Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 684/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1, par 2 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z zakresu pomocy społecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy uprzednio wydane przez siebie postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr: [...]) odmawiające B. O. wznowienia postępowania administracyjnego w sprawach zakończonych poniżej wymienionymi, ostatecznymi decyzjami wydanymi z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B.:

1. Nr [...], z dnia [...].01.2011 r., przyznającą specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, leków i leczenia, odzieży zimowej, środków czystości i higieny osobistej, przejazdów MPK, pokrycia kosztów nauki syna, napraw mieszkaniowych;

2. Nr [...], z dnia [...].01.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

3. Nr [...], z dnia [...].02.2011 r., przyznającą specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie opłat mieszkaniowych, leków i leczenia, obuwia, środków czystości i higieny osobistej, przejazdów MPK, pokrycia kosztów nauki syna oraz do naprawy pralki (na spalony silnik);

4. Nr [...], z dnia [...].02.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

5. Nr [...], z dnia [...].04.2011 r., przyznającą specjalny zasiłek celowy na opłaty mieszkaniowe, zakup obuwia, środków czystości i higieny osobistej, przejazdy MPK, pokrycie kosztów nauki syna, naprawa pralki, remont przedpokoju z wymiana instalacji elektrycznej (dofinansowanie),

6. Nr [...], z dnia [...].04.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

7. Nr [...], z dnia [...].05.2011 r., odmawiającą przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, zakup leków i leczenia, zakup obuwia, zakup odzieży, przejazdy MPK, pokrycie kosztów nauki syna, naprawę pralki, remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej;

8. Nr [...], z dnia [...].05.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykuł żywnościowych;

9. Nr [...], z dnia [...].05.2011 r., przyznającą specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, zakup środków czystości i higieny osobistej, zakupu obuwia i odzieży letniej, oraz karty przejazdów MPK;

10. Nr [...], z dnia [...].05.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

11. Nr [...], z dnia [...].06.2011 r., przyznającą specjalny zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, zakup środków czystości i higieny osobistej i zakupu obuwia, zakupu odzieży pokrycia kosztów przejazdu MPK, pokrycia kosztów związanych z nauką syna;

12. Nr [...], z dnia [...].06.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

13. Nr [...], z dnia [...].07.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do naprawy pralki, bilety MPK, remont przedpokoju w tym naprawa instalacji elektrycznej, do zakupu odzieży, do zakupu obuwia, zakup środków czystości i higieny osobistej oraz opłat mieszkaniowych;

14. Nr [...], z dnia [...].07.2011 r., przyznającą zasiłek okresowy od 01.07.2011 r.do30.09.2011 r.;

15. Nr [...], z dnia [...].07.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

16. Nr [...], z dnia [...].08.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

17. Nr [...], z dnia [...].08.2011 r. przyznającą zasiłek celowy na zakup lekarstw dla syna, dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, zakup środków czystości i higieny osobistej

18. Nr [...], z dnia [...].08.2011 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup obuwia, odzieży, przejazdy MPK, naprawę pralki, remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej;

19. Nr [...], z dnia [...].09.2011 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup obuwia, przejazdy MPK (2 osoby), naprawę pralki, remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej;

20. Nr [...], z dnia [...].09.2011 r., przyznającą zasiłek celowy - na zakup artykułów żywnościowych;

21. Nr [...], z dnia [...].09.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup odzieży, środków czystości i higieny osobistej, dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, leki;

22. Nr [...], z dnia [...].10.2011 r., przyznającą zasiłek okresowy od 01.10.2011 do31.10.2011;

23. Nr [...], z dnia [...].10.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu obuwia, opłat mieszkaniowych, leki, środki czystości i higieny osobistej;

24. Nr [...], z dnia [...].10.2011r. przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych,

25. Nr [...], z dnia [...].10.2011 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup odzieży, przejazdy MPK (2 osoby), naprawę pralki, remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej oraz na realizacje potrzeb związanych z nauką syna;

26. Nr [...], z dnia [...].11.2011 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

27. Nr [...], z dnia [...].11.2011r. przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu odzieży, do opłat mieszkaniowych, zakup środków czystości i higieny osobistej i na dofinansowanie do zakupu leków;

