Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1015/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2021 r. sprawy ze skargi B. O. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. Zastępca Naczelnika Wydziału [...] Komendy [...] Policji wystąpił do Komendanta [...] Policji o zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji Pana B. O. - wówczas kierownika [...] Wydziału [...] Komendy [...] Policji. Jak podniósł w uzasadnieniu, podstawą wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie Pana B. O. ze służby w Policji było prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w [...] postępowanie karne sygn. akt [...], w toku którego w dniu [...] października 2020 r. przedstawiono zarzuty Panu B. O. o to, że:

- w dniu 17 kwietnia 2020 r. w Warszawie, będąc funkcjonariuszem Wydziału [...] Komendy [...] Policji, pełniąc funkcję Kierownika [...], działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści osobistej dla Naczelnika wymienionego Wydziału Policji - Pana J. K. w postaci uznania przełożonych oraz uzyskania pozytywnej oceny pracy kierowanego przezeń Wydziału w zakresie zwalczania przestępczości związanej z kradzieżą samochodów, miernikiem której były przypadki wykrycia i ujęcia sprawców kradzieży, a nie paserstwa samochodów, chcąc, aby podlegli mu służbowo funkcjonariusze Policji Pan J. S., Pani E. W. i Pan T. W. dokonali czynu zabronionego polegającego na złożeniu fałszywych zeznań w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Komendę [...] Policji o sygn. akt [...], nadzorowanym przez Prokuraturę Okręgową [...] w [...] o sygn. akt [...], fałszywie oskarżając Pana P. R, Pana P. K. i Pana J. L. o wspólne popełnienie w nocy z [...] na [...] kwietnia 2020 r. w [...] przestępstwa kradzieży z włamaniem do samochodu marki [...], w trakcie osobistej rozmowy odbytej w gabinecie Naczelnika Wydziału nakłaniał ich do tego poprzez przedstawianie jako prawdopodobnej wersji, że wskazani mężczyźni, będąc poza polem obserwacji funkcjonariuszy Policji, mogli przy udziale innej osoby przemieścić się z [...] do [...], wskazując, że w krótkim okresie czasu, tj. w ciągu 14 dni, nie będzie już istniał obiektywny dowód w postaci nagrania z kamery monitoringu, z którego wynikałoby, że Pan P. R, Pan P. K. i Pan J. Ł. nie mogli popełnić w wymienionym okresie przestępstwa na terenie [...], a także sugerując, że fałszywe zeznania, oskarżające Pana P. R, Pana P. K. i Pana J. L. o dokonanie przestępstwa kradzieży z włamaniem złożone zostaną także przez funkcjonariusza Policji Pana A. J., którym to zachowaniem oraz w następstwie dopuszczenia do odstąpienia przesłuchania we wskazanym wyżej postępowaniu w charakterze świadków Pana J. S i Pani E. W., którzy odmówili złożenia fałszywych zeznań, przekroczył swoje uprawnienia i nie dopełnił obowiązków służbowych związanych z nadzorem nad rzetelnym, zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa i znajdującym odzwierciedlenie w rzeczywistości gromadzeniu dowodów dla postępowania karnego, działając tym samym na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego Pana P. R, Pana P. K. i Pana J. L., t.j. o przestępstwo z art. 231 §2 Kkw zw. z art. 18 § 2 w zw. art. 233 § 1 w zw. z art. 234 Kk przy zast. art. 11 § 2 iCA: i art. 12 § 1 Kk.

Pismem z dnia [...] października 2020 r. Komendant [...] Policji zawiadomił Pana B. O. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Stronę postępowania pouczono o przysługujących uprawnieniach wynikających z art. 10 Kpa, w tym w szczególności o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz o prawie do zgłoszenia żądań. Jednocześnie, na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, stronę wezwano do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji w terminie 3 dni od dnia doręczenia tego pisma, jak również pouczono o skutkach braku takiego wskazania. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu [...] października 2020 r. Strona nie wskazała w terminie, o którym mowa w art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, ani w toku całego postępowania administracyjnego organizacji związkowej, która miałaby ją reprezentować. W dniu [...] października 2020 r. Sąd Rejonowy w [...] wydał postanowienie, którym zastosował wobec Pana B. O. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy. Pismem z dnia [...] października 2020 r. zgłosił się do postępowania pełnomocnik strony

adw. E. P. . Wniósł o dopuszczenie wskazanych w wymienionym piśmie dowodów. Dołączył także potwierdzone za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo z dnia [..] października 2020 r. podpisane przez mocodawcę.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r. Komendant [...] Policji, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji 3 zwolnił Pana B. O. ze służby w Policji z dniem [...] listopada 2020 r. Decyzji tej, zgodnie z art. 108 § 1 Kpa, został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast została ona doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] listopada 2020 r.

