2 § 2 O.p., do przedawnienia opłat abonamentowych zastosowanie znajduje art. 70 § 1. Przepis ten stanowi, że zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Oznacza to, że zaległości z 2015 r. ulegną przedawnieniu z upływem 2020r., a następne w kolejnych latach, z zastrzeżeniem wystąpienia przesłanek zawszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia. To oznacza – uwzględniając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane i doręczone w 2020 r. – że niezasadny okazał się także zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na przedawnienie (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Odnosząc się do kwestii wszczęcia i prowadzenia egzekucji pomimo braku prawidłowego doręczenia zobowiązanemu pisemnego upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), Sąd zauważa, że zarzut ten został przez wierzyciela uwzględniony. Wierzyciel przyznał w swoim postanowieniu, że przesyłka zawierająca upomnienie została wyekspediowana na niewłaściwy adres, a jego prawidłowe doręczenie jest warunkiem prowadzenia egzekucji. W tej sytuacji wierzyciel wskazał na zaistnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Sąd stanowisko to podziela.

Za nietrafny uznał Sąd zarzut naruszenia art. 16 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Przypomnieć trzeba, że wierzyciel, działając jako organ I instancji, uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku, za niezasadny zarzut przedawnienia oraz za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Działając w II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, co oznacza, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Ten skrót myślowy oznacza, że organ II instancji rozstrzygnął sprawę w sposób identyczny jak organ I instancji. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza przede wszystkim utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W konsekwencji twierdzenie skarżącego, że organ wykroczył poza granice rozpatrywanej sprawy (poza zakres zaskarżenia) jest chybione. Czyni to niezasadnymi także pozostałe zarzuty w tym zakresie, w tym naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.

Nie podzielił Sąd zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. uznając, że wierzyciel w stanowisku wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu nie pozostawił poza swoimi rozważaniami żadnych argumentów podnoszonych przez stronę, ani dowodów mających znaczenie dla tej sprawy. Nie zmienia tej oceny argumentacja strony o nieuprawnionym przekreśleniu numeru abonenckiego, czy innych dopiskach na zgłoszeniu rejestracyjnym z 2001 r. Tego rodzaju wzmianki i zapiski na wniosku o rejestrację odbiorników mają charakter wyłącznie techniczny i nie niweczą faktu rejestracji odbiornika.

Skoro zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu który mógłby lub miał istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.