Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 9/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi A przy ul. [...] i [...] w G. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w przedmiocie wykonanych robót budowlanych 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu do rozpatrzenia wniosku A przy ul. [...] i [...] w G. dotyczącego wykonanych robót budowlanych w obrębie pomieszczeń piwnicznych budynku przy ul. [...] w G., w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych, 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu na rzecz skarżącej A przy ul. [...] i [...] w G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A przy ul. [...] i [...] w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność, ewentualnie przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu (dalej jako "PINB") w przedmiocie wykonanych robót budowalnych.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W związku z uzyskaniem przez skarżącą informacji o przeprowadzeniu przez ówczesnych członków Wspólnoty, A. K. i E. E., prac budowlanych w częściach wspólnych budynku przy ul. [...] w G., Wspólnota pismem z 10 listopada, a następnie - 24 listopada 2017 roku wystąpiła do PINB z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli wykonanych prac, w tym palowania fundamentów, pogłębienia poziomu -1 (pomieszczeń piwnicznych), w wyniku czego doszło do utworzenia nowych pomieszczeń na tym poziomie i ustalenie, czy inwestorzy posiadali pozwolenie na ich realizację oraz czy prace zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką budowlaną.

W odpowiedzi PINB w piśmie z 25 stycznia 2018 roku poinformował skarżącą o przeprowadzeniu czynności wyjaśniających w sprawie, które objęły swoim zakresem weryfikację dokumentów posiadanych w aktach PINB, wyjaśnienia złożone przez pełnomocnika A. K. i E. E. oraz kontrolę budynku przeprowadzoną 31 stycznia 2017 roku. W efekcie przeprowadzonych czynności wyjaśniających PINB ocenił, że przedmiotowe prace wykonano na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z 11 maja 2015 roku zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na wykonanie robót budowlanych i nie stwierdził przeprowadzenia robót budowlanych w zakresie palowania fundamentów w części piwnicy.

W piśmie z 13 czerwca 2018 r. skarżąca ponownie wniosła o zbadanie okoliczności wskazanych we wniosku z 24 listopada 2017 r., natomiast w dniu 27 czerwca 2018 r. złożyła kopie dokumentów wskazujących na zakres przeprowadzonych przez A. K. i E. E. prac.

Skarżąca pismem z 18 lutego 2019 roku ponownie wniosła o przeprowadzenie kontroli wykonanych przez A. K. i E. E. prac budowlanych i ustalenie: czy posiadali oni pozwolenie na ich realizację, kiedy prace zostały wykonane, czy prace zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką budowlaną oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w treści pisma. Wskazano jednocześnie, że w odróżnieniu od ustaleń PINB z 2017 roku, roboty budowlane w zakresie palowania fundamentów w części piwnicy zostały przeprowadzone w 2014 roku, a ponadto, że A. K. i E. E. wykonywali prace w innym zakresie, aniżeli wynikało to z decyzji konserwatora zabytków i organu architektoniczno-budowlanego.

PINB w piśmie z 9 kwietnia 2019 roku poinformował Wspólnotę, że nie ma kompetencji do rozpatrywania spraw z zakresu naruszenia granicy części wspólnych budynku i dodatkowych prac przeprowadzonych w budynku, które są przedmiotem innych postępowań. Organ stwierdził, że w piwnicy przedmiotowego budynku od 2014 r. nie są prowadzone żadne roboty budowlane, a wobec niezaistnienia nowych okoliczności wyczerpał wszelkie możliwości udzielania odpowiedzi.

Skarżąca na podstawie art. 37 k.p.a. i art. 38 k.p.a. wniosła w dniu 10 czerwca 2019 roku ponaglenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) za pośrednictwem PINB.

