Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1063/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 36 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 75 poz 469
law: Ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o Polskiej Akademii Nauk.
article: Art. 38 ust. 2, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
Teza: Skreślenie z listy uczestników studium doktoranckiego w państwowej placówce naukowej jaką jest Instytut PAN ma charakter rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej i następuje w formie decyzji.

TEZY

Skreślenie z listy uczestników studium doktoranckiego w państwowej placówce naukowej jaką jest Instytut PAN ma charakter rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej i następuje w formie decyzji.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Instytutu [...] z dnia 5 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata G. T. - Kancelaria Adwokacka ul. [...], tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

W dniu 29 października 2009 r. przy odpowiedzi na wniosek P. T. w sprawie III SO/Kr 15/09 o nałożenie grzywny z powodu nieprzekazania wraz z aktami sprawy skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na skreślenie z listy doktorantów Międzynarodowego Studium Doktoranckiego przy Instytucie [...] Polskiej Akademii Nauk, złożone zostało datowane na 4 czerwca 2009 r. pismo skarżącego adresowane do WSA w Krakowie, nadane dnia 19.06.2009 r. przesyłką poleconą do Międzynarodowego Studium Doktoranckiego na adres siedziby Instytutu. Pismo to oznaczone w swej treści jako odwołanie skarżący traktuje jako skargę na skreślenie z listy doktorantów.

W dniu 7 grudnia 2009 r. skarżący powiadomiony został, że skarga w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów zarejestrowana została do sygn. akt III SA/Kr 1063/09 (k. 20 tych akt), a do sygn. III SO/Kr 15/09 zarejestrowany jest wniosek o nałożenie grzywny.

Z treści skargi z dnia 4 czerwca 2009 wynika, że pierwsze odwołanie od bliżej nieoznaczonej decyzji ze stycznia 2009 r. oraz "obecne" odwołanie składane są bez "klauzuli" o możliwości odwołania się od decyzji Kierownika Międzynarodowego Studium Doktoranckiego. Zdaniem skarżącego skreślenie go z listy doktorantów było niesłuszne, gdyż wpływ na to, że nie znalazł opiekuna pracy doktorskiej, miała odmowa prowadzenia zajęć ze studentami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Instytutu [...] wniósł o odrzucenie skargi a z ostrożności procesowej o jej oddalenie.

Wskazano, że skarżący decyzją Dyrektora Instytutu [...] PAN z dnia [...] 2006 r. przyjęty został do Międzynarodowego Studium Doktoranckiego przy tym Instytucie działającego we współpracy z Wydziałem [...] Politechniki oraz Wydziałem [...] Politechniki.

Organ wskazał, że decyzją Kierownika Międzynarodowego Studium Doktoranckiego skarżący z dniem 1 października 2007 r. skreślony został z listy doktorantów o czym powiadomiony został pismem Kierownika MSD z dnia 9.10.2007 r., ([...]). Podstawę skreślenia stanowiła okoliczność, że do końca pierwszego roku tj. do końca września 2007r. skarżący nie znalazł opiekuna naukowego, co zgodnie z regulaminem MSD powoduje skreślenie z listy uczestników.

Organ przyznał, że pismem z dnia 10.12.2008 r. od tej decyzji skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Instytutu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do odwołania od decyzji Kierownika MDS z [...] "2008" r. ([...]), oraz że termin do złożenia odwołania został przywrócony, a odwołanie rozpatrzone. Decyzja o skreśleniu skarżącego została przez Dyrektora [...] podtrzymana jako w pełni uzasadniona formalnie i merytorycznie, o czym powiadomiono skarżącego pismem z dnia 5 stycznia 2009 r. ([...]).

Wskazano dalej, że w dniu 6.05.2009 r. wpłynęło do Dyrektora Instytutu [...] kolejne pismo skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (zażalenia) od decyzji Kierownika MSD z [...] 2007 r., na które udzielono odpowiedzi pismem z 22.05.2009 r., ([...]), że odwołanie już zostało rozpatrzone.

Uzasadniając zarzut niedopuszczalności skargi zajął Dyrektor Instytutu [...] PAN stanowisko, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wskazując na przepisy art. 35 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o Polskiej Akademii Nauk ( Dz. U. Nr 75, poz. 469 ze zm.) oraz art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki ( Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.). Organ podniósł, iż nie ma przymiotu organu administracji publicznej, ani podmiotu powołanego z mocy prawa lub porozumień do załatwiania indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnych. Zdaniem organu krąg innych spraw, w których – w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dopuszczalna jest sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej, jest zamknięty, a w zakresie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, zaskarżaniu do sądu administracyjnego podlegają tylko decyzje w sprawach określonych art. 29 ust. 1 ustawy.

