Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1812/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 130
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 5, § 6, § 8
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 69 poz 622
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do  kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost–Durchowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 149/10 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania kierowcy na badania psychologiczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

`

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 149/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę L. W. na decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

* Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. (Nr [...]) Lubelski Komendant Wojewódzki Policji - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej kpa) w związku z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r., Nr 69, poz. 622 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Ł. z dnia [...] stycznia 2010 r., o skierowaniu L. W. na badania psychologiczne. W uzasadnieniu Lubelski Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że na jego wniosek organ I instancji wydał decyzję o skierowaniu skarżącego L. W. na badania psychologiczne. Podstawą wniosku o sprawdzenie kwalifikacji L. W. było naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Za wskazane naruszenia przepisów ruchu drogowego skarżącemu przypisano łącznie 30 punktów określonych w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W myśl art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Zasady prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz problematykę naliczania punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego regulowało do dnia 11 sierpnia 2009 r. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm.)

Do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (...) wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego (§ 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia).

Zgodnie z jego § 4 ust. 1, wpisu ostatecznego dokonuje się (...), jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi.

Stosownie do art. 130 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty.

W okresie od [...] lipca 2007 r. do [...] maja 2008 r. skarżący dopuścił się wykroczeń, za które naliczono mu 30 punktów określonych w art. 130 ust. 1 ustawy -Prawo o ruchu drogowym. Podstawą dokonania wpisów ostatecznych w ewidencji, a w efekcie wydania decyzji o skierowania skarżącego na badania psychologiczne, stanowiły przyjęte (prawomocne) mandaty karne oraz w przypadku wykroczenia z dnia [...] maja 2008 r. - wyroku Sądu Rejonowego w Ł. - Sądu Grodzkiego w sprawie sygn. akt: [...] (wyrok prawomocny od dnia [...] października 2009r.).

W myśl § 5 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, wpisy tymczasowe usuwa się z ewidencji, gdy od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i tymczasowych przekroczyła 24. Upływ roku od dnia popełnienia naruszenia jest również warunkiem usunięcia z ewidencji punktów przypisanych na podstawie wpisu ostatecznego. Podobnie, jak w przypadku wpisu tymczasowego, nie dotyczy to sytuacji, w której przed upływem tego okresu, kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 (§ 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Ostatni wpis w ewidencji stał się ostateczny dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku, tj. z dniem [...] października 2009 r. Mając na uwadze treść art. 130 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, punkty nabyte za wcześniejsze wykroczenia nie mogły zostać usunięte, gdyż skarżący przed upływem 1 roku dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisanych liczba punktów przekroczyłaby 24.

Użycie w cytowanym przepisie słowa "przekroczyłaby" oznacza, że pod uwagę należy brać zarówno wpis ostateczny jak i tymczasowy, gdyż w przypadku orzeczenia przez właściwy organ o uniewinnieniu, punkty wpisane w ewidencji ulegają usunięciu.

Odbyte szkolenie daje możliwość zmniejszenia liczby punktów, co przewiduje rozporządzenie. W szkoleniu można uczestniczyć nie częściej niż raz na sześć miesięcy.

Szkolenie, w którym uczestniczył skarżący w dniu [...] maja 2008 r., nie spowodowało zmniejszenia liczby posiadanych punktów, ponieważ od daty odbycia poprzedniego szkolenia nie upłynął wymagany okres 6 miesięcy.

Ponadto odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24.

Termin o jakim mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r. Nr 69, poz. 622 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15), nie jest terminem z zakresu prawa materialnego i nie ma charakteru gwarancyjnego dla strony, ani też terminu zawitego, którego przekroczenie powodowałoby bezwzględną bezskuteczność (niedopuszczalność lub nieważność) czynności podjętych przez organ administracji. Jest to termin procesowy i instrukcyjny. Przekroczenie tego terminu nie może stanowić podstawy zarzutu wadliwości samej decyzji, ani też praw lub obowiązków, o których w niej rozstrzygnięto.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł L. W. zarzucając jej naruszenie przepisów:

art. 124 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 130 ust 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z § 6 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, poprzez nieuwzględnienie, iż wszystkie punkty winny zostać usunięte z ewidencji ze skutkiem na dzień [...] maja 2009r.,

§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r., w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy, poprzez wydanie skierowania w sytuacji, gdy nie doszło do przekroczenia 24 punktów, a nadto po upływie 30 dni od daty ostatniego naruszenia.

