Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 363/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2022 r. nr SKO Gd/5297/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b, art. 20 ust. 3, art. 24 ust 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.") Burmistrz Miasta K. odmówił K.K.. (dalej jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca"), reprezentowanej przez r.pr. M.J., ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego w związku z opieką nad matką B.K. (ur. [...] 1937 r.).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 3 sierpnia 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. złożony został wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Po przeprowadzonej analizie załączonych do wniosku dokumentów, w tym oświadczeń złożonych przez wnioskodawczynię, przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki z dnia 14 czerwca 2019 r. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M., przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego ukazującego sytuację materialną, zawodową oraz zdrowotną rodziny wnioskodawczyni, organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ pierwszej instancji ustalił, że K.K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z partnerem oraz matką B.K. . Nie pracuje zawodowo od około 4 lat. Matka wnioskodawczyni porusza się przy pomocy kul i wymaga pomocy w codziennych czynnościach, w tym higienicznych. Samodzielnie spożywa posiłki po wcześniejszym przygotowaniu przez córkę K.K.. Wnioskodawczyni sprawująca opiekę oświadczyła, że matka może pozostać sama w domu jedynie przez krótki czas. Z oświadczenia wynika, że rodzina nie korzysta z usług opiekuńczych. W orzeczeniu o niepełnosprawności uznano B.K. za osobę ze znacznym stopieniem niepełnosprawności, jednakże nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności.

Organ wskazał, że w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo takiej pracy nie podejmują ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Następnie przenosząc powyższe na kanwę przedmiotowej sprawy, organ pierwszej instancji wskazał, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w art. 17 ust 1 u.ś.r. W ocenie organu nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy w postaci konieczności nie podejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ uznał, iż taką opiekę wnioskodawczyni powinna sprawować wraz z rodzeństwem.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji wskazał, że kolejną podstawą odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ zauważył, że ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o niepełnosprawności matki wnioskodawczyni z dnia 14 czerwca 2019 r. wynika, iż zespół ds. orzekania o niepełnosprawności nie określił czasu powstania niepełnosprawności. Wskazując wyżej przytoczone argumenty organ pierwszej instancji uznał, że należało wydać decyzję odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. M.J. podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., bez uwzględnienia okoliczności, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dna 21 października 2014 r., (sygn. K 38/13) stwierdzono niekonstytucyjność przywołanego przepisu w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności. W odwołaniu zarzucono także organowi pierwszej instancji naruszenie szeregu przepisów procesowych – art. 6, 8, 9, 77 § 1, 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 4 lutego 2022 r. nr SKO Gd/5297/21 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej wydanej decyzji Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 i art. 24 u.ś.r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślając jednocześnie, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione zostało od łącznego spełnienia przesłanek ustanowionych we wskazanych przepisach.

W ocenie organu odwoławczego zasadnym było utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, albowiem w sprawie nie została spełniona główna przesłanka ustanowiona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegająca na istnieniu związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką.

Kolegium wskazało, że z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji wynika, że B.K. nie jest osobą leżącą, samodzielne wykonuje czynności życia codziennego (spożywa posiłki, myje się, ubiera, porusza się przy pomocy kuli), zaś córka przygotowuje posiłki, pomaga przy kąpieli, sprząta i podaje leki.

W ocenie organu odwoławczego formy i zakres pomocy udzielanej przez wnioskodawczynię nie wykluczają jej aktywności zawodowej, przy czym za czynności związane z opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym nie można uznać tych wykonywanych w związku z faktem wspólnego zamieszkania. Nadto organ odwoławczy zauważył, iż w pobliskich miejscowościach zamieszkuje rodzeństwo wnioskodawczyni, na których również ciąży obowiązek opieki nad matką, chociażby w minimalnym zakresie.

Kolegium z odwołaniem się do poglądów zaprezentowanych w judykaturze (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r. o sygn. I OSK 237/20, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., I OSK 2729/16, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2012 r. o sygn. II SA/Bk 624/12) wskazało, iż związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przedmiotowe świadczenie nie może, więc być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie wnioskodawczyni była aktywna zawodowo do 2017 r., tak więc około dwa lata przed ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności jej matki. Od tego czasu wnioskodawczyni nie podejmowała żadnego zatrudnienia ani pracy zarobkowej. W konsekwencji organ odwoławczy doszedł do wniosku, iż w ustalonym stanie sprawy nie ma podstaw do uznania, że niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej następuje ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką.

