Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 777/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art.. 145 par. 1 pkt 2, art. 135, art. 152, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 c, art. 1 pkt 6,  art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 1985 nr 12 poz 49
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 261 par. 1, 2, 4, art. 265, art. 262 par.  1, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 44 b, art. 4 pkt 27, art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity
article: art. 7, 11, 12, 77, 107, 108
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 130 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej sprawy ze skargi K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego I. stwierdza nieważność: a) zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy punkt 3 decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] oraz b) decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w części obejmującej punkt 3; II. oddala skargę w pozostałej części; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części określonej w punkcie Ia) do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art.12 ust. 2 pkt 1, art. 27c ust. 4 i ust. 5 oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), w związku z art. 4 pkt 27, art. 44b i art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r. poz. 124), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U z 2010r. Nr 36, poz. 203) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]obciążającą K.: 1) kosztami poniesionymi za badania i ocenę środków zastępczych o nazwach: [...] w kwocie 4920 zł (słownie: cztery tysiące dziewięćset dwadzieścia złotych), 2) opłatą w wysokości kosztów kontroli przeprowadzonych w dniach 10.01.2013r. i 16.01.2013r. w kwocie 215, 60 zł, 3) zobowiązującą do uiszczenia ww. kwot w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji na wskazany rachunek bankowy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w dniach 9.01.2013r., 10.01.2013r. i 16.01.2013r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, przeprowadził w należącym do K. sklepie [...] kontrole sanitarne, w związku z otrzymaną informacją, że sklep oferuje do sprzedaży podejrzane produkty tzw. "dopalacze", czyli środki zastępcze, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art.44b ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, jest zakazane.

Organ I instancji mając na względzie podejrzenie, że sprzedawane w sklepie produkty mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, skorzystał z uprawnień art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej i kontrolę przeprowadził bez zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze jej wszczęcia, a korzystając z uprawnień art. 10 § 2 K.p.a. odstąpił od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

W czasie powyższych kontroli ustalono, że wyżej wymieniony sklep oferował do sprzedaży produkty, tj. [...] bez prawidłowego oznakowania opakowań (składu, przeznaczenia oraz pochodzenia produktu), a informacje zawarte na etykietach mogły sugerować klientom używanie tych produktów jako środków zastępczych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, wobec uzasadnionego podejrzenia, iż sprzedawane w powyższym sklepie produkty mogą stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, w toku czynności kontrolnych prowadzonych w dniach 10.01.2013r. i 16.01.2013r. pobrał próbki z każdego asortymentu, w celu przeprowadzenia badań i oceny ich bezpieczeństwa.

W dniu 10.01.2013r. pobrano do badań 4 próbki zawierające po 2 opakowania jednostkowe z każdego rodzaju produktów (łącznie 8 opakowań), które przesłano do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie.

W dniu 16.01.2013r. pobrano również 4 próbki zawierające po 2 opakowania jednostkowe z każdego wyżej wymienionego asortymentu z uwagi na fakt, że skarżąca Spółka wprowadziła do obrotu nową partię produktów mimo wydanego w dniu 10.01.2013r. zakazu wprowadzania tych produktów do obrotu, na czas niezbędny na przeprowadzenie badań i oceny ich bezpieczeństwa dla ludzi. Próbki pobrane w dniu 16.01.2013r. zostały dostarczone do Narodowego Instytutu Leków w Warszawie w dniu ich poboru.

Organ wskazał, że Narodowy Instytut Leków w Warszawie, jest instytutem naukowo - badawczym powołanym do ochrony zdrowia publicznego, posiadającym certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji AB774 i który jako jedyny w kraju wykorzystuje do badań tego typu produktów cztery komplementarne techniki, tj. spektrometrię masową, magnetyczny rezonans jądrowy, chromatografię gazową oraz dyfraktometrię rentgenowską, co w połączeniu z posiadaną bardzo bogatą bazą wzorców pozwala na identyfikację wszystkich substancji zawartych w badanych produktach.

