Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 176/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 4 ust 1 pkt 2 art. 13 ust 3
journal: Dz.U. 2016 poz 961
law: Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych

SENTENCJA

Dnia 11 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 549/18 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na rzecz B. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 549/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Starosta D. zatwierdził projekt budowlany i udzielił B. sp. z o.o. z siedzibą w S. pozwolenia na budowę farmy wiatrowej wraz infrastrukturą towarzyszącą na terenie działek: nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obr. T.; nr [...],[...],[...],[...] obr. P.; nr [...] obr. Ł.; nr [...],[...],[...],[...] obr. [...]; nr [...],[...],[...] obr. [...]; nr [...],[...],[...],[...],[...] obr. [...] do granicy: drogi wojewódzkiej (działka nr [...]) ul. [...] w C. obr. [...] i granicy terenu kolejowego działki nr [...],[...] uf. [...] w C. obr. [...] oraz budowę zjazdu w działce nr [...] i połączenie z drogą działka nr [...] obr. T..

Odwołania od decyzji organu I instancji wnieśli: W. M., B. D., B. M., G. R., W. M. i E. M., M. S., J. D., A. K., J. S., B. S., M. D., Stowarzyszenie [...], Stowarzyszenie [...].

Następnie w sprawie zostało wydane szereg rozstrzygnięć dotyczących ww. odwołań, jednak w związku z uchyleniem decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r., znak: [...], przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z 13 września 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 381/13 (po oddaleniu skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II OSK 353/14 z 10 marca 2015 r.) – ponownemu rozpatrzeniu podlegało odwołanie wniesione przez B. S..

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. S., umorzył postępowanie odwoławcze.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że pomimo przeprowadzonej kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej nie podważono skutecznie legalności decyzji Burmistrza C. z dnia [...] grudnia 2011 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych w ww. obrębach geodezyjnych w gminie C. wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, składającej się z: do 7 turbin o łącznej mocy nominalnej do 21 MW, o wysokości całkowitej do 200 m oraz maksymalnej mocy akustycznej pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 107,9 dB (A), wraz z wymienioną w pkt 1 decyzji niezbędną infrastrukturą towarzyszącą. Decyzja ta stała się ostateczna. Uwzględniając zaś tą decyzję środowiskową wraz z ustalonym zakresem przedmiotowej inwestycji zawartym we wniosku o pozwolenie na budowę, organ odwoławczy stwierdził, że nie zachodzi rozbieżność pomiędzy ustaleniami decyzji środowiskowej a wnioskiem inwestora w sprawie pozwolenia na budowę co do lokalizacji wież, urządzeń oraz infrastruktury towarzyszącej.

Odnośnie wpływu przedmiotowej inwestycji na tereny działek sąsiednich, Wojewoda wskazał, że przedmiotowe przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w odległości około 0,72 - 2,5 km od istniejącej lub planowanej zabudowy mieszkaniowej oraz nie będzie powodowało przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu. Nie będzie szkodliwe dla środowiska i nie będzie wywierało negatywnego wpływu na zdrowie mieszkańców. Po uruchomieniu inwestycji będą też przeprowadzone pomiary hałasu. Ponadto dla projektowanej inwestycji nie wystąpi efekt kumulowania oddziaływania z innymi planowanymi i istniejącymi przedsięwzięciami. Nie wystąpi negatywne oddziaływanie w wyniku promieniowania elektroenergetycznego. Planowana stacja GPZ nie będzie wywierała negatywnego oddziaływania na środowisko naturalne oraz ludzi. Jak wyjaśnił organ, w obowiązującym prawie brak jest regulacji dotyczących odległości lokalizacji wież elektrowni wiatrowych w stosunku do innych obiektów budowlanych, w tym do obiektów przeznaczonych na pobyt ludzi. Ze względu na specyfikę urządzeń elektrowni wiatrowych, decydujące znaczenie, dla wyznaczenia obszaru oddziaływania takich obiektów na tereny sąsiednie, ma czynnik hałasu emitowanego przez pracujące turbiny wiatrowe.