Od powyższej decyzji organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wywiodła K.K. reprezentowana przez r.pr. M.J.. Wymieniona zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w całości podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

– zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie, tak związek przyczynowo – skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia;

– zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem dalszego zatrudnienia przez skarżącą, a pogarszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, zarówno organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji, a także zobowiązanie przez sąd, organu do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż organ formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął pod uwagę, że skarżąca w okresie, gdy stan zdrowia jej matki na to pozwalał, próbowała łączyć opiekę nad wymienioną z podejmowaniem zatrudnienia, jednakże pogarszający się z wiekiem stan zdrowia B.K. wymagał zwiększenia zakresu opieki. Obecnie skarżąca nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, chociażby nawet w niepełnym wymiarze czasu, z uwagi na ilość czynności wykonywaniach w związku z opieką nad matką, do których też w znacznej mierze jak to podkreśla skarżąca należą czynności "samoobsługowe". Nadto skarżąca zaznaczyła, iż organ odwoławczy niezasadnie uznał, że stan zdrowia osoby wymagającej opieki jest na tyle dobry, że może ona większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby, to jest w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy. Argumentem przemawiającym przeciwko wskazanej tezie jest zdaniem skarżącej okoliczność znacznego stopnia niepełnosprawności jej matki.

Następnie wskazano, iż nieuprawniona jest interpretacja przepisu art. 17 u.ś.r. dokonana przez organy w niniejszej sprawie, polegająca na kreowaniu "dodatkowych przesłanek" w postaci opieki całodobowej, czy też polegającej na wykonywaniu czynności ściśle "samoobsługowych". Zdaniem skarżącej zgromadzony materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny potwierdza, że jej matka potrzebuje codziennej, stałej opieki, która musi być wykonywana w sposób długotrwały.

Uzasadniając podniesiony zarzut naruszenia prawa procesowego, przez organy pierwszej i drugiej instancji, wskazano na przepisy wymienione w przedmiotowym zarzucie, opisując wynikające z nich obowiązki organu administracji publicznej.

W konkluzji skarżąca wskazała, że kwestionowana decyzja dotknięta jest szeregiem wad mających bezpośredni wpływ na wynik sprawy, a przedstawiona i udowodniona przez skarżącą sytuacja, wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Na fakt przyznania świadczenia nie powinna rzutować okoliczność związana z posiadaniem rodzeństwa, gdyż zdaniem skarżącej z różnych przyczyn nie są oni w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wskazać należy, iż aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem oceny Sądu skarżąca – K.K. uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – B.K. .

Orzekając w powyższym zakresie kognicji Sąd doszedł do uznania, że kontrolowana decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zauważyć należy, iż ustawodawca w treści przepisu art. 17 u.ś.r. szczegółowo określił przesłanki, których spełnienie jest niezbędne do pozytywnego rozpatrzenia wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości podjęcia pracy, czy innej formy zarobkowania, w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Przy czym, co istotne wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Na kanwie niniejszej sprawy organy odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia odmiennie uzasadniły swoje stanowiska.

Organ pierwszej instancji uznał, iż wnioskowane świadczenie nie może być przyznane skarżącej, bowiem:

– z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dotyczącego matki skarżącej wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, tak więc nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia;

– ustalony w toku postępowania zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia aktywności zawodowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Natomiast organ odwoławczy uznał, iż powodem uzasadniającym odmowę przyznania świadczenia w niniejszej sprawie było wyłącznie niespełnienie przez skarżącą przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W ocenie organu dokonującego kontroli instancyjnej, ustalony zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia aktywności zawodowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, wskazując na motywy, które Sąd przytoczył we wstępnej części uzasadnienia.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ww. ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Mając na uwadze powyższe, w realiach niniejszego postępowania uznać należy, że niemożliwość ustalenia daty powstania niepełnosprawności u wymagającej opieki matki skarżącej nie mogła stanowić przyczyny odmowy przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia.

