Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 223/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1 , 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1 pkt 2, 64 ust. 2, 60 pkt 6, art. 67
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 70 ust. 1 b
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 371 poz 1 art. 28, 30
law: ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu  Społecznego oraz Funduszu Spójności oraz rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego  Funduszu Rozwoju Regionalnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. F.S p. z o.o. w B. na decyzję Zarządu W. K.P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zarządu W K. P.na rzecz S.F. Sp. z o.o. w B. kwotę 697zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...]. skarżąca wystąpiła o zmianę decyzji ostatecznej Zarządu Województwa [...] z dnia [...]. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...]. o odmowie udzielenia ulgi, polegającej na umorzeniu w całości lub ewentualnie w 50% należności w łącznej wysokości [...] zł oraz o odmowie udzielenia ulgi, polegającej na umorzeniu odsetek

w wysokości [...] zł z tytułu zwrotu dofinansowania udzielonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...], przyznanego na podstawie umowy z dnia [...]. nr [...]. Skarżąca podała, że Zgromadzenie Wspólników podjęło w dniu [...]. uchwałę o rozwiązaniu spółki, której bezpośrednim powodem był stan majątkowy wnioskodawcy oraz zobowiązania wnioskodawcy, które wielokrotnie przewyższają wartość jego majątku. Wszczęte postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości zakończyło się umorzeniem z uwagi na brak majątku, który mógłby pozwolić na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Strona zaznaczyła, iż jedyne realne aktywa – nieruchomość, obciążona jest hipotekami zabezpieczającymi wierzytelności

o wartości wielokrotnie wyższej od wartości tej nieruchomości. Aktualnie zatem

w majątku wnioskodawcy nie ma żadnych aktywów. Ponadto wnioskodawca zaznaczył, iż nie prowadzi żadnej działalności, ani nie zamierza jej podejmować wobec braku jakiegokolwiek majątku. Reasumując, strona powołała się na zaistnienie przesłanki interesu publicznego do umorzenia przedmiotowej należności wskazując na niemożliwość wyegzekwowania zobowiązania.

Decyzją z dnia [...]. Zarząd Województwa [...] odmówił zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...]. w sprawie umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca powtórzyła swoją argumentację podniesioną we wniosku z dnia [...]. wskazując, iż ww. wniosek opierał się na zaistnieniu nowych okoliczności związanych z brakiem aktywów u wnioskodawcy, podjęciem uchwały o jego likwidacji i faktycznym zakończeniem działalności. Tym samym stwierdzono brak możliwości zaspokojenia zobowiązania. Ponadto strona ponownie podkreśliła, że w interesie publicznym nie jest utrzymywanie wirtualnych (niemożliwych do wykonania) zobowiązań. Strona powołała się również na zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 67d § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), dalej: "O.p.", oraz

art. 56 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych

(Dz. U. z 2013r., poz. 885 ze zm.), dalej: "u.f.p.", wskazując, że faktyczna (a nawet już przypuszczalna) niemożliwość wyegzekwowania zobowiązania stanowi podstawę dla umorzenia należności, nawet z urzędu.

Decyzją z dnia [...]. Zarząd Województwa [...] odmówił zmiany decyzji z dnia [...]. w sprawie zmiany ostatecznej decyzji

z dnia [...].

W skardze strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a." polegające na braku faktycznego uzasadnienia decyzji oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez niedostateczne osadzenie sprawy w materiale dowodowym. Jednocześnie zarzuciła,

iż wydając decyzję organ nie zastosował, ani nie rozważył możliwości zastosowania

art. 67d ust. 1 pkt 1 i 3 O.p. oraz art. 56 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017r. sygn. akt I SA/Bd 816/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa [...]. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że pismem z dnia [...]. skarżąca złożyła wniosek o zmianę decyzji ostatecznej odmawiającej udzielenia ulgi, jednakże powołała się na nowe, istotne okoliczności, które nie były przedmiotem oceny przez organ w pierwotnej decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania i nie wynikały

z wniosku o umorzenie należności z dnia [...]. W rezultacie mamy do czynienia z nową sprawą, która nie jest tożsama ze sprawą wcześniej rozstrzygniętą. Zatem podstawą rozstrzygnięcia przez organ nie mógł być art. 155 k.p.a. Strona, wskazując na te nowe okoliczności mogła wystąpić ponownie z wnioskiem o umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania.

Decyzją z dnia [...]. Zarząd Województwa [...] orzekł o odmowie umorzenia należności określonej decyzją Zarządu Województwa [...] z dnia [...]., znak [...] w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., przyznanego na podstawie Umowy

o dofinansowanie zawartej w dniu [...]., nr [...] na realizację projektu pn. "Rozwój usług turystycznych w regionie poprzez budowę

i wyposażenie czterogwiazdkowego hotelu [...] w B.." Zdaniem organu w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia wymieniona

w art. 64 ust. 1 u.f.p.

Od powyższej decyzji Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy,

w którym wskazała na wystąpienie w sprawie przesłanki ważnego interesu strony, który przejawia się w jej sytuacji majątkowej. Zdaniem skarżącej, interes publiczny nie może być rozumiany jedynie jako powinność egzekwowania należności, ale powinien być analizowany także przez pryzmat działania na rzecz umożliwienia spółce wznowienia działalności z korzyścią choćby dla rynku pracy. W ocenie strony, nie bez znaczenia jest także aspekt zasad współżycia społecznego, które zostały naruszone, w sytuacji,

w której wierzyciel, który odmawia nawet częściowego umorzenia zobowiązania,

miał niebagatelny udział fiasku realizowanego projektu, drastycznie zmieniając założone uwarunkowania ekonomiczne oparte na spodziewanej wielkości dotacji.

