Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 779/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2, par. 9 ust. 2, par. 35
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 12 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 roku sprawy ze skargi D. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., po rozpatrzeniu odwołania D.G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 rok, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 9 maja 2013 r. D.M. (obecnie G.) złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, do którego załączyła deklarację pakietów rolnośrodowiskowych. We wniosku, strona zadeklarowała uprawy w ramach:

- wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) o łącznej powierzchni 18,25 ha w ramach działki rolnej E o powierzchni 18,25 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 74, z zadeklarowaną uprawą w plonie głównym "mieszanka traw z motylkowatymi";

- wariantu 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) o łącznej powierzchni 2,03 ha w ramach działki rolnej C o powierzchni 0,87 ha położonej na działce ewidencyjnej 29/2, z zadeklarowaną uprawą w plonie głównym "mieszanka traw z motylkowatymi" oraz działki B o powierzchni 1,16 ha położonej na działce ewidencyjnej 324, z zadeklarowaną uprawą w plonie głównym "mieszanka traw z motylkowatymi";

- wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) o łącznej powierzchni 24,15 ha w ramach działki rolnej D o powierzchni 24,15 ha położonej na działce ewidencyjnej 9/3, z zadeklarowaną uprawą w plonie głównym "sad, jabłoń domowa"

W okresie od dnia 29.07.2013 r. do 13.08.2013 r. (z przerwą od 07.08.2013 r. do 12.08.2013 r.) inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili kontrolę na miejscu w zakresie działania "program rolno środowiskowy", z którego został sporządzony raport nr [...]. Kontroli na miejscu podlegały działki rolne (uprawy) położone w dwóch województwach, tj.: - zachodniopomorskim, powiat białogardzki w gminie B., działki ewidencyjne 29/2 i 74 obręb ewidencyjny G. ([...]) i powiat koszaliński w gminie B., działka ewidencyjna 9/3 obręb D. ([...]); - łódzkim, powiat zgierski w gminie Z., działka ewidencyjna 324 obręb D. Raport został sporządzony i podpisany w dniu 13.08.2013 r. na każdej jego stronie przez uczestniczącego w czynnościach kontrolnych pełnomocnika skarżacej – K. G.

Pismem z dnia 11.12.2013 r. stronie został przekazany ponownie raport z czynności kontrolnych po korektach, polegających na uzupełnieniu w ramach działki rolnej B kodu [...]. tj. "stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania", a co związane było z ustaleniem większej powierzchni działki rolnej od jej powierzchni kwalifikowanej. Ostateczna wersja raportu z czynności kontrolnych, która została przekazana do Kierownika Biura Powiatowego w P., celem uwzględnienia wyników tej kontroli rozstrzygając w zakresie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, zawierała następujące ustalenia:

- w ramach wariantu 2.1 działki rolnej E z deklaracją 18.25 ha "mieszanki traw z motylkowatymi" stwierdzono powierzchnię 18,47 ha uprawy mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi drobnonasiennymi" co zostało utrwalone na dokumentacji fotograficznej nr 3-8 oraz zastosowano kod pokontrolny [...] - "Zadeklarowana powierzchni całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej"

- w ramach wariantu 2.2 - działki rolnej B z deklaracją 1,16 ha "mieszanki traw z motylkowatymi" stwierdzono powierzchnię 1.03 ha uprawy "trawy na gruntach ornych", co zostało utrwalone na dokumentacji fotograficznej nr 18 - 23 oraz zastosowano kody pokontrolne DR13+ "Zadeklarowana powierzchni całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej", DR52 "Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania", DR53 "Stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania", DR6 "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności"; - działki rolnej C z deklaracją 0,87 ha "mieszanki traw z motylkowatymi" stwierdzono powierzchnię 0,87 ha uprawy mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi i drobnonasiennymi" co zostało utrwalone na dokumentacji fotograficznej nr 2, 16, 17 oraz zastosowano kod pokontrolny DR37 "Identyfikacje działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GIS";

- w ramach wariantu 2.10 działki rolnej D z deklaracją 24,15 ha "sad jabłoń domowa" stwierdzono powierzchnię 24,15 ha uprawy "jabłoń domowa" oraz sporządzono dokumentację fotograficzną nr 9 - 15. Ponadto w ramach kontroli spełnienia wymogów programu rolnośrodowiskowego. w ramach działki rolnej D negatywnie został zweryfikowany (str. 10 raportu):

- pkt F czy "Wszystkie uprawiane drzewa oraz krzewy spełniają wymogi określane § 9 ust 2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. - dotyczy wariantów 2.9. 2.10,.2.11.,2.12" oraz zastosowano kod E2 "materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań",

- pkt G czy "Rolnik utrzymuje minimalną obsadę drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawarta w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. - dotyczy wariantów 2.9, 2.10, 2.11, 2.12", wpisano liczbę drzew 1 458 oraz zastosowano kod E7 "nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)". W uwagach zostało odnotowane "dz. D stwierdzono 3 056 szt. sadzonek, w tym 608 szt. sadzonek suchych oraz 990 szt. sadzonek niespełniających wymóg. Wymagana liczba sadzonek 3 018 szt. (przy 5% tolerancji 2867 szt.) średnia wysokość sadzonek spełniających wymogi wynosi 100 cm".

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., pismem z a 24.12.2013 r. poinformował stronę, że w sprawie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w wyniku kontroli na miejscu stwierdzono niedotrzymanie zobowiązania podjętego od 2012 roku, polegającego na niespełnieniu wymogów uprawiania drzew i krzewów określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia oraz braku utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z załącznikiem nr 3 rozporządzenia. W związku z powyższym, poinformował stronę, że istnieje możliwość zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności (43470,00 zł) przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności.

W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik strony K.G., w piśmie z dnia 02.01.2014 r. wniósł zastrzeżenia.

W dniu 29.01.2014 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o przesłuchanie pracowników ARiMR przeprowadzających w 2013 kontrolę gospodarstwa rolnego na okoliczność sposobu prowadzenia kontroli oraz zawartych ustaleń z kontroli oraz wydanie kopii dokumentacji zdjęciowej z przeprowadzonej kontroli gospodarstwa, która jest niezbędna do przeprowadzenia weryfikacji twierdzeń jednostki przeprowadzającej kontrolę przez niezależny podmiot posiadający wymagania eksperckie zakresie prowadzenia upraw sadowniczych.

W odpowiedzi na powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., pismem z dnia 05.02.2014 r. przesłał wnioskującemu dokumentację fotograficzną (zdjęcia) wykonane podczas czynności kontrolnych w formie elektronicznej na płycie CD oraz poinformował o braku zasadności przesłuchania pracowników ARiMR kontrolujących gospodarstwo rolne w 2013 r.

W dniu [...].02.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z sankcjami wieloletnimi.

W odwołaniu skarżąca ponownie wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań osób przeprowadzających w 2013 r. kontrolę na miejscu oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

W dniu [...].04.2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność odniesienia się do wniosków dowodowych strony.

W dniu 18.11.2014 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P. odbyło się przesłuchanie pracowników wykonujących czynności kontrolne w gospodarstwie D.G., jako świadków postępowania.

