Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 59/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ sędzia NSA Anna Łuczaj Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej O.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1684/07 w sprawie ze skargi O.C. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz O.C. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 17 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O.C. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z [...] marca 2006 r. uchylającej decyzję Wojewody Dolnośląskiego z [...] marca 2004 r. i odmawiającej stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez O.C.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2004 r., którą stwierdzono utratę przez O.C. (poprzednio K.P.H.) obywatelstwa polskiego. Organy orzekające przyjęły, że dokumenty podróży przyznane rodzicom wnioskodawczyni stanowiły wyraz udzielenia uchwałą Rady Państwa z dnia 23 stycznia 1958 r. nr 5/58 zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie.

Powyższe rozstrzygnięcia były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 15 kwietnia 2005 r., sygn. II SA/Wa 2140/04 uchylił decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z [...] sierpnia 2004 r. podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona konieczna przesłanka utraty obywatelstwa, tzn. nie zostało wydane przez Radę Państwa indywidualne zezwolenie na zmianę obywatelstwa O.C. Zezwolenia tego rodzaju, zdaniem Sądu, nie mogła stanowić w szczególności generalna uchwała Rady Państwa nr 5/58. Sąd I instancji zwrócił jednocześnie uwagę na wadliwy sposób określenia przedmiotu rozpoznawanego wniosku, gdyż żądanie skarżącej dotyczyło jedynie stwierdzenia posiadania przez nią obywatelstwa polskiego, nie obejmowało natomiast kwestii utraty tego obywatelstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 1182/05 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku uznając, że przywołane orzeczenie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji, że uchwała Rady Państwa z dnia 23 stycznia 1958 r. w żadnym razie nie mogła stanowić zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego skarżącej nie było trafne, albowiem przedmiotowa uchwała mogła stanowić tego rodzaju zezwolenie, pod warunkiem jednakże, że odnosiła się do oznaczonych osób, których podania były w toku rozpoznawania przez Radę Państwa. To, że w tekście samej uchwały nie zostały wymienione konkretne osoby z imienia i nazwiska nie oznaczało, iż uchwała nie miała charakteru indywidualnego i konkretnego, jeżeli okazałoby się, że krąg osób był jednoznacznie określony wnioskiem Prezesa Rady Ministrów. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze powyższe względy stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśnienia wymaga, czy podanie O.C. dotyczące zezwolenia na zmianę obywatelstwa zostało Radzie Państwa przedstawione oraz, czy Rada Państwa podejmując uchwałę w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa objęła tym zezwoleniem także osobę skarżącej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy – w wyniku rozpoznania odwołania O.C., Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z [...] marca 2006 r., stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję Wojewody Dolnośląskiego z [...] marca 2004 r. i odmówił stwierdzenia posiadania przez O.C. obywatelstwa polskiego. Organ odwoławczy wskazał, że udzielenie uchwałą Rady Państwa nr 5/58 zezwolenia na zmianę obywatelstwa było w stosunku do skarżącej skuteczne, albowiem w jej przypadku miała miejsce uproszczona procedura uzyskania zezwolenia związana z zadeklarowaniem wyjazdu na pobyt stały do Izraela. Tego rodzaju oświadczenie (deklaracja opuszczenia terytorium Polski i udania się na stały pobyt do Izraela), skutkowało tym, że wniosek zainteresowanej nie wymagał, według organu, wydania indywidualnej uchwały na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim, miała do niego natomiast zastosowanie wspomniana uchwała Rady Państwa. W opinii Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, art. 11 ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r. nie wymagał przy tym bezwzględnie, aby podanie zainteresowanej osoby o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego musiało zostać przekazane Radzie Państwa przez Prezesa Rady Ministrów.

Wnioskiem z 11 sierpnia 2006 r. O.C. wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Podała, że Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w swojej decyzji oparł się - wbrew wytycznym wskazanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - na niedopuszczalnym domniemaniu objęcia wniosków rodziców skarżącej uchwałą Rady Państwa nr 5/58, jako generalnego aktu stosowania prawa upraszającego procedurę zmiany obywatelstwa.

Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w wyniku rozpoznania powyższego wniosku decyzją z [...] maja 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z [...] marca 2006 r. przyjmując, że kwestionowane rozstrzygnięcie było prawidłowe. W opinii organu nadzoru, skoro ustawa o obywatelstwie polskim nie zawierała regulacji dotyczących trybu i formy wydawania przez Radę Państwa zezwoleń na zmianę obywatelstwa polskiego na obce, to przyjąć należy, iż dopuszczalny był każdy sposób udzielenia przez Radę Państwa takiego zezwolenia. Według Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, w stosunku do osób, które spełniały warunki przewidziane w uchwale, nie były wydawane indywidualne zezwolenia, ponieważ już przez sam fakt spełnienia warunków osoby zainteresowane uzyskiwały zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie. Organ wskazał, że w trakcie przeprowadzonej kwerendy archiwalnej dotyczącej wydania uchwały nr 5/58 nie odnaleziono jednoznacznych dowodów potwierdzających fakt przekazania Radzie Państwa wniosków zainteresowanych osób o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa, niemniej brak dowodów nie oznacza, że Rada Państwa ich nie otrzymała.

Decyzją z [...] lipca 2007 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w poprzedniej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 października 2007 r. oddalił skargę O.C. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z [...] lipca 2007 r. przyjmując, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Według Sądu I instancji, w sytuacji, gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można uznać, iż kontrolowane orzeczenie narusza prawo w stopniu "rażącym". Rażące naruszenie prawa jest bowiem wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Wymagane jest przy tym stwierdzenie, że w zakresie objętym zakwestionowaną decyzją obowiązywał niewątpliwy stan prawny.

Na gruncie rozpoznawanej przez Sąd sprawy, w doktrynie i orzecznictwie sądowym nie został rozstrzygnięty charakter prawny orzeczenia Rady Państwa stanowiącego zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego. Organ w kontrolowanej przez siebie decyzji z [...] marca 2006 r. zinterpretował przepisy ustawy o obywatelstwie polskim w ten sposób, że wystarczająca dla zmiany obywatelstwa skarżącej była uchwała Rady Państwa. Takiej konstrukcji nie zanegował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 grudnia 2005 r. Wyraził jedynie zalecenie, aby zbadać, czy podanie skarżącej było objęte wnioskiem Prezesa Rady Ministrów, czy zostało przekazane Radzie Państwa przed podjęciem uchwały, czy wreszcie podania tego dotyczyła uchwała w części zezwalającej na zmianę obywatelstwa polskiego osobom, które złożyły prośbę o takie zezwolenie i opuściły Polskę, a następnie uzyskały obywatelstwo izraelskie.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła O.C., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz obu decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2007 r. oraz [...] maja 2007 r.

Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego - art. 11 ust. 1 i 5 oraz art. 13 ustawy z 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 153 p.p.s.a. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a.

W uzasadnieniu stawianych zarzutów skarżąca podniosła, że brak ustalonego przez organy orzekające w sprawie dowodu, że Prezes Rady Ministrów przedstawił Radzie Państwa wnioski rodziców skarżącej o zezwolenie na zmianę obywatelstwa przed podjęciem uchwały nr 5/58 skutkuje tym, iż zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne dotyczące wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego skarżącej zostały wydane z rażącą obrazą art. 11 i art. 13 ustawy o obywatelstwie polskim, a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Zaskarżony wyrok, jak i decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji są niezgodne z prawem również z uwagi na nieuwzględnienie w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym wiążącej oceny oraz wskazań o jakich mowa w art. 153 p.p.s.a., a wynikających z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Sprawowana przez Sąd kontrola prawidłowości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji ograniczyła się z tego względu do rozważenia zasadności zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej.

Jak wynika z analizy skargi, sformułowane przez stronę skarżącą zarzuty odnoszą się do obu podstaw wymienionych w art. 174 p.p.s.a., a więc naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania. Wychodząc z założenia, że warunkiem poprawnego zastosowania prawa materialnego jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania w sprawie, w pierwszej kolejności rozważeniu winny w niniejszej sprawie podlegać zarzuty naruszenia prawa procesowego, w szczególności wysunięty przez skarżącą na plan pierwszy zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Regulacja procesowa, której poprawność zastosowania w niniejsze sprawie skarżąca w całości zakwestionowała stanowi, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., w powtórnym postępowaniu administracyjnymi rozstrzygające sprawę organy, w tym także sąd administracyjny, gdyby doszło do wniesienia skargi na wydaną w sprawie nową decyzję, związane są zapatrywaniami zawartymi w prawomocnym orzeczeniu sądowym, którym uchylono wydaną w toku postępowania decyzję. W piśmiennictwie w odniesieniu do przywołanego przepisu podkreśla się, że związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 326)

W rozpoznawanej sprawie punktem odniesienia dla oceny wypełnienia przez organy orzekające w sprawie zobowiązania do zastosowania się do stanowiska prawnego sądu administracyjnego jest ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 1182/05. Sąd w niniejszym składzie w całości podziela stanowisko przyjęte w wyroku NSA z 18 sierpnia 2004 r., sygn. FSK 207/04 (z aprobującą glosą Z. Kmieciaka, OSP 2005/2/18), zgodnie z którym w przypadku, gdy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., ale wyraża w uzasadnieniu wyroku inną ocenę prawną niż sąd I instancji, to ocena ta jest wiążąca dla organów. W odniesieniu do kwestii wydawania przez Radę Państwa zezwoleń na zmianę obywatelstwa polskiego na obce, w tym w szczególności rozstrzygnięcia o rozpatrzeniu wniosku O.C. o zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie, z mocy art. 153 p.p.s.a., za wiążącą uznana w niniejszej sprawie być musi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. Pominięcie stanowiska zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest tym bardziej konieczne, że sąd odwoławczy oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, zastrzegając jednakże, iż zastosowanie art. 184 p.p.s.a. nie wiązało się z uznaniem zarzutów skargi za nieusprawiedliwione, lecz przyjęciem, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia opowiada prawu.

Ramy poddanego kontroli sądowej postępowania nie pozwalają w bezpośredni sposób odnieść się do prawidłowości wypełnienia przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w decyzji [...] marca 2006 r. zobowiązania do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, albowiem decyzja ta stała się prawomocna wskutek odrzucenia skierowanej na nią skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r., sygn. IV SA/Wa 1088/06. Orzeczenie to nie pozwoliło na dokonanie przez Sąd kontroli legalności bezpośrednio podjętego rozstrzygnięcia, co jednak nie oznacza, że zamknięta została droga do określenia, czy wykładnia i zastosowanie art. 153 p.p.s.a. dokonane w wymienionej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców było prawidłowe. Ustalenie takie wynika bowiem z faktu, że niewykonanie zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi naruszenie prawa, które w zależności od stopnia zaistniałej wadliwości może zostać zakwalifikowane nawet jako rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji sprzeciwiającej się stanowisku wypowiedzianemu przez sąd administracyjny (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Należy zauważyć, że w piśmiennictwie przyjmuje się, iż naruszenie przez organy administracji publicznej postanowień art. 153 p.p.s.a. skutkuje tym, że podjęty akt lub czynność są wadliwe, co powoduje konieczność ich uchylenia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu..., s. 330; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 548). Sankcja uchylenia decyzji naruszającej zasadę związania oceną prawną prezentowana jest również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z tym, że Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje również w swoich orzeczeniach pogląd, iż złamanie zasady związania oceną prawną sądu stanowić może w niektórych przypadkach kwalifikowaną wadę skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji podjętej w nowym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. II FSK 275/06). Nieprzestrzeganie zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a. podważa obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji. Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym powyżej wyroku trafnie w związku z tym wskazał, że sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę w omawianym zakresie, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem rozpoznania. Organ administracji publicznej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie przeprowadza ponownie postępowania in merito, lecz w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do kwestii zaistnienia w kontrolowanej decyzji przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadza kontrolę zaskarżonej decyzji wydanej w opisanym trybie nieważnościowym pod względem jej zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Taki zakres kontroli legalności zawiera ocenę odnoszącą się do zaistnienia w decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę administracyjną wad kwalifikowanych, pozwala zatem również ustalić stopień i sposób wypełnienia przez organ, który wydał kontrolowaną w trybie nadzoru decyzję, obowiązku przestrzegania związania orzeczeniem sądu.