Decyzją z dnia [...]. Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą powołując się na art. 61 ust. 4 w związku

z art. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 67 u.f.p.

Organ podał, że na podstawie art. 64 ust. 1 u.f.p., organ na wniosek beneficjenta, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań z tytułu orzeczenia o zwrocie dofinansowania, polegających na umorzeniu należności w całości albo w części lub ich odraczaniu lub rozkładaniu na raty. Przy czym należności te mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Jednocześnie, zgodnie z art. 67 u.f.p. w sprawach dotyczących ww. należności, nieuregulowanych ww. ustawą, stosuje się przepisy k.p.a. Przepisy 64 ust. 1 u.f.p. oraz art. 67a O.p. przy stosowaniu ulg

w spłacie zobowiązań podatkowych posługują się dwiema tożsamymi dyrektywami wyboru - ważnego interesu podatnika/dłużnika oraz interesu publicznego. Co za tym idzie - aby istniała realna możliwość i przesłanka do zastosowania ulgi, Beneficjent powinien przy dołożeniu należytej staranności wykazać swój istotny (ważny) interes lub interes publiczny. Przynajmniej jedna z przedmiotowych przesłanek musi wystąpić,

aby możliwe było dokonanie ulgi w spłacie zobowiązań. W związku z powyższym, istotnym elementem wniosku Beneficjenta o umorzenie należności jest jego uzasadnienie. W uzasadnieniu niezbędne jest bowiem wykazanie ważnego interesu Beneficjenta i/lub interesu publicznego, który jednoznacznie i przekonująco przemawia za zastosowaniem ulgi w spłacie należności. Jest to tym ważniejsze, że kryteria ustawowe w tym zakresie są bardzo ogólne.

Organ podniósł, że w odpowiedzi na wniosek Beneficjenta, IZ RPO [...] wezwała go do wykazania ważnego interesu podatnika i/lub interesu publicznego oraz przedłożenia stosownych informacji. W wykonaniu zobowiązania organu administracji publicznej strona przedstawiła żądane dokumenty oraz wyjaśniła ważny interes strony, jak i interes publiczny przemawiający za umorzeniem należności. Następnie organ przywołał definicję pojęć: ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego odwołując się w tym względzie do orzecznictwa wydanego także na gruncie art. 67a § 1 O.p. Organ w tym zakresie wskazał, że: zawarty w omawianych przepisach zwrot "może" oznacza, iż w każdym przypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu podatkowego. Organ podatkowy, zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone dyrektywami, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Co za tym idzie - aby istniała realna możliwość i przesłanka do zastosowania ulgi, Beneficjent powinien przy dołożeniu należytej staranności wykazać swój istotny (ważny) interes lub interes publiczny. Przedmiotowe przesłanki muszą wystąpić, aby możliwe było dokonanie ulgi w spłacie zobowiązań. Zgodnie z orzecznictwem sądowym w tym zakresie, ważny interes podatnika/dłużnika to zwykle sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podmiot nie jest w stanie uregulować określonych zaległości. Jednak pojęcia tego nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje

w szerszym znaczeniu, uwzględniającym również normalną sytuację ekonomiczną Beneficjenta, w tym wysokość uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Zatem kryterium ważnego interesu podatnika wymaga wskazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli i sposobu postępowania podatnika uniemożliwiające mu wywiązanie się z obowiązków względem Skarbu Państwa, a które to przy tym w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych (zob. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

w wyroku z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 84/10). Przesłanka ta wymaga ustalenia sytuacji majątkowej Beneficjenta oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Interes publiczny to z kolei sytuacja, gdy zapłata należności spowoduje konieczność sięgania przez Beneficjenta do środków pomocy, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków. Powyższe przesłanki należy oceniać nie tylko w kontekście sytuacji majątkowej Beneficjenta, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego między obniżeniem zdolności płatniczej a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. W sprawach stosowania ulg

w spłacie zobowiązań przedmiotem oceny musi być stan faktyczny, w tym głównie sytuacja finansowa Beneficjenta. Ponadto organ zobowiązany jest nie tylko do ustalania, czy zachodzą przedmiotowe przesłanki wymienione w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes dłużnika lub interes publiczny), lecz także do wyważenia interesu społecznego

z indywidualnym interesem strony.

W ocenie organu, analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz uzasadnienie zaistniałych w sprawie okoliczności przedstawionych przez Beneficjenta, pozwala na stwierdzenie, iż w przypadku Beneficjenta nie wystąpiły okoliczności, które kwalifikują się do uznania ich jako ważny interes o charakterze publicznym i/lub ważny interes podatnika. Beneficjent nie wskazywał ważnego interesu podatnika w udzieleniu ulgi ani nie wykazał, a przez to nie uwiarygodnił w wystarczający sposób, iż umorzenie przypadających do zwrotu należności leży w interesie publicznym. Pojęcie "interesu publicznego" ma szeroką treść z uwagi na różnorodne aspekty funkcjonowania społeczeństwa, państwa i samorządu terytorialnego związane

