Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2335/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103, art. 88, art. 87
journal: Dz.U. 2017 poz 2211
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. Sp. j. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej "organ", "GIF") decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 115 ust. 1 pkt 4 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1 i 7, art. 86 ust. 1-2, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 88 ust. 5 pkt 5, art. 95 ust. 1, art. 96 ust. 1 oraz art. 86a w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2211 ze zm.), dalej "p.f., art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej "k.p.a.", w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania A.Sp. j. z siedzibą w [...] (dalej: "strona", "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2018 r nr [...] o cofnięciu zezwolenia nr [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej "E." w [...] przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] przesłał do Głównego Inspektora Farmaceutycznego w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej notę sygnalizacyjną wraz z zestawieniem faktur zakupu leków przez P. sp. z o. o.

Z ww. zestawienia wynika, że w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2014 r. strona była dostawcą produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej prowadzonej przez P. sp. z o. o. Strona w ww. okresie sprzedała ww. podmiotowi prowadzącemu hurtownię farmaceutyczną produkty lecznicze na łączną kwotę 1.171.051,89 zł, na podstawie następujących faktur:

1) z dnia 31 grudnia 2013 r. nr 17/12/2013 na kwotę: 4.259,35 zł,

2) z dnia 2 stycznia 2014 r nr 18/12/2013 na kwotę: 21.044,12 zł,

3) z dnia 7 stycznia 2014 r. nr 1/01/2014 na kwotę: 22.225,77 zł,

4) z dnia 7 stycznia 2014 r. nr 2/01/2014 na kwotę: 14.142,17 zł,

5) z dnia 14 stycznia 2014 r nr 3/01/2014 na kwotę: 51.116,36 zł,

6) z dnia 14 stycznia 2014 r. nr 4/01/2014 na kwotę 62.829,35 zł,

7) z dnia 21 stycznia 2014 r. nr 5/01/2014 na kwotę: 42.301,67 zł,

8) z dnia 21 stycznia 2014 t. nr 6/01/2014 na kwotę: 36.647,19 zł,

9) z dnia 28 stycznia 2014 r. nr 8/01/2014 na kwotę: 70.664,27 zł,

10) z dnia 28 stycznia 2014 r. nr 7/01/2014 na kwotę: 53.301,91 zł,

11) z dnia 4 lutego 2014 r. nr 2/02/2014 na kwotę: 203.311,74 zł,

12) z dnia 4 lutego 2014 r. 1/02/2014 na kwotę: 33.737,46 zł,

13) z dnia 5 lutego 2014 r. nr 03/02/2014 na kwotę: 2.678,40 zł,

14) z dnia 11 lutego 2014 r. nr 05/02/2014 na kwotę: 51.799,59 zł,

15) z dnia 18 lutego 2014 r. nr 06/02/2014 na kwotę: 43.137,314 zł,

16) z dnia 18 lutego 2014 r. nr 07/02/2014 na kwotę 63.942,08 zł,

17) z dnia 26 lutego 2014 r. nr 8/02/2014 na kwotę: 27.290,60 zł,

18) z dnia 26 lutego 2014 r. nr 9/02/2014 na kwotę: 50.706,80 zł,

19) z dnia 4 marca 2014 r. nr 01/03/2014 na kwotę: 39.851,96 zł,

20) z dnia 4 marca 2014 r. nr 02/03/2014 na kwotę 46.851,17 zł,

21) z dnia 5 marca 2014 r. nr 03/03/2014 na kwotę: 84,24 zł,

22) z dnia 5 marca 2014 r. 04/03/2014 na kwotę: 2.035,52 zł,

23) z dnia 12 marca 2014 r. nr 05/03/2014 na kwotę: 48 351,29 zł,

24) z dnia 12 marca 2014 r. 06/03/2014 na kwotę: 26.482,92 zł,

25) z dnia 18 marca 2014 -. nr 07/03/2014 na kwotę: 43.244,45 zł,

26) z dnia 18 marca 2014 r. 08/03/2014 na kwotę: 37.473,99 zł,

27) z dnia 18 marca 2014 r. nr 09/03/2014 na kwotę: 1.788,48 zł,

28) z dnia 25 marca 2014 r. nr 12/03/2014 na kwotę: 1.684,67 zł,

29) z dnia 25 marca 2014 r. nr 10/03/2014 na kwotę: 44.247,36 zł,

30) z dnia 25 marca 2014 r. nr 11/03/2014 na kwotę: 23.819,67 zł.

