Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1259/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 76 ust. 7 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skarg D.D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...] 2014r. nr [...] , II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Na podstawie umowy nr [...]z dnia 26 października 2009 r. D. D. przyznano kwotę 15.000 zł na podjęcie działalności gospodarczej. Z uwagi na naruszenie warunków umowy pismem z dnia 28 stycznia 2010 r. D. D. został zobowiązany do zwrotu kwoty niemającej pokrycia w przedstawionych przez niego dokumentach, tj. kwoty 3.298,37 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi do dnia dokonania spłaty.

W dniu 9 lutego 2010 r. strona złożyła prośbę o umorzenie tej kwoty.

Decyzją z dnia [...]2010 r., znak [...]Starosta O. rzekł o odmowie umorzenia części środków podlegających zwrotowi, informując zarazem skarżącego o konieczności złożenia wniosku w razie chęci spłaty zadłużenia w ratach. Pismem z dnia 12 marca 2010 r. D. D. zobowiązał się do spłaty całej kwoty wraz z odsetkami w 18-stu ratach, na co organ wyraził zgodę w decyzji z dnia [...] 2010 r., znak [...]. Skarżący nie spłacał wyznaczonych rat i na jego wniosek spłata kolejnych rat była odraczana. Następnie D. D. złożył kolejną prośbę o umorzenie zaległości. Decyzją z dnia 7 czerwca 2011 r. Starosta O. odmówił umorzenia zaległej kwoty. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2011 r., znak [...].

Wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r., II SA/Po 920/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy nie ustaliły, jaka jest rzeczywista kwota pieniędzy, którą skarżący i jego rodzina dysponują w każdym miesiącu. Organy powinny ponadto przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu zobrazowania rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, co pozwoli na ustalenie, czy zapłata wymaganej kwoty nie spowoduje pozbawienia skarżącego i jego rodziny środków utrzymania.

Rozpoznając ponownie sprawę, Starosta O. przeanalizował sytuację majątkową strony, jej rodziny, a także poręczyciela i decyzją z dnia 4 marca 2013 r. odmówił D. D. umorzenia zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu organ zauważył, że umorzenie należności dotyczy jedynie przypadków, gdy nie ma podstaw do uznania, że zobowiązany w przyszłości zgromadzi niezbędne środki finansowe. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie nie można z całą pewnością stwierdzić, że skarżący nie będzie dysponował środkami, chociażby ze świadczenia pracy, które można przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Organ zaznaczył także, iż przyznanie renty nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia pracy zarobkowej. Poza tym istnieje możliwość spłaty zadłużenia z poręczenia wekslowego.

D. D. odwołał się od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...]2013 r., znak [...] Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił własne stanowisko w sprawie i stwierdził, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Istnieją bowiem szanse na zaspokojenie zadłużenia z majątku poręczyciela wekslowego, a zatem nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności. Organ II instancji zauważył, że instytucja umorzenia należności jest szczególnym rodzajem ulgi. Powinna być ona zatem stosowana wyjątkowo, tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Niedopuszczalne jest uchylanie się od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych z powodu uciążliwości związanej ze zwrotem należności. Zobowiązany powinien dołożyć należytych starań w celu zwrotu pobranych środków publicznych. Pozostawanie w trudnej sytuacji finansowej nie stanowi zaś samodzielnej i wystarczającej przesłanki umorzenia należności. Poza tym decyzja w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy, a zatem nawet w razie spełnienia opisanych przesłanek umorzenie należnych kwot i tak zależy jeszcze od uznania organu administracji publicznej.