W dniu 28.01.2013r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał z, pobranych podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 10.01.2013r. i 16.01.2013r w sklepie należącym do Spółki. Przeprowadzone przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie badania wykazały we wszystkich próbkach badanych produktów mieszaninę substancji psychoaktywnych.

Z przedstawionej przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie, aktywności wszystkich wykrytych substancji chemicznych wynika, że są one analogami substancji wymienionych w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, wykazujących działanie psychoaktywne na ludzi i są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 tej ustawy.

Zgodnie z ekspertyzą Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, użycie badanych produktów zagraża zdrowiu i życiu ludzi, gdyż wywołują one objawy takie jak w przypadku użycia środków odurzających lub substancji psychotropowych i są to: zmiana nastroju, euforia, halucynacje, apatia, urojenia, myśli samobójcze, panika, wzrost ciśnienia, zaburzenia koordynacji ruchowej, tachykardia, kołatanie serca, bóle w klatce piersiowej, zaburzenia widzenia, wymioty.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny za wykonane przez Narodowy Instytut Leków badania i ocenę pobranych próbek produktów otrzymał faktury VAT nr 00035/CF01/13 z datą wystawienia 22.01.2013r. na kwotę 2460 zł. z terminem płatności do 5.02.2013r. oraz nr 00075/CF/01/13 z datą wystawienia 29.01.2013r. na kwotę 2460 zł. z terminem płatności do 12.02.2013r. Łącznie za wykonane badania i ekspertyzy produktów zabezpieczonych w ww. wymienionym sklepie organ I instancji poniósł koszty w kwocie 4920 zł ( słownie; cztery tysiące dziewięćset dwadzieścia złotych).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że organ I instancji wobec potwierdzenia wynikami badań, że wprowadzane do obrotu środki zastępcze stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, miał prawo (art. 27c ust 4 i ust 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. Państwowej Inspekcji Sanitarnej) do obciążenia skarżącej Spółki kosztami badań i oceny zgodnie opisanymi wyżej fakturami.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nałożył również na skarżącą Spółkę opłatę w wysokości kosztów kontroli, w wyniku których stwierdzono uchybienia stanowiące naruszenie przepisów w zakresie wprowadzania do obrotu środków zastępczych, stwarzających realne zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi, co zostało opisane w protokołach kontroli przeprowadzonych w dniach 10.01.2013r. i 16.01.2013r. oraz potwierdzone wynikami analiz i ekspertyz wykonanych przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie.

Powyższa opłata, w kwocie 215,60 zł została ustalona na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów przeprowadzonych kontroli i nałożona zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, który stanowi, że za badania oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej pobiera się opłaty w wysokości ich wykonania, jeżeli w wyniku tych badań i czynności stwierdzono naruszenie wymagań zdrowotnych. Opłatę ponosi osoba lub jednostka zobowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Organ I instancji pismem z dnia 31.01.2013r. zawiadomił skarżącą oraz reprezentującą stronę kancelarię prawną o wszczęciu postępowania w sprawie wydania zaskarżonej decyzji oraz dopełnił obowiązku określonego w art. 10 § 1 K.p.a. Przed wydaniem decyzji zawiadomił K. i jej pełnomocnika o przysługującym prawie wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań.

K., a także jej pełnomocnik, nie skorzystali z przysługującego im prawa w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Spółka zarzuciła wydanym w niniejszej sprawie decyzjom:

- naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy, co spowodowało niesłuszne obciążenie strony kosztami uzyskania badań, które nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu, a tym samym nie spełniają przesłanek art. 27c ust. 4 ustawy o PIS;

- naruszenie art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie i obciążenie kosztami badań stronę, mimo, iż badania te nie były niezbędne, gdyż nie mogą stanowić dowodu w żadnej sprawie, a ich koszty przy skorzystaniu z usług innego akredytowanego ośrodka badań tj. Zakładu Medycyny Sądowej czy Centrum Badań Kryminalistycznych Modus Spectrum z siedzibą w Szczecinie mogły być znacząco niższe;

- naruszenie art. 108 K.p.a., poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych poprzez sformułowanie terminu wymagalności nałożonego obowiązku na "14 dni od daty otrzymania rachunku";