Z tego względu decyzje, o których mowa w Rozdziale 6 – studia doktoranckie w placówkach naukowych ( art. 37 i n.), a zwłaszcza oparte na art. 38 ust. 2, nie są w świetle art. 104 kpa decyzjami administracyjnymi, względem których może być stosowana kontrola sądowoadministracyjna w drodze skarg do sądu administracyjnego.

Z tych względów, już w piśmie z 5.01.2009 r. skierowanym do skarżącego wyrażono stanowisko, że decyzja Kierownika MSD z [...] 2007 r. nie jest decyzją administracyjną oraz nie pouczono o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję, o której poinformowano pismem z 5 stycznia 2009r.

W związku z wynikłą kwestią czy termin do wniesienia datowanej na 4 czerwca 2009 r. a nadanej 16.06.2009 r. za pośrednictwem organu skargi został zachowany, strony zajęły następujące stanowisko na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r.

Pełnomocnik skarżącego zajął stanowisko, że wobec niepouczenia skarżącego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia skargi, termin do jej wniesienia został zachowany.

Pełnomocnik strony przeciwnej wnosił o odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej po terminie – powołując się na dowód w postaci uwierzytelnionych kserokopii pocztowej książki nadawczej oraz książki korespondencji Instytutu [...] PAN na okoliczność, że w dniu 6 stycznia 2009 r. w urzędzie pocztowym złożono adresowane do skarżącego pismo z dnia 5 stycznia 2001 r. o numerze [...] Dyrektora Instytutu przyjęte za Nr nadawczym [...].

W oparciu o tę okoliczność pełnomocnik Dyrektora Instytutu zajmował stanowisko, iż przesyłka musiała być skarżącemu doręczona w ciągu miesiąca od daty ekspedycji, gdyż inaczej była by zwrócona przez pocztę, co nie nastąpiło, co dowodzi że złożenie skargi w czerwcu nastąpiło po terminie.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd dopuścił dowód z powyższych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi.

Skarga ulega natomiast oddaleniu jako nieuzasadniona.

Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.- dalej ustawa p.p.s.a) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W odpowiedzi na skargę dyrektor Instytutu [...] PAN – dalej Dyrektor Instytutu , podniósł, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a nadto na rozprawie podniesiono zarzut kolejny, że skargę wniesiono po upływie terminu do jej wniesienia. Uwzględnienie, któregokolwiek z tych zarzutów prowadziłoby do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a.

Z tych względów w pierwszej kolejności rozpatrzeniu winny ulec zarzuty, których uwzględnienie prowadziłoby do odrzucenia skargi.

I. Zaskarżony akt przybrał formę pisma Dyrektora [...] PAN z dnia 5 stycznia 2009 r. oznaczonego symb. [...] skierowanego do skarżącego, z którego wynika, iż po rozpatrzeniu odwołania z dnia 10.12.2008r., Dyrektor utrzymuje ( podtrzymuje) decyzję Kierownika Międzynarodowego Studium Doktoranckiego ( MSD) z dnia [...] 2007 r. o skreśleniu skarżącego z listy uczestników tego Studium doktoranckiego.

Zarazem w piśmie tym wyrażono pogląd, że prowadząca jednostka nie jest organem administracji państwowej, a Kierownik studium doktoranckiego nie wydaje decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę stanowisko to poszerzono, podnosząc, że w świetle art. 5 § 2 w zw. z art. 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego ( dalej k.p.a.), Instytut [...] PAN, jako posiadająca osobowość prawną Państwowa Instytucja Naukowa działająca na podstawie ustawy o Polskiej Akademii Nauk z 25 kwietnia 1997 r. nie jest podmiotem powołanym do załatwiania spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, a w szczególności w zakresie studiów doktoranckich określonych art. 37-41 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.

Stanowiska tego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela.

Ze wskazanych przez Dyrektora Instytutu [...] przepisów kpa wynika, że przez organ administracji publicznej rozumie się także (art. 5 § 2 pkt 3 in fine) podmioty wymienione art. 1 pkt 2 – a zatem inne niż organy administracji publicznej z art. 1 pkt 1 kpa i nie będące innymi organami państwowymi, podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w punkcie 1- szym. Przepis art. 1 pkt 1 kpa określa natomiast te sprawy jako sprawy indywidualne rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych.

Obowiązująca w dacie pisma Dyrektora Instytutu z dnia 5 stycznia 2009 r. ustawa o Polskiej Akademii Nauk z dnia 27 kwietnia 1997 r. ( Dz. U. Nr 75, poz. 469 z późn. zmianami- dalej ustawa o PAN), lokowała działania Akademii na dwóch płaszczyznach: wyłonionej w drodze wyborów korporacji, której strukturę określał art. 25 oraz w placówkach naukowych.