28. Nr [...], z dnia [...].11.2011 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na przejazdy MPK (2 osoby), naprawę pralki, remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej, na realizację potrzeb związanych z nauka syna, na pokrycie kosztów usunięcia awarii instalacji wodnej (wymiana licznika CW i zaworu CW) oraz na zakup obuwia;

29. Nr [...], z dnia [...].11.2011 r., przyznającą zasiłek okresowy od 01.11.2011r. do 30.11.2011r.;

30. Nr [...], z dnia [...].12.2011 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na przejazdy MPK (2 osoby), na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej, na realizację potrzeb związanych z nauką syna oraz na zakup odzieży;

31. Nr [...], z dnia [...].12.2011r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

32. Nr [...], z dnia [...].12.2011r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu obuwia, opłat mieszkaniowych, zakup żywności, dofinansowanie do zakupu lekarstw, zakupu środków czystości;

33. Nr [...], z dnia [...].01.2012, odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

34. Nr [...], z dnia [...].01.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, na zakup lekarstw, na zakup środków czystości i higieny osobistej, na zakup odzieży, na przejazdy MPK(2 osoby), na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej oraz na realizacje potrzeb związanych z nauka syna, na potrzeby zaległe i bieżące rodziny;

35. Nr [...], z dnia [...].01.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

36. Nr [...], z dnia [...].02.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

37. Nr [...], z dnia [...].02.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego na zakup lekarstw dla syna, na zakup środków czystości i higieny osobistej, na zakup odzieży, na przejazdy MPK(2 osoby), na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej oraz na realizacje potrzeb związanych z nauką syna oraz na potrzeby zaległe i bieżące rodziny;

38. Nr [...], z dnia [...].02.2012 r., odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

39. Nr [...], z dnia [...].03.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

40. Nr [...], z dnia [...].03.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

41. Nr [...], z dnia [...].03.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, na zakup lekarstw dla syna, na zakup obuwia dla syna, na zakup środków czystości i higieny osobistej, na zakup odzieży, na przejazdy MPK(2 osoby), na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej, na realizacje potrzeb związanych z nauka syna oraz na potrzeby zaległe i bieżące rodziny;

42. Nr [...], z dnia [...].04.2012 r., odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

43. Nr [...], z dnia [...].04.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, na zakup lekarstw, na zakup lekarstw dla syna, na zakup obuwia dla syna, na zakup środków czystości i higieny osobistej, na zakup odzieży, na przejazdy MPK(2 osoby), na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej, na realizacje potrzeb związanych z nauka syna oraz na potrzeby zaległe i bieżące rodziny;

44. Nr [...], z dnia [...].04.2012, przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

45. Nr [...], z dnia [...].05.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

46. Nr [...], z dnia [...].05.2012 r. odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, na zakup lekarstw, na zakup lekarstw na syna, na zakup obuwia dla syna, na zakup środków czystości i higieny osobistej, na zakup odzieży, na przejazdy MPK (2 osoby), na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej, na realizacje potrzeb związanych z nauka syna oraz na potrzeby zaległe i bieżące rodziny;

47. Nr [...], z dnia [...].05.2012 r., odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

48. Nr [...], z dnia [...].06.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

49. Nr [...], z dnia [...].06.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, na zakup lekarstw, na zakup lekarstw na syna, na zakup obuwia dla syna, na zakup środków czystości i higieny osobistej, na zakup odzieży, na przejazdy MPK (2 osoby), na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej, na realizacje potrzeb związanych z nauka syna oraz na potrzeby zaległe i bieżące rodziny;

50. Nr [...], z dnia [...].06.2012 r., odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

51. Nr [...], z dnia [...].07.2012 r., odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

52. Nr [...], z dnia [...].07.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

53. Nr [...], z dnia [...].07.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na opłaty mieszkaniowe, na zakup obuwia, na zakup środków czystości i higieny osobistej, na zakup odzieży, na przejazdy MPK, na naprawę pralki, na remont przedpokoju w tym naprawę instalacji elektrycznej, na pokrycie kosztów związanych z nauka syna oraz potrzeby zaległe i bieżące rodziny;

