Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1834/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2010 r. sprawy ze skargi L. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

L. S.A. z siedzibą w W. - zwana dalej: "Spółką", złożyła w dniu 29 października 2007 r. (data wpływu do Ministra Finansów - organ upoważniony Dyrektor Izby Skarbowej w W. Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w P.) wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.

Przedstawiając zdarzenie przyszłe Spółka wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zagospodarowania i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek oraz wynajmu i zarządzania nieruchomościami. Aktualnie posiada we Wrocławiu nieruchomość gruntową o powierzchni około 24 ha, na której realizuje projekt budowy centrum handlowego. Po jego zakończeniu zamierza przystąpić do dalszego zagospodarowania nieruchomości polegającego na budowie wielofunkcyjnego kompleksu mieszkaniowo-biurowo-handlowo-hotelowego (kompleks wielofunkcyjny). W celu realizacji budowy centrum handlowego Spółka zaciągnęła kredyt budowlany, którego termin spłaty się zbliża. Zgodnie z przyjętą strategią gospodarczą, Spółka zamierza zachować własność centrum handlowego i prowadzić jego eksploatację uzyskując dochody z najmu powierzchni handlowej i jednocześnie prowadzić budowę kompleksu wielofunkcyjnego. Środki na spłatę kredytu budowlanego Spółka zamierza pozyskać zaciągając kredyt refinansowy. Spółka przewiduje, iż kwota kredytu refinansowego przekroczy jej zadłużenie z tytułu kredytu budowlanego. Pozyskane w ten sposób środki finansowe planuje wykorzystać na sfinansowanie kompleksu wielofunkcyjnego.

W związku z tym, iż większość nakładów na realizację kompleksu wielofunkcyjnego będzie ponoszona w przyszłości, Spółka rozważa możliwość udzielenia jednemu z jej akcjonariuszy (zwanemu dalej "inwestorem") krótkoterminowej pożyczki. Pożyczka ta ma umożliwić Spółce korzystne ulokowanie środków finansowych pozyskanych od instytucji finansowej na rynkowych warunkach do czasu przystąpienia przez Spółkę do realizacji kompleksu wielofunkcyjnego. Warunki umowy pożyczki udzielanej inwestorowi zostaną ustalone na zasadach rynkowych. Spółka uzyska z tytułu udzielonej pożyczki przychód w postaci odsetek, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych, a planowany okres zapadalności pożyczki będzie wynosił do 24 miesięcy, z możliwością wcześniejszej spłaty przez pożyczkobiorcę.

Dalej Spółka wskazała, że niezależnie od powyższych planów inwestor, posiadający 25% udział w jej kapitale zakładowym, zgłosił zamiar wycofania się z inwestycji i sprzedaży akcji na rzecz potencjalnego kupującego. Inwestor nie jest zainteresowany kontynuowaniem inwestycji i jej dalszą rozbudową oraz zagospodarowaniem przylegających terenów. W celu zabezpieczenia realizacji dalszych planów inwestycyjnych Spółki oraz wyeliminowania inwestora w sposób gwarantujący Spółce utrzymanie polityki inwestycyjnej, planuje ona dokonać nabycia własnych akcji od inwestora w celu ich umorzenia. Poprzez nabycie akcji własnych Spółka zamierza zachować kontrolę nad terminową realizacją strategii polegającej w szczególności na budowie kompleksu wielofunkcyjnego.

Kapitał akcyjny Spółki wynosi 91.379.030,75 zł i umożliwia skuteczne przeprowadzenie procedury umorzenia akcji inwestora. Po zakończeniu procedury umarzania akcji, Spółka na mocy uchwały Walnego Zgromadzenia wypłaci inwestorowi wynagrodzenie z tytułu umorzenia akcji. O ile krótkoterminowa pożyczka zaciągnięta przez inwestora nie zostanie do tego czasu spłacona, zobowiązanie Spółki z tytułu wypłaty wynagrodzenia za umorzenie akcji zostanie uregulowane przez nią poprzez potrącenie jej należności wynikających z zawartej umowy pożyczki.

Niezależnie od opisanych powyżej planów, w związku z koniecznością przeciwdziałania niekorzystnym z punktu widzenia interesów Spółki zmianom w strukturze własności, rozważa ona alternatywny sposób sfinansowania zobowiązania z tytułu nabycia i umorzenia akcji własnych należących do inwestora. Rozważane rozwiązanie zakłada zaciągnięcie odrębnego kredytu na zabezpieczenie płynności finansowej Spółki, która może zostać zagrożona poprzez konieczność wypłaty inwestorowi wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny Spółka zwróciła się z pytaniem - czy zapłacone odsetki od kredytu zaciągniętego przez nią w celu zabezpieczenia jej płynności finansowej zagrożonej przez konieczność wypłaty wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji inwestora mogą zostać zaliczone przez nią w pełnej wysokości w ciężar kosztów uzyskania przychodu ?

Zdaniem Spółki, koszt zapłaconych odsetek od kredytu zaciągniętego w celu zachowania płynności finansowej i sfinansowania wypłaty wynagrodzenia za umorzone akcje ma związek z bieżącą działalnością Spółki i w konsekwencji powinien zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu jako koszt pośrednio związany z jej przychodami. Spółka wskazała, że rozwiązanie polegające na nabyciu własnych akcji w celu ich umorzenia zapewni właściwą strukturę akcjonariatu gwarantującą kontynuację jej planów inwestycyjnych i zakończenie inwestycji mającej być w przyszłości źródłem przychodów dla Spółki. Decyzja o umorzeniu akcji zostanie podjęta przez akcjonariuszy. Spółka nie będzie w stanie wypłacić należnego akcjonariuszowi wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji z zysków z lat poprzednich, czy też z dochodów okresu bieżącego. Tym samym, wypłata wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji, może spowodować dla niej znaczące problemy związane z brakiem możliwości regulowania bieżących zobowiązań również wobec jej pozostałych kontrahentów.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] stycznia 2008 r. Minister Finansów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji przytoczył treść art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.p.", oraz art. 455 § 1, art. 359 § 1 i § 2 i art. 360 § 1 (dotyczące obniżenia kapitału zakładowego poprzez umorzenie akcji) ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, z późn. zm.).

Podkreślił, iż aby uznać wydatek za koszt uzyskania przychodów, muszą być spełnione następujące warunki: 1) poniesiony wydatek musi mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na powstanie przychodu, 2) poniesiony wydatek musi mieć na celu zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów, 3) wydatek nie może znajdować się w katalogu kosztów negatywnych, określonych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.

Minister Finansów stwierdził, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnicy często korzystają z zewnętrznych źródeł finansowania, w szczególności w postaci kredytów i pożyczek. Spłata pożyczki (kredytu) zaciągniętej na prowadzoną działalność gospodarczą nie stanowi dla podatnika kosztu uzyskania przychodu; kosztem są natomiast naliczone i zapłacone odsetki - art. 16 ust. 1 pkt 10 i 11 u.p.d.o.p. W ocenie Ministra Finansów, należy jednak odróżnić sytuację, w której zachodzi potrzeba dofinansowania działalności gospodarczej podatnika, a kredyt mający na celu finansowanie bieżącej działalności zostaje zaciągnięty i wydatkowany na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, od sytuacji, w której środki są przeznaczone na sfinansowanie obniżenia kapitału zakładowego.

Minister Finansów dodał, że skoro z woli prawodawcy, wyrażonej w art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p., nie stanowią przychodów podatkowych środki otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, to tym samym nie mogą stanowić kosztów podatkowych, wydatki ponoszone przez Spółkę na umorzenie tych kapitałów, wydatki poniesione na obsługę operacji nabycia, a w zasadzie odkupienia od wspólnika, wydanych mu akcji w kapitale zakładowym. Wyrazem woli ustawodawcy w tym zakresie jest zamieszczenie art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p., zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów.

Zdaniem Ministra Finansów, kredyt, który zamierza zaciągnąć Spółka ma celu sfinansowanie obniżenia jej kapitału zakładowego. Kapitał zakładowy jest pierwotnym źródłem finansowania działalności spółki akcyjnej. W tym przejawia się jego funkcja gospodarcza. Kapitał zakładowy jest sumą akcji wspólników, wydanych za wniesione wkłady. W sytuacji umorzenia akcji w kapitale zakładowym dochodzi do naruszenia kapitału poprzez jego obniżenie. De facto dochodzi do umorzenia w części kapitału zakładowego pozostającego w związku z utworzeniem źródła przychodów. Wydatki poniesione na opłacenie operacji umorzenia udziałów, w myśl art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p., nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Do wydatków tych zaliczyć należy również odsetki od kredytu zaciągniętego na wypłatę akcjonariuszowi wynagrodzenia za umarzane akcje. W związku z powyższym, rozpatrywanie ponoszonych przez Spółkę wydatków w kontekście art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., tj. celowości ponoszenia opisanych wydatków, pozostaje bez znaczenia.

Powyższą interpretację indywidualną doręczono Spółce w dniu 31 stycznia 2008r.

W piśmie z dnia 13 lutego 2008 r. Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej z dnia [...] stycznia 2008 r., podtrzymując wyrażone w niej stanowisko.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Spółka zarzuciła zaskarżonej interpretacji naruszenie:

- art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. w związku z art. 15 ust. 1 zdanie 1 tej ustawy, poprzez niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji zastosowanie pierwszego z w/w przepisów w stanie faktycznym nieobjętym jego hipotezą;

- art. 15 ust. 1 zdanie 1 u.p.d.o.p., poprzez jego niezastosowanie.

Niezależnie od powyższych naruszeń Spółka podniosła, że interpretacja nie została wydana w terminie trzech miesięcy, dlatego też zgodnie z art. 14o § 1 Ordynacji podatkowej należy uznać, że w dniu [...] stycznia 2008 r. została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość jej stanowiska w pełnym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że prezentowana przez Ministra Finansów wykładnia art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. jest nieścisła w warstwie semantycznej - zwrotom, którymi ustawodawca posłużył się w treści przepisu Minister nadaje znaczenie szersze niż wynika to z wykładni opartej na regułach znaczeniowych języka polskiego (wykładania językowa). Organ podatkowy pomija inne przepisy z systematyki u.p.d.o.p., co rodzi daleko idące rozbieżności interpretacyjne i podważa racjonalność ustawodawcy (wykładania systemowa wewnętrzna). Stawia również pod znakiem zapytania sam cel regulacji (wykładania celowościowa). Ponadto zdaniem Spółki, stanowisko Ministra Finansów prowadzi do nieracjonalnych wniosków oraz stoi w sprzeczności z realiami biznesowymi prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki kapitałowej.

Uzasadniając szczegółowo powyższe tezy, Spółka stwierdziła m.in., iż zakres treściowy art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p., ustalony zgodnie z regułami wykładni językowej, jest węższy niż sugeruje to Minister Finansów. Przepis ten swoim zakresem obejmuje wyłącznie "wydatki na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów". Nie obejmuje on kosztów związanych z wydatkami na umorzenie kapitałów (wydatków nie nakierowanych bezpośrednio na umorzenie kapitałów).

Konstrukcja przepisu, jaką posłużył się tutaj ustawodawca jest więc analogiczna do tej z art. 16 ust. 1 pkt 8 i art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a) u.p.d.o.p. Spółka wskazała, że w spółce akcyjnej źródłem przychodów, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p., jest kapitał zakładowy stanowiący majątek pierwotny spółki i tworzący podstawę jej funkcjonowania. W przypadku gdy wspólnicy wycofują część lub całość środków ze spółki, obniżenie kapitału zakładowego, jako proces odwrotny do podwyższenia (utworzenia) kapitału zakładowego, wiąże się z wypłatą kwot za zlikwidowane akcje. Stanowi to dla spółki wydatek, który jest ponoszony ze środków znajdujących się w jej dyspozycji. Jednocześnie, obniżeniu kapitału zakładowego towarzyszą bezpośrednio związane z nim opłaty, które są konieczne dla dokonania odpowiednich czynności sądowych oraz prawnych. Są to w zasadzie jedyne wydatki, które mieszczą się w kategorii "wydatków na umorzenie kapitałów". Poza nimi nie występują inne wydatki bezpośrednio związane z obniżeniem kapitału zakładowego, które ponosiłaby spółka. Wydatkami takimi nie są z pewnością odsetki od kredytu bankowego zaciągniętego celem sfinansowania umorzenia. Takie odsetki są "wydatkami związanymi z umorzeniem", a nie wydatkami "na umorzenie". Nie są zatem objęte hipotezą art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p.

Spółka zauważyła, że ustawodawca nie sprecyzował w u.p.d.o.p. jak należy rozumieć wyrażenie "wydatki na". Takie sformułowanie pojawia się jednak w kilku miejscach w ramach art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p., m.in. w art. 16 ust. 1 pkt 8 i 16 ust. 1 pkt 10 lit. a). Każdy z tych przepisów zawiera bowiem w swojej treści sformułowanie "nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na (...)". Dokonując wykładni tych przepisów często podkreśla się ich cechę charakterystyczną. Mianowicie, wyrażenie "wydatki na" powoduje, że tylko takie wydatki, które bezpośrednio stoją za nabyciem akcji/spłatą pożyczki są wyłączone z katalogów kosztów podatkowych. Inne wydatki, w przypadku art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p., m.in. odsetki od pożyczki finansującej nabycie akcji/w przypadku art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a) u.p.d.o.p., m.in. różnice kursowe związane ze spłatą pożyczki, są kosztem podatkowym rozliczanym na zasadach ogólnych. Nie są bowiem "wydatkami na nabycie udziałów/spłatę pożyczki" lecz wydatkami "związanymi z nabyciem udziałów/ze spłatą pożyczki". Zdaniem Spółki, w identyczny sposób należy wyłożyć art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. Taki wniosek wynika explicite z brzmienia przepisu i z rezultatów wykładni systemowej wewnętrznej. Dlatego odsetki od kredytu finansującego umorzenie akcji są kosztem podatkowym pod warunkiem wypełnienia przez nie normy art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

W opinii Spółki, identyczny wniosek wynika również z analizy art. 16 ust. 1 pkt 13a u.p.d.o.p. Przepis ten wyłącza z katalogu kosztów podatkowych, m.in. odsetki od dopłat, dywidend i innych dochodów z udziału w zyskach osób prawnych. Zakładając racjonalność ustawodawcy, należy uznać, że ustawodawca wyłączając z katalogu kosztów uzyskania przychodów odsetki od dywidend akceptował jednocześnie pogląd o związku takiego kosztu z przychodami podatnika (w innym wypadku, takie wyłączenie byłoby pozbawione sensu). Brak analogicznego wyłączenia w przypadku odsetek od kredytu finansującego dywidendę, czy umorzenie akcji - sytuacji mającej zdecydowanie większe znaczenie praktyczne - potwierdza, zdaniem Spółki, wniosek o zaliczeniu odsetek od takiego kredytu do kosztów uzyskania przychodów z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Na potwierdzenie swojego stanowiska w powyższym zakresie Spółka powołała się na pisma organów podatkowych.

Spółka stoi na stanowisku, iż sens regulacji art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. (podobnie - art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a) tej ustawy jest jasny - kosztem podatkowym nie są wydatki zwrotne, a więc takie, które w pierwszym kroku (finansowania działalności podatnika) po jego stronie nie stanowią przychodu podatkowego. Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 4 i art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p., kwoty otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego/wydatki na umorzenie (zmniejszenie/zwrot) kapitału nie są przychodami/kosztami spółki otrzymującej/wypłacającej kapitał. Obowiązek zachowania neutralności podatkowej dotyczy jednak stricte kapitału (wartości wpłaconego/zwróconego kapitału zakładowego). Nie dotyczy innych kategorii nie związanych bezpośrednio z wycofaniem (części) kapitału ze spółki. Spółka uważa, że organ wydający interpretację podważa sens rozwiązań ustawodawczych przyjętych w u.p.d.o.p. Rozciąga bowiem neutralność gwarantowaną art. 12 ust. 4 pkt 4 i art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) tej ustawy również na elementy inne niż "kapitał". Prowadzi to do takiego skutku, że wydatek niezwrotny (odsetki od kredytu finansującego umorzenie) są traktowane tak samo jak podlegający zwrotowi kapitał.

Dodatkowo, w opinii Spółki, przyjęta przez Ministra Finansów wykładnia art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. prowadzi do sui generis podatkowego preferowania i promowania nieracjonalnych ekonomicznie i biznesowo zachowań przedsiębiorców. Spółka, która zbywa część majątku przedsiębiorstwa w celu wypłaty kapitału akcjonariuszom rezygnującym z części lub z całości swojego udziału, umarza akcje przy użyciu uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych, a następnie nabywa sprzedane aktywa przy wykorzystaniu środków z kredytu, ma prawo zaliczać odsetki od zaciągniętego kredytu w ciężar kosztów podatkowych. Natomiast ta sama spółka, która w celu zachowania integralności swojego majątku rezygnuje ze zbycia części majątku, zaciąga kredyt na wypłatę środków akcjonariuszom rezygnującym z części lub z całości swojego udziału i umarza nabyte akcje, nie może - w opinii Ministra Finansów - zaliczyć odsetek od kredytu do kosztów podatkowych. Tym samym, według Ministra Finansów, spośród dwóch możliwych scenariuszy zachowań prowadzących do tego samego rezultatu, podatnicy, aby móc zaliczyć odsetki od kredytu do kosztów uzyskania przychodów, powinni wybrać scenariusz ekonomicznie niezasadny. Dodatkowo Spółka wskazała, że w opinii Ministra Finansów, kredyt przeznaczony na sfinansowanie odkupienia akcji własnych należy odróżnić od kredytu zaciągniętego na prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem Spółki, w ten sposób Minister Finansów, pomimo rezygnacji z oceny odsetek pod kątem wypełnienia przez nie warunków z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., de facto neguje związek pomiędzy kredytem, jaki Spółka planuje zaciągnąć, a prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Natomiast w opinii Spółki, nabycie własnych akcji jest ściśle związane z działaniami ekonomicznymi Spółki. W związku z treścią art. 15 ust. 1 zdanie 1 u.p.d.o.p. w celu ustalenia, czy koszty zaciągnięcia i obsługi kredytu mogą zostać uznane za koszt uzyskania przychodu Spółki, należy zbadać związek tego kredytu z ogółem prawnych i ekonomicznych warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa Spółki.

Następnie Spółka w obszernych rozważaniach przedstawiła ekonomiczno-finansowe uwarunkowania w funkcjonowaniu spółek kapitałowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w interpretacji oraz w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1525/08 uchylił zaskarżoną interpretację Ministra Finansów. Sąd za uzasadniony uznał zarzut skargi dotyczący wydania interpretacji z naruszeniem trzymiesięcznego terminu określonego w art. 14d Ordynacji podatkowej.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej wniesionej przez Ministra Finansów Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 697/09 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA powołał się na uchwałę z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt II FPS 7/09, podjętą w składzie całej Izby tego Sądu. W uchwale tej, odmiennie aniżeli przyjął to w zaskarżonym wyroku WSA w Warszawie, uznano, iż pojęcie "niewydanie decyzji" użyte w art. 14o § 1 Ordynacji podatkowej nie oznacza braku jej doręczenia w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 14d powołanej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem sporu jest kwestia dotycząca zaliczenia opisanych we wniosku Spółki wydatków (odsetek od kredytu) do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych.

Stosownie do art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.d.o.p., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Przystępując do rozpatrzenia powyższej kwestii na wstępie należy zwrócić uwagę, iż wprawdzie w początkowej części postawionego we wniosku Spółki pytania mowa była o odsetkach od kredytu zaciągniętego na zabezpieczenie płynności finansowej Spółki, niemniej z zawartego w dalszej części tego pytania doprecyzowania wynikało, iż w istocie rzeczy bezpośrednim celem planowanego zaciągnięcia kredytu była konieczność zapewnienia środków na sfinansowanie przedsięwzięcia polegającego na umorzeniu akcji własnych Spółki i obniżeniu w ten sposób kapitału zakładowego. Potwierdza to również sama Spółka, która przedstawiając na wstępie uzasadnienia skargi istotę sporu wskazuje, iż wiąże się on z odpowiedzią na pytanie, czy w sytuacji zaciągnięcia kredytu bankowego w celu nabycia akcji własnych od ustępującego ze Spółki akcjonariusza, Spółce przysługuje prawo do zaliczenia odsetek od tego kredytu do kosztów uzyskania przychodów.

Jako że chodzi więc o wydatki odnoszące się do substancji kapitału zakładowego (w tym przypadku chodzi o jego obniżenie), Minister Finansów zasadnie powołał i zestawił ze sobą - dotyczący "strony przychodowej" art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. oraz "strony kosztowej" - art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) tej ustawy.

Pierwszy z tych przepisów stanowi o tym, iż do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie, m.in. kapitału zakładowego. Natomiast drugi z nich wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki na umorzenie kapitałów pozostających związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów.

Na tle powyższych przepisów Minister Finansów słusznie zwraca uwagę, iż skoro nie stanowią przychodów środki otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, to tym samym nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów wydatki poniesione na umorzenie tego kapitału (poprzez odkupienie akcji od udziałowca). Spółka nie kwestionuje przy tym zasadności zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. do przedstawionego przez nią zdarzenia przyszłego. Natomiast uważa, iż powyższy przepis dotyczy jedynie kwot wypłaconych w zamian za umorzone kapitały i nie obejmuje elementów innych niż sam kapitał w tym zwłaszcza nie obejmuje kosztów finansowania tego umorzenia w postaci odsetek od kredytu zaciągniętego na ten cel.

Jednakże Sąd podziela w tej mierze pogląd wyrażony w zaskarżonej interpretacji przez Ministra Finansów, iż do wydatków, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. należą również odsetki od kredytu zaciągniętego na wypłatę akcjonariuszowi wynagrodzenia za umarzane akcje, co sprawia, iż nie mogą one być uważane za koszty uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych.

W ocenie Sądu, brzmienie powyższego przepisu nie stwarza podstawy do przyjęcia, iż rozgranicza on wydatki czynione bezpośrednio na obniżenie kapitału zakładowego (kwoty zapłacone za umarzane akcje) od wydatków (kosztów) pośrednio z tym związanych, czyli np. kosztów sfinansowania takiego przedsięwzięcia, w postaci odsetek od kredytu bankowego. Według Sądu, o rozróżnieniu takim nie świadczy zwłaszcza fakt posłużenia się w tym przepisie sformułowaniem "wydatki na (...)" a nie na przykład "wydatki związane z (...)". Skądinąd zwrot o "pozostawaniu w związku" użyty został w dalszej części tego przepisu. W granicach możliwego sensu słów (do czego Spółka nawiązuje w skardze) wyrażenie "wydatki na (...)" obejmuje wszelkie wydatki (koszty) czynione w określonym celu. Jeżeli więc określony jest cel zaciągnięcia kredytu, to wydatków na odsetki (związane ściśle z samym kredytem) nie można uznać za nieprzeznaczone także na ten cel. Tak więc, przepis ten obejmuje wszystkie wydatki, które dotyczą obniżenia kapitału zakładowego, poprzez wykup akcji od udziałowca.

Za przeciwnym poglądem, w ocenie Sądu, nie przemawiają w wystarczającym stopniu, ani względy wykładni celowościowej, ani szeroko opisane w skardze uwarunkowania finansowo-ekonomiczne towarzyszące funkcjonowaniu spółek kapitałowych.

Należy także dodać, iż stanowisko, że odsetki od kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez spółkę na zakup akcji od akcjonariusza celem ich umorzenia (obniżenia kapitału zakładowego) nie stanowią kosztu uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych prezentowane było także w dotychczasowym, wprawdzie niezbyt obszernym, ale jednolitym w tym zakresie, orzecznictwie sądowym.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt II FSK 551/08 dotyczącym analogicznego jak w niniejszej sprawie problemu, Sąd oddalając skargę kasacyjną podatnika (spółki akcyjnej) stwierdził m.in., że odsetki od pożyczki przeznaczonej na sfinansowanie obniżenia kapitału zakładowego, poprzez umorzenie akcji jednego z akcjonariuszy, należy uznać za związane z tym samym celem, z jakim związane były wydatki na spłacenie pożyczki, stanowią one zatem wydatki, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. oraz, że nie podziela poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej, iż należy rozróżnić wydatek od źródła jego finansowania (...). Ponadto dodał w kontekście art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., że jeżeli można ustalić cel pożyczki, to wydatków na odsetki (związane wszak bezpośrednio z pożyczką) nie można uznać za koszty pośrednie niezwiązane z konkretnymi przychodami.

Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2557/04 (wydanym na gruncie poprzedniego brzmienia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.), Sąd ten również oddalając skargę kasacyjną podatnika, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że wydatki na wypłatę jednemu z udziałowców w związku z obniżeniem kapitału zakładowego, są tego rodzaju wydatkami, które nie przysporzyły i nie mogły przysporzyć spółce przychodu, a zatem koszt zaciągniętego w tym celu kredytu nie może być uznany w świetle art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p za koszt uzyskania przychodów (zob. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2009r., sygn. akt III SA/Wa 898/09).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zaskarżona w niniejszej sprawie interpretacja Ministra Finansów nie narusza prawa, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) oraz art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.d.o.p. - są niezasadne.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.