Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 704/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2011 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej: "spółka", "skarżąca") na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2013 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej (zwana dalej: "płatność RŚ") na rok 2011 dla [...] spółka z o.o., której skarżąca jest następcą prawnym.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] maja 2011 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (zwana dalej: "[...] sp. z o.o.") złożyła wniosek o przyznanie płatności RŚ na rok 2011 w ramach: pakietu 2 (rolnictwo ekologiczne) wariant 2.1 - uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) - do powierzchni [...] ha i 2.3 - trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) - do powierzchni [...] ha; pakietu 3 (ekstensywne trwałe użytki zielone) wariant 3.1.1.- ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - do powierzchni [...] ha; pakietu 6 (zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie) wariant 6.1 - produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych - do powierzchni [...] ha.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. (data nadania) do organu I instancji wpłynął wniosek [...] spółka z o.o. z siedzibą w B. (zwana dalej: "[...] sp. z o.o."), o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności RŚ na 2011 rok prowadzonego dla [...]. Po rozpoznaniu ww. wniosku Kierownik ARiMR decyzją nr [...] odmówił [...] sp. z o.o. przyznania wnioskowanej płatności wskazując, iż wobec zakończenia (decyzja z dnia [...] marca 2012 r.) postępowania na wniosek [...] sp. zo.o., [...] sp. z o.o. nie ma możliwości wstąpienia w jej miejsce do postępowania w sprawie przyznania płatności RŚ na 2011 rok.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik ARiMR, po rozpoznaniu wniosku [...] sp. z o.o. (podkreślenie Sądu), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności RŚ na rok 2011 w ramach pakietów : pakiet 2 (rolnictwo ekologiczne) wariant 2.1 - uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) - na powierzchni [...] ha i wariant 2.2 - trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) - na powierzchni [...] ha; pakiet 3 (ekstensywne trwałe użytki zielone) wariant 3.1.1- ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - na powierzchni [...] ha; pakiet 6 (zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie) wariant 6.1- produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych - na powierzchni [...] ha; oraz odmówił ww. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011.

Uzasadniając częściowe umorzenie postępowania organ I instancji wskazał, że nastąpiło ono ze względu na skuteczne wstąpienie innego podmiotu ([...] sp. z o.o.) do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności RŚ na rok 2011 prowadzonego dla [...] sp. z o.o. Odmowę zaś przyznania wnioskowanej płatności organ I instancji uzasadnił ustaleniem, że w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, ww. sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności RŚ, a w związku z tym płatności takowej należy odmówić zgodnie z regulacją § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowidskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem RŚ") w związku z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 r., dalej jako "rozporządzenie 65/2011").

Rozstrzygnięcie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora ARiMR nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., zaś wniesiona na ww. decyzję skarga do sądu administracyjnego skutkowała wydaniem w dniu 20 marca 2014 r. wyroku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 60/14 uchylającego zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.

Następnie Kierownik ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427, zwana dalej: "ustawą ONW"), § 2 ust. 1, § 14 ust. 1, 2 i 3, § 23 ust. 1, § 25 ust. 1 rozporządzenia RŚ, § 4 rozporządzenia zmieniającego ww. rozporządzenie z dnia 10 marca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 55, poz. 289), art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") orzekł o odmowie przyznania [...] sp. z o.o. (podkreślenie Sądu) płatności RŚ na 2011 rok z wniosku transferowego.

Odmowę przyznania wnioskowanej płatności organ I instancji uzasadnił dokonanym ustaleniem, że [...] sp. z o.o. nie spełnia warunków przyznania przedmiotowej płatności z § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚ, w związku ze stworzeniem przez producenta rolnego sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję [...] sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, iż w sprawie zaniechano analizy, czy można wstąpić

w miejsce poprzedniego posiadacza gruntów po zakończeniu roku, którego dotyczył wniosek. Skutki tej analizy mogą być doniosłe dla niniejszego postępowania

z ewentualnym jedynie formalnym rozstrzygnięciem lub koniecznością ustalenia stanu faktycznego w stosunku do poprzedniego posiadacza gospodarstwa. Jednocześnie wniosła o włączenie do akt sprawy dokumentacji złożonej w odpowiedzi na wezwania

w przedmiocie posiadania i użytkowania gospodarstwa, wykonywania prac rolnych

w postępowaniach za lata 2007 – 2011 przez [...] sp. z o.o., w tym dokumentów księgowych i sprawozdań finansowych. Nadto o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych przezeń świadków na okoliczność posiadania gospodarstwa rolnego

i prowadzenia działalności rolniczej.

