Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 261/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2010 r., nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego K. K. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 261/11

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi K. K. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2010 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm., określanej dalej jako ustawa lub ustawa z dnia 31 maja 1996 r.).

Jako podstawę prawną organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że K. K. złożył do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie mu świadczenia pieniężnego określonego w ustawie. Wskazał, że w połowie kwietnia 1940 r. wraz z rodziną (ojcem, matką, dziadkami oraz rodzeństwem ojca) został przymusowo wysiedlony przez pograniczne wojsko radzieckie byłego ZSRR z miejscowości Tarnawce do miejscowości Stara Lubomirka na Wołyniu. Podniósł, że na Wołyniu jego rodzice pracowali przymusowo w lesie i kamieniołomach, a dzieci pomagały w gospodarstwie, pozostając pod opieką starszych. Podał, że do domu wrócił z rodziną w maju 1943 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2010 r., opisaną na wstępie odmówił przyznania K. K. uprawnień do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie.

W uzasadnieniu organ podał, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Wyjaśnił, że przepis ten podlegał ocenie Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07 stwierdził jego niezgodność z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - w zakresie w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego. Organ naprowadził, że niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej połączonej z wysiedleniem (wyrwaniem) z dotychczasowego środowiska. W związku z tym stwierdził, że nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Wskazał, że strona w okresie okupacji była wysiedlona przez władze radzieckie do miejscowości Stara Lubomirka na Wołyniu, tj. w granicach przedwojennego państwa polskiego zaś w aktach sprawy brak jednak dowodów, że przesiedlenie było połączone z przymusem pracy w rozumieniu ustawy. Konkludując organ stwierdził, że nie neguje samego faktu przymusowego przesiedlenia rodziny strony z miejscowości Tarnawce na Wołyń w roku 1940. Podniósł, że wysiedlenia wsi leżących w gminie K. były związane z budową na tym terenie poligonu, zaś ludność wysiedlona była osadzana na gospodarstwach rolnych opuszczonych przez ludność deportowaną przez władze radzieckie w głąb byłego ZSRR, o czym świadczą liczne relacje.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. K. powtórzył argumentację dotyczącą deportowania jego i rodziny na Wołyń, zwracając uwagę na wykonywanie przez jego rodziców pracy przymusowej w miejscowości Stara Lubomirka. Dodatkowo wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt K 49/07. Podał, że organ do spraw kombatantów przyznał prawo do świadczenia, o które się ubiegał, jego siostrze T. K., która urodziła się w Starej Lubomirce. W związku z tym wyraził brak zrozumienia z jakich powodów odmówiono mu tego prawa.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2010 r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie.

W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Nadto powołał się na wyrok wydany przez Trybunał Konstytucyjny z dnia 16 grudnia 2009 r., w którym Trybunał wskazał na zasadę, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. Organ odwoławczy przywołał jak we wcześniejszej decyzji fakt wysiedlenia K. K. wraz z rodziną na Wołyń, zwracając uwagę, że strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, potwierdzających fakt pracy przymusowej. Podał, że wprawdzie utrata gospodarstwa w Tarnawcach była niewątpliwie formą represji lecz uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje z tytułu wysiedlenia, ale z tytułu deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej. Podniósł, że zarówno z oświadczeń świadków, a także z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 12 października 2010 r. wynika, że strona wraz z rodziną była wysiedlona i przebywała w miejscowości Stara Lubomirka, gdzie rodzina pracowała na przydzielonym gospodarstwie rolnym. Organ wskazał, że strona miała cały czas kontakt z rodziną, więc nie nastąpiło zerwanie więzi społecznych i rodzinnych. Kierownik stwierdził, że nie neguje w tym wypadku faktu ciężkiej sytuacji strony podczas wojny, lecz jedynie stwierdził, że nie został spełniony zawarty w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej. Powołał się w tym zakresie na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 1024/10 podając, że w tamtej sprawie Sąd podzielił analogiczną argumentację organu. Reasumując wskazał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 12 października 2010 r. - rozważy wzruszenie decyzji o przyznaniu świadczeń pieniężnych osobom, które w oparciu o tożsamy stan faktyczny uzyskały wyżej wymienione uprawnienia.

