Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1932/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37a
journal: Dz.U. 2018 poz 1311
law: Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2021 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] S.A. z siedzibą w Warszawie Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] wnioskiem z [...] kwietnia 2019 r. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności Skarbu Państwa i prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółki [...] gruntu położonego w gminie [...] ozn. nr [...] ark. [...] o powierzchni [...] ha obręb [...] pozostającego w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu Spółki oraz nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. własności budowli i urządzeń znajdujących się na gruncie. Zaznaczono, że nieruchomość ta stanowi własność L. i L. S..

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2019 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311, ze zm., dalej: k.p.a.), art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.), art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 710 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa za odszkodowaniem z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu oraz stwierdzenia nabycia z tym samym dniem prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności znajdujących się na nim budynków, lokali i innych urządzeń na rzecz przedsiębiorstwa [...] S.A., wchodzącego w skład linii kolejowej, położonego w [...], gm. [...], oznaczonego geodezyjnie jako obręb: [...] - [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanego w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w [...] KW nr [...], stanowiącego w dniu [...] maja 2003 r. własność L. S. i L. S.

Organ wskazał, że przepis art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] S.A., wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa, a [...] S.A. miały przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. Z treści księgi wieczystej wynika, iż prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka numer [...], w dniu [...] lutego 2003 r., przysługiwało L. S.(1) i L. S.(2), a zatem nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A., tym samym spełniona została powyższa przesłanka wynikająca z art. 37a ww. ustawy.

Przechodząc do oceny zaistnienia w niniejszej sprawie pozostałych przesłanek zastosowania tego przepisu, czyli zajętości danej nieruchomości pod linię kolejową oraz pozostawania we władaniu [...] S.A., organ stwierdził, iż przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy nie jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że działka numer [...], zajęta była pod czynną linię kolejową. W aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień [...] lutego 2019 r. oraz wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r. W ocenie Wojewody powyższa dokumentacja nie dowodzi istnienia linii kolejowej na działce numer [...] oraz nie odzwierciedla stanu faktycznego i prawnego istniejącego na ww. działce w dniu [...] lutego 2003 r., a jedynie wskazuje, iż zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków przedmiotowa działka stanowi teren kolejowy. Natomiast z treści załączonego do akt sprawy wykazu środków trwałych znajdujących się na działce numer [...] wynika, że na przedmiotowym gruncie znajduje się skarpa, podtorze oraz rów odwadniający, jednakże brak jest dokładnych informacji, czy ww. urządzenia infrastruktury kolejowej stanowią część czynnej linii kolejowej oraz brak jest informacji o dacie wybudowania wskazanych powyżej budowli. Ponadto organ wskazał, że przedmiotowy wykaz środków trwałych nie został sporządzony według stanu na dzień [...] lutego 2003 r., co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, czy infrastruktura kolejowa znajdowała się na przedmiotowej działce także w dniu [...] lutego 2003 r.

Wojewoda oceniając załączone do akt sprawy oświadczenie wnioskodawcy z [...] kwietnia 2019 r., zgodnie z którym działka numer [...], była w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A. stwierdził, że samo oświadczenie nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt zajęty był w dniu [...] lutego 2003 r. pod linię kolejową oraz pozostawał we władaniu [...] S.A. Z tego też względu organ podjął dodatkowe czynności mające na celu pozyskanie dodatkowego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie przebiegu linii kolejowej na działce numer [...], a także jakie dokładnie elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na wskazanej powyżej nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r. Pismem z [...] czerwca 2019 r., Wojewoda zwrócił się do [...] S.A. o przedstawienie dokumentów geodezyjnych wskazujących na przebieg linii kolejowej przez przedmiotową działkę w dniu [...] lutego 2003 r., wypisu z ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na działce numer [...] wraz z datą ich budowy sporządzonego według stanu na dzień [...] lutego 2003 r., a także wypisu z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na dzień [...] lutego 2003 r., oraz o wskazanie czy linia kolejowa [...] - [...] na gruntach będących przedmiotem uwłaszczenia jest linią kolejową czynną, które to dokumenty pozwoliłby ustalić jakie konkretnie elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na gruncie w rzeczonej dacie. Niestety pismo to pozostało bez odpowiedzi zainteresowanej strony. Mając na uwadze fakt, że wskazane powyżej dokumenty możliwe do pozyskania są tylko u wnioskodawcy, organ ponownie pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., zwrócił się do Spółki z informacją, iż brak odpowiedzi na pismo w którym poruszono szereg wątpliwości związanych z uwłaszczeniem przedsiębiorstwa [...] S.A., działką nr [...], uniemożliwia zakończenie postępowania uwłaszczeniowego. Kolejne pismo pozostało również bez odpowiedzi.