Po rozpoznaniu skargi D. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 737/13 uchylił zaskarżoną decyzje Wojewody Wielkopolskiego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł , iż Wojewoda Wielkopolski nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011 r. Organ ten, pomimo szczegółowego przytoczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, nie odniósł się do kwestii ewentualnego pozbawienia skarżącego niezbędnych środków utrzymania w razie dochodzenia zaległej należności. Wojewoda nie rozważył w ogóle informacji wynikających w szczególności ze świadectwa pracy z dnia 17 listopada 2012 r., wywiadu środowiskowego z dnia 7 listopada 2012 r., zaświadczenia ZUS z dnia [...] ., znak I[...], umów sprzedaży pojazdu marki Ford Fiesta 1.4 z dnia 25 sierpnia 2011 r. i 14 kwietnia 2011 r., rachunków za media i decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia: [...] 2012 r., znak [...],[...]2012 r., znak [...] , [...] 2012 r., znak [...] i [...]2012 r., znak [...], o przyznaniu zasiłku celowego. Według Sądu powyższe dokumenty pozwalają odtworzyć sytuację materialną skarżącego przez wskazanie w szczególności przeciętnych miesięcznych wydatków oraz przychodów D. D. i jego rodziny. Okoliczności te mają przy tym kluczowe znaczenie, gdyż dopiero ich weryfikacja pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy dochodzenie należności podlegającej zwrotowi nie odbiera skarżącemu niezbędnych środków utrzymania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...]uchylił decyzję Starosty O. z [...]2013 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...]2014 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 76 ust. 7, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Starosta O. odmówił D. D. umorzenia zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i wskazała, iż w dniu 15 maja 2014 r. D. D. złożył w siedzibie organu oświadczenie majątkowe wskazując, iż prowadzi wraz z żoną dwuosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem 1/8 części stuletniego przeznaczonego do kapitalnego remontu domu, obciążonego z przymusową hipoteką. Na dochody D. D. oraz jego małżonki J. D. w miesiącu kwietniu 2014 r. składały się: renta J. D. w wysokości 542,18 zł brutto, zasiłek stały z opieki społecznej 175,23 zł, zasiłek celowy 200-300 zł. Wydatki stanowiły: czynsz 496,24 zł, energia elektryczna 430 zł ( na dwa miesiące), gaz (zakup butli) 52 zł, telefon 210,40 zł, telewizja i Internet 122,84 zł, woda 100-200 (na dwa miesiące), leki około 300 zł, opał w sezonie grzewczym około 200 zł. Ponadto do oświadczenia majątkowego strona załączyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 marca 2014 r. o całkowitej niezdolności skarżącego do pracy do 31 marca 2016 r. Organ zauważył, iż z akt sprawy wynika również, ze z powodu nieuregulowania należności czynszowych w wysokości 1.190,99 zł D. D. otrzymał wypowiedzenie najmu lokalu mieszkalnego jednak nadal mieszka wynajmowanym lokalu wraz z żoną i dorosłym synem.

Według Starosty z powyższego zestawienia wynika, że dochody strony i jego rodziny nie są wystarczające na pokrycie wydatków, a jednak mimo tego nie zalega on z płatnościami (wyjątek stanowi zaległość w czynszu). Ponadto z informacji uzyskanych w Zrzeszeniu Właścicieli i Zarządców Domów w O. wynika, iż zadłużenie za lokal, którego najemcą jest D. D. zmniejszyło się i na dzień 31 maja 2014 r. i wynosi 683,47 zł.

Dalej organ zaznaczył, iż strona, mimo wielokrotnego składania oświadczenia majątkowego, nigdy nie dostarczyła rachunków czy też faktur za leki.

Starosta wyjaśnił, że na posiedzeniu w dniu 4 czerwca 2014 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia jednogłośnie negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzenie przypisanej do zwrotu części dotacji.

Następnie organ przytoczył treść art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i zauważył, iż na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, że w przyszłości D. D. nie będzie dysponował środkami na spłatę zadłużenia. Strona reguluje bieżące rachunki, mimo iż wykazuje, że nie posiada na to środków finansowych, a wydatki przewyższają dochody. W dniu 4 czerwca 2014 r. organ ustalił, że zadłużenie za lokal zmniejszyło się do kwoty 683,47 zł, co oznacza, iż D. D. spłacił część zaległości czynszowych.

Zdaniem Starosty choć z dokumentacji wynika, iż strona spełnia przesłankę do umorzenia żądanej należności z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy to istnieją szanse na uzyskanie zaspokojenia w przyszłości. W tej sytuacji organ orzekł o odmowie umorzenia zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. D. podnosząc, iż postępowanie w sprawie umorzenia środków podlegających zwrotowi trwa już 5 lat, a w tym czasie sytuacja jego oraz jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. Podniósł, iż jest ciężko chory, nie może podjąć pracy, a renta mu nie przysługuje z powodu nieopłacenia składek ZUS. Wyjaśnił, iż płaci rachunki, aby nie zostać eksmitowanym. Wskazał, iż rachunki opłacane są z pożyczek.

Wojewoda Wielkopolski, decyzją z dnia [...]2014 r., nr [...] trzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty O..