z poborem środków pieniężnych. Pierwszoplanowe znaczenie ma jednak społeczne oczekiwanie wypełnienia obowiązku ponoszenia obciążeń finansowych o charakterze publicznoprawnym. Interesu publicznego nie można bowiem oderwać od finansowego (fiskalnego) aspektu funkcjonowania Skarbu Państwa. Na gruncie przedmiotowej sprawy ma to istotne znaczenie m.in. z uwagi na: 1) obowiązki IZ RPO [...] wobec Unii Europejskiej w zakresie zapewnienia prawidłowego wydatkowania środków unijnych i zapewnienia, aby nieprawidłowo wykorzystane środki w ramach realizowanych projektów zostały zwrócone do budżetu Unii Europejskiej; 2) zasadę równości wszystkich wobec prawa oraz 3) ewentualnej odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Organ zaznaczył, że wbrew twierdzeniom strony, wyważył co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego,

a mianowicie czy bardziej korzystne jest dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi. Zarząd Województwa [...] wydając zarówno decyzję pierwszoinstancyjną, jak i drugoinstancyjną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, miał na uwadze rachunek ekonomiczny, tj. prawdopodobny brak możliwości wyegzekwowania należności w pełnej wysokości oraz prawdopodobny brak możliwości radykalnej poprawy sytuacji finansowej spółki, jednakże nie mógł również zapomnieć

o spoczywających na nim obowiązkach i konsekwencjach ich niedopełnienia.

W tym zakresie organ podniósł, że Państwa członkowskie na mocy Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31 lipca 2006 r., str. 25-78,

z późn. zm. - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1083/2006) zobowiązane zostały do stworzenia systemu zarządzania i kontroli oraz w przypadku wykrycia w trakcie kontroli nieprawidłowości do dokonania niezbędnych korekt finansowych. Natomiast podstawy do przygotowania systemu kontroli wynikają już z Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie procesu kontroli w ramach obowiązków Instytucji Zarządzającej Programem Operacyjnym z dnia [...]., [...], wydanych z kolei na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia

6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Przy tym w ww. Wytycznych przedstawiono najważniejsze procesy kontrolne i określono podstawowe obowiązki instytucji zarządzających oraz instytucji koordynującej narodowe strategiczne ramy odniesienia w zakresie ich realizacji - kontrolę podzielono zatem na dwa niezależne od siebie procesy: 1) kontrolę zapewnianą przez IZ oraz 2) kontrolę i audyt wykonywany przez instytucję audytową (IA). Co istotne, stosownie do treści art. 70

ust. 2 Rozporządzenia nr 1083/2006, w przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych Beneficjentowi państwo członkowskie odpowiada za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego Unii Europejskiej, jeśli zostanie stwierdzone,

że straty powstały z jego winy lub w wyniku niedbalstwa z jego strony. Dlatego też kwestią fundamentalną było stworzenie w danym państwie członkowskim sprawnie funkcjonującego systemu współdziałania wszystkich organów państwowych zdających sobie sprawę: z jednej strony z istoty i procedury przyznawania środków finansowych,

z drugiej zaś - z faktu, iż przepisy prawa unijnego są elementem prawodawstwa polskiego, co oznacza, że ich treść powinna być uwzględniana we wszystkich rodzajach postępowań. W konsekwencji, organ administracji publicznej rozpatrujący przedmiotową sprawę musiał uwzględnić także obowiązek nałożony na niego przez przepisy unijne, a następnie krajowe w zapewnieniu prawidłowego wydatkowania środków unijnych i zapewnieniu, aby nieprawidłowo wykorzystane środki w ramach realizowanych projektów zostały zwrócone do budżetu Unii Europejskiej. Instytucje Zarządzające Regionalnymi Programami Operacyjnymi zostały bowiem obarczone odpowiedzialnością za terminową i prawidłową realizację programów operacyjnych;

IZ RPO [...] zobowiązana była dołożyć wszelkiej staranności, aby cała dostępna

w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 alokacja została spożytkowana. Innymi słowy IZ RPO [...] zobowiązana była dołożyć wszelkiej staranności, aby możliwe było ponowne wykorzystanie kwoty podlegającej zwrotowi przez Stronę.

Zarząd powołał się również na zasadę równości wszystkich wobec prawa. Dokonanie bowiem umorzenia należności wobec "[...]" Sp. z o.o. stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowane traktowanie wobec pozostałych Beneficjentów, którzy dokonali spłaty zobowiązań wynikających z zawartej Umowy

o dofinansowanie i stwierdzonych nieprawidłowości.

Ponadto wskazano na regulację ustawy z dnia 17 grudnia 2004r.

o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1311), dalej: "u.o.z.n.d.f.p.", która ma zapewnić prawidłowość gospodarowania środkami publicznymi przede wszystkim w ramach jednostek sektora finansów publicznych.

Niezależnie od powyższego podniesiono również fakt, że z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż kwestie udzielania ulg należy rozpatrywać nie tylko w kontekście aktualnej sytuacji strony, ale także w kontekście zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, wyjątkowych, na które nie miała ona wpływu. W sprawach z zakresu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych istotne znaczenie mają również przyczyny powstania zaległości.

Organ zaznaczył, że prowadząc działalność gospodarcza podatnik/zobowiązany prowadzi ją na własny rachunek i ryzyko. Tym samym winien on ponosić finansowe konsekwencje swoich działań i zaniechań na gruncie tej działalności. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie niepowodzenia finansowe Spółki nie mogą skutkować udzieleniem ulgi, bowiem skutki indywidualnie podejmowanych decyzji, jak również sposób gospodarowania majątkiem, nie może być przeniesiony na organ.

