Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1740/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1740/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r., sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 sierpnia 2013 r. Nr [...], w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B. sp. z o. o. (zobowiązany pierwotny) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16.02.2011r. nr [...] - Naczelnik Urzędu Skarbowego (organ egzekucyjny) skierował egzekucję do wierzytelności pieniężnych przysługujących tejże spółce od jej dłużnika, tj. "B" sp. z o. o. z/s w K.. Wierzytelności te zostały zajęte na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (określana dalej jako u.p.e.a.) w związku z przesłaniem do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu. Stwierdziwszy bezpodstawne uchylanie się "B" sp. z o. o. (dłużnik zajętej wierzytelności) od przekazania zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu, Naczelnik Urzędu Skarbowego , działając na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., w dniu 16.02.2012 r. wydał postanowienie nr [...], w którym określił wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności. Następnie, w dniu 21.06.2012 r. tenże organ egzekucyjny, jako wierzyciel należności określonej w postanowieniu z dnia 16.02.2012r., wystawił tytuł wykonawczy nr [...], w którym wykazał kwotę dochodzonej należności, aktualną w dniu wydania tego tytułu, niższą aniżeli wynikało to z orzeczenia stanowiącego podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął następnie postępowanie egzekucyjne na podstawie w/w tytułu wykonawczego nr [...], wobec "B" sp. z o. o w celu przymusowego ściągnięcia od tej spółki nieprzekazanej kwoty. Odpis w/w tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych doręczono spółce w dniu 27.06.2012r.

Pismem z dnia 4.07.2012 r. "B" sp. z o.o. zgłosiła następujące zarzuty:

- na podstawie art. 33 pkt 3 u.p.e.a., tj. zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia i

-na podstawie art. 33 pkt 7 u.p.e.a., tj. zarzut wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 18.07.2012r. nr [...] uznał powyższe zarzuty za bezzasadne. W/w postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24.10.2012r. nr [...]. W wyniku złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi, sąd ten wyrokiem z dnia 21.02.2013r. sygn. akt I SA/Kr 2006/12 uchylił postanowienie organu II instancji oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Zdaniem sądu - mając na uwadze, że w niniejszej sprawie nie zachodziła tożsamość organu egzekucyjnego i wierzyciela, to organ egzekucyjny był zobowiązany uzyskać stanowisko wierzyciela. Brak stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu przesądził definitywnie o tym, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prowadzonym przez Naczelnika Małopolskiego Urzędu Skarbowego doszło do istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska spółki wskazując na brak obowiązku doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji - a to z uwagi na mający zastosowanie § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponownie rozpoznając sprawę z uwagi na stwierdzoną zmianę właściwości organu egzekucyjnego (art. 22 § 2 u.p.e.a. - właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3) Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał sprawę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego . Siedziba "B" sp. z o.o. mieści się obecnie pod adresem: ul. B., K. Równocześnie spółka nie spełniła kryteriów, o których mowa w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21.06.1996r. o urzędach i izbach skarbowych - a zatem organem egzekucyjnym właściwym dla tej spółki stał się Naczelnik Urzędu Skarbowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpatrując zgłoszone zarzuty, postanowieniem z dnia 24.07.2013r. nr [...] uznał "zarzut za niezasadny".

"B" sp. z o. o. nie godząc się z w/w postanowieniem złożyła zażalenie zarzucając naruszenie art. 22 § 2 i art. 34 § 1 i 4 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 65 § 1 kpa, polegające na rozpatrzeniu zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz wydanie postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów przez organ niewłaściwy, na skutek przyjęcia, iż organem właściwym do rozpatrzenia zarzutów jest naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ obecnie właściwy miejscowo, gdzie zmiana właściwości organu egzekucyjnego nastąpiła na skutek braku spełnienia przez skarżącego kryteriów, o których mowa w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21.06.1996r. o urzędach i izbach skarbowych, podczas gdy właściwość do rozpatrzenia zarzutów pozostaje przy organie, który wszczął postępowanie egzekucyjne, i do którego zostały wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, który był dotychczas właściwy.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 kpa oraz art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 33, art. 34 u.p.e.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jak i wierzycielem, toteż wydanie odrębnego postanowienia w/s stanowiska wierzyciela dotyczącego zgłoszonych zarzutów jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.06.2007r. sygn. akt I FPS 4/06, postanowienia o stanowisku wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów są bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna, ten sam podmiot.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska spółki, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez organ niewłaściwy. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zgłoszone zarzuty rozpatruje organ egzekucyjny. Bezspornym jest, iż organem tym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. U.p.e.a. nie przewiduje możliwości rozpatrzenia zarzutów przez "były organ egzekucyjny". Taka możliwość, jako wyjątek wymagałaby oddzielnej regulacji prawnej w ustawie. Prawidłowość takiego poglądu potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18.11.2010r. sygn. akt I SA/Sz 312/10, gdzie wskazano, że jeżeli w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zaistnieją okoliczności skutkujące zmianą właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, dotychczasowy organ prowadzący egzekucję administracyjną obowiązany jest postąpić stosownie do art. 65 § 1 kpa, czyli przekazać sprawę organowi właściwemu miejscowo - wstrzymując się od dokonywania czynności, a zwłaszcza od rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Skarbowej postanowił uchylić postanowienie organu I instancji, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie, w którym organ egzekucyjny postanawia uznać "zarzut" za niezasadny. W uzasadnieniu postanowienia (str. 11-12) organ egzekucyjny odnosi się już do "zarzutów" uznając je za bezzasadne. W powyższym zakresie nastąpiło rozminięcie się treści uzasadnienia z treścią sentencji. Nie wiadomym jest w konsekwencji, czy uznano za niezasadny jeden czy dwa zarzuty. Dodatkowo nie powołano w sentencji rozstrzygnięcia art. 33 u.p.e.a. ze wskazaniem punktu/ów, którego/ch dotyczy/ą zgłoszony/e zarzut/y. Sentencja wskazuje jedynie, iż organ egzekucyjny postanawia uznać zarzut za niezasadny powołując przy tym art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a. Sentencja postanowienia oraz powołanie dokładnej podstawy prawnej (konkretny punkt/y) z art. 33 u.p.e.a. powinny odzwierciedlać prawidłową kwalifikację pisma - zarzutów spółki. Postanowienie organu I instancji wprowadza niejasność w przedmiocie rozstrzygnięcia i może prowadzić do mylnych wniosków. Sentencja winna być jasna i czytelna dla strony postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co prawda można dowiedzieć się jakie zarzuty rozpatrzono, to jednak nie sposób uznać, iż zaskarżone postanowienie spełnia dyspozycję w/w art. 124 kpa. Ponadto przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien przeanalizować zasadność przywołania art. 59 § 5 u.p.e.a. zawartego w pouczeniu postanowienia.

