Uchwała Składu Siedmiu Sędziów NSA, sygn. akt OPS 13/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Bezrobocie
Działalność gospodarcza
Ubezpieczenie społeczne
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d"
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Teza: Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest okresem podlegania tej osoby ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia tej działalności w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./.

TEZY

Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest okresem podlegania tej osoby ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia tej działalności w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny przy udziale Wiesława Czerwińskiego prokuratora Prokuratury Apelacyjnej delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie ze skargi Marii O. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w G.-W. z dnia 14 lipca 1998 r. (...) w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 1999 r. na posiedzeniu jawnym wątpliwości prawnej przekazanej przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 6 lipca 1999 r. w sprawie II SA/Po 1357/98, do wyjaśnienia w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./:

Czy na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ osobie bezrobotnej, która podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności do okresu 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania można zaliczyć także okres pobierania zasiłku macierzyńskiego wykorzystywanego w czasie zarejestrowanej działalności gospodarczej.

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznając skargę Marii O. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w G.-W., postanowieniem z dnia 6 lipca 1999 r., II SA/Po 1357/98 wystąpił o wyjaśnienie, w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, przez skład siedmiu sędziów, wątpliwości prawnej przytoczonej w sentencji uchwały.

Przedstawione wątpliwości prawne ujawniły się na tle następującego stanu faktycznego:

Maria O. została zarejestrowana w dniu 4 czerwca 1998 r. w Rejonowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna i równocześnie decyzją Kierownika Urzędu Pracy w S. z dnia 4 czerwca 1998 r. odmówiono jej prawa do zasiłku z powodu nieprzepracowania 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Decyzję tę utrzymał następnie w mocy Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w G.-W. decyzją z dnia 14 lipca 1998 r. W uzasadnieniu decyzji ustalone zostało, ze Maria O. podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w czasie od dnia 10 grudnia 1991 r. do dnia 9 maja 1998 r. z przerwą od dnia 13 lipca 1997 r. do dnia 9 października 1997 r., kiedy zawiesiła prowadzenie działalności. Okres 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania przypada w czasie od dnia 4 grudnia 1996 r. do dnia 3 czerwca 1998 r. W tym czasie podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie jedynie przez okres 308 dni. W wymienionym okresie 18 miesięcy skarżąca pobierała też zasiłek macierzyński w czasie od dnia 5 stycznia 1998 r. do dnia 10 maja 1998 r. /126 dni/. Odmowę przyznania zasiłku dla bezrobotnych uzasadniono tym, że skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, gdyż w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania nie przepracowała 365 dni i nie jest możliwe zaliczenie do wymaganych 365 dni okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, gdyż zgodnie z tym przepisem do stażu zasiłkowego zalicza się tylko te okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego, które przypadają bezpośrednio po zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności.

W skardze na powyższą decyzję Maria O. podnosiła między innymi, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego powinien zostać wliczony do stażu zasiłkowego, gdyż dziecko urodziła przedwcześnie i w związku z tym nie mogła zająć się sprawą rezygnacji z prowadzenia pozarolniczej działalności.

Przedstawione w postanowieniu składu orzekającego wątpliwości prawne powstały na tle różnej interpretacji przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowi, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie. Przepis ten uzależnia więc nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od tego, czy przez wymagany ustawą okres płacona była składka na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy od podstawy w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia. Można jednak rozumieć ten przepis także w ten sposób, że nie formułuje on obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie społeczne, gdyż mowa jest w nim o podstawie wymiaru składki, a podstawę tę można ustalić także w okresach kiedy składka nie była płacona, a wiec także za czas pobierania zasiłku macierzyńskiego, czy chorobowego. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w wyrokach z dnia 23 marca 1999 r., II SA/Po 1016/98 oraz z dnia 8 grudnia 1998 r., II SA/Po 414/98.

Zdaniem składu orzekającego, pogląd wyrażony w powołanych wyrokach może budzić wątpliwości, gdyż ustalenie podstawy wymiaru składki ubezpieczeniowej miałoby dotyczyć okresu, kiedy składka nie była płacona /par. 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszanie do ubezpieczenia społecznego oraz naliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego /Dz.U. 1993 nr 68 poz. 330 ze zm./ i następowałoby w postępowaniu przed organem, który nie jest właściwy w sprawie ustalenia i wymiaru składki. Problematyczna jest też możliwość ustalenia podstawy wymiaru składki ubezpieczeniowej osób prowadzących działalność gospodarczą za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego z uwagi na treść par. 31 powołanego rozporządzenia, który odwołuje się do dochodów bieżąco deklarowanych przez prowadzącego działalność.

