Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2117/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o niepełnosprawności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]sierpnia 2021 r., znak: [...] Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: "organ II instancji", "organ odwoławczy", "Minister"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2, art. 17 pkt 3 i art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz w zw. art. 31 ust. 1 pkt 6 i art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działaniach administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1220), art. 33 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2021 r., poz. 178), po rozpatrzeniu odwołania J. Z., od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie . (dalej: "organ I instancji", "Wojewódzki Zespół") z dnia .[...] kwietnia 2021 r., znak: [...]odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r., znak: [...], wydanego w sprawie małoletniej W.Z., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Decyzja organu II instancji zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej jako "Powiatowy Zespół") wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z z dnia [...]września 2017 r., znak: [...] w którym zaliczył małoletnią W.Z. do osób niepełnosprawnych z powodu przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 04-O na okres do [...]września 2020 r. Od tego orzeczenia nie wniesiono odwołania.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 oraz art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6c ust. 3 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm.) stwierdził z urzędu nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia[...] września 2017 r.

W ocenie organu zakwestionowane orzeczenie naruszało § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. z 2002 r. nr 17 poz. 162 z zm. - dalej jako rozporządzenie), który wymaga dla zaliczenia dziecka do osób niepełnosprawnych aby wada wzroku prowadziła do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni. W aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej potwierdzającej powyższe ograniczenia ostrości wzroku lub pola widzenia. Orzeczenie nie wskazuje na naruszoną sprawność narządu wzroku uzasadniającą zaliczenie dziecka zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zaliczenie dziecka do grona osób niepełnosprawnych nastąpiło bez wyczerpania ustawowych przesłanek określonych w ustawie oraz rozporządzeniu.

Po rozpatrzeniu odwołania przedstawiciela ustawowego małoletniej W.Z.- matki A.G. decyzją z dnia [...] października 2019 r. znak [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy ww. decyzję.

Zdaniem Ministra nie było jakichkolwiek podstaw do orzeczenia o niepełnosprawności. W ocenie stanu zdrowia dziecka sporządzonej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, z rozpoznaniem zasadniczym "Wada refrakcji leczona szkłami korekcyjnym" w badaniu przedmiotowym brakuje opisu naruszenia sprawności narządu wzroku, w punkcie 6 Oceny stanu zdrowia (...) dotyczącym zakresu i rodzaju ograniczeń spowodowanych naruszoną sprawnością organizmu wynikających z choroby zasadniczej i chorób współistniejących lekarz opisuje jedynie "stałe utrudnienie komunikacji wzrokowej". Brak poprawnego uzasadnienia a jedynie wpis "opinia lekarza specjalisty" również nie uzasadnia prawidłowości kwalifikacji małoletniej do niepełnosprawności z przyczyn naruszenia narządu wzroku. W opinii pedagoga (Ocena pedagogiczna dla potrzeb postępowania o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności osób realizujących obowiązek szkolny), drugiego członka składu orzekającego, w uzasadnieniu kwalifikacji do niepełnosprawności - "dziewczynka od 2013 r. ma zdiagnozowaną wadę wzroku, która jest skutkiem blizny na rogówce, dziecko prawie nie widzi na jedno oko, szkła korekcyjne nie rekompensują ubytku wzroku, ograniczona sprawność organizmu utrudnia proces kształcenia i wychodzenia".

Ponadto zastrzeżenia Ministra wzbudził fakt, że przewodniczącym składu orzekającego był lekarz specjalista w dziedzinie chorób wewnętrznych, kardiolog, który nie jest lekarzem właściwym do choroby zasadniczej dziecka, co narusza przepis § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności zgodnie z brzmieniem, którego przewodniczącym składu orzekającego zawsze musi być lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka. W toku analizy dokumentacji medycznej ustalono, że dziecko pozostaje pod opieką poradni okulistycznej (dokumentacja medyczna nie potwierdzona za zgodność z oryginałem) i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. W załączonej dokumentacji medycznej wielokrotnie wpis badania okulistycznego wskazujący na ostrość widzenia oka prawego i lewego po korekcji wynosząca [...]

