Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 516/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 382 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1319
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - t.j.
article: art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 41 poz 361
law: Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), , Protokolant referent Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi L.L. na uchwałę Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną uchwałą z [...] lutego 2022 r. nr [...] Rada Dzielnicy [...] (dalej "Rada"), działając na podstawie art. 383 § 1 pkt 2, § 2, § 3 i § 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (dalej "Kodeks wyborczy") w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy oraz § 15 ust. 7 Statutu Dzielnicy [...] (dalej "Statut"), stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Rady m.st. Warszawy z 14 stycznia 2010 r. nr LXX/2128/2010 z dnia 14 stycznia 2010 r., stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Rady Dzielnicy [...] L. L. z powodu wypełnienia dyspozycji art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego.

II. Uchwała została podjęta w następującym stanie faktycznym sprawy.

1. [...] kwietnia 2021 r. do Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...] wpłynęło oświadczenie majątkowe radnego L. L. za 2020 r., które 23 czerwca 2021 r. zostało przekazane do Urzędu Skarbowego [...].

2. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przy piśmie z 21lipca 2021 r. przekazał oświadczenie majątkowe L. L. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., zgodnie z właściwością miejscową. Organ podatkowy stwierdził, że L. L. zeznanie podatkowe za 2020 r. złożył w Urzędzie Skarbowym w W., wskazując adres zamieszkania: [...], ul.[...], a zatem do prowadzenia analizy przedmiotowego oświadczenia majątkowego właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w W.

3. 10 listopada 2021 r. do Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...] wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 29 października 2021 r., w którym wskazano na nieprawidłowości stwierdzone w wyniku analizy oświadczenia majątkowego L. L. Stwierdzono m.in., że wymieniony wskazał odmienne adresy zamieszkania w oświadczeniu majątkowym oraz zeznaniu podatkowym.

Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu oświadczenia majątkowego L. L. z [...] kwietnia 2021 r. wynika, że jako adres zamieszkania skarżący podał w nim: ul. [...], [...].

4. Przewodniczący Rady w piśmie z 10 stycznia 2022 r. zwrócił się do Komendanta Komisariatu Policji [...] o udzielenie informacji, czy L. L. zamieszkuje pod adresem: ul.[...], [...], a jeśli jest to możliwe, także o udzielenie informacji, czy kiedykolwiek tam zamieszkiwał.

Naczelnik Wydziału Prewencji Komisariatu Policji [...] w piśmie z 14 stycznia 2022 r. poinformował, że podczas wykonywania czynności służbowych ustalono, że L. L. nie zamieszkuje i nigdy wcześniej nie zamieszkiwał pod wskazanym adresem.

5. Przewodniczący Rady w piśmie z 10 stycznia 2022 r. zwrócił się do J. D., właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] (KW nr [...]) o udzielenie informacji, czy L. L. zamieszkuje pod wskazanym adresem.

J. D. w piśmie z 17 stycznia 2022 r. poinformował, że L. L. nigdy nie mieszkał pod adresem: ul.[...],[...].

J. D. (drugi z właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul.[...]) w piśmie z 19 stycznia 2022 r. oświadczyła, że L. L. nie jest zameldowany i nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Dodała, że listy adresowane do wymienionego, które przychodziły pod ten adres, odbierała na jego osobistą prośbę.

6. Przewodniczący Rady w piśmie z 10 stycznia 2022 r. zwrócił się do Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej [...], w której zasobach znajduje się budynek przy ul. [...] o udzielenie informacji, czy L. L. jest członkiem tej spółdzielni, czy przysługuje mu prawo odrębnej własności lokalu znajdującego się w jej zasobach, lub czy był ujęty jako lokator np. w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi.

Prezes Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w piśmie z 13 stycznia 2022 r. poinformował, że L. L. nie przysługuje tytuł prawny do żadnego lokalu w zasobach tej spółdzielni i nie jest on jej członkiem, natomiast nie jest możliwe ustalenie, czy był on ujęty jako osoba zgłoszona do zamieszkania w lokalu.

