Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5002/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 8 ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2001 nr 63 poz 636
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 846/16 w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od K. Z. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 846/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 18 marca 2015 r. na drodze krajowej nr 5 w Bydgoszczy patrol Policji zatrzymał sześcioosiowy pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki M. o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki E. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował R. D., który wykonywał krajowy przejazd drogowy nu trasie Bydgoszcz - Niestuszewo z ładunkiem śmigła (części elektrowni wiatrowej) stanowiącego ładunek niepodzielny, w imieniu przedsiębiorcy K. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: K. Z. U. T.

Przebieg kontroli utrwalony został stosownym protokołem. W toku kontroli stwierdzono, że zatrzymany pojazd członowy (wraz z ładunkiem) przekracza dopuszczalną długość.

Decyzją z dnia 12 października 2015 r. Kujawsko - Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na K. Z. kary pieniężnej w wysokości 15000 (słownie: piętnaście tysięcy) złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Naruszenie stwierdzono w związku z przekroczeniem dopuszczalnej długości pojazdu członowego.

Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) decyzją z dnia 17 lutego 2016 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnych norm: długość pojazdu członowego z ładunkiem wynosiła 37,09 m (po odjęciu 2 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie dopuszczalnej długości o 20,59 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 124,78 %).

Kierowca podczas kontroli okazał zezwolenia kategorii V nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 27 października 2014 r. do 26 kwietnia 2015 r., który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, nacisków i masy określone w pozycji nr 5 tabeli.

Podczas kontroli stwierdzono, że długość pojazdu członowego z ładunkiem wynosiła 37,09 m, a zatem zezwolenie kategorii V było niewystraczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z posiadanym uprawnieniem. Droga krajowa nr 5 w Bydgoszczy została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Organ stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. zwanej dalej: p.r.d.) jest wydawane na przejazd pojazdu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się za brak zezwolenia kategorii VII w wysokości:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

Zdaniem GITD w okolicznościach niniejszej sprawy kara pieniężna powinna być nałożona w wysokości przewidzianej za brak zezwolenia kategorii VII dla pozostałych przypadków tj. 15000 złotych.

Organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie występuje brak zezwolenia kategorii VII, ze względu na parametry wymiarowe stwierdzone podczas czynności kontrolnych.

GITD zaznaczył, że strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, o czym została pouczona w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 24 marca 2015 r.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm, ponieważ długość pojazdu członowego z ładunkiem wynosiła 37,09 m (po odjęciu 2 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu), co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej długości o 20,59 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 124,78 %).

Kierowca podczas kontroli okazał zezwolenie kategorii V nr [...] na przejazd w terminie od 27 października 2014 r. do 26 kwietnia 2015 r. pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, nacisków i masy określone w pozycji nr 5 tabeli.

WSA przypomniał, że zgodnie z lp. 5 załącznika nr 1 do p.r.d., zezwolenie kategorii V jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach publicznych:

a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.

Sąd stwierdził, że ustalona długość pojazdu członowego z ładunkiem wynosiła 37,09 m, a zatem zezwolenie kategorii V było niewystraczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z posiadanym uprawnieniem.

Odnosząc się do zastrzeżeń strony dotyczących poprawności dokonania pomiaru długości Sąd zauważył, że pomiaru długości pojazdu dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego nr CT/1/12/17, który legitymował się świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Szczecinie z datą ważności do dnia 31 grudnia 2017 r.

Podczas kontroli wartość długości pojazdu z ładunkiem prawidłowo pomniejszono o 2 % i uzyskano długość 37,09 m.

Sąd I instancji wskazał, że sposób dokonywania pomiaru jest oczywisty i nie wymaga specjalnego szkolenia bądź ukończenia studiów politechnicznych w celu jego przeprowadzenia. Wskazane przez organ wewnętrzne regulacje mają na celu faktyczne usprawnienie przebiegu czynności kontrolnych. Czynność pomiaru długości pojazdu nie wymaga specjalistycznego sprzętu i do odmierzenia długości 37 m wystarczającym urządzeniem jest taśma o długości 30 metrów. W niniejszym przypadku wystąpiła okoliczność przewozu ładunku, który wraz z pojazdem posiadł długość przekraczającą 30 m.

Sąd zauważył, że przy czynnościach kontrolnych obecny był kierowca, który nie zgłosił żadnych uwag odnośnie nieprawidłowego pomiaru, jedynie odmówił podpisania protokołu korzystając z uprawnienia przysługującego mu na podstawie art. 74 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Zdaniem Sądu procedura pomiarów odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, była dokonana przez uprawnione osoby, a jej wyniki uznać należy za całkowicie wiarygodne.

WSA przypomniał, że zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Sąd zgodził się także z organem odwoławczym, że w sprawie nie było przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Strona nie przedstawiła bowiem dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.

WSA stwierdził, że wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdów może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, przy pomocy zalegalizowanego urządzenia pomiarowego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Mając to na uwadze Sąd I instancji uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że kontrola drogowa, w toku której dokonano pomiarów pojazdu, została przeprowadzona w sposób prawidłowy.

