Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 273/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 30 ust.2 pkt 4,  5, 8, 9
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], którą uchylono decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu (działającego z upoważnienia Wójta Gminy Skarbimierz) z dnia [...], nr [...], w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i orzeczono, że świadczenie rodzinne w kwocie 3200 zł w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem – W. S. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, pobierane od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., stanowi nienależnie pobrane świadczenie oraz zobowiązano A. W. do zwrotu kwoty 3200 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu przyznał A. W. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego na dziecko W. W. w kwocie 43 zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka w kwocie 500 zł jednorazowo i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 220 zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r.

W wyniku kolejnego wniosku z dnia 3 stycznia 2006 r. o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem W. W. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, decyzją z dnia 25 stycznia 2006 r. organ zmienił decyzję własną z dnia 19 grudnia 2005 r. i przyznał A. W. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem W. W. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz zmienił wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na kwotę 170 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r.

Następnie, w związku z podaniem przez A. W. we wniosku z dnia 6 września 2006 r. o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na kolejny okres zasiłkowy, że dziecko nazywa się W. S., co wynikało też z odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka, wskazującego, że ojcem dziecka jest D. S., oraz ugody sądowej, na mocy której zobowiązał się on płacić na rzecz dziecka alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 maja 2006 r., postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r., powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. oraz decyzją z dnia 25 stycznia 2006 r.

Kolejną decyzją - z dnia 17 marca 2008 r., nr [...] - opartą o przepis art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 7 pkt 5 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), organ pierwszej instancji uchylił decyzję własną z dnia 25 stycznia 2006 r. i odmówił A. W. przyznania na córkę W. S. świadczeń rodzinnych objętych wnioskiem z dnia 3 stycznia 2006 r., tj. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tyt. opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2006 r.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 10 września 2008 r., nr [...], natomiast prawomocnym wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Op 630/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A. W. na w/w decyzję Kolegium.

Następnie, organ pierwszej instancji z dniem 20 maja 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o czym zawiadomił A. W., i decyzją z dnia [...], nr [...], uznał - powołując się na przepisy art. 104 K.p.a., art. 20 ust. 3, art. 25 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - że kwota 3200 zł w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem – W. S. pobieranego od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie rodzinne. Zobowiązano przy tym A. W. do zwrotu tej kwoty oraz należnych odsetek naliczonych od pierwszego dnia miesiąca, w którym osoba przestała być uprawniona do świadczeń w kwocie 1177,68 zł, obliczonych na dzień wydania decyzji, tj. [...]. Jednocześnie organ orzekł, że wpłatę nienależnie pobranych świadczeń wraz z dalszymi odsetkami naliczonymi od dnia 2 lipca 2009 r. do dnia spłaty należy dokonać w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji na konto Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu. Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, że wyszły na jaw nowe dowody nieznane organowi, a istniejące w dniu wydania decyzji, w postaci uznania w dniu 16 grudnia 2005 r. dziecka przez jego ojca – D. S., podczas gdy z aktu urodzenia złożonego wraz z wnioskiem z dnia 19 grudnia 2005 r. wynikało, że ojciec dziecka jest nieznany, gdyż wskazano tam art. 42 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Ponadto organ zauważył, że od dnia 9 maja 2006 r., na podstawie ugody, zostały przyznane na dziecko – W. S. alimenty od ojca dziecka. Dalej, organ wyjaśnił pojęcie świadczeń nienależnych i podkreślił, że art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakłada obowiązek niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie sytuacji, która ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Natomiast A. W. z powyższego obowiązku nie wywiązała się należycie, gdyż o fakcie zasądzenia alimentów na dziecko poinformowała dopiero dnia 6 września 2006 r. poprzez złożenie kolejnego wniosku na okres zasiłkowy 2006/2007, zaś składając wniosek z dnia 3 stycznia 2006 r. ponownie podała, że dziecko nosi nazwisko W., pomimo, że od 16 grudnia 2005 r. nosiło ono już nazwisko S.