7. Przewodniczący Rady w piśmie z 10 stycznia 2022 r. poinformował L. L. o treści art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o ustroju m.st. Warszawy. Wskazał także, że zgodnie z art. 11 § 1 pkt 5 oraz art. 426 § 2 Kodeksu wyborczego, kandydat na radnego, kandydując do rady dzielnicy musi posiadać bierne prawo wyborcze. Oznacza to, że musi zamieszkiwać na terenie dzielnicy. Zauważył, że zgodnie z art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego następuje m.in. w przypadku utraty przez niego prawa wybieralności.

W tym samymi piśmie Przewodniczący, powołując się na art. 383 § 3 Kodeksu wyborczego, poinformował skarżącego o możliwości złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie stwierdzonej przez urzędy skarbowe sytuacji związanej z miejscem rozliczenia przez niego podatku dochodowego oraz deklarowanym miejscem zamieszkania w terminie 7 dni. Pismo doręczono 14 stycznia 2022 r. na adres podany przez skarżącego w oświadczeniu majątkowym (odbiór przesyłki pokwitowała J. D.).

L. L. nie skorzystał z możliwości złożenia pisemnych wyjaśnień.

8. Skarżący wziął natomiast udział w posiedzeniu Komisji Rewizyjnej w dniu [...] lutego 2022 r., podczas którego został poproszony o złożenie wyjaśnień. Stwierdził, że od momentu, w którym został zgłoszony na listę osób kandydujących na funkcję radnego w bieżącej kadencji aż do chwili obecnej mieszkał i mieszka na terenie dzielnicy [...]. Dodał, że w zeznaniu podatkowym błędnie został wskazany adres zamieszkania poza dzielnicą [...], ponieważ wypełniał rozliczenie przez system e-PIT i nie zwrócił uwagi na zasugerowany przez system adres jednej z nieruchomości, której jest współwłaścicielem, ale to nie jest nieruchomość, w której zamieszkuje. Na pytanie o podanie adresu zamieszkania skarżący odpowiedział, że wolałby nie podawać na forum, gdzie komisja jest nagrywana. Uzupełnił, że jest on dostępny w ogólnodostępnych rejestrach prowadzonych przez Urząd Dzielnicy [...].

9. Komisja Rewizyjna uchwałą z [...] lutego 2022 r. nr [...], na podstawie § 38 ust. 1 Statutu, rekomendowała Radzie podjęcie działań zmierzających do wygaszenia mandatu radnego L. L.

10. [...] lutego 2022 r. odbyło się posiedzenie Rady, które przeprowadzono w zdalnym trybie obradowania na podstawie art. 15zzx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W posiedzeniu wziął udział L. L.

11. Podczas posiedzenia wniesiono o dodanie w uzasadnieniu uchwały poprawki o treści: "W związku z niezłożeniem przez radnego L. L. pisemnych wyjaśnień, Komisja Rewizyjna zaprosiła radnego na posiedzenie w dniu [...] lutego 2022 r. w celu umożliwienia złożenia wyjaśnień w formie ustnej. W dniu [...] lutego 2022 r. radny L. L. wziął udział w posiedzeniu Komisji Rewizyjnej i został poproszony o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Poinformował kilkakrotnie, że mieszkał i mieszka na [...], ale nie wskaże adresu swojego zamieszkania. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w szczególności ustaleń Policji i oświadczenia właściciela mieszkania. Komisja Rewizyjna nie dała wiary wyjaśnieniom radnego i pozytywnie zaopiniowała uchwałę w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Dzielnicy [...], a tym samym zarekomendowała Radzie Dzielnicy wygaszenie mandatu z powodu utraty prawa wybieralności. Komisja Rewizyjna wobec braku podania adresu miejsca zamieszkania nie mogła podjąć działań zmierzających do jego weryfikacji".

12. L. L. stwierdził, że nie zgadza się z treścią powołanej poprawki, wskazując, że podczas posiedzenia komisji rewizyjnej wyjaśnił, iż przekazywał urzędowi wielokrotnie swój adres zamieszkania, który funkcjonuje w publicznych rejestrach. Oświadczył, że Urząd Dzielnicy [...] dysponuje jego adresem zamieszkania. W jego ocenie, jest to "brudna zagrywka" wobec radnego opozycji ze strony Przewodniczącego Rady i jakiekolwiek wyjaśnienia niewiele dadzą, ponieważ głosowanie będzie miało charakter polityczny.