Następnie, odnosząc się do dalszych rozważań w zakresie merytorycznej oceny zasadności prezentowanego przez organy stanowiska odnośnie braku podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką, należy uznać, że stanowisko to jest słuszne i kompletne, bowiem ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego nie wynika, że taki związek w niniejszej sprawie występuje.

Wskazać trzeba, iż zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". W myśl przytoczonego przepisu, że aby można było mówić o opiece uzasadniającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, opieka ta musi być stała lub długoterminowa. Podkreślić należy, iż określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez określoną część doby.

Ponadto wykładnia przedmiotowego przepisu, prowadzi do wniosku, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo – skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu orzekającego organy na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo ustaliły, że matka skarżącej pomimo określonych schorzeń nie jest osobą stale leżącą, porusza się o własnych siłach – przy pomocy kuli, samodzielnie spożywa przygotowane jej posiłki, przyjmuje leki, ubiera się, samodzielnie korzysta z toalety. W razie potrzeby wymaga pomocy przy kąpieli oraz wsparcia i asysty podczas wizyt lekarskich czy spacerów. W realiach niniejszej sprawy uzasadnionym jest zatem przyjęcie, że stopień samodzielności matki skarżącej nie wyklucza możliwości podjęcia przez opiekuna (skarżącą) zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasowym tym bardziej, że wiek i stan zdrowia skarżącej nie stanowią obiektywnej przeszkody do podjęcia pracy zarobkowej. Przy wskazanym zakresie podejmowanych czynności opiekuńczo – pielęgnacyjnych skarżąca jest bowiem w stanie pogodzić pracę zarobkową z opieką nad niepełnosprawną matką. Podkreślić trzeba, iż organ odwoławczy słusznie zauważył, iż w pobliskich miejscowościach zamieszkuje rodzeństwo wnioskodawczyni, na których również ciąży obowiązek opieki nad matką, chociażby w minimalnym zakresie, co pozostaje nie bez znaczenia wobec zakresu obowiązków i realnego czasu potrzebnego do wykonywania opieki nad matką skarżącej.

Sąd podziela przy tym stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym nie można uznać, że czynności opiekuńczo – pielęgnacyjne realizowane przez skarżącą były czynnościami, które zajmują większą część dnia wykluczając możliwość pogodzenia tych czynności z obowiązkami zawodowymi przez opiekuna. Powyższy wniosek, pozwala więc na przyjęcie założenia, wedle którego potrzeby jak i zakres opieki jaką skarżąca otacza niepełnosprawną matkę nie jest w rzeczywistości na tyle absorbujący by jednoznacznie wykluczyć możliwość podjęcia pracy zawodowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Podkreślenia wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, co prawidłowo stwierdziły organy orzekające. Sytuacja skarżącej nie uzasadnia przyznania jej z środków publicznych świadczenia związanego z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brak aktywności zawodowej nie wiąże się bowiem bezpośrednio z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Czynności sprawowane w ramach opieki wynikające z materiału dowodowego w realiach niniejszej sprawy stanowią co oczywiste znaczącą pomoc, która może być świadczona mimo pozostawania przez opiekuna w zatrudnieniu. Sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zgadza się ze skarżącą, iż przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę, jednakże zestawiając okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy z przedmiotową regulacją prawną organy prawidłowo stwierdziły, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie uzasadnia uznania tej opieki za taką jakiej art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga, gdyż obiektywnie umożliwia podjęcie skarżącej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazać należy, iż przytoczony wniosek w realiach sprawy ma fundamentalne znaczenie.

Wychodząc z powyższych założeń, uznać należy, że skoro skarżąca nie spełniła przewidzianej art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organy nie mogły rozstrzygnąć sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem i przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd nie podziela również zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia prawa procesowego, bowiem w ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie prawidłowo, a także wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy przy tym wskazać, iż skarżąca uzasadniając zarzut naruszenia prawa procesowego ograniczyła się jedynie do wymienienia przepisów Kodeksu podstępowania administracyjnego i wynikających z nich obowiązków organu administracji publicznej. Skarżąca nie wskazała na czym konkretnie miałyby polegać wskazane naruszenia, oraz w jaki sposób wpłynęły na wynik sprawy. Wskazany zarzut należy więc uznać, za bezzasadny.

Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego oparte zostało na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.