Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1666/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 oraz art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] stycznia 2018 r. (data wpływu do organu: [...] stycznia 2018 r.) B. K. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 723; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").

W uzasadnieniu wniosku skarżąca przedstawiła przebieg swojej służby. Podkreśliła, że pełniąc służbę w pionie techniki operacyjnej nie podlegała opiniowaniu przez komisję weryfikacyjną. Fakt ten dawał jej poczucie bezpieczeństwa sprawiedliwości aż do 2010 r. kiedy to po raz pierwszy obniżono jej emeryturę, stosując niższe przeliczniki procentowe. Od 1990 r. skarżąca pełniła służbę w Wydziale Techniki Operacyjnej Komendy Wojewódzkiej Policji w B., gdzie za nienaganną służbę wyróżniano ją awansami na kolejne, wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Realizacja powierzonych zadań wymagała od niej pełnej dyspozycyjności, pracy w terenie i trudnych warunkach, wykonywania czynności w nielimitowanym czasie pracy oraz niejednokrotnie w bezpośrednim narażeniu swojego życia i zdrowia. Skarżąca zaakcentowała, iż przez całe swoje życie, a zwłaszcza w pracy zawodowej, była uczciwą osobą i starała się w miarę swoich możliwości pomagać, a nie szkodzić. Aktywnie działała w NSZZ Policjantów nie tylko w swojej komórce organizacyjnej, ale również w zarządzie wojewódzkim związku. Zawsze stawała po stronie uczciwości i sprawiedliwości. Dlatego zaliczenie jej do grona oprawców i przestępców uważa za bardzo krzywdzące, gdyż w swojej służbie nie miała nigdy bezpośredniego kontaktu z żadnym przesłuchiwanym, bez względu na jakąkolwiek jego działalność. Skarżąca skonkludowała, że zbiorowa odpowiedzialność za czyny przez nią niepopełnione jest niesprawiedliwa.

W toku postępowania administracyjnego zainicjowanego ww. wnioskiem, Minister ustalił, że skarżąca została zwolniona ze służby w Policji [...] stycznia 2005 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na prawo do korzystniejszej emerytury.

Według Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN"), skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, od [...] listopada 1977 r. do [...] czerwca 1990 r., czyli 12 lat, 7 miesięcy i 25 dni. Natomiast całkowity okres jej służby wynosi 27 lat i 3 miesiące.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], w oparciu o art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zaznaczył, że przesłanki wskazane w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym muszą być spełnione łącznie. W sytuacji, w której skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 12 lat, 7 miesięcy i 25 dni, co stanowi ponad 46% ogółu jej służby, nie może być mowy o krótkotrwałości - ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym. Tym samym pierwsza powołana w ww. przepisie przesłanka (mówiąca o krótkotrwałej służbie przed dniem 31 lipca 1990 r.) nie została spełniona. Wobec niespełnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, Minister uznał za bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej przesłanki.

Na poparcie powyższego stanowiska organ przywołał prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 424/19; z 28 września 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 376/18; z 8 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 392/18, w których oddalono skargi ze względu na długotrwałą służbę na rzecz państwa totalitarnego oraz brak zaistnienia warunku łącznego spełnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie wobec skarżących art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Ponadto Minister wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny") z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że "nie można przyjąć, by kryterium krótkotrwałości służby było spełnione w sytuacji, gdy dotyczy ono aż prawie 10-letniego okresu czasu stanowiącego około 28% (a więc prawie aż 1/3) całego okresu służby" (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższa decyzja Ministra z [...] czerwca 2020 r. stała się przedmiotem skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie prawa, a w szczególności przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

1. art. 6-12, art. 35-36, art. 75 § 1-2, art. 76 § 1-3, art. 77 § 1 i 4, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") przez działanie niezgodnie z obowiązującym prawem, bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, pominięcie dowodów i wniosków żądanych przez skarżącą i niedokonanie oceny szeregu istotnych okoliczności lub dokonanie ich w ograniczonym zakresie, pomijanie należnych jej praw jako strony postępowania, brak wnikliwego i szybkiego działania, sprzeczną z faktami i dowodami ocenę stanu faktycznego postępowania oraz wydanie decyzji bez właściwego ustosunkowania się w jej uzasadnieniu do wszystkich żądań, wniosków i zarzutów skarżącej;