W ocenie Ministra akta sprawy, w tym w szczególności zgromadzona dokumentacja medyczna z leczenia w SZPZ Lecznictwa Otwartego w W.oraz z poradni okulistycznej w[...] nie potwierdzają takiego naruszenia sprawności organizmu, które spełniałoby kryteria określone w rozporządzeniu. U dziecka z rozpoznaniem zasadniczym "Wada refrakcji leczona szkłami korekcyjnymi" i ostrością wzroku po korekcji oka P i L wynoszącą wg załączonej dokumentacji 1,0 nie potwierdza takiego naruszenia sprawności organizmu, które uzasadniałoby uznanie niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku. Ponadto akta sprawy nie pozwalają również stwierdzić, że u dziecka, z powodu schorzenia, stwierdza się znaczne zaburzenie funkcjonowania organizmu, wymagające systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

W ocenie Ministra z poszczególnych ocen członków składu orzekającego, ich uzasadnienia jak i dokumentacji medycznej nie wynika, aby małoletnia na dzień wydania orzeczenia o niepełnosprawności miała naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną powodującą konieczność zapewnienia jej całkowitej opieki lub pomocy w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne w danym wieku.

Zdaniem Ministra oczywistość naruszenia prawa przez Powiatowy Zespół w [...] przy wydaniu orzeczenia o niepełnosprawności małoletniej potwierdza zarówno analiza oceny lekarskiej i pedagogicznej, gdyż z ocen tych nie wynikają przesłanki zawarte w definicji niepełnosprawności stanowiące podstawę do zaliczenia małoletniej do osób niepełnosprawnych. Stanowi to podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję wniosła A. G., matka małoletniej W. Z., działająca w jej imieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...]października 2020 r. sygn.. akt VII SA/Wa 150/20 uchylił ww. decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2019 r. znak [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]z dnia [...]sierpnia 2018 r. nr [...]

Sąd nie podzielił argumentacji Ministra i organu stopnia wojewódzkiego, że co innego wynika ze zgromadzonych dowodów a co innego orzeczono przez Zespół Powiatowy. Wady na które wskazuje Minister, są wadami które nie mogą być widziane jako kwalifikowane, rażące naruszenie prawa. To w istocie ocena prowadzona przez Ministra wskazuje na tego rodzaju wadliwość, nie zaś zgromadzona dokumentacja sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o niepełnosprawności z dnia [...]września 2017 r., znak: [...]

Organ I instancji, wskazał, że o ponownej analizie akt sprawy, biorąc pod uwagę treść ww. wyroku. nie stwierdza przesłanek do przyjęcia, że orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r., nr [...] wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zostało wydane z tak znaczną wadą prawną, że rażąco narusza przepisy przez to wymaga wyeliminowania z obrotu w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył Jarosław Zawadzki, ojciec małoletniej W. Z.Wskazał, że wnosi o ponowne przebadanie wzroku córki przez specjalistę okulistę.

Następnie w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r., będącym uzupełnieniem odwołania, J.Z. (dalej jako "skarżący") wskazał, że na podstawie dokumentacji otrzymanej od A.G. organ nie powinien zaliczyć córki W.Z. do osób niepełnosprawnych. A. G. nie otrzymała świadczenia "500+", dlatego udała się do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], który bardzo szybko – w ciągu dwóch dni – podjął decyzję o zaliczeniu dziecka do osób niepełnosprawnych. Dokumentacja przedstawiona przez A. G. z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...], wskazuje że córka miała tylko kilka wizyt u okulisty. Dodatkowo skarżący wskazał, że A. G. podczas rozprawy sądowej dotyczącej renty alimentacyjnej zeznała, że "córka jest zdrowym dzieckiem", Córka nie nosiła okularów także po uzyskaniu zaliczeniu jej do osób niepełnosprawnych. Natomiast Ośrodek Pomocy Społecznej w [...][...]na podstawie przedstawionego orzeczenia o niepełnosprawności w dniu [...] października 2017 r. przyznał świadczenie wychowawcze na W. Z..

