Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 204/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1, art. 109
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości podatkowe P. Sp. z o.o. w B. w podatku dochodowym od osób fizycznych (płatnik) za listopad i grudzień 2009 r., za odsetki za zwłokę od tych zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej

w B. z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J. P. (dalej Skarżący), jako byłego członka Zarządu, za zaległości podatkowe "P." Sp. z o.o. z siedzibą w B. w podatku dochodowym od osób fizycznych (płatnik) za listopad i grudzień 2009 r. w łącznej wysokości [...] zł, za odsetki za zwłokę od tych zaległości w kwocie [...] zł oraz koszty postepowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności

na przesłanki odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wynikające z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a i § 3, art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej: "o.p.".

Organ stwierdził, że w sprawie wystąpiły pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności strony. Skarżący pełnił obowiązki członka Zarządu Spółki

w dacie upływu terminu płatności zaliczek z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) za listopad i grudzień 2009 r. Pełnił on funkcję Prezesa Zarządu Spółki w okresie od 9 grudnia 2009 r. do 1 czerwca 2010 r.

Zachodziła także bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w postanowieniu z [...] grudnia 2012 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Sąd Rejonowy w B. dwukrotnie ustalał kuratora dla Spółki, celem zwołania Walnego Zgromadzenia Wspólników do wyłonienia Zarządu Spółki. Do chwili obecnej Spółka nie ma powołanego zarządu. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości. Kwota uzyskana ze sprzedaży ruchomości wystarczyła na częściowe pokrycie wydatków poniesionych podczas sprzedaży licytacyjnej.

Organ stwierdził, że w sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony. Organ nie uwzględnił też wyjaśnień Skarżącego, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z uzasadnienia wniosku o ogłoszenie upadłości P. Sp. z o.o. złożonego przez T. Z. wynika, że Spółka przestała wykonywać swoje wymagalne zobowiązania w połowie 2009 r. Wnioskodawca wskazał, że Spółka zalega z płatnościami wobec ZUS

od lutego 2009 r., jak również wypłatą wynagrodzeń pracownikom, co potwierdziła Państwowa Inspekcja Pracy w raporcie z 1 czerwca 2009 r. Ponadto Spółka pobrała pieniądze z płatności masowych i przeznaczyła je na finansowanie swojej działalności gospodarczej, co spowodowało braki na koncie płatności masowych ponad 1.200.000 zł. Do 3 czerwca 2009 r. wspólnicy Spółki prowadzili negocjacje dotyczące dofinansowania działalności. Do porozumienia między wspólnikami nie doszło, co spowodowało wstrzymanie regulowania niektórych zobowiązań. Sytuacja Spółki uległa pogorszeniu. Nie regulowała swoich zobowiązań. Stan ten miał charakter trwały, a sytuacja ekonomiczna Spółki nie rokowała szans na poprawę.

Z uwagi na fakt, że T. Z. nie miał uprawnień do złożenia przedmiotowego wniosku (zgodnie z umową Spółki wymaganą jest łączna reprezentacja dwóch członków zarządu), Sąd ustanowił dla Spółki kuratora, którym został G. I. Ustanowiony kurator cofnął wniosek o ogłoszenie upadłości, w wyniku czego Sąd w postanowieniu z [...] sierpnia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości.

Skarżący został powołany na członka Zarządu uchwałą Zgromadzenia Wspólników z 9 grudnia 2009 r. We wniosku o ogłoszenie upadłości z 10 marca

2010 r. wnioskodawca - Skarżący – podał, że zadłużenie Spółki wynosiło:

2.200.000 zł z tytułu zobowiązań wobec kontrahentów, pracowników, ZUS i US, 1.750.000 zł z tytułu zobowiązań wynikających z niezrealizowanych przelewów

w systemie płatności masowych. Z powodu nieuzupełnienia braków formalnych wniosek został przez Sąd zwrócony. W okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka Zarządu Spółka przestała funkcjonować. W styczniu 2010 r. firma P. [...],

a w lutym 2010 r. T. S.A wypowiedziały umowy na dostarczanie przesyłek masowych za pośrednictwem P. W połowie lutego 2010 r. ZUS zajął konto Spółki, wobec czego nie można było realizować bieżących płatności. W wyniku reklamacji składanych przez punkty realizujących płatności masowe okazało się, że w systemie tych płatności brakuje 600.000 zł i część z nich nie zostanie zrealizowana.

