Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1169/00
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2001-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 6
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lutego 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 5 ust. 1 pkt 6, art. 7 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126
law: Obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane.
Teza: 1. Jedną z podstawowych zasad Prawa budowlanego jest to, że obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich /art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./.

Przez osoby te w procesie budowlanym należy rozumieć zarówno sąsiadów inwestycji jak i inne osoby, które w związku z działalnością inwestycyjną mogą doznać ograniczeń.

2. W zakresie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich jest kwestia zapewnienia w sposób wystarczający tzw. cyrkulacji powietrza.

Zwarta zabudowa na stosunkowo niewielkim terenie może bowiem spowodować negatywne skutki w zakresie właściwej cyrkulacji powietrza a w konsekwencji - upośledzenie funkcji przewietrzenia zabudowy w danym terenie.

TEZY

1. Jedną z podstawowych zasad Prawa budowlanego jest to, że obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich /art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./.

Przez osoby te w procesie budowlanym należy rozumieć zarówno sąsiadów inwestycji jak i inne osoby, które w związku z działalnością inwestycyjną mogą doznać ograniczeń.

2. W zakresie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich jest kwestia zapewnienia w sposób wystarczający tzw. cyrkulacji powietrza.

Zwarta zabudowa na stosunkowo niewielkim terenie może bowiem spowodować negatywne skutki w zakresie właściwej cyrkulacji powietrza a w konsekwencji - upośledzenie funkcji przewietrzenia zabudowy w danym terenie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Mieczysława J., Kazimierza A. i Stefana F. na decyzję Wojewody D. z dnia 19 kwietnia 2000 r. (...) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; (...).


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 listopada 1996 r. Bożena S. zwróciła się do organu I instancji o wydanie pozwolenia na rozbudowę i modernizację budynku mieszkalnego.

Burmistrz Miasta i Gminy w S. decyzją z dnia 26 listopada 1996 r. (...) zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na rozbudowę i modernizację budynku mieszkalnego Bożeny S. według projektu indywidualnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Kazimierza A. Mieczysława J., Stanisława F. i Wiesława M. Wojewoda W. decyzją z 26 maja 1997 r. (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja powyższa Wojewody W. wskutek jej zaskarżenia przez Kazimierza A., Stefana F. i Mieczysława J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego została uchylona przez ten Sąd wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1998 r. II SA/Wr 767/97. W szczególności w motywach wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż podnoszone przez właścicieli sąsiednich nieruchomości zarzuty dotyczące ograniczenia dopływu światła, odległości między budynkami a także cyrkulacji powietrza nie zostały w ogóle rozpoznane i wyjaśnione przez organ odwoławczy.

Po otrzymaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda W. decyzją z dnia 12 sierpnia 1998 r. (...) uchylił decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w S. z dnia 26 listopada 1996 r. o pozwoleniu na budowę, nakazując organowi I instancji rozpatrzenie podnoszonych przez właścicieli sąsiednich nieruchomości zarzutów w tym ograniczenia dopływu światła, odległości między budynkami, cyrkulacji powietrza, zbytniego zagęszczenia zabudowy, niewłaściwej formy architektonicznej budynku jak również domniemanie wprowadzenia uciążliwej funkcji usługowej w budynku.

Następnie Bożena S. złożyła kolejny wniosek o pozwolenie na rozbudowę i modernizację budynku mieszkalnego a uczyniła to 23 września 1998 r.

Burmistrz Miasta i Gminy w S. po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia 28 września 1998 r. (...) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku przy ul. Ł. 33 w S.

Rozpatrując kolejne odwołanie Mieczysława J., Kazimierza A. i Stanisława F. od ww. decyzji Wojewoda W. decyzją z dnia 17 grudnia 1998 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zauważono, iż przesłanki z powodu których uchylono poprzednią decyzję nie zostały dostatecznie rozpoznane przez organ I instancji. Nie przeprowadzono dowodu, który pozwalałby na przyjęcie, iż projektowana rozbudowa i modernizacja budynku nie narusza art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane a tym samym interesów odwołujących się.

Postanowieniem z 6 maja 1999 r. Starosta S. zawiesił postępowanie z urzędu w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania przed organem nadzoru budowlanego w przedmiocie samowoli budowlanej w tej sprawie.