Wojewoda stwierdził, że oceniając spełnienie przesłanek wymienionych w art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", nie może opierać się wyłącznie na domniemaniu, iż przedmiotowy grunt zajęty był pod linię kolejową. Okoliczności powyższe winny być udowodnione w sposób wyraźny, nie budzący żadnych wątpliwości w oparciu o konkretne dokumenty. Organ ocenił zatem dostępny materiał zgromadzony w tej sprawie, który wobec istotnych braków w zakresie wykazania zajętości nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r. pod linię kolejową, nie pozwolił na wydanie pozytywnej decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...] S.A. nie zgodziła się z organem I instancji, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności przez Skarb Państwa i prawa użytkowania wieczystego przez [...] S.A. Błędna, zdaniem Spółki, jest też ocena złożonego oświadczenia osób reprezentujących wnioskodawcę.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rozwoju decyzją z [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję Wojewody [...] z [...] października 2019 r. Odnosząc się do kwestii spornej na gruncie niniejszej sprawy, to jest czy na przedmiotowym gruncie według stanu na dzień [...] lutego 2003 r. znajdowały się elementy linii kolejowej będące we władaniu [...]S.A. w rozumieniu art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", organ odwoławczy podkreślił, że do wniosku z [...] kwietnia 2019 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] przedmiotowego gruntu wnioskodawca załączył m. in. wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r., wydruk z księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., wypis z ewidencji środków trwałych dotyczący działki nr [...], a także oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora Oddziału i D. O. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Eksploatacji, iż przedmiotowy grunt był w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...]. Jak zauważył organ, dokumentacja w postaci wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] lutego 2019 r. oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r. wskazuje jedynie, iż działka nr [...] oznaczona została w rejestrze gruntów jako teren kolejowy. Ponadto ww. dokumenty opracowane zostały według stanu istniejącego w dniu ich podpisania, a nie według stanu istniejącego na nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r. Natomiast z ww. mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r. nie wynika dokładny przebieg linii kolejowej przez działkę nr [...] w dniu [...] lutego 2003 r. Z kolei z wypisu z ewidencji środków trwałych dotyczącego działki nr [...] wynika co prawda, iż na przedmiotowej działce znajduje się rów odwadniający, skarpa i podtorze wchodzące w skład linii [...] - [...], jednakże na wypisie brak adnotacji, iż wykaz został sporządzony wg. stanu na dzień [...] lutego 2003 r. W aktach sprawy brak innych dokumentów wskazujących kiedy opisane powyżej budowle zostały wybudowane. Dalej organ stwierdził, że niewykazanie przez wnioskodawcę, iż przedmiotowy grunt wchodził w dniu [...] lutego 2003 r. w skład czynnej linii kolejowej nie pozwala także na stwierdzenie, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w ww. dacie we władaniu [...] S.A. Z treści oświadczenia z dnia [...] kwietnia 2019 r. wynika, że grunt położony w obrębie [...], oznaczony jako działka nr [...] o pow. [...] ha był w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...]. Oświadczenie to jednak samo w sobie nie potwierdza, aby działka nr [...] w dniu [...] lutego 2003 r. była we władaniu [...]. Oświadczenie nie jest bowiem wystarczającym dokumentem potwierdzającym opisane w nim okoliczności, gdyż pochodzi od podmiotu będącego beneficjentem uwłaszczenia, a więc bezpośrednio zainteresowanym w sprawie, zwłaszcza w sytuacji, gdy oświadczenie jest na dużym poziomie ogólności (bez powołania się na określone dokumenty, czy podania konkretnych czynności i dat ich wykonywania).

