Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1320/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3 b
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Go 1320/10

UZASADNIENIE

Skarżąca, M.S. złożyła skargę na decyzję Dyrektora izby Skarbowej z dnia [...].10.2010 roku utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].07.2010 roku wydanej w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok.

Z akt sprawy wynika że :

Skarżąca w dniu 22.04.2010 roku złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2009 roku / PIT - 37 / w którym wykazała podatek należny w kwocie 4.304,0 złote i nadpłatę w kwocie 204.521,0 złotych.

Na skutek działań sprawdzających organ podatkowy ustalił, że skarżąca rozliczyła przychody z stosunku pracy uzyskane w Zakładach [...] S.A. oraz działalności wykonywanej osobiście na podstawie umowy zawartej z Zakładem "O" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie ujawniła przychodów z stosunku pracy wynikających z informacji PIT - 11 sporządzonej przez E S.A. w kwocie 1.133.532,0 złote.

Skarżąca uważała bowiem, iż przychody te korzystają ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1pkt. 3 ustawy z dnia 26.07.1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako odszkodowanie wypłacone przez byłego pracodawcę.

Wobec powyższego organ podatkowy po wszczęciu postępowania nie zgadzając się z argumentacją skarżącej określił jej zobowiązanie w wysokości 361.478,0 złotych i kwotę do zapłaty w wysokości 152.653,0 złote.

Organ wskazał że na podstawie § 9 ust. 6 porozumienia zbiorowego z dnia [...].12.2002 roku skarżąca nabyła prawo do odprawy. Potwierdzeniem tego iż skarżąca nabyła prawo do odprawy jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu zapadły w jej sprawie / III APa 14/ 09 / z dnia [...].10.2009 roku w którym Sąd stwierdził, iż skarżącej przysługuje jednorazowa odprawa zgodnie z § 7 w /w porozumienia w kwocie 1.133.532,0 złotych.

Podkreślił również, iż w / w porozumienie przewiduje odszkodowanie w § 23, w sytuacjach które nie odnoszą się do sytuacji skarżącej.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca zarzucając naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26.07.1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku czego nie uznano otrzymanej naieżności zasądzonej wyrokiem sądowym jako zwolnionej z opodatkowania podatkiem dochodowym.

Dyrektor izby Skarbowej po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...].10.2010 roku utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że z zgromadzonego materiału dowodowego wynika iż na rzecz skarżącej została zasądzona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia [...].10.2009 roku / III APa 14/09 / kwota 1.133/532,0 złotych. Kwota ta stanowi odprawę która ma źródło w stosunku pracy i w związku z tym podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma podstawie art. 12 ust. 1 w / w ustawy.

Kwota którą otrzymała skarżąca jest jednorazową odprawą zgodnie z § 7 porozumienia zbiorowego zawartego [...].12.2002 roku pomiędzy pracodawcą a związkami zawodowymi. Skarżąca nabyła prawo do odprawy na podstawie w / w porozumienia zbiorowego, a więc podstawę do wypłaty należności stanowi uprzednio łączący skarżącą stosunek pracy.

Wysokość tej odprawy została obliczona jako iloczyn indywidualnego miesięcznego wynagrodzenia pracownika liczonego jak za czas urlopu wypoczynkowego do liczby rozpoczętych miesięcy które pozostają do upływu okresu obowiązywania gwarancji.

Tak więc sposób ustalenia odprawy oraz jej wysokości wskazuje, iż kwota ta nie wolna od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 w / w ustawy.

Wyżej wskazane porozumienie przewiduje jedynie w przypadkach określonych w § 23 które nie dotyczą skarżącej, zwolnienie od podatku wypłaconego odszkodowania.

Wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącej wypłacona kwota skarżącej nie stanowi odszkodowania. Aby bowiem wypłaconą kwotę uznać za odszkodowanie konieczne jest wystąpienie szkody która jest albo źródłem zobowiązania przy odpowiedzialności ex delicjo / art. 415 k.c. albo stanowi następstwo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przy odpowiedzialności ex contractu / art. 471 k.c. /, szkoda nadto musi być spowodowana przez działanie lub inne zdarzenie z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy, a nadto między szkodą a tym działaniem musi istnieć związek przyczynowy.