W dniu 20.11.2014 r. pełnomocnik skarżącej wskazał m.in., że kontrola faktycznie trwała jeden dzień i nie jest prawdą, że liczone były wszystkie sadzonki. Wyjaśnił ponadto, że w dniu 13 sierpnia 2013 r. przebywał poza Ł. i nie mógł w tym dniu podpisać protokołu.

W dniu 28.11.2014 r. pełnomocnik skarżącej przedstawił oświadczenia N.M., S. R., A.K. na okoliczność, że kontrola działki rolnej, gdzie znajdowała się uprawa jabłoni trwała tylko jeden dzień, a jej zakres nie odpowiadał treści zeznań osób kontrolujących.

W dniu 09.02.2015 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., w związku z zarzutami, co do treści zeznać inspektorów terenowych oraz przeprowadzonej kontroli na miejscu oraz dostarczeniem nowych dowodów, wystąpił do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu o weryfikację i wyjaśnienie zarzutów podnoszonych przez pełnomocnika strony.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 12.02.2015 r. Kierownik przekazał notatkę służbową inspektorów terenowych, odnoszącą się do postawionych zarzutów podania nieprawdziwych informacji podczas przesłuchań na okoliczność przeprowadzenia kontroli na miejscu, w której oświadczyli, że zgodnie z danymi zawartymi w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] zakończenie czynności kontrolnych podpisanie dokumentacji oraz przekazanie protokołu odbyło się w Ł. na ul. [...] 1 w dniu 13.08.2013 r., a miejsce spotkania zostało ustalone w rozmowie telefonicznej przez K. G. Wskazano także, że w dniu 13.08.2013 r. K.G. zapoznał się z wynikami kontroli i podpisał raport nie wnosząc żadnych zastrzeżeń. Raport został przekazany stronie bezpośrednio po podpisaniu. Potwierdzeniem faktu, że kontrola dokumentacji i sporządzenie raportu była przeprowadzona w dniu 13.08.2013 r. są ślady rewizyjne (podpis i data) zostawione na dokumentach przedstawionych przez beneficjenta. Kontrola działki rolnej D została przeprowadzona w obecności pełnomocnika strony – K. G., który zaakceptował wyniki ustaleń, w tym liczbę zliczonych jabłoni.

W dniu [...].08.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydal decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi, na podstawie której w ramach: - wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) przyznał płatność w wysokości 14417.50 zł, - wariantu 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) odmówił płatności na rok 2013 oraz ustalił sankcję w wysokości 974,40 zł, - wariantu 2.10 Uprawy sadownicze jagodowe (w okresie przestawiania) odmówił płatności na rok 2013.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji w części odmawiającej przyznania płatności i przyznania płatności zgodnie z treścią wniosku.

W dniu [...].02.2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego.

W dniu 21.03.2016 r. K. G. złożył do BP ARiMR w P. kserokopię:

- pierwszej i ostatniej strony protokołu kontroli gospodarstwa przez Jednostkę Certyfikującą sporządzonego w dniu 15.08.2012 roku oraz

- pismo Zachodniopomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego znak [...] z dnia 26.10.2012 r. będące odpowiedzią na zapytanie i prośbę o opinię z dnia 19.10.2012 r. odnośnie możliwości wystąpienia uszkodzeń w sadzie gruszowym w wyniku przymrozków wiosennych i suszy w roku 2012 oraz sposobów, terminów uzupełniania nasadzeń.

W dniu 19.04.2016 r., Kierownik BP ARiMR w P., w związku z zaleceniem organu odwoławczego oraz kolejnymi wnioskami pełnomocnika strony (pismo z dnia 22.03.2016 r.) zwrócił się ponowne do kontrolujących o odniesienie się do zarzutów podnoszonych w sprawie przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie D.G. (M.).

Pismem z dnia 16.05.2016 r. (znak [...]) Kierownik Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, przesłał wyjaśnienie w zakresie podnoszonych przez stronę i jej pełnomocników zarzutów.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi, którą w ramach:

- wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) przyznał płatność w wysokości 14 417,50 zł.

- wariantu 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) odmówił płatności oraz ustalił sankcję w wysokości 974,40 zł,

- wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) odmówił płatności.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania płatności i przyznania płatności zgodnie z treścią wniosku oraz na postawie art. 78 § 1 w związku z art. 75 k.p.a. wniosła o przeprowadzenie dowodu z kontroli gospodarstwa na miejscu na okoliczność prawidłowego stanu uprawy w roku 2013.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor OR ARiMR w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...].08.2016 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie strona podjęła się w roku 2012 realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, w zakresie Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w ramach:

- wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania),

- wariantu 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania),

- wariantu 2.10 Uprawy sadownicze jagodowe (w okresie przestawiania).

W dniu rozpoczęcia przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2012 roku, zasady i tryb przyznawania płatności regulowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.). Na mocy § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 (Dz. U. z 2015 r. poz. 350) oraz na mocy § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 324) zastosowanie ma rozporządzenie rolnośrodowiskowe w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji z roku 2014.

Organ powołał brzmienie § 2 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1, § 11 pkt 1, § 18 § 37, § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i wyjaśnił, że wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia, które w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, zostały podzielone na wymogi ogólne, obejmujące wszystkie warianty oraz wymogi dodatkowe w ramach indywidualnych wariantów.

Wymogi w zakresie realizowanego przez stronę wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) zostały odmiennie uregulowane, i sprowadzają się do wymogów określonych w przepisach rozporządzenia z 2009 r., o czym stanowi § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wymogi w ramach wariantu 2.10, do których przestrzegania zobowiązana była strona, stanowią wymogi dla:

2) wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), wariantu 2, 11. Pozostałe uprawy sadownicze jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz wariantu 2.12, Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania):

a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b) utrzymywanie minimalne obsady drzew i krzewów, a w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych użytkach rolnych wariantu czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 - utrzymywanie obsady drzew, której poziom mieści się w ramach poziomu obsady drzew obliczonej na podstawie rozstawy drzew, jaką należy stosować w ramach tego wariantu, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt 1: minimalna obsada drzew i krzewów: Jabłoń domowa - 125 szt/ha.

Ponadto, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt 1 dopełnienie wymogu w zakresie poziomu obsady drzew oblicza się na podstawie rozstawu drzew nie mniejszej niż 4 x 6 m i nie większej niż 10x10 m;

Organ wskazał, że przypadku wariantu 10 pakietu rolnictwo ekologiczne, zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r., płatność rolnośrodowiskowa jest realizowana do działek rolnych użytkowanych jako:

3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b) wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określane dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

W ramach wniosków, rozpatrywanych w kampanii 2013 roku, w w/w zakresie obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. nr 29 poz. 189 ze zm.), zgodnie z którymi, elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe, które dla drzewek owocowych stanowiły, że:

1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm. mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania:

3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia z 2009 r. pt. "Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów" w ramach wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), zostały przewidziane zmniejszenia z tytułu:

- nieutrzymania minimalnej obsady drzew lub krzewów - zmniejszenie w wysokości 100% płatności.