W ocenie organu odwoławczego, żaden ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził, aby na przedmiotowym gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] S.A. w tej dacie miały tę nieruchomość we władaniu. Zatem brak było podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 28 lutego 2003 r. prawa własności gruntu położonego w gminie [...], obręb [...] - [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha przez Skarb Państwa oraz nabycia przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego tego gruntu i prawa własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

W skardze na opisaną wyżej decyzję Ministra Rozwoju [...] Spółka Akcyjna Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, podniosła następujące zarzuty:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

1) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że [...] S.A. nie przedłożyła w niniejszym postępowaniu dowodów pozwalających stwierdzić, iż [...] S.A. było posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r. oraz przez błędne uznanie, iż oświadczenie osób reprezentujących wnioskodawcę nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt był w posiadaniu [...] S.A. w tej dacie,

2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny tj. poprzez wadliwe przyjęcie przez organ, że:

- sporna nieruchomość nie pozostawała w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A.,

- nieistotny jest fakt znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości naniesień w postaci rowu odwadniającego, skarpy, podtorza, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie jako infrastruktury kolejowej linii [...]-[...], co w pełni koresponduje z oznaczeniem działki nr [...] w rejestrze gruntów jako terenu kolejowego,

- data powstania linii kolejowej [...]-[...] nie jest faktem powszechnie znanym i w związku z tym okoliczność ta wymaga dodatkowego dowodzenia,

3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez mylne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności przez Skarb Państwa oraz prawa użytkowania wieczystego przez [...] S.A.

W ocenie [...] S.A. nieruchomości objęte przez [...] w zarząd i użytkowanie w 1926 r. do dzisiaj znajdują się we władaniu [...] S.A. Na nieruchomości objętej przedmiotowym postępowaniem znajdują się naniesienia należące do [...] S.A. w tym rów odwadniający, skarpa i podtorze, zatem nieruchomość ta była i jest od dawna we władaniu [...].

Wskazując na powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak ustalonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Jednocześnie w myśl art. 37a ust. 2 ww. ustawy, do gruntów, o których mowa w ust. 1, [...] SA przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Przepis ten wyznacza zakres postępowania wyjaśniającego.

W tym miejscu zauważyć trzeba, że - jak zasadnie wywodzi skarga - przepis art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie uzależnia przejścia własności na Skarb Państwa oraz użytkowania wieczystego na [...] S.A. od tego, że linia kolejowa znajdująca się na gruncie ma być "czynna". Okoliczność, czy elementy infrastruktury kolejowej znajdujące się na nieruchomości objętej postępowaniem, dla której rejestr gruntów przyjmuje oznaczenie: "tereny kolejowe", wchodzą w skład linii kolejowej czynnej, a zatem są urządzeniami działającymi, nie została przez ustawodawcę uznana za prawnie istotną. Nie została więc uwzględniona w brzmieniu art. 37a ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Żądanie wykazania, że część infrastruktury kolejowej znajdującej się na spornej działce ma charakter działających urządzeń jest zatem okoliczością irrelewantną prawnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2513/20, CBOSA). Powyższa stwierdzona wadliwość zaskarżonej decyzji pozostaje bez wpływu na jej prawidłowość.

