Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 45/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.61 par.1 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2011 r., sygn.akt III SA/Gl 1651/11 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r., sygn.akt III SA/Gl 1651/11, postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.

2. W uzasadnieniu odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów przemawiających za tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi mu znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Uzasadnienie wnioskującego ograniczyło się do sformułowania ogólnikowych twierdzeń. Sąd podkreślił, że nie może w tego rodzaju sytuacji z urzędu poszukiwać przyczyn ubiegania się strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ani domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku strony. Podkreślił, że w gestii strony leży sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na wypełnienie przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz przedstawienie dowodów na ich poparcie.

3. Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnioskodawca złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości i zmianę rozstrzygnięcia przez uwzględnienie wniosku. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, że wobec błędnie ocenionego przez organy stanu faktycznego i nieuwzględnieniu tzw. "notariów", które nie wymagały przeprowadzenia dowodów w pełnych zakresie, a tym samym istotnych wątpliwości w przedmiotowej sprawie, wykonanie decyzji przed rozpoznaniem spraw przez sąd byłoby przejawem bezdusznego i nie mającego umocowania w prawie rygoryzmu wobec obywatela – według skarżącego – ofiary przestępstw. Skarżący wskazał, że zajęcie jego rachunków bankowych przez organ uniemożliwi mu wykonywanie transakcji gospodarczych, dokonywanie jakiegokolwiek obrotu z kontrahentami (co według Skarżącego stanowić może przestępstwo wyłudzenia świadczenia), utraty wiarygodności wśród kontrahentów, ustanie działalności firmy i spadek zysków aż do jej upadłości, co w konsekwencji doprowadzi do utraty środków niezbędnych do egzystencji. Skarżący uznał powyższe okoliczności za "notaria", czyli fakty powszechnie znane i tym samym nie wymagające udowodnienia. Prowadzenie egzekucji wobec strony procesu sądowego, wbrew społecznemu przeznaczeniu prawa, według Skarżącego, łamie pośrednio zasadę równości procesowej jako gwarancję ustroju postępowania sądowego.

Na poparcie powyższych twierdzeń Skarżący dołączył do zażalenia opinię wydaną przez Bank w M., z której wynika, że Przedsiębiorstwo H. S. posiada w tym banku rachunek zajęty przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. (zajęty od dnia 3 sierpnia 2011 r.) oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (zajęty od dnia 30 sierpnia 2011 r.). W ramach tego rachunku został udzielony kredyt w rachunku bieżącym – odnawialny w wysokości 200.000,00 zł. Kredy ten jest wykorzystywany w granicach przyznanego limitu i na dzień 12 grudnia 2011 r. stan zadłużenia wynosił 198.127,17 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkowo, sąd może na wniosek skarżącego, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Przepis ten przewiduje zamknięty katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co oznacza że sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli poprzez ich wykonanie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla strony. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.

Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową lub niemajątkową - której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskujący, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie wykazał zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie twierdzenia Skarżącego powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Tymczasem jak wskazano wnioskujący, poza opinią bankową dotyczącą jednego rachunku bankowego, nie dołączył takich dokumentów, co uniemożliwia obiektywną ocenę jego sytuacji majątkowej. W zawartym w skardze wniosku skarżący ograniczył się do wskazania, że wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji "z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa i bezprawne dokonanie wymiaru podatku VAT [...] oraz zważywszy, iż wykonanie bezprawnej decyzji naraziłoby skarżącego podatnika i jego rodzinę na nieodwracalne szkody oraz pozbawiłoby skarżącego i członków jego rodziny warunków egzystencji". Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w zażaleniu takie uzasadnienie wniosku uprawniało Wojewódzki Sąd Administracyjny do uznania, że twierdzenia wnioskodawcy były ogólnikowe i nie zostały poparte żadnymi dowodami.

Analiza zażalenia prowadzi do wniosku, że podstawowym argumentem, który w ocenie strony przemawia za zasadnością jej żądania, jest wątpliwa zgodność z prawem podjętych w sprawie przez organy podatkowe działań. Tymczasem kwestia zgodności bądź braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być badana w toku postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący wprawdzie wskazuje, że nie kwestionuje tego, iż merytorycznej oceny decyzji dokonuje się w trybie "pełnego sądowego postępowania", jednakże w istocie domaga się uwzględnienia jego stanowiska co do bezprawności decyzji już na obecnym etapie postępowania. Postrzegana przez stronę niezgodność działań organów administracji publicznej z prawem – niezależnie od istniejącego zdaniem strony stopnia bądź "oczywistości" tej bezprawności – nie może przemawiać za zasadnością wniosków w postępowaniach wpadkowych. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki umożliwiające to wstrzymanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 61 § 3 p.p.s.a.) nie odwołują się w żaden sposób do merytorycznej zasadności działań podjętych w toku postępowania administracyjnego, a skoro wstrzymanie wykonania decyzji trzeba rozpatrywać w kategoriach wyjątku od zasady przewidzianej w art. 61 § 1 p.p.s.a., a wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco, względy podnoszone przez stronę w omawianym zakresie, w tym umożliwienie jej włączenia się "bez jakichkolwiek obciążeń" w spór z organem, nie mogą zostać uznane za istotne dla rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji.

Podobnie ocenić trzeba takie podnoszone przez Skarżącego kwestie jak to, że wykonanie decyzji nie leży "w społecznie uzasadnionym interesie", czy to, że obecny stan sprawy nie wymaga stosowania działań nagłych. Żaden z tych argumentów nie ma wagi prawnej w świetle przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącego w związku z zarzuconą przez Sąd pierwszej instancji ogólnikowością twierdzeń wniosku i niepoparciem ich żadnymi dowodami, podkreślić przede wszystkim należy, że błędny jest pogląd skarżącego odwołujący się do tzw. notoriów. Przedstawione w tym zakresie w uzasadnieniu zażalenia stanowisko sprowadzić można do konkluzji, iż egzekucyjne zajęcie rachunków bankowych prowadzi do oczywistych ujemnych następstw, co powinno być uwzględnione przez Sąd bez żadnej dodatkowej argumentacji strony w tym względzie. Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skutki w tym zakresie są oczywiste i zawsze prowadzą do ujemnych następstw polegających na zmniejszeniu majątku zobowiązanego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony. Stąd też nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, który z samego faktu toczącej się egzekucji z rachunków bankowych wnioskuje o podstawie do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Przedstawione przez Skarżącego argumenty i opinia bankowa są zbyt ogólne, i nie świadczą o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Również łączna kwota ciążących na Stronie zobowiązań podatkowych nie świadczy, sama w sobie, o tym że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskujący nie odniósł się przykładowo do dokumentów źródłowych odzwierciedlających jego sytuację – nie podano (choćby szacunkowych) aktualnych przychodów czy też zobowiązań (poza kredytem odnawialnym) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie dysponując aktualnymi i konkretnymi danymi dotyczącymi wysokości dochodów i kosztów przedsiębiorstwa skarżącego, wielkości zatrudnienia, majątku oraz zadłużenia Naczelny Sąd Administracyjny nie może uznać, że niepoparte żadnym dokumentem stwierdzenie o utracie źródła utrzymania jest wystarczające do uznania spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Wobec powyższego trudno uznać, że egzekucja z jednego rachunku bankowego (a tylko na taką egzekucję wskazuje w zażaleniu skarżący) miałaby spowodować utratę źródła utrzymania, a co za tym idzie, aby były podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Obok podnoszonej już wyżej "odwracalności" wykonania świadczenia pieniężnego zwrócić uwagę też należy na to, że w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Wobec braku uzasadnienia wniosku przez uprawdopodobnienie obaw skarżącego dotyczących likwidacji przedsiębiorstwa czy utraty źródła utrzymania nie jest możliwe uznanie podnoszonych w tym zakresie twierdzeń za wystarczające w świetle wymogów z art. 61 § 3 P.p.s.a.

Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa, jak wspomniano wyżej, na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04), a obowiązkiem sądu jest w tej sytuacji ocena argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego co do przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl. oraz z dnia 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04, niepubl.). Ogólnikowość złożonego w niniejszej sprawie zażalenia tym samym nie pozwala zweryfikować, czy w istocie w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Na podstawie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienia z dnia 26 maja 2009 r., sygn.akt I FZ 112/09, z 25 lutego 2010 r., sygn.akt I FZ 9/10, z 15 września 2010 r., sygn.akt II FZ 467/10 i II FZ 417/10) Sąd ma obowiązek uwzględnienia całości akt sprawy również w postępowaniu incydentalnym. W niniejszej sprawie akta przeanalizowane w całości nie dają jednak podstaw do uznania za konieczne wstrzymanie wykonania decyzji we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.