Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1225/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1,  art. 1,  art. 1, art. 8
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego na części nieruchomości [...]. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego oraz ustalenia czynszu symbolicznego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] m2 (z ogólnej powierzchni [...] m2) oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obr. [...], położonego w W. przy ul. [...], uregulowanego w KW. [...] na rzecz M. B. W., E. A. L., A. P., J. W., J. P., T. F., K. F., M. L. L. i W. S. L. oraz odmowy ww. osobom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obr. [...] ego w użytkowanie wieczyste w ułamkowych częściach właścicielom lokali mieszkalnych nr nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], część dawnej nieruchomości gruntowej o nr hip. [...], stanowiąca obecnie działkę z obrębu [...]

o nr [...] o pow. [...] m2, uregulowaną w KW [...] oraz działkę o nr [...] o pow. [...] m2, uregulowaną w KW [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 powołanego wcześniej dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł z dniem [...] listopada 1945 r. na własność gminy W., a następnie z mocy art. 32 ust.2 ustawy z dnia 20 marca

1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się z dniem [...] kwietnia 1950 r. własnością Skarbu Państwa. Z dniem [...] maja

1990 r. powyższy grunt stała się własnością [...] Gminy W. (decyzje Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. nr [...] i z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...]).

Objęcie gruntu położonego w W. przy ul. [...]

w posiadanie przez gminę W. nastąpiło, na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę

m. st. Warszawa (Dz. U. Nr 16, poz. 112), w dniu 16 sierpnia 1948 r.

W dniu [...] stycznia 1949 r. B. F., P. W., A. W.

i L. J. złożyli wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości. Wniosek ten został rozpatrzony dopiero przez Prezydenta W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r.

nr [...] w odniesieniu do części gruntu stanowiącego obecnie działkę ew. nr [...]. Organ wyjaśnił, że wniosek w doniesieniu do pozostałej części gruntu (działki ew. nr [...]) zostanie rozpoznany odrębnym orzeczeniem.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. Prezydent W. podał, że z zaświadczenia Sądu [...] w W. [...]

z dnia [...] października 1948 r. Nr [...] oraz uwierzytelnionych za zgodność

z oryginałem kserokopii aktów notarialnych z dnia [...] stycznia 1947 r. Rep. Nr [...]

i z dnia [...] lipca 1947 r. Rep. [...] wynika, iż A. W., L. J. i B. F. nabyli w częściach równych, niepodzielnych znajdujący się na gruncie położonym w W. przy ul. [...] [...] wynikające z dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. od P. J. - przeddekretowego właściciela nieruchomości. Ten ostatni, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy ww. odpisu zaświadczenia Sądu [...] w W. z dnia [...] października 1948 r. Nr [...], nabył przedmiotową nieruchomość w dniu [...]. Z dokumentów wynika też, że P. W. nabył swój udział w przedmiotowej nieruchomości od A. W., L. J. i B. F., stając się tym samym współwłaścicielem nieruchomości wraz z osobami, od których nabył udziały.

W dniu [...] października 1948 r. [...] wydał B. F. i L. J. pozwolenie na [...] położonego przy ul. [...]. W dniu [...] marca 1949 r. L. J., B. F.

i A. W. otrzymali pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego [...]. W orzeczeniu nr [...] wydanym A. W., B. F. i L. J. stwierdzono, że [...] został doprowadzony do stanu używalności na skutek gruntowej naprawy. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1949 r. nr [...] wydanym na wniosek A. W., B. F. i L. J., Prezydent W. wyłączył przedmiotowy [...] spod przepisów dekretu India 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu (Dz. U. R. O. z 1946 r. Nr 4, poz. 27). Prezydium Rady Narodowej w W. zaświadczeniem z dnia [...] listopada 1962 r. stwierdziło, że [...] nie został przejęty na własność Państwa .

Prezydent W. ustalił, że następcami prawnymi po A. W., L. J., P. W. i B. F. są M. B. W., E. A. L., M. L. L., W. S. L., A. P., J. W., J. P., T. F., K. F.

Organ pierwszej instancji podał, że grunt przedmiotowej nieruchomości zabudowany jest [...]. stanowiącym, zgodnie z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r., odrębną od gruntu nieruchomość pozostającą własnością dotychczasowych właścicieli z wyłączeniem [...] wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu wynoszącej [...] przypadającej [...]. Nieruchomość znajdowała się w obszarze opisanym symbolem [...], któremu przyporządkowano oznaczenie funkcji [...]. W dniu wydawania decyzji nieruchomość nie została objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W. (Uchwała Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] lipca 2001 roku) określono, że przedmiotowy grunt znajduje się w strefie [...], dla której ustala się rozwój funkcji [...].