W odwołaniu od decyzji A. W. wniosła o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanych świadczeń. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów, czego dowodem jest wielokrotne uchylanie decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wskazała, że wydając decyzję z dnia 19 grudnia 2005 r. urzędniczka wprowadziła ją w błąd, co do tego, że wnioskowane świadczenia jej przysługują, czym naruszono art. 9 K.p.a. Odwołująca podała również, że urzędniczka - która wskazała ojcu dziecka na konieczność jego uznania - nie poinformowała skarżącej, że od 1 września 2005 r. samotna matka to taka, której ojciec dziecka jest nieznany, a nadto koniecznym jest zasądzenie na dziecko alimentów. Działaniem tym urzędniczka naraziła skarżącą i jej dziecko na szkodę polegającą na tym, że pomimo spełnienia kryterium dochodowego, od dnia uznania dziecka, tj. od 16 grudnia 2005 r. do dnia zasądzenia alimentów, utraciła prawo do wcześniej przyznanego zasiłku rodzinnego. A. W. podkreśliła, iż kierując się zaufaniem do organów, przyznane jej decyzjami świadczenia pobrała w dobrej wierze nie licząc się z tym, że decyzje te po jakimś czasie zostaną zmienione. Ponadto, pobrane pieniądze przeznaczyła na dziecko i nie ma możliwości ich zwrotu. Zaznaczyła, że dziecko wychowuje sama, zaś ojciec dziecka w żaden sposób się o córkę nie troszczy. Zdaniem odwołującej, całą winę za zaistniałą sytuację ponosi organ pierwszej instancji, który oprócz stosowania przepisów prawa winien również pouczyć matkę o przysługujących jej uprawnieniach. Poinformowała także, że w czasie urlopu wychowawczego podjęła studia zaoczne i nie jest w stanie dodatkowo pracować, aby zwrócić nienależne świadczenia rodzinne. Końcowo wniosła o umorzenie lub obniżenie do minimum spłaty.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i orzekło, że świadczenie rodzinne wypłacone w kwocie 3200 zł w postaci dodatku od zasiłku rodzinnego z tytułu opieki na dzieckiem – W. S. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, pobierane od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., stanowi nienależnie pobrane świadczenie rodzinne oraz zobowiązało A. W. do zwrotu powyższej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, a następnie wskazał, że w obecnie prowadzonym postępowaniu nie podlegają ocenie okoliczności sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r. Uznanie świadczeń za nienależnie pobrane, które stanowi przedmiot niniejszego postępowania jest natomiast konsekwencją wydanej wcześniej decyzji w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne oraz odmowy przyznania tych świadczeń. Dalej Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie miał podstaw do zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem świadczenia rodzinne przyznane A. W. decyzją z dnia 25 stycznia 2006 r. od początku jej nie przysługiwały. W ocenie organu, w niniejszej sprawie znajduje natomiast zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym nienależnym świadczeniem jest świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia 17 marca 2008 r. organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą świadczenia rodzinne i jednocześnie odmówił przyznania prawa do wnioskowanych świadczeń. Z powyższych względów, zdaniem Kolegium, należało uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i orzec w wyżej wskazanym zakresie. Organ wyjaśnił również, że ustawowe odsetki od kwoty 3200 zł - zgodnie z art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych - naliczane są do pierwszego dnia miesiąca następującego pod dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty, a wskazane należności należy wpłacić na rachunek bankowy podany przez organ pierwszej instancji. Ponadto Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem prawa, bowiem zawarta w sentencji tej decyzji informacja o terminie wpłaty nienależenie pobranych świadczeń rodzinnych oraz rachunku bankowym, na który należy dokonać wpłaty jest czynnością materialno - techniczną i nie wymaga rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie powinna mieć miejsca w osnowie decyzji. Odnośnie zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że były one już przedmiotem rozważań we wcześniejszych postępowaniach w sprawie wznowienia postępowania oraz odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń, a także postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r. Natomiast wniosek A. W. "o umorzenie lub obniżenie do minimum spłaty należności", stosownie do art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podlega rozpoznaniu przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skarbimierzu w odrębnym postępowaniu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu A. W. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] oraz utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 19 grudnia 2005 r., nr [...]. Alternatywnie zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Kwestionowanej decyzji zarzuciła: obrazę prawa przez niewłaściwe zastosowanie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to w związku z przyjęciem, że wypłacone na jej dziecko świadczenia rodzinne są nienależne; rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. na skutek błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na przyjęciu, że dnia 19 grudnia 2005 r., tj. w dniu wydania decyzji organ nie wiedział o uznaniu dziecka przez ojca i nadaniu mu jego nazwiska; naruszenie art. 8 i art. 9 K.p.a. wobec braku pouczenia strony o warunkach jakie powinna spełnić osoba wnosząca o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, a w szczególności niepoinformowanie strony, że matka powinna mieć wyrok zasądzający alimenty od ojca na rzecz dziecka. Ponadto skarżąca podniosła zarzut przedawnienia żądanych należności, stosownie do art. 30 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi A. W. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo podniosła, że organ wskazując na art. 30 ustawy powinien udowodnić, że osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, a nadto, że świadomie wprowadziła organ w błąd. Podkreśliła również, że zawarte w złożonym wniosku z dnia 19 grudnia 2005 r. pouczenie o braku podstaw do pobierania świadczeń jest lakoniczne i nie wynika z niego, że skarżąca wiedziała o braku po jej stronie prawa do pobierania świadczeń rodzinnych. Ponadto zarzuciła organowi pierwszej instancji, że nie przesłuchał świadków na okoliczność wprowadzenia skarżącej w błąd i braku pouczenia o nowych przepisach, które weszły w życie dnia 1 września 2005 r., podczas gdy dziecko urodziło się 7 września 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ stwierdził, że art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wymaga ustalenia, że strona pobierająca świadczenie została pouczona o braku prawa do jego pobierania oraz, że świadomie wprowadziła w błąd organ. Organ odwoławczy wywiódł także, powołując się na art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że podniesiony przez skarżącą zarzut przedawnienia należności nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem świadczenia uznane za nienależne pobrane zostały w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., a zatem od momentu ich pobrania nie upłynęło 10 lat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. Na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd nie jest związany granicami skargi, jednak nie może wyjść poza granice sprawy będącej przedmiotem rozpoznania. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż odpowiada ona wymogom prawa. Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiego przekonania należy poprzedzić uwagą, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W oparciu o przepisy tejże ustawy przyznano i wypłacano skarżącej świadczenia, których zwrot orzeczono zaskarżoną decyzją. Dodać przyjdzie również, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało postępowanie wznowieniowe, zakończone decyzją z dnia 17 marca 2008 r. o uchyleniu decyzji przyznających skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych i o odmowie przyznania tych świadczeń, utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 10 września 2008 r. Następnie przeprowadzone zostało kolejne postępowanie, zakończone zaskarżoną decyzją organu odwoławczego z dnia [...], które dotyczyło zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i ta decyzja stanowi przedmiot rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze sprecyzowany wyżej przedmiot niniejszej sprawy należy wskazać, że w art. 30 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zamieścił definicję nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych stanowiąc, że za takie świadczenia uważa się świadczenia rodzinne: wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (pkt 1), przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (pkt 2), wypłacone w przypadku podlegania ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (pkt 3), przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (pkt 4).