Na zakończenie odnosząc się do faktu, iż spółka jest niewypłacalna, zaś jej majątek obciążony jest hipotekami, których wartość przewyższa majątek, organ podniósł, że należy mieć na uwadze dyspozycję przepisu art. 116 § 1 pkt lit. a) i b)O.p. W konsekwencji, w interesie publicznym nie leży ewentualne umorzenie należności, gdyż wyklucza to możliwość ewentualnego dochodzenia należności z tytułu odpowiedzialności osób trzecich.

W skardze Spółka zaskarżyła w całości decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a. przez niedostateczne osadzenie rozpoznania sprawy

w materiale dowodowym, a także naruszenie art. 64 ust. 1 u.f.p. oraz art. 67a O.p. poprzez ustalenie, że w sprawie nie występuje istotny interes podatnika oraz interes publiczny, a w konsekwencji odmowę umorzenia należności. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia

[...]. W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek z dnia [...]. złożony został z uwagi na zaistnienie nowych okoliczności, związanych z brakiem aktywów w majątku skarżącej, podjęciem uchwały o likwidacji i faktycznym zakończeniem działalności. Z uwagi na zaistniałe okoliczności stwierdzono brak możliwości zaspokojenia zobowiązania (tak dobrowolnie, jak i przymusowo). Podkreślano nadto, iż w interesie publicznym nie jest utrzymywanie wirtualnych zobowiązań, tj. takich, które nie są możliwe do wykonania. Powołano się też na art. 67d ust. 1 pkt 1 i 3 O.p. oraz art. 56 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. wskazując, że faktyczna (a nawet już przypuszczalna) niemożliwość wyegzekwowania zobowiązania stanowi podstawę dla umorzenia należności, nawet z urzędu. Spółka podniosła, że jej sytuacja majątkowa w sposób niebudzący wątpliwości nie pozwala na zaspokojenie należności. Wynika to

z zebranego materiału dowodowego i zostało pośrednio przyznane w treści uzasadnienia decyzji organu. Tym samym jest oczywistym, że wszczęcie egzekucji przeciwko spółce może wygenerować dla Skarbu Państwa jedynie dodatkowe koszty, które nie zostaną przez spółkę pokryte w toku postępowania. Nie można się również zgodzić z argumentem zawartym w uzasadnieniu decyzji, że w przypadku bezskuteczności egzekucji kierowanej do spółki możliwe będzie skierowanie egzekucji do członków jej zarządu, którzy na podstawie art. 116 § 1 lit a) i b) O.p. solidarnie odpowiadają za zobowiązania spółki, w sytuacji, gdy egzekucja okazała się bezskuteczna.

Skarżąca zaznaczyła, że Zarząd spółki złożył w wymaganym przepisami prawa terminie wniosek o ogłoszenie upadłości, wobec czego zdaniem skarżącej nie zrealizują się przesłanki wynikające z art. 116 § 1 pkt. lit. a) i b) O.p. W skardze zarzucono,

że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w tym zakresie. Tymczasem jeżeli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, a organ będzie dochodził należności od członka zarządu spółki, okoliczność, czy wniosek o ogłoszenie upadłości był złożony w terminie, czy też nie, będzie miała ogromne znaczenie dla powstania ewentualnych dalszych kosztów po stronie Skarbu Państwa. Organ, powołując się na argument, że nie może umorzyć należności spółce, bowiem w ten sposób uniemożliwiłby dochodzenie tychże należności od członków zarządu, winien oprzeć taką konstatację na prawidłowych ustaleniach faktycznych, mających oparcie

w zgromadzonym materiale dowodowym. Jeżeli organ nie przeprowadził na wskazane okoliczności żadnych dowodów, należy uznać, że nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób właściwy, zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. Zdaniem skarżącej, nie będzie możliwe skierowanie egzekucji do członków zarządu spółki, wobec czego tym bardziej zasadne byłoby umorzenie należności w stosunku do spółki.

Zdaniem spółki, z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie,

iż niepowodzenie przedsięwzięcia biznesowego, na które spółka otrzymała dofinansowanie, nie zostało spowodowane niedbalstwem czy winą strony, lecz doszło do niego z przyczyn od niej niezależnych, w tym przede wszystkim drastycznym zmniejszeniem przez instytucję zarządzającą kwoty dotacji. Zmniejszenie kwoty dotacji było więc okolicznością zarówno nadzwyczajną i wyjątkową, co organ winien wziąć pod uwagę przy wydawaniu decyzji.

