Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1842/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c"
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Konstrukcja art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ w przeciwieństwie do sytuacji objętych literami "a i b" nie przewiduje możliwości dowodu egzonaracji co do kwestii intensywności udziału w ramach działań mających na celu walkę z podziemiem.

TEZY

Konstrukcja art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ w przeciwieństwie do sytuacji objętych literami "a i b" nie przewiduje możliwości dowodu egzonaracji co do kwestii intensywności udziału w ramach działań mających na celu walkę z podziemiem.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Józefa Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 czerwca 1998 r. (...), pozbawił Józefa Z. uprawnień kombatanckich. Prawną podstawę decyzji stanowił art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./. Decyzję tę po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymała w mocy decyzja z 25 sierpnia 1998 r. (...). Tę ostatnią Józef Z. zaskarżył do NSA.

Skarżący miał przyznane uprawnienia kombatanckie z uwagi na służbę wojskową w okresie 21.4.1947 r. do 12.4.1949 oraz pracę w MO w czasie której, od 20.10.1949 r. do 31.12.1951 r. "brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej". W zaskarżonej decyzji przyjęto, że Skarżący w latach 1949-1950 brał udział w likwidacji band "Noc" i "Kmiołek", a także "Stopka" i "Huzar". Oparto to na fakcie, że działanie jednostek podziemia o tych kryptonimach na terenie Podlasia jest potwierdzone historycznie, zaś udział Skarżącego w ich zwalczaniu wynika z raportu z 17.1.1977 r. i notatki z rozmowy ze Skarżącym przeprowadzonej 26.5.1977 r.; o obu dokumentach mowa w aktach administracyjnych, w Informacji o przebiegu służby Skarżącego (...). Skarżący nie negując faktu służby w MO jednocześnie podaje (...), że jego udział w zwalczaniu podziemia ograniczył się do dwóch epizodów: raz został pełniąc służbę patrolową został ostrzelany wraz z kolegą, który poinformował go, że zapewne była to strzelanina wywołana przez grupę o nazwie "Noc"; drugi raz został skierowany do akcji związanej z zabiciem dwóch policjantów. Udział Skarżącego polegał na przeszukaniu - bezskutecznym - lasu, gdzie mogli się ukryć sprawcy. Wedle zasłyszanych informacji grupa, która dokonała zabójstwa miała być kierowana przez "Kmiołka". Poza tymi dwoma wypadkami Skarżący udziału w walkach z podziemiem nie brał. Skarżący wyjaśnił, że w 1977 r., chcąc się zwolnić ze i przypuszczając, że takie działanie to przyspieszy, napisał raport, w którym w sposób nieprawdziwy i przesadny przedstawił swój udział w zwalczaniu podziemia w latach 1949-1950. Działaniom Urzędu do Spraw Kombatantów Skarżący zarzuca naruszenia ustawy zasadniczej i stronniczość postępowania. Podnosi także, że czyniono mu przeszkody, gdy chciał się zapoznać z wynikami postępowania weryfikacyjnego.

W odpowiedzi na skargę podano stan faktyczny sprawy i podtrzymano motywy decyzji pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które podczas i w związku ze służba funkcją lub zatrudnieniem poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. W odniesieniu do tych osób nie przewidziano możliwości zachowania uprawnień kombatanckich na podstawie dowodu, o którym mowa w ust. 3 art. 21 wyżej wymienionej ustawy /dowód skierowania do służby przez organizację niepodległościową lub wykonywanie wyłącznie zadań nie związanych ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej/.

W świetle dowodów zgromadzonych w sprawie zaskarżona decyzja dotycząca pozbawienia Skarżącego uprawnień kombatanckich jest zgodna z przepisami prawa: udział Skarżącego w akcjach, o których sam pisze na str. 6 skargi odpowiada definicji działań wskazanych w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach. Taki właśnie udział Skarżącego jako funkcjonariusza milicji w działaniach mających na celu walkę z podziemiem wynika z dokumentów pochodzących od niego samego. Kwestia jak dalece intensywny był to udział - jest oczywiście kwestią ocenną; jednakże konstrukcja art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach /w przeciwieństwie do sytuacji objętych literami "a i b" nie przewiduje w tym zakresie możliwości prowadzenia dowodu egzonaracji.

Nie potwierdził się zarzut utrudniania Skarżącemu zapoznania się z materiałem dowodowym, o czym świadczy dokument, wraz z własnoręczną adnotacją Skarżącego na odwrocie karty 29 akt administracyjnych.

Co się tyczy zarzutu sprzeczności z Konstytucją, to należy stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu K 15/93 z dnia 15 lutego 1994 r. dokonał oceny konstytucyjności art. 21 ustawy kombatanckiej i obecna treść tego przepisu, w wersji, jaka została zastosowana wobec Skarżącego, jest efektem dokonania przez Trybunał Konstytucyjny tej kontroli. Obecna zaś wersja ustawy nie była przedmiotem oceny Trybunału.

W tej sytuacji, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ponieważ nie można stwierdzić naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję, należało skargę oddalić.