Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 612/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Powiatu S. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu o podziale nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 612/04

Uzasadnienie

Wojewódzki Konserwator Zabytków w T. Delegatura w B. postanowieniem z [...] grudnia 2003r. na podstawie art.6 ust.1 pkt.1 lit.b, art.7 pkt.1, art.36 ust.1 pkt.8 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami /Dz. U. nr 162, poz. 1568/ oraz art. 96 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. /tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz.543 ze zm./ odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu o podziale działki nr [...] - obręb B. Gm. W. W uzasadnieniu organ wskazał, iż działka nr [...] leży w strefie A ścisłej ochrony konserwatorskiej oraz usytuowana jest na terenie zespołu dworsko-parkowego, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z [...] października 1990 r. Planowany podział terenu spowoduje rozbicie przestrzenne historycznego założenia dworsko-parkowego oraz obniżenie wartości zabytkowej zespołu.

W zażaleniu na to postanowienie stwierdzono, że nieruchomość zabudowana zespołem dworsko-parkowym stanowi własność Powiatu S.. W obiektach tych mieszczą się w części dworskiej - Państwowy Dom Dziecka, blok mieszkalny wielorodzinny oraz budynek jednorodzinny. Zarówno blok mieszkalny jak i budynek jednorodzinny zostały wybudowane w latach 1986 - 1988. Przedmiotowy podział działki nr [...] umożliwiłby zbycie lokali mieszkalnych wraz z ułamkową częścią gruntu dotychczasowym najemcom lokali oraz zbycie budynku jednorodzinnego.

Minister Kultury postanowieniem z [...] kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie podnosząc, iż w skład założenia dworsko-parkowego w B. wchodzą: dwór, spichlerz, obora, gorzelnia i park. Od wschodu przed dworem znajduje się rozległy dziedziniec, a od południa i zachodu zlokalizowany jest park. Układ kompozycyjny parku zachowany jest w swym pierwotnym kształcie ze stawem umieszczonym centralnie w parku. Układ przestrzenny założenia dworsko-parkowego, wpisany do rejestru zabytków został zachowany, a istniejące budynki stanowią niewielką enklawę tradycyjnego budownictwa. Nie można zdaniem Ministra przyjąć, że prawny podział nieruchomości ma tylko abstrakcyjny charakter, bez fizycznego oznaczenia granic powstałych w wyniku podziału nowych odrębnych nieruchomości. Wydzielenie działek wchodzących w skład przedmiotowego zespołu dworsko-parkowego naruszyłoby walory zabytkowe całego założenia poprzez doprowadzenie do dezintegracji zespołu, rozbicia istniejącej struktury funkcjonalno-przestrzennej, co jest niedopuszczalne z punktu widzenia zasad ochrony zabytków.

W skardze na to postanowienie Powiat S. podniósł zarzut naruszenia

art. 4 pkt 2 oraz art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece na zabytkami, a także art. 7 i 104 kpa. Zdaniem strony skarżącej rozstrzygnięcie powinno zapaść w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dokonanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, czyli decyzji. Natomiast co do merytorycznego rozstrzygnięcia to strona skarżąca podała, iż budynek mieszkalny wielorodzinny powstał w latach 1986 - 1988, w miejsce rozebranej oficyny dworskiej. Natomiast budynek jednorodzinny wybudowano na miejscu kuźni. Minister Kultury wymieniając skład założenia dworsko-parkowego wskazał na dwór, spichlerz, oborę, gorzelnię i park. Nie wymienił natomiast ani oficyny, ani budynku jednorodzinnego. Również opis założenia dworsko-parkowego objęty ochroną konserwatorską obejmuje "od wschodu przed dworem rozległy dziedziniec, od południa i zachodu park", natomiast brak jest w opisie jakiejkolwiek wzmianki o północnej stronie dworu, gdzie znajdują się budynki mieszkalne, których ma dotyczyć podział .