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, po przytoczeniu dotychczasowego przebiegu postępowania, oraz treści art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stwierdził, iż sytuacja materialna D. D. i jego rodziny jest bardzo trudna. Z dokumentacji wynika, iż D. D. obecnie nie posiada żadnego dochodu, a jego żona pobiera miesięcznie ok. 400 zł netto tytułem renty inwalidzkiej, 175,23 zł zasiłku stałego oraz 200-300 zł tytułem zasiłku celowego. Z kolei syn D. D. pobiera 500 zł renty socjalnej i 153 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, jednakże prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe. Wydatki miesięczne w rodzinie strony stanowią czynsz za mieszkanie 496,24 zł, energia elektryczna 430 zł na dwa miesiące, 52 zł za gaz, za telefon 210 zł, Internet i telewizja 122 zł, woda około 100 do 200 zł na dwa miesiące, za opał około 200 zł, a za leki i wizyty lekarskie 300 zł miesięcznie. W oświadczeniu z dnia 18 marca 2014 r. zainteresowany wskazał także, że wydatki na żywność i innego rodzaju artykuły codziennego użytku w jego rodzinie wynoszą około 1000 zł miesięcznie. Organ II instancji wyjaśnił, iż łącznie miesięczne wydatki w rodzinie D. D. wynoszą około 2700 zł, a dochody kształtują się tylko na poziomie ok. 775 zł. W tej sytuacji Wojewoda Wielkopolski uznał, że dochodzenie od D. D. zwrotu części przyznanej dotacji w kwocie 3088 zł wraz z odsetkami mogłoby pozbawić zainteresowanego oraz jego żonę niezbędnych środków utrzymania.

Dalej organ zauważył, iż D. D. posiada 1/8 udziału w nieruchomości, tj. 100-letniego domu na którym ustawiona jest hipoteka przymusowa. Zatem nie można uznać, że w stosunku do D. D. wystąpiły szczególne przesłanki z art. 76, ust. 7, pkt 1 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ponieważ zainteresowany posiada cześć udziału w nieruchomości i jest to określony majątek, a nie można jednoznacznie stwierdzić czy w trakcie ewentualnego postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Wojewoda wyjaśnił, iż uznanie przez organy obu instancji, na podstawie zebranej dokumentacji sprawy, że w przypadku D. D. spełniona została przesłanka do umorzenia żądanej należności z art. 76, ust. 7, pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie oznacza, że Starosta O. oraz Wojewoda Wielkopolski byli zobowiązani do umorzenia żadnej należności, ponieważ wskazane organy zawsze mają w tej kwestii możliwość wyboru podejmowanego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. D. D. będąc w trudnej sytuacji materialnej i nie osiągając obecnie dochodów może zwrócić się do Starosty O. o odroczenie płatności żądanej należności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł D. D. wskazując na długość toczącego się w niniejszej sprawie postępowania oraz na stale pogarszającą się sytuację zdrowotną oraz majątkową jego oraz jego żony. Podniósł, iż ani jego żona ani on sam nie są w stanie podjąć zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Nadto zauważyć należy, iż zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 powołanej powyżej ustawy przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

W przedmiotowej sprawie dwukrotnie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w wyrokach z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Po 920/11, oraz 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 737/13 zobowiązał organy do dokładnego zbadania sytuacji majątkowej D. D. w celu ustalenia czy wobec strony nie zachodzi przesłanka wyrażona art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ).

Jak wynika z akt sprawy, ponownie rozpoznając wniosek o umorzenie zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej, organy stosując się do wytycznych zawartych w wyżej powołanych wyrokach przeprowadziły analizę stanu materialnego skarżącego oraz jego rodziny i uznały, iż dochodzenie od D. D. zwrotu części przyznanej dotacji w kwocie 3088,00 zł wraz z odsetkami mogłoby pozbawić skarżącego oraz jego żonę niezbędnych środków utrzymania.

W tym miejscu zauważyć należy, iż zgodnie z przepis art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Decyzja o której mowa w art. 76 ust. 7 powołanej ustawy jest decyzją uznaniową.

Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie słowa "może". Istota decyzji wydawanej w ramach tzw. uznania administracyjnego polega na tym, że nawet w przypadku, jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru w konsekwencji powoduje, że kontrolujący działalność organu sąd administracyjny nie może zakwestionować zasadności dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Sąd jest jedynie władny skontrolować, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, w której organ może dokonać swobodnego wyboru, oraz czy dokonując tego wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, działając w sposób dowolny (arbitralny), tj. dokonując wyboru bez uprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron lub w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej, a nie innej możliwości rozstrzygnięcia. Jak z powyższego wynika, w przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. W wyroku NSA z dnia 27 lutego 2007 r. o sygn. akt I OSK 579/06 (opubl. na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) wskazano, że sposób kontroli sądu administracyjnego decyzji uznaniowej jest nieco odmienny niż w przypadku aktów związanych. Cechuje go bowiem zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia. Jednocześnie NSA podkreślił, że w przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna zawierać ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego odnoszącą się do chwili rozstrzygania wniosku o umorzenie.