2. niezastosowanie przepisu art. 76 § 3 k.p.a. przez wadliwe uznanie, że informacja IPN o przebiegu służby skarżącej jest dokumentem urzędowym, którego treść nie podlega weryfikacji w toku niniejszego postępowania, pominięcie żądanych dowodów z dokumentów urzędowych w celu przeprowadzenia dowodu przeciwko treści ww. informacji o przebiegu służby - a przez to pozbawienie skarżącej możliwości udowodnienia niezgodności z prawdą zawartego w niej oświadczenia;

3. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym przez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, wbrew odpowiadającemu stanowi faktycznemu sprawy, orzecznictwu sądów administracyjnych oraz rzeczywistym celom ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. nowelizującej ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym oraz niezastosowanie art. 8a ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o:

- rozpoznanie sprawy na rozprawie;

- zebranie, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w celu udowodnienia okoliczności pominiętych w postępowaniu administracyjnym, a mających istotne znaczenie w niniejszej sprawie;

- uchylenie zaskarżonej decyzji;

- zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia;

- zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że Minister, wbrew przepisom art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie tylko nie wykazał właściwej inicjatywy w dążeniu do uzyskania obiektywnej oceny stanu faktycznego sprawy, ale także z rażącym naruszeniem art. 76 § 3 k.p.a. całkowicie zignorował wnioski dowodowe oraz okoliczności faktyczne wynikające z akt osobowych oraz wniosku skarżącej, a przez to pozbawił ją prawa do udowodnienia niezgodności z prawdą oświadczenia zawartego w informacji z IPN.

W spornym zaświadczeniu IPN powołał się wyłącznie na art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, który zawiera wiele jednostek redakcyjnych wyjaśniających pojęcie służby na rzecz totalitarnego państwa. Ponadto IPN nie dokonał jakiejkolwiek analizy bądź oceny, czy i w jakiej formacji skarżąca faktycznie pełniła służbę, jaki był zakres wykonywanych przez nią czynności i zadań służbowych. Również organ nie wyjaśnił tego w decyzji, mimo, że kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - zakwalifikowania skarżącej jako pełniącej służbę na rzecz totalitarnego państwa w ustalonym przez Ministra okresie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W związku ze światową pandemią choroby zakaźnej COVID-19, wywołanej przez koronawirusa SARS-CoV-2 organ (w piśmie z [...] października 2020 r.) oraz skarżąca (także w piśmie z [...] października 2020 r.) wnieśli o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24.

W myśl art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Powyższy przepis zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (vide wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19).

W tym samym wyroku Sąd kasacyjny wskazał, że w treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć, rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Co istotne, NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Kryteria te, według Sądu kasacyjnego, nie stanowią przykładowego wskazania "szczególnie uzasadnionych przypadków" (ustawodawca nie posłużył się określeniem "w szczególności", które jest stosowane w sytuacji wskazywania przez ustawodawcę niewyczerpującego katalogu przesłanek), co oznacza, że treść tych kryteriów należy oceniać przez pryzmat treści "szczególnie uzasadnionych przypadków", a nie traktować jako kryteria, których spełnienie oznacza automatycznie i zawsze zaistnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, należy przyjąć, że:

- jednoczesne spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (ustawodawca między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym użył spójnika "oraz") jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, iż mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, iż w sprawie wystąpiły "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Sąd kasacyjny dokonał w wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, podkreślając, że dla ustalenia, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ust. 1 ustawy, których wykładnia sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W analogiczny sposób wypowiedział się NSA w wyrokach: z 5 listopada 2019 r., sygn. akt: I OSK 636/20 i I OSK 532/20; z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt: I OSK 1411/19, I OSK 1569/19 i I OSK 1464/19; z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1711/19. Zatem należy uznać, iż przedstawiona powyżej wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma ugruntowany charakter w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W konsekwencji nie sposób zaakceptować stanowiska Ministra zaprezentowanego w niniejszej sprawie, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym obie przesłanki (tj. wymienione w punktach 1 i 2) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, co w konsekwencji skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności w linią orzeczniczą wypracowaną przez Sąd kasacyjny.