Uzupełniając złożone odwołanie, pismem z [...] marca 2014 r. reprezentant [...] sp. z o.o. wskazał, iż nastąpiło przejęcie ww. podmiotu – [...] sp. z o.o. przez [...] sp.

z o.o.

Powołaną na wstępie decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor ARiMR działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Podstawę negatywnego dla spółki rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że nie była ona posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚ, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem, do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz przepisów określających procedurę przyznania płatności RŚ w sytuacji przejęcia posiadania gospodarstwa rolnego (§ 23 ust. 1 – 4 i § 25 ust. 1 -3 rozporządzenia RŚ) organ odwoławczy stwierdził, że wniosek transferowy złożony przez [...] sp. z o.o., należy rozpatrywać w korelacji z ustaleniem uprawnień do płatności, o które wnioskował przekazujący grunty, czyli [...] sp. z o. o. Nie wystarczającym jest bowiem spełnienie formalnych warunków, dotyczących wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności

w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa. Kluczowym elementem

w zakresie przeniesienia uprawnień do płatności na rzecz przejmującego gospodarstwo rolne jest wypełnianie przesłanek warunkujących otrzymanie płatności przez przekazującego.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż w odwołaniu sformułowano zarzut braku rozważenia przez organ I instancji, możliwości wstąpienia do toczącego się postępowania na miejsce przekazującego, po zakończeniu roku obrotowego, którego dotyczył pierwotny wniosek. Jednak kwestia ta została jednoznacznie wyjaśniona w prawodawstwie zarówno wspólnotowym, jak i krajowym. Zdaniem organu odwoławczego nie sposób uznać, że spółka posiadała grunty rolne w rozumieniu rozporządzenia RŚ. Posiadanie w świetle tego rozporządzenia należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, nie zaś prawo własności tych działek.

Zatem wyłączone jest uznanie za posiadacza osoby, która legitymuje się, co prawda, tytułem prawnym do władania rzeczą, ale uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która choć ma tytuł prawny do władania rzeczą, nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą.

Podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą

w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Ustawodawca ustanowił limit wsparcia, zakreślony ilością hektarów zgłoszonych w ramach konkretnych działek rolnych do płatności.

Wskazał następnie, że stroną niniejszego postępowania jest spółka ([...] sp.

z o.o., będąca następcą prawnym [...] sp. z o.o.), która wystąpiła o wstąpienie do postępowania w zakresie płatności RŚ na miejsce [...] sp. z o.o. W związku

z powyższym kluczowe znaczenie dla przyznania płatności miało ustalenie czy zarówno podmiot przekazujący jak i podmiot przejmujący jest istotnie producentem rolnym

w rozumieniu wyżej wymienionych przepisów. Koniecznym było zatem ustalenie czy [...] sp. z o. o. rzeczywiście posiadała zgłaszane gospodarstwo rolne oraz czy [...] sp.

z o.o. przejęła opisane gospodarstwo.

Odnosząc się do struktury własnościowej wskazał, iż wspólnikami [...] sp. z o.o. są [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. (wspólnikami obu tych spółek są P. M. i D. M.). Natomiast wspólnikami przekazującej [...] sp. z o.o. są P. M. i R. M. P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 90 podmiotów (stan bieżący), w tym spółek cywilnych i spółek z o.o., które zostały zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębne podmioty. Prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą [...] oraz jest właścicielem [...] S.A. Ponadto P. M. i R. M. pozostający wówczas w związku małżeńskim posiadali dwa odrębne numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Ww. utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami oraz 66 spółek cywilnych i z o.o., w których jedno z nich jest wspólnikiem. Również D. M. (syn R. i P. M.) został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 31 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P. M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich ([...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu kolejnych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez ww. osoby w 2012 r.