- braku wykonania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji - zmniejszenie w wysokości 20% płatności.

Dyrektor OR ARiMR podniósł, że we wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. (w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego od 2012 r.) strona zadeklarowała do płatności w pakiecie 2 rolnictwo ekologiczne:

- w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) działkę rolną D o powierzchni 24,15 ha, na której miała być prowadzona uprawa jabłoni,

- w wariancie 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) działkę rolną B o powierzchni 1,16 ha i działkę rolną C o powierzchni 0,87 ha, na których miała być prowadzona uprawa mieszanki traw z motylkowatymi,

- w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) działkę rolną E o powierzchni 18,25 ha, na których miała być prowadzona uprawa mieszanki traw z motylkowatymi.

W toku prowadzonego postępowania, organ I instancji ustalił w oparciu o raport z kontroli na miejscu, że w 2013 r. powierzchnia działki rolnej E (wariant 2.1) była większa od deklarowanej i wynosiła 18,47 ha, powierzchnia działki rolnej C (wariant 2.2) była równa powierzchni deklarowanej i wynosiła 0,87 ha, powierzchnia działki rolnej B (wariant 2.2) była mniejsza niż deklarowana i wynosiła 1,03 ha, a dodatkowo nie znajdowała się na niej deklarowana uprawa mieszanki traw z motylkowatymi lecz trawy na gruntach ornych, powierzchnia działki rolnej D (wariant 2.10) była równa powierzchni deklarowanej i wynosiła 24,15 ha, lecz podczas kontroli stwierdzono na niej nieprawidłowość w zakresie "czy wszystkie uprawiane drzewa lub krzewy spełniają wymogi określone w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r." (kod błędu E2), oraz w zakresie "czy rolnik utrzymuje minimalną obsadę drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawarta w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2009 r." (kod błędu E7).

W wyniku powyższego organ I instancji zasadnie, zdaniem Dyrektor OR ARiMR, przyznał płatność w wariancie 2.1 w wysokości 14 417,50 zł spełniając w całości żądania strony w tym zakresie, odmówił przyznania płatności w wariancie 2.2 i nałożył sankcję w wysokości 974,40 zł na podstawie art. 16 ust. 5 oraz ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 oraz odmówił przyznania płatności w wariancie 2.10. Organ odwoławczy wskazał, że działce rolnej D o pow. 24,15 ha nie została zachowana minimalna obsada dla jabłoni domowej (125 szt.). Zgodnie z § 27 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w zmniejszonej wysokości (...). Wysokość zmniejszeń jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. Zgodnie z treścią załącznika, nieutrzymanie minimalnej obsady drzew lub krzewów skutkuje pomniejszeniem płatności o 100% w stosunku do działki rolnej, na której takie uchybienie stwierdzono. W związku z tym, że uchybienie dotyczyło wszystkich działek rolnych organ I instancji odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Dyrektor OR ARiMR podniósł, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na dany rok i rodzaj realizowanego na danym gruncie pakietu oraz wariantu jak też zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w ramach tych wariantów. Natomiast rolą organu administracji, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jest rozstrzygniecie w zakresie przyznania płatności, przy czym rozstrzygnięcie to jest poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika warunków, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach. Narzędzia, jakimi dysponuje organ administracji w celu weryfikacji istnienia uprawnień do otrzymania wsparcia, to kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

W toku kontroli administracyjnej powierzchnia, którą rolnik deklaruje jako użytkowaną rolniczo, jest weryfikowana przy pomocy systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009. Tym samym organy administracji zobowiązane są w sprawach o przyznanie płatności uwzględniać wyniki przeprowadzonych kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie w dniach 29.07-13.08.2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu, przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego, posiadających stosowne imienne upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych, z której to kontroli został sporządzony protokół (sprawozdanie) o numerze [...] wraz z dokumentacja fotograficzną (łącznie 31 zdjęć).

W odwołaniu strona zarzuciła organowi l instancji niepoprawne ustalenie stanu faktycznego poprzez ustalenie wadliwej liczby drzew niespełniających wymogów, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. wskutek błędnego pomiaru wysokości drzewek owocowych, która nie była określana od szyjki korzeniowej tylko powyżej miejsca uszlachetniania, czyli co najmniej 10 cm wyżej, niż powinno to mieć miejsce. Ponadto, strona zarzuciła organowi że odmówiono mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej, która uznała że skarżąca dochowała wymogów związanych ze spełnieniem norm dotyczących gospodarstwa ekologicznego. Dodatkowo strona podniosła naruszenie prowadzenia postępowania dowodowego wskutek zasugerowania przez Kierownika Biura Powiatowego, inspektorom terenowym że drzewko mierzone jest od ziemi, po czym zmienili oni dotychczasowe zeznania w tym przedmiocie. Strona zarzuciła także, że podczas kontroli nie przestrzegano terminu jej wykonania bowiem zgodnie z wytycznymi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (pismo znak [...] z dnia 19.10.2012 r.) zalecane jest powtarzanie kontroli przeprowadzanych w okresie letnim, w miesiącach jesiennych, a takowej rekontroli nie wykonano. Strona podniosła również, że wypady w sadzie nie są niedopuszczalne, z tym że muszą zostać uzupełnione. Strona zwróciła także uwagę, że organ nie poddał pod ocenę całego zgromadzonego materiału dowodowego tylko bezkrytycznie przyjął ustalenia kontrolne. W toku prowadzonego postępowania dowodowego dołączono także dwa oświadczenia świadków w przedmiocie czasu przeprowadzania kontroli, które były uzupełniane i uszczegółowiane w toku prowadzonego postepowania.

Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie, są ustalenia poczynione podczas kontroli terenowej przez zespól kontrolny, od których strona wielokrotnie wnosiła wyjaśnienia i zastrzeżenia, i które były przedmiotem wnikliwej analizy i rozważań przez Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego. Dyrektor OR ARiMR podkreślił, że celem kontroli terenowej jest stwierdzenie stanu faktycznego uprawy w terenie w tym wykonanie dokumentacji fotograficznej potwierdzającej określony stan, a więc zapisy w raporcie muszą zawierać odzwierciedlenie zastanego stanu faktycznego. W ramach przeprowadzanej kontroli nie podlega analizie zastany stan uprawy pod kątem przyczyn braku udatności uprawy, wypadów czy powodów dla których strona nie dokonała uzupełnienia w brakującej obsady drzewek.

Organ podniósł, że strona już w roku 2012, posiadała wiedzę o braku wystarczającej wymaganej obsady drzew w sadzie - co potwierdza dostarczony przez nia materiał dowodowy w postaci protokołu z kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą w dniu 15.08.2012 r., podczas której stwierdzono obsadę żywych sadzonek w ilości 100 szt./ha, a jednak mimo tego nie podjęła działań w celu uzupełnienia braków.