Na to uwarunkowanie w niniejszej sprawy trafnie zwróciła uwagę wnosząca skargę kasacyjną, sprzeciwiając się pominięciu w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym okoliczności polegającej na wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia, w którym zaprezentowane zostało stanowisko odnoszące się do kwestii zmiany obywatelstwa przez O.C. Obowiązkiem Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, wynikającym wprost z treści art. 153 p.p.s.a., było bezwzględne podporządkowanie się ocenie prawnej zawartej w wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r. oraz wykonanie zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego biegu postępowania administracyjnego, mającego określić, czy podania rodziców skarżącej były objęte wnioskiem Prezesa Rady Ministrów, czy zostały przekazane Radzie Państwa przed podjęciem uchwały z dnia 23 stycznia 1958 r., czy wreszcie podań tych osób dotyczyła uchwała Rady Państwa w części zezwalającej na zmianę obywatelstwa polskiego osobom, które złożyły prośbę o takie zezwolenie i opuściły Polskę, a następnie uzyskały obywatelstwo izraelskie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 grudnia 2005 r. zawarł ocenę prawną w odniesieniu do przepisów ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r., których naruszenie dało podstawę do uchylenia decyzji, w związku z czym zasadniczą rolą organów prowadzących postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2006 r. oraz Sądu I instancji oceniającego legalność decyzji kończących powyższe postępowanie, było ustalenie, czy Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w swojej decyzji z [...] marca 2006 r. zastosował się do oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe, przestrzegając przy tym w całości wytycznych Sądu. Jeżeli powyższa kontrola dałaby odpowiedź negatywną, Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany był ustalić jaką formę i jaki zakres miało niepodporządkowanie się stanowisku prawnemu Sądu i jak stwierdzona wadliwość w działaniu organu administracji publicznej powinna zostać zakwalifikowana w sensie prawnym (rażące/nierażące naruszenie prawa). W całości należy przy tym odrzucić stanowisko Sądu I instancji, który przywoływaną zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie zasadę zakazującą stwierdzenia nieważności decyzji opartej na przepisie budzącym wątpliwości interpretacyjne odniósł do rozpoznawanej sprawy. Nietrafność powołania się przez Sąd w tym przypadku na przytoczoną zasadę wynika bowiem z tego, że Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w decyzji z [...] marca 2006 r. nie dokonywał wykładni przepisów ustawy o obywatelstwie polskim w znaczeniu ogólnie przyjętym, albowiem wykładnię taką przeprowadził już Naczelny Sąd Administracyjny, co powodowało, że organ był nią związany. Akcentowane zatem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalenie, że nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa, gdy nie obowiązuje "niewątpliwy stan prawny" i wykładnia przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji jest sporna, musi być w całości odrzucone, jako sprzeczne z regulacją zawartą w art. 153 p.p.s.a.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że sprawa posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, niemniej wątpliwości budzi prawidłowość wniosków, które Sąd I instancji sformułował w związku z zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego szczegółowymi wyjaśnieniami w tym przedmiocie. Wątpliwości te wynikają przede wszystkim z tego, że Sąd w uzasadnieniu wyroku w całości pominął argumenty, którymi się kierował przyjmując, że zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2006 r. prawidłowo rozważyła kwestię zastosowania się przez organ do oceny prawnej i wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Za argumentację wystarczającą do przyjęcia, że w sprawie nie został naruszony przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców art. 153 p.p.s.a. nie może być bowiem uznane twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że organ w kontrolowanej przez siebie decyzji z dnia [...] marca 2006 r. zinterpretował przepisy ustawy w ten sposób, że wystarczająca do zmiany obywatelstwa jest uchwała Rady Państwa, a "Takiej konstrukcji nie zanegował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r. Wyraził jedynie zalecenie, aby zbadać, czy podania osób o zezwolenie na zmianę obywatelstwa były objęte wnioskiem Prezesa Rady Ministrów, czy zostały przekazane Radzie Państwa przed podjęciem uchwały (...)" (s. 8 uzasadnienia). Powyższe stanowisko jest niezrozumiałe z tego względu, że to właśnie powołanie się na pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego i wskazania tego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r., a niezrealizowane w sposób właściwy w sprawie ponownie rozstrzyganej, stanowiły podstawowy zarzut zawarty we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Sąd I instancji właściwie odczytał zakres wskazań co do dalszego postępowania, jakie powinno zostać przeprowadzone w sprawie O.C., jednakże ocenę faktycznego wypełnienia przez organ tychże wskazań w całości pominął w swoich rozważaniach, zastępując merytoryczny wywód w tym względzie oceną końcową, sprowadzającą się do przyjęcia, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W klasycznym modelu sądowego stosowania prawa, finalna decyzja jest efektem skonfrontowania wykładni prawa z faktami, które zostały stwierdzone, albowiem w pierwszej kolejności zawsze dochodzi najpierw do ustalenia, jaka norma obowiązuje i jak przedstawia się stan faktyczny sprawy, a dopiero w następnej kolejności dokonuje się subsumcji i orzeka o prawnych konsekwencjach tego, co ustalono. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył powyższą zasadę, ponieważ pomijając całkowicie wypowiedzi prawne organu orzekającego w sprawie, wyraził arbitralne zapatrywanie o zgodności tychże wypowiedzi z art. 153 p.p.s.a.