W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że organ odwoławczy zadziałał reformatoryjnie i wydał decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając co do istoty sprawy. O ile rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oparte zostało o przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zmieniło kwalifikację prawną, powołując się na treść przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy. W ocenie Sądu, zaaprobować należy stanowisko organu odwoławczego, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zestawiając bowiem dyspozycję art. 30 ust. 2 pkt 1 i pkt 4 omawianej ustawy, przy założeniu racjonalności ustawodawcy, nie można nie dostrzegać, że obydwa uregulowania muszą dotyczyć odmiennych sytuacji faktycznych. W przeciwnym razie unormowania te wykluczałyby się wzajemnie i jedno z nich byłoby zbędne, co jest nielogiczne i prawnie niedopuszczalne. Podzielić należy pogląd, że przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy ma zastosowanie wówczas, gdy świadczenia rodzinne zostały prawidłowo przyznane i w trakcie ich pobierania zajdą okoliczności uzasadniające zawieszenie bądź wstrzymanie ich wypłaty, ewentualnie ustanie prawa do ich pobierania i o tych okolicznościach świadczeniobiorca nie powiadomi organu, pomimo pouczenia w tym zakresie. Z kolei przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa dwie sytuacje, w których świadczenie uznaje się za nienależne. Obydwie odnoszą się do stanu, kiedy decyzja o przyznaniu świadczeń rodzinnych została ostatecznie wyeliminowana z porządku prawnego w nadzwyczajnych trybach postępowania: w pierwszej z nich - w wyniku stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., natomiast w drugiej - z przyczyn określonych w art. 145 § 1 K.p.a. Odnośnie drugiej z wymienionych okoliczności, fakt nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za konkretny okres wynika z decyzji ustalającej brak uprawnień do ich pobierania. Skoro zatem pobrano nienależnie świadczenia rodzinne, to na zasadzie art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Powołany przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi samodzielną podstawę do uznania świadczenia za nienależne w sytuacji, gdy w sprawie wydano już decyzję stwierdzającą nieważność albo decyzję uchylającą wcześniej wydaną decyzję o przyznaniu świadczeń i orzeczono o odmowie ich udzielenia. Zaakcentować należy, że postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jest postępowaniem następczym, odrębnym od postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności bądź uchylenia decyzji przyznających świadczenie. W toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przedmiocie zwrotu nienależnych świadczeń rodzinnych, nie jest zatem rozważana kwestia przesłanek nienależnego ich pobrania, gdyż zagadnienie to było przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu nieważnościowym albo w postępowaniu wznowieniowym, w wyniku którego stwierdzono, że przyznanie świadczeń rodzinnych było niezgodne z prawem i w celu przywrócenia porządku prawnego uchylono decyzje przyznające, rozstrzygając jednocześnie o odmowie prawa do dochodzonych świadczeń.

W związku z powyższym podkreślić przyjdzie, że sprawa przyznania skarżącej świadczenia rodzinnego w kwocie 3200 zł, w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem – W. S. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, pobieranego do 1 stycznia do 31 sierpnia 2006 r., była przedmiotem postępowania wznowieniowego, w wyniku którego wydana została decyzja z dnia 17 marca 2008 r. uchylająca decyzję z dnia 25 stycznia 2006 r., i którą odmówiono A. W. przyznania wskazanego wyżej świadczenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia 10 września 2008 r. Z kolei legalność tej decyzji była przedmiotem oceny tut. Sądu, który nie stwierdziwszy jej wadliwości, wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Op 630/08, oddalił wniesioną skargę. Wyrok ten stał się prawomocny. Z uwagi na treść argumentów podnoszonych przez skarżącą, dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 8 i 9 K.p.a., stanowiących powtórzenie zarzutów formułowanych w skardze inicjującej postępowanie sądowadministracyjne w sprawie o sygn. akt II SA/Op 630/08, należy wskazać, że na zasadzie art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże strony i sąd, który je wydał, a także inne sądy i inne organy państwowe. Wyjaśnić trzeba, że określona w tym przepisie moc wiążąca orzeczenia sądowoadministracyjnego oznacza, iż również w toku innych prowadzonych postępowań wszystkie wymienione podmioty muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym wyroku. Z tego względu, przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu nie może być kwestia prawidłowości uchylenia decyzji z dnia 25 stycznia 2006 r., jak też kwestia odmowy przyznania tych świadczeń, co zostało rozstrzygnięte ostateczną decyzją organu odwoławczego w dniu 10 września 2008 r. Zagadnienia te, jak również problematyka istnienia przesłanek wznowieniowych i naruszenia przepisów procedury przez organ przy przyznawaniu świadczeń, były oceniane w toku postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r. i z tego względu korzystają z powagi rzeczy osądzonej.

Analizując nadal zagadnienie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych dodać jeszcze trzeba, co słusznie podniesiono w orzecznictwie, że w świetle przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzja o zwrocie nienależnych świadczeń nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli stron tego postępowania. Przeciwnie, determinowana jest przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do określonego działania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 675/10, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jak już wskazano wyżej, omawiana decyzja jest następstwem wcześniej podjętych rozstrzygnięć. Sam fakt zaistnienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli fakt stwierdzenia nieważności decyzji przyznających przedmiotowe świadczenia, albo uchylenia tych decyzji w wyniku wznowienia postępowania i odmowy przyznania świadczenia, stanowi podstawę uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane. Z tych przyczyn, w toku postępowania o zwrot nienależnych świadczeń rodzinnych ustaleniu powinna podlegać wyłącznie wysokość pobranych świadczeń podlegających zwrotowi oraz zasady zwrotu. Regulacje w tym zakresie zawiera przepis art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że "Kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty". W ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy zauważył, że w punkcie 3 sentencji decyzji organu pierwszej instancji zobowiązano skarżącą do wpłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń i odsetek, określając termin 14 dni od otrzymania decyzji wraz z dalszymi odsetkami naliczonymi od dnia 2 lipca 2009 r. do dnia spłaty na wskazany rachunek bankowy. Podzielić należy pogląd organu odwoławczego, że zapłata należności jest czynnością materialno-techniczną i w świetle art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. informacje w tym zakresie nie podlegają zamieszczeniu w części dyspozytywnej decyzji, zawierającej rozstrzygnięcie. Winny natomiast znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Poza tym zauważyć należy, że w decyzji organu pierwszej instancji wadliwie określono termin dokonania zapłaty, gdyż został on powiązany z datą doręczenia tej decyzji. Wskazany przez organ pierwszej instancji termin zwrotu nienależnego świadczenia wraz z odsetkami nie wynika z przepisów szczególnych, tj. z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, stąd zastosowanie w tym zakresie znajduje ogólna reguła, określona w art. 130 § 1 i 2 K.p.a., który stanowi, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie podlega wykonaniu, natomiast wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. W rozpoznawanej sprawie, wobec skutecznego wniesienia odwołania oraz kasacyjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, decyzja organu pierwszej instancji nie stała się wykonalna. Ponadto zauważyć przyjdzie, że w punkcie 2 sentencji decyzji organu pierwszej instancji zawarto rozstrzygnięcie zarówno o obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jak i odsetek wyliczonych na dzień wydania decyzji. tj. [...]. Sformułowane w ten sposób rozstrzygnięcie, w powiązaniu z treścią zawartą w punkcie 3 decyzji pierwszoinstancyjnej sugeruje, że organ pierwszej instancji dokonał kapitalizacji odsetek, czyli wyliczył kwotę należności głównej i odsetek, a następnie pouczył stronę, że od sumy tych kwot należy liczyć odsetki od dnia 2 lipca 2009 r. Takie działanie stanowi naruszenie art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że odsetki należy wyliczać osobno dla każdego świadczenia wypłacanego co miesiąc, od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty do dnia zapłaty.

W tych warunkach, w ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy, dostrzegłszy merytoryczną i formalną wadliwość decyzji organu pierwszej instancji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i orzekł, że przedmiotowe świadczenie w kwocie 3200 zł, wypłacone w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2006 r., zostało nienależnie pobrane, określając przy tym obowiązek ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Prawidłowo też w uzasadnieniu decyzji pouczono o dokonaniu wpłaty na rachunek bankowy podany przez organ pierwszej instancji. Odnośnie wysokości świadczeń uznanych za nienależnie pobrane zauważyć należy, że organ odwoławczy nie przedstawił wprawdzie rachunkowego sposobu dokonania własnych wyliczeń, jednak to uchybienie nie miało, zdaniem Sądu, istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż określona przez organ odwoławczy kwoty należności do zwrotu odpowiada kwocie wynikającej z zalegającego w aktach administracyjnych sprawy zestawienia, tj. Karty świadczeń osoby za okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., w którym podano tytuł i datę wypłat w poszczególnych miesiącach, natomiast łączna ich wartość wynosi 3200 zł.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących pobrania świadczeń rodzinnych w dobrej wierze oraz bez świadomości obowiązku ich zwrotu, a nadto skonsumowania uzyskanych z tego tytułu środków pieniężnych, należy wskazać, że zarzuty te, oparte o przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia (art. 409 K.c.), nie mogą mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, a w szczególności nie mogą stanowić argumentacji uzasadniającej odstąpienie od wydania decyzji o zwrocie nienależnych świadczeń. Regulacje zawarte w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych są uregulowaniami szczególnymi, z zakresu prawa administracyjnego, odrębnymi od regulacji Kodeksu cywilnego, natomiast jak wskazano już wyżej, w świetle przepisów art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia rodzinne pobrane na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z porządku prawnego są świadczeniami nienależnie pobranymi i na osobie, której je wypłacono ciąży obowiązek ich zwrotu. Organ administracji publicznej jest w tym zakresie związany decyzjami wydanymi wcześniej w nadzwyczajnych trybach postępowania, co oznacza, że w sprawie nienależnie pobranych świadczeń jest obowiązany wydać decyzję, jeśli zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 4 omawianej ustawy. Ustawodawca nie pozostawił bowiem organowi jakiejkolwiek swobody w tym zakresie. Z tego względu powyższe argumenty podawane przez skarżącą mogą być ewentualnie oceniane pod kątem umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami (art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Kwestie te podlegać mogą jednak rozpatrzeniu dopiero na dalszym etapie, tj. po wydaniu decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, przy czym oceny w tym zakresie dokonuje organ, który wydał tę decyzję. W tych warunkach zagadnienia te nie mogą stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia przez Sąd w niniejszym postępowaniu, dotyczącym ustalenia nienależnie pobranych świadczeń, gdyż wykraczają poza granice niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a.

Ponadto, co do sformułowanego przez skarżącą zarzutu przedawnienia, wskazać przyjdzie, że powołany w skardze przepis art. 30 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Z przepisu tego wynika w sposób niewątpliwy, że odnosi się on do decyzji określającej nienależnie pobrane świadczenia; dotyczy zatem decyzji z dnia [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Określony w tym przepisie 3-letni termin przedawnienia z całą pewnością nie dotyczy natomiast - jak chce skarżąca - decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, czyli wskazywanej w skardze decyzji z dnia 19 grudnia 2005 r. W tej kwestii należy podać, że zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło ponad 10 lat, a zatem do dnia wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] upływ tego terminu jeszcze nie nastąpił, co przesądza o bezskuteczności zarzutu przedawnienia.

Z przedstawionych względów Sąd nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 145 § 1 P.p.s.a., w tym nie stwierdził, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy albo z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie administracyjne, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.