Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1222/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 200 ust. 1 w zw. z art. 186 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Rektora Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. [...] z dnia 30 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia w szkole doktorskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. [...] na rzecz skarżącego M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Gd 1222/20

UZASADNIENIE

Rektor Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w (...) decyzją z dnia 30 października 2020r. nr (...) utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia 24 września 2020r. nr [...] o nieprzyjęciu M.G. na I rok studiów w Szkole Doktorskiej na rok akademicki 2020/2021.

Rektor wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z § 5 ust. 3 Regulaminu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej, w postępowaniu rekrutacyjnym na rok akademicki 2020/2021 oceniany był między innymi udział w konferencjach krajowych i międzynarodowych.

Z dokumentów złożonych przez skarżącego na potrzeby postępowania w zakresie dorobku naukowego wynika, że zarówno "l Seminarium Naukowe Bezpieczeństwo, Medycyna, Zdrowie i Kultura Fizyczna, wybrane zagadnienia", jak i "X Międzynarodowe Interdyscyplinarne Seminarium Naukowe IDEE-CZŁOWIEK- FILOZOFIA" były jedynie seminariami naukowymi. Skarżący podał błędną nazwę pierwszego z wymienionych wydarzeń, które brzmiało: "I Seminarium Naukowe Bezpieczeństwo..." a nie "Ogólnopolska Konferencja Bezpieczeństwo ...". Nie można zatem było przypisać tym wydarzeniom statusu konferencji naukowej, a co za tym idzie kandydatowi nie mogły zostać przyznane punkty z tytułu udziału w nich. Takiego rozumienia obu powołanych wydarzeń nie mogło zmienić przedłożenie przez skarżącego korespondencji mailowej. Nie można bowiem uznać, że w tym przypadku oświadczenie osoby trzeciej co do charakteru określonego wydarzenia naukowego jest wystarczającym dowodem, w szczególności, gdy to oświadczenie jest sprzeczne z treścią dokumentu. W zaświadczeniach o uczestnictwie skarżącego w "l Seminarium Naukowym Bezpieczeństwo, Medycyna, Zdrowie i Kultura Fizyczna, wybrane zagadnienia jak i "X Międzynarodowym Interdyscyplinarnym Seminarium Naukowym IDEE-CZŁOWIEK- FILOZOFIA" wyraźnie wskazano, że były to seminaria. Ponadto z daleko idącą ostrożnością należało podejść do tego, czy oświadczenia złożone w korespondencji mailowej pochodzą od osób uprawnionych.

W związku z tym, liczba punktów uzyskanych przez kandydata (skarżącego) wyniosła 59,5, co oznaczało, że kandydat nie spełnił warunku punktowego określonego w § 5 ust. 5 Regulaminu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej, który przewidywał, że minimalna liczba [pic]punktów kwalifikująca do przyjęcia do Szkoły Doktorskiej w roku akademickim 2020/2021 wynosiła 60 pkt.

Ponadto skarżący posiada jedynie tytuł zawodowy licencjata, a więc jest wyłącznie absolwentem studiów pierwszego stopnia. Zgodnie z § 2 ust. 1 Regulaminu rekrutacji, do Szkoły Doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera lub równorzędny, albo osoba, o której mowa w przepisie art. 186 ust. 2 u.p.s.w.n. Przepis ten przewiduje zaś, że w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych najwyższą jakością osiągnięć naukowych, stopień doktora można nadać osobie niespełniającej wymagań określonych w ust. 1 pkt 1, będącej absolwentem studiów pierwszego stopnia lub studentem, który ukończył trzeci rok jednolitych studiów magisterskich. Tymczasem, w ocenie komisji rekrutacyjnej, powołanej do przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na podstawie § 4 Regulaminu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej, osiągnięcia naukowe skarżącego nie były wystarczające do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzi wyjątkowy przypadek.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M.G., który wskazał, że w dokumentach złożonych do Komisji Rekrutacyjnej załączył potwierdzenia czynnego uczestnictwa w 11 konferencjach (w tym 4 międzynarodowych), co powinno dać mu łącznie 15 punktów za dorobek naukowy, a nie 12 jak przyznała Komisja Rekrutacyjna.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że dwa z jego wystąpień nie miały miejsca na konferencji, co spowodowało nieprzyznanie mu punktów. Wskazał, że aktualnie nie ma aktu prawnego, który definiowałby, jaka jest różnica między konferencją a seminarium naukowym. Jedynie w uchylonym Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym z dnia 27 października 2015r. było zdefiniowane, czym jest konferencja ogólnopolska, a czym międzynarodowa. Wedle wspomnianego rozporządzenia konferencja krajowa to taka, w której biorą udział przedstawiciele co najmniej pięciu jednostek naukowych. Natomiast konferencja międzynarodowa to taka, w której co najmniej 1/3 czynnych uczestników prezentujących referaty reprezentowała zagraniczne ośrodki naukowe. Oba z powyższych wydarzeń spełniałyby te kryteria, ale niestety wyżej wspomniane rozporządzenie zostało uchylone i słowa "konferencja" oraz "seminarium" nie są prawnie definiowane.