Pismem z dnia 4 września 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, zawiadomił A. Spółka Jawna o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej pod nazwą "E.", ze względu na utratę przez stronę rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej. Organ poinformował stronę, że podstawą do wszczęcia przedmiotowego postępowania były powzięte z urzędu informacje o udziale strony w tzw. odwróconym łańcuchu dostaw oraz nieprawidłowości opisane w protokole kontroli.

Pismem z dnia 17 września 2018 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie i przedłożenia wskazanej dokumentacji.

Organ I instancji kilkukrotnie występował do organu podatkowego m.in. z zapytaniem, czy strona została poddana kontroli skarbowej oraz z prośbą o przekazanie kopii faktur sprzedaży dokonanych przez stronę do hurtowni farmaceutycznych. W odpowiedzi organ podatkowy informował, że strona nie przedłożyła ani nie udostępniła kontrolującym dokumentów źródłowych w zakresie rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia do 31 marca 2014 r.

Organ wskazał, że przesłuchani w dniu 19 kwietnia 2017 r. w charakterze strony wspólnicy spółki A.sp. jawna, tj. Pani A. S. i Pan A. S., odmówili odpowiedzi na większość pytań dotyczących okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie nie zakwestionowali informacji wskazanych w nocie sygnalizacyjnej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. organ I instancji cofnął udzielone stronie zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia 5 lipca 2018 r., strona wniosła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz należytego wyjaśnienia sprawy;

art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w szczególności w zakresie spełniania przez przedsiębiorcę warunków określonych przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej określonej zezwoleniem, w tym posiadania rękojmi wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem;

art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 81, art. 86 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej j i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym oddalenie wniosków dowodowych odwołującego się i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym nieustalenie, czy strona dokonywała sprzedaży do podmiotów nieuprawnionych;

2) art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jej niewłaściwe zastosowanie, gdyż przedsiębiorca ma nieograniczoną swobodę decydowania o dacie zakończenia prowadzenia swojej działalności;

3) art. 105 k.p.a., w tym rażącego naruszenia prawa wobec nieumorzenia postępowania, pomimo że stało się ono bezprzedmiotowe.

Strona wskazała, że pismem z dnia 12 kwietnia 2018 r. wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej z uwagi na zaprzestanie prowadzenia apteki i uprzednie rozwiązanie umowy najmu lokalu. Zdaniem strony w sprawie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego.

Dodatkowymi zarzutami podniesionymi w odwołaniu były te związane z nieprzeprowadzeniem postępowania administracyjnego i "mylenie go z postępowaniem kontrolnym, przekroczenie uprawnień i ujawnienie tajemnicy służbowej poprzez przesłanie informacji z postępowania administracyjnego wynajmującemu lokal dla apteki, czyli naruszenia RODO, a zatem popełnienie przestępstwa z art. 266 k.k."

GIF utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w kontekście obowiązującego stanu prawnego, w ocenie GIF, pozwalała stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka uzasadniająca cofnięcie zezwolenia określona w art. 37 ap ust. 1 pkt 2 p.f., tj. utrata rękojmi należytego prowadzenia apteki (art. 101 pkt 4 p.f.). Postępowanie strony polegające na sprzedaży na rzecz hurtowni farmaceutycznej stoi zdaniem organu w sprzeczności z podstawowymi zasadami prowadzenia apteki ogólnodostępnej.

Z materiału dowodowego, zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji, zdaniem GIF wynika, że strona dokonywała sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej przez P. sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Przedmiotowa hurtownia farmaceutyczna objęta była zezwoleniem GIF z dnia [...] maja 2013 r., które zostało cofnięte decyzją GIF z dnia [...] września 2014 r.

Analiza noty sygnalizacyjnej z dnia 24 marca 2015 r. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...], wraz z załączonym do niej zestawieniem faktur, wskazuje zdaniem organu, że strona w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2014 r. była dostawcą produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej prowadzonej przez P. sp. z o.o. strona w ww. okresie sprzedała ww. podmiotowi produkty lecznicze na łączną kwotę 1 171 051, 89 zł.

Strona, w czasie kontroli przeprowadzonej w aptece ogólnodostępnej o nazwie "E.", nie okazała wersji papierowej faktur zakupu i sprzedaży. Ponadto pomimo wezwań organu I instancji, strona nie przedłożyła wymaganych faktur. Dodatkowo z informacji organów podatkowych wynika, że strona nie poddała się kontroli podatkowej i nie przedłożyła wymaganych faktur.