Skarżący podkreślił, że z informacji jakie otrzymał z Powiatowego Zespołu wynika, że A. G.po upływie terminu ww. orzeczenia o niepełnosprawności, nie wystąpiła z kolejnym wnioskiem o ponowne wydanie orzeczenia. Nowe kryteria dotyczące przyznania świadczenia "500+" sprawiły, że .A G. nie musiała dalej się starać o orzeczenie o niepełnosprawności dla córki skarżącego. Skarżący uważa, ze wydanie orzeczenia o niepełnosprawności skrzywdziło jego córkę. Marzy jej się w przyszłości prawo jazdy, a orzeczenie o niepełnosprawności związane z chorobą oczu może jej to skutecznie utrudnić.

Po rozpatrzeniu niniejszego odwołania Minister Rodziny Polityki Społecznej decyzją z dnia [...]sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji przypomniał przebieg postępowania oraz obszernie przytoczył fragmenty uzasadnienia wyroku z dnia 14 października 2020 r. sygn.. akt VII SA/Wa 150/20, wskazując że jest nim związany. Wskazał, że w jego ocenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z analizy materiału dowodowego wynika, że postępowanie w przedmiocie wydania małoletniej W. Z.orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r. (przeprowadzone zostało przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]bez rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. choć zastrzeżenia budzi fakt. że przewodniczącym składu orzekającego w przedmiotowej sprawie był lekarz specjalista chorób wewnętrznych, który nie jest lekarzem właściwym do choroby zasadniczej dziecka, co narusza § 19 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał, że dokonując oceny przesłanek rażącego naruszenia prawa w przypadku wydania przedmiotowego orzeczenia Minister wziął pod uwagę obowiązujące w dacie wydania tego orzeczenia przepisy materialne regulujące postępowanie orzecznicze, w szczególności art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także standardy wynikające z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób u- wieku do 16 roku życia, zawarte w § 1 i § 2 tego rozporządzenia.

Ponadto w celu dokonania oceny prawidłowości wydania małoletniej W.Z. orzeczenia o niepełnosprawności z dnia[...] września 2017 r. Powiatowego Zespołu w Międzychodzie, Minister dokonał analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, w szczególności:

- wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla dzieci do 16 roku życia z dnia 27 września 2017 r.,

- oceny stanu zdrowia sporządzonej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego z dnia 29 września 2017 r.,

- oceny pedagogicznej z dnia 29 września 2017 r.

- protokołu z posiedzenia składu orzekającego Powiatowego Zespołu odbytego w dniu 29 września 2017 r.

- akt postępowania orzeczniczego prowadzonego przed Powiatowym Zespołem w Międzychodzie.

W aktach sprawy wzięto pod uwagę całość dokumentacji medycznej, w tym w szczególności zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, wydane dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r. przez lekarza leczącego, Ocenę stanu zdrowia sporządzoną przez lekarza -przewodniczącego składu orzekającego, zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie badań lekarskich przez specjalistę chorób oczu wskazano, że kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia opiera się o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej wydania, w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, tj. materiał dowodowy jakim dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. Nowy materiał dowodowy wniesiony do sprawy, na ogół pozostaje bez wpływu na kontrolę zaistnienia przesłanek wskazanych w 156 § 1 k.p.a.

W ocenie Ministra wydanie przez Powiatowy Zespół orzeczenia ustalającego niepełnosprawności, z oznaczeniem przyczyny niepełnosprawności symbolem 04-0, nie można uznać, iż w trakcie postępowania orzeczniczego nastąpiło rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pewne zastrzeżenia budzi fakt, że przewodniczącym składu orzekającego w przedmiotowej sprawie był lekarz specjalista chorób wewnętrznych, który nie jest lekarzem właściwym do choroby zasadniczej dziecka, co narusza § 19 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Jednakże na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego nie można w niniejszej sprawie mówić o rażącym naruszeniu prawa.

Skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J.Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie czy rzeczywiście zachodziła podstawa faktyczna do stwierdzenia, że W. Z.jest osobą niepełnosprawną tj. czy posiada wadę wzroku kwalifikującą ją do uzyskania decyzji o uznaniu za osobę niepełnosprawną,

b) art. 7 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza na dowolnym przyjęciu, że wada wzroku W. Z.uprawniała do wydania orzeczenia o niepełnosprawności oraz, że zostały spełnione pozostałe kryteria z przewidziane w § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2002 r. w sprawie kryteriów

oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia

c) art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń i w przeważającej mierze ograniczenie się do przywołania przepisów bez uzasadnienia ich zastosowania do konkretnej sprawy przy wskazaniu konkretnych elementów- (stanu faktycznego) niniejszej sprawy, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

a) § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 156 § 1 k.p.a.pk. 2 i 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

b) § 2 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 156 § 1 k.p.a.pk. 2 i 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

c) § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawne orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 156 § 1 k.p.a.pk. 2 i 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Minister choć sam przytacza konkretne uchybienia którymi obarczone jest orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 29 września 2017 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. wydanego w sprawie małoletniej W. Z.to dochodzi do konstatacji, iż nie występują podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji zaskarżona decyzja jest wewnętrznie sprzeczna i niezrozumiała. Minister w zaskarżonej decyzji sam wskazał uchybienia, w tym naruszenie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku tycia. Dlatego niezrozumiałe jest stanowisko organu, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący wskazał, że takim uchybieniem jest dokonanie oceny stanu zdrowia dziecka przez niewłaściwego lekarza w kontekście § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Ponadto nie wystąpiły w w niniejszej sprawie kryteria przewidziane w § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia. Organy w żaden sposób nie wykazały spełnienia choćby jednego z dwóch kryteriów tj. 2 i 3. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Minister Rodziny i Polityki Społecznej całkowicie przemilczał powyższą kwestię. Nie uwzględniona została także przesłanka zawarta w § 2 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia. W aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej potwierdzającej powyższe ograniczenia ostrości wzroku lub pola widzenia.

Skarżący podkreślił, że dniu 29 września 2017 r. tj. dniu wydania orzeczenia o niepełnosprawności brak było jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że W. Z. kwalifikowała się jako osoba niepełnosprawna. Powyższa decyzja została w sposób jaskrawy wydana wbrew obowiązującym przepisom. Wskazał, że nie może pogodzić się, że czyni się to wyłącznie w celu uzyskania wówczas świadczenia z Programu 500+ bez dbania o dobro dziecka, które z uwagi na wydane orzeczenie będzie miało problemy w życiu codziennym, jak choćby w momencie gdy będzie chciała uzyskać uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznym.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Skarżący w skierowanym do Sądu piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. skarżący powtórzył dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Minister Rodziny i Polityki Społecznej oraz Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskim wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji nie naruszyli przepisów prawa.

Na wstępie należy wskazać, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia[...] sierpnia 2021 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...]którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Międzychodzie o niepełnosprawności z dnia [...]września 2017 r., znak: [...], zaliczające małoletnią W. Z. do osób niepełnosprawnych z powodu przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem [...] na okres do [...]września 2020 r.

Decyzje te wydane zostały w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji, czy postanowienia na zasadzie art. 126 k.p.a. - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.

Wskazać należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 k.p.a. toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest zatem ustalenie wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie nieważności z powodu wad istniejących od dnia jej wydania. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji. Przedmiotem postępowania w- sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, a jedynie ustalenie, czy decyzja nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi.

Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a. ustawy, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

W niniejszej sprawie pierwotnie stwierdzono nieważność omawianego orzeczenia w związku z zaistnieniem przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż rażące naruszenie prawa, o którym mowa w 156 § 1 k.p.a., określane jest w doktrynie i orzecznictwie jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W orzecznictwie zgodnie zauważa się, iż rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, a więc takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, lex nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". I dalej: "Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący". W przywołanym wyroku Sąd zaznaczył też, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jednocześnie dodać należy, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę i podkreśla, że ani oczywistość naruszenia przepisu, ani jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony, jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. Na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę m.in. w wyroku z 25 września 2007 r. (sygn. akt II OSK 1111/06, lex nr 494728), w którym to wskazał, iż "O tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Utożsamianie zatem tego pojęcia z każdym naruszeniem jest oczywiście wadliwe. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać."

