Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 83/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Tadeusz Wołek Sędziowie: NSA Piotr Lechowski (Spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 grudnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 grudnia 2002 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania T. S., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] 2002 r. znak [...] orzekającą o odmowie wprowadzenia zmiany podmiotowej przez wpisanie T. i R. małż. S. jako właścicieli działek ewidencyjnych [...] i [...] położonych w K. o łącznej powierzchni [...]ha i umorzył postępowanie organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt. 2 kpa oraz 7 "b" ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.).

Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.

Starosta Powiatowy z urzędu wszczął postępowanie ewidencyjne w przedmiocie wprowadzenia zmiany podmiotowej co do ujawnienia właścicieli działek [...] i [...] położonych w K. Postępowanie wszczęto wobec przesłanego do Starostwa zawiadomienia z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego z dnia [...] 2002 r. o założeniu dla działek [...] i [...] ksiąg wieczystych Nr [...], na rzecz T.S. c. S.i Z.oraz R.S. jako właścicieli na podstawie; aktu własności ziemi Urzędu Powiatowego z dnia [...] 1975 r. Nr [...] stwierdzającego nabycie przez T.M. c. S. i Z. z mocy prawa własności tych działek, oraz na podstawie notarialnej umowy z dnia [...] 2002 r. Nr Rep. [...]rozszerzającej ustawową wspólność majątkową małżonków T.S. z d. M. i R.S., na tę nieruchomość.

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta decyzją z dnia [...]2002 r. odmówił wprowadzania zmiany podmiotowej, przez wpisanie w pozycji rejestrowej Nr [...] prowadzonej dla działek [...] i [...] obrębu K., T. i R. małż. S. jako właścicieli, w miejsce figurującego w tej pozycji jako właściciela S. M. s. A. i W., a to na podstawie aktu własności ziemi również o numerze [...] lecz z dnia [...]1975 r., wydanego przez Urząd Powiatowy. Starosta stwierdził, że wszczął z urzędu postępowanie "w sprawie wyjaśnienia własności działek", ale wobec ustalenia, że awz z [...] 1975 nie był uchylony decyzją lub wyrokiem sądowym, doszedł do przekonania, że "nie można zarejestrować w operacie ewidencyjnym aktu notarialnego o rozszerzeniu ustawowej wspólności majątkowej sporządzonego na podstawie stanu prawnego odmiennego od zarejestrowanego w operacie ewidencji gruntów na podstawie awz Nr [...] na nazwisko S.M.".

W odwołaniu od tej decyzji T.S. podnosiła, że dysponuje aktem własności ziemi Nr [...] z dnia [...] 1975 r. stwierdzającym nabycie przez nią z mocy prawa własności tych działek przy ustanowieniu na rzecz ojca S.M. (zmarłego w 1986 r.) i małż. Z. M. (zmarłej w 2000 r.) prawa dożywocia, oraz że jej prawo wpisane jest do księgi wieczystej. Zdaniem odwołującej się wydanie drugiego aktu dowodzi, że musiało być przeprowadzone postępowanie uchylające pierwszy z wydanych aktów.

Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy przyjął za własne ustalenia organu I instancji, oraz dokonał ustaleń dalszych. Stwierdzono, że według stanu na dzień [...] 2002 r. w operacie ewidencyjnym, w jednostce rejestrowej [...], jako właściciel działek wykazany był S.M.– ojciec składającej odwołanie, "bez wskazania dokumentu oznaczającego tytuł własności". W przeprowadzonym dochodzeniu w którym m.in. wypowiadało się rodzeństwo T.S., a to K.M., M.M., K.M. i S.W., organ I instancji nie uzyskał żadnych dowodów "skutecznie wzruszającym zawarty akt notarialny ani nie otrzymał informacji o złożeniu apelacji od wpisu w [...]..", a zatem zdaniem organu odwoławczego nie było podstaw do kwestionowania tytułu prawnego określonego aktem notarialnym Nr Rep[...] i ujawnionego w księdze wieczystej [...].

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazując na przepisy art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 12 ust. 1 pkt. 1 i 3, § 46 ust. 2 pkt. 1 i § 47 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zajął stanowisko, że w tej sytuacji, złożone dokumenty stanowiły podstawę do rejestracji zmiany podmiotowej w trybie zgłoszenia, a wiec załatwienie sprawy następowało w formie zawiadomienia stron o zmianie, a nie w formie decyzji, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przez organ I instancji.