W kontekście rozważań nad pojęciami niedookreślonymi "interesu publicznego

i prywatnego", zwrócono uwagę, że inwestycja, na którą dofinansowanie uzyskała skarżąca spółka, oprócz celu biznesowego miała zrealizować również ważny interes publiczny, tj. miała doprowadzić do odrestaurowania zniszczonej i zaniedbanej nieruchomości położonej w centrum B. a tym samym do przywrócenia miastu dotąd zaniedbanej czy wręcz niebezpiecznej okolicy. Zrealizowanie takiej konkretnie inwestycji było biznesowo dużo bardziej ryzykowne dla skarżącej spółki, niż budowa nowego obiektu hotelowego w innym, nie mającym statusu zabytku miejscu. Także koszty, które wiązały się ze sfinansowaniem inwestycji polegającej na przebudowie obiektu zabytkowego, były znacząco wyższe, niż budowa przeciętnego obiektu hotelowego. Są to również argumenty, które organ winien brać pod uwagę przy wydawaniu decyzji i mogą one także przemawiać za umorzeniem należności. Specyfika obiektu, który miał zostać odrestaurowany i przebudowany z udziałem wsparcia unijnego polegała także na tym, że nie można było ograniczyć środków i wybudować czegokolwiek tańszego, co uwzględniłoby zmniejszoną dotację. Spółka tym samym - bez swojej winy - zmuszona była poszukiwać finansowania w innych, wcześniej nie przewidywanych biznesplanem środków finansowych, co ostatecznie się nie udało

i spowodowało konieczność złożenia wniosku o upadłość.

Zdaniem skarżącej, przeprowadzenie przez organ prawidłowej analizy zebranego materiału dowodowego winno prowadzić do ustalenia, że wystąpiły przesłanki ustawowe do umorzenia należności. Tym samym zaś kontrola była sprawowana prawidłowo i organowi nie można zarzucić winy, ani niedbalstwa

w wystąpieniu stanu braku możliwości odzyskania kwot wypłaconych beneficjentowi

(w tym wypadku skarżącej spółce). Nie można wobec tego z faktu istnienia przepisów wspólnotowych, nakazujących państwom członkowskim sprawowanie kontroli nad właściwym wydawaniem środków unijnych, wyprowadzać wniosku, że nie jest możliwe skorzystanie z innych, również powszechnie obowiązujących przepisów prawa, umożliwiających w określonych, uzasadnionych sytuacjach umorzenie należności, także tych pozyskanych ze środków wspólnotowych. Przepisy te uzupełniają się bowiem wzajemnie i nie stoją ze sobą w sprzeczności. Skoro wobec tego nie zaistnieje konieczność zwrotu do budżetu wspólnotowego kwot podlegających umorzeniu, to nie sposób zarzucić organowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

I. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369

ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

II. Istotą sporu w sprawie jest zagadnienie, czy organ zasadnie przyjął,

że w rozpatrywanej sytuacji nie zaszły przesłanki, które mogłyby spowodować wydanie decyzji o umorzeniu należności. Zatem Sąd miał obowiązek ocenić, czy w sposób prawidłowy został zebrany materiał dowodowy i czy właściwie został on oceniony. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej był przede wszystkim art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 67 u.f.p.

Na wstępie należy podnieść, że niniejsza sprawa była poddana ocenie tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017r., sygn. akt I SA/Bd 816/16 uchylił decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...]. oraz poprzedzającą ją decyzję tego Zarządu z dnia [...]. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Wyrok ten jest prawomocny. Wiąże on organy orzekające w niniejszej sprawie z mocy art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy zatem prawidłowości zastosowania w konkretnej sprawie określonych przepisów prawa, pozostających w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia. Zakres dokonanej oceny prawnej musi też być oceniany w kontekście ustrojowej funkcji sądu administracyjnego, który co do zasady nie orzeka in merito, a dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Związanie oceną prawną oznacza,

że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się w pełnym zakresie temu wyrokowi. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko

w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10, dostępny (w:) Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu).

Z powyższego wynika, że zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną

i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał. Oznacza to, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu i w kolejnych postępowaniach, w których się pojawia, nie może być ona, co do zasady ponownie badana.

W uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 19 kwietnia 2017r. Sąd stwierdził,

że pismem z dnia [...]. skarżąca wprawdzie złożyła wniosek o zmianę decyzji ostatecznej odmawiającej udzielenia ulgi, jednakże powołała się na nowe, istotne okoliczności, które nie były przedmiotem oceny przez organ w pierwotnej decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania i nie wynikały

z wniosku o umorzenie należności z dnia [...]. W rezultacie uznał,

że mamy do czynienia z nową sprawą, która nie jest tożsama ze sprawą wcześniej rozstrzygniętą. Zatem podstawą rozstrzygnięcia przez organ nie mógł być art. 155 k.p.a. Strona wskazując na te nowe okoliczności mogła wystąpić ponownie z wnioskiem

o umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Przy czym jako podstawę rozpoznania wniosku Sąd wskazał przepisy Ordynacji podatkowej (art. 67a/art. 67b).

W tym kontekście należy mieć na uwadze, że wniosek został złożony z datą wpływu do organu [...]., a decyzja została wydana [...]. W takiej sytuacji na mocy art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 lutego 2017r. o zmianie ustawy

o finansach publicznych (Dz.U. z 2017r. poz. 659) obowiązującej od 28 kwietnia 2017r., do spraw dotyczących udzielania ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1,

w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zasadnie zatem organ stosował przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. w nowym brzmieniu zaznaczając, że wymieniania on tożsame przesłanki jak wymienione w art. 67a O.p. Powyższe nie narusza art. 153 p.p.s.a.

III. Przechodząc do kwestii merytorycznych należy podać, że środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym zostały wymienione w art. 60 u.f.p. Na podstawie art. 60 pkt 6 tej ustawy, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są między innymi należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych

z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności,

o których umorzenie wnioskuje strona skarżąca. Zgodnie z regulacją art. 64 ust. 1 u.f.p. "Należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:

1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku, gdy zachodzi jedna z okoliczności,

o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;

2) na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego."

