Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 153/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4 b, art. 24 ust. 7,
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Protokolant: asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] listopada 2016r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania D.D. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2016r, Nr [...] uchylającej decyzję z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., i art. 32 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium oparło na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], organ pierwszej instancji przyznał D. D. zasiłek rodzinny na córkę – J. M., na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia przez nią roku szkolnego 2016/2017. Przyznając świadczenie organ wziął pod uwagę, że w przypadku rodziny D. D. nastąpiła utrata dochodu spowodowana utratą przez nią zatrudnienia w Sądzie Rejonowym dla W.. Dochód rodziny za rok 2014, po uwzględnieniu dochodu utraconego, wyniósł miesięcznie 528,33 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 264,17 zł. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że Strona spełnia warunki do przyznania świadczenia, ponieważ jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r. Nr [...], organ pierwszej instancji zawiadomił Stronę, że wszczął postępowanie administracyjne w sprawie świadczeń rodzinnych, przyznanych opisaną wyżej decyzją z dnia 25 września 2015 r. - w związku z podjęciem zatrudnienia przez D.D. w D. Oddziale Okręgowym PCK we W. od dnia 16 czerwca 2016 r., co ma wpływ na prawo do świadczeń.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji wydał w dniu 22 września 2016 r. w/w decyzję, którą uchylił w całości decyzję z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], przyznającą świadczenia rodzinne na J. M..

W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku rodziny D. D. nastąpiło uzyskanie dochodu spowodowane podjęciem zatrudnienia przez D. D. w D. Oddziale Okręgowym PCK we W. od dnia 16 czerwca 2016 r., co ma wpływ na prawo do świadczeń. Kwota dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został uzyskany, tj. za lipiec 2016 r. - według zaświadczenia pracodawcy - wynosi [...] zł. Do dochodu za rok 2014 należało zatem doliczyć kwotę dochodu uzyskanego - [...]zł. Dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu uzyskanego wynosi miesięcznie [...]zł ([...]zł), a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 886,39 zł, a tym samym przekracza kwotę uprawniającą do pobierania świadczeń rodzinnych, tj. 674 zł, od 1 sierpnia 2016 r. Organ rozważył możliwość przyznania zasiłku rodzinnego, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, tj. na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych (reguła "złotówka za złotówkę"). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę 674 zł, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. W przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny (art. 5 ust. 3a ustawy). Suma zasiłków przysługujących D.D. w okresie 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. wynosi miesięcznie 126,33 zł. Z kolei dochód rodziny Strony wynosi [...]zł miesięcznie i przekracza kwotę uprawniającą jej rodzinę do zasiłku rodzinnego, tj. 674 zł pomnożona przez liczbę członków rodziny, tj. 1348 zł (674 zł x 2 osoby) o kwotę [...]zł ([...]zł). Kwota przekroczenia dochodu, tj. 424,77 zł jest wyższa niż suma zasiłków wraz z dodatkiem, tj. 126,33 zł, a zatem Strona utraciła prawo do świadczenia rodzinnego od sierpnia 2016 r.

D.D. odwołała się od powyższej, wnosząc o jej uchylenie. Stwierdziła, że decyzja oparta jest na błędnie przeprowadzonym wyliczeniu dochodu, który powinien być podzielony przez ilość miesięcy w roku i przez ilość osób w rodzinie. Według obliczeń D. D., dochód na członka jej rodziny wynosi 316,01 zł.

Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania i utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia 22 września 2016r. stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy była podstawa do przyjęcia, że uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Bezsporne jest, że D. D. uzyskała dochód w związku z podjęciem zatrudnienia w D. Oddziale Okręgowym PCK we W. od dnia 16 czerwca 2016 r.

Sporne w niniejszej sprawie jest jednak ustalenie wysokości dochodu, powiększonego o dochód uzyskany. Odwołująca się twierdzi, że średni miesięczny dochód na członka jej rodziny, przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego, wynosi 316,01 zł, a zatem nie przekracza kryterium dochodowego.

Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że w świetle przepisów ustawy, brak jest podstaw, aby zaakceptować interpretację wskazaną przez Stronę.