Z drugiej jednak strony interpretacja przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uzależniająca nabycie prawa do zasiłku od tego, czy przez wymagany ustawą okres czasu płacona była składka na ubezpieczenie społeczne prowadzi do tego, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego zostaje wliczony do stażu zasiłkowego tylko wtedy, gdy osoba bezrobotna przed przejściem na urlop macierzyński zrezygnuje z prowadzenia pozarolniczej działalności /art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/, co nie wydaje się uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do wyjaśnienia przedstawionych wątpliwości prawnych, należy przede wszystkim przypomnieć stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonych decyzji przez organy zatrudnienia obu instancji, tj. w okresie czerwiec-lipiec 1998 r.

Problematykę prawną zasiłków macierzyńskich regulują zarówno ustawy jak i przepisy wykonawcze do tych ustaw. W "Dziale Ósmym" Kodeksu pracy pt. "Ochrona pracy kobiet", w art. 180 określono wymiary przysługującego pracownicy urlopu macierzyńskiego w razie urodzenia jednego lub więcej dzieci. W myśl art. 184 Kodeksu pracy, za czas urlopu macierzyńskiego przysługuje pracownicy zasiłek macierzyński na zasadach i warunkach określonych odrębnymi przepisami. Przepisy te zawarte są w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa /Dz.U. 1983 nr 30 poz. 143 ze zm./. Dodać należy, że z dniem 1 września 1999 r. ustawa ta utraciła moc /art. 85 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. nr 60 poz. 636/.

Zasiłek macierzyński jest świadczeniem ubezpieczeniowym przysługującym pracownicy uprawnionej do urlopu macierzyńskiego lub innego urlopu na prawach urlopu macierzyńskiego /art. 32-33 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa/.

Zasiłki te są również przewidziane w systemach ubezpieczenia pozapracowniczego: rolników, rzemieślników oraz agentów i osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia. Ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą regulowała ustawa z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin /Dz.U. 1989 nr 46 poz. 250 ze zm./. Przepisy tej ustawy ustaliły obowiązek ubezpieczeniowy osób prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą; określiły rodzaje świadczeń z tytułu ubezpieczenia /m.in. zasiłek macierzyński/, upoważniły Ministra Pracy i Polityki Socjalnej do określenia w drodze rozporządzenia wypadków, w których następuje zwolnienie od płacenia składek na ubezpieczenie społeczne.

Na podstawie upoważnień ustawowych zawartych w kilku ustawach /np. w ustawie z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin, w ustawie z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze i in./, a także na podstawie art. 24 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin Rada Ministrów w dniu 29 stycznia 1990 r. wydała rozporządzenie w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego /Dz.U. 1993 nr 68 poz. 330/, które określiło wysokość i podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zasady, terminy i tryb zgłaszania do ubezpieczenia społecznego, rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, m.in. osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących /par. 1 ust. 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia/.

Tak więc zarówno pracownica, jak i osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w przypadku urodzenia dziecka, korzystają z zasiłku macierzyńskiego wypłacanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym. W obu sytuacjach następuje ściśle określone w czasie korzystanie ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego /zasiłek macierzyński/, związane ze stosunkiem pracy albo prowadzeniem działalności gospodarczej.

Nie istnieje więc potrzeba ustalania przez organy zatrudnienia, czy w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą - była i w jakim wymiarze - płacona składka na ubezpieczenie lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy, gdyż przyznanie i wypłacanie zasiłku macierzyńskiego przez właściwy organ ubezpieczenia społecznego /ZUS/ oznacza, że spełnione zostały wszystkie wymogi przewidziane w przepisach prawa powszechnie obowiązującego do przyznania i wypłacania takiego zasiłku.

Tak więc okres pobierania zasiłku macierzyńskiego w czasie prowadzenia działalności gospodarczej jest okresem prowadzenia tej działalności podlegającej ubezpieczeniu społecznemu w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Jeżeli bowiem bezpośrednio przed rozpoczęciem pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, osoba ta spełniała warunek, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to spełnia ten warunek, także w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Wynika to w sposób jednoznaczny z analizy stanu prawnego obowiązującego w okresie, do którego odnosi się przedstawione zagadnienie prawne.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wątpliwości składu orzekającego wynikały z innej jeszcze kwestii prawnej, a mianowicie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w okresie korzystania przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą z zasiłku macierzyńskiego.

Obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej najniższe wynagrodzenie, sprecyzowany został w art. 53 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./. W powołanym przepisie ustawodawca:

- wprowadził generalną zasadę, że składka na Fundusz Pracy liczona jest od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne, wynosząca w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej najniższe wynagrodzenie,

- określił wyjątki od tej zasady, tj. osoby zwolnione z tego obowiązku.

Wyjątek od obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy określony w tej ustawie, obejmował jedynie osoby duchowne i osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu rolników /art. 53 ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/. Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o zmianie ustawy o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz o zmianie innych ustaw /Dz.U. nr 93 poz. 569/ w art. 4 pkt 4 dokonała zmiany w art. 53 ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obejmując wyjątkiem od obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy także "osoby pobierające na podstawie przepisów o pomocy społecznej, zasiłek stały lub gwarantowany zasiłek okresowy". Następnie na podstawie art. 163 pkt 14 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118/, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., dokonano kolejnej zmiany w art. 53 w ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wymieniając wśród osób zwolnionych od obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy także "żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej, osoby odbywające zastępcze formy służby wojskowej, osoby przebywające na urlopach wychowawczych oraz pobierające zasiłek macierzyński".

Jak już wcześniej wskazano, m.in. na podstawie art. 24 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W myśl par. 37 tego rozporządzenia "zwolnienie z opłacania składek następuje za okres pobierania zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego albo odbywania czynnej służby wojskowej, służby zastępczej lub zasadniczej służby w obronie cywilnej". Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 36 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/ wydane zostało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 kwietnia 1995 r. w sprawie trybu opłacania składek na Fundusz Pracy przez osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu /Dz.U. nr 42 poz. 219/. Zgodnie z treścią par. 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia, osoby, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/ opłacają składki na Fundusz Pracy za siebie i osoby współpracujące, w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne. Składkę na Fundusz Pracy wpłaca się do oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych łącznie ze składką na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne /par. 1 ust. 2/. W par. 3 tegoż rozporządzenia powtórzono generalną zasadę wyrażoną w art. 56 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, że "do rozliczenia i opłacania składek w zakresie nie unormowanym w rozporządzeniu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne".

Tak więc, jeszcze przed nowelizacją art. 53 ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dokonaną ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118/, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., po której to zmianie także osoby przebywające na urlopach wychowawczych oraz pobierające zasiłek macierzyński wymienia się w tym przepisie jako zwolnione z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy, osoby te już wcześniej korzystały ze zwolnienia od opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi bowiem, ze składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne i zaopatrzenie emerytalne /art. 56 ust. 1/. Oznacza to, że osoby zwolnione z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zwolnione były także od opłacania składek na Fundusz Pracy.

Nie można podzielić sugestii wyrażonej w uzasadnieniu postanowienia, że interpretacja przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, uzależniająca nabycie prawa do zasiłku od tego, czy przez wymagany ustawą okres płacona była składka na ubezpieczenie społeczne, prowadzi do tego, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego zostaje wliczony do stażu zasiłkowego tylko wtedy, gdy osoba bezrobotna przed przejściem na urlop macierzyński zrezygnuje z prowadzenia pozarolniczej działalności /art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/.

Jak już wyżej wskazano, zarówno pracownica, która w czasie trwania stosunku pracy urodzi dziecko, jak i osoba prowadząca działalność gospodarczą, która w czasie prowadzenia tej działalności urodzi dziecko - korzystają w tym okresie z zasiłku macierzyńskiego z ubezpieczenia społecznego, zaś stosunek pracy czy prowadzenie działalności gospodarczej trwają nadal. Oznacza to, że w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, osoba pobierająca zasiłek jest objęta ubezpieczeniem społecznym /podlega ubezpieczeniu społecznemu/, pomimo że za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego następuje zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Zwolnienie z opłacania składek w żadnym razie nie oznacza wyłączenia z podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wiąże prawo do zasiłku dla bezrobotnego z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu, na określonych w tym przepisie warunkach, a nie z faktem opłacenia składek.

W art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawodawca wprowadził dodatkowe uprawnienia dla osób ubiegających się o status osoby bezrobotnej i prawo pobierania zasiłku. Zgodnie z powyższym przepisem, do 365 dni wymienionych w art. 23 ust. 1 pkt 2 zalicza się okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, świadczenia rehabilitacyjnego oraz przypadające bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności - okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków stanowiła kwota w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia. Zaliczenie powyższych okresów do "stażu zasiłkowego" jest uprawnieniem odrębnym, niezależnym od uprawnień z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla osób, które ubiegają się o status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku w warunkach, o których mowa w powyższym przepisie, a więc między innymi osób, które pobierały zasiłek macierzyński po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Przepis art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, potwierdza więc wniosek, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego w czasie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jest okresem, który zalicza się do okresu 365 dni, jako że w tym czasie bezrobotny podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Skoro bowiem po zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, okres pobierania zasiłku macierzyńskiego zalicza się do 365 dni, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 tej ustawy /w okresie tym również nie pobiera się składek/, to przyjęcie takiego unormowania musi zakładać, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego w czasie prowadzenia pozarolniczej działalności jest zaliczany do 365 dni, o których mowa w tym przepisie, jeżeli przed przyznaniem tego zasiłku był spełniony warunek określony w art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" tej ustawy.

Przytoczone wyżej względy prowadzą do wniosku, że okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest okresem podlegania tej osoby ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia tej działalności w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA podjął uchwałę jak w sentencji.