W terminie ustawowym, pełnomocnik Pana B. O. - adw. P. D. złożył odwołanie od wyżej wskazanego rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej, w jego ocenie przedwcześnie, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co miało, jego zdaniem, wpływ na wadliwość podjętej decyzji o zwolnieniu strony ze służby w Policji. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik skarżącego zawarł polemikę z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji, a także zakwestionował wartość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Po zapoznaniu się z powyższym odwołaniem, Komendant [...] Policji nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji w trybie art. 132 Kpa i przekazał sprawę, wraz z jej aktami i własnym stanowiskiem, Komendantowi Głównemu Policji.

Rozkazem Personalnym z dnia [...] stycznia 2021 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika Pana B. O. s. K. - adw. P. D. od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360, z późn. zm.), z dniem 30 listopada 2020 r.; zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

Przechodząc do analizy niniejszej sprawy oraz odnosząc się do argumentów pełnomocnika strony zawartych w odwołaniu, wskazał, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia Pana B. O. ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony (art. 7 Kpa). Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych) w postaci "ważnego interesu służby" (por. wyrokNaczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2002 r, sygn. akt USA 2972/02). Pojęcie ważnego interesu służby nie zostało w ustawie sprecyzowane, ani też bliżej określone. Nie może jednak ulegać wątpliwości według organu, że przy odczytywaniu treści powyższego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. Może zatem chodzić o realnie istniejącą przyczynę albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesami Policji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2014 r, sygn. akt I OSK 1853/13). Ponadto zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji można zwolnić ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, przy czym przesłanka ważnego interesu służby powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana poprzez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 1999 r, sygn. akt USA 426/99). Dodano, że przyczyny zwolnienia ze służby policjanta ustanowione w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji zawierają tę wspólną cechę, że odwołują się one do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem się policjanta w służbie lub w życiu prywatnym, bądź do okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz powstanie których utrudnia mu lub wręcz uniemożliwia jej pełnienie. We wszystkich zatem wypadkach ocena końcowa poprzedzająca decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego, indywidualnego przypadku. Rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest wykazanie, że za zwolnieniem funkcjonariusza przemawia ważny interes służby. Podkreślono, iż Komendant Główny Policji stoi na stanowisku, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy, należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z powyższego sprawę. Składa bowiem ślubowanie (o treści wskazanej w art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy), podczas którego zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Stosunek służbowy funkcjonariusza Policji generuje pewne ograniczenia dla osoby będącej policjantem. Rezygnacja z praw przysługujących innym członkom społeczeństwa oparta jest na dobrowolności funkcjonariusza, związanej ze zgłoszeniem się do służby. Istotne jest to, że prawa i obowiązki wynikające z istniejącej więzi prawnej pomiędzy jednostką a podmiotem zatrudniającym (policjantem i właściwym przełożonym) rozciągają się zarówno na czas w jakim osoba, której przysługuje przymiot funkcjonariusza Policji, wykonuje czynności służbowe (w czasie pełnienia służby), jak i w czasie gdy czynności tych nie wykonuje (w czasie, który jest jej czasem prywatnym). W obu przypadkach policjant musi mieć świadomość kim jest, jakie prawa i obowiązki są z tym związane, jaką formację reprezentuje oraz jakie musi w związku z tym dawać świadectwo w swoim otoczeniu, rodzinie, społeczności lokalnej czy wobec innych środowisk lub grup społecznych. Funkcjonariusz Policji ma zatem obowiązek dochowania wierności deklaracjom, które złożył składając ślubowanie, a także postępować w sposób, który nie budzi wątpliwości co do jego kwalifikacji etycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r, sygn. akt I OSK 1056/11). Musi mieć więc także świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega również potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu Państwa i zaufania obywateli do jego organów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2014 r, sygn. akt IOSK 1853/13 oraz z dnia 5 lipca 2016 r, sygn. akt I OSK 111/15). W konsekwencji już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Policjant, któremu przedstawiono zarzuty o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Traci on również autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt 1 OSK 1594/15, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt IISA/Wa 314/13 oraz 2 dnia 13 lutego 2015 r, sygn. akt IISA/Wa 1031/14).