W odpowiedzi na ponaglenie, WINB postanowieniem z 3 lipca 2019 roku nr [...] stwierdził, że PINB nie dopuścił się bezczynności we wskazanej sprawie, jak również przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu jako główną przesłankę zajętego stanowiska wskazano, że PINB nie mógł dopuścić się bezczynności lub przewlekłości bowiem nie wszczął postępowania administracyjnego w przedmiocie robót budowlanych, obejmujących wykonanie palowania fundamentów

Wspólnota Mieszkaniowa wniosła w dniu 23 stycznia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w przedmiocie wykonanych robót budowalnych w częściach wspólnych budynku przy ul. [...] w G.. Ewentualnie, w przypadku uznania, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte, zaskarżono przewlekłość postępowania prowadzonego przez PINB. Wniesiono przy tym o: 1. zobowiązanie PINB do podjęcia czynności wymaganych prawem w terminie 14 dni od daty doręczenia akt sprawy organowi, 2. stwierdzenie, że PINB dopuścił się bezczynności, ewentualnie prowadzi postępowanie przewlekle, z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie, w zależności od przyjęcia jednego z prezentowanych w orzecznictwie kierunków wykładni przepisów k.p.a., mamy do czynienia z bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie samowoli budowlanej powinien zostać potraktowany przez organ jako impuls do wszczęcia odpowiedniego dla danych okoliczności faktycznych postępowania administracyjnego. Czynności podjęte przez organ w ramach postępowania administracyjnego i ich wyniki stanowić mogły podstawę do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane, umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., a w przypadku uznania przez organ już na wstępnym etapie, że wszczęcie postępowania jest niezasadne do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Niedopuszczalne było podejmowanie przez PINB czynności wyjaśniających opisanych w piśmie z 25 stycznia 2018 roku bez formalnego wszczęcia postępowania. Wystosowanie przez PINB pism informacyjnych z 25 stycznia 2018 i 9 kwietnia 2019 roku nie stanowi prawem przepisanego sposobu załatwienia podania skarżącej i pozbawia ją możliwości kontroli instancyjnej i sądowej rozstrzygnięcia organu. Zaniechanie rozstrzygnięcia sprawy stanowi bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Za chybiony uznać należy argument WINB, który wskazuje, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością organu, bowiem nie wszczął on postępowania administracyjnego w przedmiocie robót budowlanych. Skoro bowiem bezczynnością jest brak załatwienia sprawy, to bezczynność zachodzi również w przypadku braku wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania. Brak rozstrzygnięcia sprawy w sposób prawem przewidziany stanowi bezczynność postępowania.

Zdaniem skarżącej, można również uznać, stosownie do art. 61 § 3 i 4 k.p.a, że z chwilą złożenia przez skarżącą pisma z 24 listopada 2017 roku doszło do wszczęcia postępowania. Jakkolwiek PINB nie zawiadomił formalnie stron o jego wszczęciu, to dokonał czynności dowodowych, w tym z udziałem jednej ze stron (zażądał złożenia wyjaśnień od A. K. i E. E.), a także poinformował o tym skarżącą pismem z 25 stycznia 2018 roku. Prowadzi to do wniosku, że organ nadzoru budowlanego postępowanie prowadził, lecz zaniechał jego rozstrzygnięcia, czyli czyni to w sposób przewlekły, nie wydając żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia.

W ocenie Wspólnoty, niezależnie od kwestii formalnego sposobu załatwienia sprawy (pismami informacyjnymi, a nie rozstrzygnięciem merytorycznym) przedstawione przez nią dokumenty wskazują na wysokie prawdopodobieństwo istnienia samowoli budowlanej. Nie ma znaczenia w świetle art. 75 § 1 k.p.a., że dokumenty te mają charakter dokumentów prywatnych. Organ nie ustalił m.in., że kiedykolwiek zostało wydane pozwolenie na wykonanie spornych piwnic. Co więcej, powołana w piśmie z 25 stycznia 2018 roku decyzja wydana półtora roku po rozpoczęciu przez inwestorów prac, nie obejmuje pozwolenia na wykonanie nowych piwnic (według projektu z 2015 roku piwnice już istniały, mimo że żadna wcześniejsza dokumentacja budynku nie potwierdza ich wykonania). W tej sytuacji zachodzi konieczność zweryfikowania, czy sporne prace zostały wykonane, a jeśli tak, to czy były prowadzone w sposób zgodny z prawem i sztuką budowlaną. W tym celu należało w pierwszej kolejności wystąpić do inwestora i wykonawców o udzielenie wyjaśnień w sprawie, przesłuchać uczestników procesu budowlanego, zbadać stan dokumentacji budynku, a w razie potrzeby wykonać również odkrywkę w celu weryfikacji wykonania palowania i jego prawidłowości. Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jako organu powołanego do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa budowlanego jest bowiem podejmowanie z urzędu postępowań w przypadku uzyskania informacji o możliwości naruszenia prawa. Brak takich działań stanowi bezczynność organu. Za błędne należy uznać także stanowisko organu, że postępowanie nie mogło być wszczęte na żądanie skarżącej, co wyklucza możliwość stwierdzenia jego bezczynności.