W niniejszej sprawie podkreślić należy, że kontrolowane decyzje zapadły na skutek wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. sygn.. akt VII SA/Wa 150/20 uchylającego decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia[...] października 2019 r. znak [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]sierpnia 2018 r. nr [...] którymi to decyzjami stwierdzono nieważność kwestionowanego orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] września 2017 r.

W tym miejscu podnieść należy, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji, organ odwoławczy oraz orzekający aktualnie Sąd są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organy administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Przez ocenę prawną, o której mowa w przywołanym przepisie, powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2016). W orzecznictwie podkreśla się, że rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych m.in. z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1350/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 332/13, oba orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).

Dodać ponadto należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tej regulacji polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, op. cit., Komentarz do art. 170).

Ani organ, ani sąd nie mogą inaczej i na nowo sformułować oceny prawnej, która już raz została sformułowana w sprawie i są zobowiązane podporządkować się jej w pełnym zakresie. Co więcej, sąd ponownie orzekający jest zobowiązany wskazać, czy organ do tej oceny się zastosował, co jest warunkiem legalności zachowania organu w sprawie. Natomiast niezastosowanie się przez sąd pierwszej instancji do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wydanym w tej samej sprawie orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa, tj. art. 153 p.p.s.a.

WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 150/20 w obszernym uzasadnieniu wyczerpująco wykazał, że wszystkie wskazywane pierwotnie prze organy wady wskazujące nie nieważność omawianego orzeczenie, błędnie zostały zakwalifikowane jako rażąco naruszające prawo.

Sąd podniósł, że - po pierwsze, wadliwe zdaniem Ministra było orzekanie o niepełnosprawności (dokonanie oceny stanu zdrowia dziecka) przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych - kardiologa, który nie jest lekarzem właściwym do choroby zasadniczej dziecka, co narusza § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. W myśl bowiem tego przepisu przewodniczącym składu orzekającego zawsze musi być lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka. W tym przypadku winien to być zatem okulista.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanym przypadku doszło niewątpliwie do uchybienia przepisom obowiązującego wówczas prawa co do organizacji zespołu powiatowego, jednakże w ocenie Sądu w żadnym razie nie ma ono charakteru rażącego. Organ słusznie podnosi, że zgodnie z przywołanym przepisem rozporządzenia (w brzmieniu z daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności) przewodniczącym składu orzekającego powinien był być lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka lub osoby zainteresowanej. Niedochowanie tego wymogu, choć wyraźne i oczywiste, nie ma jednak cechy rażącej, bowiem brak jest skutków niemożliwych do zaakceptowania w państwie prawa. Wynika to już z tego, że skarżąca nie miała jakiegokolwiek wpływu na powyższe "obsadzenie organu", bowiem jest to wyłącznie efekt wewnętrznej organizacji zespołu orzeczniczego i jego ewentualnych braków kadrowych lub niedostatków organizacyjnych. Nadto, ocenę stanu zdrowia dziecka (którą wykonuje przewodniczący składu) dokonał wprawdzie niewłaściwy specjalista, jednakże nadal był to lekarz trudniący się na co dzień działalnością orzeczniczą w Zespole Powiatowym, a nie osoba w żaden sposób niezwiązana czy to z naukami medycznymi, czy to w ogóle z problematyką orzekania o niepełnosprawności.

Sąd wskazał, że aktualne brzmienie § 19 ust. 2 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. uległo zasadniczej zmianie, dopuszczając możliwość bycia przewodniczącym składu orzekającego przez lekarza specjalistę lub lekarza posiadającego specjalizację co najmniej I stopnia, w szczególności w następujących dziedzinach medycyny: chorobach wewnętrznych, pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, neurologii, psychiatrii, okulistyce i otolaryngologii. W chwili obecnej nie byłoby zatem mowy o uchybieniu, co należy uwzględniać przy ocenie skutków wydanego orzeczenia.