Jednocześnie nie można zakwestionować oceny Ministra, że okres służby skarżącej przed 31 lipca 1990 r. nie jest krótkotrwały. Istotnie okres tej służby zarówno w ujęciu bezwzględnym - 12 lat, 7 miesięcy i 25 dni, jak i w ujęciu proporcjonalnym - 46% całego okresu służby pełnionej łącznie przez 27 lat i 3 miesiące jest znaczny. Jednakże, jak wynika z orzecznictwa NSA, samo przyjęcie przez organ, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r., nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi być bowiem oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji zabrakło.

W świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" Minister powinien dokonać oceny – w oparciu o okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy - "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". W zakresie kryterium rzetelności również wypowiedział się NSA - m.in. w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19. Wedle Sądu kasacyjnego, brak jest powodów, aby kryterium to rozumieć inaczej niż w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj [red.] Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest też konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia - w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Natomiast zwrot ten w żadnym wypadku nie wyklucza konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia. Tak więc narażanie zdrowia i życia nie stanowi warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz należy je traktować jako dodatkowy element oceny tego kryterium.

Ponownie rozpatrując sprawę, Minister uwzględni powyższe rozważania prawne oraz dokona wyczerpującej oceny, czy sprawa skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wyrażając swoje stanowisko w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące całej służby skarżącej, jej postawy, charakteru służby oraz wykonywanych zadań, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do kryterium "rzetelnego pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.". Dopiero wnikliwa analiza przebiegu całej ponad 27-letniej służby skarżącej, dokonana zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., będzie stanowić punkt wyjścia do oceny, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek skarżącej z [...] stycznia 2018 r. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie w inny sposób (art. 107 § 3 k.p.a.).

W kwestii przywołanego przez organ w zaskarżonej decyzji fragmentu wyroku NSA z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19, dostrzec wypada, iż w orzeczeniu tym Sąd kasacyjny dokonał wykładni art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnej stosownie do zaprezentowanych wyżej reguł interpretacyjnych, wypracowanych przez ten Sąd. Ponadto w ww. sprawie kontrolowanej przez Sąd kasacyjny, a wcześniej przez tut. Sąd (w wyroku z 26 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1531/18), organ dokonał oceny obu kryteriów, tj. "krótkotrwałości" i "rzetelności", czyniąc ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, tj. informację dotyczącą przebiegu służby oraz stanowisko Komendanta Miejskiego Policji w K. z [...] stycznia 2018 r. dotyczące oceny wykonywania zadań i obowiązków służbowych przez skarżącego.

Natomiast w przedmiotowej sprawie Minister nie poczynił żadnych ustaleń ani w odniesieniu do kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, ani w aspekcie kluczowej przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", co w istocie uniemożliwiło Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

W odniesieniu do wniosku skargi o "zebranie, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w celu udowodnienia okoliczności pominiętych w postępowaniu administracyjnym, a mających istotne znaczenie w niniejszej sprawie", wyjaśnić trzeba, iż sąd administracyjny nie prowadzi, co do zasady, postępowania dowodowego, gdyż nie jest jego rolą ustalenie stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje jedynie prawidłowość ustalenia tego stanu przez organ, na podstawie dowodów zebranych i zgromadzonych w aktach sprawy przez organ. Jedynym wyjątkiem od tej generalnej zasady jest możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentu w oparciu o art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W myśl tego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W kontrolowanej sprawie nie ujawniły się "istotne wątpliwości", wobec czego przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie można było uznać za "niezbędne" dla jej rozpoznania. Ponadto zauważyć wypada, że wniosek skarżącej jest nieprecyzyjny – nie wiadomo bowiem o jakie konkretnie dokumenty jej chodzi.

Ustosunkowując się do żądania skarżącej w przedmiocie zobowiązania organu do wydania w terminie określonym przez Sąd decyzji w oparciu o art. 145 § 1a p.p.s.a., należy wskazać, iż ww. przepis nie ma zastosowania do decyzji uznaniowych, a taki charakter ma zaskarżona decyzja.

Sąd nie zasądził na rzecz skarżącej kosztów postępowania, bowiem ich nie poniosła, będąc zwolniona od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. oraz występując w niniejszej sprawie samodzielnie (tj. niereprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.