Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 281/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7, 77 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.89 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że decyzje określone w pkt I wyroku nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę 3.631 (trzy tysiące sześćset trzydzieści jeden) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2009 r. nr [...] Burmistrz Miasta, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a, art. 85 ust. 4, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U z 2004 r. Nr 228, poz. 2306) oraz pkt 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew lub krzewów oraz kar za niszczenie zieleni na rok 2009, wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej, administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia 2 sztuk drzew z gatunku wiąz, rosnących na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] i położonej przy bloku mieszkalnym [...], w wysokości 40.456,53 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie wszczęto na skutek powziętej [...] maja 2009 r. informacji o usuwaniu drzew z terenu działki budowlanej przez pracowników Spółdzielni Mieszkaniowej. Fakt ten potwierdzono w trakcie przeprowadzonych oględzin przez pracownika Urzędu Miasta. Pracownik ten stwierdził usunięcie 3 drzew gatunku wiąz. Na miejscu wycinki drzew byli obecni pracownicy Spółdzielni Mieszkaniowej w tym kierownik L.G., który potwierdził, że jeden z pracowników usunął 2 sztuki drzew gatunku wiąz. Ustalono także, że wycinki dokonał pracownik Spółdzielni T.K..

Od powyższej decyzji odwołała się Spółdzielnia Mieszkaniowa. Zaskarżonej decyzji zarzuciła przyjęcie błędnej podstawy do wyliczenia wysokości kary. Zdaniem odwołującej obwód pnia wyciętych drzew został ustalony przez organ w sposób wadliwy. Możliwe było bowiem ustalenie obwodu pni wyciętych drzew, niezależnie od tego, iż kłody drzew zostały pocięte na kawałki. Wskazano, że skoro pocięte kawałki kłód drzew leżały na stosie obok pni to istniała realna możliwość odtworzenia pni na wysokości 130 cm. Odwołująca zwróciła także uwagę na konieczność powołania biegłego, zgodnie z art. 84 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lutego 2010 r. Nr [...] utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji zebrał materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego. Akceptując stanowisko przyjęte przez organ I instancji Kolegium stwierdziło, że ustalenie na podstawie dotychczas zebranego materiału dowodowego odwodów usuniętych drzew jest niemożliwe z powodu braku kłody. W takiej sytuacji zgodnie z treścią art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Do ustalenia wysokości kary nie jest natomiast potrzebny dokładny pomiar obwodu drzewa sporządzony na podstawie opinii wydanej przez biegłego. Schemat wyliczenia tej kary podany jest w ustawie o ochronie przyrody, zatem dla wyliczenia tej kary nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna z zakresu dendrologii.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia:

1) art. 7 i 77 k.p.a polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż nie przeprowadzono w sposób prawidłowy oględzin usuniętych drzew, co uniemożliwiło skontrolowanie faktycznych parametrów wyciętych drzew i niepowołanie biegłego, który dokonałby prawidłowych ustaleń parametrów poszczególnych drzew będących podstawą obliczenia przedmiotowej kary pieniężnej, co jest naruszeniem zasady prawdy obiektywnej przez organ administracyjny,

2) art. 7 i art. 77 w zw. z art. 85 § 1 k.p.a oraz § 2 ust. 1, ust. 2 pkt 4 oraz ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów, poprzez:

a) wadliwe sporządzenie protokołu oględzin polegające na braku ustaleń merytorycznych z tej czynności, co miało istotny wpływ na wynik postępowania:

- w pkt 4a – brak ustalenia gatunku usuniętych drzew,

- w pkt 4b – brak ustalenia obwodu pni drzew.

3) miara którą dokonywano pomiaru nie spełniała wymagań wyrażonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz.U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 ze zm.) oraz § 7 pkt 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu kontroli (Dz.U. z 2008 r. Nr 3, poz. 13),

4) organ dokonujący oględzin zaniechał pomiaru najmniejszych promieni drzew, jak również nie wskazał informacji o kompetencjach i wiadomościach specjalnych osób przeprowadzających oględziny oraz podstaw na których przyjęto, że wycięte zostały drzewa rodzaju wiąz.

5) art. 7, 84 § 1 i 85 § 1 k.p.a poprzez nie powołanie biegłego w celu przeprowadzenia oględzin z jego udziałem i ustalenia w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości odwodów pni na wysokości 130 cm, a w przypadku stwierdzenia przez biegłego niemożności dokonania ustaleń, fachowy pomiar najmniejszych promieni pni w miejscu ścięcia, niezbędny do ustalenia obwodów pnia będących podstawą do obliczenia wymiaru kary administracyjnej w prawidłowej wysokości,

6) art. 15 k.p.a poprzez ograniczenie się przez organ odwoławczy jedynie do kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, bez ponownego rozpoznania sprawy,

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez zaniechanie przez organ I instancji ustalenia rzeczywistych obwodów pni wyciętych drzew rodzaju wiąz na wysokości 130 cm,

- art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne wyliczenie obwodów pni na podstawie ustalonych najmniejszych średnic pni na wysokości ścięcia.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podniósł, iż w trakcie oględzin – [...] maja 2009 r. kłody obydwu ściętych drzew znajdowały się na miejscu i można było złożyć kłody o długości 50 cm i odtworzyć obwód pni drzew na wysokości 130 cm.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca nie uzyskawszy określonego w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenia Burmistrza Miasta na usunięcie drzew z terenu nieruchomości nr ewid. [...], położonej przy bloku mieszkalnym [...], dokonała usunięcia 2 wiązów. Brak takiego zezwolenia obliguje organ administracji publicznej do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 88 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy).