54. Nr [...], z dnia [...].07.2012 r., przyznającą zasiłek okresowy od 01.07.2012 do 31.08.2012 r.;

55. Nr [...], r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu obuwia, zakup żywności, zakup środków czystości i higieny osobistej, dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, przejazdy MPK, dofinansowanie do zakupu odzieży, potrzeby rodziny;

56. Nr [...], z dnia [...].08.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup obuwia, odzieży, przejazdy MPK oraz na zakup lekarstw;

57. Nr [...], z dnia [...].08.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego;

58. Nr [...], z dnia [...].08.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu okularów, opłat mieszkaniowych, pokrycie kosztów szczepienia WZWB, pokrycie opłaty rekrutacyjnej, zakup środków czystości i higieny osobistej;

59. Nr [...], z dnia [...].08.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

60. Nr [...], z dnia [...].09.2012 r., przyznającą zasiłek okresowy od [...].09.2012 r. do [...].09.2012 r.;

61. Nr [...], z dnia [...].09.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu środków czystości i higieny osobistej, dofinansowanie do zakupu obuwia , na leki, dofinansowanie do opłat mieszkaniowych i do zakupu odzieży;

62. Nr [...], z dnia [...].09.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

63. Nr [...], z dnia [...].09.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na przejazdy MPK, zakup okularów dla syna;

64. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r. przyznającą zasiłek okresowy od [...].10.2012 r. do [...].10.2012 r.;

65. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup odzieży, przejazdy MPK, zakup okularów dla syna, bieżące wydatki związane z nauką syna oraz na inne potrzeby bieżące rodziny;

66. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, zakup lekarstw, zakup środków czystości i higieny osobistej;

67. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych;

68. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, zakupu obuwia, zakupu lekarstw, dofinansowanie do zakupu odzieży;

69. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r., odmawiającą świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości i higieny osobistej, na bieżące wydatki związane z nauka syna, na zakup okularów synowi i przejazdy MPK oraz na inne bieżące potrzeby rodziny;

70. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r., przyznającą zasiłek celowy na zakup artykułów żywnościowych,

71. Nr [...], z dnia [...].10.2012 r., przyznającą zasiłek okresowy od [...].11.2012 r. do [...].11.2012 r.,

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z [...] grudnia 2012 r. B. O. wystąpił do Prezydenta Miasta B. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawach zakończonych powyżej wymienionymi decyzjami administracyjnymi. Uzasadniając niniejszy wniosek, B. O. zakwestionował zasadność stosowania oraz legalność dokumentu urzędowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. nr [...] ZPS [...]-[...], [...] "Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne" z dnia [....] lutego 2011 r. (dalej: Wytyczne). Niniejszy dokument zawiera zalecenia, co do sposobu ustalania przez MOPR dochodu rodziny beneficjenta pomocy społecznej, który uiszcza zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego. Według postanowień niniejszego dokumentu, zaległości opłacane na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, z tytułu zobowiązań powstałych w latach uprzednich, nie posiadają przymiotu kwot alimentów, lecz mają charakter zastępczy i nie są opłacane na rzecz innych osób, a instytucji, co nie daje podstaw do pomniejszenia dochodu ubiegającego się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, o uiszczane zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego.

Z takim stanowiskiem nie zgadza się Wnioskodawca, który twierdzi, że kwoty uiszczane przez niego z ww. tytułu, powinny pomniejszać dochód rodziny, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.p.s.). Podstaw wznowienia postępowania, Wnioskodawca zaś upatruje, w stosowaniu przez MOPR, fałszywego dokumentu (tj. Wytycznych), na podstawie, którego ustalone zostały istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (tj. dochód rodziny). Za wadliwością Wytycznych przemawia, bowiem fakt, że zostały one oparte na wyrokach: NSA z 15 września 2009 r. I OSK 94/09 oraz WSA w Olsztynie z 16 marca 2010 r. II SA/Ol 72/10, z których uzasadnień, według Wnioskodawcy, wcale nie wynika, że odliczeniu od uzyskiwanego dochodu podlegają jedynie alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu i które rzeczywiście świadczyła, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca, zaś kwoty uiszczane na rzecz Funduszu Alimentacyjnego takiemu odliczeniu nie podlegają. Stosowanie niniejszej argumentacji przez MOPR jest, zdaniem Wnioskodawcy, niepoprawne, ponieważ wyklucza uznanie tych twierdzeń za własną interpretację art. 8 ust. 3 u.p.s. dokonaną przez MOPR. Według Wnioskodawcy stosowanie ww. dokumentu powoduje błędne ustalenie sytuacji dochodowej jego rodziny, które skutkuje pozostawaniem rodziny w zadłużeniu i niedostatku.

Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego we wnioskowanych sprawach, z uwagi na brak zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., uzasadniających wzruszenie ostatecznej decyzji.

Wskutek rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zażalenia B. O. od ww. postanowienia, zostało ono uchylone w całości, a sprawa przekazana do rozpatrzenia SKO w B., działającemu jako organ I instancji (postanowienie z [...] lutego 2013 r. nr [...]), ponieważ sprawa została rozpoznana wbrew przepisom o właściwości organów administracyjnych do rozpoznania żądania wznowienia. W sprawie niniejszej o wznowieniu winien, bowiem rozstrzygać organ wyższego stopnia, w myśl art. 150 § 2 k.p.a.

Po rozpoznaniu, zatem sprawy niniejszej, SKO w B. wydało w dniu [...] kwietnia 2013 r. postanowienie nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w przedmiotowych sprawach.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, że w myśl art. 145 § 2 k.p.a. zasadą jest możliwość wznowienia postępowania gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa stwierdzone zostało prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. W rozpoznawanej zaś sprawie brak jest takiego orzeczenia, a ponadto nie zachodzą wyjątki od ww. zasady, dopuszczane brzmieniem art. 145 § 3 k.p.a.

Po rozpoznaniu wniosku B. O. o ponowne rozpoznanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy uprzednio wydane przez siebie postanowienie.

W uzasadnieniu do powyższego orzeczenia Kolegium wskazało, ze uprzednio dokonana odmowa wznowienia postępowania w wymienionych sprawach, była uzasadniona. Wbrew temu, co twierdzi Skarżący, Kolegium nie oceniało i nadal nie ocenia, czy zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., lecz oparło się na okoliczności prawnie istotnej - że nie istnieje prawomocne orzeczenie o popełnieniu czynu sfałszowania dokumentu wskazanego przez Wnioskodawcę. O ocenianiu zaistnienia przesłanki wznowienia, w ocenie Kolegium można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby organ rozpatrujący żądanie wznowienia stwierdził, że decyzje Prezydenta Miasta B. nie zostały wydane na podstawie fałszywego dowodu. Takiej oceny Kolegium nie dokonało, albowiem nie badało związku decyzji z treścią zawartą w dokumencie. Ograniczyło się natomiast do stwierdzenia, że brak jest dowodu na to, że ów dokument jest sfałszowany.

Kolegium podkreśliło, że zgodnie z 20-letnią linią orzeczniczą, wznowienie nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji, zaś strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego, stwierdzającego powyższe okoliczności. Ponadto, SKO w B. zauważyło, że Skarżący nie wskazuje żadnego ze znamion fałszerstwa, tj. przestępstwa określonego w art. 270 § 1 k.k., które może polegać na podrobieniu dokumentu, jego przerobieniu albo na używaniu jako autentyczny dokumentu podrobionego lub przerobionego. Twierdzenia zaś Wnioskodawcy, że zawarta w przedmiotowym dokumencie treść nie znajduje odzwierciedlenia w orzeczeniach sądów administracyjnych, nie stanowią o sfałszowaniu niniejszego dokumentu.

Zwrócono także uwagę, że zarzut fałszerstwa musi odnosić się do dokumentu w rozumieniu art. 115 § 14 k.k., (według którego dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne). W sprawach dotyczących pomocy społecznej nie obowiązują zaś jakiekolwiek przepisy prawa, które przewidywałyby konieczność lub możliwość powoływania się przy podejmowaniu decyzji administracyjnych na jakiekolwiek wytyczne. W postępowaniu tym organy obowiązane są działać wyłącznie na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących.

Skoro, zatem nie może być mowy o oczywistym popełnieniu przestępstwa, bezcelowym staje się rozważanie, czy zaistniały pozostałe przesłanki upoważniające właściwy organ do wznowienia postępowania przed wydaniem orzeczenia, co do popełnienia przestępstwa sfałszowania dowodu przez właściwy organ. Strona nie wskazała jakiegokolwiek powodu, który stałby na przeszkodzie wszczęcia postępowania przed sądem lub innym organem w sprawie popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentu. Analizując niniejszą kwestię SKO w B. uznało, że nie występuje przesłanka do zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd zależy rozpatrzenie i rozstrzygnięcie niniejszej sprawy (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a).