Podsumowując skarżąca wskazała, że w listopadzie 2017 roku zwróciła się do organu nadzoru budowlanego z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie samowoli budowlanej i sprawa do chwili obecnej nie została załatwiona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych przypadkach, w tym – w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

W piśmiennictwie oraz judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

Na wstępie wyjaśnić też należy, że warunkiem wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 K.p.a.).

W stanie faktycznym sprawy skarżąca, pismem z 3 czerwca 2019 r. złożył ponaglenie, zarzucając bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie dotyczącej legalności prac budowlanych polegających na wykonaniu palowania oraz wybudowania dodatkowego pomieszczenia piwnicznego w budynku przy ul. [...] w G. Ponaglenie to nie zostało uwzględnione, gdyż w postanowieniu z 3 lipca 2019 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że Inspektor Powiatowy nie dopuścił się bezczynności w ww. sprawie, ani przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Warunkiem wniesienia skargi jest wniesienie ponaglenia, nie zaś jego uwzględnienie przez organ odwoławczy. Na tej podstawie należy uznać, że skarga w niniejszej sprawie jest formalnie dopuszczalna.

Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca Wspólnota we wniosku z 10 listopada 2017 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zwróciła się m. in. o przeprowadzenie kontroli robót budowlanych wykonanych przez A. K. i E. E. a związanych z palowaniem fundamentów części budynku przy ul. [...] w G., a także ustaleniem, czy zostały one przeprowadzone w zgodzie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wspólnota podkreśliła w treści ww. pisma, że nie była informowana o takich robotach oraz nigdy nie wyrażała na nie zgody. Żądanie przeprowadzenia kontroli robót budowlanych związanych z palowaniem budynku przy ul. [...] i wykonaniem zbrojenia Wspólnota ponowiła w piśmie z 24 listopada 2017 r.

W odpowiedzi na powyższe organ wezwał A. K. i E. E. do złożenia wyjaśnień odnośnie do zakresu i rodzaju robót wykonywanych w ww. budynku w obrębie piwnic oraz przedstawienia zgód budowlanych, w oparciu o które roboty te wykonano (wezwanie z 7 grudnia 2017 r.). Ponadto, z akt administracyjnych wynika, że organ pozyskał uchwały Wspólnoty podejmowane w 2013 r., z których wynika zakres zgody przez nią udzielonej w odniesieniu do robót budowlanych planowanych przez A. K. i E. E., a także decyzję Prezydenta Miasta z 11 maja 2015 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych ze zmiana sposobu użytkowania. Ponadto, organ przeprowadził kontrolę budynku w dniu 31 stycznia 2017 r.

W piśmie z 25 stycznia 2018 r. organ wyjaśnił, że zakres przeprowadzonych prac w obrębie piwnic polegał na odgruzowaniu piwnicy oraz osuszeniu ścian i wykonaniu izolacji pionowej i poziomej ścian. Prace te wykonano pod nadzorem archeologicznym na podstawie pozwolenia budowlanego. Jednocześnie podczas kontroli budynku nie stwierdzono robót polegających na palowaniu fundamentów części piwnicy.