13. Opisana wyżej poprawka do uzasadnienia projektu uchwały została przyjęta.

14. Następnie Rada podjęła powołaną na wstępie uchwałę nr [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego L. L.

III. Uchwała została wysłana do skarżącego na adres: ul.[...],[...]. Po powtórnym awizowaniu 7 marca 2022 r., 15 marca 2022 r. została zwrócona do nadawcy z adnotacją doręczyciela "zwrot – nie podjęto w terminie".

IV. L. L. 23 lutego 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady z [...] lutego 2022 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący stwierdził, że ponieważ Rada nie skierowała uchwały do jego miejsca zamieszkania uznaje, że termin zaskarżenia biegnie od ogłoszenia uchwały.

L. L. podniósł, że "notoria urzędowe – zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a. stanowią dowód szczególny". Wywiódł, że z protokołu posiedzenia wynika, że poinformował, iż urząd dysponuje jego adresem. Co więcej, jak stwierdził, okoliczność ta wynika także z decyzji Prezydenta [...]. Skoro zatem skarżący powołał się na "notoria urzędowe", a Rada nie zleciła już Policji ustalenia tych okoliczności, ani samodzielnie nie podjęła ustaleń w tym zakresie, ani nie skorzystała z dostępnych danych urzędowych, to zdaniem L. L. doszło do naruszenia obowiązku wyjaśnienia okoliczności, które wynikają z "notorii urzędowych", o których skarżący wspomniał.

Skarżący zauważył "na marginesie", że uchwała jest nieważna także z powodu oznaczenia terminu jej wejścia w życie, co jest sprzeczne z Kodeksem wyborczym.

V. Rada, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi organ uzasadnił, odwołując się do art. 384 § 1 Kodeksu wyborczego, z którego wynika, że od uchwały rady o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu.

Tymczasem, jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, skarga L. L. została wniesiona przed datą doręczenia tej uchwały, co czyni ją niedopuszczalną. Termin do wniesienia skargi otworzył się bowiem dopiero z momentem prawnie skutecznego doręczenia radnemu uchwały.

Argumentując za oddaleniem skargi, Rada odwołała się do opisanego wyżej przebiegu postępowania poprzedzającego podjęcie zaskarżonej uchwały. Jako niezrozumiały oceniła zarzut nieważności uchwały z powodu oznaczenia terminu jej wejścia w życie. Zauważyła, że uchwała nie jest aktem prawa miejscowego i nie podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a dzień wejścia jej w życie został oznaczony w sposób prawidłowy.

VI. W piśmie z 21 kwietnia 2022 r. pełnomocnik organu stwierdziła, że L. L. w trakcie sprawowania mandatu radnego nie podawał innego adresu zamieszkania niż wskazany w oświadczeniu majątkowym za 2020 rok. Informacja taka nie wpłynęła do Wydziału Obsługi Rady dla Dzielnicy [...], ani do innych komórek organizacyjnych Urzędu Dzielnicy [...].

VII. Przy piśmie z 27 kwietnia 2022 r. pełnomocnik organu złożył do akt sprawy odpis pisma Kierownika Zakładu Gospodarczego Osiedla [...] "[...]" w W. ([...]), w którym stwierdzono, że L. L nie jest mieszkańcem Osiedla [...]"[...]". Nie zawierał on również umowy najmu oraz nie występował jako lokator w zasobach mieszkaniowych administrowanych przez Zarząd Osiedla.

Adres:[...], [...] jest adresem, który L. L. podał w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga L. L. nie podlegała odrzuceniu jako wniesiona przed doręczeniem skarżącemu uchwały Rady Dzielnicy [...] z [...] lutego 2022 r. nr [...].

Zgodnie z art. 384 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1319 ze zm. – dalej powoływana jako "Kodeks wyborczy"), od uchwały rady o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3-5 i 7, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu.

Przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny wobec stron postępowania. Służą zapewnieniu stronie realizacji jej praw w toku prowadzonego postępowania, co oznacza w szczególności, że do momentu doręczenia stronie rozstrzygnięcia w jej sprawie nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia środka odwoławczego (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 901/21, z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1645/19, z 25 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2666/17 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z akt sprawy, zaskarżoną uchwałę wysłano do skarżącego pocztą na adres ul.[...],[...]. Przesyłka pocztowa po powtórnym awizowaniu 7 marca 2022 r., została zwrócona do nadawcy 15 marca 2022 r. z adnotacją doręczyciela "zwrot – nie podjęto w terminie".

Wskazany adres jest adresem, który L. L. podał w zeznaniu podatkowym za 2020 r., niemniej utrzymuje on, że nie jest to jego adres zamieszkania, zaś wpisanie adresu w [...] w deklaracji podatkowej było skutkiem omyłki, ponieważ w rzeczywistości mieszka w Dzielnicy [...]. W oświadczeniu majątkowym za 2020 skarżący podał adres: ul.[...],[...]. W skardze zarzuca m.in., że uchwała nie została doręczona na adres jego zamieszkania.

Z akt sprawy wynika również, że projekt zaskarżonej uchwały (druk nr [...]) stanowił załącznik do zawiadomienia o sesji Rady w dniu [...] lutego 2022 r. (druk nr [...]). Z protokołu sesji Rady w dniu [...] lutego 2022 r. wynika, że skarżący był na niej obecny. Projekt poprawki do projektu uchwały, który został przyjęty przed podjęciem uchwały, został odczytany. Sąd zapoznał się również z nagraniem z posiedzenia Rady (płyta DVD), podczas którego szczegółowo omówiono powody przedłożenia projektu uchwały pod głosowanie.

Ze skargi wynika, że treść zaskarżonej uchwały jest skarżącemu znana. L. L. stawia wobec niej konkretny zarzut dotyczący nieuprawnionego jego zdaniem ustalenia, że nie zamieszkuje stale na terenie Dzielnicy[...].

W świetle powyższego, Sąd nie stwierdził podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej powoływana jako "P.p.s.a."), jako niedopuszczalnej. Z pewnością nie można stwierdzić, że L. L. wniósł skargę przedwcześnie, czy "na wszelki wypadek". Jej odrzucenie w tej sytuacji stanowiłoby przejaw nadmiernego rygoryzmu procesowego, ograniczającego konstytucyjnie gwarantowane prawo strony do rozpoznania sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Skarga L. L. nie podlegała uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że stosownie do treści art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817), do wyborów do rady dzielnicy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu wyborczego dotyczące wyboru radnych do rady gminy w gminie liczącej powyżej 20 000 mieszkańców. Zgodnie z kolei z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, do radnych dzielnicy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące radnych gminy.

Zgodnie z art. 382 ust. 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. W myśl art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 2 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3, 5 i 7, stwierdza rada, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a i art. 11 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego wynika, że prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) oraz prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma w wyborach do rady gminy - obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy. W wyborach do organu stanowiącego obowiązuje zatem wymóg stałego zamieszkania na obszarze jednostki samorządu terytorialnego, w której dana osoba kandyduje, a następnie - w przypadku nabycia i objęcia mandatu - sprawuje mandat (tzw. cenzus domicylu).

Definicję "stałego zamieszkiwania" zawarto w art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego, który rozumie przez to pojęcie zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Definicja ta zbliżona jest do pojęcia miejsca zamieszkania osoby fizycznej, o którym mowa w 25 Kodeksu cywilnego - jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wynikającym z art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego czynnikiem wyróżniającym jest natomiast konieczność wskazania adresu w określonej miejscowości.

O miejscu zamieszkania zasadniczo decydują dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości pod wskazanym adresem (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania.