Postanowieniem z dnia 6 września 1999 r. (...) Wojewoda D. uchylił powyższe postanowienie i uznał za właściwy w sprawie organ architektoniczno-budowlany I instancji.

Decyzją z dnia 21 września 1999 r. (...) Starosta S. na podstawie art. 28, 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ - zatwierdził Bożenie S. projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę i modernizację budynku mieszkalnego do realizacji na działce nr 45 w S. AM.

Uzasadniając tę decyzję zaznaczono, iż po zebraniu dowodów i rozpatrzeniu sprawy ustalono, że: inwestor przedstawił analizę zacienienia terenu w dniach równonocy 21 marca i 21 września o godz. 8, 9, 10 i 12 wykonaną według linijki słońca MT. Z opracowania tego wynika, iż ograniczenie nasłonecznienia na działkach 35 i 37 miałoby miejsce nie dłużej niż do godziny 10 w dniach równonocy.

Podkreślono, że zgodnie z prawem budowlanym w zabudowie jednorodzinnej nie ustala się wymagań w zakresie zachowania odległości między budynkami. Dodano, iż inwestor dołączył do akt sprawy opinię rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych o zgodności projektu z wymogami ochrony przeciwpożarowej oraz opinię rzeczoznawcy ds. bhp oraz wymaganiami ergonomii. Decyzją z dnia 8 marca 1996 r. ustalono warunki zabudowy dla zamierzonej inwestycji wskazując na zgodność jej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Przypomniano także to, iż inwestor uzyskał pisemną zgodę właściciela działki nr 46 Wiesława M. na zbliżenie do granicy działki oraz wykonanie spadu dachu na jego stronę, zaś przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany nie przewiduje innej funkcji pomieszczeń niż mieszkalnej.

Konkludując zaznaczono, że zamierzona inwestycja nie narusza art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 Prawa budowlanego a projektowana rozbudowa jest zgodna z par. 12 ust. 2, par. 13, par. 57, par. 60 rozporządzenia z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli Mieczysław J. Kazimierz A., Stanisław F. domagając się jej uchylenia. Odwołujący w szczególności zakwestionowali analizę zacienienia, uznając ją za błędną i podającą nieprawdę, stąd też wnieśli o przeprowadzenie dowodu przez biegłego z zakresu budownictwa. Zanegowano także twierdzenie organu I instancji, iż w zabudowie jednorodzinnej nie ustala się wymagań w zakresie zachowania odległości między budynkami. Uznano, iż wadliwie przyjęto, że plan zagospodarowania przestrzennego dla miasta S. dla danego terenu przewiduje zabudowę mieszkaniowo-usługową lecz wyłącznie mieszkaniową.

Wojewoda D. decyzją z dnia 30 listopada 1999 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając tę decyzję podkreślono, iż zgodnie z przepisem art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane pozwolenie może być wydane wyłącznie temu kto złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy terenu. Decyzja z dnia 7 sierpnia 1996 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla spornej inwestycji obowiązywała do 30 sierpnia 1997 r. Tymczasem inwestor po uchyleniu przez Wojewodę W. decyzją z 12 sierpnia 1998 r. (...) wcześniejszego rozstrzygnięcia złożył w tej sprawie nowy wniosek o pozwolenie na budowę dnia 23 września 1998 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku w efekcie kolejnych decyzji Starosta S. decyzją z 21 września 1999 r. (...) udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę co zdaniem organu odwoławczego naruszyło przepis art. 32 ust. 4 pkt 1 prawa budowlanego. Dodatkowo w uzasadnieniu tym wyjaśniono, że organ I instancji błędnie interpretuje przepis par. 12 ust. 2 warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Uznano zaś, że projektowana rozbudowa zgodna jest z par. 12-13, par. 57 i par. 60 powołanego wyżej rozporządzenia.

Na skutek powyższej decyzji Bożena S. wycofała swój wniosek o wydanie pozwolenia na rozbudowę z 23 września 1998 r. pozostawiając w obrocie wniosek z 14 listopada 1996 r.

Decyzją z dnia 17 grudnia 1999 r. (...) Starosta S. umorzył postępowanie na rozbudowę i modernizację spornego budynku podjęte na podstawie wniosku z dnia 23 września 1998 r. wobec jego wycofania.

Decyzją z dnia 20 grudnia 1999 r. (...) Starosta S. na podstawie art. 28, 33 ust. 1, 34 ust. 4 i art. 36 Prawa budowlanego zatwierdził Bożenie S. projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę - w przedmiocie rozbudowy i modernizacji budynku mieszkalnego przy ul. Ł. 33 w S.

Od powyższej decyzji odwołali się Mieczysław J., Kazimierz A., Stanisław F. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołujący się podali, iż organ pierwszej instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i zbadaniu zarzutów winien w uzasadnieniu decyzji odnieść się do zarzutów wyjaśniając podstawę faktyczną i prawną decyzji oraz wyjaśnić stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia.

Podniesione przez odwołujących właścicieli sąsiednich nieruchomości zarzuty dotyczyły ograniczenia dopływu światła, odległości między budynkami, cyrkulacji powietrza, niezgodności podjętej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zbytniego zagęszczenia zabudowy przy budownictwie jednorodzinnym, niewłaściwej formy architektonicznej budynku jak również domniemania wprowadzenia działalności usługowej w podjętej inwestycji.

Wojewoda D. decyzją z dnia 19 kwietnia 2000 r. (...) na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach tego rozstrzygnięcia zauważono, iż w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę w obiegu prawnym pozostaje ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy w S. z dnia 7 sierpnia 1996 r. (...) i utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 25 września 1996 r. (...).

W decyzji tej ustalono na rzecz Bożeny S. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego o część mieszkalną na działce nr 45 położonej przy ul. Ł. 33 w S.

Prowadzone zaś dotychczas postępowanie w tej sprawie dotyczy wniosku o uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę. Sprawa ta była już kilkakrotnie rozpatrywana przez Wojewodę D. i Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we W.

W celu pełnego wykonania ustaleń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wobec naruszenia zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w celu zebrania dodatkowych ustaleń i dowodów.

Jak wynika z projektu zagospodarowania działki odległości rozbudowywanego budynku od granic sąsiednich nieruchomości wynoszą odpowiednio: 5,10 m od działki nr 42 przy ul. Ł. 35 /właściciel Kazimierz A./, 6,94 m i 4,10 m od działki nr 44 przy ul. P. 36 /właściciel Stefan F./ i w granicy z działką nr 46 przy ul. Ł. 31 /właściciel Wiesław M./.

Przedstawione odległości zgodne są z przepisem par. 12 ust. 4 pkt 1 warunków technicznych, który mówi o zachowaniu odległości zabudowy od granic działki co najmniej, dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworem okiennym lub drzwiowym - 4,0 m. Natomiast przepis par. 12 ust. 6 dopuszcza usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 1 lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy (...) i wymaga uzyskania pisemnej zgody jej właściciela.

Zgodę sąsiada - Wiesława M. - na budowę w granicy działki inwestor uzyskał jak również zgodę na spadek połaci dachowej w kierunku jego działki. Na takie usytuowanie budynku nie jest wymagana zgoda innych sąsiadów bowiem nie stanowi naruszenia ich interesów jako osób trzecich.

Rozpatrując dalej usytuowanie rozbudowywanego budynku pod kątem zacienienia sąsiednich obiektów również nie stwierdzono uchybień.

Przepis par. 13 ust. 1 warunków technicznych stanowi, iż odległość budynku mającego pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń z zachowaniem przepisów par. 57 i par. 60. Warunek ten uznaje się za spełniony jeżeli odległość od obiektu przesłaniającego jest: 1/ nie mniejsza niż jego wysokość dla obiektów przesłaniających o wysokości do 55 m włącznie.

Zróżnicowane wysokości projektowanego budynku oraz jego przesunięcie w stosunku do budynku przy ul. Ł. 35 i 37 spełniają warunek podany w pkt 1 warunków technicznych.

Podkreślono także, iż spełniony został warunek określony w par. 60 ust. 1 warunków technicznych stanowiący, iż pokój mieszkalny powinien mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godz. w dniach równonocy /21 marca i 21 września/ w godz. 8:00 - 16:00. Badanie nasłonecznienia przeprowadzono linijką słońca opracowaną przez prof. Mieczysława T.

Sporządzona przez uprawnionego architekta analiza nasłonecznienia wykazała, iż zacienianie budynku przy ul. Ł. 37 występuje w przedmiotowym okresie do godz. 9:00, a budynku przy ul. Ł. 35 do godz. 10:00; zatem jest zapewnione nasłonecznienie większe od wymaganego odpowiednio 7 i 6 godz. Zacienianie budynku przy ul. P. 36 w ogóle nie występuje.