Na początku marca 2010 r. w związku z brakiem wypłaty wynagrodzeń pracownicy złożyli wypowiedzenia z przyczyn pracodawcy. Powyższe, zdaniem organu, świadczy o tym, że w dacie objęcia funkcji członka Zarządu przez Skarżącego sytuacja finansowa Spółki była zła i uzasadniała zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Organ stwierdził, że dla zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej członka zarządu nie ma znaczenia brak wiedzy o stanie zobowiązań Spółki i powzięcie informacji o jej stanie majątkowym w lutym 2010 r. Członkowi zarządu powinien być bowiem znany bieżący stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów.

Zdaniem organu odwoławczego, na kształt odpowiedzialności członka zarządu nie mają wpływu przyczyny powstania zadłużenia Spółki. Podnoszone

w odwołaniu okoliczności: wprowadzenie w błąd przez pozostałych członków Zarządu i niemożność uzyskania informacji niezbędnych do ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego Spółki, a w konsekwencji niemożność pełnienia funkcji członka zarządu nie mogą zwalniać z odpowiedzialności podatkowej. Organ podkreślił,

że przed objęciem funkcji członka Zarządu Skarżący miał możliwość analizy akt rejestrowych Spółki i zapoznania się ze sprawozdaniem finansowym Spółki

za 2008 rok. Z rachunku zysków i strat sporządzonego przez Spółkę za okres 01.01.2009 r. - 31.12.2009 r. wynika, iż na dzień 31.12.2008 r. Spółka osiągnęła stratę w wysokości 8 085 718,08 zł, a strata z lat ubiegłych wynosiła 671 019,14 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik Skarżącego zarzucił powyższej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego:

• art. 116 § 1 pkt 1 lit b o.p. poprzez błędne przyjęcie, iż Skarżący nie wykazał,

że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

• art. 54 § 1 pkt 7 o.p. w związku z art. 109 o.p., poprzez niezastosowanie art. 54

§ 1 pkt 7 o.p. w stanie faktycznym, w którym winien znaleźć zastosowanie,

z uwagi na błędną interpretację art. 109 o.p., zakładającą iż brak wskazania

w treści art. 109 o.p. odwołania do przepisu art. 54 § 1 pkt 7 o.p. nie

ma zastosowania w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki, a w konsekwencji błędne naliczenie odsetek

od zaległości podatkowych za okres od dnia 20 maja 2014 r. do dnia 9 września 2014 r., pomimo faktu, iż od dnia wszczęcia postępowania do dnia doręczenia decyzji upłynął okres ponad trzech miesięcy,

- naruszenie przepisów postępowania:

• art. 187 § 1 oraz art. 191, art. 180 § 1 oraz art. 122 o.p. poprzez niezebranie

i brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

w szczególności poprzez pominięcie w toku niniejszego postępowania dowodowego części dowodów potwierdzających korzystne dla Skarżącego okoliczności, w tym w szczególności zaistnienie przesłanki egzoneracyjnej,

a zebranych w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności Skarżącego

za zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług prowadzonym przez organ pod sygn. akt [...], a także poprzez brak zbadania okoliczności istotnej dla niniejszego postępowania mającej wpływ na treść decyzji, tj. faktu zaspokojenia przedmiotowych zobowiązań przez podatników.

Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący został powołany na członka Zarządu Spółki w celu uzupełnienia składu Zarządu. W związku z niemożnością porozumienia się wspólników w kwestii powołania niezależnego zarządu, w którym nie uczestniczyliby wspólnicy Spółki oraz koniecznością zapewnienia ciągłości działań Spółki, zdecydowali się oni na powołanie na stanowisko prezesa, na okres przejściowy osoby, która nie ingerowałaby w prowadzenie spraw Spółki, a jedynie zapewniała jej funkcjonowanie. Skarżący po powołaniu podjął wszelkie działania

i dochował należytej staranności celem wypełnienia swoich obowiązków. Jednakże zastany w Spółce stan dokumentacji, a w szczególności istotne w niej braki oraz uniemożliwianie przez poprzednich członków zarządu dostępu do większości dokumentacji, skutecznie uniemożliwiały Skarżącemu dokonanie pełnej analizy

i poznanie faktycznej sytuacji Spółki.

Skarżącemu nie można przypisać winy z tytułu niedopełnienia przez niego ustawowych obowiązków polegających na skutecznym złożeniu wniosku

o ogłoszenie upadłości w stosownym czasie, bowiem dołożył on należytej staranności w tym zakresie. Gdy tylko wystarczająco zorientował się w sytuacji finansowej Spółki, pomimo istotnych braków w zastanej dokumentacji, w dniu

5 marca 2010 r. złożył do wniosek o ogłoszenie upadłości. Z uwagi jednakże na braki dokumentacji, Skarżący nie miał możliwości ich pełnego uzupełnienia. Jednakże pismem z 9 kwietnia 2010 r. wniósł o zatrzymanie kwoty 1.000 zł, jako opłaty

od wniosku o ogłoszenie upadłości, gdyż po uzyskaniu stosownych dokumentów ponownie złoży wniosek. Skarżący ponownie złożył wniosek w dniu 17 maja 2010 r., uzupełniając go pismem z dnia 31 maja 2010 r. Skarżący nie ponosi zatem winy

w nieskuteczności tychże wniosków wynikającej z niemożności ich uzupełnienia

o wymagane przez Sąd dokumenty. Skarżący nie ponosi winy także z tego powodu, że został wprowadzony w błąd, co do faktycznej sytuacji finansowej Spółki. Obejmując stanowisko prezesa był zapewniany przez poprzednich członków Zarządu o mającej się poprawić sytuacji finansowej Spółki. Skarżący nie wiedział,

że poprzedni Zarząd złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, a następnie go cofnął. Skarżący kierował bezskutecznie prośby m.in. do K. S.

o przedstawienie faktycznej sytuacji finansowej Spółki. Znaczną część dokumentów Spółki wyprowadzili poprzedni członkowie Zarządu. W związku z konfliktem pomiędzy poprzednimi członkami Zarządu Spółki, a Zespołem Biegłych Rewidentów A. Sp. z o.o. która prowadziła obsługę rachunkową Spółki, znaczna część dokumentacji rachunkowej Spółki nadal pozostawała w firmie A., a ponadto sporządzone przez nią dokumenty obarczone były błędami.

W odpowiedzi na zarzuty skargi Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa sądowoadministracyjna jest już kolejną dotyczącą odpowiedzialności byłych członków zarządu P. Sp. z o.o. w B., za zaległości podatkowe tej Spółki, których termin płatności upływał na przełomie 2009 i 2010 r. Wskazać chociażby należy na wyrok tut. Sądu z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 108/14, w którym Sąd oddalił skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości podatkowe ww. Spółki w podatku od towarów i usług za styczeń luty i marzec 2010 r., za odsetki za zwłokę od tych zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela i akceptuje wyrażone w ww. wyroku stanowisko, przyjmując je za własne.

Przypomnieć zatem należy, że stosownie do art. 116 § 1 i 2 o.p za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wskazał,

że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

(b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, (2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z treści art. 116 o.p. wynika, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części nieskuteczna. Są to tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością. Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy, ewentualnie wskazanie przez ww. podmioty mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wykazanie przesłanek, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o odpowiedzialności członków zarządu jako osób trzecich, obciąża te podmioty.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy podatkowe wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 o.p., wymagane do orzeczenia

o odpowiedzialności członka zarządu, tj. istnienie zaległości podatkowych P, Sp. z o.o. w B,, pełnienie przez Skarżącego funkcji członka zarządu w Spółce w czasie upływu terminu płatności zobowiązań objętych decyzją oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku Spółki.

W kontrolowanej sprawie organy ustaliły, że Skarżący pełnił funkcję członka Zarządu Spółki w dacie upływu terminu płatności zaliczek z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (płatnik) za listopad i grudzień 2009 r. W deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT – 4R) Spółka zadeklarowała pobranie zaliczek za listopad i grudzień w kwocie

44.100 zł, mimo że nie wpłaciła pobranych zaliczek do właściwego organu podatkowego. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B, z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...], orzekającej o odpowiedzialności P. Sp. z o.o. w B. jako płatnika z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okresy od września do grudnia 2009 r. (k. 27 akt adm.). Z kolei z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Skarżący pełnił funkcję Wiceprezesa Zarządu Spółki od 7 września 2009 r., na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki został powołany 9 grudnia 2009 r.

W sprawie organy stwierdziły także bezskuteczność egzekucji prowadzonej

z majątku Spółki. Należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, LEX nr 465091). Jak ustalono Naczelnik P. Urzędu Skarbowego

w B. postanowieniem z [...] grudnia 2012 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Spółki z uwagi na jego bezskuteczność. Organ egzekucyjny stwierdził, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie

ma powołanego zarządu, kwota uzyskana ze sprzedaży zajętych ruchomości wystarczyła na częściowe pokrycie wydatków poniesionych podczas sprzedaży licytacyjnej.

Przechodząc do oceny przesłanek egzoneracyjnych, zgodzić się należało

z organami podatkowymi obu instancji, że w przedmiotowej sprawie nie został skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Za zgłoszenie wniosku nie może być bowiem uznane samo złożenie pisma zawierającego wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek złożony 5 czerwca 2009 r. przez ówczesnego Wiceprezesa Zarządu T. Z. został cofnięty przez ustanowionego dla Spółki kuratora. W efekcie Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w B. postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości. Z kolei wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z 10 marca 2010 r. złożony przez Skarżącego jako Prezesa Zarządu z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych został przez Sąd zwrócony. Z tego samego powodu został zwrócony kolejny wniosek z 17 maja 2010 r.

W ocenie Sądu nie ma racji Skarżący zarzucając organom błędną ocenę, czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy Skarżącego. Oceniając to zagadnienie w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zasadniczą rolą regulacji art. 116 o.p. jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności,

w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., dalej powoływana jako u.p.u.n.), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osoba prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się

za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie

do art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa

na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących

na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. A. Jakubecki,

F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42). Właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub (w przypadku dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej), gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku

(por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1115/05, M. Podat. 2007/5/47).

Jeżeli członek zarządu nie wykona tego obowiązku, aby uwolnić się

od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, powinien wykazać, że pomimo zachowania należytej staranności, obiektywnie zaistniały przyczyny, które uniemożliwiły mu podjęcie działań zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego.

Skarżący podnosi, że nie miał możliwości uzyskania dokumentów oraz informacji koniecznych do skompletowania wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu ograniczenia dostępu do dokumentacji oraz wprowadzenia w błąd, co do faktycznej sytuacji finansowej Spółki.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawy do zgłoszenia wniosku

o ogłoszenie upadłości Spółki zachodziły już w 2009 r. Już z wniosku złożonego przez T. Z. wynika, że Spółka przestała wykonywać swoje wymagalne zobowiązania w połowie 2009 r. Jak wskazał wnioskodawca, Spółka zalegała z płatnościami wobec ZUS od lutego 2009 r., jak również wypłatą wynagrodzeń pracownikom. Ponadto Spółka pobrała pieniądze z płatności masowych i przeznaczyła je na finansowanie swojej działalności gospodarczej, co spowodowało braki na koncie płatności masowych ponad 1.200.000 zł. Wspólnicy nie porozumieli się w sprawie dofinansowania działalności Spółki. Spółka nie regulowała swoich zobowiązań i stan ten miał charakter trwały. W okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka Zarządu Spółka przestała funkcjonować. W styczniu 2010 r. firma P., a w lutym 2010 r. T. S.A. wypowiedziały umowy na dostarczanie przesyłek masowych za pośrednictwem P. Jak podniósł organ, przed objęciem funkcji członka Zarządu Spółki Skarżący miał możliwość analizy akt rejestrowych Spółki i zapoznania się ze sprawozdaniem finansowym za 2008 r. Z rachunku zysków i strat za okres 01.01.2009 r. – 31.12.2009 r. wynika, że na dzień 31 grudnia 2008 r. Spółka osiągnęła stratę w wysokości 8.085.718,08 zł, a strata z lat ubiegłych wynosiła 671.019,14 zł. Kapitał własny na dzień 1 stycznia 2009 r. wynosił 2.784.262,78 zł, przy zobowiązaniach Spółki 3.515.488, 41 zł.

Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że nie ma znaczenia dla zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, jako członka Zarządu wskazywany brak wiedzy o stanie zobowiązań Spółki. Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy, członek zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) (uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie możliwość zaspokojenia długów (wyroki SN z: 2 października 2008 r., I UK 39/08; 24 września 2008 r., II CSK 142/08; 11 marca 2008 r., II CSK 545/07, 16 stycznia 2008 r., IV CSK 430/07).

Zgodzić się zatem należało z organami obu instancji, że podnoszone przez Skarżącego argumenty, iż zastany w Spółce stan dokumentacji, a w szczególności istotne w niej braki oraz uniemożliwianie przez poprzednich członków zarządu dostępu do większości dokumentacji uniemożliwiały dokonanie pełnej analizy

i poznanie faktycznej sytuacji Spółki nie stanowią przesłanki wyłączającej odpowiedzialność Skarżącego. Od członków zarządu spółki kapitałowej jest wymagany profesjonalizm, a także podwyższona staranność. Winni oni stale kontrolować sytuację w spółce przynajmniej na tyle, aby orientować się, czy jest ona wypłacalna i czy nie zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź wszczęcie postępowania układowego. Jeżeli dana osoba pełni tę funkcję, mimo, że nie jest w stanie takiej kontroli sprawować, bierze na siebie ryzyko związane ze skutkami ewentualnej niewypłacalności tego podmiotu.

Biorąc pod uwagę zarzuty przedstawione w skardze trzeba podkreślić,

że przepisy Ordynacji podatkowej wiążą odpowiedzialność członków zarządu

z okresem pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu bez względu na zakres obowiązków, dziedziny funkcjonowania firmy, jakie im formalnie powierzono i jakie faktycznie nadzorowali. Nawet jeżeli Skarżący, jak twierdzi, miał pełnić funkcję członka Zarządu przejściowo, nie ingerując w prowadzenie spraw Spółki, jedynie, aby zapewnić jej funkcjonowanie w żaden sposób nie wpływa to na zakres jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Odnośnie twierdzenia Skarżącego, że został powołany na członka jedynie w celu uzupełnienia składu zarządu Spółki trzeba zauważyć, że powołanie danej osoby w skład zarządu spółki ma na celu kierowanie przez nią działaniami tej osoby prawnej. Nadto pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest dobrowolne, wymaga zgody osoby powołanej na to stanowisko, a członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji.

Skarżący podnosi, że nie miał możliwości skutecznego złożenia wniosku

o ogłoszenie upadłości (w tym uzupełnienia składanych dwukrotnie wniosków)

ze względu na problem z dotarciem do dokumentacji finansowej Spółki, jak też wprowadzenie w błąd co do faktycznej sytuacji finansowej Spółki przez poprzednich członków Zarządu. Jak wskazano powyżej, członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość. Skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, zatem uznawał, że posiada niezbędną do tego dokumentację. Trudno uznawać, że złożył taki wniosek od razu zakładając, że nie odniesie on skutku. Nie wskazuje na to też Skarżący.

Niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z art. 116 o.p wynika, że w toku postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu i bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Wykazanie przesłanek zwalniających z odpowiedzialności podatkowej należy natomiast do członka zarządu. W kontrolowanej sprawie, mimo, że organ I instancji przesłał Skarżącemu uwierzytelnione kopie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, nie złożył on żadnych wniosków, ani zastrzeżeń.

Jedynie na marginesie należy wskazać, że w przywoływanej na wstępie sprawie I SA/Bk 108/14 Sąd zaakceptował ocenę organów podatkowych, że zeznania E. J. (których pominięcie zarzuca Skarżący) przeczą twierdzeniom Skarżącego o utrudnianiu przez poprzedni zarząd dostępu do dokumentów.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Skarżący miał możliwość zapoznania się z dokumentami finansowymi Spółki, nie można zatem przyjąć, że nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, we właściwym terminie. Jak wskazano powyższej, już w chwili objęcia przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, dlatego też wskazywanie przez Skarżącego, że w marcu 2010 r. nie uzupełnił wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak dostępu do pełnych dokumentów finansowych Spółki nie mogło mieć wpływu na zaistnienie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki.

Organy podatkowe podjęły w sprawie wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dokonały także swobodnej oceny zebranych dowodów, w tym wskazanych zeznań, w zakresie zbadania negatywnych przesłanek odpowiedzialności. Ocena dowodów dokonana przez organy jest prawidłowa, jest zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Podjęte wnioski zostały przekonująco uzasadnione. Samo nieuwzględnienie w tym kontekście twierdzeń Skarżącego nie uzasadnia stawianych zarzutów.

Podobnie należało ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 54 § 1 pkt 7 w zw. z art. 109 o.p. Przepis art. 54 § 1 pkt 7 o.p postanawia, że odsetek

za zwłokę nie nalicza się m.in. za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ wskazał, że przepis ten nie znajdował zastosowania w sprawie z uwagi na art. 109

§ 1 o.p., który wymienia przepisy znajdujące odpowiednie zastosowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, a w katalogu tym brak art. 54 § 1 pkt 7 o.p.

W ocenie Sądu, zgodzić się należało ze stanowiskiem organów, że pominięcie przez ustawodawcę art. 54 w art. 109 § 1 o.p. nie może być uznane za pozbawione znaczenia, zwłaszcza że prawodawca wyraźnie odesłał w tym przepisie do innych unormowań dotyczących odsetek za zwłokę (art. 53 § 3, art. 55). Podkreślić należy, że art. 54 § 1 pkt 7 o.p. odnosi się do przewlekłego prowadzenia postępowania wymiarowego, nie może zatem dotyczyć postępowania prowadzonego względem osoby trzeciej, w którym wysokość zaległości podatkowych podatnika jest znana. Bieg postępowań toczących się wobec innych podmiotów niż podatnik (tutaj postępowanie wobec odpowiedzialności osoby III) nie może mieć wpływu

na wysokość odsetek, za które byłby odpowiedzialny tenże podatnik – zależność taka nie wynika z art. 54 § 1 pkt 7 o.p. (por. wyroki NSA z 3 kwietnia 2014 r., I FSK 613/13, z 13 grudnia 2013 r., I FSK 1815/12).

Za niezasadne należało także uznać zarzuty naruszenia art. 30 § 4 o.p., wskazujące że podatnicy uregulowali zobowiązania ciążące na Spółce jako płatniku zaliczek na podatek dochodowy. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...], orzekł o odpowiedzialności P. Sp. z o.o. w B. jako płatnika z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okresy od września do grudnia 2009 r. Fakt ewentualnego uregulowania należności przez podatników nie ma wpływu na zakres odpowiedzialności osób trzecich za należności płatnika.

Skarżący nie wskazał też mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270

ze zm.), orzeczono jak w sentencji.