W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności uwzględniając wszystkie składane przez stronę wyjaśnienia i zastrzeżenia w toku prowadzonego postępowania przed organem I I II instancji oraz wyjaśnienia Biura Kontroli na Miejscu i inspektorów terenowych realizujących przebieg kontroli i wizytacji, organ odwoławczy stwierdził, że raport (sprawozdanie) z czynności kontrolnych został sporządzony poprawnie i zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa, a sam przebieg procesu realizacji kontroli na miejscu nie zawiera nieprawidłowości, które dawałyby podstawę do podważenia jej wyników. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony przez organ I instancji oraz zweryfikowany przez jednostkę kontrolną. W raporcie z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do raportu materiale graficznych i dokumentacji fotograficznej - weryfikowanej i wyjaśnianej wielokrotnie w związku z prośbami strony. W toku kontroli sporządzone zostały dokładne szkice z przeprowadzonego pomiaru, na które naniesiony został przebieg granic skontrolowanej działki, oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działce.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. kontrola na miejscu została wykonana z zachowaniem wymogów formalnych. Czynności kontrolne oraz sporządzona dokumentacja wypełniają w/w przepisy w tym zakresie i jako takie stanowią dowód w sprawie przyznania płatności oraz podstawę do oceny realizacji przez stronę podjętego zobowiązania, natomiast próby szukania winy negatywnych wyników kontroli, po stronie podmiotu realizującego kontrolę, w tym inspektorów terenowych w żadnej mierze jest nieuprawnione, jak też nie może stanowić podstawy do pominięcia raportu z kontroli na miejscu jako kluczowego dowodu w sprawie.

Organ odwoławczy stwierdził, że po przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału oraz toku prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych stwierdza, że strona podejmowała liczne czynności dowodowe w celu przekonania do swoich racji i obalenia dowodu w postaci raportu z czynności kontrolnych. W wyniku takiego współdziałania strony, organu I instancji oraz jednostki wykonującej kontrolę na miejscu, zgromadzono materiał dowodowy, który został rozpatrzony w całości przez organ I instancji, a jego odzwierciedleniem jest, decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. wydana w dniu [...].08.2016 r. - zamykająca postępowania dowodowe w tej sprawie.

W związku z powyższym, za nietrafny uznano zarzut skarżącej podniesiony w odwołaniu, że decyzja narusza art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wyrażający się zdaniem strony, brakiem wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechania dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logiki i wiedzy rolniczej, a za czym mają przemawiać dowody, że podczas kontroli dokonano wadliwego ustalenia liczby drzew niespełniających wymogów dotyczących kwalifikowanego materiału szkółkarskiego oraz odmowy mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej.

Zdaniem organu odwoławczego, z treści zaskarżonej decyzji, wynika, iż organ I instancji w uzasadnieniu odniósł się do wyjaśnień świadków, przesłuchanych inspektorów terenowych oraz szczegółowo wyjaśnił dlaczego kontrola przeprowadzona przez Jednostkę Certyfikującą w ramach uzyskania certyfikatu produktu ekologicznego zgodnie z przepisami ustawy o rolnictwie ekologicznym, nie odnosi się do przepisów rozporządzenia w sprawie płatności rolnośrodowiskowych. Organ odwoławczy stwierdził, że toku postępowania został zgromadzony obszerny materiał dowodowy, który był wielokrotnie uzupełniany przez pełnomocników strony, i który wnikliwie został przeanalizowany przez organ I instancji

Odnosząc się do przypadków, w których rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych (art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 i § 35 rozporządzenia) organ odwoławczy podkreślił, że strona do dnia przeprowadzenia kontroli nie informowała organu prowadzącego postępowania o wystąpieniu wyżej wymienionych okoliczności.

W skardze D. G. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie:

1. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logiki i zasadami wiedzy rolniczej, skutkującą niezasadnym przyznaniem mocy dowodowej oraz wiarygodności dokumentowi w postaci raportu z czynności kontrolnych wykonanych w dniach 29.07.2013 r. - 06.08.2013 r., podczas gdy wadliwy sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz wadliwa weryfikacja raportu z czynności kontrolnych pozbawiają ten dowód wartości dowodowej oraz sprawiają, że nie może on decydować o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, za czym przemawiają następujące powody:

- podczas kontroli dokonano wadliwego ustalenia liczby drzew niespełniających wymogów dotyczących kwalifikowanego materiału szkółkarskiego określonego w załączniku nr 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego, polegające na wadliwym pomiarze wysokości drzewek owocowych, których wysokość nie była określana od szyjki korzeniowej tylko powyżej miejsca uszlachetniania, czyli co najmniej 10 cm wyżej, niż powinno to mieć miejsce,

- odmowy mocy dowodowej wykazowi Jednostki Certyfikującej, która uznała, iż skarżąca dochowała wymogów związanych ze spełnieniem norm dotyczących gospodarstwa ekologicznej, w sytuacji gdy zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym z 2009 r., wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

2. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007 r., art. 8 , art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów i argumentów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji i niewyjaśnienie przyczyn odmówienia im racji, a ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do przedstawienia własnego stanowiska organu I instancji, niepołączonego z analizą argumentów podnoszonych przez skarżącą, podczas gdy uzasadnienie decyzji powinno zawierać rzeczowe odniesienie się do zarzutów i argumentów strony istotnych dla rozstrzygnięcia oraz ich merytoryczną ocenę, z dokładnym wskazaniem przyczyn uznania ich za niezasadne i nie powinno ograniczać się jedynie do zanegowania stanowiska skarżącej, bądź do przedstawienia własnego stanowiska organu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącej K.G. oświadczył, że drzewek było więcej niż podano w protokole kontroli, ponieważ nie policzono wszystkich drzewek, co wynika z faktu, że w jednym miejscu sadził czasem po kilka drzewek. Wyjaśnił, że protokół podpisał podczas dwugodzinnej kontroli, nie zapoznając się z jego treścią. Wszystkie strony protokołu podpisał in blanco, także informację, że otrzymał protokół w dniu 13.08.2013 r. Dopiero w grudniu, gdy otrzymał protokół pocztą, to się z nim zapoznał. K. G. oświadczył ponadto, iż nie posiada pisma MRiRW z dnia 19.10.2012 r., na które powołał się w skardze, a wiedzę o tym piśmie uzyskał z pisma Ośrodka Doradztwa Rolniczego w B. z dnia 26.10.2012 r. Wyjaśnił również, że nie kwestionuje ustaleń kontroli odnoszących się do działki rolnej B, bo rzeczywiście nie było na niej zadeklarowanej uprawy.

W dniu 4 grudnia 2017 r. strona skarżąca załączyła do akt sprawy: fotografię i rysunek drzewek, pismo procesowe z 1 grudnia 2017 r. oraz kopię wystąpienia pokontrolnego NIK delegatura w O..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki strony oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Należy przy tym zauważyć, że tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy daje podstawę do stosowania norm prawa materialnego.

Przeprowadzona w granicach tak określonej kognicji kontrola legalności zaskarżonej decyzji przez Sąd wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy zgromadzony przez organy materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do przyjęcia, że wobec skarżącej istniały przesłanki do przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi. We wniosku o przyznanie płatności za ten rok, złożonym do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w dniu 9 maja 2013 r., skarżąca zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej działki rolne B, C, D i E dla pakietu rolnictwo ekologiczne, warianty 2.1, 2.2 i 2.10.:

- dla pakietu 2.1 zadeklarowano działkę E o pow. 18,25 ha.

- dla pakietu 2.2 zadeklarowano działki B i C o łącznej pow. 2,03 ha

- dla pakietu 2.10 zadeklarowano działkę D o pow. 24,15 ha

W dniu 29 lipca 2013 r. w gospodarstwie strony rozpoczęto kontrolę na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego, którą zakończono 13 sierpnia 2013 r. Podczas kontroli wykryto, że: 1/ powierzchnia stwierdzona na działce rolnej B wynosi 1,03 ha i znajdują się na niej trawy na gruntach ornych, zamiast zadeklarowanej we wniosku mieszanki traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, 2/ powierzchnia stwierdzona działki rolnej E wynosi 18,47 ha, zamiast deklarowanej 18,25 ha, 3/ na działce rolnej D materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, a ponadto, rolnik nie utrzymuje maksymalnej obsady drzew i krzewów. Raport z kontroli nr [...] został podpisany przez osoby obecne podczas kontroli (inspektorów terenowych i pełnomocnika strony – K. G.) i doręczony pełnomocnikowi strony w dniu 13 sierpnia 2013 r.

Powyższe ustalenia skutkowały przyznaniem płatności rolnośrodowiskowej w kwocie 14 417,50 zł dla wariantu 2.1 z uwzględnieniem powierzchni działki rolnej E 18,25 ha oraz odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawienia) i 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia), jak również ustaleniem sankcji w wysokości 974,40 zł dla pakietu 2.2.

W ocenie Sądu, oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym stanowisko organu odwoławczego, jest prawidłowe. Mając na uwadze poczynione w wyniku postępowania ustalenia, strona skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, braku podstaw do przyjęcia, iż spełniła przesłanki przyznania wnioskowanej płatności w pełnej wysokości. Podkreślić przy tym należy, iż jak wynika z pism strony składanych w toku postępowania oraz oświadczenia pełnomocnika skarżącej złożonego na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r., D. G. nie kwestionuje ustaleń kontroli odnoszących się do działki rolnej B (skutkujących odmową przyznania płatności w ramach wariantu 2.2. oraz ustaleniem sankcji w wysokości 974,40 zł), ponieważ "rzeczywiście nie było na niej zadeklarowanej uprawy". Zarzuty strony dotyczą ustaleń organów obu instancji, odnoszących się do działki rolnej D o pow. 24,15 ha, zadeklarowanej do płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia).

Jak zaznaczono wyżej, ustalenia faktyczne w zakresie powierzchni gruntów działki rolnej D kwalifikujących się do objęcia w ramach deklarowanego przez stronę wariantu 2.10, organ oparł na pomiarach dokonanych podczas kontroli na miejscu w 2013 r. Z raportu z czynności kontrolnych nr [...] wynika, że strona uczestniczyła w kontroli poprzez swojego pełnomocnika – K. G., który w toku kontroli nie wniósł uwag do raportu. Załącznikiem do raportu jest płyta CD ze zdjęciami. Raport z kontroli został przekazany pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 sierpnia 2013 r.

Na działce rolnej D kontrola stwierdziła nieutrzymanie minimalnej obsady drzew (przy granicy błędu 5% wymaganej obsady) wymienionej w tabeli zawartej w załączniku nr 3 do rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 33 poz. 262 ze zm.). Na działce stwierdzono bowiem 3056 szt. sadzonek, w tym 608 szt. sadzonek suchych oraz 990 szt. sadzonek niespełniających wymogów. Wymagana liczba sadzonek na pow. 24,15 ha to 3018 szt., przy uwzględnieniu 5% tolerancji - 2867 szt. Liczba sadzonek spełniających wymogi wyniosła natomiast na działce rolnej D - 1458 szt. (3056 szt. - 608 szt. - 990 szt. = 1458 szt.), co przy powierzchni sadu równej 24,15 ha, daje obsadę 60szt./ha, zamiast wymaganej przepisami obsady 125 szt./ha.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w związku z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w 2012 roku i zadeklarowała m.in. realizację pakietu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia) na powierzchni 24,15 ha obejmującej działkę rolna D. W dniu rozpoczęcia przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego zasady i tryb przyznawania płatności regulowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program roinośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.) - zwane dalej: "rozporządzeniem z 2009 r.", które na podstawie § 58 w związku z § 59 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) zwanym dalej: "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym" utraciło moc z dniem 15 marca 2013 r. W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo przyjęły, iż na mocy § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2015 r. poz. 350) oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 324) będzie mieć zastosowanie rozporządzenie rolnośrodowiskowe w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji 2014.

W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. - płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi m.in. jeżeli:

- realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

- spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z kolei § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, co dotyczy m.in. wariantu dziesiątego.

Wskazane w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. wymagania określone zostały w części B poz. II pkt 1 załącznika nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r., w myśl którego, elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien spełniać następujące, minimalne wymagania jakościowe:

1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Stosownie do § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W myśl ust. 2 tego paragrafu, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Z tabeli stanowiącej ten załącznik wynika, że dla upraw sadowniczych i jagodowych nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady) skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności.

Przenosząc te uwagi natury ogólnej w realia przedmiotowej sprawy podkreślenia na wstępie wymaga, że jak wyżej zaznaczono, w 2013 r. w gospodarstwie skarżącej przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego, która miała na celu sprawdzenie kwalifikowalności pomocy. Podczas tej kontroli na działce rolnej D z deklaracją jabłoni domowej, stwierdzono wprawdzie sad jabłoniowy, jednakże po przeliczeniu i sprawdzeniu poszczególnych drzewek okazało się, że tylko 1458 sztuk drzewek spełniało wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych w przywołanym wyżej załączniku Nr 9 dział B, pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. Pozostałe 990 drzewek było żywych, ale niespełniających opisanych wyżej wymogów, ponadto 608 sztuk drzewek było uschniętych.

Zatem stwierdzone w czasie tej kontroli ilości drzewek spełniających wymogi przewidziane w w/w przepisach, co do wysokości i grubości, w sposób zdecydowany odbiegały od minimalnej, wymaganej ilości drzewek spełniających powyższe parametry - 125/ha, nawet z uwzględnieniem 5% tolerancji dla wymaganej obsady, określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.

Podkreślić przy tym należy, że przypadki w których rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych wymienia art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. Zgodnie ze wskazanym przepisem, "Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu /mocy otrzymanej przez beneficjenta: śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Ponadto w myśl § 35 rozporządzenia "Inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolno-środowiskowego. uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu lub zmiana tych programów;

3) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolno-środowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

4) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolno-środowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

5) wystąpienie okoliczności określonych w § 5a - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5;

6) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika."

Zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 "Przypadki siły wyższej lub łwyjatkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności". Tak więc w sytuacji, gdy na skutek działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa we wskazanych powyżej przepisach, nie jest możliwa realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego, rolnik nie ponosi konsekwencji wynikających z niedotrzymania zobowiązania na obszarze objętym działaniem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnej, pod warunkiem, że zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 terminie 10 dni od dnia ustania działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych poinformuje na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu tychże okoliczności oraz przedstawi odpowiednie dowody.

Nie jest sporne, że w przedmiotowej sprawie, strona do dnia przeprowadzenia kontroli nie informowała organu prowadzącego postępowanie o wystąpieniu wyżej wymienionych okoliczności.

Podkreślić za organem należy, że udział w programach dotyczących płatności rolnych jest fakultatywny, natomiast skarżąca od roku 2012 jest uczestnikiem programu rolnośrodowiskowego, ponadto pełnomocnik strony – K.G. od 2011 roku realizuje program rolnośrodowiskowy też w zakresie wariantu 2.10 na powierzchni 62 ha między innymi na sąsiedztwie działki rolnej D (dz. ewidencyjna 9/3). Przyjąć należy zatem, że zarówno strona, jak i jej pełnomocnik posiadali niezbędną wiedzę w zakresie wymogów programu rolnośrodowiskowego. Ponadto, strona składając wniosek o przyznanie płatności podpisuje również oświadczenia i zobowiązania zamieszczone na formularzu wniosku (s. 4 formularza). Wśród tych oświadczeń jest m.in. oświadczenie o tym, że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznania płatności (pkt 3). Wnioskodawca podpisał jednocześnie zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami i przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (pkt 1).

Podsumowując, w ocenie Sądu, ustalenia organów - oparte przede wszystkim na raporcie kontroli nr [...], uznać należy za prawidłowe. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności i dowody w sprawie, kontrola na miejscu w 2013 r., wbrew zarzutom skargi została przeprowadzona zgodnie ze stosownymi wymogami. Poświadczeniem stwierdzeń zawartych w raporcie są zdjęcia wykonane w trakcie kontroli, które niezbicie dowodzą prawdziwości danych zawartych w raporcie. Na działce D wykonano 7 zdjęć w różnych miejscach działki i w różnych kierunkach. Zdjęcia wraz ze szkicami działki rolnej D sporządzonymi w trakcie kontroli stanowią spójną całość i świadczą o tym, że kontrolerzy byli obecni w różnych miejscach działki rolnej, tak aby móc dokonać pomiarów i wykonać fotografie. Stan uprawy sadowniczej uwidoczniony na zdjęciach potwierdza ustalenia poczynione w trakcie kontroli - sad jest w bardzo złym stanie, wiele drzewek uległo niemal całkowitemu zanikowi.

Mając wszystko powyższe na uwadze, prawidłowo - zdaniem Sądu, organ naliczył skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2013, tj. zgodnie z § 11, § 20 i załącznikiem nr 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zasadnie uznano, że na działce rolnej D o pow. 24,15 ha nie została zachowana minimalna obsada dla jabłoni domowej - 125 szt./ha. Zgodnie natomiast z § 27 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r., jeśli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskową przysługuje w zmniejszonej wysokości (...). Wysokość zmniejszeń jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia i zgodnie z treścią tego załącznika, nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów skutkuje pomniejszenie płatności o 100% w stosunku do działki rolnej, na której takie uchybienie stwierdzono. W związku z tym, że uchybienie dotyczyło wszystkich działek rolnych zgłoszonych w ramach wariantu 2.10 (tj. działki rolnej D o pow. 24,15 ha), prawidłowo organ odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, iż strona kwestionuje przede wszystkim sposób dokonania pomiaru drzewek na działce rolnej D przez kontrolujących, jak również długość trwania kontroli oraz datę podpisania raportu z kontroli przez pełnomocnika skarżącej.

Na okoliczność metody pomiaru drzewek inspektorzy terenowi zostali przesłuchani w charakterze świadków, a także składali pisemne wyjaśnienia. Wynika z nich zdaniem Sądu, iż kontrolujący dokonali tego pomiaru stosownie do wymogów określonych przez cytowane wyżej przepisy, tzn. wysokość drzewek mierzona była od szyjki korzeniowej drzewka, natomiast średnica pnia 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Pełnomocnik skarżącej zarzuca inspektorom niespójność wyjaśnień i złożonych zeznań, jednak w ocenie Sądu zeznania te nie są ze sobą sprzeczne i należy uznać je za rzeczowe, spójne i logiczne. W oparciu o wyjaśnienia inspektorów, które zawarto w ich notatce służbowej z dnia 06.05.2016 r. oraz złożone przez nich zeznania, należy stwierdzić, że inspektorzy w trakcie zeznań, opisując wykonywanie czynności pomiarowych sadzonek jabłoni, popełnili błąd, określając miejsce od którego mierzono sadzonki jako "miejsce uszlachetnienia", a nie "szyjka korzeniowa". Błąd ten został jednak poprawiony i dokładnie wytłumaczony jeszcze w trakcie składania zeznań, a inspektorzy prawidłowo określili miejsce od którego wykonywali pomiar, jako miejsce "wychodzenia korzenia ponad ziemię".

Istotne przy tym jest również, że - jak zauważył organ I instancji - błąd ten nie ma faktycznie większego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ końcowe ustalenia pokontrolne nie zmienią się, nawet gdyby hipotetycznie zostało przyjęte, że sadzonki uznane przez inspektorów za niespełniające wymogów (990 sztuk) są prawidłowe i doliczono je do 1458 drzewek, uznanych za spełniające wymogi. W wyniku tej operacji uzyskana zostaje ilość 2448 drzewek jabłoni spełniających wymogi, a ta ilość jest jednak i tak zbyt mała, gdyż minimalna obsada dla powierzchni 24,15 ha (po uwzględnieniu 5% tolerancji) to 2867 sztuk drzewek. Dlatego ustalenia zawarte w raporcie z czynności kontrolnych byłyby nadal prawidłowe, a wynikające z ich zastosowania konsekwencje uprawnione.

Strona, składając odwołanie od decyzji z dnia [...].08.2016 r. oraz skargę do Sądu wniosła jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z kontroli gospodarstwa na miejscu na okoliczność prawidłowego stanu uprawy, jednak ze względu na upływ blisko 4 lat od momentu kontroli zakończonej raportem nr [...], uznać trzeba, że taki dowód nie wniesienie nic do nowego do sprawy. Jak wynika z zapisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich narzędziem służącym weryfikacji podanych przez beneficjenta we wniosku o płatność informacji jest kontrola administracyjna dokumentacji i kontrole na miejscu wykonywane przez agencję płatniczą. Mają one sprawdzić czy beneficjent zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. spełnia warunki przyznania płatności rolno środowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu. Z kontroli na miejscu sporządzany jest raport z czynności kontrolnych, a beneficjent przed jego podpisaniem, zapoznawany jest z ustaleniami w nim zawartymi. Natomiast zgodnie z art. 31 ust. 8 w/w rozporządzenia "w przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport. Jak wynika z akt administracyjnych, czynności kontrolne w gospodarstwie skarżącej przeprowadzone zostały w dniach 29 lipca - 13 sierpnia 2013 r. i w dniu 13 sierpnia 2013 r. (wg. wyjaśnień kontrolujących - data i miejsce uzgodnione zostały z pełnomocnikiem beneficjentki) sporządzono raport z czynności kontrolnych, a obecny przy kontroli pełnomocnik strony, po zapoznaniu się z jego treścią, nie wniósł żadnych uwag i raport podpisał. Jak wynika z pisemnych wyjaśnień złożonych przez kierownika Biura Kontroli na Miejscu ARiMR z dnia 23 maja 2016 r. przy dalszym procedowaniu Biuro nie znalazło uchybień w raporcie z czynności kontrolnych z kontroli w zakresie programów rolnośrodowiskowych u skarżącej, wobec czego dokonało zatwierdzenia raportu nr [...] zarówno formalnie jak i w systemie elektronicznym i nie widziało potrzeby wykonywania w roku 2013 kolejnej kontroli w gospodarstwie strony, tym bardziej, że beneficjenta nie wnosiła zastrzeżeń do raportu i nie prosiła o rekontrolę. Należy podkreślić, że wykonywane przez organy Agencji kontrole mają przede wszystkim na celu ustalenie stanu upraw w dniu kontroli i ewentualne późniejsze kontrole, mogą być przeprowadzane celem uzupełnienia zebranych już danych lub rozstrzygnięcia ich ewentualnej niespójności.

Powoływane przez stronę pismo Ministerstwa Rolnictwa [...] z wytycznymi w zakresie konieczności przeprowadzania rekontroli w sadach, jak wynika z wyjaśnień organu I instancji nigdy do tego organu nie dotarło, a na rozprawie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że również tego pisma nie posiada. Wiedzę o nim uzyskał z pisma Zachodniopomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w B. z dnia 26.10.2012 r., skierowanego do nieznanej osoby. Jak wynika z treści pisma Ośrodka Doradztwa, złożonego przez stronę w formie kserokopii jako dowód w sprawie, pismo Ministerstwa Rolnictwa z wytycznymi, dotyczyć miało sposobów i procedur szacowania szkód w sadach, natomiast kontrole na miejscu ARiMR takich czynności nie wykonują. Trudno zatem uznać, aby pismo Ośrodka Doradztwa Rolniczego, mogło być jakimkolwiek dowodem w kontekście realizacji kontroli przez organy ARiMR. Ponadto odpowiedź Ośrodka, dotyczy sadu gruszowego, a w przypadku kontroli ARiMR u D. M. kontrolowano sad jabłoniowy. Jak zaznaczył organ w uzasadnieniu decyzji, czego skarżąca nie kwestionowała, ewentualne porównywanie sadu jabłoni z sadem gruszy jest niewłaściwe, ponieważ drzewo gruszy jest bardziej wrażliwe na warunki atmosferyczne (przymrozki, susze itp.) niż drzewo jabłoni. Stawianie zatem inspektorom ARiMR zarzutu, że w swoich kontrolach nie stosowali się do wytycznych Ministerstwa Rolnictwa z pisma [...], którego nie znali (podobnie jak strona) jest nieuprawnione. Wykonywanie przez Biuro ARiMR kontroli na miejscu opiera na aktach prawnych dotyczących zakresu działań ARiMR w tym: ustawie o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwu, ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, rozporządzeniu Ministra Rolnictwu i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., a także rozporządzeniach Komisji Europejskiej czy wewnętrznych przepisach Agencji m.in. dotyczących instrukcji realizacji kontroli. Dlatego nie można uznać, żeby pismo Ministerstwa Rolnictwa z wytycznymi, skierowane nie wiadomo do jakiej instytucji, mogło być wyznacznikiem do oceny działania inspektorów Biura Kontroli ARiMR.

Wyjaśnienia i zarzuty pełnomocnika skarżącej, iż nie jest prawdą że kontrola w gospodarstwie rolnym strony trwała kilka dni, a on nie podpisał i nie otrzymał raportu z kontroli w dniu 13 sierpnia 2013 r., ocenić należy jako niewiarygodne i sprzeczne z zebranymi w sprawie dokumentami. Z załączonego do akt administracyjnych raportu z czynności kontrolnych nr [...] wynika, że K.G. podpisał się na każdej stronie raportu (od 1 do 11) przy dacie 13.08.2013 r., jako osoba obecna przy kontroli, a na ostatniej - 11 stronie tego dokumentu umieścił dodatkowo swój podpis przy rubrykach: "Data podpisania Raportu 13.08.2013" i "data otrzymania Raportu 13.08.2013". Wyjaśnienia złożone przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie przed Sądem, iż cały raport podpisał bez zapoznania się z jego treścią - "in blanco", a jego kopię otrzymał pocztą dopiero w grudniu 2013 r., mogą świadczyć jedynie o niepoważnym i lekceważącym podejściu do obowiązków i uprawnień wynikających z udzielonego mu przez stronę pełnomocnictwa. Przedłożone organom faktury zakupu z dnia 13.08.2013 r., nie mogą stanowić dowodu tego, iż pełnomocnik skarżącej w tym dniu nie przebywał w Ł. i nie mógł podpisać raportu. Data wystawienia faktur nie jest jednoznaczna z datą ich odbioru, brak jest potwierdzenia, że faktury odebrane zostały osobiście przez pełnomocnika strony, a ponadto nawet, jeżeli w tym dniu przebywał on w innym mieście nie oznacza, że nie mógł tego samego dnia być w Ł.

Pisemne oświadczenia: A. K., N. M., S. R., przedłożone organowi na okoliczność wadliwego ustalenia w raporcie przez inspektorów czasu trwania kontroli, nie dowodzą tego, że we wskazanych datach kontrola w gospodarstwie rolnym skarżącej faktycznie nie była przeprowadzana, gdyż nie precyzują one dokładnego miejsca spacerów czy pracy tych osób, a zatem nie wiadomo czy spacery i praca wykonywane były na działkach, których właścicielką jest skarżąca. Pełnomocnik strony podpisał natomiast raport z kontroli, z którego jednoznacznie wynika, że kontrola trwała od 29.07.2013 do 13.08.2013 z przerwą w wykonywaniu czynności kontrolnych: 07.08.2013-12.08.2013. Należy zatem zgodzić się z organem, że próba podważenia faktu przeprowadzenia kontroli na miejscu, poprzez składanie oświadczeń postronnych osób, które jakoby nie widziały kontrolujących, a z drugiej strony potwierdzają, że w gospodarstwie odbywała się kontrola, podważa przede wszystkim wiarygodność tych oświadczeń. Wykonana dokumentacja kontrolna (zdjęcia, szkice pomiarowe, ustalenie rodzaju upraw, policzenie drzewek jabłoni, itd), a także fakt podpisania raportu z czynności kontrolnych przez pełnomocnika beneficjentki bez jakichkolwiek zastrzeżeń, jednoznacznie potwierdza fakt wykonania kontroli na miejscu w sposób prawidłowy.

Złożony przez stronę dowód w postaci pierwszej i ostatniej strony protokołu kontrolnego Jednostki Certyfikującej, wbrew zarzutom skargi nie został przez organy obu instancji pominięty. Organy wyjaśniły bowiem w swoich decyzjach, że kontrole Jednostki Certyfikującej mają zupełnie inny charakter i prowadzone są pod innym kątem niż kontrole BKM ARiMR. Istotą kontroli realizowanej przez Jednostkę Certyfikującą jest atestacja, a jej celem sprawdzenie, czy cały proces wytwarzania i przygotowania produktu, od producenta do konsumenta, spełnia kryteria ekologicznej produkcji żywności, i to właśnie na tę okoliczność wystawiany jest przez Jednostkę Certyfikującą certyfikat zgodności, natomiast wizytacja terenowa Inspektorów Terenowych BKM ARiMR ma na celu "porównanie danych zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o płatności w danym roku ze stanem faktycznym "na gruncie w dniu kontroli". Z powyższego wynika, że uzyskanie przez beneficjenta certyfikatu ekologicznego nie stoi w sprzeczności ze stwierdzeniem nieprawidłowości przez kontrolę ARiMR. Jedno nie wyklucza drugiego, ponieważ dotyczy zupełnie innych wymogów i dlatego ustaleń protokołu Jednostki Certyfikującej w żaden sposób nie można łączyć z ustaleniami pokontrolnymi ARiMR. Można nie spełniać wymogu prawidłowej obsady, ale produkować ze zbyt małej ilości drzewek ekologiczne owoce. Powoływanie się zatem przez beneficjentkę na pozytywną opinię Jednostki Certyfikującej z roku 2012 w celu podważenia ustaleń z wykonanej w 2013 roku kontroli ARiMR jest nieuprawnione, zarówno ze względu na merytorykę kontroli, jak i odległy czas dzielący obie kontrole. W ocenie Sądu, uwagi poczynione w powyższym zakresie przez organ uznać należy za słuszne.

Ponadto, jak zauważył organ, analizując załączony przez stronę dokument należy zwrócić uwagę na fakt, że Jednostka Certyfikująca w dniu 15 sierpnia 2012 r., a więc rok przed kontrolą ARiMR, stwierdziła obsadę żywych sadzonek w ilości 100 sztuk na ha, czyli już wtedy brakowało skarżącej do pełnej obsady minimalnej (z uwzględnieniem 5% tolerancji) 19 sztuk drzewek na ha. Beneficjent znając ten wynik powinien zatem jak najszybciej uzupełnić brakującą obsadę. Tymczasem kontrola ARiMR w 2013 r. potwierdziła wcześniejszą nieprawidłowość, oraz kolejne zmniejszenie obsady o około 40%. Sama faktura zakupu drzewek owocowych z dnia 20 kwietnia 2012 r. nie może być natomiast brana pod uwagę jako dowód w sprawie, potwierdzający że skarżąca dokonała nasadzeń, ponieważ jest ona wystawiona na K. G. zam. w Ł. ul. [...] 1, a kontrolę na miejscu przeprowadzano w gospodarstwie D.M. zam. Ł.ul. [...] 7/7a. Fakt, że K. G. był pełnomocnikiem skarżącej nie ma najmniejszego znaczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy jak podnoszą organy, także on osobiście otrzymywał płatność rolnośrodowiskową z tytułu uprawy drzewek owocowych. Poza tym, inspektorzy terenowi nie kontrolują w tym przypadku zakupu materiału szkółkarskiego tylko rzeczywisty stan sadu jabłoniowego.

Podsumowując, w ocenie Sądu nie sposób zarzucić w niniejszej sprawie wadliwości raportu sporządzonego z czynności na miejscu, a w konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych, jako, że spełnia on wymagania wynikające z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach PROW na lata 2007-2013 (t.j. Dz.U.2014.1493), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 32 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, oczywiście w odniesieniu do zastanego stanu faktycznego w kontrolowanym gospodarstwie rolnym. Raport z kontroli z dnia 13 sierpnia 2013 r., przeprowadzonej u skarżącej obiektywnie przedstawiał stan zagospodarowania działek w jej gospodarstwie rolnym oraz zawierał oświadczenia pełnomocnika skarżącej. Skarżąca oraz jej pełnomocnik mieli do raportu wgląd oraz możliwość złożenia zastrzeżeń. W orzecznictwie podkreśla się znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności, o czym świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (zob. wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07). Skarżąca nie przedstawił dowodów, które pozwoliłyby zakwestionować ustalenia faktyczne poczynione przez organ właśnie w oparciu o dane wynikające z tego dokumentu.

Wbrew zarzutom skargi, organy nie dopuściły się w prowadzonym postępowaniu naruszenia wskazanych tam przepisów k.p.a., które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Jeśli chodzi o postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, to kwestia postępowania dowodowego uregulowana jest w art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a więc odmiennie od regulacji k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Całkowicie bezpodstawne są w tym świetle, jak też przez pryzmat poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności stwierdzenia nieprawidłowości na działce rolnej D, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów art. 6, 8 czy 11 k.p.a.

Zdaniem Sądu przytoczone wyżej regulacje modyfikujące sposób działania organu jakim jest agencja płatnicza, wskazują, iż to na beneficjenta został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego twierdzeń oraz uprawnienia do otrzymania płatności. Natomiast na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie jest on bowiem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 810/11). Wprawdzie jak wskazał NSA w wyroku z dnia 21 października 2016 r. w sprawie II GSK 575/15, nie oznacza to, że organ nie ma prawnego obowiązku podjęcia działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzą wątpliwości, co do zasadności zgłoszonego wniosku i przyznania dochodzonych płatności, co też podnosi skarżąca. Jednakowoż, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie przesłanek do takiego działania nie było, a organy prawidłowo wyjaśniły stan faktyczny, dokonując jego analizy w oparciu o wniosek z 2013 r. oraz wyniki kontroli na miejscu.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że dokumenty i rysunki złożone przez pełnomocnika strony skarżącej do akt sądowych w dniu 4 grudnia 2017 r., tj. po zamknięciu rozprawy, a przed ogłoszeniem wyroku, choć znajdują się w aktach sądowych, nie mogą być brane pod uwagę przez Sąd przy orzekaniu. Po pierwsze treść tych pism częściowo potwierdza to, co już w aktach się znajduje, a kopia wystąpienia pokontrolnego NIK w niewielkim stopniu odnosi się do przedmiotu niniejszego postępowania, ponadto sąd administracyjny rozpoznaje sprawę ze skargi na decyzję administracyjną na podstawie akt zgromadzonych przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zamknięcie rozprawy następuje, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Tak było w niniejszej sprawie, gdyż Sąd stwierdził, że wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy zostały ustalone i wyjaśnione. Odroczenie publikacji wyroku spowodowane było brakiem dokumentu potwierdzającego udzielenie przez skarżącą pełnomocnictwa mężowi, a Sąd nie zobowiązywał stron do przedłożenia żadnych innych dodatkowych załączników.

W ocenie Sądu, również uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., w którym to organ odwoławczy prawidłowo wskazał podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, jak również odniósł się wyczerpująco do zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu. Podstawy skutecznego zarzutu nie może natomiast stanowić odmienny pogląd strony skarżącej na wyniki postępowania administracyjnego oraz zakres niezbędnych czynności organu, zwłaszcza, że sama nie przedstawia dowodów pozwalających na dokonanie odmiennych ustaleń.

Reasumując zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. odpowiada prawu, co mając na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a

dc