Jak podał organ, strona w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji, jak również w odwołaniu, nie zakwestionowała ustaleń stanu faktycznego dotyczących dokonywania sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej, nie przedkładając żadnych wniosków dowodowych ani nie składając żadnych wyjaśnień, które mogłyby wskazywać na inny stan faktyczny niż ustalony na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Organ podkreślił, że strona nie posiada stosownego zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, co przesądza o tym, że nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi. Sprzedaż przez aptekę produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 p.f.

GIF wskazał, że rękojmię należytego prowadzenia apteki musi dawać każdy przedsiębiorca, który uzyskał zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej i podjął działalność gospodarczą w tym zakresie. Organ wskazał, że postępowanie polegające na prowadzeniu przez aptekę sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych narusza przepisy p.f. i przesądza o tym, że przedsiębiorca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, przedkładając dążenie do osiągnięcia korzyści finansowych nad dobro pacjenta (jego życie i zdrowie). GIF zgodził się z argumentacją organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie została spełniona obligatoryjna przesłanka uzasadniająca cofnięcie zezwolenia a określona w art. 37ap ust. 1 pkt 2 p.f.

Ponadto organ wskazał, że w aptece ogólnodostępnej o nazwie "E." prowadzonej przez stronę kontrola wykazała nieprawidłowość w zakresie obrotu produktami leczniczymi, polegającymi na modyfikacji kart magazynowych dla wybranych produktów leczniczych w sposób, który umożliwiał wielokrotną, fikcyjną sprzedaż raz zakupionej ilości produktu leczniczego. Przykładowo, w odniesieniu do produktu leczniczego Insulina NovoMix 30 Penfil roztwór do wstrzykiwań (Nr towaru - 8650) z wydruku kart zakupu ww. produktu za okres: 1 stycznia 2012 r. - 27 kwietnia 2015 r. wynika, że strona wielokrotnie modyfikowała poszczególne karty zakupu.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że rzeczywiste ilości znajdujących się w aptece produktów leczniczych powinny być zgodne z ich ilością wykazywaną na stanie magazynowym, prowadzonym w ramach systemu komputerowego apteki. Wprowadzenie nadwyżki produktu leczniczego, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do produktów leczniczych refundowanych i następnie jego ponowna sprzedaż, może powodować uzyskanie dodatkowej nienależnej refundacji.

Organ wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje również, że strona dokonywała licznych przesunięć międzymagazynowych między aptekami prowadzonymi przez stronę. Przedmiotem ww. przesunięć były produkty lecznicze termolabilne, wymagające przechowywania w temperaturze: 2-8° C.

Jednocześnie organ zaznaczył, że materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że w dniach 27 kwietnia 2015 r. i 11 czerwca 2015 r. w prowadzonej przez stronę aptece nie był obecny magiser farmacji, a czynności fachowe wykonywał technik farmaceutyczny A. S. Magister farmacji, będący kierownikiem apteki, pojawił się w aptece dopiero na wezwanie inspektorów. Organ przywołał następnie brzmienie art. 92 p.f., zgodnie z którym w godzinach czynności apteki powinien być w niej obecny farmaceuta, o którym mowa w art. 88 ust. 1 p.f.

Organ wskazał ponadto, że wbrew twierdzeniom odwołującego się nie występuje w przedmiotowej sprawie bezprzedmiotowość postępowania. GIF wyjaśnił, że okoliczność zaprzestania prowadzenia apteki ogólnodostępnej "E." w [...] i złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na jej prowadzenie nie stanowi przeszkody do cofnięcia tegoż uprawnienia. Stosownie bowiem do art. 104 ust. 2a p.f. w przypadku rezygnacji z prowadzonej działalności gospodarczej w przedmiocie prowadzenia apteki ogólnodostępnej, zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie podlega wygaśnięciu do czasu zakończenia postępowań kontrolnych lub administracyjnych. Z kolei przepis ust. 2b art. 104 ww. ustawy stanowi, że jeżeli w wyniku zakończonego postępowania kontrolnego lub administracyjnego zachodzą przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie; wygaśnięcia nie stwierdza się.

Skarżący pismem z dnia 18 października 2019 r. złożył na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący nie sformułował jednoznacznych zarzutów, jakie stawia w stosunku do zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ani bowiem zaskarżona decyzja ani decyzja ją poprzedzająca, nie naruszają prawa.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ustalił, że skarżąca dokonywała sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni prowadzonej przez P. sp. z o. o., w okresie od stycznia do marca 2014 r. na łączną kwotę około 170.000,00 zł.