Podkreślić trzeba, że decyzja wydawana na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ma charakter deklaratoryjny, a zatem mocą tej decyzji potwierdza się jedynie istniejący obiektywnie stan faktyczny i prawny na dzień [...] lutego 2003 r. Istotną cechą konstrukcyjną przewidzianego tym przepisem tak zwanego "uwłaszczenia" [...] jest to, że przewidziane w nim nabycie prawa własności następuje z mocy prawa, zaś deklaratoryjna decyzja wojewody nabycie tych praw jedynie potwierdza. Powyższe oznacza zatem, że organy prowadzące postępowanie administracyjne mające potwierdzić nabycie własności gruntów wchodzących w skład linii kolejowych na dzień [...] lutego 2003 r. mają obowiązek ustalić: 1) czy właścicielem gruntu był podmiot inny niż Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub [...] S.A., 2) czy w dniu [...] lutego 2003 r. na gruncie była urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, a jeżeli tak, to jakie konkretnie elementy (np. przyległe pasy gruntu, drogi szynowe, budowle, budynki, urządzenia) wchodziły wówczas w jej skład; 3) jaki był wówczas przestrzenny, rzeczywisty zasięg linii kolejowej.

W ocenie organów, żaden z przedstawionych przez wnioskodawczynię dowodów nie potwierdził aby na przedmiotowym gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] w tej dacie miały nieruchomość we władaniu.

Po analizie akt sprawy Sąd powyższą ocenę organów w całości podziela.

Jak bowiem wynika z akt sprawy, do wniosku z [...] kwietnia 2019 r. skarżąca załączyła jedynie wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień [...] lutego 2019 r., wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] lutego 2019 r., wydruk z księgi wieczystej

nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. oraz wypis z ewidencji środków trwałych. Analiza treści tych dokumentów faktycznie nie dowodzi, by w dniu [...] lutego 2003 r.

na przedmiotowej działce znajdowała się linia kolejowa oraz w tej dacie pozostawała ona we władaniu skarżącej. Jedyną, niesporną zresztą okolicznością, którą można potwierdzić na podstawie zapisów księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości jest to, że w dniu

[...] lutego 2003 r. działka ta była własnością osoby fizycznej. Wszystkie pozostałe dokumenty, jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, opracowane zostały według stanu istniejącego na dzień [...] lutego 2019 r., a nie według stanu istniejącego na nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r. W tej sytuacji nie mogą one zostać uznane za dowody, że

na przedmiotowym gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. znajdowała się linia kolejowa

w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym,

a [...] w tej dacie władały tą nieruchomością.

Podkreślić należy, że w świetle art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie art. 7 k.p.a. i przepisów szczegółowych (np. art. 78 § 1 i 2) można przyjąć, że przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla sprawy, a zatem dotyczące danej sprawy administracyjnej oraz mające znaczenie prawne. Stosownie zaś do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z brzmienia tego przepisu wynika, że pod pojęciem dowodu należy rozumieć także inne dowody niewymienione wyraźnie w tym przepisie. Art. 75 § 1 k.p.a. nie zawiera zatem zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, lecz jest to jedynie wyliczenie przykładowe. Oznacza to, że strona postępowania ma możliwość dowodzenia istotnych dla sprawy okoliczności różnymi dowodami, w tym np. oświadczeniami, zeznaniami świadków. W doktrynie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 2021) zauważa się, że zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy, w którym zapisany jest hipotetyczny stan faktyczny.