W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że nieruchomość położona przy ul. [...] oznaczona nr ew. [...] spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. A zatem decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] ustanowiono użytkowanie wieczyste oraz ustalono czynsz symboliczny do udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] m2 ( z ogólnej powierzchni [...] m2) oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obr. [...], położonego w W. przy ul. [...], uregulowanego w Kw. [...] na rzecz M. B. W., E. A. L., A. P., J. W., J. P., T. F., K. F., M. L. L. i W. S. L. oraz odmówiono ww. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obr. [...] -oddanego w użytkowanie wieczyste w ułamkowych częściach właścicielom lokali mieszkalnych nr nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła W. L. – właścicielka lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] i współużytkowniczka wieczysta działki nr [...], podnosząc, iż organ nie ustalił, czy rzeczywiście osoby określone w decyzji są następcami prawnymi dekretowego właściciela tej nieruchomości. Odwołująca się podała, że właścicielem nieruchomości była osoba pochodzenia [...], która prawdopodobnie [...]. Podniosła także, iż Prezydent W. nie ustalił, kiedy [...] znajdujący się na przedmiotowej posesji oraz przez kogo [...], a zdaniem skarżącej nie dokonały tego osoby, które złożyły wniosek dekretowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja

2007 r. nr [....] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W.

z dnia [...] kwietnia 2005 nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że skoro roszczenie o ustanowienie prawa własności czasowej na ww. nieruchomości gruntowej wskutek zawarcia umów notarialnych z dnia [...] stycznia 1947 r. i [...] lipca 1947 r. przeszło na A. W., L. J. i B. F. oraz P. W. i skoro złożyli oni wniosek o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] z zachowaniem terminu dekretowego, to organ był zobligowany do jego rozpoznania, bez względu na to, ile lat upłynęło od dnia jego złożenia, szczególnie, iż przepisy obowiązujące w tej materii nie uległy zmianie.

Organ drugiej instancji podkreślił, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż korzystanie z gruntu przez następców prawnych dawnego właściciela da się pogodzić z obecnym sposobem użytkowania.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie jest [...] znajdujący się na ww. nieruchomości, bowiem jak wynika z akt sprawy został [...] przez poprzedników prawnych A. W., L. J. i B. F. oraz P. W. w roku 1947 i od tamtej pory stanowi [...] albo ich następców prawnych. [...] znajdujące się na gruncie przechodziły na rzecz miasta tylko na skutek niezłożenia w terminie przez dawnego właściciela lub jego następców prawnych wniosku dekretowego lub też, gdy taki wniosek został rozpoznany odmownie, a orzeczenie stało się ostateczne. Wniosek składany w trybie art. 7 ust.1 dekretu dotyczył zatem jedynie gruntu. Rozpoznając sprawę organ jest obowiązany orzec jedynie w przedmiocie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i nie ma możliwości orzekania w tej samej decyzji w przedmiocie budynku (oddania, rozliczenia nakładów itp.) jest to bowiem ewentualną materią innego postępowania - cywilnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyła W. L., wnosząc o jej uchylenie i merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skargi przedstawiła na podstawie własnych wspomnień, historię [...] położonej przy

ul. [...] oraz powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu podkreślając, że Kolegium nie zbadało, kto był prawowitym posiadaczem gruntu w 1945 r. i kto miał prawo w terminie późniejszym ubiegać się o jego wieczystą dzierżawę. Ponadto podniosła, że nabywcy nie mogli uzyskać zgody na przyznanie im prawa własności czasowej do wyżej wymienionej nieruchomości, gdyż wniosek ten (o ile takowy był) został prawdopodobnie rozpatrzony negatywnie, ponieważ grunt był [...]. Jej zdaniem, art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie mógł być w tym przypadku zastosowany. Skarżąca zanegowała też ustalenia organów dotyczące prowadzenia [...] przy ul. [...] po zniszczeniach wojennych przez A. W., L. J., B. F. i P. W.. Wskazała, że w dniu [...] października 1948 r., kiedy to wydano pozwolenie na [...] dotyczące przedmiotowej nieruchomości, [...] ten był już [...]. W ocenie skarżącej, "dalsze dokumenty dotyczące [...]".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Podkreślić należy, że Sąd nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku.

Oceniając we wskazanym wyżej zakresie zaskarżoną decyzję, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji, bowiem rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

W ocenie Sądu, zarzut skargi, iż organy orzekające dokonały nieprawidłowych ustaleń co do dawnego właściciela gruntu położonego w W. przy

ul. [...], nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Z zaświadczenia Sądu [...] w W. [...] z dnia [...] października 1948 r. Nr [...] oraz uwierzytelnionych za zgodność z oryginałem kserokopii aktów notarialnych z dnia [...] stycznia 1947 r. Rep. Nr [...] wynika bowiem, iż P. J. (odpis zaświadczenia Sądu [...] w W. z dnia [...] października 1948 r. Nr [...] potwierdzający nabycie przez P. J. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w dniu [...] stycznia 1929 r.) przeniósł własność omawianej nieruchomości wraz ze znajdującym się na gruncie [...] na rzecz A. W., L. J., B. F. z wszelkimi prawami wynikającymi zarówno z tytułu własności, jak i z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie miasta W. P. W. nabył swój udział w przedmiotowej nieruchomości od A. W., L. J. i B. F. aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1947 r. Rep. [...].

