Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 575/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz /spr./ Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, po rozpoznaniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], którym odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002r. nr [...].

Wspomnianą decyzją Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu w L., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 1982r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiącej własność M. D., położonej w L. przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].

Postępowanie wznowieniowe zakończone zaskarżoną decyzją zainicjowane zostało wnioskiem A. K. o wznowienie postępowania, w którym domagała się ona uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i decyzji Wojewody [...] wskazując na brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1982 r. Wnioskodawczyni powołała się na treść ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 85, poz. 390), która w art. 13 wprowadziła odrębną od gruntu własność obiektów, odpowiednio Polskiego Związku Działkowców i użytkowników działek w pracowniczych ogrodach działkowych, a skoro tak, to jej zdaniem, postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. toczyło się bez udziału użytkowników działek, co stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r., stwierdzając, że A. K. - jako użytkownik działki nr [...] w Pracowniczym Ogrodzie Działkowym "[...]" nie legitymowała się ani prawem własności, ani żadnym innym prawem rzeczowym do przedmiotowej działki, zatem nie mogła być uznana za stronę postępowania o wznowienie.

W toku prowadzonego w trybie art. 127 § 3 kpa postępowania Minister Infrastruktury ponownie odwołał się do treści art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wskazał, że w praktyce interes prawny do nieruchomości rozumiany był i jest jako posiadanie tytułu prawnego, tj. prawa własności, prawa użytkowania wieczystego albo prawa rzeczowego ograniczonego do nieruchomości, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Organ wskazał, że A. K. jako użytkownik działki nr [...] w Pracowniczym Ogrodzie Działkowym "[...]" nie legitymowała się ani prawem własności ani żadnym innym prawem rzeczowym do przedmiotowej działki. Powołał się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym użytkownik faktyczny działki w Pracowniczym Ogrodzie Działkowym, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Prawo użytkowania, które przysługuje Polskiemu Związkowi Działkowców zgodnie z art. 254 kodeksu cywilnego jest niezbywalne, co oznacza, że Związek nie może zbyć prawa użytkowania na rzecz poszczególnych członków PZD. Minister podkreślił, że od niezbywalności prawa użytkowania należy odróżnić samo wykonywanie tego prawa i dlatego użytkownik może je wykonywać samodzielnie, albo za pośrednictwem innych osób. Wykonywanie jednak prawa użytkowania polegające m. in. na używaniu rzeczy i pobieraniu z niej pożytków nie może być utożsamiane z interesem prawnym w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Organ nadzorczy wskazał na treść art. 13 ust. 2 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych zgodnie z którym użytkownikowi działki przysługuje jedynie prawo własności nasadzeń, urządzeń i obiektów znajdujących się na działce, które zostały wykonane lub nabyte ze środków finansowych użytkownika działki, podkreślił, że roszczenia z tego tytułu, mające charakter cywilnoprawny, mogą być dochodzone przed sądem powszechnym, a nie w ramach postępowania administracyjnego. W konkluzji Minister Infrastruktury podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r., akcentując, że w rozpatrywanej przez niego sprawie z podaniem o wznowienie postępowania wystąpiła osoba, która użytkuje działkę w pracowniczym ogrodzie działkowym, jednak do przedmiotowej nieruchomości nie przysługują jej żadne prawa rzeczowe, jak również nie jest użytkownikiem działki w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Wobec braku po stronie A. K. interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, Minister Infrastruktury utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r.

Na powyższą decyzję A. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie, powołując się na naruszenie przez Ministra Infrastruktury art. 28 kpa poprzez przyjęcie, że nie przysługiwał jej przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie legitymowała się żadnym prawem rzeczowym do nieruchomości i nie miała interesu prawnego w sprawie, a zatem nie była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

A. K. powołała się na to, że na nieruchomości oddanej jej w użytkowanie Polski Związek Działkowców założył Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]", przyjmując ją w poczet członków Związku, Polski Związek Działkowców przydzielił jej działkę pracowniczą nr [...] i oddał ją w użytkowanie zgodnie z treścią art. 12 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych. Skarżąca uznała, że właśnie w świetle powołanego przepisu stała się ona użytkownikiem wpisanym do rejestru użytkowników działek w pracowniczym ogrodzie działkowym prowadzonym przez Związek na podstawie art. 31 ust. 1 powołanej ustawy. A. K. uznała, że w niniejszej sprawie należałoby przyjąć szeroką definicję strony i w konsekwencji uznać, że również jej mogłyby dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i wskazał, że podniesione w niej zarzuty nie zawierały w sobie nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w postępowaniu nadzorczym, a stanowiły jedynie powtórzenie zarzutów do których organ ustosunkował się w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem, sąd obowiązany jest wziąć pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 133 § 1 powołanej ustawy sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ.

Wskazując na powyższe stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż zarzuty podniesione w jej treści.

Z treści zaskarżonej do Sądu decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne, w którym została ona wydana, zainicjowane zostało wnioskiem A. K. z dnia [...] czerwca 2004 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 1982 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiącej własność M. D., położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. W postępowaniu tym w charakterze stron postępowania występowała A. K. i Polski Związek Działkowców, pominięta zaś została E. D., która jest spadkobierczynią byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości i brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej i która jest obecnie właścicielką przedmiotowej nieruchomości. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że stronom postępowania zakończonego decyzją, której dotyczy postępowanie nadzorcze przysługuje przymiot strony – w rozumieniu art. 28 kpa – w tymże postępowaniu. Również nie budzi wątpliwości, że stroną takiego postępowania jest aktualny właściciel tej nieruchomości.

Skoro więc E. D., będąc spadkobiercą byłego właściciela nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, była stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, to powinna uczestniczyć w tym charakterze również w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o jego wznowienie.

Pominięcie w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją E. D. uznać należy za uchybienie kwalifikujące się jako naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) i uchybienie to Sąd obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu. Do naruszenia postępowania w tym względzie doszło poprzez nieustalenie podstawowej dla sprawy okoliczności to jest stron postępowania, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 10, art. 28, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienia spowodowały, że obie decyzje Ministra Infrastruktury uznane być musiały za niezgodne z prawem, co oznacza również, że koniecznym stało się ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego zgodnego z zasadami wynikającymi z powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. b i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.