Mając powyższe na względzie Wojewoda stwierdził, że z treści złożonych dokumentów wynika, że działki nr [...] (niezabudowana) i nr [...] (zabudowa zagrodowo-siedliskowa) obręb P., których właścicielem jest B. S. znajdują się poza zasięgiem izofony 40 dB, a poziom immisji na granicy tych działek nie przekracza poziomów przepisami prawa dopuszczalnych. Powyższe znajduje potwierdzenie w analizie akustycznej, w której do oceny klimatu akustycznego dla terenu wokół planowanej farmy wiatrowej wykorzystano program SoundPLAN Essential. Obliczenia przeprowadzono zgodnie z obowiązującą normą ISO 9613-2.

Ponadto, z treści złożonej analizy wynika, że poziomy hałasu infradźwiękowego od turbin wiatrowych są niższe lub porównywalne do hałasu towarzyszącego typowym naturalnym źródłom infradźwięków występujących powszechnie w przyrodzie. Infradźwięki towarzyszące pracy elektrowni wiatrowych nie osiągają poziomów mogących stanowić zagrożenie dla ludzi i środowiska.

Zdaniem organu odwoławczego, w świetle zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do przyznania B. S. przymiotu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę. Podnoszone w uzupełnieniu odwołania obawy dotyczące utraty walorów turystycznych i wartości posiadanych nieruchomości z powodu bliskiej lokalizacji farmy i powodowanych przez nią immisji takich jak zwiększenie siły wiatru, rozrzucanie odłamków lodu, które osadzają się na skrzydłach, nie miały wpływu na stanowisko organu.

Organ uznał, że B. S. wnosząc odwołanie nie przedstawiła, poza własnymi twierdzeniami, jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałoby, że inwestycja spowoduje negatywne skutki, które mieściłyby się w pojęciu "ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane.

Ponadto Wojewoda wyjaśnił skarżącej jaki jest stan prawny niniejszej sprawy, która została wszczęta na wniosek z dnia 22 czerwca 2012 r., albowiem w kontekście przepisów ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 961) zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe, a plany miejscowe obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy zachowują moc.

W związku z zarzutem dotyczącym wartości merytorycznej oceny oddziaływania na środowisko, z uwagi na znaczny upływ czasu oraz podważania przez B. S. ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ wyjaśnił, że stosownie do art. 72 ust. 3 ustawy środowiskowej, w aktualnym brzmieniu, 4. letni termin na złożenie wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę uległ wydłużeniu do 6 lat. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zachowano ww. wymóg.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie B. S., domagając się jej uchylenia w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.; art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332); art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.", w zw. z wyrokiem WSA w Szczecinie z 13 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 381/13.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

E. sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku, będąca następcą prawnym B. sp. z o.o., w piśmie z dnia 14 maja 2018 r. stanęła na stanowisku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W piśmie z dnia 19 września 2018 r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, podtrzymała dotychczasowe zarzuty i wnioski skargi. Ponadto skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na wniesienie przez skarżącą wniosku do organu o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia [...] grudnia 2011 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji powołanego na wstępie przedsięwzięcia. Nadto na zasadność ww. wniosku skarżąca podniosła fakt wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 421/18 oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2018 r. umarzającą postępowanie odwoławcze dot. odwołania od ww. decyzji środowiskowej z dnia [...] grudnia 2011 r. Skarżąca zwróciła się jednocześnie o orzeczenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), argumentując, że decyzja ta została wydana w następstwie uprzedniego procedowania organu odwoławczego z naruszeniem zasady łącznego rozpoznania, w jednym terminie odwołań wniesionych przez kilku odwołujących się i nierozpatrzeniu odwołań w jednej decyzji. Dodatkowo rażące naruszenie prawa będące skutkiem wydania zaskarżonej decyzji, skarżąca argumentowała faktem wydania tej decyzji w dniu, w którym nie istniała jeszcze ww. decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2018 r. Zdaniem skarżącej, w takim wypadku organ, w myśl art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., winien był obligatoryjnie zawiesić postępowanie.

Na rozprawie w dniu 20 września 2018 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na złożony w organie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w K. z dnia [...] marca 2012 r. Pełnomocnik złożył pismo procesowe, którego odpis doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi uczestnika postępowania. Pełnomocnik uczestnika postępowania sprzeciwił się ww. wnioskowi, wskazując, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie zostało jeszcze wszczęte. Sąd postanowił oddalić wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. Pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 105 p.p.s.a. złożył zastrzeżenie do protokołu rozprawy dotyczące odmowy zawieszenia postępowania. Wskazał na względy celowościowe, dotyczące zawieszenia postępowania związane z uchybieniami proceduralnymi dotyczącymi przebiegu postępowania administracyjnego.

