Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 179/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1,  art. 11 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa, przez Miasto L., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa , położonej w L. przy ul. [...] (bez numeru) , opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] jako działki nr [...] i nr [...] , w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr 7985 , prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. w L. - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych - utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie w celu stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] (bez numeru) opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] jako działki nr [...] i nr [...] , w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] . Organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała w zasobie Państwowego Funduszu Ziemi, co potwierdza archiwalny wypis z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. oraz karta inwetaryzacyjna nieruchomości nr [...].

Wojewoda [...] powołując plan zagospodarowania przestrzennego, obowiązujący w dniu 27 maja 1990 r., zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] marca 1977 r. (Dz.U. RN Miasta L. z [...] r. Nr [...] poz. [...]) wraz ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1988 r. (Dz.U. RN Miasta L. z [...] r. Nr [...] poz. [...]) wskazał, że działki nr [...] i [...] znajdowały się na terenach koncentracji produkcji szklarniowej.

Wojewoda [...] podkreślił, powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 1998 r., sygn. akt I S.A. 1285/97, że dla celów komunalizacji podstawowe znaczenie ma funkcja, jaką dla określonej nieruchomości wyznacza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Wojewoda [...] powołał art. 461 Kodeksu Cywilnego, który stanowi, iż nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

W świetle tych ustaleń organ I instancji uznał, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła nieruchomość rolną, wchodzącą w skład Państwowego Funduszu Ziemi i z tego względu, na mocy art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) nie podlega komunalizacji.

Wojewoda [...] wskazał, że spis inwentaryzacyjny mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmujący nieruchomość określoną w załączonej karcie był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Prezydenta Miasta L., w okresie od dnia 12 czerwca 2007 r. do dnia 12 lipca 2007 r.

Wojewoda [...] decyzją nr [...], z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa, przez Miasto [...], prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa , położonej w L. przy ul. [...] (bez numeru) , opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] jako działki nr [...] i nr [...] , w obrębie [...].

Od tej decyzji odwołanie złożył Prezydent Miasta L., kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące pozostawania przedmiotowej nieruchomości w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi wobec ich leśnego (a nie rolniczego) charakteru.

W ocenie skarżącego ustalenia organu dotyczące rolnego charakteru spornych gruntów, są błędne. Wskazał, że w dniu 27 maja 1990 r., jak również obecnie, nieruchomość stanowiła tereny leśne, co potwierdzają sporządzone przez Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. archiwalne oraz aktualne wypisy z rejestru gruntów. Charakter leśny przedmiotowych gruntów potwierdzają też zdjęcia lotnicze, według stanu na 1993 rok (załącznik 11) i według stanu na 2007 rok (załącznik nar 2). Nie można, zdaniem skarżącego jako dowodu w sprawie uznać pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z dnia 27 lutego 2009 r., w którym stwierdzono, iż "działki prawdopodobnie były przeznaczone pod tereny koncentracji produkcji szklarniowej".

Zdaniem skarżącego powołany w uzasadnieniu decyzji art. 461 k.c. określa definicję nieruchomości rolnych i z tego przepisu wynika, że opisany na wstępie teren nie miał rolniczego charakteru, lecz był terenem leśnym znajdującym się w dniu 27 maja 1990 r., jako nie oddany w zarząd, użytkowanie, czy użytkowanie wieczyste, we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. – zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym przed 27 maja 1990 r. - na mocy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. nr 3 poz. 132 ze zm.) istniał, utworzony tym dekretem, Państwowy Fundusz Ziemi. W jego skład wchodziły, z mocy samego prawa, państwowe nieruchomości rolne (w tym zabudowane) nie tylko pochodzące z reformy rolnej, ale także uzyskiwane przez Skarb Państwa z innych tytułów. Organ odwoławczy podniósł, że istotne znaczenie dla oceny "rolnego" charakteru gruntu miały postanowienia art. 33 ustawy z 1984 r. o planowaniu przestrzennym, obowiązującym w dacie komunalizacji. W świetle tego przepisu , miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowił podstawę gospodarki gruntami. Oznacza to , że o przeznaczeniu gruntu na określony cel w danej jednostce osadniczej decydował plan zagospodarowania przestrzennego (stanowiący akt prawa miejscowego).

Organ odwoławczy podniósł, ze z akt postępowania administracyjnego wynika, iż działki nr [...] i [...] znajdowały się na terenach koncentracji produkcji szklarniowej , mając tym samym charakter rolny ze względu na postanowienia art. 46 (1) k.c.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej obowiązywała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. Nr 63 , poz. 494 ze zm.). Zgodnie z jej postanowieniami państwowe lasy i grunty leśne wraz z ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego stanowiły państwowe gospodarstwo leśne , nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa, jako naczelny organ administracji rządowej (art. 1 w zw. z art. 6 ustawy). Za lasy w rozumieniu przepisów ustawy z 1949 r. uważa się grunty leśne wraz z drzewostanem . Za grunty leśne uważa się grunty: a/ które w chwili wejścia w życie ustawy znajdowały się pod uprawą leśną, b/ które w chwili wejścia w życie ustawy z mocy poprzednio obowiązujących przepisów powinny znajdować się pod uprawa leśna , a na których do tego czasu nie została dokonana trwała zmiana uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania, c/ które zostały przeznaczone pod uprawę leśną (art. 5 ustawy). Grunty takie , skoro służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organu administracji rządowej (Ministra Rolnictwa), nie podlegały komunalizacji w trybie art. 5 ust. l ustawy wprowadzającej.

Zdaniem organu odwoławczego brak jest dowodów świadczących o tym , że sporne działki stanowiły grunt leśny i wchodziły do zasobu Państwowego Gospodarstwa Leśnego, ale i w takim przypadku podlegałaby wyłączeniu spod komunalizacji.

Wobec powyższego organ odwoławczy przyjął, iż sporne mienie w dniu 27 maja 1990 r. pozostawało w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi i na podstawie art. 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy wprowadzającej nie podlegało komunalizacji w trybie określonym w art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Prezydent Miasta L. działający w imieniu Gminy L.

Skarżący zaskarżył decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z powodu jej niezgodności z prawem, tj. naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późno zm.) i wnosił o uchylenie w całości zarówno jej, jak i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].

Skarżący w uzasadnieniu skargi podkreślił, że wbrew stanowisku Krajowej Komisji

Uwłaszczeniowej, charakter leśny spornych gruntów potwierdzają znajdujący się w aktach sprawy archiwalny wypis z rejestru gruntów, sporządzony przez Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, według stanu na dzień 27 maja 1990 r. oraz mapa prawna Nr [...].

Skarżący wskazał, ze że na terenie L. znajdują się znaczne obszary leśne, które nie wchodziły do zasobu Państwowego Gospodarstwa Leśnego. W tym na przykład największy miejski kompleks leśny w Europie, stanowiący Las L. o pow. ponad [...] ha, który został w całości skomunalizowany na rzecz gminy Miasto L.

Z tego powodu, skarżący nie zgadza się z tezą przedstawioną przez Krajową Komisją Uwłaszczeniową, iż jeżeli nawet rzeczone grunty miały charakter leśny to i tak nie podlegały komunalizacji, jako wchodzące do zasobu Państwowego Gospodarstwa Leśnego.

Reasumując skarżący stwierdził, że nie można jako dowód w sprawie uznawać pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z dnia 27 lutego 2009 r., w którym stwierdzono, iż "działki prawdopodobnie były przeznaczone pod tereny koncentracji produkcji szklarniowej", a z pewnością według stanu faktycznego, istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła teren leśny. Teren ten nie został przekazany na rzecz Dyrekcji Lasów Państwowych, a zatem jako należący w tym dniu do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego winien podlegać komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy Miasto L. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.)

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi wobec jej niezasadności.

Zgodnie z art. 5 ust.1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin, o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej.

Organ orzekający w sprawie komunalizacji z mocy prawa musi badać, czy na dzień wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r., tj. 27 maja 1990 r., zaistniały zarówno przesłanki wynikające z art. 5 ust. 1, jak również, czy nie ma przeciwwskazań do komunalizacji, o jakich mowa w art. 11 ust. 1 tej ustawy.

Stosownie do treści art. 11 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ( ... ), mienie, o którym mowa w art.5 ust.1-3 nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do Państwowego Funduszu Ziemi.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nabycia przez Gminę prawa własności nieruchomości, ponieważ jest to nieruchomość należąca do Państwowego Funduszu Ziemi i jako taka wyłączona jest z komunalizacji z mocy art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

A mianowicie z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała w zasobie Państwowego Funduszu Ziemi. Potwierdza to archiwalny wypis z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r.

Należy zwrócić uwagę, ze w myśl art. 33 ustawy z 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1989 r. Nr 17, poz. 99) obowiązującej w dacie komunalizacji z mocy prawa miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowi podstawę gospodarki gruntami. Oznacza to, że o przeznaczeniu gruntu na określony cel w danej jednostce osadniczej decyduje plan zagospodarowania przestrzennego (stanowiący akt prawa miejscowego). Sporna nieruchomość jak wynika z pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w L. z dnia 27 lutego 2009 r., po zbadaniu treści planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta L. z dnia {...] marca 1977 r. (Dz.U. RN Miasta L. z {...] r. Nr [...] poz. [...]) wraz ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1988 r. (Dz.U. RN Miasta L. z [...] r. Nr [...] poz. [...) stwierdziła, że działki nr [...] i [...] prawdopodobnie znajdowały się na terenach koncentracji produkcji szklarniowej.

Należy mieć na uwadze postanowienie art. 91 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Przepis ten stanowi, że grunty państwowe położone na obszarach miast, przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, nie oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste wchodzą w skład Państwowego Funduszu Ziemi. Przedmiotowa działka spełnia te wymogi.

Archiwalny wypis z rejestru gruntów potwierdza, że na dzień 27 maja 1990 r. władającym działkami [...] i [...] ( d. nomenklatura prawna [...]) był Państwowy Fundusz Ziemi.

Organ nie wykazał, ze treść tego dokumentu potwierdza nieprawdę.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późno zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.