Obliczona zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych "kwota bazowa" dochodu może ulec zmianie na podstawie art. 3 pkt 23 i pkt 24 tej ustawy. Przepisy te zawierają definicje "utraty dochodu" oraz "uzyskania dochodu" i enumeratywnie wymieniają przypadki, w jakich wysokość dochodu ulega zmniejszeniu bądź podwyższeniu. Oznacza to, że na potrzeby rozpatrywanej sprawy, uwzględnia się dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, tj. 2014. Dopiero, gdy w sytuacji konkretnej rodziny, po roku kalendarzowym, z którego dochód jest uwzględniany, wystąpi przypadek utraty bądź uzyskania dochodu, podstawowa wysokość ustalonego dochodu może ulec - odpowiednio - zmniejszeniu lub zwiększeniu.

W ocenie Kolegium, słuszności takiego poglądu dowodzą przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 5 ust. 4b ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Z powyższych przepisów nie wynika, aby - jak chciałaby Strona - dochód uzyskany dzielić przez ilość miesięcy w roku i przez ilość osób w rodzinie. Taki sposób obliczenia wysokości dochodu nie znajduje podstawy w przepisach ustawy.

W sprawie należało rozważyć możliwość przyznania Stronie prawa do świadczenia rodzinnego, w myśl zasad opisanych w art. 5 ust. 3 - 3d ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Dla ustalenia zatem uprawnienia do zasiłku rodzinnego, należało ustalić także wysokość kwoty kryterium dochodowego pomnożonej przez liczbę członków danej rodziny, a następnie kwotę łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń.

Kwota, o której mowa w ust. 1 lub 2 art. 5 ustawy, to w niniejszej sprawie kwota kryterium dochodowego w wysokości 674 zł. Wartość ta pomnożona przez liczbę członków rodziny D.D. daje kwotę 1348 zł.

Dla ustalenia łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń sięgnąć zaś należy do definicji podanej w art. 5 ust. 3b pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków.

W niniejszej sprawie D.D. występowała o przyznanie zasiłku rodzinnego (118,00 zł miesięcznie x 12 miesięcy : 12 = 118,00 zł), oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia przez dzieci roku szkolnego (100,00 zł : 12 miesięcy = 8,33 zł). Suma świadczeń przysługujących Stronie na jedno dziecko wynosi 126,33 zł.

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, iż dochód rodziny wynoszący [...]zł przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny [...] zł (2 osoby x [...] zł) o kwotę 424,77 zł. Jest to wartość wyższa niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, tj. 126,33 zł. W tej sytuacji nie mogła w sprawie znaleźć zastosowania reguła pozwalająca na przyznanie zasiłku rodzinnego w wysokości określonej w art. 5 ust. 3a ustawy.

Zgodnie z kolei z art. 24 ust. 7 ustawy, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W niniejszej sprawie jest to sierpień 2016 r.

Oznacza to - zdaniem Kolegium, że D. D. utraciła prawo do świadczeń rodzinnych od sierpnia 2016 r.

W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło, jak we wstępie decyzji.

W skardze na powyższą decyzję D. D. wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji z dnia 22 września 2016 r. celem ponownego rozpoznania sprawy.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca wskazała, że decyzja przyznająca zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę została wydana w oparciu o ustalenie dochodu uzyskanego w roku 2014. Podstawą decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie było uzyskanie przeze mnie w roku 2016 dochodu z tytułu zatrudnienia.

Ustalenie dochodu za rok 2014 nastąpiło, po uwzględnieniu dochodu utraconego w tym roku, poprzez podzielenie dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w tym roku przez 12 miesięcy i przez 2 osoby tak, aby uzyskać dochód rodziny w przeliczeniu na osobę.

Zasada ta nie została jednak zastosowana w momencie weryfikacji decyzji w związku z osiągnięciem przez skarżącą wynagrodzenia za pracę w roku 2016, a powinna. Zdaniem skarżącej dochód osiągnięty w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu powinien być doliczony, ale na tej samej zasadzie, czyli powinien zostać doliczony do dochodu za rok 2014, będący podstawą przyznania świadczenia, i podzielony tą samą metodą przez 12 miesięcy i przez 2 osoby, nie zaś wprost.