Wypłacona kwota jest zdaniem organu dochodem wypłaconym w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Nie odnosi się do poniesionej szkody, a więc uszczerbku w posiadanym przez skarżącą majątku.

Zdaniem organu odszkodowanie jest kwotą która nie stanowi przysporzenia ponad stan majątkowych posiadany przez podatnika przed jego wypłatą, bowiem jest świadczeniem której zadaniem jest naprawienie wyrządzonej szkody.

Wypłacana odprawa ma za zadanie dodatkowe usatysfakcjonowanie pracownika, natomiast odszkodowanie są konsekwencją odpowiedzialności materialnej pracodawcy względem pracownika. Obowiązek ich zapłaty zachodzi wówczas gdy zostanie wyrządzona szkoda i w konsekwencji trzeba tę szkodę naprawić.

Nadto wskazując na przepis art. 21 ust. 1 pkt. 3 wskazał iż zwolnione od opodatkowania są odszkodowania jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Poza zakresem tego unormowania pozostaje porozumienie zbiorowe z dnia [...].12.2009 roku na podstawie którego wypłacono skarżącej odszkodowanie.

Od powyższej decyzji skargę złożyła skarżąca zarzucając ;

-naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z ustawy z dnia 26.07.1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez błędne zakwalifikowanie otrzymanej przez skarżącą należności do rozchodów z stosunku pracy,

- naruszenie art. 21 ust. 1 pkt. 3 i pkt. 3b w / w ustawy poprzez jego niezastosowanie w wyniku czego nie uznano kwoty otrzymanego odszkodowania jako kwoty zwolnionej od podatku.

Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w całości.

W uzasadnieniu wskazała, iż wypłacona kwota nie ma cech odprawy pracowniczej i nie można zakwalifikować jej do ustawowych odpraw pieniężnych wynikających z kodeksu pracy.

Wskazała również na cechy jakie winno nosić wypłacone świadczenie aby uznać go za odszkodowanie i argumentowała, iż rozwiązanie stosunku pracy było wynikiem nieuzasadnionego działania zakładu pracy, a nie racjonalizacją zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych. Rozwiązanie stosunku pracy nie było spowodowane winą pracownika na co wskazał Sąd Apelacyjny w Poznaniu, w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku.

Tym samym skarżąca wywiodła że wypłacona kwota miała na celu zrekompensowanie poniesionej przez nią szkody.

Nadto wskazała że zawarte porozumienie z dnia [...].12.2002 roku zawarte zostało przez pracodawców i przedstawicieli pracowników na podstawie przepisów rangi ustawowej to jest ustawy z dnia 23.05.1981 roku o związkach zawodowych oraz Kodeksu Pracy.

Nadto, Sąd Apelacyjny w wydanym wyroku przesądził, iż porozumienie zostało zawarte zgodnie z art. 9 Kodeksu Pracy i jest źródłem prawa pracy, tym samym uznać go należy za źródło prawa posiadające podstawę w przepisach ustawowych. Tym samym pogląd organów, iż zawarte porozumienie nie ma oparcia w przepisach odrębnych ustaw, lub przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw nie ma uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych, w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej P.p.s.a.).

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych / Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 z późn. zm./ zwanej dalej u.p.d.o.f./ opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 i zwolnionych od podatku na podstawie odrębnych przepisów.

Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie, czy otrzymane przez podatnika świadczenie od byłego pracodawcy można uznać za odszkodowanie.

