Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 589/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako "kpa"), w związku z art. 54 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 z późn. zm. – dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia A. M. – dalej jako "Skarżąca" na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 26 stycznia 2018 r. nr [...], którym oddalono jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A., podjętą na podstawie zawiadomienia z dnia 6 listopada 2017 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 25 października 2017 r. nr od [...] do [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Organ egzekucyjny - Naczelnik US - będący jednocześnie wierzycielem prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.

W dniu 6 listopada 2017 r. organ egzekucyjny w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze wystawił zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Odpis zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu 27 listopada 2017 r.

Pismem z dnia 30 listopada 2017 r. Skarżąca zaskarżyła wskazaną czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Skarżąca stwierdziła, iż czynność została podjęta z naruszeniem art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie czynności, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi.

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2018 r. Naczelnik US oddalił skargę na wskazaną czynność egzekucyjną jako nieuzasadnioną.

Pismem z dnia 2 marca 2018 r. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika US. Zarzucając naruszenie art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a, § 6 w zw. z art. 80 § 1, § 2, § 3 u.p.e.a.; art. 124 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uznanie skargi za zasadną i w konsekwencji jej uchylenie.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Dyrektor IAS uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika US i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 54 § 1, § 4, § 5 i § 5a u.p.e.a. i stwierdził, że przedmiotem kontroli jest postanowienie uznające, iż czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest dokonana w sposób przypisany prawem.

Dyrektor IAS, że w badanej sprawie zachodzi konieczność zastosowania art. 138 § 2 kpa z uwagi na to, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powiązane jest z rozstrzygnięciem innego środka prawnego, tj. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor IAS odrębnym postanowieniem stwierdził podstawy kwalifikujące przekazanie zarzutów do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, uznając m.in., że organ egzekucyjny winien zbadać zarzuty istnienia i wymagalności obowiązku, nie opierając się na art. 34 § 1a u.p.e.a. Nie jest zatem przesądzona kwestia wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób przypisany prawem. Natomiast - co oczywiste - do podjęcia czynności w sposób prawidłowy, może dojść tylko i wyłącznie w posiadającym ten sam przymiot postępowaniu egzekucyjnym. Powoduje to, iż ocena zastosowanego środka jako zgodnego z prawem jest przedwczesna. Koniecznym do wyjaśnienia zakresem sprawy mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, jest w konsekwencji - w myśl art. 138 § 2 kpa - okoliczność zbadania podstaw prowadzonej egzekucji. To ją organ egzekucyjny winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Zdaniem organu odwoławczego, organ egzekucyjny błędnie przyjął, że zawiadomienie zostało sporządzone według wzoru określonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339). Stosowanie wzorów ograniczone jest wyłącznie do przypadków innych niż do tych, w których dochodzi do doręczeń przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej (art. 67 § 1a u.p.e.a.). W badanej sprawie doręczenia dokonywano "sposobem elektronicznym". Wówczas zawiadomienie winno spełniać wymogi wskazane w art. 67 § 2 u.p.e.a., z modyfikacją ustanowioną mocą art. 67 § 2a u.p.e.a. (którego organ egzekucyjny nie powołał). Co więcej, organ egzekucyjny nie odniósł się do zgłoszonego przez stronę wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a.

Skarżąca zaskarżyła postanowienie Dyrektora IAS z dnia 10 kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżąca stwierdziła, że postanowienia organów obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 2 kpa w związku z art. 144 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a.; art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a.; art. 124 § 1 i 2 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie.

W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie Skarżącej brak było podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż przyczyną uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji nie była konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości bądź w znacznej części, lecz nieuwzględnienie przez organ egzekucyjny obowiązujących przepisów prawa, to jest przepisów art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a.

W sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia organu pierwszej instancji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie w całości skargi na czynności egzekucyjne i uchylenie w całości czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z dnia 10 kwietnia 2018 r. uchylające postanowienie Naczelnika US z dnia 26 stycznia 2018 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną . Istota sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uchylenia przez organ nadzoru rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, którym oddalono jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, podjętą na podstawie zawiadomienia z dnia 6 listopada 2017 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z dnia 25 października 2017 r.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że wniesienie skargi na czynność egzekucyjną zmierza albo do jej uchylenia albo do usunięcia stwierdzonych wad tej czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). W badanej sprawie kategoryczne stwierdzenie, iż czynność nie wymaga jakiejkolwiek konwalidacji, czy też jej wyeliminowania, nie było możliwe, jako że odrębnym postanowieniem Dyrektor IAS stwierdził podstawy kwalifikujące przekazanie zarzutów do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Dyrektor IAS stwierdził bowiem, że organ egzekucyjny nie zbadał zarzutu wykonania, wygaśnięcia oraz przedawnienia obowiązku. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że Naczelnik US winien zbadać zarzuty istnienia i wymagalności obowiązku, nie opierając się na art. 34 § 1a u.p.e.a. Nie została zatem na tamten moment przesądzona kwestia wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób przypisany prawem. Prawidłowość wskazanego rozstrzygnięcia została potwierdzona przez tut. Sad, który wyrokiem z dnia 5 czerwca 2019 r. oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 10 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postepowania egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu zasadnie organ odwoławczy skonstatował, że do podjęcia czynności w sposób prawidłowy, może dojść tylko i wyłącznie w posiadającym ten sam przymiot postępowaniu egzekucyjnym. Ocena zastosowanego środka jako zgodnego z prawem była w konsekwencji przedwczesna. Koniecznym do wyjaśnienia zakresem sprawy mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, była - w myśl art. 138 § 2 kpa - okoliczność zbadania podstaw prowadzonej egzekucji.

Prawidłowo organ odwoławczy podkreślił, że sama Skarżąca we wszystkich środkach prawnych wskazywała, iż ocena zaskarżonej czynności egzekucyjnej uzależniona jest od wyniku innych spraw, w tym wniesionych przez nią zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zasadnie Dyrektor IAS uznał, iż okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 kpa, gdyż organ egzekucyjny winien zbadać podstawy prowadzonej egzekucji.

Z tych też względów, nie znajdując naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.