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że w dniu [...] października 2020 r. zostało ogłoszone Panu B. O. postanowienie o przedstawieniu zarzutów o to popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. W ocenie organu trzeba zgodzić się ze stanowiskiem judykatury, która wskazuje, że już "Samo postawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego (...) może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a tym samym co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie. Poszlaka w Języku polskim oznacza podejrzenie, natomiast nieposzlakowany - to osoba nieskazitelna, której nie można nic zarzucić, przypisać. Utratę przymiotu nieposzlakowanej opinii powoduje nie tylko karalność danej osoby. Taki skutek może również wywoływać znalezienie się określonej osoby w kręgu podejrzeń bądź insynuacji" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2017 r, I OSK 977/16, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r., IISA/Wa 422/13). Podkreślono, że czyn, o który podejrzany jest Pan B. O. dotyczy przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Nie bez znaczenia w ocenie organu dla tej sprawy jest, iż sprawcą omawianego przestępstwa jest osoba pełniąca funkcję publiczną (funkcjonariusz publiczny - policjant). Istotne jest także to, że czyn ten pozostaje w ścisłym związku z wykonywanymi czynnościami służbowymi funkcjonariusza publicznego. Wszczęcie postępowania karnego przeciwko Panu B. O. o przestępstwo publicznoskargowe, w ocenie organu dobitnie wskazuje nie tylko na możliwość naruszenia przepisów prawa karnego, ale przede wszystkim jest zaprzeczeniem etosu zawodu policjanta, który ma stać na straży bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zachowanie odwołującego się nie tylko spowodowało podważenie zaufania do instytucji publicznej jaką jest Policja, ale przede wszystkim stanowi jaskrawy przykład zachowania nielicującego z godnością i etosem zawodu policjanta. Stanowi także zaprzeczenie zobowiązań wynikających z roty złożonego ślubowania. Jak wskazuje bowiem judykatura "Policjantem nie może być osoba, która nie rozumie, że policjantem - tak jak sędzią, prokuratorem - jest się zarówno w pracy, jak i poza pracą" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 242/12). Zachowanie funkcjonariusza Policji, które prowadzi do przedstawienia mu zarzutu o przestępstwo stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą Pan B. O. pełnił jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego. Jako osoba, która w życiu zawodowym permanentnie styka się z objawami naruszeń przepisów prawa, nie tylko powinien mieć świadomość tego, jakie są konsekwencje określonego zachowania, ale przede wszystkim, jakie skutki takie działanie wywołuje w sferze publicznej. Wiedza w społeczeństwie o tym, iż podejrzanym o popełnienie przestępstwa związanego z pełnieniem służby jest policjant, stanowi w tym przypadku również okoliczność obciążającą skarżącego. Informacja taka rzutuje przede wszystkim na opinię o samym funkcjonariuszu, ale również ma bezpośrednie przełożenie na ocenę społeczną formacji, w której pełni służbę. Nie ma wątpliwości, że istnieje sprzężenie zwrotne pomiędzy społeczną oceną jednostki a postrzeganiem przez członków społeczeństwa organizacji, do której ona należy. Skutkuje to w konsekwencji negatywnym odbiorem Policji w oczach opinii publicznej. Powyższe nie tylko dyskredytuje wyżej wymienionego policjanta jako osobę o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji), ale też naraża na szwank dobre imię formacji zobowiązanej do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie do pogodzenia jest stanowisko, które akceptowałoby sytuację, że osoba zatrudniona w formacji mającej za zadanie wykrywanie przestępstw i ściganie ich sprawców sama jest podejrzana o popełnienie czynu, którego dokonaniu powinna przeciwdziałać. W ocenie Komendanta Głównego Policji skierowanie postępowania karnego przeciwko Panu B. O. o popełnienie przestępstwa sprawia, iż wymieniony niewątpliwie utracił przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu. Pan B. O. jako policjant był bowiem zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz reagowania na wszelkie przejawy łamania prawa. Tymczasem sam stał się podejrzanym o popełnienie przestępstwa. Tym samym uznać należy, że Pan B. O. nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, zatem nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art, 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia służby w Policji. Okoliczności te uniemożliwiają natomiast pozostawanie wymienionego w służbie. Według organu brak stosownych działań wobec policjanta podejrzanego o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego mógłby mieć w dłuższym okresie czasu niekorzystny wpływ na wizerunek i dobre imię Policji oraz niewątpliwie nie sprzyjałby budowaniu autorytetu omawianej formacji i jej funkcjonariuszy. Sprawne działanie tej formacji opiera się bowiem (w szczególności) na zaufaniu społecznym. Policja w odbiorze społecznym musi być postrzegana jako instytucja zdolna organizacyjnie i osobowo do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Społeczeństwo musi mieć uzasadnione podstawy do przekonania, że służbę w Policji pełnią i pełnić będą wyłącznie osoby niekarane oraz pozostające poza sferą jakichkolwiek podejrzeń o łamanie przepisów prawa, a ponadto, że formacja ta jest w stanie zwalczać i zapobiegać wszelkim przejawom patologii społecznej, nawet we własnych szeregach. Zdolność do natychmiastowej reakcji na takie zjawiska jest przy tym niezbędna nie tylko do umacniania autorytetu Policji i Państwa, w imieniu którego formacja ta realizuje powierzone jej zadania. Jest ona niezbędna także do umacniania dyscypliny i zapewnienia odpowiedniego poziomu etycznego wszystkich funkcjonariuszy Policji. Policjanci muszą mieć świadomość, że w omawianej formacji nie można tolerować żadnych zachowań nielicujących z honorem, godnością i dobrym imieniem służby oraz, że podejrzenia o działania niezgodne z prawem, powinny być przez właściwych przełożonych surowo sankcjonowane (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2016 r, sygn. akt 11 SA/Wa 810/15). Zwolnienie Pana B. O. ze służby w Policji należy zatem rozpatrywać co najmniej w dwóch aspektach. Po pierwsze stanowi ono zdecydowaną reakcję formacji policyjnej na przejawy łamania prawa i lekceważenia etosu zawodu przez jej członka, a po drugie jest sygnałem zwrotnym dla społeczeństwa (zwrotną relacją lub odpowiedzią) wskazującą na to, że Policja jest w stanie sama oczyścić swoje szeregi postępując bezkompromisowo wobec tych, którzy nie zasługują na to by dalej w niej służyć i być z nią identyfikowani.