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (jednostki pomocniczej) może podjąć uchwałę o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, w przypadku gdy występuje tylko jedna z przesłanek polegająca bądź na samym zamieszkiwaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, bądź na samym zamiarze przebywania bez faktycznego zamieszkiwania. Postępowanie wyjaśniające powinno być dogłębne. Do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu konieczna jest bowiem pewność, że radny rzeczywiście utracił prawo wybieralności z powodu zmiany stałego miejsca zamieszkania. Uchwała w sprawie wygaszenia mandatu radnego powinna wskazywać okoliczności, które rada uznała za udowodnione oraz dowody, na których się oparła i przyczyny odmowy przypisania mocy dowodowej oświadczeniom, czy dokumentom, które zostały pominięte przy dokonywaniu ustaleń. Uzasadnienie uchwały powinno być na tyle szczegółowe i przekonujące, aby możliwa była ocena motywacji towarzyszącej radzie przy podejmowaniu uchwały. Trzeba bowiem mieć na względzie, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego oznacza wkroczenie w materię chronioną konstytucyjnie, jaką jest czynne i bierne prawo wyborcze. Do wygaśnięcia mandatu dochodzi na skutek zdarzeń, z którymi ustawa wiąże utratę mandatu uzyskanego w wyborach powszechnych. Zasadą jest, że im bardziej drastyczne (co do przedmiotu, zakresu, sposobu, czy skutków) jest wkroczenie władzy w materię podmiotowego prawa wyborczego, tym bardziej rygorystycznie, z punktu widzenia legalności, powinny być oceniane przesłanki ingerencji w to prawo (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2007 r. sygn. K 8/07, OTK ZU z 2007 r. nr 3A, poz. 26). Sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyborów powszechnych musi być więc zastosowana w sytuacji wystąpienia jednoznacznych - nie budzących wątpliwości - przesłanek, nakazujących wygaszenie takiego mandatu (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 3922/19 i z 6 września 2016 r. sygn. II OSK 1269/16 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając przesłankę decydującą o danym miejscu zamieszkania w postaci zamiaru przebywania, trzeba mieć na uwadze, że składnik mentalny (animus) nie może być oceniany wyłącznie na podstawie deklaracji lub zapewnień radnego. Aby zamiar przebywania był wiarygodny musi wyrażać się w postaci konkretnych sprawdzalnych zachowań, które będą jego potwierdzeniem. Nie wystarczy zatem w tej mierze jedynie złożenie oświadczenia, czy zapewnienia przez zainteresowaną osobę o tym zamiarze. Muszą temu oświadczeniu jeszcze towarzyszyć codzienne czynności faktyczne i prawne, które będą jego wyrazem (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 479/13, z 11 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2082/17 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, w pierwszym rzędzie należy zaznaczyć, że Rada Dzielnicy [...], przed podjęciem zaskarżonej uchwały, zapewniła skarżącemu realną możliwość złożenia wyjaśnień i przedstawienia wszystkich okoliczności i dowodów, które uzna za niezbędne dla obrony swojego podmiotowego prawa. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie dopełniono obowiązku wynikającego z art. 383 § 3 Kodeksu wyborczego, zgodnie z którym w przypadkach określonych w § 1 pkt 2, 3, 5 i 7 przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień.

Skarżący mógł złożyć pisemne wyjaśnienia w odpowiedzi na pismo Przewodniczącego Rady z 10 stycznia 2022 r., lecz nie skorzystał z tej możliwości. Wyjaśnienia złożone przez niego podczas posiedzenia Komisji Rewizyjnej w dniu [...] lutego 2022 r., a także stanowisko zajęte na posiedzeniu Rady, na którym podjęto zaskarżoną uchwałę, w żaden sposób nie podważają natomiast prawidłowości ustaleń poczynionych przed jej podjęciem.

Rada wykazała się skrupulatnością w ustaleniu kluczowej okoliczności sprawy, zwracając się o wyjaśnienia zarówno do Policji, jak i do właścicieli lokalu, który skarżący wskazał w oświadczeniu majątkowym, jako adres swojego zamieszkania oraz do spółdzielni mieszkaniowej, w której zasobach ten lokal się znajduje. Wszystkie podmioty, do których zwrócono się o wyjaśnienia zgodnie oświadczyły, że skarżący nie mieszka i nigdy nie mieszkał pod tym adresem. J. D. w piśmie z 19 stycznia 2022 r. oświadczyła ponadto, że L. L. osobiście zwrócił się do niej z prośbą o odbieranie korespondencji pod wskazanym adresem.

