Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 186/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1, ust. 2, ust. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1845
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - t.j.
article: art. 15, art. 16
journal: Dz.U. 2020 poz 849
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 grudnia 2021 r. nr (...) w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2021 r. nr OPE.906.2.15.2021.JK.1 wydanym na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1798 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.p.e.a.") Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pruszczu Gdańskim z dnia 20 października 2021 r. nr EP.9670.13.17.1.2021.AP.2, którym uznano zarzuty M. W. (dalej także jako "zobowiązana" albo "skarżąca") za nieuzasadnione.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pruszczu Gdańskim (dalej jako "wierzyciel") wniósł do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie przeciwko M. W. administracyjnego postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr [...]. W tytule wykonawczym wierzyciel wskazał, że zobowiązana M. W. nie poddała dziecka L. W. (ur. 19 sierpnia 2008 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce. Jako środek egzekucyjny wierzyciel wskazał grzywnę w celu przymuszenia.

Postanowieniem z dnia 8 września 2021 r. nr SO-IX.756.1371.2021.KS Wojewoda Pomorski nałożył na M. W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania małoletniej córki L. W. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

M. W. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy numer [...] z dnia 19 sierpnia 2021 r. Wniesione zarzuty dotyczyły:

- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku określonego w art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwskazań do szczepienia;

- wygaśnięcia obowiązku z powodu wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych;

- braku uprzedniego doręczenia upomnienia;

- naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nie spełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. poprzez wskazanie przez wierzyciela niewłaściwej podstawy prawnej, skutkującej pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Podnosząc wskazane zarzuty zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 października 2021 r. wierzyciel podniósł, że w wezwaniach z dnia 3 października 2014 r. oraz z dnia 24 sierpnia 2017 r. wskazywał zobowiązanej, iż każde szczepienie poprzedzone jest kwalifikacyjnym badaniem lekarskim. Wierzyciel stwierdził przy tym, że wzywając zobowiązaną na drodze postępowania egzekucyjnego do podjęcia szczepień ochronnych małoletniej L. W. na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz. U. 2020 r., poz. 1845 ze. zm.; dalej powoływana w skrócie jako "ustawa") nie ma on obowiązku wskazywać wynikających z przepisów prawa procedur lekarskich.

Odnośnie zarzutu wygaśnięcia obowiązku wykonywania szczepień ochronnych z powodu jego wykonania wierzyciel wskazał, iż z przedstawionej kopii książeczki zdrowia oraz karty uodpornienia dostarczonej przez przychodnię wynika, że nie zostały podjęte szczepienia przypominające zawarte w kalendarzu szczepień ochronnych.

Następnie wierzyciel wskazał, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego zobowiązanej zostało doręczone upomnienie. Świadczy o tym podpisane w dniu 17 marca 2015 r. potwierdzenie odbioru pisma znak SE.Ep.20.443.11.BC.2015 z dnia 13 marca 2015 r.

Natomiast wskazany w tytule wykonawczym art. 17 ust. 1 ustawy jest w ocenie wierzyciela zasadniczą podstawą prawną prowadzonej egzekucji.

M. W. nie zgodziła się z powyższym postanowieniem i w złożonym zażaleniu podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a." – przyp. Sądu) poprzez niezapoznanie się wierzyciela z treścią zarzutów zobowiązanej i brak ustosunkowania się do podniesionych zarzutów;

2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały uzasadnione;

3. art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów bowiem obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy. Wierzyciel nie wskazał, jakie konkretnie działania ma podjąć zobowiązana, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku aby zobowiązana nie miała żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinna ten obowiązek spełnić; nadto nie została podana podstawa prawna obowiązku;

4. art. 7 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych dokumentów wynika wprost że obowiązkowe szczepienia ochronne u dziecka zostały wykonane.

Opisanym wyżej postanowieniem z dnia 10 grudnia 2021 r. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z dnia 20 października 2021 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel w sposób prawidłowy ustosunkował się do zarzutów wniesionych przez M. W. w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tym samym zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. jest bezzasadny. Organ odwoławczy podkreślił, że wierzyciel wskazywał zobowiązanej w wezwaniach z dnia 3 października 2014 r. oraz z dnia 24 sierpnia 2017 r., iż każde obowiązkowe szczepienie ochronne poprzedzane jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, które jest nieodłącznym elementem postępowania profilaktycznego. Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wybiórcze rozpoznanie zarzutów przez wierzyciela. W ocenie organu odwoławczego wierzyciel w sposób wyczerpujący zebrał informacje dotyczące szczepienia małoletniej L. W. i merytorycznie odniósł się do całości postępowania w tej kwestii.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 33 § 2 u.p.e.a, poprzez uznanie, że tytuł wykonawczy zawiera błędy oraz brak jest wskazania informacji, jakie działania ma podjąć zobowiązana. W ocenie organu odwoławczego tytuł wykonawczy został przygotowany w sposób prawidłowy, w treści obowiązku została zawarta precyzyjna informacja dotycząca terminu wykonania zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniej L. W.

Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem braku uznania przez wierzyciela, że obowiązkowe szczepienia ochronne u dziecka zostały wykonane. W kwestii tej organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym, natomiast zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Organ odwoławczy wskazał, że zadanie to realizowane jest poprzez szczepienia ochronne. Natomiast wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia został określony przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy. Sposób oraz forma realizacji szczepień, określona została w art. 17 ust. 11 ustawy, który wskazuje wprost, że "Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń WHO, w terminie do dnia 31 marca roku poprzedzającego realizację tego programu". Powyższe unormowania w ocenie organu odwoławczego wskazują na umocowanie zapisów zawartych w Programie Szczepień Ochronnych w akcie prawnym o randze ustawy.

Ramy czasowe określone w Programie Szczepień Ochronnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładnie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie. Samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania nie jest możliwe. Program Szczepień Ochronnych precyzuje jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w Programie Szczepień Ochronnych. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem, na którą składają się dwie czynności: badanie lekarskie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz podanie szczepionki. Badanie kwalifikacyjne musi być aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego na konsultację specjalistyczną. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej okres przeciwskazania do wykonania szczepienia. Niewątpliwie do obowiązków lekarza należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia z punktu widzenia indywidualnego pacjenta. W tym miejscu organ podkreślił, że lekarskie badanie kwalifikacyjne oraz obowiązkowe szczepienia ochronne u osoby, która nie ukończyła 6 roku życia, przeprowadza się w obecności osoby, która sprawuje prawną pieczę nad tą osobą, albo opiekuna faktycznego. W przypadku dzieci powyżej 6 roku życia badanie to można przeprowadzić bez obecności osoby, która sprawuje prawną pieczę nad tą osobą, albo opiekuna faktycznego, po uzyskaniu ich pisemnej zgody i informacji na temat uwarunkowań zdrowotnych mogących stanowić przeciwwskazanie do szczepień. To od przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego, względnie z pisemnej informacji przez nich udzielonej, mogą wynikać ewentualne przeciwwskazania do szczepień, inne niż te, które zostaną stwierdzone w toku badania kwalifikacyjnego. Żaden przepis ustawy nie nakłada na lekarza obowiązku przeprowadzania testów np. w kierunku ewentualnych alergii na substancje znajdujące się w szczepionkach. Inaczej będzie jednak w sytuacji, gdy przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny poinformuje lekarza, że dziecko faktycznie jest uczulone na konkretne składniki - wówczas do lekarza posiadającego takie szczególne informacje będzie należało upewnienie się, czy w skład szczepionki (lub w przypadku "zwykłego" leczenia - w skład leku) tenże składnik nie wchodzi.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu, jakim w tym przypadku jest szczepienie ochronne. Ponieważ procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem, na którą składają się dwie czynności: badanie lekarskie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego oraz podanie szczepionki, odmowa przez skarżącą poddania dziecka szczepieniu po wcześniejszym zakwalifikowaniu dziecka do szczepień, jest jednoznaczna z nieprzeprowadzeniem obowiązkowego szczepienia ochronnego.

M. W. zaskarżyła powyżej opisane postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając:

1. naruszenie art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez stosowanie środka egzekucyjnego podczas gdy egzekwowany obowiązek o charakterze niepieniężnym został wykonany;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 7, art. 77, art. 136 i art. 138 k.p.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. poprzez nie zbadanie, czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy, podczas gdy tytuł zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.;

3. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności określone w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykonane.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła między innymi, że szczepienia których wykonania domaga się wierzyciel zostały w całości wykonane. Skarżąca zarzuciła, że wierzyciel dopiero w postanowieniu - stanowisku wierzyciela w sprawie zarzutów wskazał, że chodzi o dawkę przypominającą szczepienia, czego nie uczynił w tytule wykonawczym. Ponadto w tytule wykonawczym nie wskazano terminu wykonania zaległych obowiązkowych szczepień ochronnych.

Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że nie odniósł się do istotnych w sprawie zarzutów:

1. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, to jest art. 17 ust. 2 i 4 ustawy, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia;

2. naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, to jest: a) niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawej obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy, b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W ocenie skarżącej tytuł wykonawczy jako podstawę prawną winien wskazywać art. 17 ust. 2 ustawy. Skarżąca podkreśliła, że żaden z organów nie uzasadnił dlaczego przepis ten został pominięty. Zdaniem skarżącej uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów określonych w przepisach k.p.a. bowiem nie odniesiono się do wszystkich zarzutów zażalenia. Z uzasadnienia nie wynika ponadto czy prawidłowość tytułu wykonawczego była przedmiotem badania organu.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu skarżąca M. W. uczyniła postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 grudnia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Postępowanie egzekucyjne obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej nadal jako "u.p.e.a".). Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).

Wskazać należy, że postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 – 35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy – skarżącej), który może zakwestionować m.in. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku bądź brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, jednakże nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym

Z uwagi na powyższe dokonywana obecnie ocena sądu administracyjnego może się odnosić wyłącznie do kwestii zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej.