Źródłami przychodów tworzących podlegający opodatkowaniu dochód są m.in. stosunek pracy i stosunek służbowy /art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. /. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami z stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze, bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. ustawy do katalogu przychodów wolnych od podatku dochodowego, należą m.in. odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw, z wyłączeniem przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy, odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b u.p.d.o.f. który stanowi że wolne od podatku dochodowego są m.in. otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Wolne od podatku są także inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Należy zaznaczyć że wypłata odszkodowania jest konsekwencją wystąpienia szkody. Odszkodowanie jest bowiem świadczeniem, którego celem jest naprawienie wyrządzonej szkody. Szkoda może obejmować stratę /polegającą na ubytku w majątku/ lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Opodatkowanie odszkodowania otrzymanego z tytułu utraconych korzyści wynika stąd, iż gdyby podatnik osiągał spodziewane korzyści, to podlegałyby one opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Obowiązek świadczenia pieniężnego nie jest równoznaczny z obowiązkiem odszkodowawczym. Odszkodowanie bowiem jest następstwem szkody. Jeżeli szkoda wynika z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, związane z tą szkodą odszkodowanie jest świadczeniem następczym w stosunku do zobowiązania umownego. Sama umowa nie może być źródłem odszkodowania. Z umowy może powstać obowiązek świadczenia umownego, zaś do obowiązku odszkodowawczego niezbędne jest zaistnienie wymogów ustawowych, niezależnych od woli stron / wyrok WSA w Warszawie z 12 iutego 2004 r., sygn. akt III SA 1172/02; wyrok NSA z 28 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 198/04, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25.11.2008 r, I SA/Bk 294/08, wyrok NSA z 8 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1149/00/.

Należy podkreślić, że wypłata świadczenia, które nastąpiło w związku z realizacją przyjętego na siebie przez pracodawcę obowiązku wynikającego z porozumienia nie ma charakteru odszkodowania / por. wyrok WSA w Opolu z 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA/Wr 4072/01/.

Jak wynika z § 7 porozumienia zawartego między organizacjami związkowymi a zarządem E S.A. z dnia [...].07.2007 roku pracodawca zobowiązał się do wypłaty jednorazowej odprawy pracownikom w wysokości określonej w porozumieniu w sytuacjach tam określonych. Zgodnie z jego zapisami skarżącej przysługiwało świadczenie nazwane odprawą w przypadku rozwiązania stosunku pracy w wysokości wielokrotności wynagrodzenia do momentu upływu gwarancji zatrudnienia. Wypłata świadczenia skarżącej nastąpiła w wyniku "wyegzekwowania" świadczenia wynikającego z zawartego porozumienia.

Stosownie natomiast do w / w poglądów, wyrażonych w orzeczeniach sądów, a przedstawionych wyżej, które Sąd w niniejszym składzie podziela, porozumienie zawarte w dniu [...].07.2007 roku nie może być źródłem powstania odszkodowania.

Nadto należy wskazać, iż w przypadku skarżącej nawet gdyby przyjąć iż mamy do czynienia z odszkodowaniem tytułem wyrządzenia szkody, to dotyczy ono korzyści które mogłaby skarżąca uzyskać ewentualnie w przyszłości / tytułem wynagrodzenia /, a te odszkodowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ppkt b nie są wolne od podatku. Jak wskazano bowiem, gdyby podatnik osiągał spodziewane korzyści, to podlegałyby one opodatkowaniu na zasadach ogólnych

Tak więc uzyskany przez skarżącą przychód nie zalicza się do kategorii przychodów zwolnionych od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. / wyrok NSA z 24.04.2002 r. sygn. akt. SA/Sz 2254/00 wybór LEX 78296, wyrok NSA z 8.11.2001 r. sygn. akt. SA/Sz/1149/00 wybór LEX 78298 /.

Dodać również należy, że otrzymana kwota jak i zasady jej ustalania nie wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Wypłata odprawy bowiem nastąpiła, jak wskazano wyżej na podstawie § 7 porozumienia z dnia [...].07.2007 roku. Przepis § 7 tego porozumienia jak również inne przepisy porozumienia nie są zamieszczone w akcie prawnym rangi ustawy i nie stanowią przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

Tym samym art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b u.p.d.o.f. nie może mieć w rozpoznanej sprawie zastosowania, a wypłacone skarżącemu świadczenie podlega opodatkowaniu. Brak jest również tym samym podstawy do uznania iż nastąpiło naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.