Status placówek naukowych, pomocniczych placówek naukowych i innych jednostek organizacyjnych Akademii, regulowały przepisy Rozdziału 5 ustawy o PAN. Instytut w myśl art. 36 ust. 1 i 2 jest podstawową placówką naukową Akademii wyposażoną w osobowość prawną, niezależnie od osobowości prawnej przysługującej Akademii (art. 3 ust. 1), a jego organami są rada naukowa i dyrektor (art. 48).

Zgodnie z art. 36 ust. 4 pkt 1 ustawy o PAN instytut mógł prowadzić studia doktoranckie na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595).

W ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach w zakresie sztuki – dalej ustawa o s.n.i t.n. – z mocą od dnia 1 września 2005 r. w miejsce Rozdziału 6 – "studia doktoranckie", wprowadzony został na podstawie art. 251 pkt 12 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), rozdział 6 – p.t. "studia doktoranckie w placówkach naukowych".

Zawarty w Rozdziale 6 ustawy studia doktoranckie w placówkach naukowych przepis art. 38 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym od 1.09.2005 r. stanowi, że uczestnicy studiów doktoranckich niewywiązujący się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów a od decyzji tej służy odwołanie do dyrektora placówki naukowej prowadzącej studia, w terminie 14 dni od jej otrzymania. Podobną regulację wskazującą decyzję jako formę skreślenia, z możliwością odwołania od decyzji kierownika studiów doktoranckich do organu, który je utworzył, przewidywał przepis art. 38 ust. 3 w poprzednim brzmieniu art. 38, obowiązującym od wejścia w życie ustawy o s.n. i t.n.

Wydane na podstawie art. 41 ustawy o s.n. i t.n. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez placówki naukowe ( Dz. U. z 2007 r. nr 1, poz. 2), aktualnie obowiązujące, w § 9 zawiera regulację, w myśl której w przypadku skreślenia uczestnika studiów doktoranckich z listy uczestników tych studiów zaprzestaje się wypłaty stypendium doktoranckiego z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna.

Formę decyzji przewiduje rozporządzenie także w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie ( § 5 ust. 3) jak i wypłaty stypendium ( § 10).

Ponieważ ustawa o PAN przepisem art. 36 ust. 4 odsyła do zasad prowadzenia studiów doktoranckich określonych ustawą z 14 marca 2003 r. o s.n. i t.n., to przepis art. 38 ust. 2 tej ostatniej ustawy ma charakter przepisu szczególnego, wskazującego organy I i II instancji w sprawach studiów doktoranckich, względem przepisów ustawy o PAN określających organy instytutu.

Ustawa i wydane na jej podstawie rozporządzenie z wydaną decyzją w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studium doktoranckiego wiąże takie jej atrybuty jak możliwość złożenia "odwołania w terminie 14 dni od jej otrzymania", do wskazanego organu instytutu, czy uzyskanie przymiotu ostateczności (§ 9 Rozporz.).Są to cechy właściwe dla aktu podjętego w formie decyzji administracyjnej w trybie przepisów kpa (art. 127 § 1, 129 § 2), i nabierającego w określonych warunkach przymiotu ostateczności (art. 16 zd. I kpa).

Zarazem na płaszczyźnie materialnoprawnej skreślenie z listy uczestników studium doktoranckiego w państwowej placówce naukowej jaką jest instytut PAN ma charakter rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej, a więc rozstrzygnięcia, które następuje w formie decyzji.

W świetle powyższych regulacji nie do przyjęcia jest stanowisko, że wydana na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki decyzja kierownika studium doktoranckiego w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich w placówce naukowej PAN, nie ma charakteru decyzji administracyjnej, a więc podjętego przez uprawniony z mocy ustawy podmiot aktu rozstrzygającego w indywidualnej sprawie w formie przewidzianej ustawą decyzji. Użyty zatem w art. 38 ust. 2 termin "decyzja", oznacza decyzję administracyjną. Taki sam charakter ma decyzja dyrektora placówki naukowej rozpatrującego odwołanie od decyzji kierownika studium doktoranckiego.