W przepisie art. 89 ustawy o ochronie przyrody zostały zawarte wskazania co do podstaw ustalenia wysokości kar pieniężnych. Regułą jest przyjmowanie za podstawę wielkości (obwód) pnia usuniętego drzewa. Ponadto kolejną podstawą ustalenia tej wysokości będą informacje zebrane w toku postępowania w przypadku wykarczowania pnia lub kłody, które powiększa się o 50 % - ( ust. 2). W przypadku braku możliwości ustalenia wielkości usuniętego drzewa z powodu braku kłody przyjmuje się najmniejszy promień pnia, pomniejszając wyliczony obwód o 10% - ( ust. 3) . Również podstawą ustalenia są informacje zebrane w toku postępowania administracyjnego - ( ust. 4) .

W niniejszej sprawie organ I instancji wymierzając karę zastosował art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, albowiem przyjął, że po usunięciu drzew nie było ich kłód. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do braku kłód. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci notatki służbowej pracownika organu I instancji z [...] maja 2009 r. wskazuje, iż "pomiar obwodu na wysokości 130 cm, kłód drzew był niemożliwy gdyż zostały pocięte na małe kawałki i ułożone z boku na stos wraz z kawałkami pochodzącymi z ogłowionych drzew". Fakt pocięcia kłód drzew na kawałki jest w niniejszej sprawie bezsporny, gdyż sama skarżąca potwierdza tę okoliczność. Wskazać jednak należy, iż pocięcie kłód nie oznacza ich braku a związku z tym możliwości ustalenia wysokości kary z uwzględnieniem wzoru matematycznego, zawartego w art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Podkreślenia wymaga to, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów, administracyjną karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub po zniszczeniu terenów zieleni, zadrzewienia, drzewa lub krzewu oraz po przeprowadzeniu oględzin, z których sporządza się protokół. Protokół ten powinien zawierać ustalenia merytoryczne w tym dane dotyczące m.in. odwodu pnia drzewa. Jednocześnie rozporządzenie stanowi, iż wydając decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, uwzględnia się ustalenia zawarte w protokole (§ 2 ust. 3).

Sporządzony w niniejszej sprawie protokół oględzin miejsca usunięcia drzew z [...] maja 2009 r. nie uwzględnia treści notatki służbowej z [...] maja 2009 r. z której wynika, że pocięte kłody usuniętych drzew istniały, ułożone na stosie obok pni ściętych drzew. Protokół nie wyjaśnia zasadniczej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii, tj. czy w dniu oględzin pocięte kłody istniały czy też nie, oraz jeżeli istniały - czy było możliwe ustalenie obwodów pni drzew, mierzonych na wysokości 130 cm, czy to przez sam organ, bądź przy pomocy biegłego posiadającego specjalistyczną wiedzę w tym zakresie.

Wobec powyższego słuszny jest zarzut skarżącej, iż organy administracji publicznej nie zebrały materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Tym samym doszło do naruszenia podstawowej zasady prawdy obiektywnej, o jakiej mowa w art. 7 k.p.a. W jego świetle to bowiem na organach administracji spoczywa obowiązek rzetelnego ustalenia stanu faktycznego. Wiąże się on również z art. 77 § 1 tej ustawy, który nakazuje wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero bowiem w oparciu o całokształt zgromadzonych danych można rozpatrywać, czy określony fakt został rzeczywiście udowodniony (art. 80 powołanej ustawy). Nieustalenie zatem wszystkich istotnych okoliczności może w konsekwencji stanowić uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy (tak też: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 roku, sygn. V SA 1611/00, LEX nr 80635).

W związku z powyższym uznać należało, iż organy naruszyły także przepis art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Zasadny jest także zarzut skargi dotyczący braku ustalenia obwodu pni drzew. Istotnie znajdujący się w aktach sprawy protokół z oględzin nie określa obwodu pni lecz ich średnice.

Nieuzasadniony jest natomiast zarzut wadliwego sporządzenia protokołu poprzez nieustalenie gatunku usuniętych drzew. Protokół zawiera bowiem ustalenia merytoryczne dotyczące gatunku usuniętych drzew. W protokole wskazano, iż usunięto drzewa z gatunku wiąz.

Skarżąca podnosi w skardze zarzut, iż miara którą dokonano pomiaru pni drzew nie spełniała wymagań ustawy – Prawo o miarach. Twierdzenia tego jednak nie można zweryfikować. W aktach postępowania administracyjnego brak jest bowiem wskazania, jaką miarą dokonywano pomiarów pni drzew. Nie oznacza to jednak, iż organ dokonując pomiarów może stosować przyrządy nie spełniające wymagań w/w ustawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zaś rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień oraz wydanie stosownego rozstrzygnięcia w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.

Podstawę prawną orzeczenia zawartego w pkt II. sentencji wyroku stanowi art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono jak w pkt III. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a i art. 205 § 2 p.p.s.a.