Zakaz obrotu hurtowego przez apteki przed dniem 8 lutego 2015 r. wynikał nie z art. 86a p.f. ("Zakazana jest sprzedaż produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub innemu punktowi aptecznemu."), który wówczas nie obowiązywał, ale z innych przepisów p.f.

I tak, zgodnie z art. 87 ust. 2 p.f. apteki ogólnodostępne przeznaczone są do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 p.f., jak również do wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2 p.f., tzn. świadczenia w szczególności usług farmaceutycznych, obejmujących:

1) wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, określonych w odrębnych przepisach;

2) sporządzanie leków recepturowych, w terminie nie dłuższym niż 48 godzin od złożenia recepty przez pacjenta, a w przypadku recepty na lek recepturowy zawierający środki odurzające lub oznaczonej "wydać natychmiast" - w ciągu 4 godzin;

3) sporządzenie leków aptecznych;

4) udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych.

Żaden z przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne nie zezwala na sprzedaż produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną hurtowni farmaceutycznej. Powyższe wynika z faktu, iż wspomniana ustawa w art. 65 ust. 1 przewiduje prowadzenie obrotu produktów leczniczych tylko na zasadach określonych w ustawie, tzn. obrót detaliczny, o którym mowa w art. 68 ust. 1 p.f. oraz obrót hurtowy, który reguluje art. 72 p.f. W myśl ust. 1 wspomnianego artykułu obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, natomiast obrotem hurtowym jest wszelkie działanie polegające na zaopatrywaniu, przechowywaniu, dostarczaniu lub eksportowaniu produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, będących własnością podmiotu dokonującego tych czynności albo innego uprawnionego podmiotu, posiadających pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub pozwolenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2, prowadzone z wytwórcami lub importerami w zakresie wytwarzanych lub importowanych przez nich produktów leczniczych, lub z przedsiębiorcami zajmującymi się obrotem hurtowym, z aptekami lub zakładami leczniczymi dla zwierząt, lub z innymi upoważnionymi podmiotami, z wyłączeniem bezpośredniego zaopatrywania ludności (ust. 3 art. 72 p.f.). Wobec powyższego, zgodnie z ww. przepisem obrót hurtowy produktów leczniczych ma miejsce m.in. wtedy gdy ich nabywcą jest którykolwiek z podmiotów wymienionych w powołanym przepisie.

W aptece ogólnodostępnej nie może być zatem prowadzona działalność polegająca na sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych.

Strona naruszyła ww. zakresie przepisy p.f. Na str. 2 i 3 decyzji organu I instancji znajduje się pełne zestawienie faktur sprzedaży dokumentujących udział apteki prowadzonej przez skarżącą w tzw. odwróconym łańcuchu dostaw.

Skarżąca nie odnalazła faktur, na które powołują się organy inspekcji farmaceutycznej. Niemniej sam ten fakt nie zdejmuje ze skarżącej odpowiedzialności w analizowanym zakresie. Jak zauważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - "Ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności zainteresowanej strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przedłożenia stosownego kontrdowodu przez stronę postępowania, zwłaszcza gdy z określonych faktów zamierza ona wyprowadzić korzystne dla siebie skutki prawne" (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2019 r., I OSK 1711/17).

Sąd wskazuje, że art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, że podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Obowiązkowo prowadzona przez czynnych podatników VAT ewidencja, o której mowa w art. art. 109 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług (zawierająca mi.in.: dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżające kwotę podatku należnego oraz kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej), stanowi źródło informacji, które mogłyby ewentualnie zaprzeczyć okolicznościom wynikającym z faktur, na które powoływały się organy.

Faktem jest, że organy inspekcji farmaceutycznej nie dysponowały fakturami w niniejszej sprawie, tylko ich zestawieniem przesłanym przez organ kontroli skarbowej przeprowadzający kontrolę innego - niż skarżąca - podatnika. Jednakże nie oznacza to, że ustalenia dokonane na podstawie ww. zestawienia nie odzwierciedlają obiektywnie istniejącej rzeczywistości, bądź że sam fakt wykorzystania tego rodzaju środków dowodowych czyni oparte na nich rozstrzygnięcie wadliwym.