W piśmiennictwie wyrażono stanowisko, że akt administracyjny przyjęcia na studia doktoranckie- jest źródłem stosunku prawnego między doktorantem a podmiotem prowadzącym te studia (Por. M. Skąpski, Charakter prawny studiów doktoranckich PiP 1998/2/66). Również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 kwietnia 2005 r. SK 51/03 ( OTK -A 2005/4/39, Lex 149964) zajął stanowisko, że stosunek łączący doktoranta z podmiotem prowadzącym studia doktoranckie ma charakter administracyjno- prawny, odrębny od stosunku pracy. Wprawdzie wyrok ten zapadł na tle przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 386), i wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych ( Dz. U. Nr 58, poz. 249 z późn. zm.), ale i ta ustawa jak i rozporządzenie regulowały tworzenie i prowadzenie studiów doktoranckich we wszystkich jednostkach organizacyjnych zarówno będących szkołami wyższymi, jaki i w placówkach naukowych. Przepis § 12 tego rozporządzenia, także przewidywał, że skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich (bez względu na rodzaj podmiotu prowadzącego studia) następowało w formie decyzji podejmowanej na wniosek kierownika studiów przez radę wydziału (radę naukową), od której przysługiwało odwołanie, do organu tworzącego studia doktoranckie.

Sądownictwo administracyjne dopuszcza sądową kontrolę decyzji administracyjnych przyjęcia na studia doktoranckie w instytutach naukowych Państwowej Akademii Nauk ( Por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15.03.2007r., I SA/Wa 1909/06 Lex nr 315065, czy postanowienie WSA w Krakowie z 7 lipca 2010 r., sygn. III SA/Kr 1200/09 niepubl.). Tym bardziej kognicji sadu podlegają sprawy, których przedmiotem jest rozwiązanie stosunku administracyjno- prawnego łączącego doktoranta z podmiotem, który prowadzi studia doktoranckie.

Nie podziela Sąd stanowiska Dyrektora Instytutu zawartego w odpowiedzi na skargę i odwołującego się do treści art. 29 ust. 1 ustawy o s.n. i t.n., a sprowadzającego się do zarzutu, że przepis ten w sposób wyczerpujący określa zakres postępowań, w których wydawane są decyzje w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego podlegające kontroli sądowoadministracyjnej, a do których nie należy skreślenie ze studiów doktoranckich.

Przepis art. 3 § 2 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi statuuje ogólną zasadę, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje. Ustalenie zatem, że dane rozstrzygnięcie podjęte zostało przez organ, który w rozumieniu przepisów kpa posiada przymiot organu administracji publicznej i ma charakter decyzji jako akt rozstrzygający indywidualną sprawę w tej formie, wystarcza do stwierdzenia kognicji sądu administracyjnego, chyba że wyraźnym przepisem dany rodzaj rozstrzygnięcia ze względu na jego przedmiot wyłączono spod właściwości sadu administracyjnego.

Zarówno ustawa o Polskiej Akademii Nauk z 1997 r. jak i ustawa z 12 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki nie zawierają przepisu szczególnego, który nazwane w ustawie decyzjami rozstrzygnięcia dotyczące doktorantów wyłączył by spod kognicji sądu administracyjnego.

Upatrywanie dla wnioskowania przeciwnego, argumentu w brzmieniu art. 29 ust. 1 ustawy i zawartego w Rozdziale 4 – przepisy wspólne- oparte jest na mylnym odczytaniu istoty tego przepisu. Istotę regulacji zawartej w art. 29 ust. 1 ustawy o s.n. i t.n. wyjaśnił Naczelny Sad Administracyjny w Wyroku z dnia 30 maja 2008 r. I OSK 212/08 (Lex nr 505357) wskazując, iż wymienia on rodzaje postępowań dotyczących spraw rozstrzyganych w trybie przepisów ustawy, (do których zalicza nadanie stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora, oraz nadanie, ograniczenie, zawieszenie i pozbawienie uprawnienia do nadawania tych stopni), a w których do postępowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego- z uwagi na specyfikę tych spraw – stosuje się tylko odpowiednio, a dopuszczona kontrola sądowo administracyjna ma charakter ograniczony.

Wbrew zatem stanowisku odpowiedzi na skargę, treść i umiejscowienie przepisu art. 29 ust. 1 ustawy o s.n. i t.n., nie dowodzi wyłączenia decyzji w sprawach doktorantów spod kontroli sądu administracyjnego, a tylko potwierdza, że do decyzji podjętych w sprawach innych niż wymienione w art. 29 ust. 1, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się nie na zasadzie odpowiedniości lecz wprost.

Powszechnie przyjęty w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, iż minimum wymagań formalnych jakie winna spełniać pisemna decyzja administracyjna to: oznaczenie organu wydającego ten akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy, oraz podpis osoby działającej w imieniu organu ( Por. A. Wróbel, Komentarz do art. 104 kpa, lex nr 2010, nota 9).