Doliczenie dochodu uzyskanego w doku 2016 wprost prowadzi bowiem do błędnego - zdanie skarżącej wniosku, iż w całym roku 2016 dochód Jej rodziny wynosił miesięcznie dodatkowo 1244,44 zł. A tak nie było.

W związku w powyższym, przeliczenie dochodu stanowiące podstawę wydania przez MOPS zaskarżonej decyzji, jest niewłaściwe i doprowadziło do pozbawienia mojej córki skarżącej należnego zasiłku rodzinnego oraz jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, poprzez uznanie, iż dochód przekracza próg 674 zł na osobę w rodzinie.

W tym stanie rzeczy żądanie skargi jest uzasadnione, stąd skarżąca wniosła o jej uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz.1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. ( Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit.a i c p.p.s.a., co powoduje, że decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, zwaną dalej u.o ś.r. (Dz.U. z 2016r., poz.1518 ze zm.), która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz wymienione w art. 8 - dodatki do tego zasiłku.

Istotne jest przy tym, że podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest kryterium dochodowe, nieprzekraczające kwoty 674 zł w przeliczeniu na osobę, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności - nieprzekraczające kwoty 764 zł w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 2 ustawy).

Zgodnie zaś z przepisem art. 3 pkt 24 lit.c w/w ustawy, uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z kolei stosownie do art. 5 ust. 4b u.o ś.r. - w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Istotny jest przy tym przepis art. 24 ust. 7 ustawy, zgodne z którym w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty.

Zatem to dopiero faktyczne uzyskanie dochodu wskutek zatrudnienia ma wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych.

W sprawie jest bezsporne, że skarżąca od dnia 1 listopada 2015r. pobierała zasiłek rodzinny przyznany na córkę na okres od 1 listopada 20015r. do 31 października 2016r. oraz dodatek do owego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017, przyznany na córkę w kwocie 100, 00 zł jednorazowo płatny we wrześniu 2016r. (decyzja organu I instancji z dnia 25 września 2015r., Nr ŚR/008571/ZR/09/15).

W toku niniejszego postępowania organy opierając się na oświadczeniu skarżącej oraz dokumentach z D. Oddziału Okręgowego PCK we W. przyjęły, powołując się na cyt. wyżej przepis art.5 ust.4b w związku z art.24 ust.7 omawianej ustawy, że dochód rodziny skarżącej wynoszący [...]zl przekracza graniczną kwotę uprawniająca do przedmiotowego zasiłku i dodatku.

Zgodzić się należy z organami, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała podstawa zweryfikowania dochodów rodziny skarżącej z uwagi na dochód skarżącej uzyskany w lipcu 2016r.

Niemniej jednak owa weryfikacja winna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia, a więc również fakt, czy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia rodzinnego.

Niewątpliwe jest w sprawie, że organy przyjęły, iż skarżąca uzyskuje powyższy dochód za każdy miesiąc, gdy tymczasem w aktach sprawy znajduje się umowa o pracę na okres próbny zawarta w dniu 16 czerwca 2016r. pomiędzy D. Oddziałem Okręgowym PCK we W. a skarżącą, jedynie na okres od 16 czerwca 2016r. do 31 sierpnia 2016r.

Organy okoliczności tej nie uwzględniły, co zaś mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również w jakikolwiek sposób nie ustosunkowały się do tej okoliczności, co stanowi naruszenie norm procesowych w postaci przepisów art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z cyt. wyżej art.5 ust.4b i art.24 ust.7 omawianej ustawy.

Uchybienie powyższe jest o tyle istotne, że po pierwsze, aby móc skorzystać z kompetencji określonej w cyt. wyżej z art.5 ust.4b ustawy, przedmiotowy dochód winien był być uzyskiwany w okresie, na który weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych, gdy z akt sprawy nie wynika, by okoliczność ta miała miejsce.

Uchybieniem organów jest także orzeczenie organów o uchyleniu w całości decyzji z dnia 25 września 2015r., Nr ŚR/008571/ZR/09/15, czyli z mocą wsteczną.