- naruszenie art. 79, art. 79a, art. 80 ust. 1, art. 79b, art. 82 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przeprowadzenie kontroli w trakcie której zatrzymano produkty, w sposób niezgodny z przepisami prawa, a następnie nierozpoznanie w sposób zgodny z przepisami powołanej ustawy złożonego w toku kontroli sprzeciwu;

- naruszenie 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, mimo iż organ nie udowodnił, że były one w tym celu używane, na co wskazuje definicja ustawowa;

Skarżąca zarzuciła również :

- naruszenie art. 7, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności poprzez niewykazanie niezbędności badań, a także powodu dla którego PPIS skorzystał z usług Narodowego Instytutu Leków, skoro koszty badań przeprowadzanych przez np. Pracownię Toksykologii Zakładu Medycyny Sądowej Collegium Medicum UJ w Krakowie są blisko o połowę tańsze, a także niewykazanie by badane środki były faktycznie środkami zastępczymi - w kontekście braku dowodów na to, by produkty były używane w sposób inny niż sposób wskazany na opakowaniu, a także niewykazanie by produkty stanowiły jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia i życia, a także poprzez całkowity brak uzasadnienia prawnego, niedokonanie analizy materiału dowodowego w kontekście zastosowanych przepisów prawa, niewyjaśnienie przesłanki zastosowania orzeczonych środków prawnych, a także poprzez nierozpoznanie przez organ II-iej instancji zarzutów stawianych skarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I-szej instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest ostateczna decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kosztów niezbędnych do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktów i obciążenia nimi strony skarżącej – K.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2011, Nr 212, poz.1263 ze zm.), zwanej dalej ustawą, a zasadniczo art. 27c. ust. 1 i 4 w związku z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 124).

Zgodnie z art. 1 pkt 6 ustawy, Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m.in. zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku. Z kolei stosownie do art. 2 ustawy, wykonywanie zadań przez Państwową Inspekcję Sanitarną polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemiologicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej.

Stosownie do art. 27c ust. 1 ustawy, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

Z kolei w myśl art. 27c ust. 4 koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania.

Stosownie zaś do art. 27 c ust. 5 ustawy, w przypadku stwierdzenia, że produkt nie stwarza zagrożenia zdrowia lub życia ludzi, koszty poniesione na podstawie ust. 4 są zwracane stronie postępowania.

Wymaga podkreślenia, że art. 27c ust. 4 ustawy stanowiący o kosztach niezbędnych do przeprowadzenia oceny i badań jest przepisem szczególnym jednoznacznie regulującym kwestię obciążenia kosztami postępowania stronę postępowania.

Z mocy art. 4 ust. 1 pkt 9 ustawy do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących przestrzegania przez podmioty wprowadzające do obrotu prekursory kategorii 2 i 3 obowiązków wynikających z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485, ze zm.)), rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 273/2004 z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych oraz rozporządzenia (WE) Rady nr 111/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. określającego zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości składu orzekającego, że:

po pierwsze – wskazane wyżej działania są ustawowym obowiązkiem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej,

po drugie - wykonywanie tych zadań łączy się z ponoszeniem kosztów związanych z oceną produktów, ich składem i badaniami, które pozwalają ustalić, czy skontrolowana przez organ substancja nie zagraża życiu i zdrowiu ludzi.

Skoro, jak wskazano wyżej, Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku - w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych, to nie może budzić wątpliwości, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej mają prawo ustalania kosztów postępowania i obciążania nimi za wykonywane czynności podejmowane w celu realizacji obowiązków określonych w ustawie.

W doktrynie i orzecznictwie sądowym podkreśla się, że rozważań dotyczących kosztów postępowania i opłat, nie można wyłącznie opierać na przepisach kodeksowych (w tym k.p.a.), bowiem większość regulacji w tym zakresie wynika z innych ustaw szczególnych, czy też aktów wykonawczych do nich (S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 70 i n.).