Podniesiono, że proces karny obecnie znajduje się na etapie postępowania przygotowawczego, a co za tym idzie nie zostało jeszcze zakończone gromadzenie materiału dowodowego. W ocenie organu procesowego, tj. prokuratora, nadal istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż podejrzany, wobec którego prowadzone jest postępowanie przygotowawcze, popełnił czyn o znamionach przestępstwa. Konieczne jest także podkreślenie, że poszczególne instytucje i zasady postępowania karnego, w tym wynikające z treści art. 5 § 2 Kpk, nie mogą być przenoszone do postępowania administracyjnego, gdyż rządzi się ono własnymi zasadami i regułami wynikającymi z odpowiednich przepisów ustawy o Policji oraz z Kodeksu postępowania administracyjnego. O ile bowiem wątpliwości w zakresie odpowiedzialności karnej winny być rozstrzygane na korzyść podejrzanego albo oskarżonego, o tyle te same wątpliwości mogą stanowić podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby w Policji, ze względu na jej ważny interes, co też nastąpiło w omawianej sprawie. Przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia możliwości zwolnienia policjanta ze służby od wyniku postępowania karnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1738/07 stwierdził, iż: "zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia". Ponadto w wyroku z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2318/13, Sąd ten stwierdził, iż "zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W takich przypadkach, nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej, a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych". Reasumując to co zostało wyżej powiedziane, uznać należy, że dokonywanie przez organy Policji w toku postępowania administracyjnego oceny zasadności przedstawionego Panu B. O. zarzutu, czy też rozstrzyganie o jego winie lub niewinności, nie jest i nie byłoby uprawnione. Udowodnienie faktu popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu czynu, należy bowiem wyłącznie do organów ustawowo powołanych do ścigania przestępstw i następuje w ramach prowadzonego w konkretnej sprawie postępowania karnego. Natomiast ocena dowodów mających uzasadniać popełnienie przestępstw należy do organów wymiaru sprawiedliwości uwzględnienia w toku postępowania administracyjnego samego faktu przedstawienia właściwego sądu. Nie wymaga także badania postawa funkcjonariusza jaką przejawiał on w przeszłości w służbie, jej przebieg, jego osiągnięcia zawodowe czy odbiór jego osoby przez przedstawicieli tej formacji lub społeczeństwa. Organ administracyjny nie kwestionuje bowiem, że skarżący pełniąc służbę w Policji cieszył się nieposzlakowaną opinią. Był to warunek sine qua non, umożliwiający mu nieprzerwane kontynuowanie stosunku służbowego. Stąd też weryfikacja tych okoliczności byłaby bezprzedmiotowa dla tego postępowania. Relewantna z punktu widzenia decyzji merytorycznej była wyłącznie zmiana stadium postępowania karnego z in rem w ad personom. W tym przypadku ta okoliczność determinowała do przyjęcia, że ten funkcjonariusz Policji, na skutek przedstawienia mu zarzutu, utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. Wszelkie dalsze rozważania na ten temat nie są istotne dla przedmiotowej sprawy administracyjnej. Z uwagi na powyższe, uznano, że organ zebrał cały materiał niezbędny do podjęcia decyzji merytorycznej, a następnie w granicach swobodnej oceny dowodów dokonał jego kompleksowej oceny.