Ze względu na rygoryzm i formalizm obowiązujący na gruncie prawa podatkowego w zakresie dokumentowania zdarzeń gospodarczych wywołujących skutki podatkowe słuszne było oczekiwanie organu, że ewentualne zaprzeczenie prawdziwości faktur, na które się powoływał, to zadanie skarżącej. Wystarczyło wykazanie, że w dokumentacji podatkowej skarżącej nie ma faktur o numerach wskazanych w zestawieniu bądź, że faktury o takich numerach zostały wystawione w związku ze zdarzeniami gospodarczymi innymi niż te, o których mowa w decyzjach organów inspekcji farmaceutycznej.

W trakcie przesłuchania wspólników skarżącej, pracownicy organu pytali o okoliczności związane z wystawieniem spornych faktur. Pani A. S. podczas przesłuchania w dniu [...] kwietnia 2017 r. odmówiła odpowiedzi na pytanie Czy wskazane przez UKS faktury nie były nigdy wystawione przez A. Stępniak spółka jawna. Na kolejne pytanie, tj., jeżeli faktury o wskazanych numerach nie zostały wystawione, to czy jest Pani w stanie przedstawić faktury kolejnej numeracji w danym roku lub miesiącu (w zależności od prowadzonej ewidencji)?, Pani A. S. odpowiedziała, że nie. Następnie na pytanie - czy kwestionuje wiarygodność informacji wskazanych w nocie sygnalizacyjnej UKS - odpowiedziała, że nie wie. Jak zaś wynika z protokołu przesłuchania w dniu [...] kwietnia 2017 r. Pana A. S., na pytanie Czy wskazane przez UKS faktury nie były nigdy wystawione przez A. spółka jawna - odpowiedział, że nie wie, o jakie faktury chodzi.

W sprawie nie podważono zatem ustaleń dokonanych przez organy inspekcji farmaceutycznej. Poza tym nota sygnalizacyjna wystosowana przez dyrektora urzędu skarbowego, informująca o dostrzeżonych w wyniku kontroli skarbowej nieprawidłowościach, jest dokumentem, który odpowiada wymaganiom dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. (wyrok SN z 22 kwietnia 2010 r., V CSK 355/2009, LexisNexis nr 2372493, OSNC 2010, nr 11, poz. 151), a zatem także w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Z dokumentem urzędowym wiąże się zaś domniemanie właściwości organu, który go wystawił oraz domniemanie prawdziwości danych w nim zawartych.

Zestawienie faktur dołączone do noty sygnalizacyjnej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] potwierdzało działalność skarżącej, która polegała na sprzedaży produktów leczniczych do podmiotu nieuprawnionego.

Ustalone w sprawie - a przedstawione powyżej - okoliczności należy zakwalifikować jako naruszenie art. 87 ust. 2 p.f.

W sprawie zaistniała zatem podstawa do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki w oparciu o art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 p.f.

Zgodnie z pierwszym ze ww. przepisów, organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Stosownie zaś do art. 101 p.f. - regulującego przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej - wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, m.in. gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki (pkt 4).

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wymóg rękojmi należytego prowadzenia apteki jest warunkiem, jaki przedsiębiorca musi spełniać nie tylko na etapie ubiegania się o uzyskanie zezwolenia, ale także w czasie prowadzenia apteki. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że wymóg dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki to jeden z warunków prowadzenia apteki, niespełnienie którego dawało podstawy do obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 37ap p.f.

Zachowują więc aktualność poglądy orzecznictwa i doktryny - że pojęcie "rękojmi należytego wykonywania zawodu" oznacza (skracając) całość zdarzeń i okoliczności dotyczących wykonywania danego zawodu, składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego oraz cechy takie, jak m.in. prawość, uczciwość także w życiu zawodowym. "Rękojmię należytego prowadzenia apteki" daje pomiot, zachowanie którego świadczy o przestrzeganiu ustawowych zasad prowadzenia określonego rodzaju działalności. Obowiązki nałożone na ten podmiot przepisami ustawy - Prawo farmaceutyczne wyznaczają granice, w jakich prowadzący aptekę może poruszać się prowadząc tę reglamentowaną działalność.