We wniosku z 13 czerwca 2018 r. Wspólnota ponownie wystąpiła o kontrolę przeprowadzonych prac budowlanych dotyczących pomieszczeń piwnicznych budynku przy ulicy [...] i przeprowadzenie konkretnych czynności dowodowych. Wskazała, że kontrola budynku przeprowadzona przez organ 31 stycznia 2017 r. nie mogła dostarczyć pełnych informacji o zakresie robót, gdyż w celu ustalenia ich zakresu konieczne jest przeprowadzenie odkrywki budowlanej, której organ nie przeprowadził. Tymczasem, Wspólnota przedstawiła wiarygodne dowody w postaci zdjęć, a także dokumentacji wykonawczej, potwierdzające podnoszone przez nią okoliczności i zakres faktycznie wykonanych przez inwestorów robót budowlanych, obejmujących m. in. palowanie. Skarżąca podkreśliła jedocześnie, że wykonane roboty mogą zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia ze względu na możliwość naruszenia konstrukcji budynku. W piśmie z 26 czerwca 2018 r. Wspólnota przedstawiła wnioski dowodowe potwierdzające zakres wykonanych robót budowlanych przez inwestorów. Wniosek o kontrolę budynku Wspólnota ponowiła w piśmie z 18 lutego 2019 r., do którego dołączono kolejne wnioski dowodowe. W odpowiedzi na powyższe organ w piśmie z 9 kwietnia 2019 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z 25 stycznia 2018 r., wskazując że od 2014 r. nie były prowadzone przez inwestorów żadne roboty budowlane w obrębie piwnicy, a przedstawiona dokumentacja obrazuje zakres prac wykonanych i zakończonych w 2014 r. W konsekwencji, pisma Wspólnoty nie ujawniły żadnych nowych okoliczności, które mogły prowadzić do odmiennej oceny stanu faktycznego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższe oznacza, że obowiązkiem organu administracji jest w pierwszej kolejności zweryfikować każdy wniosek kierowany do niego przez podmioty prawa w oparciu o przesłanki określone w tym przepisie. W orzecznictwie podkreśla się, że nawet w przypadku ustalenia, że podmiot występujący z żądaniem nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania, czy też istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające jego wszczęcie, organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z przytoczonych wyżej okoliczności sprawy wynika, że organ w piśmie z 25 stycznia 2018 r., a następnie – z 9 kwietnia 2019 r. w istocie odmawiał podjęcia czynności, o które wnioskowała Wspólnota, co może prowadzić do wniosku, iż odmawiał wszczęcia postępowania w sprawie kontroli legalności robót budowlanych dotyczących piwnicy budynku przy ul. [...]. Nie nadał jednak tej odmowie procesowej formy, do czego obligują go przepisy postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji, kontroli sądu podlegałaby legalność tego rodzaju postanowienia w ramach skargi na bezczynność organu. Zdaniem sądu, wniosek skarżącej obligował organ do wszczęcia postępowania i przeprowadzenia w jego ramach czynności zmierzających do wydania orzeczenia merytorycznego, ewentualnie – do odmowy jego wszczęcia, jeśli uznał że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61a K.p.a. - od czego bez wątpienia organ się uchylił. To zaś prowadzi do wniosku, że pozostawał w bezczynności, a skarga w tym zakresie jest w pełni uzasadniona.

Na tle przytoczonych przepisów zauważyć należy, że jest w nich mowa o "załatwieniu sprawy", co oznacza zastosowanie normy prawa materialnego do danego stanu faktycznego (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2012, s. 79). Pojęcia "załatwienie" i "niezałatwienie sprawy" należy rozpatrywać w związku z art. 104 k.p.a., z którego wynika, że organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Załatwienie sprawy polega zatem na osiągnięciu końcowego celu postępowania poprzez wydanie rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w danej instancji.

