Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 669/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. K., J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 30 stycznia 2012 r. decyzję, w której określił B K i J K zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. w kwocie [...] zł (k.15-2 akt podatkowych). Odwołanie od powyższej decyzji złożyła pełnomocnik małżonków K doradca podatkowy [...] (pełnomocnictwo z dnia 6 lutego 2012 r.). Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wydał w dniu 7 grudnia 2012 r. po rozpoznaniu odwołania podatników decyzję, w której utrzymał mocy decyzję organu pierwszej instancji (k. 46-33).

Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 18 października 2012 r. postanowienie o nadaniu decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 stycznia 2012 r. rygoru natychmiastowej wykonalności (k.19-18). Ww. postanowienie zostało doręczone w dniu 18 października 2012 r. na adres małżonków K i odebrała je J K (k.17).

Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy w dniu 24 października 2012 r., w którym wskazał B K jako osobę zobowiązaną (k. 21-20). Tytuł ten został doręczony wraz z zawiadomieniem skierowanym do Banku [...] w M o zajęciu rachunku bankowego B K w dniu 29 października 2012 r. (k.25-23). Pismem z dnia 31 października 2012 r. Bank poinformował organ, że nie prowadzi rachunku bankowego B K (k.28). Następnie organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego przysługującego B K.

W dniu 20 grudnia 2012 r. wpłynął do organu egzekucyjnego- Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek małżonków K o umorzenie postępowania egzekucyjnego (k.49-48) na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., Nr 1015 ze zm.), dalej "upea". W uzasadnieniu wniosku wskazali, że nic im nie wiadomo, tak jak ich pełnomocnikowi, aby decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 stycznia 2012 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zdaniem podatników, organ rażąco naruszył art. 239a ustawy Ordynacja podatkowa, przystępując do egzekucji administracyjnej przedmiotowego zobowiązania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 19 lutego 2013 r. postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego (k.60-59). W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 stycznia 2012 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, postanowieniem z dnia 18 października 2012 r., które odebrała J K. Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności weszło do obrotu prawnego.

Małżonkowie K złożyli zażalenie na ww. postanowienie i wnieśli o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zarzucili organowi rażące naruszenie przepisów postępowania:

- art. 59 § 1 pkt 2 upea w zw. z art. 239a, art. 137 § 3 w zw. z art. 145 § 2, art. 212 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "op", przez potraktowanie czynności procesowych związanych z nadaniem decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności jako odrębnego postępowania podatkowego;

- art. 59 § 1 pkt 4 w zw. z § 4 upea, przez nieuwzględnienie z urzędu przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji zachodzącego błędu co do osoby zobowiązanej;

- art. 45 § 1 upea przez nieodstąpienie od czynności egzekucyjnych w sytuacji zachodzącego błędu co do osoby zobowiązanej.

Zdaniem podatników, postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 stycznia 2012 r. nie weszło do obrotu na skutek doręczenia go podatnikom zamiast ustanowionemu przez nich w postępowaniu podatkowym pełnomocnikowi. Tym samym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy na B K mimo, że odpowiedzialność za zobowiązanie objęte tym tytułem spoczywa na małżonkach K. Wobec powyższego zgodnie z art. 27c upea tytuł wykonawczy winien być wystawiony na oboje małżonków.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wydał w dniu 24 kwietnia 2013 r. postanowienie, po rozpoznaniu zażalenia podatników, w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy wskazał, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji weszło do obrotu prawnego i nie zostało zakwestionowane w toku instancji. Organ egzekucyjny nie jest upoważniony do badania prawidłowości postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji i jest nim związany. Organ odwoławczy przytoczył art. 59 § 1 pkt 2, art. 33 pkt 2 i art. 29 § 1 upea. Organ odwoławczy wskazał, że nie naruszył art. 239a op, gdyż postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji jest ostateczne i twierdzenie podatników, iż obowiązek objęty ww. tytułem nie jest wymagalny jest niezasadne. Tym samym brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 upea.

Odnośnie błędu co do osoby zobowiązanej, organ odwoławczy podał, że w decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 stycznia 2012 r. określono zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 małżonkom K z uwagi na fakt, że małżonkowie dokonali wspólnego rozliczenia ww. podatku w PIT 36. Zgodnie z art. 92 § 3 op, małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty. Organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie solidarności i przytoczył treść art. 91 op, art. 366 § 1 Kc. Organ odwoławczy wskazał, że naczelnik Urzędu Skarbowego nie naruszył art. 27c upea wszczynając postępowanie egzekucyjne przeciwko B K. Organ odwoławczy podał, że na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji każdy z małżonków jest odrębnym zobowiązanym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie egzekucję skierowano do jednego z solidarnie odpowiedzialnych małżonków, a zastosowany środek dotyczy majątku odrębnego małżonka, na którego wystawiony został tytuł wykonawczy, tj. B K zajęto emeryturę. Tym samym, według organu odwoławczego, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaistniał błąd co do osoby zobowiązanej.