Następnie Sąd stwierdził, że - po drugie - Minister zauważył, że rażąco został naruszony § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia. Przepis, dla zaliczenia dziecka do grona osób niepełnosprawnych wymaga, aby wada wzroku prowadziła do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenia pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni. W ocenie organu w aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej potwierdzającej powyższe ograniczenia ostrości wzroku lub pola widzenia, zaś samo orzeczenie nie wskazuje zdaniem Ministra na naruszoną sprawność narządu wzroku uzasadniającą zaliczenie dziecka zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W kontekście dokonanej oceny zdaniem Ministra zaliczenie dziecka do grona osób niepełnosprawnych nastąpiło bez wyczerpania ustawowych przesłanek określonych w ustawie oraz rozporządzeniu, co rażąco narusza prawo i jest nieakceptowalne.

Oceniając powyższe Sąd wskazał na wadliwą, bo niekompletną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez Ministra i zespół wojewódzki. Powołany przez organ § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia przewiduje dwie przesłanki uzasadniające zaliczenie dziecka do grona osób niepełnosprawnych. Otóż wymaga on, aby wada wzroku prowadziła do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi (to właśnie na brak spełnienia tego wymogu powołuje się organ), lub aby doszło do ograniczenia pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni. Ta ostania przesłanka nie jest w ogóle przez Ministra analizowana i niejako z założenia wykluczona jako - jak się wydaje - niemożliwa do zaistnienia w realiach niniejszej sprawy. Tymczasem w dokumentacji medycznej owszem pojawia się szereg wpisów dotyczących ostrości widzenia dziecka w granicach 5/5 a więc 1,0 według skali Snellena lub 5/10. Niemniej jednak pojawia się tam również szereg badań i wpisów odnoszących się tak do doboru szkieł korekcyjnych, łącznie z ich rodzajem i wyznaczoną w stopniach osią dla każdego oka. Co istotne, w dokumentacji tej pojawia się także wpis (por. k. 20 odwrót akt) wskazujący na istotne zawężenie kąta widzenia dziecka (por. zapis z matematycznym oznaczeniem symbolu kąta i wskazaniem stopniu 7 i 8), co wskazywałoby na spełnienie kryterium z § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia. Zdaniem Sądu nie mogło pozostać bez komentarza i oceny organu to, że w aktach sprawy znajduje się zapis wskazujący nie tylko na osłabienie ostrości wzroku, ale także na istotne zawężenie pola widzenia. Wymagało to zatem szczególnej uwagi organu i rozważenia, jak powyższy przepis należy rozumieć (zawężenie pola widzenia co do jednego oka czy obu). Sąd podkreślił, że na podstawie materiałów zgromadzonych w sprawie weryfikacja tego, czy małoletnia Wanessa Zawadzka cierpiała w chwili orzekania przez Zespół Powiatowy na przypadłość wymienioną w rozporządzeniu może nie być możliwa do odtworzenia w postępowaniu nieważnościowym, co organy ponownie badając sprawę również powinny uwzględnić i stosownie do zasad kodeksowych wziąć pod rozwagę przy rozstrzyganiu sprawy i ocenie skutków społeczno-gospodarczych.