Z kolei na podstawie art. 64 ust. 2 tej ustawy "Właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych

w ust. 1 pkt 2 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60, które:

1) nie stanowią pomocy publicznej;

2) stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) stanowią pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione

w lit. a i b."

Przywołany art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. przewiduje dwie przesłanki umorzenia odsetek: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają do ocen. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane.

W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej Wnioskodawcy, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Interes zobowiązanego musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki.

Na tle identycznej wspomnianej już regulacji zawartej w art. 67a § 1 O.p. przyjmuje się

z kolei, że ważny interes publiczny powinien być oceniany wielopłaszczyznowo,

co oznacza, iż nie wystarczy stwierdzić, że w interesie państwa (gminy) jest zapewnienie ściągalności należności publicznoprawnych, ale należy też uwzględnić następstwa odmowy udzielenia ulgi w sferze życia społecznego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej

(por. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 255).

Ponadto należy mieć na uwadze, że decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi, stosownie do unormowania art. 64 ust. 1 u.f.p., ma charakter uznaniowy. Świadczy

o tym użycie w art. 64 ust. 1 tej ustawy słowa "może", co oznacza, że nawet

w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ podatkowy nie będzie zobowiązany do umorzenia zaległości. Ustawodawca nie wskazał bowiem sytuacji, w której organ miałby obowiązek zastosowania ulgi (por. wyrok NSA

z 30 listopada 2011r., sygn. akt II FSK 1026/10). Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a. Zauważyć przy tym należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy stwierdzi,

że w sprawie istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą

z ustalonego w sprawie stanu faktycznego (wyrok NSA z 27 sierpnia 2010r., sygn.

II FSK 605/09). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 2 marca 2016r., sygn. akt II FSK 2474/15) w postępowaniu w przedmiocie tego typu ulgi wyróżnić należy dwa etapy. W pierwszym organ powinien ocenić, czy

w danej sprawie zaszła choćby jedna z dwóch ww. przesłanek ulgi, a w razie stwierdzenia, że taka nie zaszła, powinien odmówić zastosowania ulgi. Decyzja w tym zakresie, tj. ustalenia materialnoprawnej przesłanki zastosowania ulgi, nie ma charakteru uznaniowego, lecz związany. Drugi etap aktualizuje się wtedy, gdy organ uzna istnienie przesłanki, a polega on na wykazaniu, dlaczego w tej sprawie, pomimo istnienia przesłanki, ulga nie zostaje przyznana. Tylko ten właśnie drugi etap cechuje się uznaniowością, co jednak nie oznacza dowolności. Decyzje w przedmiocie ulg jako decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sądową kontrolą nie jest objęte rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonanego przez organ wyboru. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski

w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne

i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00; wyrok NSA

z 15 lipca 2008r., sygn. akt II FSK 660/07; wyrok NSA z 16 lipca 2013r., sygn. akt Ii FSK 2148/11 ).

IV. Poczynienie powyższych uwag natury ogólnej było niezbędne dla oceny zasadności podniesionych zarzutów, a także przeprowadzonej sądowej kontroli legalności decyzji. Organ stwierdził, że w sprawie nie występuje ważny interes zobowiązanego, z czym tut. Sąd się nie zgadza, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy. Z tego punktu widzenia na pierwszy plan wysuwa się sytuacja ekonomiczna zobowiązanego. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika,

że zobowiązania Spółki wielokrotnie przekraczają jej majątek. Sąd Rejonowy

w Bydgoszczy, Wydział XV Gospodarczy w dniu 1 lutego 2016r. sygn. akt XV GU 106/15 wydał postanowienie, którym oddalił wniosek w przedmiocie ogłoszenia upadłości skarżącej Spółki, ponieważ majątek nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Należy mieć na uwadze, że egzekucja skierowana do Spółki spowoduje dalsze generowane kosztów i zwiększenie zadłużenia. W związku

z tym trudno nie zgodzić się ze Skarżącą, że jest zainteresowana, aby nie zwiększać już zobowiązań. Sąd podkreśla, że nawet proces likwidacji wiąże się z kosztami,

stąd z punktu widzenia interesu zobowiązanego każda ulga może mieć istotne znaczenie.

Jako trafne natomiast należy ocenić stanowisko organu co do braku przesłanki interesu publicznego. W tym kontekście zauważyć należy, że argumentacja organu

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest przekonywująca. W skardze podniesiono,

że skoro nie ma możliwości ściągnięcia należności, to organ powinien umorzyć należności, aby nie powiększać zobowiązań nieuregulowanych. Odnosząc się do tego podać należy, że nie jest rolą instytucji publicznych, aby rezygnować z należności publicznoprawnych w celu nie pogarszania sytuacji majątkowej podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczy, takich jak choćby skarżąca Spółka. Niepowodzenia przedsiębiorców nie mogą być przerzucane na instytucje zarządzające środkami publicznymi. Nie można też oczekiwać, że dla uchronienia podmiotu przed likwidacją, Państwo powinno interweniować poprzez udzielanie ulg, pomimo że -

jak w tej sytuacji - należności powstały wskutek nie zwrócenia dofinansowania wykorzystywanego z naruszeniem procedur. Przy czym Spółka nie składała wymaganych sprawozdań, nie realizowała prac, a nawet uniemożliwiała przeprowadzenie kontroli (zamknięta brama). Udzielanie w takiej sytuacji ulgi kosztem środków publicznoprawnych nie ma żadnego usprawiedliwienia z punktu widzenia

w szczególności interesu publicznego.