Skargę na ww. postanowienie do tut. sądu administracyjnego złożył B. O., zarzucając w niej: naruszenie prawa poprzez rażące naruszenia procedur prawa procesowego tj. art. 149 § 1, art. 149 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie i art. 149 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał uprzednio zawarte stanowisko oraz argumentację, a ponadto podniósł, że rozważania Kolegium zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia mają charakter rozważań merytorycznych, co do istoty wznowienia, co jest sprzeczne z art. 149 § 2 k.p.a.

W odpowiedzi na powyższą skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zawarte wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają, zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady nie związania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają, bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta B. z zakresu świadczeń z pomocy społecznej, przyznanych B. O., bądź których przyznania mu odmówiono. Skarżący domaga się wzruszenia postępowań w wymienionych sprawach, powołując się na art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a., wedle którego postępowanie wznawia się jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zdaniem Skarżącego fałszywym jest dokument urzędowy: Wytyczne MOPR "Zespół Pracowników Socjalnych [...]-[...], [...]; Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne", którego treść mimo, że została oparta na powołanym w nim orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie jest z nim zgodna. Skarżący ponadto wskazuje na § 2 ww. przepisu, który umożliwia wznowienie postępowania również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Należy podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej, merytorycznej decyzji. Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania.

W ocenie tut. Sądu organ rozpoznając sprawę w I i II instancji prawidłowo ocenił dopuszczalność wznowienia postępowania we wnioskowanych sprawach. Wskazał przy tym na podstawy prawne wznowienia oraz uzasadnił wyczerpująco swoje stanowisko.

Należy zauważyć, że wszczęcie postępowania uzależnione jest od zaistnienia dwóch przesłanek, z których pierwszą jest załatwienie sprawy decyzją ostateczną, zaś drugą wystąpienie, co najmniej jednej z wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a k.p.a., przyczyn wznowienia. Katalog podstaw wznowienia ma charakter zamknięty, co oznacza, że nie jest ono dozwolone z jakichkolwiek innych przyczyn, a wyjątek od tej zasady mógłby wprowadzić jedynie akt prawny o randze ustawy.

W sprawie niniejszej nie jest kwestionowane, że decyzje Prezydenta Miasta B., kończące postępowania administracyjne, których wznowienia żąda Skarżący, są ostateczne. Jako, że wniosek o wznowienie postępowań został oparty na art. 145 § 1 k.p.a., a więc na przesłance mającej swoje źródło w przestępstwie, organ powinien był kolejno rozważyć, czy istnieje w danych sprawach związek przyczynowy pomiędzy dowodami, które okazały się fałszywe, a ustalonymi, istotnymi dla spraw okolicznościami faktycznymi. Organ w tym zakresie prawidłowo stanął na stanowisku, że okoliczność sfałszowania musi znaleźć potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub innego organu, w szczególności: Trybunału Stanu, sądu dyscyplinarnego, a także jakiegokolwiek innego organu, któremu akty prawne powierzają wykonanie funkcji orzeczniczych w powyższym zakresie (por. E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa-Zielona Góra 1994, s. 73; por. też wyrok NSA w Warszawie 16 października 1991 r., II SA 640/91, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 66, s. 140). Nie leży przy tym w kompetencji organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie (por. wyrok NSA w Warszawie z 2 czerwca 2000 r., I SA 1123/99, LEX nr 55743).

Od powyższej reguły k.p.a. przewiduje jednak dwa wyjątki. Pierwszy (zawarty w art. 145 § 2 k.p.a.), obejmuje przypadki, w których wznowienie postępowania może nastąpić gdy brak jest stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli są one jednak oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Innymi słowy - fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu, ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (por. wyrok NSA z 22 grudnia 1999 r., I SA 841/99, OSP 2002, z. 5, poz. 71). Należy przy tym zauważyć, że dowodami mogą być także dokumenty urzędowe. Przestępstwo sfałszowania dokumentu, zostało zaś określone w art. 270 k.k. i na podstawie tego przepisu przyjmuje się, że może ono być popełnione albo przez podrobienie bądź przerobienie dokumentu, albo przez używanie tak sfałszowanego dokumentu jako autentycznego. Chodzi, zatem o dokument, któremu nadano nieprawdziwe pozory, że wynikająca z niego treść pochodzi od osoby, w imieniu której został sporządzony (tj. "podrobienie" dokumentu w rozumieniu art. 270 § 1 k.k.), bądź też o dokument, którego autentyczna treść została zmieniona poprzez np. dokonanie: skreśleń, dopisków, wymazań przez osobę do tego nieupoważnioną (tj. "przerobienie" dokumentu w rozumieniu art. 270 § 1 k.k.) – por. wyrok SN z dnia 27 listopada 2000 r., III KKN 233/98, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 5, poz. 4). Oba ww. przypadki dotyczą tzw. fałszu materialnego. W tym miejscy należy zauważyć, że zawarty w danym dokumencie "fałsz intelektualny" (tj. potwierdzenie w nim nieprawdy) nie może świadczyć o wyczerpaniu znamion przestępstwa z art. 270 § 1 k.k., o ile dokument taki nie jest dokumentem "podrobionym" lub "przerobionym" (por. wyrok SN z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt V KK 97/12, LEX nr 1277820). Wobec powyższego, uprawniony jest wniosek, że oczywistość popełnienia przestępstwa, (o której mowa w art. 145 § 2 k.p.a.) musi dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. W świetle zaś art. 235 k.k. fałszywy dowód to dowód nieprawdziwy. Nieprawdziwość ta musi przejawiać się zarówno w nieprawdziwości obiektywnej, jak i subiektywnej, co oznacza, że do stwierdzenia tej nieprawdziwości nie wystarczy samo o tym przekonanie strony.

Przesłanka zaś niebezpieczeństwa (dla życia lub zdrowia ludzkiego) albo poważnej szkody dla interesu społecznego ma charakter uznaniowy i musi być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa muszą zaś wystąpić łącznie, a w razie jakichkolwiek wątpliwości nie można w tym trybie uchylić decyzji (por. R. Stankiewicz (w:) Komentarz, 2011, s. 818). Organ właściwie stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka oczywistego popełnienia przestępstwa, bezcelowe stało się rozważanie, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek niebezpieczeństwa albo poważnej szkody. Na marginesie zauważyć należy, że Skarżący sam nie wyjaśnił, na czym polegać ma niebezpieczeństwo wystąpienia poważnej szkody dla interesu społecznego, uzasadniające usunięcie, jego zdaniem wadliwych decyzji. Zauważyć przy tym wypada, że zaistnienia szkody dla interesu społecznego nie należy wyprowadzać z własnego tylko subiektywnego przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. Musi ona zaistnieć w rozumieniu obiektywnym.

Drugi zaś wyjątek został zawarty w art. 145 § 3 k.p.a., a według niego dopuszczalne jest wznowienie postępowania także w wypadkach, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu (np. przedawnienie) lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa, takich jak: immunitet, amnestia, albo abolicja. W tym zakresie organ prawidłowo wyjaśnił, że nie zachodzą w sprawie przeszkody do wszczęcia postępowania przygotowawczego dot. podejrzenia popełnienia ww. przestępstwa, albowiem okres przedawnienia nie upłynął, a ponadto Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności uniemożliwiające wszczęcie postępowania karnego, ani nie przedłożył postanowienia umarzającego postępowanie przygotowawcze lub odmawiającego wszczęcia takiego postępowania.

Organ w niniejszej sprawie prawidłowo dokonał analizy pod kątem wystąpienia przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera, bowiem wyczerpujące omówienie znamion przestępstwa materialnego sfałszowania dokumentu, które to cechy niewątpliwie nie występują w żądanych do wznowienia sprawach. Sam Skarżący wszak nie zarzuca kwestionowanemu dokumentowi cech podrobienia lub przerobienia, a nawet zaprzecza jakoby takie zarzuty wysnuwał, wskazując konsekwentnie, że Wytyczne MOPR w swojej treści zawierają nieprawdę, bowiem opierają się na orzecznictwie, sądowoadministracyjnym, które w istocie nie jest zbieżne z ich treścią, co powoduje, że nie stanowi ono dowodu zawartych w Wytycznych stwierdzeń, lecz ich "przeciwdowód".

Skoro, zatem sam Skarżący wyraźnie wskazuje, że nie dostrzega on ww. cech sfałszowania dokumentu, na podstawie, którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (a zaznaczyć należy, że jedynie tak rozumiane pojęcie "sfałszowania" stanowi podstawę przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), a jednocześnie domaga się wznowienia postępowania powołując się na ww. przesłankę i wskazując, że przedmiotowe Wytyczne są "dowodem fałszywym", to pozostaje, stwierdzić, że błędnie rozumie on powoływaną przez siebie podstawę prawną wznowienia, równoważąc pojęcie "dowodu fałszywego" (którego zakres znaczeniowy został opisany powyżej), z subiektywnym jego przekonaniem o niewłaściwe dokonywanej przez pracowników MOPR w B. interpretacji art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. Skarżący, bowiem twierdzi, że niewłaściwe, w jego ocenie, stosowanie art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., spowodowane jest stosowaniem przez MOPR w B. przedmiotowych Wytycznych, które, pomimo, że oparte na wskazanym konkretnie orzecznictwie, zawierają treść z niego nie wynikającą, a nawet z nim sprzeczną. W ocenie Skarżącego stanowi to wadliwość, skutkującą uznaniem Wytycznych za "dowód fałszywy", oraz nieprawidłowość polegającą na oparciu stwierdzeń, zawartych w decyzjach MOPR-u w B., na uzasadnieniach powołanych wyroków, co wyklucza uznanie tych twierdzeń za własną interpretację tego organu.

O ile zakres znaczeniowy pojęcia "dowodu fałszywego" został powyżej wyjaśniony i nie ulega wątpliwości, że przedmiotowym Wytycznym cechy takiej zarzucić nie można, odnieść się pokrótce należy do zarzutu nieuprawnionego, zdaniem Skarżącego, korzystania przez organy z poglądów wyrażonych w powołanych orzeczeniach sądów administracyjnych i traktowania ich za wykładnię norm prawnych. Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko Skarżącego można określić jako próbę zakazania powoływania się przez organy w uzasadnieniach wydawanych decyzji na poglądy wyrażane przez orzecznictwo sądów administracyjnych. Jest ono, w ocenie Sądu, nieprawidłowe i świadczy o nie rozumieniu przez Skarżącego zadań i roli, jaką pełnią sądy administracyjne poprzez sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem, w rozumieniu art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Podkreślić bowiem należy, że organy przy wydawaniu decyzji są, nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane do uwzględniania obowiązującej wykładni i interpretacji przepisów prawa, dokonywanej przez sądy administracyjne. Uwzględnianie wypracowanej przez orzecznictwo sądowoadministracyjne interpretacji przepisów prawa, ma charakter pomocniczy i świadczy o prawidłowym wykonywaniu zadań z zakresu administracji publicznej oraz przestrzeganiu podstawowych zasad postępowania administracyjnego przez organ. Podkreślić należy także, że z przepisu art. 7 k.p.a. nie da się bowiem wywieść automatycznego domniemania załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony. Skoro, zatem organ nie dopatrzył się w sprawie niniejszej zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1, § 2 i 3 k.p.a, prawidłowo odmówił wznowienia postępowania we wnioskowanych sprawach.

Abstrahując od powyższych rozważań, wypada zauważyć, że ani z sentencji decyzji, ani z ich uzasadnienia nie wynika, aby organy rozstrzygały sprawy Skarżącego powołując się na Wytyczne, a w związku z tym wątpliwym wydaje się, aby mogły one w ogóle stanowić, zgodnie z twierdzeniami Skarżącego, dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a., w oparciu o który organy dokonały wydania przedmiotowych decyzji. Z uwagi jednak na fakt, że rozważania nad charakterem przedmiotowych Wytycznych i dopuszczalnością, bądź nie ich stosowania, wykraczają poza ramy niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, zbędne jest w tym miejscu dokonywanie jakiejkolwiek analizy w tym zakresie. Stąd też, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o żądanie tych wytycznych od organu i dopuszczenia ich jako dowodu w sprawie na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.