Skarżący, pomimo trzech możliwości wyjaśnienia wątpliwości co do zamieszkiwania na terenie Dzielnicy [...] nie zaprezentował jakiejkolwiek rzeczowej, wiarygodnej argumentacji, która mogłaby potwierdzić jego twierdzenie o zamieszkiwaniu na terenie tej dzielnicy. Przedstawiał wyłącznie ogólne twierdzenia, że mieszka na [...], zasłaniał się niechęcią do ujawnienia adresu zamieszkania ze względu na nagrywanie posiedzenia komisji, zarzucał polityczny charakter podjętych wobec niego działań, jednak ani razu – pomimo stworzenia mu ku temu realnej możliwości – nie wskazał adresu stałego zamieszkania na terenie Dzielnicy [...].

W skardze do Sądu L. L. odwołał się natomiast do "notorii urzędowych", niemniej nie wiadomo, skąd – poza twierdzeniem skarżącego – owe znane z urzędu okoliczności miałyby wynikać.

Wedle oświadczenia pełnomocnika organu z 21 kwietnia 2022 r., w trakcie sprawowania mandatu radnego L. L. nie podawał innego adresu zamieszkania niż wskazany w oświadczeniu majątkowym za 2020 rok. Informacja taka nie wpłynęła do Wydziału Obsługi Rady dla Dzielnicy [...], ani do innych komórek organizacyjnych Urzędu Dzielnicy [...]. Jak wynika z danych zamieszczonych w zbiorze PESEL (karta nr 67 akt sądowych), skarżący od prawie 10 lat jest na stałe zameldowany w [...] przy ul.[...], czyli pod adresem podanym w zeznaniu podatkowym, które legło u podstaw podjęcia wobec niego procedury wygaszenia mandatu. Wedle natomiast informacji ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców KRS (nr KRS [...]), pod tym samym adresem siedzibę ma spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...], w której skarżący pełni funkcję prezesa jednoosobowego zarządu.

Jakkolwiek dane o zameldowaniu i siedzibie zarządzanej przez skarżącego spółki mają charakter rejestracyjny i nie dowodzą tego, że L. L. stale zamieszkuje pod wskazanym adresem w [...], to stanowią dodatkowe potwierdzenie trafnych ustaleń organu, że z pewnością nie zamieszkuje on stale na terenie Dzielnicy [...].

W tym stanie faktycznym i prawnym należało uznać, że zaskarżona uchwała Rady Dzielnicy [...] z [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, została podjęta przy zaistnieniu przesłanek określonych w art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego i z właściwym uzasadnieniem.

Obowiązek zawarcia w projekcie uchwały terminu wejścia w życie uchwały wprost wynika z § 26 ust. 2 pkt 4 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. nr LXX/2182/2010 w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2018 r. poz. 8814 ze zm.). Oznaczenie terminu wejścia uchwały w życie w żaden sposób nie wpływa na to, że mocą art. 383 § 3 Kodeksu wyborczego, w przypadku skutecznego wniesienia skargi na uchwałę podjętą na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego następuje z dniem uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego oddalającego tę skargę.

Jakkolwiek Sąd oceniał zgodność z prawem zaskarżonej uchwały na dzień jej podjęcia, to biorąc pod uwagę adres podany w skardze L. L. za zasadne uznał przypomnieć, że przy piśmie z 27 kwietnia 2022 r. (karta nr 82 akt sądowych) do akt sprawy złożono odpis pisma Kierownika Zakładu Gospodarczego Osiedla [...]"[...]" z 22 kwietnia 2022 r. ([...]), w którym poinformowano Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...], że L. L. nie jest mieszkańcem Osiedla [...]"[...]", jak również nie zawierał umowy najmu oraz nie występował jako lokator w zasobach mieszkaniowych administrowanych przez Zarząd Osiedla.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.