Na powyższe postanowienie "B" sp. z o. o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przywołując zarzut zgłoszony w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, a nadto zarzucając naruszenie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 2 i art. 156 § 1 pkt 1 kpa, polegające na przekazaniu sprawy rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, podczas gdy organem właściwym do rozpoznania zarzutów pozostaje Naczelnik Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ właściwy miejscowo winno się ustalić w/g dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga jest niezasdna.

Zgodnie z art. 153 ustawy o p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym w niniejszej sprawie wiążące są zapatrywania i wytyczne, wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2013r., sygn. akt I SA/Kr 2006/12.

Trzeba jednak podkreślić, że związanie oceną prawną i wskazaniami sądu, wynikające z treści art. 153 p.p.s.a. nie ma charakteru bezwzględnego. W orzecznictwie wskazuje się jednolicie, że odstępstwo od tej zasady może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu, to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 1790/11, Lex Omega nr 1336324, z dnia 26 marca 2013r., sygn. akt I OSK 2468/12, Lex Omega nr 1333866, z dnia 16 maja 2012r., sygn. akt II GSK 550/11, Lex Omega nr 1404601, z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OSK 670/11, Lex Omega nr 1145122 oraz z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10, Lex Omega nr 1104099).

W niniejszej sprawie powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawierał wskazania co do właściwości organu egzekucyjnego oraz konieczności uzyskania stanowiska wierzyciela w sytuacji, gdy nie jest nim organ egzekucyjny. Jednakże w tym zakresie nastąpiła zmiana stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Jednak stosownie do art. 5 ust. 9a ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2004r., Nr 121, poz. 1267 ze zm.), terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników, wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6 może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. W art. 5 ust. 9b tej ustawy wskazano kryteria, na podstawie których możliwe jest wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust. 9a, zaś w art. 5 ust. 9c przewidziano delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej do określenia, w drodze rozporządzenia, terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych z uwzględnieniem zasady określone w ust. 9a i 9b oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika. W chwili wszczęcia egzekucji w niniejszej sprawie, z uwagi na spełnianie przez stronę skarżącą stosownych kryteriów, właściwy do prowadzenia tego postępowania był Naczelnik. Jednak z chwilą, gdy spółka przestała spełniać te kryteria, właściwym organem egzekucyjnym stał się Naczelnik Urzędu Skarbowego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy k.p.a. nie zawierają unormowania, podobnego do art. 15 § 1 k.p.c. (tzw. zasada perpetuatio fori), zgodnie z którym organ właściwy w momencie wszczęcia postępowania pozostawałby nadal właściwy pomimo zmiany okoliczności, które o właściwości decydują. W orzecznictwie słusznie wskazuje się, że jeżeli w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zaistnieją okoliczności skutkujące zmianą właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, dotychczasowy organ prowadzący egzekucję administracyjną obowiązany jest postąpić stosownie do art. 65 § 1 k.p.a., czyli przekazać sprawę organowi właściwemu miejscowo - wstrzymując się od dokonywania czynności, a zwłaszcza od rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 listopada 2010r., sygn. akt I SA/Sz 312/10, Lex Omega nr 750291). Rozróżnienie pojęć "egzekucja" i "postępowanie egzekucyjne" reguły tej nie zmienia. W momencie wydawania postanowienia z dnia 24 lipca 2013r. właściwym organem egzekucyjnym był Naczelnik Urzędu Skarbowego i to do jego kompetencji należało – zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. – rozpatrzenie zarzutów. Ponieważ z chwilą zmiany właściwości organu egzekucyjnego właściwym stał się organ, będący wierzycielem, przestały wiązać wskazania sądu administracyjnego co do konieczności uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem zarzutów.

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono, na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.