Zatem sąd administracyjny badając zgodność z prawem decyzji wydanej w granicach uznania administracyjnego kontroluje jedynie, czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, a w szczególności – czy zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz czy prawidłowo ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd nie wnika natomiast w celowość i słuszność podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd podziela stanowisko organów, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż w przypadku D. D. zostały spełnione ustawowe przesłanki do umorzenia należności. Zarazem jednak Sąd stwierdza, że organy nie umotywowały należycie na jakiej podstawie wydały swoje decyzje odmowne. Decyzje te posiadają zatem cechę dowolności, co pozwala na uznanie ich za rozstrzygnięcia arbitralne.

Jako główny argument przemawiający za odmową uwzględnienia wniosku skarżącego organy wskazały, iż D. D. będzie mógł podjąć w przyszłości pracę zarobkową ponieważ ma on 52 lata i posiada orzeczenie o niezdolności do pracy do 31 marca 2016 r. Zdaniem organów takiej potencjalnej możliwość podjęcia pracy zarobkowej nie można wykluczyć.

Według Sądu takie twierdzenia organów stanowią w istocie spekulację na temat przyszłych zdarzeń, nie popartą żadnymi rzetelnymi analizami i dowodami. Podkreślić należy, iż zasadą jest, że oceny sytuacji życiowej i materialnej wnioskującego o umorzenie dokonuje się według stanu na dzień rozstrzygania wniosku o umorzenie. Zdarzenia przyszłe mogą być brane pod uwagę tylko o tyle, o ile są dostatecznie skonkretyzowane i wykazują duże prawdopodobieństwo ziszczenia się. Tymczasem, jak wynika z ustaleń organu, skarżący jest osobą niepracującą i legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności i niezdolności do pracy do 31 marca 2016 r. Organy obu instancji nie wskazały tymczasem na jakiekolwiek realne przesłanki, iż po tej dacie skarżący uzyska zdolność do podjęcia pracy, a nawet jeżeli ją uzyska to, że istnieją realne i duże szanse do zdobycia przez niego zatrudnienia na lokalnym rynku pracy. Zresztą, zdaniem Sądu, ocena taka, przy tak wielu niewiadomych jakimi jest stan zdrowia skarżącego w przyszłości oraz warunki na lokalnym rynku pracy jakie będą występować za kilkanaście miesięcy jest bardzo trudna, a wręcz niemal niemożliwa. W tej sytuacji twierdzenia organów obu instancji o możliwości znalezienia zatrudnienia przez skarżącego i spłaty zaległych należności – w dającej się przewidzieć przyszłości, bo tylko taki horyzont czasowy jest możliwy do zaakceptowania – jawią się jako gołosłowne, a sama odmowa umorzenia jako całkowicie arbitralna (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2012 r. o sygn. akt. IV SA/Po 234/12, dostępne w CBOSA).

Zauważyć nadto należy, iż Starosta O. w swojej decyzji z 16 czerwca 2014 r. nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, że fakt spłaty przez skarżącego części zadłużenia z tytułu czynszu uzasadnia twierdzenia o potencjalnych możliwościach zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej. Organ ten nie ustalił, w jaki sposób nastąpiła spłata tego zadłużenia i czy faktyczne doszło do spłaty zadłużenia przez skarżącego czy przez inną osobę (np. syna skarżącego lub ośrodek pomocy społecznej), czy też np. doszło do korekty rozliczenia skarżącego z wynajmującym lokal. W odwołaniu strona podniosła, iż rachunki związane z mieszkanie opłaca z pożyczek. Natomiast organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tej kwestii w swoim rozstrzygnięciu. Zauważyć należy, iż ewentualna spłata zadłużenia z tytułu czynszu dokonana przez skarżącego ze szczupłych dochodów jego oraz żony nie oznacza, iż skarżący jest w stanie w przyszłości dokonać zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej. Twierdzenie takie organ winien oprzeć na materiale dowodowym czego zabrakło w niniejszej sprawie.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z 16 czerwca 2014 r. jako wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O wykonalności zaiskrzonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe uwagi i ewentualnie uzupełni w niezbędnym zakresie materiał dowodowy sprawy, a następnie, na jego podstawie, raz jeszcze rozważy zasadność umorzenia należności uwzględniając aktualna sytuację dochodową i majątkową. D. D. i realistycznie oceniając szansę na jej ewentualną zmianę w nieodległej przyszłości. Podjęte rozstrzygnięcie należycie zaś uzasadni, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. wskazując okoliczności, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.