Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 757/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia organu I instancji w sprawie dokonania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 maja 2005 r. J. K. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o dokonanie interpretacji w zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego.

Przedmiotem zapytania było ustalenie, czy na sądzie dokonującym zwrotu kosztów poniesionych przez adwokata z tytułu zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu ciążył obowiązek poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych,

a w konsekwencji, czy taka pomoc prawna ma charakter działalności wykonywanej osobiście w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 6 ustawy z dnia

26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czy też jest to przychód

z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy.

Przedstawiając swoje stanowisko skarżąca stwierdziła, iż Sąd powinien wypłacić należne wynagrodzenie w oparciu o wystawione przez nią faktury VAT, bez potrącania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Sąd nie powinien również wystawiać po zakończeniu roku podatkowego informacji o wypłaconych kwotach wynagrodzeń i pobranych zaliczkach PIT - 8 B, co zobowiązuje skarżącą

do uwzględnienia tych dochodów w zeznaniu rocznym.

Postanowieniem z dnia [...], znak [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał za nieprawidłowe stanowisko skarżącej przedstawione we wniosku o udzielenie interpretacji podatkowej w sprawie sposobu odzyskania nieprawnie pobranego przez płatnika (sąd) podatku od wynagrodzenia wypłaconego za sprawy prowadzone z urzędu.

W dniu 9 sierpnia 2005 r. J. K. zaskarżyła wyżej wymienione postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. W piśmie podniosła, iż dokonana interpretacja prawa podatkowego opiera się na błędnym założeniu faktycznym, że świadczenie pomocy prawnej z urzędu, w postaci zastępstwa procesowego, następuje na zlecenie sądu.

Decyzją z dnia [...], znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. działając na podstawie art. 14 b § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odmówił zmiany stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu.

W dniu 28 września 2005 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Łd 1168/05 Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną z uwagi na niewykorzystanie wszystkich przysługujących stronie środków odwoławczych w toczącej się sprawie.

W dniu 5 grudnia 2005 r. skarżąca złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. od decyzji z dnia [...].

Decyzją z dnia [...], znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując w całości stanowisko w sprawie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2005 r., za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału

w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze

(Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.), adwokat świadczy pomoc prawną z urzędu w okręgu sądu rejonowego, w którym ma wyznaczoną siedzibę zawodową. W ocenie organu orzekającego w sprawie, nie budzi wątpliwości, (kwestionowany przez J. K.) fakt istnienia stosunku prawnego zlecenia, będącego podstawą świadczenia pomocy prawnej przez adwokata na rzecz osoby zwolnionej od kosztów sądowych.

Zgodnie z przedstawionym przez skarżącą twierdzeniem następstwa prawne wynikające z art. 118 kpc (nawiązanie stosunku pełnomocnictwa z chwilą ustanowienia adwokata z urzędu) wykluczają istnienie umowy zlecenia łączącej Sąd z adwokatem

i tym samym nie ma podstaw do potraktowania przychodu uzyskanego przez adwokata jako uzyskanego z tytułu działalności wykonywanej osobiście i opodatkowanie takiego dochodu na podstawie art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., regulacje prawne obowiązujące na gruncie przepisów postępowania cywilnego nie mogą wpływać na powstanie zobowiązania podatkowego lub określenie formy opodatkowania otrzymanego świadczenia na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Przesądzające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma sposób nawiązania stosunku pełnomocnictwa pomiędzy adwokatem oraz stroną przez niego reprezentowaną. Albowiem do powstania tego stosunku prawnego nie doszłoby, gdyby Sąd nie zlecił Okręgowej Radzie Adwokackiej świadczenia pomocy prawnej, opłaconej ze środków Skarbu Państwa, na rzecz uprawnionej strony toczącego się postępowania. W imieniu zaś Okręgowej Rady Adwokackiej pomoc tę świadczy wskazany przez nią przedstawiciel korporacji. Sposób powstania więzi prawnej pomiędzy adwokatem i stroną, gdzie udział Sądu będącego jednostką organizacyjną Skarbu Państwa jest niezbędny, stanowi o działaniu pełnomocnika na zlecenie Sądu. To bowiem Sąd analizuje przesłanki zawarte w art. 117 i 118 kpc stanowiąc o konieczności obecności profesjonalnego pełnomocnika dla prawidłowej ochrony interesu prawnego strony.

Stosownie zaś do treści art. 155 ustawy o podatku od towarów i usług

w przypadkach nie uregulowanych w odrębnych przepisach, do przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie zalicza się należnego podatku od towarów i usług oraz zwróconej różnicy podatku od towarów i usług. Wobec powyższego przychodem w podatku dochodowym od osób fizycznych jest kwota wynagrodzenia pomniejszona o należny podatek VAT.

W dniu 25 marca 2006 r. J. K. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jej uchylenie. Wydanej decyzji zarzuciła: rażące naruszenie art. 734 Kodeksu cywilnego przez to, że przepisu tego nie zastosowano to jest nie przyjęto wynikającej z tego przepisu definicji umowy zlecenia, choć żaden przepis prawa podatkowego nie zawiera odmiennej definicji tego pojęcia; naruszenie przepisów art. 117 i 118 Kodeksu postępowania cywilnego przez ich błędną interpretację; rażące naruszenie art. 13 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.

o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy przez ich błędną interpretację; rażące naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez to, że nie przeanalizowano pełnej treści tego przepisu; oraz brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

do przedstawionej przez skarżącą argumentacji prawnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją decyzja Dyrektora Izby Skarbowej

w Ł. z dnia [...] oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] podlegają uchyleniu, jako, że naruszają prawo. W szczególności naruszają przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U 153 poz. 1270 z późniejszymi zmianami ), chociaż z innych powodów niż wskazane w skardze.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi organy rozstrzygając wniosek podatniczki naruszyły treść art. 14a §1 i 2 oraz § 5, w związku z art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa – Dz. U 137 poz. 926

z późniejszymi zmianami ).