Małżonkowie K złożyli skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wnieśli o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucili organowi naruszenie:

-1) art. 138 § 1 pkt. 1 oraz art. 138 § 1 pkt. 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej "Kpa", przez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów strony zawartych w zażaleniu z dnia 5.03.2013 r,. dotyczących pomijania w czynnościach procesowych strony postępowania :

a) skierowanie przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 19.02.2013 r. do pełnomocnika,

b) uznanie, że stroną postępowania jest B K, a nie małżeństwo J i B K,

2. naruszenie art. 6, art. 8, art. 10, art. 11 oraz 28 Kpa, przez skierowanie rozstrzygnięcia do B K, potraktowanego jako strona postępowania, tj. pominięcie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie strony postępowania, którą są małżeństwo J i B K

3. dokonanie błędnej wykładni systemowej i funkcjonalnej (tj. nieuwzględnienie wiedzy poszczególnych podmiotów zaangażowanych w postępowanie egzekucyjne) art. 34 § 1, art. 29 § 1 upea przez uznanie, że wierzyciel (będący równocześnie organem egzekucyjnym) nie ma obowiązku przedstawienia stanowiska względem zarzutu egzekwowania niewymagalnego obowiązku podnoszonego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Dokonując błędnej wykładni powyższych przepisów organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania Zdaniem skarżących, Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie zaniechał jako organ nadzoru wypełnienia obowiązku poddania kontroli postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 19.02.2013 r. w świetle zarzutów strony podniesionych w zażaleniu z dnia 5.03.2013 r., w szczególności zarzutu egzekwowania niewymagalnego obowiązku podatkowego. Błędna wykładnia powyższych przepisów dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie skutkowała utrzymaniem postanowienia organu egzekucyjnego w mocy, wydanego z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 upea;

4. utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, pomimo istnienia podstaw do jego uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty, z uwagi na naruszenie:

a) art. 59 § 1 pkt 2 upea w związku z naruszeniem art. 29 § 1 i art. 34 § 1 upea, poprzez zaniechanie zastosowania w sprawie art. 34 § 1 upea, art. 59 § 1 pkt 2 upea w związku z naruszeniem art. 239a, art. 137 § 3 w zw. z art. 145 § 2, art. 212 w zw. z art. 219 op, poprzez potraktowanie czynności procesowych związanych z nadaniem decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności jako odrębnego postępowania podatkowego;

b) art. 59 § 1 pkt 4, art. 59 § 4 w związku z art. 27c upea, przez nie uwzględnienie z urzędu przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji zachodzącego błędu co do osoby zobowiązanej;

c) art. 45 § 1 upea, przez nie odstąpienie od czynności egzekucyjnych w sytuacji zachodzącego błędu co do osoby zobowiązanej.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu.

Sąd wskazał, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 19 § 1 upea, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26. § 1). Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29. § 1). Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (art. 29 § 2).

Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 32).

Zobowiązany, kwestionując zasadność egzekucji ma prawo wnieść na podstawie art. 33 upea zarzuty. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 upea, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34. § 1)

Zgodnie z art. 59 § 1upea, postępowanie egzekucyjne umarza się, min.:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego.

Z powyższych przepisów wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie bada przesłanek. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, egzekucyjny nie jest uprawniony do badania prawidłowości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 239a op i wystawienia tytułu wykonawczego w oparciu o decyzje nieostateczną. Kwestia ta podlegałaby badaniu przez Sąd w odrębnym postępowaniu.

Okoliczności dokonania przez organ ustaleń w zakresie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji są wyrazem realizacji art. 36 § 1 upea i pismo pracownika działu postępowań podatkowych (k.66) nie może być rozpatrywane jako wypowiedź wierzyciela. Postępowanie organu egzekucyjnego w przypadku złożenia zarzutów przez stronę jest postępowaniem odrębny od postępowania prowadzonego na podstawie art. 59 upea.

Ponadto, postępowanie organu egzekucyjnego w zakresie badania dopuszczalności egzekucji z art. 29 upea jest odrębne od postępowania w zakresie umorzenia egzekucji z art. 59 upea.

Jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 upea, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (art. 29 § 2). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji na podstawie przedmiotowego tytułu, należało więc uznać, że organ egzekucyjny, badając powyższą kwestie stwierdził, iż ww. tytuł spełniał wymogi z ww. przepisów.

Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 4 upea w zw. z art. 27c upea. Zgodnie z art. 27c upea, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Wyjaśnić należy, że przepis ten dotyczy sytuacji, gdy zobowiązanym jest tylko jeden z małżonków, zaś w niniejszej sprawie, w decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 stycznia 2012 r. organ podatkowy określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 małżonkom K z uwagi na fakt, że małżonkowie dokonali wspólnego rozliczenia ww. podatku w PIT 36. Zgodnie z art. 92 § 3 op, małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty. Na podstawie art. 91 op, do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Oznacza to, że wierzyciel na mocy art. 366 § 1 Kc może żądać spełnienia jednego świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kliku z nich, lub każdego z nich z osobna.

Sąd podzielił pogląd Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, decydując się na wszczęcie egzekucji wobec B K działał na podstawie przepisów prawa i nie naruszył art. 27c upea.

Egzekucję w niniejszej sprawie skierowano do jednego z małżonków solidarnie odpowiedzialnych za zobowiązanie, zaś zastosowany środek egzekucyjny dotyczył majątku odrębnego małżonka na którego wystawiono tytuł wykonawczy (zajęto emeryturę). Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.

Okoliczność, że w innej sprawie tych samych podatników ten sam wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy na oboje z nich nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Ponadto, fakt zakreślenia w przedmiotowym tytule wykonawczym w poz. 9 pkt 2 zamiast pkt 1 dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia. Kwestia, czy na podstawie tak wystawionego tytułu, organ egzekucyjny może przeprowadzić egzekucje z majątku odrębnego drugiego z małżonków, nie wymienionego w tytule wykonawczym nie jest przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie.

Wobec powyższych rozważań, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.

Mając na uwadze powyższe, wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.