Opracowana analiza nasłonecznienia przez uprawnionego specjalistę stanowi wystarczający dowód w przedmiotowej sprawie. Na skarżących spoczywa obowiązek udowodnienia oraz powołania biegłego w przypadku z niezgodzeniem się z przedstawionym przez inwestora opracowaniem.

Ponadto inwestor przedstawił projekt usytuowania rozbudowywanego budynku zaopiniowany pozytywnie przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Uznano, że nieprawdziwe są twierdzenia, że rozbudowa budynku dochodzi do samej granicy oraz, że obiekt pełnić będzie funkcję mieszkalno-usługową.

W projekcie budowlanym przedstawiono dokładnie funkcję poszczególnych pomieszczeń a pozwolenie na budowę jednoznacznie określa charakter obiektu.

Zarzut niezgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uznano także za bezzasadny i nie zasługujący na uwzględnienie. Powyższa sprawa jak wywodził organ II instancji była przedmiotem rozpatrywania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. i nie dopatrzono się uchybień przepisów prawa.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miasta S. stanowi prawo miejscowe i został uchwalony przez Radę Miejską uchwałą (...) z dnia 18 listopada 1994 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa W. nr 13 poz. 103 z dnia 15 grudnia 1994 r.

W oparciu o rysunek i tekst planu ustalono, że przedmiotowy teren /Dz.U. nr 45 przy ul. Ł. 33 jak i działki sąsiednie/ znajduje się w jednostce strukturalnej oznaczonej symbolem 133 MN/U gdzie zapisano : stan istniejący - teren zabudowy mieszkaniowo-usługowej, ogrody działkowe i zieleń nieurządzona; stan projektowany - zabudowa mieszkaniowo-usługowo. Porządkowanie i uzupełnienia zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi. Zmiany wymagają planu realizacyjnego. Strefa "K" ochrony krajobrazu.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie określa wskaźnika zabudowy działek, zatem przedmiotowa rozbudowa budynku przy spełnieniu warunków określonych przepisami prawa budowlanego oraz przepisami wykonawczymi do tego prawa i Polskimi Normami jest zgodna z prawem. Zgodnie z bowiem z art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Mieczysław J., Kazimierz A. i Stefan F. domagali się jej uchylenia.

Jak zaznaczyli podnoszone przez nich zarzuty dotyczą ograniczenia dopływu światła, odległości między budynkami, cyrkulacji powietrza, niezgodności podjętej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zbytniego zagęszczenia zabudowy przy budownictwie jednorodzinnym, niewłaściwej formy architektonicznej budynku jak również domniemania wprowadzenia działalności usługowej w podjętej inwestycji, co kłóci się z przeznaczeniem terenu pod budownictwo jednorodzinne. Ponieważ zaskarżona decyzja pomija te zarzuty i nie zawiera wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących sprawy, powinna ulec uchyleniu. W szczególności - organ wydający decyzję winien ustosunkować się do zarzutów przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione i przytoczyć dowody, na których się oparł oraz wskazać przyczyny, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej a także dlaczego nie uznał zasadności argumentów skarżących.

Zdaniem skarżących twierdzenie organu wydającego zaskarżoną decyzję, że inwestor przedstawił analizę zacienienia terenu, z której wynika, że ograniczenie nasłonecznienia na działkach nr 35 i 37 miałoby miejsce nie dłużej niż do godziny 10 w dniach równonocy, jest znacznym spłyceniem zagadnienia. Przedstawiona analiza jest całkowicie błędna i podaje nieprawdę. Ograniczenie nasłonecznienia na sąsiednich działkach jest znacznie dłuższe niż podaje inwestor i wydanie w tych warunkach pozwolenia na budowę jest niezgodne z zasadami budownictwa a zwłaszcza art. 5 ust. 1 lit. "b" ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/.

Kolejnym zagadnieniem kwestionowanym przez skarżących jest prawidłowość zastosowania par. 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i usytuowanie, odnoszącego się do zachowania prawidłowych odległości pomiędzy budynkami. I tak jak zaznaczono dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m. Odległość ta nie została jednak zachowana albowiem budynek postawiono w odległości 3,8 m od granicy działki.

Zdaniem skarżących budynek usługowy uznany za uciążliwy dla otoczenia przez organ właściwy w zakresie ochrony środowiska lub przez właściwego państwowego terenowego inspektora sanitarnego, a także stodoła i budynek inwentarski nie mogą być sytuowane przy granicy działki budowlanej jako sąsiadujące bezpośrednio z budynkiem mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej.

Organ wydający decyzję, zdaniem skarżących, nie wziął pod uwagę także innych zasad wynikających z prawa cywilnego, zgodnie z którymi nie można czynić ze swego prawa użytku, które byłyby sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego /art. 5 zdanie pierwsze kodeksu cywilnego/. Otóż ich zdaniem, inwestor narusza powyższy przepis nieustannie rozbudowując swój dom w sposób lekceważący prawa sąsiadów, gdyż rozbudowa i modernizacja jego budynku zasłania im światło w domach i dochodzi do samej granicy ich nieruchomości.

Ponadto plany rozbudowy idą w kierunku zabudowy mieszkaniowo-usługowej, co jest dodatkową uciążliwością dla sąsiednich posesji.

Wydanie decyzji o rozbudowie i nadbudowaniu istniejącego budynku na działce 350 m2 powiększyło ww. zabudowę o 130 procent co spowodowało zajęcie prawie całej działki pod budowę.

Jak zauważają w skardze zdaniem organu wydającego decyzję - inwestor uzyskał pisemną zgodę właściciela działki nr 46 Wiesława M. na zbliżenie do granicy działki co jest zdaniem tego organu wystarczającym warunkiem dla wydania pozwolenia na budowę. Zupełnie pominięto natomiast w tej decyzji zgodę pozostałych trzech sąsiadów, którzy tej zgody nie wydali. Nie został zatem spełniony według skarżących ustawowy warunek przewidziany w obowiązujących przepisach albowiem inwestor nie uzyskał zgody skarżących - pozostałych właścicieli co już jest wystarczającym powodem do uchylenia przedmiotowej decyzji.

Strona przeciwna odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do zapisu art. 51 powołanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie jest związany granicami skargi.

Przepis art. 51 ustawy o NSA umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

W rozpoznawanej sprawie w zasadzie przy uwzględnieniu powyższej normy prawnej Sąd uwzględnił wniesioną skargę.

Zauważyć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie jest decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i wydająca pozwolenie na budowę dla Bożeny S. w zakresie rozbudowy i modernizacji budynku mieszkalnego do realizacji na działce nr 45 w S. przy ul. Ł. 33.

Wydając decyzję w powyższym zakresie dopuszczono do usytuowania planowanego obiektu w granicy z działką 46, której właściciel Wiesław M. udzielił pisemnej zgody inwestorowi na takie usytuowanie a w ocenie organów orzekających działanie to zgodne jest z par. 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /t.j. Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140 ze zm./.

Przepis par. 12 ust. 6 powołanego wyżej rozporządzenia dopuszczał usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej niż 3 m dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i uzyskania pisemnej zgody jej właściciela /podkreślenie Sądu/.

Jednakże stwierdzić należy, iż Trybunał Konstytucyjny w dniu 5 marca 2001 r. wydał wyrok /P 11/00/ stwierdzający, iż "par. 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /t.j. Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140 ze zm./ w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej jest niezgodny z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/".

Powstaje zatem zagadnienie - jakie skutki prawne dla rozpoznawanej sprawy wywołał wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Otóż podkreślić trzeba przede wszystkim, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczną decyzję administracyjną lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w innych przepisach właściwych dla danego postępowania.

W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji.

Z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie albowiem par. 12 ust. 6 omawianego rozporządzenia stanowi jedną z podstaw wydania kwestionowanych decyzji.

Mocno zaakcentować trzeba, iż zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis par. 12 ust. 6 omawianego rozporządzenia w opisanym zakresie utracił moc z chwilą ogłoszenia wyroku w Dzienniku Urzędowym tj. 16 marca 2000 r. /Dz.U. nr 17 poz. 207/. Wyrok ten wprawdzie zapadł już po wydaniu zaskarżonych w tej sprawie decyzji ale przed rozpoznaniem przedmiotowej skargi przez Sąd administracyjny. Zauważyć zatem należy, iż Sąd administracyjny rozpoznając wniesioną skargę jest związany powołanym wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Tym samym Sąd badając legalność zaskarżonych decyzji nie może do stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosować jako podstawy rozstrzygnięć organów administracji par. 12 ust. 6 omawianego rozporządzenia w zakresie wymogu uzyskania zgody, właściciela sąsiedniej działki na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki albowiem przepis ten utracił w tym zakresie moc obowiązującą.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. P 11/00 nie stoi na przeszkodzie w wydaniu prawidłowej decyzji albowiem o usytuowaniu budynku na gruncie, np. w granicy nieruchomości należy rozstrzygnąć w decyzji o pozwoleniu na budowę przy uwzględnieniu wszystkich przesłanek rozstrzygnięcia w tym przesłanek, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.

Wskazać należy ponadto, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego art. 145 a stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą na podstawie którego wydana została decyzja /par. 1/ oraz, że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego /par. 2/. Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności danego aktu prawnego /podstawy decyzji administracyjnej/ jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowienia.

Stosownie natomiast do art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ decyzja podlega uchyleniu gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem, jak wykazano powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego /przesłanką wznowieniową/ to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Niezależnie od podniesionych wyżej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego albowiem z naruszeniem art. 7 i 77 par. 1 Kpa i 80 Kpa organy orzekające w sprawie nie dopełniły obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę prawidłowości udzielenia pozwolenia na rozbudowę i modernizację budynku mieszkalnego położonego w S. przy ul. Ł. 33.

Jedną z podstawowych zasad Prawa budowlanego jest to, że obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich /art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane/.

Przez osoby te w procesie budowlanym należy rozumieć zarówno sąsiadów inwestycji jak i inne osoby, które w związku z działalnością inwestycyjną mogą doznać ograniczeń.

Z zapisu art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane wynika, iż ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności zapewnienie dostępu do drogi publicznej, ochronę przed pozbawieniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie, ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby.

Wyliczenie powyższe nie jest wyliczeniem pełnym o czym świadczy słowo "w szczególności" zawarte w tym uregulowaniu.

Skarżący w toku całego postępowania podnosili, iż realizacja planowanego obiektu przez inwestora zajmie prawie całą działkę pod budowę i przybliża ich domy mieszkalne do siebie przez co nie będą zachowane odległości między budynkami, nastąpi nadmierne zagęszczenie zabudowy oraz ograniczenie dopływu światła dziennego do ich mieszkań a także zaburzona zostanie cyrkulacja powietrza.

Kwestia dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi została wyjaśniona poprzez przeprowadzenie dowodu z tzw. linijki słońca.

W zakresie odległości pomiędzy budynkami przeprowadzono wywód prawny we wstępnej części tego uzasadnienia w szczególności odnosząc się do zapisu par. 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 marca 2001 r. P 11/00.

Natomiast zauważyć należy, iż w zakresie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich jest niewątpliwie kwestia tzw. cyrkulacji powietrza. Zwarta zabudowa na stosunkowo niewielkim terenie zdaniem skarżących może spowodować negatywne skutki w zakresie ewentualnego zakłócenia ciągu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poza zakresem oceny organów orzekających w sprawie pozostała właśnie sprawa prawidłowej cyrkulacji powietrza na spornym terenie, po zrealizowaniu planowanego projektu. Mimo, iż wcześniejszy wyrok NSA nakazywał zbadać tę kwestię a i sam organ odwoławczy w toku długiego przecież postępowania w tej sprawie, wydając decyzje kasacyjne między innymi w dniu 12 sierpnia 1998 r. (...) czy też w dniu 17 grudnia 1998 r. wskazał na potrzebę wyjaśnienia podnoszonych przez właścicieli sąsiednich nieruchomości zarzutów w tym w szczególności odnoszących się do właściwej cyrkulacji powietrza i zbytniego zagęszczenia zabudowy.

Postępowanie w tym zakresie jednakże nie zostało przeprowadzone, nie wykazano czy nie wystąpią negatywne skutki w tym zakresie.

Dlatego też w tej części zarzucono organom naruszenie art. 7,art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa gdyż mimo obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie uczyniono tego.

Uchybienia te wpłynęły w sposób istotny na wynik sprawy stąd też, jako stanowiące inne naruszenie przepisów postępowanie określone w art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nakazywały Sądowi i z tego powodu uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Dotąd powiedziane nakazywało na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzec jak w sentencji.