Wprawdzie przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że organ właściwy (...) może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (...), tym niemniej analiza tegoż przepisu w kontekście systemowym a także celowościowym, nie daje podstaw do twierdzenia, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu może dotyczyć także zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną.

Zważyć przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest decyzją konstytutywną, kształtującą sytuację strony wyłącznie na przyszłość. Przepis ten nie daje natomiast podstaw do wstecznego określenia okresu, na który przyznano świadczenie, to jest do ponownego orzeczenia określającego inny (krótszy) okres uprawniający do pobierania świadczenia, niż wynikający z decyzji pierwotnej w sytuacji, gdy okres ten upłynął (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2012 roku, I OSK 1099/12; z dnia 20 marca 2012 roku, I OSK 1919/11; z dnia 3 listopada 2011 roku, I OSK 1035/11 oraz wyroki WSA: w Lublinie z dnia 9 listopada 2010 roku, II SA/Lu 500/10; w Gdańsku z dnia 26 listopada 2008 roku, I SA/Gd 711/08; w Łodzi z dnia 14 lutego 2012 roku, II SA/Łd 1360/11 i z dnia 20 września 2011 roku, II SA/Łd 616/11).

Ponadto w rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę na sprzeczność rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji z treścią jej uzasadnienia. Otóż decyzją z dnia 22 września 2016r., Nr ŚR/011509/ZR/09/16 organ I instancji uchylił decyzję z dnia 25 września 2015r. przyznającej prawo skarżącej do zasiłku rodzinnego na córkę od 1 listopada 20015r. do 31 października 2016r. oraz dodatku do owego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017, przyznanego na córkę w kwocie 100, 00 zł jednorazowo płatnego we wrześniu 2016r., natomiast jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, cyt. : "(...) świadczenia nie przysługują od 01.08.2016 (...)"

Skoro organ uchylił decyzję przyznającą prawo do świadczeń rodzinnych, czyli uchylił decyzję w całości, a w jej uzasadnieniu ograniczył zakres tego uchylenia do okresu od 1 sierpnia 2016r., to ewidentnie wystąpiła tutaj niespójność wymagająca weryfikacji.

Powyższe ustalenie pozwala na stwierdzenie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., i odbiegającego od treści uzasadnienia, zakresu rozstrzygnięcia.

Powszechnie zostało przyjęte, że w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. W razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia.

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że wymienione naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, rzutują bezpośrednio na treść wydanych rozstrzygnięć. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione wyżej wskazania, w szczególności ustali dochód rodziny skarżącej, biorąc pod uwagę realne jej dochody przy uwzględnieniu ewentualnego dochodu utraconego i oceni, czy strona skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do otrzymywania przyznanego świadczenia rodzinnego, a wynik postępowania ujęty zostanie w formie decyzji administracyjnej uwzględniającej normę prawną wynikającą z przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzją organu i instancji.

Ustosunkowując się do przedstawionego w skardze sposobu wyliczenia dochodu, wyjaśnić należy, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych pojawiły się rozstrzygnięcia zgodne z przedstawionym w skardze sposobem rozumowania opartym na założeniu, iż doliczenie dochodu miesięcznego uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy do miesięcznego dochodu członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest krzywdzące dla świadczeniobiorcy. Przykładowo w uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r., syg. akt IV SA/Wr 320/13 (CBOSA) stwierdzono, że skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia rodzinnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny.

Stanowisko takie nie uzyskało jednak akceptacji Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w jednolitym orzecznictwie stwierdził, że jest ono niemożliwe do pogodzenia z brzmieniem regulacji ustawowych (por. wyroki NSA: z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2447/14, z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1283/13, z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 268/14, z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 242/14 (CBOSA). W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku NSA, uchylając wspomniany wcześniej wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 320/13 i oddalając skargę stwierdził expressis verbis, że przedstawiony w zaskarżonym wyroku sposób liczenia dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zgodnie z którym w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, dochód uzyskany powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny, jest niezgodny z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

H.B.4.07.2017 r.