Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 163/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-03-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par.1,2,3 i4, art. 246 par.1 pkt 2) oraz art. 258 par.1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca A.R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że nie uzyskuje dochodu, utrzymuje się z alimentów wypłacanych na utrzymanie dwojga dzieci przez męża, z którym pozostaje w separacji, i zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie 882 zł.

Z dokumentów przesłanych przez skarżącą na wezwanie wynika, ponad wcześniej podane informacje, że wnioskująca strona w roku 2010 r. nie uzyskała dochodu, miesięczne wydatki jej gospodarstwa domowego wynoszą 1.003 zł, nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, wskazanego jako jej miejsce zamieszkania, nie pobiera świadczeń z Pomocy Społecznej, nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy i prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi żadnych dochodów.

Dowody uregulowania opłaty za energię elektryczną i usługi dystrybucji oraz wpłaty na fundusz remontowy przedstawione przez A.R. dotyczą odpowiednio należności innej osoby (L.R.) oraz innej osoby (A.Z.) i innego lokalu mieszkalnego (położonego w W. przy ul. [...]).

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) tej samej ustawy).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych oparte będzie na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. czy wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Na mocy art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Z przywołanego unormowania procesowego wynika, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca w sposób lakoniczny umotywowała swoje żądanie, a nadto nie dostarczyła informacji, które uprawdopodobniłyby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni zatem poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny we Wrocławiu ocenił, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyła się skarżąca jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów – brak dochodu i brak majątku podlegającego spieniężeniu. Nie wykazała ani nie uzupełniła informacji o swojej sytuacji materialnej i życiowej w sposób wyczerpujący, spójny i, w konsekwencji, nie budzący wątpliwości co do braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W kontekście tych stwierdzeń należy wskazać w pierwszej kolejności na fakt ujęcia w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego A.R. wydatków poniesionych na utrzymanie lokalu mieszkalnego wskazanego przez nią ponoszonych przez osoby nie prowadzące z nią tego gospodarstwa (opłata za energię elektryczną i usługi dystrybucji) oraz dotyczące lokalu innego niż lokal oznaczony jako jej miejsce zamieszkania (wpłata na fundusz remontowy). Po drugie, mimo wskazania na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wśród źródeł dochodu otrzymywania zasiłku rodzinnego w odpowiedzi na wezwanie skarżąca przesłała oświadczenie, zgodnie z którym nie korzysta ze świadczeń z Pomocy Społecznej. I w końcu po trzecie, mimo korzystania przez wnioskującą stronę z lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. [...], oświadczyła ona, że nie posiada do niego żadnego tytułu prawnego. Zdaniem referendarza sądowego powyższe niespójności w zakresie wykazywania sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej nie pozwalają na przyjęcie, iż w sprawie spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie nie budzącego wątpliwości wykazania również innych okoliczności przedstawionych we wniosku.

Zasadne jest powtórzenie stwierdzenia, że to wnioskodawca jest obowiązany do zachowania szczególnej staranności przy wykazaniu zasadności swojego żądania.

W tym stanie rzeczy należało ocenić, że na obecnym etapie postępowania skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy i wobec takiej konstatacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.