W piśmie z dnia 26 września 2018 r., uczestnik postępowania E. sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, na podstawie art. 104 p.p.s.a., uzupełniła wnioski i oświadczenia złożone na rozprawie. Spółka wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała argumentację złożoną w piśmie z dnia 9 maja 2018 r. oraz stanowisko złożone przez organ w odpowiedzi na skargę. W ocenie uczestnika postępowania, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 549/18, uwzględniając skargę, wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności Sąd wskazał na położenie ww. dziełek skarżącej, jak i wskazał, że postępowanie odwoławcze od ww. decyzji środowiskowej zostało zakończone. Okoliczność ta została potwierdzona w wyroku NSA z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 334/16, oddalającym skargę kasacyjną B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 197/15. NSA wyjaśnił, że nie jest dopuszczalne rozpatrywanie kolejnych odwołań od tej decyzji organu I instancji jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, powołując się na wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r. (sygn. akt II OSK 1642/13). W myśl art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organ ponownie rozpatrujący sprawę, zakończoną wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2018 r., a aktualnie Sąd rozpoznający niniejszą skargę, są związani ustaleniami i wywodami Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 1642/13 oraz II OSK 334/16) i nie mogą formułować odmiennych ocen co do skutku ostateczności decyzji środowiskowej.

Sąd I instancji, mając na względzie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. stwierdził, że brak posiadania przymiotu strony uniemożliwia uzyskanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia merytorycznego. Nie mógł więc wywrzeć wpływu na prawidłowość wydanej decyzji zarzut skarżącej, że odwołania wszystkich osób niemających interesu prawnego w sprawie nie zostały rozpatrzone jedną decyzją. Przedmiotowe naruszenie mogłoby mieć miejsce tylko w przypadku braku rozpatrzenia przez organ odwoławczy odwołań tych osób, którym przysługuje przymiot strony postępowania. Wojewoda [...] uznając brak legitymacji wnoszących odwołanie, nie mógł podejmować merytorycznej oceny zasadności wniosku inwestora i zarzutów innych stron sprzeciwiających się inwestycji, opartych na negowaniu ustaleń ostatecznej decyzji środowiskowej. W realiach niniejszej sprawy, zarzut skargi o rażącym naruszeniu prawa przez organ odwoławczy (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), wskutek nierozpoznania w terminie wszystkich odwołań, nie mógł być uznany tym samym za trafny.

Sąd zauważa, że w momencie dokonania kontroli przedmiotowej sprawy, w obrocie prawnym przymiot ostateczności (w rozumieniu art. 16 § 1 i 2 K.p.a.), posiada także decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, w związku z odwołaniem B. S., w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 421/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę B. S. od ww. decyzji Kolegium. Fakt, że decyzja ta nie istniała w dniu wydania przez Wojewodę [...] zaskarżonej decyzji nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro Kolegium nie uznało interesu prawnego skarżącej w kwestionowaniu decyzji środowiskowej. W odniesieniu do ww. postepowania dotyczącego oceny legalności decyzji środowiskowej, Sąd I instancji stwierdził, że wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego jest niezasadny.

Przechodząc do kwestii oddziaływania przedmiotowej inwestycji na działki skarżącej Sąd wskazał, że ustalenia własne organu w oparciu o decyzję środowiskową i raport oddziaływania inwestycji na środowisko były w niniejszej sprawie wystarczające. W świetle związania oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z dotychczas wydanych w sprawie orzeczeń sądowych i zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyznania skarżącej przymiotu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę. Jednakże, zdaniem Sądu, organ niezasadnie wykluczył możliwość przyznania skarżącej legitymacji do wniesienia odwołania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, zwanej dalej "ustawą wiatrakową". Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak słusznie podnosiła skarżąca pomiędzy orzekaniem przez sąd administracyjny, a podejmowaniem rozstrzygnięcia przez zaskarżony organ, zmianie uległ stan prawny, weszła w życie ww. ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, co winno znaleźć odzwierciedlenie w decyzji. W art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ww. ustawy wiatrakowej przewidział zaś stosowne normy odległościowe. Skarżąca argumentowała, że w świetle ww. przepisów, przy uwzględnieniu wysokości elektrowni wiatrowej na około 180 m (zgodnie z wnioskiem o pozwolenie na budowę – 178 m n.p.t.) można ustalić odległość lokalizacji budynków mieszkalnych od turbiny na 1800 m. Jedna z działek skarżącej nr [...] obr. P. znajduje się w odległości około 700 m od planowanej wieży.