W konsekwencji stwierdzenie naruszeń przez podmiot prowadzący aptekę przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne przy jej prowadzeniu, winno być brane pod uwagę przy ocenie spełnienia wymogu rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Ustalenia faktyczne podjęte w niniejszej sprawie jednoznacznie zaś wskazują, iż skarżąca utraciła przymiot rękojmi należytego prowadzenia apteki, co jest równoznaczne z zaprzestaniem spełniania przez nią jednego z warunków wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu, i organ był zobligowany cofnąć jej zezwolenie. Stosownie bowiem do art. 37 ap ust. 1 pkt 2 p.f. organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Ustawodawca zatem wymaga, by przedsiębiorca posiadający już zezwolenie, przez czas prowadzenia apteki, spełniał warunki określone przepisami prawa wymagane do wykonywania tego rodzaju działalności gospodarczej. Użycie określenia "cofa zezwolenia" oznacza, że zaistnienie sytuacji, gdy przedsiębiorca "przestał spełniać warunki", obliguje właściwy organ do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia. Jednym z wymaganych warunków jest rękojmia należytego prowadzenia apteki.

W ocenie Sądu organ trafnie stwierdził, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji w sprawie, a sądowa kontrola wykazała, iż materiał dowodowy został zebrany i oceniony prawidłowo. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i w zastosowaniu do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy oraz podstawa prawna podjętego rozstrzygnięcia. Podejmując to rozstrzygnięcie organ uczynił zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 k.p.a. Zgromadzony bowiem w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w niej stan faktyczny i był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.

Reasumując, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, w sposób nie budzący wątpliwości organy wykazały, iż skarżąca prowadząc aptekę ogólnodostępną dopuściła się naruszenia powołanych wyżej przepisów prawa farmaceutycznego, przez co utraciła przymiot dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Dla porządku wyjaśnić należy, że NSA (m. in. w wyrokach z dnia14 lutego 2017 r., II GSK 4920/16; z dnia 13 czerwca 2017 r., II GSK 3423, z dnia 9 sierpnia 2017 r., II GSK 2640/15; z dnia 17 października 2018 r., II GSK 4607/16) wskazał, że zgodnie z art. 99 ust. 2 p.f. udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, cofnięcie lub stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Przepis ten wskazuje właściwy rzeczowo organ do wydania decyzji w którymkolwiek z wymienionych w nim przedmiotów postępowania. Nie wskazuje natomiast na bezpośredni i obligatoryjny obowiązek inspektora farmaceutycznego do zasięgania opinii samorządu aptekarskiego. Obowiązek taki nie wynika również z przepisów ustawy o izbach aptekarskich, tj. jej art. 7 ust. 2 i art. 29 pkt 5. Oznacza to, że przepisy dotyczące postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie obligują wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego do współdziałania w trybie art. 106 § 1 k.p.a. z samorządem aptekarskim, w tym znaczeniu, że wydanie decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej nie jest uzależnione od uprzedniego wyrażenia przez właściwą okręgową radę aptekarską opinii, o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich. Niemniej NSA wskazał także, że opinia samorządu aptekarskiego wydana na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich jest wyrażeniem stanowiska tego organu co do okoliczności przedstawionych przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego we wniosku o jej wydanie. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. stanowi ona jeden z dowodów w tym postępowaniu i podlega ocenie na zasadach ogólnych wynikających z art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a., ale nie jest elementem obligatoryjnym w sprawie dotyczącej cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2018 r., II GSK 2926/16).

Prawidłowe - bo mające oparcie w przepisach prawa - jest także stanowisko GIF, że okoliczność zaprzestania prowadzenia apteki ogólnodostępnej "E." w [...] i złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na jej prowadzenie nie stanowią przeszkody do cofnięcia tegoż uprawnienia. Stosownie bowiem do art. 104 ust. 2a p.f. w przypadku rezygnacji z prowadzonej działalności gospodarczej w przedmiocie prowadzenia apteki ogólnodostępnej, zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie podlega wygaśnięciu do czasu zakończenia postępowań kontrolnych lub administracyjnych. Z kolei przepis ust. 2b art. 104 ww. ustawy stanowi, że jeżeli w wyniku zakończonego postępowania kontrolnego lub administracyjnego zachodzą przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, wojewódzki inspektor farmaceutyczny cofa zezwolenie; wygaśnięcia nie stwierdza się. Powyższe przepisy wyraźnie wskazują, że zaprzestanie prowadzenia apteki nie powoduje z mocy prawa utraty zezwolenia na prowadzenie apteki. Tym samym organ I instancji był uprawniony do prowadzenia postępowania w sprawie i cofnięcia zezwolenia stronie na prowadzenie apteki E., z uwagi na obligatoryjną przesłankę materialnoprawną w postaci utraty rękojmi na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi są niezasadne, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).