K. K. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie jej, jak też decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:

1) art. 1, art. 2 pkt 2 lit. b,

2) art. 4 ust. 1 ustawy, § 2 ust. 2 pkt 4 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. przez błędną jego wykładnię,

3) § 3 ust. 1 i ust. 3 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. przez jego nie zastosowanie.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania administarcyjnego:

1) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 4 ustawy polegający na braku pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętych rozstrzygnięć, jak i nie podanie prawidłowej podstawy prawnej zaskarżonych decyzji,

2) art. 10 k.p.a. przez nie wyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przez organ odwoławczy, a tym samym naruszenie prawa strony do obrony, a to wobec nie zaznajomienia strony z treścią pisma IPN, które stało się podstawą rozstrzygnięcia.

3) art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. przez zaniedbanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

W obszernym uzasadnieniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, wyrażając swoje niezadowolenie. Przedstawił argumentację zmierzającą do konkluzji, że został on wysiedlony wraz z rodziną na Wołyń, gdzie jego rodzina pracowała przymusowo. W ocenie skarżącego przedstawione przez niego dowody potwierdzają jego deportację wraz z rodziną na Wołyń w okresie od 1940 r. do 1943 r. do pracy przymusowej. Podniósł, że złożony przez niego wniosek winien być rozpatrywany przez organ w oparciu o art. 2 pkt 2 lit. b ustawy. Zarzucił, że zaskarżona decyzja została oparta tylko na piśmie IPN z dnia 12 października 2010 r., pomijając dowody przedstawione przez niego. Wskazał, że spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego przysługującego na podstawie ustawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na przyczyny wskazane

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponieważ w odpowiedzi na skargę organ wnosił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, Sąd stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., określanej dalej jako P.p.s.a.) - wezwał skarżącego do ustosunkowania się do tego wniosku i oświadczenia czy żąda wyznaczenia rozprawy. Strona w terminie 14 dni od zawiadomienia o tym wniosku nie odpowiedziała na w/w wezwanie. W związku z tym Sąd działając w oparciu o art. 119 pkt 2 i art. 120 P.p.s.a., uznał za stosowne, aby rozpoznać niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sądu rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej wskazanym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Najistotniejszym uchybieniem było podnoszony przez skarżącego brak umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w szczególności odnosi się to do pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 12 października 2010 r. Organ w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. przytoczył fragmenty jego treści wskazując, że "Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prowadzi śledztwo w sprawie deportacji obywateli polskich przez władze sowieckie w latach 1939-1941 z pasa nadgranicznego położonego na terenie byłego województwa lwowskiego. Dotychczasowe ustalenia śledztwa wskazują, że akcja deportacyjna z pasa granicznego rozpoczęła się w lutym, a zakończyła w kwietniu 1940 r., przy czym mieszkańców poszczególnych wiosek wysiedlono w jednym terminie. Z zeznań części (podkreślenie Sądu) deportowanych wynika, że na miejscu musieli pracować w kołchozach lub innych lokalnych przedsiębiorstwach, zaś pozostali pracowali na przydzielonych im gospodarstwach rolnych (co miało miejsce w niniejszej sprawie)". Organ podkreślił, że zeznania świadków złożone do akt sprawy przez stronę potwierdzają jedynie wysiedlenie i pobyt rodziny K. w miejscowości Stara Lubomira.

Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony (...) nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z kolei według art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przytoczenie tych podstawowych zasad postępowania administracyjnego było nieprzypadkowe, gdyż zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisy k.p.a. Jak z tego wynika w toku postępowania wszczynanego na wniosek strony w w/w sprawach zasady te powinny być respektowane. Organ powinien dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy a nie ograniczyć się do umożliwienia stronie wykazania okoliczności, od których wykazania zależy przyznanie świadczenia, tym bardziej, że strony w tego rodzaju sprawach to osoby w podeszłym wieku, których stan zdrowia często nie jest najlepszy.

Organ winien więc wyjaśnić stronie, że świadczenie pieniężne przyznawane w oparciu o przepisy ustawy przysługuje tylko osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, które doznały represji ale tylko określonego rodzaju. Zgodnie z art. 2 ustawy represją w jej rozumieniu jest:

1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,

2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium:

a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945

b) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Powoływany zarówno przez organ jak i skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 dotyczył uznania za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przepisu art. 2 pkt 2 ustawy w zakresie w jakim pominął przesłankę wywiezienia do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego. Po tym wyroku nie budzi wątpliwości, że deportacja do pracy przymusowej na tereny które leżały w granicach państwa polskiego przed 1 września 1939 r. także spełnia przesłanki do przyznania świadczenia. Świadczenie pieniężne przysługuje obywatelom polskim, którzy podlegali represji w rozumieniu ustawy (art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy) przy jednoczesnym nie spełnieniu tzw. przesłanek negatywnych, które w niniejszej sprawie nie mają znaczenia. Istotne jest – czego zdaje się skarżący nie rozumiał od początku prowadzonego postępowania administracyjnego, że deportacja (wywiezienie) musiało nastąpić do pracy przymusowej (taki miał być cel i przyczyn wywiezienia). Nie będzie represją w myśl przepisów ustawy wywiezienie z miejsca dotychczasowego zamieszkania w wyniku wysiedlenia, którego przyczyną nie było skierowane do pracy przymusowej. Nie będzie więc osobą uprawnioną do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy osoba, która opuściła swoje miejsce zamieszkania a nawet została wywieziona z tego miejsca z innych przyczyn niż praca przymusowa. Nie każda represja doznana w czasie II wojny światowej podlega przepisom ustawy z 31 maja 1996 r.

W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 5/98 (ONSA z 1999 r., z.1, poz. 1) zwrócono uwagę, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. nie przewiduje objęcia świadczeniem wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego, nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy. Należy przy tym mieć na uwadze, na co wielokrotnie zwrócono uwagę w orzecznictwie sądowym, że ustawa o świadczeniu odróżnia samo pojęcie represji i osoby represjonowanej od świadczenia, którego wysokość jest związana z okresem wykonywania pracy przymusowej. Dlatego też konsekwentnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym (przykładowo w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2001 r. sygn. akt III RN 112/09), że wykazanie wykonywania pracy przymusowej nie jest warunkiem uznania za represję, w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy – pobytu w obozie pracy lub na robotach przymusowych. Jest to jednak odrębna kwestia, z uwagi na którą przyjmuje się, że osobą represjonowaną jest osoba deportowana do pracy przymusowej lub osadzona w obozie pracy bez względu na wiek.

Jak podkreślił NSA w uzasadnieniu wyroku z 19.08.2004 r. sygn. OSK 135/04 przepis art. 2 pkt 2 określa pojęcie represji polegającej na deportacji (wywiezieniu) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego. Kontrowersje dotyczące interpretacji tego przepisu, w kontekście pozostałych przepisów ustawy o świadczeniu, ujawniły się w orzecznictwie sądowym w zakresie dotyczącym dzieci, które były wywożone wraz z rodzicami, a także dzieci, które urodziły się w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez matkę.

W ślad za powołanym wyrokiem Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten kierunek wykładni, który przyjmuje, że o deportacji (wywiezieniu) można mówić zarówno wtedy gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i wtedy gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania robót. Nie sposób bowiem racjonalnie uzasadnić, że sytuacja małego dziecka wywiezionego wraz z matką na roboty przymusowe jest inna od sytuacji dziecka urodzonego już po wywiezieniu matki na roboty przymusowe. Jeżeli przyjmie się, że o represji nie decyduje wiek dziecka oraz to, czy faktycznie pracowało, to nie powinno również budzić wątpliwości, że osobą represjonowaną jest także dziecko urodzone w miejscu wykonania pracy przymusowej przez deportowaną matkę.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003 r., sygn. akt III RN 120/02 przyjęto, że nie można zakładać, że cel wywiezienia dziecka z rodzicami deportowanymi na roboty przymusowe do III Rzeszy był inny niż w stosunku do rodziców. Tak samo nie można zakładać, że deportacja kobiety do pracy przymusowej, która urodziła dziecko po wywiezieniu nie rozciąga się na to dziecko.

Sąd podziela także stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 834/01, iż odmienne traktowanie osób urodzonych w obozach pracy, w stosunku do osób osadzonych tam w wieku niemowlęcym czy dziecięcym, nawet jeżeli dziecko nie mogło wykonywać pracy, godziłoby w zasady słuszności i poczucia sprawiedliwości. Konkluzję powyższą odnieść także należy do deportacji do pracy przymusowej w ogólności a nie tylko do obozów pracy.

Po analizie akt sprawy administracyjnej Sąd stwierdza, że złożone oświadczenia czy przesłuchanie strony są zbyt ogólnikowe, aby można było sprawę uznać za dostatecznie wyjaśnioną. Dostrzegał to zresztą organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadzając dowód z zeznań strony lecz także te zeznania trudno uznać za odpowiadające standardom art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Świadkowie M. L. i J. R. oraz skarżący oświadczyli, że rodzice strony pracowali przymusowo w lesie i kamieniołomach. Sam skarżący zeznał, że pracowali także w gospodarstwie a dzieci tam pomagały. Zeznał też, że "konieczność wykonywania przymusowej pracy była oczywistym faktem, zaś deportacja była równoznaczna ze świadczeniem przymusowej pracy". W ocenie Sądu zwłaszcza zeznania T. K. są tak wieloznaczne i ogólnikowe, że bez powiązania ich treści z treścią pisma IPN z 12.10.2010 r. organowi trudno byłoby uzasadnić decyzję odmowną. W tym miejscu należy więc przypomnieć jeszcze przepisy art. 80 i 81 k.p.a. Według pierwszego z nich organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.

Skoro w niniejszej sprawie organ nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do w/w pisma IPN to stosownie do tego ostatniego przepisu nie był uprawniony do uznania okoliczności z niego wynikających za udowodnione. Tym samym naruszenie przepisów postępowania – takich jak art. 10 § 1 k.p.a., art. 9, art. 7, art. 77 § 1, art. 81 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że po zapoznaniu się z jego treścią strona przedstawiłaby inne dowody np. uzupełniające zeznania świadków w których osoby te potwierdziłyby, że miała miejsce deportacja skarżącego (mimo jego wieku) do pracy przymusowej.

Wbrew zarzutom skargi podstawą decyzji odmawiających prawa do świadczenia pieniężnego w nich wskazywaną nie było "nieprzedstawienie dokumentów potwierdzających skierowanie do pracy" lecz brak dowodów, które miałyby tę okoliczność potwierdzać. Gdyby postępowanie toczyło się z poszanowaniem wyżej wskazanych podstawowych zasad wynikających z przepisów k.p.a. to w takiej sytuacji (gdy z przedstawionych dowodów nie wynika, aby wnioskodawca spełniał przesłanki do nabycia prawa do świadczenia pieniężnego w oparciu o ustawę z 31 maja 1996 r.) stanowisko organu należałoby ocenić jako zgodne z prawem. Jak to wcześniej przedstawiono – w tym postępowaniu tak jednak nie było. Skoro decyzje okazały się przedwczesne bo naruszono wyżej wskazane przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na aktualnym etapie nie można także podzielić zarzutu skargi, że naruszone zostały przepisy prawa materialnego a to: art. 1, art. 2 pkt 2 lit. b ustawy. Podstawą bowiem wydania decyzji powinno być przeprowadzone zgodnie z wymogami procedury administracyjnej postępowanie gwarantujące należyte wyjaśnienie stanu faktycznego w oparciu o zgromadzone dowody rozpatrzone we właściwy sposób, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze stwierdzone naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.

W dalszym postępowaniu organ uwzględni konieczność pouczenia strony w zakresie przesłanek przyznania świadczenia pieniężnego w oparciu o przepisy ustawy z 31 maja 1996 r., umożliwi przedstawienie przez stronę dowodów uzupełniających, w tym zeznań świadków formułując przedtem bardziej szczegółowe pytania dotyczące kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, ewentualnie przeprowadzi inne dowody wskazane przez stronę bądź z urzędu, jeśli zajdą ku temu przesłanki, na koniec umożliwi stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonych w sprawie dowodów tak, aby okoliczności z nich wynikające mógł uznać za udowodnione stosownie do art. 81 k.p.a.

Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny i orzecznictwa sądów powszechnych w tym przedmiocie, nie spełnia standardów – zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że przesłuchanie strony czy świadków w niniejszej sprawie nie odbyło się bezpośrednio przed organem – uprzedzenie o odpowiedzialności karnej przez ogólne jedynie wskazanie przepisu art. 233 kodeksu karnego. Dla odpowiedzialności karnej na podstawie w/w normy prawnej wymaga się, aby uprzedzenie było pełne tzn. żeby osoba składająca zeznania została uprzedzona, że wynikająca z tego przepisu odpowiedzialność karna dotyczy składania fałszywych zeznań i zatajania prawdy. Jest to o tyle istotne, że na kanwie niniejszej sprawy trudno oprzeć się wrażeniu, że odpowiedzi na pytania mogły nie być formułowane przez osobę, która je składała a następnie podpisała. Nie chodzi tu oczywiście o fakt, że nie zostały spisane przez tą osobę. Istotne jest natomiast, aby wiernie odpowiadały temu co wyartykułowała składająca te oświadczenia osoba.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego przez niego wpisu od skargi.