W ocenie Sądu, ograniczenie się przez organ do analizy i skutków art. 13 ust. 3 i art. 15 ust. 2 ww. ustawy wiatrakowej, nie może być uznane za wystarczające dla odmowy przyznania skarżącej statusu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wywiodła, iż skoro jej działka jest oddalona od planowanej lokalizacji wież o około 700 metrów, to oznacza, że w przypadku realizowania inwestycji i wybudowania turbin wiatrowych, skarżąca nie dostanie pozwolenia na budowę, czy przebudowę budynków mieszkalnych z uwagi na obostrzenia przewidziane w art. 4 ustawy wiatrakowej (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r., II OSK 1697/17). O ile zatem inwestor w niniejszym postępowaniu nie będzie musiał brać pod uwagę odległości wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, to w przypadku zrealizowania elektrowni osoba chcąca wybudować budynek mieszkalny albo budynek o funkcji mieszkalnej będzie musiała brać pod uwagę odległości, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Przepis ten może skutkować ograniczeniem możliwości zagospodarowania nieruchomości i powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu kręgu stron postępowania.

Sąd wskazał, że organ w swej ocenie badania możliwości przyznania B. S. statusu strony postępowania pominął ograniczenia wynikające z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy wiatrakowej, niezasadnie przyjmując, że wskazana ustawa w ogóle w sprawie nie będzie miała zastosowania. Powyższe skutkowało uchybieniami w prowadzonym przez zaskarżony organ postępowaniu administracyjnym, poprzez brak dokonania wszystkich koniecznych ustaleń (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), mających znaczenie dla wyjaśnienia w sposób bezsporny kręgu stron postępowania (art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego), w szczególności czy skarżącej przysługuje status strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę.

W wytycznych dla organu Sąd wskazał, że ponownie rozpatrujący sprawę organ powinien dostosować się do oceny prawnej możliwego powoływania się przez skarżącą, na posiadanie interesu prawnego, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy wiatrakowej oraz dostosuje się do wskazań, co do potrzeby dokonania ustaleń w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji z uwagi na odległość elektrowni wiatrowej od działek skarżącej, w kontekście ograniczeń jakie inwestycja może spowodować z uwagi na podnoszone przez skarżącą argumenty, co winno przyczynić się do wyjaśnienia, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w ww. postępowaniu, w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła E. sp. z o.o. w ., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej polegające na przyjęciu, że postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę dla inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych, wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie tejże ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów tejże ustawy;

- art. 4 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej polegające na przyjęciu, że tenże przepis ma zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę dla inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych, wszczętym i niezakończonym do dnia wejścia w życie tejże ustawy;

- art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej, polegającą na przyjęciu, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy wiatrakowej ma zastosowanie przy badaniu obszaru zakresu oddziaływania planowanej inwestycji i ustaleniu kręgu stron w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę dla inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych, wszczętym i niezakończonym do dnia wejścia w życie ustawy wiatrakowej;