Powołując się na powyższe naruszenia wskazanych przepisów prawa, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Komendant Wojewódzki Policji wnosił o jej oddalenie.

Oddalając skargę L. W. w uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m. in., iż podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1 pkt 2 litera b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten przewiduje, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1.

Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali o 0 do 10 i wpisuje do tej ewidencji (art. 130 ust. 1 w/w ustawy).

W myśl jej art. 130 ust. 2, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz problematykę naliczania punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego określa rozporządzenie MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). W wersji obowiązującej do dnia 11 sierpnia 2009r. przewidywało ono, że do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (...) wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego (§ 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia).

Zgodnie z jego § 4 ust. 1, wpisu wstecznego dokonuje się (...), jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi.

W myśl § 5 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, wpisy tymczasowe usuwa się z ewidencji, gdy od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i tymczasowych przekroczyła 24.

Stosownie do § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, upływ roku od dnia popełnienia naruszenia jest również warunkiem usunięcia z ewidencji punktów przypisanych na podstawie wpisu ostatecznego. Podobnie, jak w przypadku wpisu tymczasowego, nie dotyczy to sytuacji, w której przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24.

Z akt sprawy wynika, że za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w okresie od [...] lipca 2007 r. do [...] maja 2008 r., skarżącemu przypisano łącznie 30 punktów określonych w art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Okoliczność, że skarżący wziął udział w szkoleniu w dniu [...] maja 2008 r., nie świadczy o wadliwości decyzji. Zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Odbycie szkolenia nie powoduje jednak zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 (§ 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego). Poza tym w szkoleniu można uczestniczyć nie częściej niż raz na sześć miesięcy (w świetle załącznika Nr 7 do w/w rozporządzenia).

Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r. Nr 69, poz. 622 ze zm.) określa, że osobie, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne wydaje się w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia (...), w którym osoba ta przekroczyła 24 pkt na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiła się rozbieżność na temat charakteru terminu przewidzianego w § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Wątpliwości interpretacyjne na tym tle usuwa uchwała 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 12/09 (publ. LEX Nr 577569) wyjaśniająca, że termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji kierującej na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, jest terminem instrukcyjnym.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł L. W. zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

- przepisów art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 130 ust 1 i 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997r. w zw. z § 6 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 20 grudnia 2002 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 sierpnia 2009 r. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż punkty przypisane tymczasowo nie są usuwane z ewidencji po upływie roku od dnia naruszenia, jeżeli ich suma wraz z punktami przypisanymi ostatecznie przekracza liczbę 24, także w sytuacji, gdy przez okres ponad jednego rok od dnia wpisu nie przekształcą się one we wpis ostateczny, a kierujący nie naruszy w tym czasie żadnych przepisów ruchu drogowego.

- przepisu art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997r w zw. z § 8 ust. 1, 3 i 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 20 grudnia 2002 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 sierpnia 2009 r. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż odbycie szkolenia, o którym mowa w przepisie art. 130 ust. 3 Prawo o ruchu drogowym , do którego kierujący został dopuszczony i odbył je przed upływem 6 miesięcy od poprzedniego szkolenia, nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wpisanych do ewidencji, a nadto polegającą na przyjęciu, iż wpisanie do ewidencji punktów tymczasowych, których suma wraz z punktami wpisanymi ostatecznie przekracza liczbę 24 stanowi podstawę do wystąpienia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem do właściwego organu o sprawdzenie kwalifikacji kierującego, a przez to uniemożliwia zmniejszenie kierującemu liczby posiadanych punktów.

- naruszenie przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy z dnia 01 kwietnia 2005r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż termin 30 dni, o którym mowa w przepisie nie jest terminem prawa materialnego .