Z umów spółek cywilnych oraz z odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez wymienione wyżej osoby P. M., R. M. oraz ich syna D. M. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółki albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. W dacie wydania niniejszej decyzji P. M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

W decyzji zwrócono uwagę, iż podmioty ubiegające się o płatności w 2011 r.,

w których wspólnikiem (bezpośrednio lub pośrednio) byli P., R. oraz D. M., prowadzili działalność pod powtarzającymi się adresami siedzib, tj. ul. Ż. [...] w B. (tożsamy z adresem zamieszkania P. M. oraz D. M.), ul. K. [...] w B. oraz F. [...]. Ponadto w 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2012 r. wskazane zostało jedno konto bankowe w [...] Banku należące do P. M. i jego syna D. M., na które miałyby zostać przekazywane wnioskowane płatności. Wymieniony numer konta figuruje także w ewidencji producentów przy [...] sp. z o.o., jak również [...] sp. z o.o.

Również organizacyjnie wymienione podmioty nie wykazywały odrębności

i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M.

Zaznaczono także, że złożenie przez P. M. jednego wniosku o przyznanie płatności RŚ do powyższych pakietów i deklarowanych do nich powierzchni (do powierzchni [...] ha w pakiecie 2 oraz do powierzchni [...] ha w pakiecie 3) to przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składa 77 odrębnych wniosków. Tym samym zawiązywanie przez P. M. wielu spółek cywilnych i z o.o., i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, miało na celu uzyskanie wyższych kwot płatności, i nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów dotyczących przyznania płatności.

Nowo utworzone w 2012 r. podmioty do których należy także skarżąca mają tych samych wspólników, te same adresy siedzib, tego samego prezesa oraz wskazują to samo konto jako właściwe do przelewu środków.

Wskazał jednocześnie, że z protokołu zlecenia wykonania usług rolniczych z dnia [...] kwietnia 2011 r., wynika, że P. M. jako wspólnik [...] sp. z o.o., za pośrednictwem pełnomocnika M. P. zlecał wykonywanie prac rolnych P. M., właścicielowi firmy [...] Materiał siewny pochodził od P. M. (WZ z dnia [...] kwietnia 2011 r.). Z kolei dokumenty (obmiaru produkcji roślinnej, ewidencji sprzedaży, protokoły likwidacji produkcji roślinnej) z 2011 r. wskazują, że zlikwidowano więcej płodów rolnych niż zebrano. Jako główną przyczynę likwidacji plonów wskazano utratę wartości użytkowych zielonki i siana. M. P. działała zarówno dla przekazującego (protokoły z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej oraz likwidacji produkcji roślinnej) jak i dla firmy [...], wykonującej usługi rolnicze dla przekazującego (powykonawczy raport usług 2011 dla [...] sp. z o.o.). Poza P. M. występują inne osoby pracujące w spółkach: M. P., M. D., M. P., nie mniej jednak działały one na zlecenie wspólników tj. m.in. P. M.

Dołączony protokół nr [...] z dnia [...] października 2011 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek. Zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia przesłanek do otrzymania płatności RŚ. Ponadto, z przedłożonego, w ramach postępowań o przyznanie płatności na poszczególne lata, rejestru działań agrotechnicznych wynika, iż wykonawcą zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych w ciągu kolejnych lat działkach ewidencyjnych była ta sama firma o nazwie [...], której właścicielem jest P. M. Firma ta wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem.

Powyższe dane znane są organowi z urzędu i wnikają ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), który jest w dyspozycji ARiMR. Powyższe

w zestawieniu z analizą osobową wymienionych podmiotów wskazuje, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Natomiast uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M., używający jego sprzętu.

Z uwagi na opisaną wyżej strukturę własnościową i organizacyjną [...] sp. z o.o., organ odwoławczy uznał przedstawione dowody za niewiarygodne, nie świadczące

o tym, że na działkach deklarowanych przez [...] sp. z o.o. do płatności była prowadzona produkcja roślin. Nie świadczą o tym także załączone protokoły obmiaru produkcji roślinnej w gospodarstwie, gdzie opisuje się ilość siana, jednakże bez wskazania, skąd pochodzą, kiedy zostały zebrane, nadto jak zostały zużytkowane po zbiorze. Powyższe wskazuje, że [...] sp. z o.o. nie prowadziła samodzielnej działalności, będąc organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. Stanowiło to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Grunty zgłoszone do płatności przez [...] sp. z o.o. były zarządzane przez P. M. i stanowiły cześć posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem była także [...] sp. z o.o.