Koszty postępowania jako pojęcie i instytucja prawa procesowego występują w wielu ustawach (K.p.c., K.p.a., ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i inne). Jednak pojęcie "koszty postępowania" występuje w tych aktach w różnym znaczeniu.

Koszty postępowania w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego są to wydatki poniesione w celu rozstrzygnięcia sprawy (W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 217). Wydatki te są ponoszone przez organ prowadzący postępowanie, strony i innych uczestników postępowania. W dziale IX Kodeksu postępowania administracyjnego mowa jest o kosztach postępowania i opłatach oraz innych należnościach wynikłych z postępowania. Pojęcie "należności" użyte w art. 261 § 1, 2 i 4 K.p.a. podobnie jak i pojęcie "innych należności" (art. 265 k.p.a.) obejmuje opłaty za czynności urzędowe, procesowe, jak i koszty postępowania. Każde postępowanie (administracyjne, sądowoadministracyjne, egzekucyjne) jako zorganizowany i uporządkowany prawnie ciąg czynności organów (administracyjnych, sądowych), stron i uczestników postępowania, zmierzający do wydania określonego rozstrzygnięcia (zakończenia sprawy), łączy się z nakładami finansowymi, które w części są pokrywane z opłat i innych należności mieszczących się w kosztach postępowania. Koszty postępowania administracyjnego prowadzonego z urzędu, ponosi organ, który wszczął to postępowanie, a w istocie Skarb Państwa bądź odpowiednia jednostka samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo), co wynika z brzmienia art. 262 § 1 K.p.a.

W sytuacji gdy postępowanie jest prowadzone z urzędu przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zastosowanie znajduje przepis szczególny ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, tj. art. 27c ust. 4, który wprost wskazuje podmiot zobowiązany do ponoszenia kosztów. Koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi ponosi strona postępowania.

W wyroku z dnia 4 kwietnia 2008r.sygn. akt II OSK 366/07 NSA wyraził pogląd, że : "(...) opłaty pobierane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej za "inne czynności", wykonywane w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), mogą obejmować również koszty postępowania administracyjnego rozumiane jako wydatki poniesione przez organ, związane z wydaniem postanowienia, czy też decyzji administracyjnej".

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, mając na uwadze wynik składu poddanych badaniom produktów, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prawidłowo przyjęły, że podstawą do obciążenia strony skarżącej kosztami czynności kontrolnych i badania składu próbek produktów, winien stanowić art. 27 c ust. 4 ustawy. Skoro Narodowy Instytut Leków stwierdził, że badane próbki produktów można zakwalifikować jako środki zastępcze, w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i obrót którymi jest zakazany na terytorium RP to nie budzi wątpliwości Sądu, że koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, czy wprowadzane do obrotu produkty, nie stanowią środków zastępczych, o których mowa w art. 44b w zw. z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii powinna ponieść strona skarżąca. Przesłanką obciążenia strony kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktu jest tylko w przypadku środków zstępczych wystąpienie podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.

W sprawie niniejszej, w świetle wyników badań przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Leków, nie budzi wątpliwości, że badane próbki produktów stanowią środki zastępcze. Wyraźnego podkreślenia wymaga również i ta okoliczność, że jak wynika z analizy akt sprawy strona skarżąca w toku postępowania nie tylko nie kwestionowała prawidłowości tych badań ale nie przedłożyła również przeciwdowodów zmierzających do wykazania, że produkty nie stanowią środków zastępczych bądź, że nie stwarzają zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do obciążania strony skarżącej kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań produktów, o których mowa w art. 27 c ust. 1 i 4 ustawy w zw. z art. 44 c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Stosownie zaś do art. 36 ust. 1 ustawy za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, przy czym opłaty te ponoszą podmioty zobowiązane do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, chyba, że w wyniku wspomnianych badań nie stwierdzono naruszenia ww. wymagań.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena prawidłowości kontroli przeprowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, lecz kontrola legalności decyzji określającej stronie skarżącej wysokość kosztów niezbędnych do przeprowadzenia oceny, czy produkty przez nią sprzedawane stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi i badań składu tych produktów. W związku z powyższym poza rozważaniami Sądu pozostają zarzuty naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w tym art. 77 ust. 6 tej ustawy.