W świetle powyższego, skierowane do skarżącego pismo z dnia 9 października 2007r., [...] podpisane przez Kierownika Międzynarodowego Studium Doktoranckiego przy Instytucie [...] PAN, informujące z powołaniem na punkt 5 c Regulaminu o skreśleniu z listy uczestników tego studium doktoranckiego, stanowiło decyzje administracyjną wydaną przez organ I instancji, określony przepisem art. 38 ust. 2 zd. II powołanej ustawy z 14 marca 2003 r.

Z kolei, pismo Dyrektora Instytutu [...] z dnia 5 stycznia 2009 r. znak [...], również skierowane do skarżącego po rozpatrzeniu jego odwołania z dnia 10.12.2008 r. od decyzji Kierownika Studium Doktoranckiego z dnia 9 października 2007 r. w przedmiocie skreślenia z listy uczestników i "podtrzymujące" tę decyzję, w istocie stanowiło decyzję administracyjną organu odwoławczego, określonego przepisem art. 38 ust. 2 zd. III w/w ustawy, utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

Skarga na decyzję administracyjną Dyrektora Instytutu [...] PAN z dnia 5 stycznia 2009 r., jako na decyzję organu II instancji, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, była zatem dopuszczalna wobec wyczerpania środków zaskarżenia o jakich mowa w art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie zachodzą zatem przesłanki odrzucenia skargi o jakich mowa w art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a.

Nie zachodzi także podstawa do odrzucenia skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a jako wniesionej po terminie.

Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustawa uzależnia zatem początek biegu terminu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego od zdarzenia jakim jest doręczenie skarżącemu decyzji. Dyrektor Instytutu [...] nie dysponuje dowodem doręczenia skarżącemu z określoną dzienną datą przesyłki poleconej Nr [...] mającej zawierać decyzję tego organu z dnia 5 stycznia 2009 r., a wysłanej na adres skarżącego w dniu 6.01.2009 r. Żaden przepis prawa nie przewiduje innego zdarzenia niż dzień doręczenia decyzji, jako zdarzenia, od którego rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi, ani też nie przewiduje procedury ustalenia daty doręczenia przez pocztę decyzji, dla której brak dowodu doręczenia innej niż czynią to przepisy o doręczaniu przesyłek za pomocą poczty. Liczenie zatem terminu do wniesienia skargi od daty nadania decyzji w urzędzie pocztowym pod adresem skarżącego nie znajduje oparcia w powołanej ustawie. Podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27.07.2004 r., OSK 684/04 ( niepubl.). Nie znajdzie także oparcia w przepisach określanie daty w jakiej wniesienie skargi nie było by spóźnione w oparciu o domniemanie, że w ciągu miesiąca od wysyłki skarga została doręczona. Z tych względów uznał Sąd, iż skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 19.06.2009 r. (data nadania) za pośrednictwem właściwego organu, w terminie o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., i brak przesłanek do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Należy tu także podkreślić, iż poza sporem jest, co wynika także bezpośrednio z treści decyzji Dyrektora Instytutu, że decyzja z dnia 5 stycznia 2009 r. nie zawierała pouczenia o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia od niej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Nawet wykazanie, że skargę wniesiono po upływie 30 dni od doręczenia tej decyzji nie pozbawiło by skarżącego uprawnienia do żądania przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Powyższe okoliczności prowadzą do potrzeby merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi.

II. Z przedstawionych przy odpowiedzi na skargę akt postępowania uwzględniających zarządzenie Sądu z dnia 2.12.2009 r., wynikają następujące okoliczności stanowiące podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji.

Po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego, skarżący P. T. w roku 2006 przyjęty został na I rok studiów doktoranckich w Międzynarodowym Studium Doktoranckim przy Instytucie [...] PAN prowadzonym we współpracy z Wydziałem [...] Politechniki oraz Wydziałem [...] Politechniki .

Decyzją z dnia [...] 2007 r. znak [...] Kierownika Studium Doktoranckiego skarżący skreślony został z dniem 1 października 2007 r. z listy uczestników tego studium z powołaniem na punkt 5 lit. c Regulaminu Studium.

W dacie wydania tej decyzji obowiązywał Regulamin Międzynarodowego Studium Doktoranckiego w brzmieniu obowiązującym od 7 grudnia 2006 r. Zgodnie z postanowieniami pkt 5 lit. c Regulaminu o przyjęcie do Międzynarodowego Studium Doktoranckiego (dalej MSD) mogła ubiegać się osoba, która uzyskała zgodę osoby posiadającej tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego z Instytutu lub jednostek uczestniczących w MSD, na pełnienie funkcji opiekuna naukowego. Zgoda powinna być potwierdzona pisemnie do końca I semestru studiów.