- art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej polegające na przyjęciu, że dopuszczalne jest wywiedzenie aktualnego i rzeczywistego interesu prawnego w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy wiatrakowej, w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę dla inwestycji w zakresie elektrowni wiatrowych, wszczętym i niezakończonym do dnia wejścia w życie ustawy wiatrakowej.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy organ dokonał prawidłowych i pełnych ustaleń mających znaczenie dla wyjaśnienia kręgu stron postępowania;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie ww. przepisów postępowania pomimo niewykazania w żaden sposób, że to (ewentualne) uchybienie organu w tym zakresie mogło mieć jakikolwiek, a tym bardziej istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. S. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W związku z zarządzeniem z dnia 28 października 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, a sformułowanym w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego, w postępowaniu w sprawie dotyczącej oceny legalności decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowych do przepisów odrębnych, mających zastosowanie dla wyprowadzenia interesu prawnego, należy zaliczyć przepisy ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Podkreślić nadto należy, że w myśl art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć te przepisy, które dotychczas, czyli do dnia wejścia w życie ustawy wiatrakowej, regulowały materię, podlegającą następnie unormowaniu w przepisach ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Chodzi tu niewątpliwie o zagadnienia stricte merytoryczne, podlegające dotychczas regulacjom Prawa budowlanego, np. warunki i tryb lokalizacji i budowy elektrowni wiatrowych czy warunki lokalizacji elektrowni wiatrowych w sąsiedztwie istniejącej albo planowanej zabudowy mieszkaniowej. O ile zatem, inwestor na gruncie rozpoznawanej sprawy nie będzie związany odległościami określonymi w art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy wiatrakowej, a jego projekt budowlany nie będzie weryfikowany z punktu widzenia zgodności z przepisami tej ustawy, to już zrealizowanie inwestycji (wybudowanie elektrowni wiatrowej) może wprowadzać istotne, znacznie dalej idące ograniczenia w możliwości zagospodarowania sąsiednich nieruchomości, w tym nieruchomości odwołujących i tych zagadnień nie można marginalizować na tle rozpoznawanej sprawy. Z chwilą wejścia w życie ustawy o elektrowniach wiatrowych mogły zaktualizować się przewidziane w tych przepisach ograniczenia w zagospodarowaniu (zabudowie) nieruchomości skarżącej z uwagi na istniejące odległości. Zatem przepisy rozważanej ustawy powinny zostać uwzględnione przez Wojewodę w toku ponownie prowadzonego postępowania co do oceny interesu prawnego skarżącej. Analogiczny pogląd na tle rozważanych przepisów wyraził Naczelny Sąd Administracyjny ww. wyrokach m.in. z 9 marca 2021 r., II OSK 2093/18; z 26 lutego 2020 r., II OSK 1503/18; z 15 stycznia 2020 r., II OSK 854/18; z 15 stycznia 2020 r., II OSK 1032/18; z 11 kwietnia 2018 r., II OSK 1697/17; z 25 lipca 2019 r., II OSK 1923/18. Ocena Sąd I instancji w tym zakresie nie oznacza, że skarżąca stosownie do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego już uzyskała przymiot strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, a jedynie, że przy ocenie jej przymiotu strony w tym postepowaniu wymagane będzie dodatkowo wzięcie pod uwagę ww. przepisów ustawy wiatrakowej. Dlatego Sąd I instancji trafnie ocenił, że brak dokonania wszystkich koniecznych ustaleń (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), mających znaczenie dla wyjaśnienia w sposób bezsporny kręgu stron postępowania (art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego), w szczególności czy skarżącej przysługuje status strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę – stanowiło tego rodzaju wadę postępowania, która musiała skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił to stanowisko. W postępowaniu w sprawie dotyczącej oceny legalności decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowych (w tym na etapie postępowania odwoławczego) do przepisów odrębnych, mających zastosowanie dla wyprowadzenia interesu prawnego należy zaliczyć przepisy ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Odmienne stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera przekonującej argumentacji, która pozwalałaby odejść od dotychczasowej jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oceny tej nie podważają bowiem poglądy orzecznicze natury ogólnej przywołane w skardze kasacyjnej, a wynikające z: wyroku TK z dnia 13 marca 2007 r., K 8/07; postanowienia SN z 17 grudnia 1997 r., III CZP 47/97; uchwały SN z 19 lutego 2003 r., I KZP 47/02. Jak już wyżej wskazywano, Sąd I instancji niewadliwie uznał, że zmiana stanu prawnego zaistniała po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej w postępowaniu zwykłym, może być uwzględniona przy ocenie legitymacji procesowej upoważniającej do wniesienia odwołania. Przywołany w skardze kasacyjnej przeciwny pogląd orzeczniczy wynikający z wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 396/17 nie zyskał akceptacji NSA, który wyrokiem w sprawie o sygn. akt II OSK 671/18 uchylił ww. wyrok i oddalił skargę.

Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej; art. 4 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej; art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 13 ust. 3 ustawy wiatrakowej; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.