Nie doszło także do naruszenia art. 7, 11,12, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z kolei uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i decyzji organu I – szej instancji spełniały wszystkie wymogi ustawowe wynikające z art. 107 K.p.a.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 4 pkt 27 o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze. Zgodnie z tym przepisem środek zastępczy to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

Z przeprowadzonych badań laboratoryjnych jednoznacznie wynika, że przebadane próbki produktów stanowiły środki zastępcze. Jednocześnie strona skarżąca w toku postępowania nie dostarczyła organom żadnych argumentów, które mogłyby podważyć wyniki badań laboratoryjnych.

Odnosząc się do zarzutu "niewykazania niezbędności badań, a także powodu dla którego PPIS skorzystał z usług Narodowego Instytutu Leków, skoro koszty badań przeprowadzanych przez np. Pracownię Toksykologii Zakładu Medycyny Sądowej Collegium Medicum UJ w Krakowie są blisko o połowę tańsze" - należy podnieść, że niezależnie od tego, że organ nie ma obowiązku ustalania wszystkich podmiotów w kraju wykonujących badania i porównywania ich ofert, to strona skarżąca nie wskazała jaki byłby koszt tych badań w tym ośrodku. Podkreślić również należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Narodowy Instytut Leków w Warszawie, jest instytutem naukowo - badawczym powołanym do ochrony zdrowia publicznego, posiadającym certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji AB774 i który jako jedyny w kraju wykorzystuje do badań tego typu produktów cztery komplementarne techniki, tj. spektrometrię masową, magnetyczny rezonans jądrowy, chromatografię gazową oraz dyfraktometrię rentgenowską, co w połączeniu z posiadaną bardzo bogatą bazą wzorców pozwala na identyfikację wszystkich substancji zawartych w badanych produktach.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 K.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności należy wskazać, że wbrew zarzutom skargi decyzji organu I- szej instancji nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i w takim rozumieniu zarzut skargi nie jest zasadny. W skardze pełnomocnik skarżącej podniósł, że co prawda organ nie wskazał wprost, że nadaje decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, jednak zakreślając 14-dniowy termin zapłaty uczynił to w sposób dorozumiany.

W tym zakresie należy zauważyć, że organ I –szej instancji nie wskazał żadnej podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu ani przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (w tym art. 27 c tej ustawy), nie zawierają regulacji upoważniającej organ do rozstrzygania o sposobie i terminie wykonania obowiązku uiszczenia określonej należności pieniężnej, ani przepisy K.p.a. nie przewidują określania terminu wykonania obowiązku uiszczenia należności określonej w punkcie 1 i 2 decyzji organu I- szej instancji. W szczególności nie zaistniała tu sytuacja, o jakiej mowa w art. 261 K.p.a.( por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 531/13).

W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 130 § 1 K.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (§ 2).

Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się w przypadkach, gdy:

1) decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108);

2) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (§ 3).

Ponadto decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron (§ 4).

Mając na uwadze treść ww. przepisów prawa materialnego i procesowego podnieść należy, że brak jest podstawy prawnej do zawarcia w decyzji wydanej w trybie art. 27c ustawy, zobowiązania co do sposobu i terminu wykonania obowiązku nałożonego na stronę tym rozstrzygnięciem. Tym bardziej zobowiązania do wykonania obowiązku w terminie 14 dni od otrzymania decyzji, kiedy jeszcze nie istniał dla strony obowiązek wykonania decyzji ( por. ww. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 531/13).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że decyzja organu I- szej instancji w części obejmującej punkt 3 dotknięta jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności w tej części. Organ odwoławczy utrzymał w całości w mocy decyzję organu I- szej instancji (również część dotkniętą wadą nieważności). W konsekwencji zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy punkt 3 decyzji organu I- szej instancji została wydana także z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.).

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

W pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł o oddaleniu skargi w pozostałej części na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt III sentencji wyroku uzasadnia art. 152 tej ustawy.