Skargę do tut. Sądu od rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 roku sygn. [...] utrzymującego-w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada [...] roku w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( Dz. U. z 2020r, poz.360 z póź.zm.) z dniem[...] listopada 2020r. wywiódł B. O. .

Wniósł o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie i uchylenie zaskarżonego rozkazu jako niezgodnego z prawem podnosząc, że strona w rzeczywistości była pozbawiona w przedmiotowej sprawie możliwości czynnego udział w tym postępowaniu administracyjnym. Wbrew twierdzeniom Komendanta Głównego Policji – podniesiono, że skarżący był pozbawiony możliwości osobistego udziału w tym postępowaniu administracyjnym, bowiem aż do [...] stycznia 2021 roku był pozbawiony wolności, będąc osadzonym w Zakładzie Karnym w [...], a więc na drugim końcu Polski. Skarżący podkreślił, że chciał osobiście uczestniczyć w tym postępowaniu administracyjnym, ale z przyczyn całkowicie niezależnych od siebie nie mógł uczestniczyć osobiście w tym postępowaniu. Według skarżącego wszczęcie tegoż postępowania było w ogóle niecelowe, zważywszy zwłaszcza na fakt, iż wcześniej wszczęto postępowanie dyscyplinarne przeciwko Panu B. O. (ne bis in idem). Tak więc nie polega na prawdzie, jakoby "(...) organ administracji publicznej w pełni zapewnił stronie (...) czynny udział w każdym stadium postępowania - stosownie do art. 10 Kpa" (patrz strona 11 in fine), skoro Pan B. O. faktycznie tego prawa był pozbawiony, co miało bezpośredni wpływ na wadliwość zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 roku. Wydaje się bezspornym, że gdyby Pan B. O. mógł osobiście czynnie uczestniczyć w tym postępowaniu administracyjnym, to jest wielce prawdopodobne, iż Komendant Główny Policji uchyliłby rozkaz Nr [...] Komendanta [...] Policji. Podkreślił też, iż Konstytucja nakazuje za niewinnego uważać każdego zatrzymanego dopóki Sąd prawomocnym wyrokiem winy tej nie stwierdzi", zważywszy zwłaszcza na fakt, iż "(...) zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu" ( patrz Wiesław Skrzydło " Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej - komentarz", Zakamycze 1998, strona 43 oraz por. strona 3 in fine zaskarżonego rozkazu). Zwrócił też uwagę na to, że w zaskarżonym uzasadnieniu rozkazu jest stwierdzenie, iż prokurator to "podmiot posiadający fachową wiedzę" ( patrz strona 9 tamże). "[...]" - twierdzi T. L. "[...]", "[...]" Nr [...], strona 2. W rozmowie L. i S. "[...]" w wywiadzie prowadzonym przez R. G. w tymże numerze "[...]" pada następujące - na stronie 12 - sformułowanie: " [...]". Natomiast w liderze sprzedaży tygodników "[...] rozmowa J. C. zatytułowana jest: "[...]" ( strona 7). Fakt zastosowania nie izolacyjnych środków zapobiegawczych przez Prokuraturę Regionalną w [...] w celu "minimalizacji środków zapobiegawczych" w dniu [...] stycznia 2021 roku świadczy; iż nie wolno jeszcze przesądzać ostatecznego rozstrzygnięcia jakie zapadnie w niniejszej sprawie (patrz strona 6 uzasadnienia postanowienia Prokuratury Regionalnej w [...] z [...] stycznia 2021 r w przedmiocie środków zapobiegawczych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz.137 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając skarżony rozkaz personalny według powyższych kryteriów, uznać należało, iż rozstrzygniecie to winno się ostać w obrocie prawnym.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy w realiach faktycznych sprawy, istniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby. Na tą okoliczność powołuje się bowiem art.41 ust.2 pkt.5 ustawy o policji, będący podstawą wydania skarżonej decyzji.

W myśl powyższego przepisu, można zwolnić policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny przewyższa słuszny interes strony.

Co się tyczy pojęcia "ważnego interesu służby", to zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury należy je odczytywać łącznie z treścią art. 25 ust.1 ustawy o policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę w policji pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd więc osoby egzekwujące przestrzeganie prawa, same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny więc to być osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące normy zasad współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania. Muszą tym samym znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo.

Powyższe prowadzi do konkluzji, iż policjant któremu postawiono zarzut, dotyczący oskarżenia o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa.

Powyższe negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieskazitelności charakteru, należy oceniać, jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa, określane mianem "słusznego interesu strony".

W tym miejscy wyjaśnić też należało, iż rozstrzygnięcie wydane w oparciu o omawianą normę prawną nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności. Powodem ocenianego zwolnienia ze służby nie jest bowiem fakt popełnienia przez policjanta przestępstwa, a fakt postawienia mu zarzutów dotyczących takiego czynu, powodujący utratę przymiotów koniecznych do wykonywania służby.

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż okolicznością niesporną był fakt, że na dzień wydawania skarżonej decyzji zwolniony policjant miał postawiony zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenie publicznego. Okolicznością nie wymagającą dowodzenia było również to, iż charakter i rodzaj zarzucanego skarżącemu przestępstwa, miał znaczny ciężar gatunkowy jak również powodował negatywny wydźwięk społeczny, oceniany z punktu widzenia przesłanki nieskazitelności charakteru. Powyższe sprawiło, że policjant przestał legitymować się przymiotem "nieskazitelności charakteru". Utracił więc atrybut konieczny do pozostawania w szeregach policji. To zaś sprawiło, iż w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań policji wyłącznie przez osoby w pełni realizujące wymagania stawiane przed policją, leży wydalenie skarżącego z szeregów służby.

Na przeszkodzie powyższym konkluzjom nie stoi konstytucyjna i ustawowa zasada domniemania niewinności. Jak już bowiem wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, specyfika pracy organów ścigania, cele jakie mają realizować, charakter działań jakie mogą podejmować funkcjonariusze na służbie sprawia, że powyższa zasada podlega wyłączeniu w postępowaniu pragmatycznym dotyczącym policjanta. Funkcjonariusze, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Samo już zaś objęcie policjanta przez prokuratora zarzutem dotyczącym popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu sprawia, iż traci on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się z pracą w organach ścigania. Nadto ponownie podkreślić należy, że podstawy zwolnienia w omawianym trybie nie stanowi fakt popełnienia zarzucanego funkcjonariuszowi czynu (bo o tej kwestii byłoby za wcześnie przesadzać na obecnym etapie postępowania), a sam fakt postawienia mu prokuratorskich zarzutów w tym zakresie. Stąd – wbrew wywodom skargi, zarzucane skarżącemu przez prokuratora przestępstwo, nie tylko nie musiało, ale wręcz nie mogło być udowodnione przez organ w niniejszym postępowaniu. Organy policji, prowadząc postępowanie w omawianym trybie, nie mogły bowiem dublować postępowania karnego prowadzonego przez prokuratora. Nie mogły więc oceniać materiału dowodowego gromadzonego w postępowaniu karnym.

Na marginesie wskazać należało, że na ustalenia co do istnienia ważnego interesu służby w zwolnieniu z niej skarżącego, nie wpływa okoliczność, że jak wynika z akt osobowych funkcjonariusza, jego zwierzchnicy nie mieli zastrzeżeń do jego pracy przed postawieniem mu zarzutu popełnienia przestępstwa,. Nie zmienia to bowiem faktu późniejszego pojawienia się okoliczności, poddających w wątpliwość posiadanie przez skarżącego cech charakteru umożliwiających mu służbę w szeregach policji. Stąd zbędnym było prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego przez organy policji.

W ocenie tut. Sądu brak było przesłanek, które mogłyby wskazywać na to, że organ błędnie utożsamiał interes służby z interesem społecznym. Przedmiotowa kwestia była już wielokrotnie przedmiotem wykładni sądów administracyjnych m. in. Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 27 lutego 2002r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA 2972/01, w którym to rozstrzygnięciu wskazano, że decyzje podejmowane na podstawie przepisu art.41 ust.2 pkt.5 ustawy o policji, powinny uwzględniać zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes skarżącego. Z samej więc już treści tezy powyższego orzeczenia wynika, iż interes służby pozostaje ścisłym związku z szeroko rozumianym interesem społecznym. Na "dobro służby" należy bowiem patrzeć przez pryzmat zadań przed nią stawianych, i wyników w zakresie dobra społecznego – jakie ma realizować. Tak zdefiniowane dobro służby należy zaś oceniać jako przewyższające słuszny interes strony upatrywany w pozostaniu w służbie i to niezależnie od faktu posiadania przez funkcjonariusza rodziny i kredytu mieszkaniowego.

Na rozstrzygnięcie nie mógł też rzutować fakt braku na obecny etapie postępowania karnego, oczywistości popełnienia zarzucanego stronie przestępstwa, wobec braku wyroku skazującego w postępowaniu karnym. Przepis prawa uczyniony przez organ podstawą wydania badanej decyzji nie uzależnia bowiem zwolnienia policjanta od okoliczności oczywistości popełnienia przestępstwa. Wręcz przeciwnie, przepis art.41 ust.2 pkt.5 ustawy o policji umożliwia zwolnienie policjanta ze służby niezależnie od wyniku ewentualnego postępowania karnego toczącego się wobec funkcjonariusza. Kwestię tę przesądził jednoznacznie Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 31.10.2008r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1738/07 stwierdzając, iż:" zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia". Organ miał więc możliwość wyboru podstawy prawnej rozkazu personalnego o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. W ocenie tut. Sądu organ uzasadnił zaś wyczerpująco zasadność oparcia skarżonego rozstrzygnięcia o normę art.41 ust.2 pkt.5 ustawy pragmatycznej. Wyczerpująco wyjaśnił też powody, dla których zastosował w odniesieniu do skarżącego powyższą normę.

Nadmienić także należy, iż w realiach faktycznych niniejszej sprawy, dla poprawności skarżonego rozstrzygnięcia bez wpływu pozostaje zarzucane naruszenie przez organ normy art.10 K.p.a. Na powyższe naruszenie, należy bowiem patrzeć wyłącznie przez pryzmat normy art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Uchylenie decyzji możliwe jest wiec wyłącznie w sytuacji, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca nie precyzując zaś tego, jakich wniosków dowodowych nie złożyła (czy też jakich innych czynności procesowych nie dokonała) wskutek naruszenia przez organ normy art.10 K.p.a. nawet nie uwiarygodniła w powyższym zakresie wniosku o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia i w efekcie pozbawiła tut. Sąd możliwości weryfikacji poprawności postawionego zarzutu i wniosku. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje to, że główna okoliczność stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia tj. fakt postawienia skarżącemu zarzutów karnych – była niesporna.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zwartych w rozpoznawanej skardze, oraz uznając iż skarżony rozkaz personalny nie narusza prawa i nie zachodzi konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).