Jednozdaniowe odwołanie się przez Sąd do przyjętego przez organ ustalenia, iż uchwała Rady Państwa jest wystarczająca do zmiany obywatelstwa, powyższej oceny o niewypełnieniu funkcji kontrolnej zmienić nie może. Przeszkodą do przyjęcia odmiennej oceny jest przede wszystkim to, że przytoczona kwestia stanowiła jedynie fragment szerszych rozważań organu, odnośnie do których rolą Sądu było wypowiedzieć się, czy nie pozostają one w sprzeczności z poglądem zaprezentowanym wcześniej przez NSA. Organ przyjął, że uchwała Rady Państwa nr 5/58 była generalnym aktem stosowania prawa upraszczającym procedurę emigracyjną, co w szczególności oznaczało, że wszystkim obywatelom polskim, którzy wystąpili z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa, zezwolenie to z dniem podjęcia uchwały zostało udzielone. Pogląd powyższy jednocześnie korespondował ze stanowiskiem, że art. 11 ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r. nie wymagał bezwzględnie, aby podanie zainteresowanej osoby o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego musiało zostać przekazane Radzie Państwa przez Prezesa Rady Ministrów. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców powołał się w tym zakresie na obszernie zacytowany pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. IV SA/Wa 1567/05, w którym tenże Sąd odrzucił pogląd wyrażony z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2005 r., sygn. II OSK 965/05 odnośnie do tego, że skutki prawne dotyczące zgody na zmianę obywatelstwa mogą dotyczyć wyłącznie tych osób, których indywidualne podania zostały przedstawione Radzie Państwa przez Prezesa Rady Ministrów.

Okoliczność zastosowania w kontekście rozstrzyganej sprawy przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców art. 153 p.p.s.a. ma zasadnicze znaczenie dla oceny, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2006 r. odmawiającej stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez O.C. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceni w związku z tym, czy ustalenia zawarte w decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, w tym także przyjęcie za własne tez wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (nieprawomocnych – uchylonych następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny) stanowiło wypełnienie wskazań co do dalszego postępowania i nie wykraczało poza stanowisko prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie oceny prawnej zastosowania przepisów ustawy o obywatelstwie polskim z 1951 r. W przypadku gdyby Sąd I instancji skargę uwzględnił, rozważenia ponadto wymaga, czy w rozpoznawanej sprawie nie powinien znaleźć zastosowania art. 135 p.p.s.a.

Z uwagi na to, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa procesowego, co uzasadnia jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznawał podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na mocy art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wobec zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, zasądzono od organu na rzecz skarżącej 400 zł, na którą to kwotę złożyły się opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie adwokata (200 zł), określone w oparciu o § 2 ust. 2 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Mając na uwadze, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), a pełnomocnik skarżącej wnosząc skargę kasacyjną uiścił wpis sądowy w wysokości równej wpisowi od skargi, tj. w kwocie 200 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwróci skarżącej O.C. kwotę 100 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.