Reasumując powyższe WSA stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie naruszają unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze. zm., dalej jako p.p.s.a.) skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77, 80, 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I Instancji, że Organ kontrolny przeprowadził kontrolę w sposób zgodny z prawem w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a stan faktyczny w sprawie został oparty na wynikach pomiarów dokonanych przyrządem niezgodnie z warunkami jego stosowania, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.,

art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji Organu;

na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

- art. 8 ust. 1 i art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. prawo o miarach oraz § 6 Rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przymiary, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych z dnia 21 grudnia 2007 r. poprzez użycie przyrządu niezgodnie z warunkami jego stosowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

W rozpoznanej sprawie na skarżącego nałożona została kara za przejazd po drodze publicznej pojazdem, który był nienormatywny ze względu na jego długość przekraczającą 30 m. Kontrola została przeprowadzona dnia 18 marca 2015 r. na drodze krajowej nr 5 w Bydgoszczy, która jest zaliczona do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Przewóz dokonywany był w ruchu krajowym. Dla pojazdu o długości powyżej 30 m wymagane jest zezwolenie kategorii VII. Zezwolenia takiego wykonujący przejazd nie posiadał.

Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów procesowych, to jest art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 6, 7, 8, 9 oraz 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. skarżący kasacyjnie zmierza do zakwestionowania wyników mierzenia pojazdu. Podnosi, że ustalenia faktyczne w tym zakresie budzą poważne wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Błędów ustalenia stanu faktycznego upatruje w tym, że pomiar pojazdu został przeprowadzony miarą, której zakres pomiarowy wynosi od 0 do 30 metrów, a w wyniku kontroli dokonano pomiaru rzeczywistego 37,85 m (po odjęciu błędu 2% przyjęto w decyzji długość 37,09 m).

Zarzut ten jest nieuzasadniony.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że pomiar pojazdu członowego – co zarzuca skarżący kasacyjnie - istotnie został przeprowadzony przy pomocy przymiaru wstęgowego nr CT/1/12/17 z zakresem pomiarowym do 30 m. Na podstawie § 31 ust. 3 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. pomiaru całkowitej długości pojazdu dokonano poprzez sumowanie pomiarów cząstkowych i uwzględniono błąd w wysokości 2%.

Odnosząc się do omawianego zarzutu naruszenia przepisów procesowych, należy podkreślić, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego jest skuteczny, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek wykazania tego wpływu w postępowaniu kasacyjnym obciąża skarżącego kasacyjnie.

W stanie faktycznym rozpoznanej sprawy podniesiony przez skarżącego brak możliwości dokonywania pomiarów długości pojazdu poprzez sumowanie pomiarów częściowych pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Jest okolicznością w sprawie niekwestionowaną, że pojazd członowy (wraz z ładunkiem) zmierzony przymiarem wstęgowym o dopuszczalnej certyfikowanej długości mierzenia do 30 m. był dłuższy niż ten przymiar. Długość pojazdu wynosiła zatem więcej niż 30 metrów, w konsekwencji czego poruszanie się tym pojazdem do drogach publicznych wymagało zezwolenia kategorii VII, bez względu na to jak duże było przekroczenie 30 metrów. Brak tego zezwolenia uzasadniał wymierzenie kary pieniężnej.

Za takie przekroczenie przepisów, w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości (tu długości pojazdu), o więcej niż 20 % orzekana jest kara w maksymalnej wysokości wynoszącej 15 000 PLN (art. 140ab ust.1 pkt 3 a-c p.r.d.). Ponieważ dopuszczalna długość pojazdu członowego bez odpowiedniego zezwolenia wynosi 16,50 m, to z prostego rachunku wynika, że każde przekroczenie 30 metrów długości pojazdu jest przekroczeniem o więcej niż 20 % dopuszczalnej długości pojazdu, a zatem uzasadnione było ustalenie kary pieniężnej w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji.

W związku z tym zarzuty dotyczące naruszenia w postępowaniu administracyjnym wskazanych w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zmierzenie długości pojazdu nie mogą odnieść zamierzonego skutku jako, że pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

W konsekwencji pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie. Dodatkowo, w odniesieniu do tego zarzutu NSA zauważa, że art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiera trzy jednostki redakcyjne (a-c), a obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstawy kasacyjnej, przez co należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej brak takiego wskazania, co jednak w rozpoznanej sprawie nie miało wpływu na ocenę braku podstaw tego zarzutu.

Nieuzasadnione są też zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 8 ust. 1 i art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. prawo o miarach oraz § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przymiary, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych z dnia 21 grudnia 2007 r. (dalej: rozporządzenie MG), poprzez użycie przyrządu niezgodnie z warunkami jego stosowania.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, nie tylko które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, ale również na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu.

Podniesione przez skarżącego kasacyjnie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego takiego uzasadnienia nie posiadają.

Artykuł 8 ust. 1 ustawy – Prawo o miarach stanowi, że przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane w wymienionych w tym przepisie dziedzinach i są określone przez Ministra właściwego do spraw gospodarki, w drodze rozporządzenia, podlegają prawnej kontroli metrologicznej.

Wskazane w skardze kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego "użycie przyrządu niezgodnie z warunkami jego stosowania" mogło być podniesione jako zarzut naruszenia przepisów procesowych w ramach zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego w wyniku posłużenia się niewłaściwym urządzeniem pomiarowym. Okoliczność tę NSA rozważył odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego i uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co zostało wyżej wyjaśnione.

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest też zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o miarach, dotyczący wymierzania kary grzywny podmiotom użytkującym przyrządy pomiarowe w określonych dziedzinach, niezgodnie z warunkami właściwego ich stosowania. Przepis ten nie miał zastosowania w rozpoznanej sprawie, której przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, nie mógł więc zostać naruszony przez Sąd ani poprzez jego błędną wykładnię ani poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Podobnie nie miał zastosowania w tej sprawie przepis § 6 rozporządzenia MG określający zakres sprawdzeń pomiarów podczas legalizacji pierwotnej.

Z przedstawionych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania NSA orzekł stosownie do art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.