Wskazane obowiązki organu nie przeczą tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa również na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. W sytuacji, kiedy ciężar dowodu spoczywa także na stronie postępowania, obowiązek organu administracji może ograniczać się do wezwania jej, aby przedstawiła w stosownym terminie dowody na okoliczność, która warunkuje korzystne dla niej rozstrzygnięcie sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z przepisów nakładających na organy wspomniane powinności nie da się bowiem wyprowadzić wniosku, że organy zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona sama, mimo wezwania, takich środków nie przedstawiła. Nie można w takim przypadkach zakładać, że przy bierności strony (a taka wystąpiła w rozpatrywanej sprawie) cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym już przez organy administracji spoczywa na tych organach.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy na podstawie zgromadzonych dokumentów ustaliły, iż właścicielami działki nr [...], były w dniu [...] lutego 2003 r. osoby fizyczne: L. i L. S.. Stan właścicielski dotyczący spornej nieruchomości odpowiadał zatem jednej z przesłanek ustalonych analizowanym przepisem. Pozostałe warunki wynikające z art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wymagały podjęcia poszerzonych czynności dowodowych, które nie pozwoliły w sposób jednoznaczny ustalić, że grunty objęte postępowaniem wchodziły w skład linii kolejowej we wskazanej dacie. Z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, że znajdujące się na tym gruncie: rów odwadniający, skarpa i podtorze są ujęte w ewidencji środków trwałych Spółki, brak jednak daty, w której wpisu tego dokonano. Z nadesłanego natomiast oświadczenia złożonego przez osoby upoważnione do działania w imieniu Spółki [...] wynika co prawda, że działka nr [...] ark. [...] obręb [...] o pow. [...] ha była w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...], nie mogło ono jednakże stanowić samodzielnego dowodu. Podkreślić trzeba, że oświadczenie to nie odwołuje się do wiedzy osób pod nim podpisanych. Nie zawiera żadnego wyjaśnienia, na podstawie jakich własnych ustaleń lub dokumentów, osoby, które to oświadczenie złożyły, powzięły informacje, o których zaświadczają, i w jakich okolicznościach posiadły wiedzę o wskazanych w nim faktach. W ocenie Sądu, moc dowodowa tego pisma, przy braku jakichkolwiek innych dokumentów potwierdzających fakt władania przez skarżącą w dniu [...] lutego 2003 r. działką nr [...], jest niewystarczająca, aby uznać ten fakt za udowodniony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 13/13 (CBOSA), instytucja oświadczenia z art. 75 § 2 k.p.a. zasadniczo nie jest przeznaczona do dokonywania ustaleń w zakresie okoliczności, które są sporne między stronami postępowania administracyjnego (jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie). W żadnym zaś razie oświadczenie takie nie może korzystać z pierwszeństwa przy ustalaniu stanu faktycznego. Oświadczenie, o jakim mowa w art. 75 § 2 k.p.a. może być oczywiście w postępowaniu administracyjnym traktowane jako dowód. Jednakże musi on podlegać ocenie z uwzględnieniem całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz sprzecznych interesów stron postępowania. Podkreślić przy tym trzeba, że decyzja oparta na art. 37a ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ma charakter wywłaszczeniowy. W takiej sytuacji należy ze szczególną starannością udokumentować spełnienie przesłanek wynikających z powołanego przepisu. Organy orzekające w tego typu sprawach muszą natomiast zachować pełen obiektywizm i profesjonalizm i nie mogą pozytywnie orzekać jedynie na podstawie jednego dokumentu, czyli oświadczenia, które zostało sporządzone przez wnioskującą Spółkę.

W ocenie Sądu organy zasadnie zatem uznały, że przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty nie pozwalały przyjąć, iż na istotną w przedmiotowym postępowaniu datę [...] lutego 2003 r. wymienione elementy były na tym gruncie urządzone stanowiąc część składową linii kolejowej.

Stwierdzić również należy, że postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie przez organy nie naruszało w sposób istotny przepisów postępowania obligujące je do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością i dowodzenia zaistnienia określonych okoliczności w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenianego we wzajemnej łączności. Zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły rozstrzygnąć spór dotyczący materii nabywania nieruchomości w trybie art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zostały w sposób dokładny i wszechstronny, jak tego wymagają art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., wyjaśnione przez organy obu instancji opisane wyżej zagadnienia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił stanowisko i wyjaśnił powody, dla których wniosek Spółki o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu nie mógł zostać uwzględniony. Powyższe czyni niezasadnym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.