Planowany podział nie spowoduje rozbicia przestrzennego założenia dworsko-parkowego, albowiem na wydzielonych działkach nie jest planowana żadna zabudowa, ani zmiana sposobu użytkowania. Są to działki już zagospodarowane. Dwór wykorzystywany jest jako dom dziecka, a więc pełni funkcję mieszkaniową i oświatową. Budynek wielomieszkalny jak i jednorodzinny nadal będą użytkowane w sposób dotychczasowy. To świadczy, iż organ wydał zaskarżone postanowienie bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, co miało wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. nr 80, poz.717 ze zm./, a więc jest to postępowanie w którym następuje uzgodnienie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu objętego ochroną konserwatorską. Uzgodnienie następuje w formie postanowienia. W pozostałym zakresie podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie podziału nieruchomości w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wg stanu prawnego obowiązującego w czasie wydawania zaskarżonego postanowienia składało się z dwóch etapów. Pierwszy etap obejmował uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - art. 94 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz.534 ze zm./. Projekt takiej decyzji podlegał uzgodnieniu na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust.4 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 27 marca 2003 r. /Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm./. W tym postępowaniu Konserwator Zabytków swoje stanowisko przedstawia w formie postanowienia, co wynika z ww. przepisów oraz art. 53 ust. 5 ww. ustawy. Organ ten stanowisko w formie decyzji podejmuje dopiero w drugim etapie postępowania dotyczącego podziału nieruchomości, a mianowicie w postępowaniu zatwierdzającym podział nieruchomości - art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków decyzję zatwierdzającą podział takiej nieruchomości wydaje organ po uzyskaniu pozwolenia konserwatora zabytków na taki podział - art. 96 ust. 1a ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Takie pozwolenie ma właśnie formę decyzji - art. 36 ust.1 pkt 8 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami /Dz. U. 162, poz. 1568 ze zm./.

Należy bowiem wskazać, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w sprawie podziału nieruchomości ustala tylko zasady tego podziału. Jej faktyczny podział dokonuje się dopiero w decyzji zatwierdzającej podział, co wynika wprost z treści art. 96 ust. 1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając na uwadze powyższe wywody zarzut skargi co do błędnej formy zaskarżonego orzeczenia należało uznać za chybiony. W pozostałym zakresie zarzuty skargi są trafne. Przepis art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie stanowi, iż w razie braku planu miejscowego zasady podziału nieruchomości ustala się w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określa tych zasad a zatem organ odmawiając uzgodnienia takiej decyzji winien wskazać naruszenie lub niezgodność z przepisem prawa zwłaszcza, że decyzja ta ingeruje w prawo własności. W zaskarżonym postanowieniu powołano się na art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. b i c oraz art. 7 pkt. 1 ww. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Powołany przepis art. 6 mówi o tym, że opiece i ochronie podlegają układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane oraz dzieła architektury i budownictwa. Natomiast przepis art. 7 stwierdza, iż formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru. Również organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazał w sposób przekonywający w jaki sposób geodezyjny podział działki, całkowicie już zagospodarowanej i zainwestowanej, stanowi zagrożenie dla podlegającego ochronie założenia dworsko-parkowego. Należy bowiem podnieść, iż organ ma nawet obowiązek określić zasady podziału działki, a zatem można ustalić warunki fizycznego oznaczenia granic wydzielonych działek, które spełniałoby wymogi ochrony zabytków. Jeżeli nie jest to możliwe to organ winien to w sposób przekonywujący uzasadnić. Twierdzenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż podział przedmiotowej działki doprowadzi do dezintegracji zespołu, rozbicia istniejącej struktury funkcjonalno - przestrzennej jest gołosłowne. Należy bowiem podnieść, że organy nie odniosły się do zarzutu strony skarżącej, iż przedmiotowe budynki nie podlegają ochronie konserwatorskiej, lecz tylko założenie dworsko-parkowe. Opis tego założenia nie obejmuje przedmiotowych budynków, ani nawet części północnej, gdzie się te budynki znajdują. W szczególności wyjaśnienia i rozważenia wymagają twierdzenia strony skarżącej, iż przedmiotowa działka jest całkowicie zagospodarowana i nie przewiduje się tam żadnych zmian w zakresie zainwestowania czy zmiany sposobu zagospodarowania poza podziałem geodezyjnym i ewentualnymi zmianami własnościowymi. Jednak teren czy obiekt objęty ochroną konserwatorską podlega tej ochronie niezależnie od tego czyją stanowi własność.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, co narusza art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz.1270/ orzekł jak w sentencji.