Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2667/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 54 par. 4, 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 par. 4, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia WSA del. Dariusz Kurkiewicz, Protokolant Alina Buwaj, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2177/12 w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 7 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. K. na rzecz Ministra Finansów kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II FSK 2667/13

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

Naczelnik Urzędu Skarbowego L., działając jako organ egzekucyjny, dnia 16 listopada 2005 r., na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 15 listopada 2005 r., dokonał zajęcia zabezpieczającego samochodu osobowego; z podpisanego przez skarżącą protokołu zajęcia wynika, że została ona pouczona o możliwości wniesienia w terminie 14 dni skargi na czynność zabezpieczającą.

Dnia 28 listopada 2011 r. skarżąca wniosła w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.) do Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi skargę na czynność zabezpieczającą, podnosząc, że była tylko współwłaścicielką zajętego samochodu, pozbawiono ją prawa do skargi na czynność niezgodną z prawem, czynności dokonano z naruszeniem art. 160 § 1 u.p.e.a. oraz zajęcie przekształcono na egzekucyjne bez jej udziału.

Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. oddalił skargę na podstawie art. 54 § 4 i art. 166b u.p.e.a. oraz art. 57 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: K.p.a.) z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Minister Finansów postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wskazując, że zarzuty skarżącej nie mogły być merytorycznie rozpatrzone ze względu na uchybienie terminowi do ich wniesienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy organu, a wniosek o jego przywrócenie oddalono; ponadto sfałszowano protokół zajęcia w zakresie pouczenia przez wykreślenie treści pouczenia, o czym wiadomość powzięła dnia 11 stycznia 2010 r., przeglądając akta sprawy. Zarzuciła także naruszenie art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), wskazując, że stwierdzenia zawarte w skardze powinny być potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu.

Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżącą pouczono o przysługującej jej skardze na czynność zajęcia samochodu, co wynika z protokołu zajęcia, zawierającego nieprzekreślone pouczenie i podpis skarżącej. Prawidłowo więc przyjęto, że skarga na czynność zabezpieczającą wniesiona została po upływie 14 dniowego terminu, o jakim stanowi art. 54 § 4 u.p.e.a. i który upłynął dnia 30 listopada 2005 r., co uniemożliwiło jej merytoryczne rozpatrzenie. Nie miało na to wpływu późniejsze wykreślenie prawidłowego pouczenia, choć naruszyło wyrażoną w art. 8 K.p.a. – stosowanym na podstawie art. 18 u.p.e.a. – zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej. Powołanie się w skardze na przepisy O.p. było nieprawidłowe, gdyż nie mają one zastosowania w postępowaniu przed organami nadzoru nad egzekucją administracyjną.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła:

1. naruszenie art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd winien zaskarżone postanowienie uchylić w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., bowiem zaakceptował naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 K.p.a. przez zaakceptowanie okoliczności polegających na braku wyjaśnienia okoliczności i czasu dokonania przez przedstawiciela organu egzekucyjnego wykreślenia pouczenia o możliwości złożenia w ciągu 14 dni skargi na czynność egzekucyjną i wyprowadzenia na tej podstawie istotnych dla sprawy wniosków co do rażącego naruszenia prawa z dalej idącymi skutkami;

- art. 8 K.p.a. poprzez zaakceptowanie stanu faktycznego polegającego na braku pouczenia strony o przysługującym jej prawie złożenia skargi na czynności egzekucyjne, a później wniosku o przywrócenie terminu i wyprowadzenie błędnego wniosku, że brak stosownych pouczeń nie ma znaczenia w niniejszej sprawie;

- art. 9 K.p.a. przez zaakceptowanie braku realizacji przez organ prowadzący postępowanie ustawowego obowiązku informowania strony o jej prawach i obowiązkach, w tym prawie do złożenia skargi na czynności egzekucyjne i wniosku o przywrócenie terminu;

2. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez przyjęcie w uzasadnieniu wyroku, że:

- z żadnego przepisu nie wynika, iż organ miał obowiązek pouczenia strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji, gdy taki obowiązek wynika wprost z art. 8 i art. 9 K.p.a.;

- skarżąca prawidłowo została pouczona o możliwości złożenia skargi na czynności egzekucyjne, a fakt, że o wykreśleniu dowiedziała się 5 lat później, zaświadcza o prawidłowym działaniu organu, podczas kiedy strona 5 lat później dowiedziała się, że 5 lat wcześniej do akt złożono dokument z wykreśleniem pouczenia o możliwości wniesienia skargi, w związku z czym pozbawiono ją niezwykle istotnego prawa do skargi.

W piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2014 r. skarżąca wskazała na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez zaniechanie analizy stanu sprawy w związku z naruszeniem art. 122 i art. 192, art. 121 § 1 i 123 § 1 oraz art. 240 § 1 pkt 1 pkt 4, pkt 5 i § 2 w związku z art. 120 O.p. przez niepodjęcie działań w celu pełnej oceny stanu faktycznego i brak oceny okoliczności udowadniających żądanie strony, przez uznanie, że nie nastąpiło pozbawienie strony udziału w postępowaniu, podczas gdy wykreślone pouczenie o możliwości wniesienia środka odwoławczego od nieskutecznego zabezpieczenia o tym faktycznie stanowiło, a w konsekwencji postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone w sposób niezgodny z prawem i podważający zaufanie do organów oraz przez brak akceptacji oczywistości sfałszowania dokumentu wynikającej z porównania dokumentu wydanego stronie przez kierownika działu egzekucji, w którym wykreślona została możliwość odwołania się od zabezpieczenia i dokumentu znajdującego się w aktach, w którym pouczenia nie wykreślono.

Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie trzeba przypomnieć i podkreślić różnicę pomiędzy sprawą, której przedmiotem jest skarga na czynność zabezpieczającą (do której na mocy art. 166b u.p.e.a. stosuje się odpowiednio przepisy o czynności egzekucyjnej) od sprawy, której przedmiotem jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą/egzekucyjną. W pierwszym przypadku badaniu podlega kwestia, czy skarga wniesiona została w terminie określonym w art. 54 § 4 u.p.e.a., a następnie – czy jest ona merytorycznie uzasadniona. W drugim przypadku – na mocy stosowanego na podstawie art. 18 u.p.e.a. art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. - badaniu podlegają przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia takiej skargi, a zwłaszcza to, czy uchybienie terminowi było zawinione przez stronę (zobowiązanego), czy też nie. Odmienny przedmiot każdej z opisanych spraw wyznacza zakres czynności i ustaleń, które muszą przeprowadzić i podjąć organy administracji publicznej, a w konsekwencji także zakres kognicji sądu administracyjnego, na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) dokonującego kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Odnosząc przedstawione wyżej uwagi do rozpoznawanej sprawy trzeba zauważyć, po pierwsze, że jej przedmiotem jest skarga na czynność zabezpieczającą, a nie przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, ale zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej odnoszą się do zagadnień występujących w sprawie, której przedmiotem jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające/egzekucyjne, a nie zagadnień występujących w sprawie, której przedmiotem jest skarga na czynności zabezpieczające/egzekucyjne. Ta oczywista nieadekwatność zarzutów oraz przytoczonych w ich ramach podstaw kasacyjnych, rzutuje na zasadność skargi kasacyjnej i w rezultacie prowadzi do jej nieskuteczności.

Organy nadzoru nad egzekucja administracyjną, rozstrzygające skargę skarżącej na podjętą w ramach postępowania zabezpieczającego czynność w postaci zajęcia samochodu osobowego, ograniczyły się do stwierdzenia, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminowi określonemu w art. 54 § 4 u.p.e.a., to jest po upływie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności zabezpieczającej Ustalenie to, po pierwsze, uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 54 § 5 u.p.e.a. oraz, po drugie, wykluczało możliwość merytorycznego zbadania podniesionych w niej zarzutów, odnoszących się do niesamodzielnego tytułu własności zajętego pojazdu, niezgodności podjętej czynności z prawem, w tym z art. 160 § 1 u.p.e.a. oraz przekształcenia zajęcia zabezpieczającego na egzekucyjne bez udziału skarżącej. Zwalczanie rozstrzygnięć podjętych przez organy nadzoru w tym postępowaniu winno zmierzać do podważenia zasadniczej przesłanki podjętych rozstrzygnięć, jaką jest wniesienie skargi z uchybieniem 14 dniowemu terminowi do jej wniesienia. Zarzutów idących w tym kierunku skarżąca jednak nie podniosła, koncentrując się na wykazywaniu, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż jego przyczyną były błędy proceduralne popełnione przez organ egzekucyjny, a w szczególności niewłaściwe pouczenie jej o prawie i zasadach wnoszenia skarg na czynności zabezpieczające/egzekucyjne. A zatem skarżąca w postępowaniu, którego przedmiotem była skarga na czynność zabezpieczającą, wadliwie podnosiła zarzuty i powoływała się na okoliczności istotne w innym postępowaniu, którego przedmiotem było przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą; czyniła tak nie tylko w postępowaniu administracyjnym, ale czyni także w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym kasacyjnym.

Z powyższych przyczyn nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a., powiązany z twierdzeniem o niedostrzeżonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszeniu przez organy administracyjne art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. Zarzut ten odnosi się bowiem do wadliwości pouczenia o możliwości wniesienia skargi na kwestionowaną czynność zabezpieczającą, związanej z wykreśleniem w protokole zajęcia tekstu pouczenia. Ta okoliczność miałaby znaczenie w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na tę czynność, gdyż mogłaby świadczyć o braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi do jej wniesienia, ale w rozpoznawanej sprawie, w której istotnym elementem stanu faktycznego jest terminowość wniesienia skargi, a nie przyczyna uchybienia terminowi, jest bez znaczenia.

Nie sposób także uznać zasadności zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez przyjęcie tezy o braku powinności pouczania strony postępowania zabezpieczającego/egzekucyjnego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu lub wręcz o możliwości złożenia skargi. I te okoliczności mogą mieć bowiem znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, przemawiać bowiem mogą za brakiem winy skarżącej w uchybieniu terminowi, w żaden jednak sposób nie mogą zniweczyć ustalenia, że skargę wniesiono z uchybieniem terminowi (i nawet na osiągnięcie takiego rezultatu nie są nakierowane).

Oczywiście nieadekwatne, a przede wszystkim niedopuszczalne, są zarzuty naruszenia art. 122 i art. 192, art. 121 § 1 i 123 § 1 oraz art. 240 § 1 pkt 1 pkt 4, pkt 5 i § 2 w związku z art. 120 O.p. Są one nieadekwatne, gdyż żaden z organów rozstrzygających w sprawie skargi na czynność zabezpieczającą nie stosował i nie mógł stosować przepisów Ordynacji podatkowej, jako że na mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie przepisy Ordynacji podatkowej. Zarzuty te są także niedopuszczalne, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, to jest w granicach przytoczonych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych, a strony po wniesieniu skargi kasacyjnej mogą jedynie przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, natomiast nowych podstaw kasacyjnych przytaczać już nie mogą. Ponieważ w skardze kasacyjnej skarżącej przepisów Ordynacji podatkowej jako podstaw tej skargi nie przytoczono, nie można ich skutecznie przytaczać i rozszerzać podstaw tej skargi we wniesionym później piśmie procesowym.

Z powyższych przyczyn, wobec stwierdzenia, że żaden z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej nie okazał się usprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny skargę te oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.