W związku z tym, skarżący postanowił zapytać organizatorów tych wydarzeń, czy posiadają one status konferencji. Ze względu na pandemię i obowiązujące w związku z tym obostrzenia w działaniu różnych instytucji oraz krótki czas, jaki skarżący miał na złożenie odwołania od decyzji, poprosił o mailowe potwierdzenia od organizatorów, że oba wydarzenia posiadają status konferencji. Korespondencję mailową z organizatorami konferencji załączył do odwołania. Rektor uznał jednak, że nie zmienia to niczego w sprawie i poddał w wątpliwość wiarygodność tych maili. Tymczasem można było w prosty sposób kwestię tę zweryfikować, ponieważ dane osób, z którymi skarżący kontaktował się były jawne w załączonej korespondencji. Można było zweryfikować czy są to osoby zaangażowane w organizację tych wydarzeń.

Według słownika PWN konferencja to spotkanie przedstawicieli jakichś instytucji lub organizacji w celu omówienia określonych, seminarium zaś to spotkanie naukowców zajmujących się jakąś dziedziną wiedzy, a także szkolenie wzorowane na takim spotkaniu.

Pojęcia te, zdaniem skarżącego, wydają się mieć dość podobne brzmienie. Potwierdzenie "statusu konferencji" od organizatorów powinno być dla Rektora decydujące, a jeśli zachodziły wątpliwości, co do ich wiarygodności, to można było skontaktować się z osobami z korespondencji mailowej w celu weryfikacji. Jeśli organizator potwierdza, że wydarzenie organizowane przez niego ma "status konferencji", to dość dziwnym wydaje się tok rozumowania przedstawiony w uzasadnieniu decyzji. Nie można bowiem uznać, że oświadczenie osoby trzeciej co do charakteru określonego wydarzenia naukowego jest sprzeczne z dokumentem. We wspomnianych zaświadczeniach o uczestnictwie w konferencjach widniała jedynie nazwa wydarzenia, a nie jego niezdefiniowany prawnie rodzaj. Jeśli zostałyby skarżącemu policzone punkty za te dwie konferencje (w sumie 3 pkt), otrzymałby w rekrutacji 62,5 pkt, co dałoby skarżącemu 5 miejsce na liście rankingowej i dostałby się on na listę osób przyjętych na I rok Szkoły Doktorskiej w roku 2020/2021.

Odnosząc się do twierdzenia, że w ocenie komisji rekrutacyjnej, osiągnięcia naukowe skarżącego nie były wystarczające do uznania, że w sprawie zachodzi wyjątkowy przypadek, skarżący zwrócił uwagę na to, że w §2 pkt. 2 Regulaminu rekrutacji wskazano, że postępowanie składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap to formalna i merytoryczna ocena dokumentów i decyzja o zakwalifikowaniu kandydata do drugiego etapu. Drugi etap to rozmowa kwalifikacyjna. Jeżeli Komisja Rekrutacyjna uznała, że nie zachodzi wyjątkowy przypadek uzasadniony najwyższą jakością osiągnięć naukowych skarżącego, to nie powinna dopuścić skarżącego do drugiego etapu. Jeśli dopuszczono go do rozmowy kwalifikacyjnej to należy sądzić, że ocenę formalną i merytoryczną przeszedł pozytywnie. Tym bardziej, że znalazł się na liście rankingowej i przyznano mu punkty.

W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w (...) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zasady rekrutacji do szkoły doktorskiej określają przepisy zawarte w art. 200 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. Nr 85 z 2020r. ze zm.), powoływanej dalej jako p.s.w.i.n., które należy na wstępie przytoczyć:

Art. 200 ust. 1 Do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2.

2. Rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową.

3. Zasady, o których mowa w ust. 2, oraz program kształcenia, o którym mowa w art. 201 ust. 3, podmiot prowadzący szkołę doktorską udostępnia nie później niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji.

4. Przyjęcie do szkoły doktorskiej następuje w drodze wpisu na listę doktorantów.

5. Odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

6. Wyniki konkursu są jawne.

7. Jednocześnie można być doktorantem tylko w jednej szkole doktorskiej.

8. Osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania.

Uczelnianym aktem prawnym regulującym zasady rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w (...) jest Regulamin rekrutacji stanowiący załącznik do uchwały Senatu Nr 18 z dnia 3 kwietnia 2020r. w sprawie zatwierdzenia Regulaminu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w (...) im (...).