W tym stanie rzeczy nie uznano, że [...] sp. z o. o. posiadała grunty rolne

w rozumieniu § 2 ust 1 rozporządzenia RŚ i prowadziła na nich działalność rolniczą we własnym imieniu. W konsekwencji organ ww. ustaleń Dyrektor ARiMR uznał, że organ I instancji prawidłowo odmówił spółce przyznania płatności RŚ, w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚ w związku art. 5 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006

z dnia 7 grudnia 2006 r. i art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

Odnosząc się do przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów

z przesłuchania świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko organ odwoławczy wyjaśnił, że ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy,

a prowadziłyby jedynie do przedłużenia postępowania.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że nie kwestionuje, iż [...] sp. z o.o. mogła korzystać z odrębności podmiotowej na gruncie prawa cywilnego. Odrębność ta jednak nie jest równoznaczna z przyjęciem a priori, iż podmiot taki prowadził samodzielne gospodarstwo rolne.

Organ odwoławczy stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania (oraz inne wskazane wyżej podmioty) są de facto zarządzane przez tą samą osobę – P. M., a grunty zgłaszane do płatności przez P. M. oraz spółki, w których P. M. jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami wykazane powyżej, również nie wskazuje, że były one posiadane przez [...] sp. z o.o., gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. W latach 2005-2012, średnio co dwa lata zmieniały się podmioty deklarujące grunty rolne wykazywane przez [...] sp. z o.o. Nie zmienia to jednak faktu, że tak czy inaczej działalność rolna na przedmiotowych gruntach, zawsze nadzorowana była przez P. M. jako wspólnika wszystkich 11 podmiotów. P. M. brał również udział w załatwianiu wszystkich spraw poszczególnych spółek, związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR (co wynika chociażby z pism składanych przez P. M. w niniejszej sprawie, ale również w sprawie podmiotu przejmującego tj. [...] sp. z o. o.), jak i w zakresie finansów (wyżej wskazany wykaz kont bankowych poszczególnych podmiotów sporządzony na podstawie danych ZSZIK).

Analiza, że w sprawie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa w celu ominięcia modulacji możliwa była dopiero po analizie dokumentacji wszystkich spółek utworzonych przez P. M. w latach 2007-2012, w tym analizy przekazywania poszczególnych działek rolnych między spółkami P. M., wykonywania prac na zlecenie spółek przez podmioty powołane przez P. M., analizy wszystkich numerów kont zgłoszonych przez spółki P. M. powołanych w latach 2007-2012, tożsamości osób zawiązujących spółki.

Za bezpodstawne organ uznał występowanie do firm, których pracownicy świadczyli prace w gospodarstwie rolnym w ramach zleconych dla ich pracodawców usług, o co wnosił reprezentant Strony. Odstąpił również od przeprowadzenia dowodu w formie wystąpienia do usługobiorców o przekazanie informacji używanych do wykonywania usług pojazdów i maszyn w konkretnych gospodarstwach i okresach,

a także o przedłożenie dokumentów zatrudnienia pracowników świadczących prace m.in. na przedmiotowych dla sprawy gruntach. Uznał, że prowadzenie postępowania we wnioskowanym przez P. M. zakresie prowadziłoby jedynie do przedłużania postępowania administracyjno-odwoławczego i nie wniosłoby żadnych nowych dowodów w sprawie. Wskazał, iż w toku postępowania strona była wzywana do złożenia dokumentów mogących świadczyć o odrębności gospodarstwa rolnego i do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, nie przedłożyła właściwych dokumentów

w sprawie.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Natomiast wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia. Tym samym organ odwoławczy uznał, iż [...] sp. z o.o. składając wniosek o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, a [...] sp. z o. o., składając tzw. wniosek transferowy nie przejęła posiadania tego gospodarstwa, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. Zgromadzona dokumentacja w sprawie wykazała, że to P. M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o. o., zostały sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Przyznanie zatem wnioskowanej przez skarżącą (będącą następcą prawnym [...] sp. z o.o.) płatności byłoby sprzeczne z regulacją art. 2 ust. 1 rozporządzenia RŚ w związku z art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane wyżej rozstrzygniecie wniosła skarżąca wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Zarzuciła ona organom: 1) błędy w ustaleniach faktycznych, błędy postępowania dowodowego, błędy w ocenie materiału dowodowego mające istotny wpływ na wynik sprawy; 2) błędną wykładnię i stosowanie art. 4 ust.8 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str.16., zwane dalej: "rozporządzeniem 73/2009") oraz niekonstytucyjność stosowania tegoż przepisu w sprawach niniejszych.

Uzasadniając zarzuty skargi spółka podkreśliła, że wnioski dowodowe

o przeprowadzenie dowodów osobowych złożone przez stronę w postępowaniu stanowią realizację prawa strony. Ciężar dowodu, który spoczywa na stronie nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na żądanie strony dowodów osobowych. Przesłuchania świadków stanowią usankcjonowany przez prawo środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Jest oczywiste, że strona ze względu na sam charakter dowodu nie może tego dowodu przeprowadzić bez udziału organu. Wprowadzone w postępowaniach o płatności rolnicze odejście od pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. zwalnia organ jedynie od poszukiwania dowodów z własnej inicjatywy, w tym przeprowadzania dowodów osobowych z inicjatywy organu. Nie zwalnia natomiast z przeprowadzenia dowodów osobowych zawnioskowanych przez stronę.

Przeprowadzenie dowodów osobowych, było niezbędne. Nie włączono pomimo zadania strony do akt sprawy będących w posiadaniu organu sprawozdań finansowych spółek - potwierdzenia ich odrębności ekonomicznej, gospodarczej, odrębnego prowadzenia na własny rachunek i ryzyko zakupów, produkcji, sprzedaży i wszelkich czynności gospodarczych. Organy nie odnoszą się w ogóle do dowodów z protokołów

z inspekcji i kontroli gospodarstwa spółki przez upoważnione organy.

Skarżone decyzje oparto na błędnej wykładni artykułu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. W świetle dokonanej przez Trybunał europejski ETS w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. C - 434/12 wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 stanowisko organów nie może zasłużyć na aprobatę, a sposób prowadzenia postępowania jest elementarnie wadliwy w stopniu wymagającym uchylenie skarżonych decyzji. Dla zastosowania normy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 konieczne jest kumulatywne zaistnienie dwu okoliczności, które organ winien wykazać. Po pierwsze, wystąpienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (punkty 29-31 wyroku). Co do elementu obiektywnego przez cele realizowane przez te uregulowania należy rozumieć odpowiednie zapisy określone w rozporządzeniu 1698/2005. Samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala sama w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 (punkty 32-38 wyroku). Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę (punkty 41-43 wyroku).

W sprawie niniejszej działalność wnioskodawcy, co w ogóle pominęły organy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. Powyższe stwierdzenie jest kluczowe o tyle, iż wyklucza zastosowanie omawianego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji. Ponadto systemy wsparcia bezpośredniego w ogóle nie przewidywały ówcześnie modulacji płatności. Płatność bezpośrednia stanowiła wprost proporcjonalną funkcję powierzchni gospodarstwa. Nie ma w sprawie żadnych przesłanek aby stosować art. 30 rozporządzenia 73/2009. Wysokość płatności nie zależy bowiem od powierzchni gospodarstwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi.

W dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej stanowiące uzupełnienie skargi oraz odnoszące się do odpowiedzi na skargę. Spółka wskazała, że organ nie rozumie istoty Zrównoważonego Rozwoju Obszarów Wiejskich (ZROW), błędnie dopatrując się w tej doktrynie swoistej, źle rozumianej zasady sprawiedliwości społecznej. W zrównoważonym rozwoju chodzi zaś o to żeby racje społeczne i ekonomiczne nie były traktowane jako ważniejsze niż ekologiczne. ZROW nie zakłada zasady ograniczania pomocy dla gospodarstw o dużych areałach, zasadą jest rozwój w zgodzie z ochroną środowiska.

Ponadto organ bezkrytycznie opiera się na niezgodnych ze stanem faktycznym informacjach z ZSZiK. Wbrew twierdzeniom organu nie istnieje żaden wymóg prawa aby producenci będący osobami prawnymi zgłaszali ARiMR zmiany składu personalnego wspólników. Obowiązek taki nie został przewidziany ani przez ustawę

o krajowym systemie ewidencji producentów, ani przez rozporządzenie wykonawcze do ustawy, ani nawet opublikowany wzór wniosku nie przewiduje zgłaszania składu wspólników. Organ jako jedyne źródło ustaleń przytacza dane i informacje zawarte

w prawnie dopuszczalnym i koniecznym systemie ZSZiK. Tymczasem tam gdzie przedmiotem ustaleń jest skład organów czy skład kapitałowy osób prawnych niezbędne jest korzystanie z danych jawnego rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez właściwe sądy gospodarcze KRS. Ani ZSZiK ani systemy ewidencji prowadzone na podstawie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów nie zawierają danych do rzetelnego ustalenia składu organów czy zmian kapitałowych producentów rolnych będących osobami prawnymi. Nie ma bowiem żadnego prawnego wymogu aby dane w rejestrach prowadzonych przez ARiMR były aktualizowane. Nie ma z zasady żadnego obowiązku do zgłaszania składu kapitałowego osób prawnych, a przy ustanowieniu

i zgłoszeniu pełnomocnika w ogóle nie ma obowiązku ujawniania w agencyjnych rejestrach osób uprawnionych do reprezentacji. Organ przyjmując jednak złą metodykę źródła ustaleń doprowadza w sprawach niniejszych do ewidentnie błędnych ustaleń faktycznych.

Ponadto organy zaniechały realizacji wnioskowanych przez spółkę dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności RŚ na rok 2011. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania przedmiotowej płatności oraz nie była posiadaczem gruntów, do których płatność miała być dokonana. Powyższe zdaniem organów stanowi w oparciu o art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności.

Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania i kwestię wykładni przepisów art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L. 2011.25.8, dalej: "rozporządzenie Komisji WE nr 65/2011").

W myśl art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L312 z 23 grudnia 1995 r.) działania skierowane na pozyskanie korzyści

w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L. 2011.25.8, dalej: "rozporządzenie Komisji WE nr 65/2011") nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Przepisy o płatnościach, zarówno tych bezpośrednich, jak i przedmiotowej

w sprawie płatności RŚ, nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego

(w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U.

z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich z utrzymaniem gruntów

w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres, intensywność użytkowania, typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności), i polegać na możności korzystania rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw,

o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania

w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji

z obiektywnymi okolicznościami.

Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. To tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)

w wyroku z 12 września w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu) .

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane, które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu, fakt, że jak podnoszą organy system ten jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, winny one jednak znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające

z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.

Zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu

w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami danego systemu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy ONW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z art. 21 ust. 2 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział

w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei art. 21 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie można do końca zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy ONW, że w sprawie, w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie. Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewleczeniu postępowania.

Zauważyć należy, co wydaje się istotnym w niniejszej sprawie, że dotyczy ona płatności RŚ za 2011 r., o którą ubiega się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka z o.o. Słusznie zauważa skarżąca, że w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez dany podmiot, w tym przypadku spółki z o.o., "sztucznych warunków" o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, czego jednak nie uczyniły w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić, czy skarżąca prowadziła w 2011 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika w rozumieniu § 2 rozporządzenia RŚ. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy ONW.

Organy wskazują, że prezesem zarządu spółki w 2011 r. był P. M., który to podejmował decyzje związane z prowadzeniem działalności przez spółkę. Skoro więc P. M. faktycznie zarządzał i posiadał zgłoszone przez spółkę we wniosku grunty, to w ocenie organów nie prowadziła ona w 2011 r. samodzielnie gospodarstwa rolnego oraz nie mogła być uznana za posiadacza zgłoszonych we wniosku za ww. rok gruntów. Okoliczność ta jest jednak o tyle dyskusyjna, że nie wynika ona z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych niniejszej sprawy.

Dlatego też, w ocenie Sądu, organy nie mogły poprzestać w tym zakresie na danych wynikających z ZSZiK czy systemów ewidencji producentów, a winny wykorzystać dane, które znajdują się w KRS.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku rachunku bankowego spółki. Organy wskazują, że w 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2011 r. podano jedno konto bankowe należące do P. M. i D. M. Numer tego konta jak wskazują organy figuruje także w ewidencji producentów prowadzonej dla skarżącej w 2011 r. Niemniej jednak, znów zauważyć należy, że powyższe dane znane są organom z urzędu i wynikają jedynie z ZSZiK.

Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka prawa handlowego zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P. M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności.

W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżąca, organy winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić, czy skarżąca składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Organy powinny przy tym przyjąć rozumienie posiadania przez osobę prawną, takie jak wyżej przedstawił Sąd. Ocenę istnienia sztucznych warunków należy przeprowadzić zgodnie z wytycznymi Sądu, to jest w oparciu o wykładnię art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy ONW, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie trzecim wyroku.