W tej sytuacji organ ponownie rozpoznając sprawę, oceni ją z uwzględnieniem, że wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanej Spółki i brak jest interesu publicznego. Organ wówczas wyda decyzję w ramach uznania administracyjnego. Tut. Sąd nie przesądza jej treści, tj. czy należności umorzyć, czy odmówić umorzenia należności Spółce.

V. Odnośnie do wykładni przepisów, którą posługuje się organ, tj. obawę przed obciążeniem instytucji zarządzającej kwotą umorzonej należności należy wskazać,

że jest ona z istoty błędna. Do obowiązków nałożonych na państwa członkowskie należy zapobieganie, wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności (art. 70

ust. 1b rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, Dz.U.UE.L.2006.210.25). Zgodnie z art. 28 i 30 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności oraz rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Dz.U.UE.L.2006.371.1), państwa członkowskie przekazują Komisji Europejskiej szczegółowe sprawozdania

o nieprawidłowościach będących przedmiotem wstępnego ustalenia administracyjnego lub sądowego oraz o działaniach następczych zmierzających do weryfikacji wystąpienia takich nieprawidłowości i ich kwalifikacji prawnej.

Na podstawie art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Zgodnie z powołanym przepisem państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.

Kompetencja do dokonywania korekt przysługuje również Komisji Europejskiej (art. 99 rozporządzenia nr 1083/2006). Korekta finansowa dokonana przez Komisję nie narusza obowiązku państwa członkowskiego przeprowadzania procedury odzyskiwania środków na podstawie art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006.

Odrębną regulację w tym zakresie wprowadza prawo krajowe przewidując w art. 207

i następnych u.f.p. postępowanie w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w przypadku:

1) wykorzystania tych środków niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystania środków z naruszeniem procedur ustalonych dla wykonywania budżetu środków europejskich, 3) pobrania środków nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Efektywność lub skuteczność realizacji zarysowanych zadań zabezpiecza, przewidziana art. 70 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, subsydiarna odpowiedzialność państwa wobec Unii Europejskiej. W przypadku nieodzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom przez państwo członkowskie, państwo członkowskie odpowiada za ich zwrot do budżetu Unii, jeżeli straty te powstały z winy lub niedbalstwa organów lub instytucji odpowiedzialnych za realizację tych zadań w imieniu państwa.

Jeśli państwo członkowskie uchyla się od wdrożenia procedury odzyskiwania nieprawidłowo wydatkowanych środków finansowych wydatkowanych nieprawidłowo, Komisja może wnieść do Trybunału skargę na naruszenie przez to państwo zobowiązań traktatowych (art. 258 TFUE) lub zawiesić termin płatności okresowej (art. 92 ust. 1c rozporządzenia nr 1083/2006).

Ze wskazanych przepisów, w tym prawa wspólnotowego, nie wynika zakaz wprowadzenia do prawa krajowego instytucji umorzenia należności podlegających zwrotowi lub korekcie (na zasadzie art. 207 u.f.p. albo art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006).

W konsekwencji, skoro ustawodawca krajowy wprowadził do systemu prawa możliwość zastosowania ulg dotyczących należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych

w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich to znaczy,

że instytucja ta może być stosowana w stosunku do podmiotów krajowych na warunkach określonych w tej ustawie. Przyjęcie prezentowanego przez organ rozumowania prowadziłoby do niemożności zastosowania ulgi w każdym przypadku dotyczącym należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich, bez względu na zindywidualizowane

i skonkretyzowane okoliczności oraz przesłanki umorzenia.

Przesłanka, którą powołuje organ nie należy do katalogu przesłanek ustawowych warunkujących zastosowanie ulgi. Nie jest również, co zaznaczono wyżej, przewidziana albo zakazana przepisami prawa unijnego. Z tych też względów przyjętą przez organ wykładnię omówionych wyżej przepisów prawa materialnego należy uznać za wadliwą (zob.: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2013r., sygn. akt

II SA/Go 337/13).

Analogicznie należy odnieść się do uwag przedstawionych przez organ na gruncie przepisów regulujących instytucję odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Udzielenie ulgi zgodnie z przepisami prawa regulującymi umorzenie, nie stanowi automatycznie o naruszeniu tych przepisów czy też przepisów unijnych.

Niniejsze uwagi są poczynione w kontekście tego, jak należy wykładać przepisy prawa, a nie w celu przesądzenia kierunku rozstrzygnięcia, tj. czy udzielić czy odmówić udzielenia skarżącej Spółce wnioskowanej ulgi.

VI. W przedmiocie zarzutu, że organ nie przeprowadził postępowania na okoliczność, iż nie mogą być zrealizowane przesłanki wynikające z przepisów art. 116

§ 1 pkt. lit. a) oraz b) O.p., bowiem Zarząd skarżącej Spółki złożył w wymaganym przepisami prawa terminie wniosek o ogłoszenie upadłości należy stwierdzić, że jest on nietrafny. Otóż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem przewidzianych procedur jest odrębnym od postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania. Zatem w niniejszym postępowaniu kwestia ewentualnej odpowiedzialności członków Zarządu Spółki nie może być analizowana i przesądzona. Wskazanie przez organ na przepisy o odpowiedzialności osób trzecich należy w tej sprawie postrzegać wyłącznie jako wyrażone na marginesie sprawy i informujące

o istnieniu takiej regulacji w systemie prawa.