Doktorant, który nie uzyskał takiej zgody jest zobowiązany do znalezienia sobie nowego opiekuna. Niewypełnienie tego warunku do końca I roku skutkuje automatycznym skreśleniem z listy doktorantów.

Wydanie decyzji z dnia [...] 2007 r. w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studium doktoranckiego poprzedziły następujące okoliczności:

Pismem z dnia 28.09.2006 r. prof. dr hab. A. S., kierownik Zakładu [...] Politechniki zawiadomił Kierownika MSD o podjęciu się funkcji opiekuna skarżącego, wskazując tematykę pracy.

Pismem z dnia 21.12.2006 r. skarżący powiadomił Kierownika Studium o rezygnacji z pisania pracy doktoranckiej u prof. A. S., który z kolei pismem z 28.12.2006 r. poinformował Kierownika MSD o rezygnacji z opieki naukowej nad skarżącym.

W piśmie z dnia 2 stycznia 2007 r. nr [...], do którego odwołuje się decyzja z dnia [...] 2007 r. Kierownik MSD poinformował skarżącego, że do końca roku akademickiego zgodnie z regulaminem studiów musi znaleźć nowego opiekuna naukowego, a niewypełnienie tego obowiązku będzie skutkować skreśleniem z listy studentów.

Pismem z dnia 26 lutego 2007 r. skierowanym do Kierownika Studium Doktoranckiego, dr hab. T. M. profesor Politechniki zawiadomił o wyrażeniu zgody na podjęcie się opieki naukowej nad skarżącym wskazując problematykę jaką zajmie się doktorant.

Kolejnym pismem z dnia 20 kwietnia 2007 r. opiekun naukowy skarżącego zawiadomił Kierownika MSD o rezygnacji z opieki naukowej nad skarżącym opisując powody tej rezygnacji.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2007 r. skierowanym do skarżącego Kierownik Międzynarodowego Studium Doktoranckiego zawiadomił skarżącego, o rezygnacji z opieki naukowej przez dotychczasowego opiekuna i przywołując punkt 5 lit c Regulaminu przypominał o obowiązku znalezienia nowego opiekuna naukowego do końca I roku studiów, pod rygorem skreślenia z listy studentów.

Do czasu wydania przez Kierownika Międzynarodowego Studium Doktoranckiego decyzji z dnia [...] 2007 r. w przedmiocie skreślenia z Listry uczestników tego studium z dniem 1 października, skarżący takiej osoby po rezygnacji poprzedniego opiekuna nie wskazał. Decyzja Kierownika MSD nie zawierała pouczenia o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia od niej odwołania.

Skarżący złożył za pośrednictwem Kierownika MSD datowane na 10 grudnia 2008 r. odwołanie od decyzji z dnia [...] "2008" r. połączone ze złożonym równocześnie wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

We wniosku wskazywał, że o możliwości złożenia odwołania i wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia dowiedział się w dniu 4 grudnia 2008 r. od Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Z odpowiedzi na skargę wynika, że Dyrektor Instytutu przywrócił termin do wniesienia odwołania.

W odwołaniu skarżący podnosił, że przewidziana Regulaminem Studium przesłanka skreślenia nie ma oparcia w przepisach ustawy, oraz zarzucił, że decyzja nie ma uzasadnienia.

Rozpatrując odwołanie skarżącego Dyrektor Instytutu [...] PAN uzasadniając decyzję z dnia 5 stycznia 2009 r. przytoczył oraz opisał treść powołanej wyżej korespondencji, zajmując stanowisko, że przepis punktu 5 c Regulaminu Studiów w związku z art. 38 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowy oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stanowił wystarczająca materialnoprawną podstawę decyzji w przedmiocie skreślenia z listy uczestników Studium doktoranckiego.

Równocześnie zdaniem Organu odwoławczego skarżący nie wypełnił obowiązków studenta studiów doktoranckich określonych w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy i pkt 12 c regulaminu przez uczestnictwo w realizacji programu studiów i składaniu wyznaczonych programem egzaminów oraz w art. 38 ust. 1 pkt 2 i pkt 12 a-d Regulaminu przez prowadzenie badań naukowych pod opieką opiekuna naukowego i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Wskazanie okoliczności faktycznych mających potwierdzać to ustalenie nastąpiło dopiero w odpowiedzi na skargę.

W skardze na tę decyzję akcentuje skarżący to, iż istotny wpływ na nieznalezienie opiekuna pracy doktorskiej, miała odmowa prowadzenia zajęć ze studentami. Na tę okoliczność powołuje się skarżący w oparciu o kserokopię poczty e’ mailem, której nie był adresatem, a wymienianej pomiędzy pracownikami naukowymi po wydaniu decyzji z 5 stycznia 2009 r.