W niniejszej sprawie pierwszy wniosek skarżącej datowany jest na dzień 10 listopada 2017 r. Z jego treści jednoznacznie wynikał tytuł prawny wnioskodawczyni do budynku, zakres żądania oraz jego podstawa prawna. Z akt sprawy wynika, że organ podjął czynności zmierzające do sprawdzenia okoliczności faktycznych, będących podstawą wniosku – gdyż w tym celu przeprowadził oględziny budynku oraz pozyskał wyjaśnienia inwestorów. W pismach z 25 stycznia 2018 r. oraz 9 kwietnia 2019 r. wyraził przekonane o braku podstaw do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, co jednak nastąpiło w formie pisma, a nie w formie procesowej. Pozostawiając poza ramami niniejszych rozważań kwestię zasadności wszczęcia postępowania, bowiem nie mieści się ona w zakresie analizy w ramach bezczynności, bez wątpienia można zarzucić organowi naruszenie przepisów postępowania dotyczących formy rozstrzygania spraw administracyjnych. Nie jest dopuszczalne uchylanie się od obowiązku zajęcia stanowiska w formie nakazanej przepisami prawa administracyjnego, bowiem pozbawia to stronę możliwości merytorycznej obrony jej praw w toku postępowania, abstrahując od naruszenia zasady szybkości postępowania. W tej sytuacji, stwierdzić należy, że organ pozostaje w bezczynności. Nie wydał bowiem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w uzasadnionym terminie, co powinien był uczynić, jeśli uznał wniosek za nieuzasadniony z punktu widzenia art. 61a K.p.a. Nie wydał także postanowienia o wszczęciu postępowania, co uzasadniałoby merytoryczne orzeczenie w zakresie objętym wnioskiem skarżącej, w terminach, wynikających z art. 35 K.p.a.

Przypomnieć należy jednocześnie, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m. in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., dotyczący terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Zdaniem sądu, okoliczności niniejszej sprawy prowadzą do wniosku, że organ nie podejmując czynności procesowych w formach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności nie wydając postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania (niezależnie od tego czy byłoby ono pozytywne czy negatywne) w istocie naruszył nie tylko art. 35 K.p.a., ale także art. 62 § 1 k.p.a., 61 § 1a K.p.a., art. 10 k.p.a., które to przepisy związane są immanentnie z prawem do merytorycznego rozpoznania wniosku przez właściwy organ administracji publicznej.

Oceniając zasadność skargi należy w pierwszym rzędzie wskazać, że jej przedmiotem skarżący uczynił alternatywnie bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie dotyczącej robót budowlanych polegających na palowaniu i wybudowaniu dodatkowego pomieszczenia piwnicznego w budynku przy ul. [...] w G. oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ administracji we wskazanej powyżej sprawie. Zdaniem sądu, opisane okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu żądania skarżącej i stan ten trwa do chwili obecnej.

W tej sytuacji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do rozpoznania wniosku skarżącej Wspólnoty z 10 listopada 2017 r. - w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt organowi (pkt 1 wyroku). W punkcie 2 i 3 wyroku sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ustalając charakter bezczynności jako rażącej sąd uznał, że zasadniczą przesłanką, która pozwala na taką ocenę jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalnego odsuwanie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Zdaniem sądu, z taką właśnie okolicznością mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd uwzględnił przy tym, że nie jest wystarczającym do uznania rażącego naruszenia prawa tylko sam fakt niedotrzymania terminów, w jakich co do zasady postępowanie administracyjne organ winien zakończyć, czy też skala ich przekroczenia, choć te niewątpliwie są znaczące, biorąc pod uwagę, że pismo skarżącej inicjujące czynności datowane było na 10 listopada 2017 r. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie sposób zaś nie dostrzec, że istotnym czynnikiem rzutującym na tempo jej procedowania była chęć uniknięcia załatwienia sprawy, a pojawiające się w toku postępowania, kolejne nowe okoliczności i wniosku dowodowe składane przez skarżącą nie skłaniały organu do zmiany stanowiska w sprawie, choć niewątpliwie powinny być przedmiotem refleksji. Okoliczności te nie tylko nie uwalniają organu administracji właściwego do rozpoznania sprawy od zarzutu pozostawania w bezczynności, ale także mają znaczenie dla oceny stopnia naruszeń przezeń zasad ogólnych procedury administracyjnej, prowadzą do wniosku o ich kwalifikowanym charakterze.

W punkcie 4 wyroku sąd, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., wymierzył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu grzywnę w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych, uznając że w opisanych okolicznościach niniejszej sprawy jest to uzasadnione stopniem naruszeń, jakie miały miejsce w rozpoznaniu wniosku skarżącej, o czym mowa była powyżej.

W punkcie 5 wyroku sąd zasądził od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, na co składa się uiszczony w sprawie wpis od skargi oraz wynagrodzenie adwokackie (480 zł). Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów sądowych oparto na art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym bowiem skarga dotyczyła przewlekłości lub bezczynności organu administracji publicznej.