VII. Sąd zauważa, że we wniosku z dnia [...]. Skarżąca zawarła żądanie dotyczące "umorzenia ww. należności w całości, ewentualnie choćby w części."

Organ przedmiotem rozpoznania uczynił wyłącznie wniosek w części odnoszącej się do żądania umorzenia należności w całości. Przesądza o tym lektura uzasadnienia decyzji z dnia [...]. i zaskarżonej decyzji, w których analizowano sprawę

z punktu istnienia przesłanek: "ważnego interesu strony" i "interesu publicznego", powołując w podstawie prawnej tych decyzji art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. Tymczasem zagadnienie umorzenia należności publicznoprawnych w części reguluje art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. Przepis ten przewiduje także dwie przesłanki, tj. względy społeczne

i gospodarcze. W związku z tym, o ile organ nie wydał już odrębnej decyzji w tym zakresie, to uczyni przedmiotem rozważań także te przesłanki i oceni wniosek

w zakresie w jakim odnosi się do częściowego umorzenia zaległości, chyba że zaszły inne okoliczności czyniące wniosek w tej części bezprzedmiotowym, a o których nie wspomniano w decyzji.

VIII. Ponadto organ oceni podnoszoną w skardze argumentację, że inwestycja, na którą dofinansowanie uzyskała skarżąca Spółka, oprócz celu biznesowego miała zrealizować również ważny interes publiczny, tj. miała doprowadzić do odrestaurowania zniszczonej i zaniedbanej nieruchomości położonej w centrum B., a tym samym do przywrócenia Miastu dotąd zaniedbanej czy wręcz niebezpiecznej okolicy. Zrealizowanie takiej konkretnej inwestycji było biznesowo dużo bardziej ryzykowne dla skarżącej Spółki niż budowa nowego obiektu hotelowego w innym, nie mającym statusu zabytku miejscu. Także koszty, które wiązały się ze sfinansowaniem inwestycji polegającej na przebudowie obiektu zabytkowego, były znacząco wyższe niż budowa przeciętnego obiektu hotelowego. Są to również argumenty, które organ winien brać pod uwagę przy wydawaniu decyzji i mogą one także przemawiać za umorzeniem należności. Specyfika obiektu, który miał zostać odrestaurowany i przebudowany

z udziałem wsparcia unijnego polegała także na tym, że nie można było ograniczyć środków i wybudować czegokolwiek tańszego, co uwzględniłoby zmniejszoną dotację. Spółka tym samym - bez swojej winy - zmuszona była poszukiwać finansowania

w innych, wcześniej nie przewidywanych biznesplanem środków finansowych,

co ostatecznie się nie udało i spowodowało konieczność złożenia wniosku o upadłość.

IX. W kwestii żądania, aby organ z urzędu umorzył należności należy podnieść, że z akt nie wynika, aby organ prowadził postępowanie wszczęte z urzędu. O tym czy wszcząć postępowanie z urzędu czy nie, decyduje organ, a nie Beneficjent. Nie można nakazać organowi wszczęcia tego rodzaju postępowania, jak również zobowiązywać do stosowania art. 56 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. Ustawodawca określił sytuacje, w których zobowiązany ma prawo złożyć wniosek o umorzenie i te granice muszą być przestrzegane.

X. Zauważyć należy, że po uchyleniu przez Sąd wydanej decyzji, organ nie wydaje postanowienia w przedmiocie wszczęciu postępowania, bowiem jest ono już wszczęte na wniosek Zobowiązanego z dniem doręczenia żądania organowi (art. 61 § 3 k.p.a.).

XI. Reasumując Sąd stwierdza, że proces stosowania prawa został przez organ przeprowadzony wadliwie. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zasada praworządności zawarta w art. 7 k.p.a. i rozwinięta w innych przepisach tego kodeksu, w tym

w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie ustalić konsekwencje prawne tych faktów. Obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego polega na dokładnym zapoznaniu się z tym materiałem, ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Rozpatrzenie materiału dowodowego winno nastąpić pod kątem wszystkich okoliczności relewantnych prawnie.

Sąd stwierdza, że rozpatrując zaoferowaną przez skarżącą Spółkę argumentację i materiały dowodowe, organ nie dokonał ich wyczerpującego rozpatrzenia w kontekście istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego oraz także żądania umorzenia należności w części. Tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto organ - stosując art. 64 ust. 1 u.f.p. - stwierdzając, że nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu Zobowiązanego oraz pomijając przesłanki względów społecznych i gospodarczych, w kontekście żądania częściowego umorzenia należności, naruszył przepis prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik.

XII. Jednocześnie Sąd zauważa, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanki umorzenia nie oznacza, iż organ ma obowiązek uwzględnić wniosek Spółki i umorzyć wskazane należności w całości, czy choćby w części. Sąd administracyjny natomiast nie ma kompetencji do umorzenia tych należności, jak również i nie może nakazać ich umorzenia przez organ.

XIII. Z uwagi na powyższe tut. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. Zwrot kosztów na rzecz strony skarżącej, orzeczony w pkt 2 sentencji wyroku, zasądzono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265). Do kosztów postępowania zaliczono: wpis sądowy ([...] zł), opłatę za czynności pełnomocnika ([...] zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa ([...] zł).

L. Kleczkowski H. Adamczewska – Wasilewicz T. Liwacz