Sąd stwierdził także, że - po trzecie - w ocenie Ministra małoletnia nie spełnia także dodatkowego kryterium niepełnosprawności, tj. stwierdzona wada wzroku nie uzasadnia uznania, że dziecko jest niezdolne do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku. W ocenie Ministra brak było również danych dostatecznie uzasadniających przekonanie, że z powodu schorzenia, stwierdzono znaczne zaburzenie funkcjonowania organizmu, wymagające systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

Oceniając powyższe stanowisko Sąd wskazał, że zgodnie z § 1 rozporządzenia oceny niepełnosprawności u osoby w wieku do 16 roku życia, zwanej dalej "dzieckiem", dokonuje się na podstawie następujących kryteriów:

1) przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa w § 2, przekraczającego 12 miesięcy,

2) niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, albo

3) znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

Tym samym zaliczenie dziecka do grona osób niepełnosprawnych wymagało po pierwsze stwierdzenia przypadłości wymienionej w § 2 rozporządzenia, która przekracza 12 miesięcy. Niewątpliwie wada wzroku, jakkolwiek by jej nie oceniać, spełniała kryterium czasowe (upośledzenie dłuższe niż 12 miesięcy), a w okolicznościach opisanych powyżej nie ma jasnego i jednoznacznego powodu by twierdzić, że nie kwalifikowała się ona do wady o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia (organ pominął wskazany przez Sąd zapis dokumentacji medycznej i nie dokonał jego oceny).

Sąd następnie wskazał, że pozostałe dwa kryteria są z samego założenia ocenne. Sąd podniósł, że zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.

Z kolei z ustępu 2 tego artykułu wynika, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, kryteria oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia.

W odniesieniu do kryterium z § 1 pkt 3 rozporządzenia Sąd uznał że nie znajduje ono jakiegokolwiek umocowania w przepisach ustawy, ta bowiem w art. 4a ust. 1, który jest kluczowy przy wykładni przepisów rozporządzenia, mających w końcu doprecyzować umocowanie ustawowe, nie przewiduje w definicji niepełnosprawności przesłanki "znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem". Upoważnienie ustawowe z art. 4a ust. 2 rozporządzenie zezwalało prawodawcy na uregulowanie aktem rangi podustawowej jedynie kryteriów oceny niepełnosprawności osób do 16 roku życia. W związku z tym, że kryterium z § 1 pkt 3 jest całkowicie nieznane ustawie, to nie stanowi tym samym wymaganego dla każdego upoważnienia ustawowego uszczegółowienia zasad zaliczania do niepełnosprawności osób w wieku poniżej lat 16, a w istocie kreuje nową przesłankę niepełnosprawności tych osób, bez stosownego umocowania. Tym samym wysuwanie z powyższego negatywnych wniosków dla strony, zwłaszcza zaś w trybie nadzwyczajnym, nie może mieć miejsca. Uwagi Ministra w tym względzie są zatem chybione, a rozporządzenie w tym zakresie narusza delegację ustawową i nie może zostać przez Sąd zastosowane (§ 1 pkt 3 rozporządzenia).

Ponadto w ocenie Sądu organ nie miał także podstaw do przyjęcia, że rażąco naruszono przepis ustawy i rozporządzenia (art. 4a ust. 1 i § 1 pkt 2) bowiem brak było podstaw do uznania, że małoletnia na dzień wydania orzeczenia o niepełnosprawności miała naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną powodującą konieczność zapewnienia jej całkowitej opieki lub pomocy w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne w danym wieku, co świadczy o wadzie kwalifikowanej. Organ wywodzi tego rodzaju tezę w głównej mierze z oceny pedagogicznej (k. 32-33 akt administracyjnych), która wskazuje, że dziecko pomimo posiadanej wady wzroku jest dosyć samodzielne w czynnościach dnia codziennego. Organ nienależycie jednak ocenia całokształt tej opinii, bowiem pomija to, że w definicji ustawowej jest nawiązanie do pewnego wzorca oceny (punktu odniesienia) tj. potrzeby całkowitej opieki lub pomocy w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Jeżeli zatem w ocenie pedagogicznej, sporządzonej po przeprowadzeniu bezpośredniego badania małoletniej, uprawiony członek zespołu orzekającego wskazuje, że pomimo dosyć dużej samodzielności małoletniej w zwykłych czynnościach życia codziennego jak np. ubieranie się, samoobsługa w zakresie higieny osobistej, proste czynności życia codziennego, itp. wymaga ona nadal ponadprzeciętnego wsparcia, zwłaszcza na polu edukacji bowiem wada wzroku powoduje ograniczenia poznawcze, wymagające wsparcia, to nie da się tej kwestii pominąć, sprowadzając całość wywodu do wyrwanego z kontekstu przepisu zwrotu "wymaga całkowitej opieki lub pomocy".