W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Mając na uwadze katalog określony w art. 33 § 2 u.p.e.a. uznać należy, że skarżąca podniosła zarzuty:

- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a );

- wygaśnięcia obowiązku w całości (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a);

- braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a).

Organy orzekające uznały wszystkie podniesione zarzuty za nieuzasadnione. Pomimo tego, że w art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. ustawodawca wskazuje na "oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej" uchybienie ze strony organów w zakresie użytych sformułowań nie ma w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy (zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Odnosząc się do kwestii merytorycznych wskazać należy, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W przepisie art. 17 ust. 2 ustawy wskazano ponadto, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania. Natomiast lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralnym i niezbędnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Powyższych uregulowań nie można rozumieć w ten sposób, że lekarskie badanie kwalifikacyjne stanowi swego rodzaju wymóg kwalifikowany jako samoistnie egzekwowalny obowiązek. Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy. Innymi słowy, badanie to jest elementem szczepienia ochronnego, bez którego nie może ono zostać przeprowadzone, a które ma na celu ustalenie czy stan zdrowia osoby pozwala na jej zaszczepienie. W tym miejscu należy zaznaczyć, że materiał znajdujący się w aktach sprawy potwierdza to, że skarżąca niejednokrotnie była informowana o tym, że każde szczepienie poprzedzone jest kwalifikacyjnym badaniem lekarskim (pismo z dnia 3 października 2014 r., upomnienie z dnia 13 marca 2015 r., pismo z dnia 24 sierpnia 2017 r.).

Ponadto należy zauważyć, że w przepisie art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (aktualny publikator: tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Konkludując, z tych wszystkich przepisów wynika norma prawna, ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Nie ma zatem racji skarżąca, że obowiązek o charakterze niepieniężnym został określony niezgodnie z treścią wynikającą z przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Wskazać ponadto należy, że realizacja obowiązku szczepień ochronnych odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.

Z akt sprawy wynika, że L. W. urodzona w 2008 roku została poddana szczepieniom ochronnym jedynie w pierwszym i drugim roku życia. Co istotne, w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej o tym, że skarżąca nie wyraża zgody na szczepienie córki L. (pismo z dnia 14 października 2015 r.). Brak jest przy tym zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u małoletniej córki skarżącej. Zatem z akt sprawy nie wynika by L. W. została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce polegającym na podaniu dawki przypominającej w czasie wskazanym w Programie Szczepień Ochronnych. Oczywistym jest przy tym wskazanie, że po upływie terminu szczepień wynikających z Programów Szczepień Ochronnych na dany rok obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie aprobuje i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2020 r. (sygn. akt VII SA/Wa 262/20; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie wskazano, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z prawa do odmowy wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych z odwołaniem się do art. 16 ustawy z dnia z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 849 ze zm.). Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2014 r.; sygn. akt II OSK 338/13 oraz z dnia 4 lutego 2015 r.; sygn. akt II OSK 1509/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższymi rozważaniami uznać należy, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych przypominających nie został - wbrew twierdzeniom skarżącej - określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zobowiązany wnosząc zarzut błędnego określenia obowiązku, twierdzi, że istnieje rozbieżność między treścią obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią nałożonego nań obowiązku, określonego w przepisie prawa (jak w realiach sprawy) albo w rozstrzygnięciu w sprawie indywidualnej lub w dokumencie stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W ocenie Sądu takiej rozbieżności w rozpatrywanej sprawie stwierdzić nie można.

Z akt administracyjnych wynika ponadto, że skarżąca nie wykazała, że obowiązek wykonania szczepień ochronnych przypominających wygasł. Oznacza to, że organom nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 7 § 3 u.p.e.a. Odróżnić bowiem należy podanie tzw. podstawowej dawki szczepień od podania tzw. dawki przypominającej.

Należy również wskazać, że obowiązek przesłania zobowiązanemu upomnienia o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. (dającego możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku w rozsądnym terminie) został w niniejszej sprawie zachowany. Upomnienie stanowi czynność dokonywaną przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i jest ono przesyłane zobowiązanemu tylko raz. Wierzyciel wystosował upomnienie pismem z dnia 13 marca 2015 r., które zostało skutecznie doręczone zgodnie z wymogami procedury administracyjnej.

Nie sposób również uznać za zasadne podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 136 i art. 138 k.p.a. Okoliczności pozwalające na ocenę zarzutów skarżącej w toku postępowania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zostały bowiem przez organy należycie wyjaśnione.

Finalnie należy wskazać, ze w treści skargi zakwestionowano generalnie możliwość prowadzenia egzekucji podważając także prawidłowość tytułu wykonawczego. W związku z tym wskazać należy, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 stanowią w obecnym stanie prawnym nie podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej lecz podstawę – w przypadku uznania ich zasadności przez organ egzekucyjny – do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 – 3 u.p.e.a.).

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.