Nadto w piśmie złożonym dnia 22 stycznia 2010 r. uzupełnił skarżący zarzut skargi, kwestionując podniesione w piśmie z dnia 20.04.2007 r. opiekuna naukowego motywy rezygnacji z opieki m.in. z powodu braku kontaktów ze skarżącym.

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy też podkreślić, że w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawę uwzględnienia skargi, przez uchylenie zaskarżonej decyzji stanowi stwierdzenie przez Sąd: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Dokonana na tych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji z dnia 5 stycznia 2009 r. Dyrektora Instytutu [...] PAN oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Międzynarodowego Studium Doktoranckiego z dnia [...] 2007 r. przy tym Instytucie, w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy uczestników Studium, prowadzi – mimo dostrzeżonych uchybień o czy niżej – do wyrażonego na wstępie wniosku o bezzasadności skargi.

Dostrzeżone bowiem uchybienia natury procesowej nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, w postaci skreślenia z listy uczestników studium, które znajdowało oparcie w przepisach prawa materialnego.

Przepis art. 38 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w ust. 1 określa podstawowe obowiązki uczestników studiów doktoranckich, do których zalicza w pkt 1- uczestnictwo w realizacji programu studiów i składanie wyznaczonych egzaminów, a w pkt 2 – prowadzenie badań naukowych lub działalności artystycznej i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Przepis art. 38 ust. 2 przewiduje natomiast jako podstawę skreślenia decyzją kierownika z listy uczestników studiów doktoranckich, niewywiązywanie się z obowiązków, w których mowa w ust. 1.

Zarazem art. 41 ustawy stanowi podstawę wydania przez Ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw nauki rozporządzenia określającego warunki i tryb organizowania studiów doktoranckich ich prowadzenia i odbywania oraz przyznawania stypendiów osobom je odbywającym z uwzględnieniem m.in. pkt 1 – czasu trwania studiów i możliwości przedłużenia go..., pkt 2- sposobu przeprowadzenia rekrutacji oraz pkt 3 – szczegółowych uprawnień dyrektora placówki prowadzącej studia doktoranckie, rady placówki i kierownika studiów doktoranckich.

W oparciu o tę delegację ustawową wydane zostało z mocą obowiązującą od 13 stycznia 2007 r. Rozporządzenie Ministra Nauki i szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez placówki naukowe ( Dz. U. z 2007 r., Nr 1, poz. 2), obowiązujące także obecnie.

Rozporządzenie to uchyliło poprzednio obowiązujące Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich ( Dz. U. Nr 115, poz. 964). Zgodnie z § 14 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2006 r. – zwanego dalej Rozporządzeniem – przepisy tego rozporządzenia stosuje się do uczestników odbywających studia doktoranckie w dniu wejścia w życie rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni przepis regulował kwestię przepisów stosowanych jako podstawa do przyznawanego stypendium.

W świetle § 14 ust. 1 Rozporządzenia ma ono w sprawie zastosowanie.

Przepis § 3 stanowi, ze rada naukowa placówki m.in. uchwala program i regulamin studiów doktoranckich, określając w szczególności: a) liczbę godzin zajęć obowiązkowych, b) liczbę obowiązkowych egzaminów i zaliczeń, c) szczegółowe zasady zaliczania poszczególnych lat studiów, d) warunki powoływania opiekuna naukowego uczestnika studiów ( § 3 ust. 1 pkt 3 – lit a-d). Zarazem przepis § 6 stanowi, ze opiekun naukowy lub promotor dokonuje, w każdym semestrze, oceny postępów pracy naukowej uczestnika studiów doktoranckich, a po zakończeniu każdego roku studiów przedstawia ją radzie naukowej placówki naukowej.

Zarazem w myśl przepisów art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 oraz art. 36 ust. 3 ustawy o Polskiej Akademii Nauk pierwszoplanowym zadaniem instytutów naukowych jako podstawowych placówek naukowych jest prowadzenie badań naukowych, kształcenie pracowników naukowych oraz specjalistów o szczególnych kwalifikacjach w określonych dyscyplinach. Ustawa o PAN, kładzie inny akcent na charakter studiów doktoranckich, niż ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym, przez ich powiązanie z zadaniami instytutu i potrzebami w zakresie rozwoju nauki.