Podkreślając rejestracyjny charakter ewidencji gruntów i budynków zaakcentowano niedopuszczalność rozstrzygania w postępowaniu ewidencyjnym o tytule własności i wskazano na skutki wpisu prawa własności do księgi wieczystej.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie złożyła S.W. z wnioskiem o "jej uchylenie i utrzymanie w mocy decyzji Starosty z dnia [...] 2002 r.". Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skargę oparto na zarzucie "nieprawidłowości decyzji organu II instancji". Zdaniem skarżącej obowiązkiem organu I instancji było niedopuszczenie do rejestrowania stanu "budzącego wątpliwości co do swej prawdziwości", a organ II instancji ograniczył się do formalnych przesłanek wpisu do ewidencji. Skarżąca sygnalizuje złożenie pozwu o usunięcie niezgodności między księga wieczystą a rzeczywistym stanem prawnym.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że wprowadzenie zmiany podmiotowej wynikającej ze stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej następowało w drodze czynności materialo-technicznej, a wydanie decyzji przez organ I instancji było bezprzedmiotowe.

Na rozprawie w dniu 3.04.2003 dopuścił Sąd na wniosek skarżącej dowód z zaświadczenia Starosty z dnia [...] 2006 Nr [...], z którego wynika, że w drodze czynności materialno-technicznej - zmiany Nr [...] ujawniono w ewidencji gruntów stan zgodny z wpisem w księdze wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga ulega oddaleniu, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W myśl tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając ta decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada rozstrzygnięciu określonemu w części końcowej przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Istota takiego rozstrzygnięcia, polega na tym, że organ II instancji będąc co do zasady organem merytorycznym, nie rozstrzyga sprawy merytorycznie decyzją lecz umarza postępowanie organu pierwszej instancji uznając, że nie było podstaw do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego w formie decyzji.

Zaskarżona decyzja podjęta została pod rządem przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 200 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.), oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454).

Przepis art. 22 ust. 3 powołanej ustawy stanowi, że na żądanie starosty osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (tj. współwłaściciele a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – władający) i w art. 51 (tj. władający, do czasu uregulowania tytułu własności), zgłaszające zmiany (danych ewidencyjnych) są zobowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Katalog dokumentów na podstawie których w ewidencji gruntów uwidacznia się dane dotyczące prawa właścicieli do gruntów, budynków i lokali zawiera przepis § 12 ust. 1 Rozporządzenia wymieniając m.in. w punkcie 1-szym, wpis w księdze wieczystej jako podstawę ujawnienia prawa do gruntu.

W świetle przepisów § 44 pkt 2 i 45 § 1 rozporządzenia, obciążający starostę jako organ prowadzący ewidencję obowiązek aktualizacji operatu ewidencji, polega na utrzymaniu go w zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych.

Bez względu na to czy aktualizacja następuje z urzędu czy na wniosek, przepis § 47 ust. 2 stanowi, że w przypadku gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnienia zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy. Taka regulacja oznacza, ze wprowadzenie zmian w trybie art. 22 ust. 3 ustawy ma charakter czynności materialno- technicznej, której wykonywanie regulują postanowienia §§ 48 – 49 Rozporządzenia, oraz że podstawę wprowadzenia takiej zmiany nie stanowi decyzja wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) stanowi, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to domniemywanie prawne wzruszalne i obowiązuje organy oraz osoby fizyczne dopóki nie zostanie obalone w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1993.12.10 I CRN 202/93 (Lex. Nr 79940), domniemanie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych obalić można w każdym postępowaniu (cywilnoprawnym) w oparciu w wszelkie dostępne środki dowodowe. Jednakże z uwagi na informacyjny charakter ewidencji gruntów w postępowaniu ewidencyjnym nie jest dopuszczalne samodzielne ustalenie przez organy administracji praw właścicielskich. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1999.04.06 IV SA 2338/98 (Lex Nr 47173) stwierdzając, iż wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych zasada domniemania zgodności z prawem, prawa jawnego wpisanego w księdze wieczystej, wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisu własności w takiej księdze.

Należy zatem podzielić stanowisko organu odwoławczego, że wykazanie się późniejszym wpisem prawa do księgi wieczystej ma pierwszeństwo dla organów ewidencji przed wpisem właściciela opartym na akcie własności ziemi, oraz że taka zmiana ewidencji może być dokonana na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w trybie §§ 48-49 Rozporządzenia tj. w drodze czynności materialno-technicznej wprowadzenia zmiany w bazie danych, o której zawiadamia się wskazane § 49 organy i podmioty.

Natomiast odmowa wprowadzenia zmiany na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy następuje w formie decyzji (§ 48 ust. 2 pkt 6).

W przedmiotowej sprawie, zmiana ewidencji gruntów mogła być dokonana bez potrzeby wszczynania postępowania administracyjnego, w trybie art. 22 ust. 3 ustawy w drodze przyjęcia zgłoszenia zmiany.

Z tych względów skarga ulega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).