W ocenie Sądu w składzie tu orzekającym zarówno Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] jak Minister Rodziny i Polityki Społecznej zastosowali się do powyższych wytycznych Sądu, prawidłowo wydając rozstrzygnięcia odmawiające stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]o niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r., znak: [...]. Ponownie rozpoznając sprawę organy nie znalazły nowych okoliczności wskazujących na wydanie orzeczenie z rażącym naruszeniem prawa. Organy przyznały – podobnie jak Sąd w powyższym wyroku – że zastrzeżenia budzi fakt. że przewodniczącym składu orzekającego w przedmiotowej sprawie był lekarz specjalista chorób wewnętrznych, który nie jest lekarzem właściwym do choroby zasadniczej dziecka, co narusza § 19 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności. Jednakże kierując się stanowiskiem Sądu uznano, że powyższe naruszenie nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi to wskazać należy, że w warstwie merytorycznej stanowią one powtórzenie argumentacji zwartej w ww. decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2019 r. znak [...]poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]Jednakże uszło uwagi skarżącego, że omawiane decyzje zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. sygn.. akt VII SA/Wa 150/20, a argumentacja w nich zawarta została uznana za błędną.

Odnosząc się do się podnoszonej przez skarżącego konieczności ponownego przebadania W. Zawadzkiej przez lekarza okulistę, wskazać należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o niepełnosprawności z dnia [...]września 2017 r., znak: [...] W tym miejscu podkreślić należy, zwłaszcza w okolicznościach niniejszej sprawy, że kontrola kwestionowanego w postępowaniu nieważnościowym rozstrzygnięcia opiera się o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej wydania, w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, tj. materiał dowodowy jakim dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. Nowy materiał dowodowy wniesiony do sprawy, na ogół pozostaje bez wpływu na kontrolę zaistnienia przesłanek wskazanych w 156 § 1 k.p.a. Nowe dowody i okoliczności wykazane w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie będące częścią akt sprawy na dzień wydania decyzji, co do zasady zgodnie z art. 145 k.p.a. mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z punktu widzenia wad kwalifikowanych z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy kwestionowane rozstrzygnięcie. Nie jest przy tym dopuszczalne, by organ, wydając rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, dokonywał nowych, bądź dodatkowych ustaleń faktycznych, jak również nie jest uprawniony do kwestionowania stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną poddaną weryfikacji organu nadzoru ze względu na inną ocenę, jaką należałoby przypisać zebranemu materiałowi dowodowemu. Istotą tego postępowania jest wyłącznie ocena, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania i czy nie zawiera wad powodujących jej nieważność (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 2873/17; wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r. sygn. II OSK 748/15; wyrok NSA z 10 czerwca 2016 r. sygn. II OSK 2429/14). W niniejszej sprawie, w świetle powyższego, brak jest możliwości ponownego badania W; Zawadzkiej, gdyż to badanie dotyczyłoby jej aktualnego stanu zdrowia, a nie stanu zdrowia na dzień kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, wskazać należy, że organy, rozpoznając wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, nie są władne ani też nie mają możliwości badania, jakie przesłanki kierują podmiotem składającym taki wniosek. Organy orzekając o zaliczeniu osób, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, kierują się przesłankami zawartymi w art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku), jak też uszczegółowionymi w § 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia. W Wśród tych przesłanek nie zawarto konieczności badania, w jakich celach wydane rozstrzygnięcie ma być wykorzystane.

Wskazać także należy, że organy, rozpoznając wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, nie są władne ani też nie mają możliwości badania, jakie skutki może przynieść w przyszłości wydanie orzeczenia wobec osoby nim objętej, nawet jeśli jest to osoba małoletnia reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego.

Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a., uznając skargę za nieuzasadnioną, orzekł o jej oddaleniu.