Zgodnie z art. 14a § 1 Ordynacji podatkowej stosowanie do swej właściwości naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz ( prezydent miasta ), starosta albo marszałek województwa na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta mają obowiązek udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym. Wniosek taki składa się do właściwego organu podatkowego. Składając taki wniosek, podatnik, płatnik lub inkasent są obowiązani do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w spawie ( § 2 art. 14a Ordynacji podatkowej ). Z powołanych przepisów wynika, że podatnik składając wniosek o pisemną interpretację co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego jest zobowiązany sformułować pytanie do organu podatkowego, własne stanowisko w sprawie oraz w sposób wyczerpujący przedstawić stan faktyczny. W sytuacji, gdy wniosek podatnika nie spełnia tych wymogów ( określonych przepisami prawa ) organ, do którego skierowane jest zapytanie winien wezwać składającego wniosek do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art.14a § 5 w związku z art.169 § 1 Ordynacji Podatkowej ).

W niniejszej sprawie podatniczka w dniu 16 maja 2005 roku zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z "zapytaniem w trybie art.14a Ordynacji podatkowej". Przedstawiła we wniosku stan faktyczny, sformułowała a jego tle dwa pytania : "czy i w jaki sposób może odzyskać nieprawnie pobrany powtórnie podatek w kwocie 1.121,40 złotych ?" oraz " czy ma księgować faktury VAT wystawiane sądom, a jeśli nie, to na jakiej podstawie prawnej?"

W wykonaniu pisma z dnia [...] numer [...] (którego brak jest w aktach sprawy) podatniczka wyjaśniła (k. 13 akt administracyjnych), że jej stanowisko w sprawie jest następujące – sąd powinien wypłacać Jej wynagrodzenie zgodnie z wystawionymi fakturami, bez potrącania zaliczek na podatek dochodowy oraz winna księgować przychód z każdej wystawionej faktury VAT w dniu jej wystawienia, więc także z faktur wystawionych sądom za obrony z urzędu. Sformułowała jednocześnie kolejne cztery pytania, związane z wątpliwościami na tle przedstawionego stanu faktycznego:

1. czy słusznie wystawia faktury VAT za obrony z urzędu księguje je

w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz rejestrze VAT ?. Podatniczka wskazała przy tym, że uznaje taką praktykę za prawidłową.

2. czy sąd powinien wystawiać informację PIT-8B po zakończeniu roku podatkowego w sytuacji, gdy przychody za obronę z urzędu zostały już ujęte

w fakturach i zaksięgowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów?

Wnioskująca uznała taką praktykę za prawidłową.

3. czy informacja o dochodach i zaliczkach PIT-8B otrzymywana z sądu po zakończeniu roku podatkowego winna być uwzględniona w zeznaniu rocznym? Podatniczka stwierdziła, że nie powinna.

4. czy możliwe jest podwójne opodatkowanie tego samego dochodu, a jeśli nie, to jak odzyskać niesłusznie pobraną część podatku w trakcie roku podatkowego? J. K. wskazała, że podwójne opodatkowanie tego samego dochodu jest niedopuszczalne.

W końcowym akapicie pisma podatniczka zwróciła się o interpretację, czy sąd winien jej potrącać zaliczkę na podatek dochodowy lub podatek VAT od wypłaconego wynagrodzenia za obronę z urzędu w sytuacji, gdy kilka miesięcy wcześniej wystawiła stosowne faktury VAT, zapłaciła z własnych środków podatki i poinformowała sąd, że jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, jest czynnym podatnikiem

i płatnikiem podatku VAT, płacącym należny VAT.

Postanowieniami ( nr 1 i 2 ) z dnia [...] roku numer [...] oraz [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał ( postanowienie nr 1 ) za nieprawidłowe stanowisko podatniczki w sprawie sposobu odzyskania nieprawnie pobranego przez płatnika podatku od wynagrodzenia wypłacanego za sprawy prowadzone z urzędu. Postanowieniem numer 2 organ podatkowy uznał za nieprawidłowe stanowisko podatniczki w sprawie księgowania w podatkowej księdze przychodów i rozchodów faktur VAT wystawionych sądom za sprawy prowadzone z urzędu.

W ocenie sądu wskazane wyżej postanowienia były przedwczesne, o tyle, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nie wyjaśnił, w trybie wskazanym

w art. 14a § 5 w związku z art.169 § 1 Ordynacji podatkowej, o co w istocie rzeczy pyta podatniczka, a więc w jakim zakresie domaga się od organu podatkowego interpretacji przepisów podatkowych. Zapewne Naczelnik zwrócił się do podatniczki o usunięcie braków wniosku ( jak wyżej wskazano w aktach sprawy brak jest tego wezwania ), ale pismo podatniczki z dnia 6 czerwca 2005 roku oprócz pytań zawartych we wniosku

z dnia 16 maja 2005 roku zawiera kolejne pytania wraz ze stanowiskiem podatniczki.

W rezultacie nie sposób ocenić, czy wątpliwości podatniczki dotyczą odzyskania nieprawnie pobranego powtórnie podatku, księgowania faktur VAT wystawianych sądowi za pomoc prawną udzieloną z urzędu, informacji PIT-8B, potrącania przez płatnika ( sąd ) zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconego podatniczce wynagrodzenia czy wreszcie wystawiania sądowi faktur VAT za "obrony z urzędu".

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy w oparciu o regulacje wskazane

w art. 14a § 5 i art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej tę kwestię wyjaśnić.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie wyżej powołanych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało uchylić opisane rozstrzygnięcia. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.