Wskazać należy, że prawo do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., było zbywalne. Prawo to, będące roszczeniem majątkowym, mogło być przeniesione na inną osobę, m.in. tak, jak w sprawie niniejszej, w drodze jego sprzedaży. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 1788/02.

W myśl art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., wszelkie grunty w W. przeszły na własność Gminy W. Sprzeczność umowy sprzedaży nieruchomości z art. 1 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., nie odnosi się do przeniesienia praw dekretowych i nie może być utożsamiana ze stwierdzeniem nieważności umów notarialnych z dnia [...] stycznia i [...] lipca 1947.

A zatem, za słuszny uznać należy pogląd, że prawo do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], jako roszczenie majątkowe, mogło być przeniesione na inną osobę, w rozpoznawanej sprawie na rzecz A. W., L. J., B. F. i P. W.

Organy prawidłowo też ustaliły, że M. B. W., E. A. L., A. P., J. W., J. P., T. F., K. F., M. L. L. i W. S. L. są następcami prawnymi po A. W., L. J., B. F. oraz P. W. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w odpisach postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku: [...] .

Wyjaśnić należy także, że dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze W. chociaż restrykcyjny dla właścicieli nieruchomości, to jednocześnie ustanawiał sztywne reguły, w których należało uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu, jeżeli zostały spełnione przesłanki wymienione w treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Dekret nie określa żadnych innych negatywnych przesłanek do przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu dotychczasowym właścicielom. Jeżeli więc zostały spełnione wyżej wskazane przesłanki, to wówczas gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.

Wskazać należy także, że zbędne jest określenie stopnia zniszczenia znajdującego się na nieruchomości [...], bowiem przepisy dekretu w swej treści w ogóle nie uzależniały przyznania prawa użytkowania wieczystego od stanu obiektu. Wyznacznikiem uwzględnienia lub nie wniosku było tylko spełnienie powołanych wyżej przesłanek z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Zbędne było więc ustalanie stopnia zniszczenia znajdującego się w dniu wejścia w życie dekretu na przedmiotowej nieruchomości [...]. Przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przejmując z mocy art. 1 na własność grunty, na podstawie art. 5 pozostawiały budynki na własność dotychczasowym właścicielom. Dotychczasowi właściciele i ich następcy prawni uprawnieni byli na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu do złożenia wniosku - w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę - o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy. Do czasu rozstrzygnięcia wniosku budynki pozostały własnością dotychczasowego właściciela i stanowiły nadal jego własność, jeżeli gmina uwzględniła wniosek na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. W przypadku odmowy przyznania własności czasowej lub prawa zabudowy właścicielowi służyło odszkodowanie za grunt, zaś stosownie do art. 8 wszystkie budynki położone na gruncie przechodziły na własność gminy. Jeżeli zatem nie została wydana decyzja odmawiająca dawnemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do przedmiotowego gruntu, to nie jest istotne, czy to, co znajdowało się na nieruchomości przy ul. [...] w dacie składania wniosku było [...], czy też nie, bowiem budynki te niezależnie od stopnia ich zniszczenia pozostały własnością dotychczasowych właścicieli. W przedmiotowej sprawie z dokumentów wynika, że decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej nie została wydana. Twierdzenie przeciwne zgłoszone na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej nie znajduje potwierdzenia ani w aktach sprawy ani też nie zostało udowodnione przez skarżącą. Pełnomocnik skarżącej wskazał na znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1962 r., z którego wynika, że [...] nie został przejęty na własność Państwa oraz dokument Urzędu [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., w którym stwierdzono, że [... położony przy ul. [...] stanowi własność Państwa. Zarzut pełnomocnika skarżącej, iż dokumenty te wskazują, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu musiał być rozpoznany w okresie między [...]., w ocenie sądu, należy uznać za zbyt daleko idący.

Rację należy też przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., że sprawa rozliczenia nakładów na [...] pozostaje poza postępowaniem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...]. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - w uchwale sygn. akt VI SA/95 wyjaśniono, że przepisy dekretu są wystarczającą podstawą materialnoprawną decyzji rozstrzygających sprawy z wniosków zgłaszanych na podstawie art. 7. Przepisy dekretu stanowią też, że gmina "określi warunki, pod którymi umowa może być zawarta". Warunki te wynikają obecnie z obowiązującego w tych kwestiach Kodeksu cywilnego. Na dwustopniowy tryb regulacji w tych sprawach, tzn. najpierw decyzja, a następnie umowa, wskazuje w sposób oczywisty także treść art. 7 ust. 3 dekretu.

W odniesieniu do tej części nieruchomości, co do której odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, organy zajęły prawidłowe stanowisko stwierdzając, iż dopóki decyzje (a odnosi się to także do sporządzonych na ich podstawie i w późniejszym czasie aktów notarialnych) pozostają w obrocie, nie jest możliwe oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste, zwłaszcza, że [...].

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.