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wskazał m.in., że L. W. zgodnie z zapisami ewidencji miał wg stanu na dzień 28 maja 2008r przypisane 6 punktów, wpisanych ostatecznie do ewidencji. Zasady prowadzenie ewidencji oraz wprowadzania i usuwania punktów reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 20 grudnia 2002r. § 6 rozporządzenia stanowi, iż Komendant Wojewódzki Policji usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia naruszenia upłynął rok. Przepis rozporządzenia powtarza uregulowanie ustawowe zawarte w przepisie art. 130 ust. 2 prd, który stanowi, iż punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. W dniu [...] maja 2008r., a więc przed upływem roku od dnia naruszeń wskazanych wyżej, kierującemu za naruszenie przepisów w miejscowości Ś. — przypisana została liczba 24 punktów. Punkty przypisane za to naruszenie miały charakter punktów tymczasowych. Z literalnego brzmienia przepisów ustawy jawi się, iż punkty wpisane do ewidencji usuwa się z niej po upływie roku, jeżeli kierujący w tym czasie nie dopuści się kolejnych "punktowanych" naruszeń. Przepis art. 130 ust. 2 prd nie wprowadza rozróżnień na punktu wpisane do ewidencji tymczasowo i punkty wpisane ostatecznie. Z ewidencji usuwa się wpisane do niej punkty po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierujący dopuszcza się kolejnych naruszeń. Skoro w okresie od [...] maja 2008 r. skarżący nie dopuścił się żadnego naruszenia przez okres ponad jednego roku, odpadła potrzeba weryfikacji jego kwalifikacji. Kierujący wykazał poprzez faktyczne zachowanie na drodze (brak naruszeń), iż nie stanowi zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy liczba punktów tymczasowych i ostatecznych przekracza 24, czy też nie. Jeżeli liczba punktów wpisanych ostatecznie do ewidencji przekroczy 24, bez względu na dodatkową wartość punktów wpisanych tymczasowo, Komendant Wojewódzki Policji występuje z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierującego. Jeżeli jednak liczba 24 punktów przekroczona jest tylko licząc łącznie punkty wpisane ostatecznie i tymczasowo, to jeżeli te ostatnie nie przekształcą się przez okres jednego roku od dnia naruszenia we wpis ostateczny i kierujący nie dopuści się w tym okresie kolejnych naruszeń, powstaje stan, zgodnie z którym wszystkie wpisane do ewidencji punkty, bez względu na ich charakter (ostateczne/tymczasowe) podlegają usunięciu z ewidencji. Taka sytuacja powinna mieć miejsce w przypadku skarżącego.

W dniu [...] maja 2008r. skarżący odbył szkolenie, o którym mowa w przepisie art. 130 ust. 3 (prd). Według przywołanego przepisu kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Według literalnego brzmienia przepisów ustawy odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie liczby punktów. Szczegółowo regulują to przepisy zawarte w Rozporządzeniu z dnia 20 grudnia 2002 r. Zgodnie z § 8 ust. 3 kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ, o którym mowa w § 3, zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów. Według ustępu 5 tego paragrafu odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń uzasadniających wystąpienie z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 2. Wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji może być uzasadniony jedynie wówczas gdy przekroczenie 24 punktów stwierdzone jest wpisami ostatecznymi (§ 7 ust. 2). Oznacza to, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia o 6 liczby punktów jedynie wtedy, gdy przed jego rozpoczęciem liczba punktów wpisanych ostatecznie przekracza 24 punkty. W przedmiotowej sprawie skarżący odbył szkolenie w dniu 30 maja 2008 r. wówczas status wpisu ostatecznego miały jedynie punkty w liczbie 6, odbyte szkolenie winno więc doprowadzić do ich odjęcia i powstania stanu zerowego w zakresie punktów wpisanych ostatecznie. Według załącznika nr 7 do rozporządzenia w szkoleniu można uczestniczyć nie częściej niż raz na 6 miesięcy. Zauważyć należy, iż z zapisu wynika, że kierujący nie powinien zostać dopuszczony do odbycie szkolenia częściej niż co 6 miesięcy. Skoro zaś do szkolenia skarżący dopuszczony został i je odbył, to na podstawie § 8 ust. 3 liczba punktów wpisanych ostatecznie winna zostać zmniejszona o 6. W ustawie - Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu nie ma bowiem zastrzeżenia, ani żadnego zakazu odejmowania punktów na podstawie szkolenia odbytego przed upływem 6 miesięcy od poprzedniego szkolenia. Jak wspomniano w załączniku nr 7, mowa jest jedynie o tym, że w szkoleniu nie można uczestniczyć częściej niż raz na 6 miesięcy. Zapis ten stanowi dyrektywę dla ośrodków szkoleniowych, aby nie dopuszczać do szkolenia tych samych osób częściej niż raz na 6 miesięcy. Jeżeli jednak takie szkolenie się odbyło, jak w przypadku skarżącego, to nie jest z tego powodu nieważne, ani też nie ma zakazu odjęcia 6 punktów zgodnie z § 8 ust. 3 rozporządzenia. W powyższej sytuacji, skoro skarżący w dniu [...] maja 2008 r. odbył szkolenie prowadzące do odjęcia 6 punktów z liczby punktów wpisanych ostatecznie, to stan tychże po odbyciu szkolenia wynosił 0.

Skierowanie na badania psychologiczne, które regulowane jest przepisami Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy z dnia 1 kwietnia 2005 r. (§ 2 ust. 1) nie może nastąpić po upływie 30 dni od dnia ostatecznego wpisania punktów, które łącznie z wpisanymi uprzednio przekraczają liczbę 24. W niniejszej sprawie nie było w ogóle sytuacji, aby punkty wpisane ostatecznie przekroczyły liczbę 24. Wpis mający charakter wpisu tymczasowego, za naruszenie z dnia [...] maja 2008 r., nie przekształcił się we wpis ostateczny przed upływem roku. Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie, dotyczący naruszeń z tego dnia, zapadł dopiero w dniu [...] października 2009 r. Ponadto kierujący odbył skutecznie szkolenie, które winno prowadzić do zmniejszenia liczby punktów wpisanych ostatecznie o 6 punktów. Ponadto termin, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia ma charakter terminu materialnego i jego przekroczenie uniemożliwia wydanie decyzji, zaś wydaną po terminie czyni bezskuteczną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono m. in., iż utrzymanie w ewidencji wpisu tymczasowego wykroczenia z dnia [...] maja 2008 r. stanowi wykonanie dyspozycji § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W myśl wspomnianego przepisu organ prowadzący ewidencję, usuwa z ewidencji wpis tymczasowy dotyczący naruszeń, jeżeli od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. W okolicznościach wskazanych w pkt 3 cyt. przepisu, a takie zaistniały w przypadku skarżącego, bez znaczenia dla utrzymania w ewidencji wpisu jest jego charakter, istotny jest fakt dokonania wpisu i fakt przekroczenia liczby 24 punktów. Ustawodawca, posługując się koniunkcją wyraźnie wskazał na sumę punktów (ostatecznych i tymczasowych) skutkującą przekroczeniem liczby 24 punktów. Nie zaistniała podstawa faktyczna do usunięcia wpisu ostatecznego, zarówno wykroczenia z dnia [...] maja 2008 r., jak i wcześniejszych. Okoliczności, w których następuje usunięcie z ewidencji punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego wskazane zostały w § 6 cyt. rozporządzenia, który formułuje ogólną zasadę "zerowania" punktów przypisanych w ewidencji za konkretne naruszenie po upływie jednego roku. Nie można jednak zapomnieć, że wskazana, ogólna zasada, znajduje wyłączenie wynikające z brzmienia ust. 1 pkt 3 cyt. wyżej przepisu, zgodnie z którym nie usuwa się z ewidencji punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego w przypadku, gdy przed upływem roku od dnia popełnienia naruszenia kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty - co miało miejsce w sprawie niniejszej.

Ustawodawca dopuścił możliwość uczestnictwa w szkoleniu w ruchu drogowym nie częściej niż raz na 6 miesięcy (załącznik nr 7 do cyt. rozporządzenia określający program szkolenia kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego). Dlatego odbycie szkolenia przez L. W. z naruszeniem 6 miesięcznego czasokresu karencji szkoleniowej (poprzednie szkolenie wymieniony kierowca odbył w dniu [...] grudnia 2007 r.) nie powoduje zmiany liczby punktów. W odniesieniu do terminowości wydania decyzji wskazano, iż termin ten ma natomiast charakter terminu procesowego i zarazem instrukcyjnego ustanowionego dla organu, a jego funkcją jest przyspieszenie postępowania administracyjnego. Przekroczenie tego terminu nie może stanowić podstawy zarzutu wadliwości samej decyzji, ani też praw lub obowiązków, o których w niej rozstrzygnięto.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania.

Badając stosownie do treści art. 183 § 2 ppsa zaistnienie, którejkolwiek z przesłanek nieważności, w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń, dlatego postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione.

Powołany jako naruszony przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, iż badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 cyt. ustawy. Powyższy przepis nie pozostawia organom zobowiązanym do ich stosowania jakiejkolwiek swobody w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie może kierować się tzw. uznaniem administracyjnym.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (art. 130 ust. 2).

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, problematykę naliczania punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego oraz dokonywania wpisów ostatecznych i tymczasowych określa rozporządzenie MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Reguły funkcjonowania punktów tymczasowych i punktów ostatecznych są analogiczne z tym, że punkty tymczasowe, do czasu kiedy zmienią swój charakter na ostateczny, nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne.

Zgodzić się należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, że organy prawidłowo ustaliły, że za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] lipca 2007 r. do [...] maja 2008 r. skarżącemu przypisano łącznie 30 punktów określonych w art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, (uwzględniając zmniejszenie - z tytułu udziału skarżącego w szkoleniu w dniu [...] grudnia 2007 r. - liczbę pkt o 6 za wykroczenie z dnia [...] lipca 2007 r. za które naliczono 8 pkt).

Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma podstaw prawnych i faktycznych do usunięcia z ewidencji wpisu tymczasowego wykroczenia z dnia [...] maja 2008 r.

W § 5 ww. rozporządzenia wskazano, w sposób enumeratywny, kiedy organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis tymczasowy. W wersji rozporządzenia obowiązującej do dnia 11 sierpnia 2009 r., w myśl § 5 ust. 1 pkt 3, wpisy tymczasowe usuwa się z ewidencji, gdy od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i tymczasowych przekroczyła 24.

Ponieważ skarżący przed upływem jednego roku od popełnienia przedmiotowego wykroczenia (początkowo mającego charakter wpisu tymczasowego w ewidencji, a po prawomocnym rozstrzygnięciu sądu mającego charakter wpisu ostatecznego) naruszył w dniu [...] lipca 2007 r. i w dniu [...] października 2007 r. (a więc przed upływem okresu, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia), przepisy ruchu drogowego w sposób skutkujący przypisaniem punktów, nie ma podstaw do usunięcia z ewidencji wpisu tymczasowego wykroczenia z dnia [...] maja 2008 r. Dodatkowym wsparciem dla powyższego twierdzenia jest analiza przepisu § 6 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia stanowiącym dopełnienie brzmienia art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w którym ustawodawca nie dopuścił możliwości usuwania naruszeń, za które liczba przypisanych punktów (ostatecznych i wpisanych tymczasowo) przekroczyła 24, nawet po upływie roku od dnia popełnienia wykroczenia.

Zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dobrodziejstwa przewidzianego w cytowanym przepisie mogą korzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia opisanego w art. 130 ust. 3 ustawy, za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która nie rodzi po ich stronie obowiązku poddania się badaniu psychologicznemu. Przyjęcie, iż kierowca mógłby w drodze odbycia szkolenia zmniejszyć liczbę punktów karnych po przekroczeniu limitu 24, niweczyłoby możliwość stosowania środka z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b. Wskazać także należy, iż szkolenie, w którym uczestniczył skarżący w dniu 30 maja 2008 r. nie mogło spowodować zmniejszenia liczby posiadanych punktów, ponieważ przed jego rozpoczęciem skarżący dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 (§ 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego). Ponadto celem uregulowania zawartego w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym jest dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Z powyższych względów w pkt 3 Załącznika Nr 7 do ww. rozporządzenia wprowadzono możliwość odbycia szkolenia nie częściej niż raz na sześć miesięcy. Szkolenie zrealizowane bez zachowania wymaganego przepisami odstępu czasowego nie powoduje zmiany liczby punktów przypisanych kierowcy w ewidencji.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r., Nr 69, poz. 622 ze zm.), decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne, zwane dalej "badaniem", wydaje komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol, albo od dnia, w którym przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Prawidłowo Sąd I instancji przyjął, iż termin 30 dni, o którym mowa ww. przepisie jest terminem instrukcyjnym. Stanowisko takie zostało również wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 12/09 (LEX nr 577569 ). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela poglądy wyrażone w wyżej cytowanym orzeczeniu i przyjmuje je za własne.

Z przedstawionych względów skargę kasacyjną z braku usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił.