Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 271/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

ISA/Wa 271/21

UZASADNIENIE

Minister Rozwoju Pracy i Technologii decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], "[...]" działka o pow. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...] lutego 1975 r. nr [...] ustalił odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o pow. [...] w łącznej kwocie [...], jednocześnie w decyzji określono, że kwota [...] z ustalonego odszkodowania została przyznana na rzecz [...], kwota [...] z ustalonego odszkodowania została przyznana na rzecz [...], a kwota [...] z ustalonego odszkodowania została przyznana na rzecz [...].

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] z [...] sierpnia 2010 r. o stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji z dnia [...] lutego 1975 r Urzędu Dzielnicowego [...] decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], odmówił stwierdzenia jej nieważności.

W uzasadnieniu wskazał , że kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), a organ przeprowadzający postępowanie odszkodowawcze prawidłowo ustalił spełnienie przesłanek przyznania odszkodowania zawartych w przedmiotowej ustawie, prawidłowo ustalił również strony prowadzonego postępowania, a także prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania. Organ jednocześnie podkreślił, że wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], bez wcześniejszego przeprowadzenia rozprawy, nie stanowiło rażącego naruszenia przepisów ówcześnie obowiązującej ustawy.

Organ wskazał, że Decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. wydana została w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64), a zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy dokonał oceny zaskarżonej decyzji.

Organ powołał art. 53 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w myśl którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostali użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy (tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r).

Natomiast zgodnie z art. 53 ust. 2 przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowane były odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej przeznaczonej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Organ na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], uregulowana w księdze wieczystej "[...]" została nabyta na mocy aktu notarialnego z dnia [...].12.1941 r. nr [...] rep. [...] sporządzonego przez notariusza [...] przez [...], co wynika również z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] maja 1974 r. nr [...].

Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130).

Organ ustalił, że badana nieruchomość położona jest w [...] przy ul. [...], uregulowana w księdze wieczystej "[...]" w Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. znajduje się na terenie strefy II - sposób zabudowania luźny lub grupowy, 2 kondygnacyjny, 20 % powierzchni zabudowania.

Tym samym spełnia przesłankę określoną w art. 53 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.

Bezsporne jest, że następcy prawni właściciela przeddekretowego, zostali pozbawieni użytkowania nieruchomości położonej przy ul. [...] po wejściu w życie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Organ wskazał, że oznacza to iż nieruchomość położona przy ul. [...] spełniała kryteria niezbędne dla przyznania jej właścicielom odszkodowania w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Następnie organ dokonał oceny legalności kwestionowanej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. w zakresie prawidłowości przyznanego odszkodowania oraz zbadał czy organ prowadząc postępowanie odszkodowawcze nie naruszył w sposób rażący przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Badając kwestionowaną decyzje pod tym kątem organ ustalił, że wysokość odszkodowania została określona w oparciu o przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 8 ust. 8 pkt 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] wskazano, że wartość działki normatywnej ustalono na [...] zaś wartość części ponadnormatywnej działki gruntu obliczono zgodnie z zarządzeniem nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. tj. po [...] za 1m2.

W pierwszej kolejności organ podkreślił cytując obszerne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, że brak przeprowadzenia rozprawy nie mógł wpłynąć na końcowy wynik sprawy, zatem nie można uznać, aby organ odszkodowawczy, który ustalał odszkodowanie w powyższych okolicznościach rażąco naruszył prawo.

Zdaniem organu nie można również uznać, aby ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...], bez wcześniejszego sporządzenia opinii przez biegłych, stanowiło rażące naruszenie przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ wskazał, że w dacie przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] wyceny nieruchomości nie dokonywano na podstawie cen wolnorynkowych, a szacunki opierały się na sztywnych stawkach.

Wysokość odszkodowania za grunt ustalona została w oparciu o obowiązujące przepisy na podstawie działania matematycznego, tym samym zbędne było sporządzanie opinii przez biegłego oraz organizowanie rozprawy.

Organ podniósł, że zgodnie z art. 8 ust. 8 pkt 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania odszkodowanie za grunt w mieście, jeśli wywłaszczeniu podlega całość gruntu, ustala się za obszar równy działce normatywnej przyjętej w danej miejscowości i strefie na wybudowanie domu jednorodzinnego wolno stojącego w wysokości 5-10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w zależności od rodzaju miasta i położenia gruntu, a za pozostały obszar w wysokości najwyżej do pięciokrotnej wysokości stawek ustalonych dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej.

Wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Komitetu Budowy, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] grudnia 1962 roku w sprawie wytycznych w zakresie wyznaczania terenów pod niskie budownictwo mieszkaniowe oraz normatywu zabudowy tych terenów (M.P. nr 86 i poz. 408) powierzchnia działki normatywnej uzależniona była od rodzaju zabudowy oraz stopnia uzbrojenia terenu w kanalizację i wynosiła od 110 m2 do 700 m2. W decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. powierzchnię działki normatywnej ustalono na [...], a zatem mieściła się ona w granicach działek normatywnych określonych w Zarządzeniu, tym samym nie można przyjąć że przyjęcie powierzchni działki normatywnej w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...].02.1975 r. stanowiło rażące naruszenie prawa.

Z kolei koszty budowy domu jednorodzinnego pięcioizbowego określone zostały na podstawie zarządzenia nr 76 Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 22 października 1974 r. w sprawie określenia przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w Warszawie, stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania za niektóre budynki położone na gruntach przejmowanych dla celów inwestycyjnych (Dz. U. Rady Narodowej m.st. Warszawy nr 13, poz. 73).

W § 1 przedmiotowego zarządzenia ustalono przeciętny koszt wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego na terenie [...] na 400.000 zł. A zatem 10 % kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego to kwota 40,000 zł.

Organ podkreślił, że w uzasadnieniu decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. wskazano, że wartość części ponadnormatywnej działki gruntu obliczono zgodnie z zarządzeniem nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. tj. po [...] za 1m2, a więc również w oparciu o obowiązujące ówcześnie przepisy.

W decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. odszkodowanie przyznano za grunt o powierzchni [...]. Odjęcie od przyjętej przez organ całkowitej powierzchni nieruchomości powierzchni działki normatywnej, określonej na [...], daję powierzchnię [...] powierzchnia ta pomnożona przez [...] daje kwotę [...]. Suma obu wskazanych powyżej kwot składa się na wysokość ustalonego odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...].

Organ zwrócił uwagę, że dla stwierdzenia, iż organ odszkodowawczy rażąco naruszył art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości koniecznym jest wykazanie, że przyznane odszkodowanie nie odpowiadało ówczesnym zasadom przyznawania odszkodowania za wywłaszczenie, a organy nadzoru takiej wadliwości nie dostrzegają, również wnioskodawcy nie wskazują aby wysokość odszkodowania była ustalona nieprawidłowo.

Organ również wyjaśnił rozbieżność pomiędzy powierzchnią nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], "[...]" określoną w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość a jej powierzchnią wynikającą z aktu nabycia nieruchomości oraz z zaświadczenia z prowadzonej dla niej księgi wieczystej.

Organ w oparciu o akta administracyjne ustalił, że faktyczna powierzchnia działki wynosiła [...] a nie [...], jak podano w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. To zaś prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej decyzji zawyżono powierzchnię nieruchomości za jaką ustalono odszkodowanie, a w konsekwencji ustalono zawyżone odszkodowanie. To jednak uchybienie organu nie może zostać określone jako rażące naruszenie prawa, a zatem nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności badanej decyzji.

Skargę na decyzję Minister Rozwoju Pracy i Technologii decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie:

1. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, jako organ odwoławczy, całości postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz zastąpienie organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania poprzez sporządzenie w toku postępowania odwoławczego opinii geodezyjnej dotyczącej nieruchomości, co naruszyło prawo strony do rozpatrzenia sprawy przez organy dwóch instancji.

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r., Nr 10, poz. 64 t.j.) dalej również jako "ustawa wywłaszczeniowa" poprzez wydanie decyzji pomimo braku ustalenia na podstawie materiału dowodowego okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy tj. a. braku ustalenia jaką rzeczywistą powierzchnię miała nieruchomość w dacie wydania decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów z dnia [...] lutego 1975 r., bowiem w sporządzonej na zlecenie organu odwoławczego opinii geodezyjnej (geodeta uprawniony [...]) z dnia [...] kwietnia 2020 r. wskazano. Iż zgodnie z Zaświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego z dnia [...] maja 1974 r. oraz kopii aktu kupna-sprzedaży nr [...] rep. [...] z dnia [...] grudnia 1941 r. wynika, iż nieruchomość miała powierzchnię [...], czyli [...], z czego [...] odstąpił bezpłatnie na własność Gminie [...] grunt o powierzchni [...], w związku z czym faktyczna powierzchnia Nieruchomości wynosiła [...], a nie [...], jak wskazano w decyzji odszkodowawczej (geodeta wskazał, iż powierzchnia [...] mogła odnosić się do nieruchomości sąsiedniej), które to wątpliwości - jak wskazał geodeta - mogą być rozstrzygnięte wyłącznie na podstawie badań hipotecznych, które nie zostały przeprowadzone.

b. ustalenie daty pozbawienia użytkowania dawnych właścicieli gruntem Nieruchomości wyłącznie na podstawie zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] lipca 1961 r., pomimo, iż w opinii geodezyjnej (geodeta uprawniony [...]) z dnia [...] kwietnia 2020 r. wskazano, iż prawdopodobnie części nieruchomości znajduje się poza granicami terenu objętego zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] lipca 1961 r. (geodeta wskazał, iż potwierdzenie tych okoliczności wymaga przeprowadzenia badań hipotecznych), tym samym nie ustalono daty pozbawienia użytkowania dawnych właścicieli gruntem w stosunku do całej nieruchomości,

c. ustalenia daty pozbawienia użytkowania dawnych właścicieli gruntem Nieruchomości wyłącznie na podstawie pisma [...] z dnia [...] grudnia 1991 r., które to oświadczenie stanowi wyłącznie oświadczenie wiedzy strony i bez powiązania z innym materiałem dowodowym nie może stanowić wyłącznego dowodu na ustalenie daty pozbawienia użytkowania gruntów.

3. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na uznaniu, iż nie zachodzi rażące naruszenie przepisu art. 22 ustawy wywłaszczeniowej w zw. z art. 53 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej w sytuacji, gdy:

a. ustalenie odszkodowania za nieruchomość nastąpiło z pominięciem sporządzenia obligatoryjnego operatu (elaboratu) szacunkowego przez rzeczoznawcę Prezydium Rady Narodowej [...], zaś wysokość odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] do [...] została ustalona z powołaniem się na art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Oz. U. Nr 17 poz. 70) oraz powyżej 400 m2 na podstawie Zarządzenia Nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r., tj. po [...] za 1 m 2 wywłaszczanej powierzchni nieruchomości, które to zasady nie wyłączały konieczności sporządzenia operatu (elaboratu) szacunkowego przez rzeczoznawcę Prezydium Rady Narodowej [...];

b. decyzja w przedmiocie ustalenia odszkodowania podjęta została bez przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy administracyjnej w której uczestniczyliby biegli wyznaczeni z listy Prezydium Rady Narodowej [...] sporządzający operat szacunkowy dotyczący wyceny gruntu, bądź co najmniej, w przypadku wyznaczenia rozprawy administracyjnej, operaty te zostałyby odczytane.

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy wywłaszczeniowej w. zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1974 r. w sprawie zasad ustalania odszkodowań za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości (Dz. U. Nr 36, poz. 212) poprzez brak zbadania i jednoznacznego ustalenia czy podstawą ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczony grunt nieruchomości o powierzchni działki normatywnej tj [...] ustalony został na podstawie zarządzenia Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r. (Dz. U. Rady Narodowej [...] nr [...], poz. [...]) oraz powyżej 400 m2 na podstawie Zarządzenia Nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r., tj. po [...] za 1 m 2 co w konsekwencji powoduje, iż organ nadzorczy nie ustalił czy zarządzenie Prezydenta [...] z dnia 2[...] 2 października 1974 r. (Dz. U. Rady Narodowej [...] nr [...], poz. [...]) oraz zarządzenie Nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. było aktualne w dacie wydania w zaskarżonej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów z dnia [...] lutego 1975 r.

5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. a) i b) ustawy wywłaszczeniowej oraz art. 8 ust. 13 ustawy wywłaszczeniowej poprzez przyjęcie, iż powierzchnia działki normatywnej na potrzeby przepisów ustawy wywłaszczeniowej ustalona powinna być na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budowy, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] grudnia 1962 r. w sprawie wytycznych w zakresie wyznaczenia terenów pod niskie budownictwo mieszkaniowe oraz normatywu zabudowy terenów (M.P. nr 86 i poz. 408), podczas gdy, zarządzenie Przewodniczącego Komitetu Budowy, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] grudnia 1962 r. stanowi akt wykonawczy wydany na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7 poz. 47) i nie może stanowić postawy do ustalenia powierzchni działki normatywnej na potrzeby przepisów ustawy wywłaszczeniowej, co w myśl art. 8 ust. 13 ustawy wywłaszczeniowej możliwe byłoby wyłącznie na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów.

Wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. uchylenie w całości decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r.

Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Powszechnie prezentowane jest również stanowisko, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Zaskarżoną decyzją Minister Rozwoju Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], "[...]" działka o pow. [...].

Analiza akt sprawy prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu organu II instancji zasługuje na aprobatę. Organ w sposób wszechstronny i prawidłowy rozważył cały materiał dowodowy. Uzasadnienie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w pełni odpowiada wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, w sprawie orzekał właściwy organ.

Sąd w pełni podziela dokonane w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego pełnego przytaczania w tym miejscu uzasadnienia. Prawidłowo organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły kwalifikowane wady uzasadniające wyeliminowanie kontrolowanego orzeczenia z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Poddana ocenie organu w postępowaniu nieważnościowym decyzja Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94).

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji był przepis art. 53 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. przepisy niniejszej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, z 1950 r. Nr 14, poz. 130 i Nr 58, poz. 529, z 1958 r. Nr 17, poz. 70 i z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostaną użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy. w ustępie 2 wskazano zaś, że przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność Państwa na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Przepis ten przewiduje zatem dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie.

Organ ustalił że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organ ustalił również w sposób nie budzący wątpliwości, że badana nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], uregulowana w księdze wieczystej "[...]" w Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. znajduje się na terenie strefy II - sposób zabudowania luźny lub grupowy, 2 kondygnacyjny, 20 % powierzchni zabudowania.

Bezsporne jest, że następcy prawni właściciela przeddekretowego, zostali pozbawieni użytkowania nieruchomości położonej przy ul. [...] po wejściu w życie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Tym samym spełnia przesłankę określoną w art. 53 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.

Organ ustalił, że nieruchomość położona przy ul. [...] spełniała kryteria niezbędne dla przyznania jej właścicielom odszkodowania w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Kwestią sporną jest wysokość przyznanego odszkodowania. Zarzuty skargi koncentrują się wokół kwestii związanych z procedurą dotyczącą przyznanego odszkodowania oraz uchybień z tym związanych.

Zdaniem Sądu przeprowadzona przez organ ocena legalności kwestionowanej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. w zakresie prawidłowości przyznanego odszkodowania oraz pod kątem czy organ prowadząc postępowanie odszkodowawcze nie naruszył w sposób rażący przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie budzi żadnych zastrzeżeń.

W pierwszej kolejności organ zbadał czy brak przeprowadzenia rozprawy mógł wpłynąć na końcowy wynik sprawy.

Należy przypomnieć, że wysokość odszkodowania została określona w oparciu o przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 8 ust. 8 pkt 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wartość działki normatywnej ustalono mając na uwadze pow. [...], zaś wartość części ponadnormatywnej działki gruntu obliczono zgodnie z zarządzeniem nr 8 Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. tj. po [...] za 1 m2.

Jak wskazano zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przepisy ustawy były stosowane odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które na podstawie dekretu przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, zostaną pozbawieni użytkowania wspomnianych nieruchomości po wejściu w życie ustawy.

Sąd podziela stanowisko organu poparte przykładami z orzecznictwa iż odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, co skutkuje tym, że przepis art. 53 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest przepisem konkretnym, ale tylko jeśli chodzi o przesłanki, warunkujące przyznanie odszkodowania. Natomiast w zakresie, w jakim odsyła do stosowania przepisów ogólnych, takiego charakteru nie ma.

Należy również podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem NSA kwestia braku przeprowadzenia rozprawy w ramach postępowania o odszkodowanie nie może być postrzegana w kategoriach rażącego naruszenia prawa. (wyrok NSA z dnia 14 września 2018 r. sygn. akt I OSK 2489/16).

Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku podkreślił, że nie ma podstaw, aby ze względu na ograniczony zakres stosowania ustawy do spraw określonych w art. 53 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z zastrzeżeniem odpowiedniego stosowania części jej przepisów, brak rozprawy przewidzianej w toku procedury wywłaszczeniowej traktować jako rażące naruszenie prawa, skoro wątpliwości budzi w ogóle obowiązek jej przeprowadzenia i zakres odesłania.

Sąd zgadza się z organem, że brak przeprowadzenia rozprawy nie mógł wpłynąć na końcowy wynik sprawy. Mając na uwadze odpowiednie zastosowanie przepisów, nie można uznać, aby organ odszkodowawczy, który ustalał odszkodowanie w powyższych okolicznościach rażąco naruszył prawo.

Nie można również uznać, aby ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], bez wcześniejszego sporządzenia opinii przez biegłych stanowiło rażące naruszenie przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Należy przypomnieć, że w dacie przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] wyceny nieruchomości nie dokonywano na podstawie cen wolnorynkowych, a szacunki opierały się na sztywnych stawkach.

Mając na uwadze, że wysokość odszkodowania za grunt ustalono w oparciu o obowiązujące przepisy na podstawie działania matematycznego, zbędne było sporządzanie opinii przez biegłego oraz organizowanie rozprawy.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 8 ust. 8 pkt 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania odszkodowanie za grunt w mieście, jeśli wywłaszczeniu podlega całość gruntu, ustalano za obszar równy działce normatywnej przyjętej w danej miejscowości i strefie na wybudowanie domu jednorodzinnego wolno stojącego w wysokości 5-10% kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w zależności od rodzaju miasta i położenia gruntu, a za pozostały obszar w wysokości najwyżej do pięciokrotnej wysokości stawek ustalonych dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej.

Organ w uzasadnieniu decyzji szczegółowo wyjaśnił opierając się na obowiązujących wówczas przepisach prawa zasady przyznania odszkodowania za przedmiotowa nieruchomość.

Wyjaśnił iż zgodnie z powołanym Zarządzeniem Przewodniczącego Komitetu Budowy, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] grudnia 1962 roku powierzchnia działki normatywnej uzależniona była od rodzaju zabudowy oraz stopnia uzbrojenia terenu w kanalizację i wynosiła od 110 m2 do 700 m2. W decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. powierzchnię działki normatywnej ustalono na [...], a zatem zgodzić należy się z organem, że mieściła się ona w granicach działek normatywnych określonych w Zarządzeniu, co oznacza, że przyjęcie powierzchni działki normatywnej w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.

Z kolei koszty budowy domu jednorodzinnego pięcioizbowego określone zostały na podstawie zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r. w sprawie określenia przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w [...], stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania za niektóre budynki położone na gruntach przejmowanych dla celów inwestycyjnych. Organ wskazał, że w § 1 przedmiotowego zarządzenia ustalono przeciętny koszt wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego na terenie [...] na 400.000 zł. A zatem 10 % kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego to kwota 40,000 zł.

W uzasadnieniu decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. wskazano, że wartość części ponadnormatywnej działki gruntu obliczono zgodnie z zarządzeniem nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. tj. po [...] za 1m2, a więc również w oparciu o obowiązujące ówcześnie przepisy.

Dokonując matematycznego sprawdzenia wyliczenia wartości odszkodowania w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. organ wziął pod uwagę, że odszkodowanie przyznano za grunt o powierzchni [...]. Odjęcie od przyjętej przez organ całkowitej powierzchni nieruchomości powierzchni działki normatywnej, określonej na [...], daję powierzchnię [...] powierzchnia ta pomnożona przez [...] daje kwotę [...]. Suma obu wskazanych powyżej kwot składa się na wysokość ustalonego odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...].

Organ wykazał również, że w przedmiotowej decyzji zawyżono powierzchnię nieruchomości za jaką ustalono odszkodowanie Organ w oparciu o akta administracyjne ustalił, że faktyczna powierzchnia działki wynosiła [...] a nie [...], jak podano w decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. To jednak uchybienie organu nie może zostać określone jako rażące naruszenie prawa, a zatem nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności badanej decyzji.

Zarzut braku ustalenia jaką rzeczywistą powierzchnię miała nieruchomość w dacie wydania decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów z dnia [...] lutego 1975 r., jest całkowicie bezzasadny. Organ ustalił, za jaką powierzchnię działki położonej w [...] przy ul. [...], "[...]" zostało ustalone odszkodowanie mianowicie za [...]. podczas gdy faktyczna powierzchnia działki wynosiła [...], co oznacza że zostało przyznane zawyżone odszkodowanie.

Jednak jak już wskazano wyżej to uchybienie nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Organ nadzoru prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie zarówno brak rozprawy administracyjnej jak również ustalenie odszkodowania za nieruchomość z pominięciem sporządzenia operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, czemu dał wraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji popartej bogatym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem sądu organ nadzoru prawidłowo dokonał oceny legalności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1975 r. mając na względzie treść decyzji jej uzasadnienie oraz zastosowaną przy jej wydawaniu podstawę prawną. Stosownie do art. 80 k.p.a. organ oprzeć się powinien w tym względzie na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą, kierując się wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ nadzoru obowiązkowi temu sprostał, a swoje stanowisko, jak też przesłanki jakimi się kierował podejmując rozstrzygnięcie przedstawił w sposób spełniający standardy wynikające, z respektowania uregulowanej w art. 11 k.p.a., zasady przekonywania i zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.

Dla przyznania odszkodowania w trybie powyższej ustawy, za nieruchomość objętą działaniem dekretu, konieczne było łączne zaistnienie dwóch przesłanek:

- nieruchomość powinna stanowić albo gospodarstwo rolne, warzywnicze, sadownicze albo jedną działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, albo powinna być zabudowana domem jednorodzinnym oraz

- poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania wymienionym gospodarstwem albo działką pod budowę domu jednorodzinnego po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub po tej dacie dom jednorodzinny przeszedł na własność państwa.

Organ wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, że przesłanki te zostały spełnione.

Odnosząc się do kwestii przyznanego odszkodowania należy przypomnieć w ślad za organem, że przepis art. 53 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest przepisem konkretnym, ale tylko jeśli chodzi o przesłanki, warunkujące przyznanie odszkodowania. Natomiast w zakresie, w jakim odsyła do stosowania przepisów ogólnych, takiego charakteru nie ma. W przepisie tym nie określono bowiem dokładnie, jakie przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości będą w tym przypadku miały zastosowanie oraz w jakim zakresie. Kwestia ta została zatem pozostawiona do rozstrzygnięcia w danej, konkretnej sprawie.

Jeszcze raz należy podkreślić, że wysokość odszkodowania za grunt ustalono w oparciu o obowiązujące przepisy na podstawie działania matematycznego, a zastosowane przepisy i sposób wyliczenia nie budzą wątpliwości.

Reasumując zarzuty skargi są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie .

Skoro w świetle zachowanych dokumentów nie można jednoznacznie stwierdzić, by postępowanie odszkodowawcze przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a ustalona w nim kwota odszkodowania była zgodna z obowiązującymi w tym względzie przepisami, ustalającymi ceny sztywne , to nie można temu rozstrzygnięciu zarzucić naruszenia prawa, tym bardziej naruszenia go w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jeżeli w sprawie brak jest dowodów pozwalających na stwierdzenie, że w postępowaniu odszkodowawczym doszło do rażącego naruszenia prawa, a z zachowanych akt nie wynika, aby badana decyzja obciążana była inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a., to organ nadzoru prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania. To zaś, wobec niestwierdzenia istotnych naruszeń procedury administracyjnej w toku prowadzenia postępowania nadzorczego oznacza, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.