Na wstępie rozważań prawnych Sądu należy przywołać pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 622/08, który w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie zgodnie z którym "użycie w tekście przepisu prawa pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ administracji publicznej do "doprecyzowania" (skonkretyzowania) tego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy i kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. (...) Uznanie administracyjne, a więc upoważnienie organu administracji publicznej do dokonania wyboru konsekwencji prawnych stosowanej normy prawa administracyjnego, może być zrealizowane dopiero po dokonaniu interpretacji, a więc nie dotyczy ani wykładni tekstu prawnego, ani oceny występujących faktów, ani nawet wykładni pojęć nieostrych. A zatem w sytuacji, gdy w sprawie występują niedookreślone przesłanki podjęcia decyzji, to uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia musi być bardzo szczegółowe, pełne i przekonujące. (...) Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania".

W okolicznościach niniejszej sprawy głównym pojęciem niedookreślonym, wymagającym doprecyzowania przez orzekający organ jest "najwyższa jakość osiągnięć naukowych", uzasadniająca przyjęcie, że zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 200 ust. 1 w związku z art. 186 ust. 2 p.s.w.i.n.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znaczenia pojęcia "najwyższej jakości osiągnięć naukowych" w żaden sposób nie wyjaśniono. Brak zatem jakichkolwiek podstaw, by dokonać oceny, czy poziom "najwyższej jakości osiągnieć" został przez organ wyznaczony prawidłowo, oraz czy trafna była ocena organu, że dorobek skarżącego nie czyni zadość analizowanej przesłance. Rektor poprzestał bowiem na lakonicznym stwierdzeniu, że "w ocenie komisji rekrutacyjnej, powołanej do przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na podstawie § 4 Regulaminu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej, osiągnięcia naukowe skarżącego nie były wystarczające do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzi wyjątkowy przypadek". Zwrócić należy także uwagę nadto, że w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu, obrazującego takie stanowisko komisji rekrutacyjnej. Zatem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, pozbawione wyjaśnienia znaczenia analizowanego pojęcia "najwyższej jakości osiągnięć naukowych" nie pozwala sądowi administracyjnemu na dokonanie kontroli, czy art. 200 ust. 1 w związku z art. 186 ust. 2 p.s.w.i.n. został zastosowany wobec skarżącego prawidłowo, nie odpowiada bowiem w istocie na pytanie dlaczego wykazywane przez skarżącego osiągnięcia naukowe nie mają, zdaniem organu, przymiotu najwyższej jakości.

Okolicznością sporną pozostawał w sprawie także charakter dwóch wydarzeń naukowych, w których brał udział skarżący, zgłoszonych przez niego jako konferencje podlegające punktowaniu w procesie rekrutacji. Nie zawierały one w nazwie słowa "konferencja’, lecz "seminarium", co Rektor uznał za okoliczność o decydującym znaczeniu. Należy przyznać skarżącemu rację, że powyższe pojęcia mając znaczenie prawne, nie są jednak prawnie zdefiniowane. Skarżący przedłożył korespondencję mailową (według jego twierdzeń z organizatorami tych wydarzeń), w której potwierdzono, że miały one charakter konferencji. Należy także dodać, że opiniujący skarżącego jako kandydata do szkoły doktorskiej dr hab. P.G. prof. AWFiS w swej opinii obydwa powyższe wydarzenia naukowe określił jako konferencje.

Rzeczą organu rozpatrującego sprawę było w tej sytuacji przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znaczenia pojęcia "konferencja", użytego w Regulaminie rekrutacji i wskazanie cech różniących konferencję od seminarium. Z uwagi na wątpliwości związane z mailowymi informacjami nadesłanymi przez skarżącego co do charakteru spornych wydarzeń naukowych, Rektor AWFiS, działając na podstawie art. 7 i 77§1 k.p.a. powinien był podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia rzeczywistego ich charakteru. Nie wymagało to szczególnie skomplikowanych działań. Wydaje się, że wystarczającym byłoby zwrócenie się przez organ do podmiotów organizujących te wydarzenia naukowe z prośbą o podanie szczegółowych informacji, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia ich charakteru. Informacje te, oraz określenie przez Rektora znaczenia pojęcia konferencji i cech różniących konferencję od seminarium uczyni możliwą ocenę, czy słusznie w toku rekrutacji pominięto w dokonanej punktacji wskazane przez skarżącego dwa wydarzenia naukowe.

Mając na uwadze całość powyższych rozważań należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 107§3 k.p.a. oraz art. 7 i 77 §1 k.p.a. mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit c) jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Rektor Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w (...) uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i w pierwszej kolejności określi znaczenie pojęcia najwyższej jakości osiągnieć naukowych i oceni, czy osiągniecia skarżącego czynią zadość temu warunkowi. W przypadku pozytywnej odpowiedzi rzeczą organu będzie rozważenie prawnego charakteru pojęć konferencji i seminarium i uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie niezbędnym dla oceny, czy kwestionowane wydarzenia naukowe kwalifikowane przez skarżącego jako konferencje w istocie taki charakter posiadały. Wydana w sprawie decyzja administracyjna powinna zawierać uzasadnienie w pełni odpowiadające wymogom art. 107§3 k.p.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".

Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś sytuacja związana z pandemią COVID 19 i ograniczone możliwości techniczne Sądu uzasadniają stwierdzenie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość.