Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 421/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 3, art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 54 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54 ust. 3 i 4, art. 19 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 108
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek /spr/. Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej - A w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. nr SKO.[...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wydania decyzji potwierdzającej uprawnienia do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej - A w Ł. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W dniu 20 marca 2008 roku Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. złożył wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Ł. – B. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej chorego J. S., bezdomnego. We wniosku świadczeniodawca wskazał, że J. S. został przyjęty do Szpitala Chorób Płuc w T. w dniu 14 marca 2008 roku. Przyjęcie wynikało ze wskazań życiowych – stanu zagrażającego życiu.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art.104 k. p. a. i 105 § 1 k. p. a., art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135), Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej uprawnienia do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych.

W uzasadnieniu wskazano, że sprawa stała się bezprzedmiotowa z uwagi na zgon strony – J. S. w dniu 22 marca 2008 roku. Decyzja powyższa skierowana została do J. S. oraz do wiadomości Szpitala Chorób Płuc w T.

Od powyższej decyzji odwołał się Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, tj.:1) art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że śmierć nieubezpieczonego jako strony winna skutkować umorzeniem postępowania; 2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez brak podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; 3) art. 77 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; 4) art. 75 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez brak dopuszczenia takich środków dowodowych, które mogły przyczynić się do rozpoznania sprawy;

- naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej przez ich nieuwzględnienie. Strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o orzeczenie co do istoty sprawy tj. potwierdzenie prawa J. S. do świadczeń opieki zdrowotnej, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ umarzając postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej uprawnienia do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych nie przeprowadził wymaganych okolicznościami sprawy czynności dowodowych uzasadniających takie umorzenie. Zdaniem strony zgodnie bowiem z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo, przy czym zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu podmiotem uprawnionym do wszczęcia postępowania jest w przypadku stanu nagłego świadczeniodawca udzielający świadczenia opieki zdrowotnej złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Jeżeli zatem wszczęcie niniejszego postępowania nastąpiło na wniosek Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł., to w takim wypadku zgodnie z art. 61 k.p.a. w niniejszej sprawie stroną jest właśnie Skarżący, zaś nieubezpieczony jest jedynie swojego rodzaju "beneficjentem" świadczenia opieki zdrowotnej. J. S. zostały udzielone świadczenia opieki zdrowotnej, ponieważ prawnym obowiązkiem Szpitala było podjęcie działań mających na celu ratowanie zdrowia i życia pacjenta. Obowiązek udzielenia pomocy w tzw. "przypadkach nagłych" wynika bowiem wprost z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem okoliczności wymienione w art. 5, ani żadne inne okoliczności nie mogą stanowić podstawy do odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego, jeżeli osoba zgłaszająca się do zakładu opieki zdrowotnej potrzebuje natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Zdaniem strony odwołującej w toku postępowania nie zostało zakwestionowane, iż J. S. w momencie przyjęcia do szpitala znajdował się w stanie zagrażającym życiu. Stan ten był na tyle poważny, że po 8 dniach hospitalizacji pacjent zmarł. Szpital miał zatem obowiązek podjęcia leczenia J. S., mimo iż pacjent był nieubezpieczony, gdyż jego stan wyczerpywał przesłanki określone w art. 7 powołanej ustawy. Strona odwołująca podniosła, że wynik toczącego się postępowania wszczętego na jej wniosek zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z pewnością oddziałuje na sferę jej obowiązków wynikających wprost z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej. Skoro zatem stroną niniejszego postępowania jest Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł., a decyzja Prezydenta Miasta Ł. miała jedynie potwierdzić prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, umorzenie postępowania jest bezpodstawne i zapadło z naruszeniem art. 105 k.p.a.

Odwołujący podał, że doszło do naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej przez ich nieuwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w tej ustawie mają prawo osoby nieubezpieczone, posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Organ zaniechał ustalenia powyższego kryterium mimo, iż z wywiadu środowiskowego wynika iż J. S. nie miał źródła dochodów.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie odwoławcze jest oparte na zasadzie skargowości. Może ono być uruchomione wyłącznie wskutek wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot, nigdy nie może być wszczęte z urzędu. Definicję legalną strony postępowania administracyjnego zawarł ustawodawca w art. 28 k. p. a. Najistotniejszym elementem tej decyzji, który pozwala spośród uczestników postępowania administracyjnego wyróżnić podmioty będące jego stronami jest pojęcie interesu prawnego. W przepisie art. 29 k. p. a. ustawodawca określił, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Kolegium wskazało, iż postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej jest postępowaniem wszczynanym na wniosek strony, a więc podmiotu, który żąda ustalenia zakresu jego praw. Stroną w tym postępowaniu jest wyłącznie świadczeniobiorca, a więc w tym przypadku J. S. Natomiast świadczeniodawca występuje wyłącznie jako quasi pełnomocnik strony, na co wskazuje szczególna regulacja określona w art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Sam fakt, że świadczeniodawca ma prawo złożyć wniosek o przyznanie określonego świadczenia, nie oznacza, że staje się on stroną postępowania administracyjnego o przyznanie dla konkretnej osoby prawa. Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest, aby istniała strona tego postępowania, a więc podmiot, który żąda określenia jego praw i obowiązków. W tym postępowaniu stroną był wyłącznie J. S., który zmarł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, iż odwołanie wniósł podmiot do tego nieuprawniony, nie będący stroną przedmiotowego postępowania i dlatego umorzyło postępowanie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 28 k. p. a. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie - w drodze przyjęcia, że Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. nie ma przymiotu strony; 2) art. 127 § 1 k. p. a. poprzez jego błędną, interpretację i niewłaściwe zastosowanie w drodze przyjęcia, że Wojewódzkiemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. jako podmiotowi nie będącemu stroną - nie przysługuje prawo do odwołania się od decyzji wydanej w pierwszej instancji; a) art. 138 § 1 pkt 3 k. p. a. przez dokonanie jego błędnej wykładni, co spowodowało jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zdaniem strony skarżącej jest stroną toczącego się postępowania w myśl art. 28 k. p. a., a zatem zgodnie z art. 127 k. p. a. przysługuje jej odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł.. Interes prawny Skarżącego przejawia się w tym, że Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. jest zainteresowany ustaleniem prawa do świadczeń medycznych ze środków medycznych. Interes prawny Skarżącego wynika zatem z normy prawnej zawartej w art. 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, art. 19 i 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Ponadto Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./).

Z treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiło podstawę do jej uchylenia.

Przystępując zatem od oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, że w dniu 14 marca 2008 r. J. S. został przyjęty do Szpitala Chorób Płuc w T. w stanie nagłym i korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej nie będąc ubezpieczonym. Wobec zaistniałej okoliczności w wnioskiem z dnia 20 marca 2008 r. świadczeniodawca – Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. zwrócił się ostatecznie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. – B. o objęcie świadczeniobiorcy świadczeniami opieki zdrowotnej. W dniu 22 marca 2008 r. nastąpił zgon świadczeniobiorcy, co w konsekwencji stało się podstawą do umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla J. S.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., którą umorzono postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 k. p. a. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że stronie skarżącej – Wojewódzkiemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł., nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k. p. a. Uznał, że odwołanie wniesione przez ten podmiot jest niedopuszczalne, gdyż stroną postępowania w ocenie organu był świadczeniobiorca czyli J. S., który zmarł w dniu 22 marca 2008 r., co w konsekwencji spowodowało, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Nie można się jednak z tym stanowiskiem zgodzić.

Zgodnie z brzmieniem art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Cytowany przepis nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r. o sygn. akt I OSK 826/07, LEX nr 424659).

Jak wynika z treści przepisu art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej nieubezpieczonego świadczeniobiorcy (art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Oznacza to, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osoby nieubezpieczonej lub nieposiadającej uprawnień do bezpłatnych świadczeń leczniczych (świadczeniobiorcy) potwierdza decyzja organu jednostki samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza, prezydenta), właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby i zasadniczo akt ten podejmowany jest na wniosek samego zainteresowanego, przy czym ustawa dopuszcza wyjątki, kiedy w stanach nagłych wydanie decyzji może nastąpić wskutek wniosku zakładu opieki zdrowotnej (świadczeniodawcy), z urzędu lub na wniosek właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (art. 54 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

W stanach nagłych opieka medyczna musi być udzielona natychmiastowo, zaś świadczeniobiorca z uwagi na stan zdrowia może nie uczynić zadość obowiązkowi udokumentowania prawa do opieki. Toteż w takich sytuacjach ustawodawca przewidział w ustawie szczególny tryb postępowania.

Zakład opieki zdrowotnej (świadczeniodawca) może złożyć wniosek do organu jednostki samorządu terytorialnego w przypadku stanu nagłego, niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 3). Wymaga więc rozważenia, jaką rolę odgrywa tego rodzaju zapis ustawowy; czy - poprzez zaistnienie nagłej sytuacji - uprawnia świadczeniodawcę jedynie do złożenia wniosku, tylko celem uruchomienia procedury zmierzającej do wydania decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej, czy też służy ochronie uprawnień świadczeniodawcy w związku z udzieleniem przez niego świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych.

Oczywiście nie można pomijać, że czym innym jest prawo złożenia wniosku, a czym innym interes prawny w domaganiu się konkretnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Niemniej jednak to, że ustawodawca upoważnił właśnie świadczeniodawcę do złożenia wniosku w stanach nagłych, a w takich przypadkach nie da się również wykluczyć śmierci świadczeniobiorcy, ma tu podstawowe znaczenie i czyni z niego stronę postępowania, wszak - co warto podkreślić - istotą sprawy jest potwierdzenie świadczeniodawcy, mocą decyzji, uprawnień świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej.

Pojawia się w tym miejscu kolejne pytanie, dlaczego ustawodawca przyznaje uprawnienie do złożenia wniosku w stanach nagłych właśnie świadczeniodawcy, a nie - na przykład - osobie najbliższej świadczeniobiorcy. Czy, dokonując takiego zapisu, ustawodawcy chodzi tylko o interes świadczeniobiorcy, czy też, wskazując na świadczeniodawcę, jako uprawnionego do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej, prawodawca dostrzega również potrzebę zapewnienia ochrony prawnej podmiotowi udzielającemu świadczeń w stanach nagłych. Bez wątpienia w tego rodzaju przypadkach chodzi także o zabezpieczenie interesów świadczeniodawcy. Odpowiedź na pytanie o ratio legis takiego unormowania zawarta jest w samym tytule przedmiotowej regulacji, a zatem cel ustawy, jakim jest finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych, musi być uwzględniony przy dokonywaniu wykładni jej przepisów. Pozostaje to także w zgodzie z art. 68 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak już zostało zasygnalizowane, zasadą jest, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 3 zd. 1 ustawy). W stanach nagłych świadczeniodawca nie może jednak warunkować udzielenia świadczenia od okazania dokumentu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy. W takich przypadkach świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1 ustawy), bezpłatnie, także bez skierowania (art. 60 i art. 61 ustawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przepis art. 54 ust. 1 ww. ustawy posługuje się pojęciem "dokumentu", co nie jest bez znaczenia, albowiem decyzja, która ma być wydana, wywierać będzie podwójny skutek. Potwierdzając prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, rodzić będzie zarówno skutek prawny po stronie świadczeniobiorcy, jak i po stronie świadczeniodawcy, a w sytuacji prawnej obu tych podmiotów, służyć ma realizacji celu nadrzędnego przedmiotowej regulacji, czyli finansowaniu świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych.

Decyzja potwierdzająca prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, stanowi więc dokument, na podstawie którego oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia finansuje koszty udzielonej opieki zdrowotnej. Wynika to z art. 108 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Zgodnie z tymi przepisami, oddział wojewódzki Funduszu finansuje świadczeniodawcy, mającemu siedzibę na terenie województwa, z którym zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na terenie danego województwa świadczeniobiorcy innemu, niż ubezpieczony, spełniającemu kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, i co do którego nie stwierdzono istnienia okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy.

Przepis art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych służy potwierdzaniu uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej osób nieubezpieczonych lub nieposiadających uprawnień do bezpłatnych świadczeń leczniczych. Skoro świadczeniodawca ponosi w stanie nagłym ryzyko (choćby w wymiarze finansowym) związane z ratowaniem zdrowia i życia osoby nieubezpieczonej, do czego w istocie jest zobowiązany (art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej - Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), to nie może zostać pozbawiony uprawnienia do potwierdzenia prawa tej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej, nawet gdy osoba ta zmarła, zważywszy że decyzja (jeśli zostaną spełnione warunki) ma dotyczyć okresu, kiedy żyła, i kiedy udzielono jej świadczeń. Dlatego też w przepisie art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ustawodawca skorelował uprawnienie świadczeniodawcy do złożenia wniosku z jego materialnym prawem do domagania się decyzji (wskazuje na to imperatywna forma czasownika "wydaje się") od właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w związku z udzieleniem przez niego nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych (art. 54 ust. 1 przedmiotowej ustawy). Jest to zatem interes prawny świadczeniodawcy, którego realizacja, poprzez podjęcie stosownej decyzji, dopiero w dalszej perspektywie stanowić będzie podstawę do dochodzenia wynagrodzenia za udzielone świadczenia.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. miał interes prawny w wydaniu przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy. Interes prawny zakładu opieki zdrowotnej potwierdza treść art. 54 ust. 3 in fine ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który w nagłych przypadkach wprost przyznaje świadczeniodawcy uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem w celu potwierdzenia - poprzez wydanie decyzji - uprawnień świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej. W postępowaniu tym świadczeniodawca korzysta więc z przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 kpa.

Z powyższych względów należało zatem podzielić stanowisko strony wnoszącej skargę, że w przypadku udzielenia świadczeń zdrowotnych osobie nie objętej ubezpieczeniem zdrowotnym w stanie nagłym zagrażającym jej życiu i zdrowiu decyzję o objęciu świadczeniobiorcy świadczeniami opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniodawcy. Świadczeniodawca zainicjował więc postępowanie w sprawie objęcia nieubezpieczonego świadczeniobiorcy świadczeniami opieki zdrowotnej, któremu pomoc medyczna została udzielona w stanie nagłym zagrażającym życiu i zdrowiu. Natomiast zgon świadczeniobiorcy, który nastąpił po wystąpieniu przez zakład opieki medycznej do ośrodka pomocy społecznej celem uruchomienia procedury, o której mowa w art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych nie pozbawia świadczeniodawcy przymiotu strony legitymującej się przecież interesem prawnym opartym na konkretnej normie prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

A. B.