Na tle tych regulacji zrozumiałe i znajdujące oparcie w przepisach w/w ustaw oraz Rozporządzenia stają się te postanowienia pkt 5 lit c Regulaminu Międzynarodowego Studium Doktoranckiego uchwalonego przez Radę Naukową Instytutu w brzmieniu obowiązującym od 7 grudnia 2006 r., z których wynika wymóg uzyskania przez doktoranta zgody osoby posiadającej tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego potwierdzonej do końca I semestru studiów, jako warunek przyjęcia na studia doktoranckie i wymóg posiadania tego opiekuna przed końcem I roku studiów, którego niespełnienie powoduje skreślenie z listy doktorantów.

Punkt 10 Regulaminu określa prawa i obowiązki opiekuna naukowego doktoranta stanowiąc, że to opiekun określa tematykę badań naukowych, określa dodatkowe przedmioty przewidziane w harmonogramie studiów, a także dokonuje w każdym semestrze oceny postępów pracy naukowej uczestników studiów, którą po zakończeniu roku przedstawia radzie naukowej.

Uzyskanie przez uczestnika studiów doktoranckich zgody osoby spełniającej kwalifikacje określone w pkt 5 lit c Regulaminu Studium, na pełnienie funkcji opiekuna naukowego jest nie tylko warunkiem niezbędnym na etapie rekrutacji, ale także do kontynuowania studiów doktoranckich. Właśnie fakt, iż studium doktoranckie odbywa się przy państwowej placówce naukowej – powoduje, iż to do osoby mającej pełnić funkcję opiekuna naukowego należy określenie warunków udzielania na to zgody, a zwłaszcza określenie tematyki badań naukowych. Rozbieżność zdań między opiekunem a doktorantem może uzasadniać rezygnację z pełnienia tej funkcji. Przyczyna rezygnacji z funkcji opiekuna naukowego nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż zgoda ta nie ma charakteru aktu administracyjnego.

Już z tej przyczyny obiektywny fakt, że skarżący nie posiadał od kwietnia 2007 r., do końca I roku studiów doktoranckich tj. do 30 września 2007 r. osoby opiekuna naukowego powoduje, że istniała podstawa do skreślenia skarżącego z listy uczestników studium doktoranckiego w oparciu o postanowienia punktu 5 lit c Regulaminu Studium w związku z art. 38 ust. 2 i ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie mając opiekuna naukowego nie mógł bowiem skarżący realizować badań naukowych, których tematyka należy do ustalenia przez opiekuna i nie mógł podlegać semestralnej ocenie postępów pracy naukowej.

Trzeba też podkreślić, że podnoszone dopiero w skardze motywy, z powodu których opiekunowie naukowi mieli wycofać zgodę na pełnienie tej roli, nie były przedmiotem zarzutów odwołania. Nadto z pisma skarżącego z 21.12.2006 r. wynika, iż nie zgadzał się z tematem pracy wskazanym przez pierwszego opiekuna naukowego.

Za podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji bierze Sąd pod uwagę stan istniejący w dacie jej podjęcia.

Bez doniosłości prawnej dla oceny sprawy pozostają nie mające charakteru dokumentów urzędowych i pozyskane przez skarżącego drogą elektroniczną pisma, których nie był adresatem, a z których wynika, iż były wysyłane po wydaniu decyzji II instancji.

Samo naruszenie przepisów art. 107 § 1 kpa przez zaniechanie udzielenia skarżącemu stosownych pouczeń nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro odwołanie od decyzji organu I instancji zostało rozpatrzone.

Organ II instancji jest organem merytorycznym, i w następstwie odwołania rozpatruje sprawę ponownie. Może więc dokonać ustaleń nowych poszerzających podstawę faktyczna decyzji. Jednakże dokonanie ustaleń i wskazanie dowodów na jakie je oparto ma nastąpić w uzasadnieniu decyzji, a nie dopiero w odpowiedzi na skargę.

Z tych przyczyn nie weryfikował Sąd trafności przyjętego w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Instytutu stanowiska, że skarżący nie realizował innych jeszcze obowiązków uczestnika studiów doktoranckich. Powyższe uchybienie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy w postaci skreślenia z listy uczestników studium na podstawie tych okoliczności przyjętych przez organy, które uznał Sąd za wystarczające i znajdujące prawną podstawę do podjęcia takiej decyzji.

Decyzje organów I i II instancji wydane zostały przez organy rzeczowo i miejscowo właściwe w sprawie, a zaznaczone wcześniej uchybienia w zakresie formy tych aktów, spełniających jednak minimum wymogów decyzji administracyjnej, nie dają podstaw do przyjęcia, iż dotknięte są wadami, o których mowa w art. 156 kpa.

Z tych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono jak w I punkcie sentencji wyroku.

Orzeczenie o przedmiocie przyznania pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oparto na przepisie art. 250 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.