Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1289/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 8
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: § 38,§ 39 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., Nr [...], Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017, poz. 1257 z późn. zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017r., poz. 2137), po rozpatrzeniu odwołania A.P. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) z [...]r. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M., Nr [...], z [...]r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 4 maja 2012 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok:

1. pakiet 1- Zrównoważony sposób gospodarowania w wariancie 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania do powierzchni 11,30 ha gruntów ornych,

2.pakiet 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1 - Międzyplon ozimy do powierzchni 6,94 ha.

Następnie w kolejnych latach złożyła wnioski kontynuacyjne o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013, 2014, 2015 i 2016r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. na podstawie decyzji za poszczególne lata przyznawał stronie płatności w bezspornych wysokościach. Wypłacone środki finansowe za lata 2012-2015 z tytułu programu rolnośrodowiskowego pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a w/w ustawy. Wnioskodawczyni zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. - rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2009), mającym odzwierciedlenie w uchylającym go rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz. 361, z późn. zm. - rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2013) oraz zgodnie z zapisami zawartymi w części IX wniosku (oświadczenia i zobowiązania).

Zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48) i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskową, a w przypadku:

1) o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów objęte obszarem zatwierdzonym;

2) gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zostało podjęte przed dniem 15 marca 201 Ir., zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskową za 2012r.

W dniach 25 października 2016r. i 25 listopada 2016r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni przeprowadzono kontrolę na miejscu, której wyniki zostały uwzględnione w Raporcie z czynności kontrolnych nr [...].

W wyniku przeprowadzonych czynności, organ stwierdził, że strona zmniejszyła powierzchnię gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz nie spełniła wymogu szczególnego dotyczącego prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, a także wymogu, o którym mowa w załączniku Nr 3 część I ust. 1 pkt 1 do przedmiotowego rozporządzenia, tj. przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

W przypadku realizacji pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, rolnik zobowiązuje się m.in. do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na obszarze gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 (§ 5 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013), do prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego (§ 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia 2013), a także do przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich (pkt I załącznika Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013).

W wyniku kontroli na miejscu w gospodarstwie wnioskodawczyni ustalono, że w ciągu trwania 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego strona zmniejszyła o 0,43 ha obszar gruntów rolnych, na którym powinna realizować zobowiązanie, nie zastosowała prawidłowego doboru i zmianowania roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin na działkach rolnych A1 i L1, a także nie prowadziła na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej.

Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., decyzją Nr [...] z [...]r. odmówił stronie przyznania na rok 2016 płatności rolnośrodowiskowej. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie, w dniu [...]r. wydal decyzję Nr [...]o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Decyzja ta była przedmiotem kontroli tut. Sądu, który prawomocnym wyrokiem z 8 listopada 2018 r., sygn. III SA/Gl 539/18 oddalił skargę strony.

Wobec ustaleń dokonanych przez organ w czasie kontroli, w dniu [...] r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez stronę płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2015 z tytułu zmniejszenia powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz nieprzestrzegania wymogu szczególnego określonego dla pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, informując stronę, że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. przysługuje jej prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji ma prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dniu 14 czerwca .2018r. strona skorzystała z przysługującego jej prawa zapoznania się z aktami sprawy.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M.,, decyzją [...]z dnia [...] r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...]zł, w tym: za rok 2012- w kwocie [...] zł, za rok 2013 – w kwocie [...] zł,- za rok 2014- w kwocie [...] zł i za rok 2015- w kwocie [...]zł.

Organ wskazał, że zgodnie z § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.) płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

- nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu,

- zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem

- zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana;

- pierwsza płatność rolnośrodowiskową lub płatność rolnośrodowiskową za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r. - przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1

- nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, organ stwierdził, że z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach wariantu 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania o powierzchni 0,43 ha, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości [...] zł.

Dodatkowo w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 25 października 2016 r. oraz 25 listopada 2016 r., oraz po analizie składanych podczas postępowania odwoławczego przez wnioskodawczynię wyjaśnień stwierdzono uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla wariantu 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania realizowanego w ramach pakietu 1 Zrównoważony sposób gospodarowania o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 oraz w części I pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.), tj.

1. wymogu prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin,

2. wymogu przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w płonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich,

W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: [...] zł przyznanej za rok 2012, kwoty [...] zł przyznanej za rok 2013, kwoty [...] zł przyznanej za rok 2014 oraz kwoty [...] zł przyznanej za 2015 r. Organ stwierdził przy tym, że każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 oraz art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji Nr 907/2014, a tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej z [...] r., ustalającej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, strona wskazała, że zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, gdyż płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy - obowiązkiem ARiMR w M. było sprawdzenie w momencie przyjmowania wniosku prawidłowości jego wypełnienia tj. powierzchni działek ewidencyjnych oraz następstwa roślin. Zarzuciła, że kontrola w ostatnim roku zobowiązania rolnośrodowiskowego spowodowała, że błędy nie mogły być wykryte przez nią wcześniej i tym samym został spełniony drugi warunek rozporządzenia. Skarżąca wskazała również, że została zakwestionowana powierzchnia działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...]. Poinformowała, że na dzień składania wniosku powierzchnia ta była zgodna ze stanem faktycznym upraw oraz powierzchnią PEG, którą otrzymała w karcie informacyjnej wraz z wnioskiem od ARiMR. Zdaniem strony, nie było żadnych przesłanek, aby wpisać inną powierzchnię, gdyż przytoczona w decyzji odmownej powierzchnia PEG dla w/w działek była namierzana przez pracowników ARiMR w późniejszym terminie. Skarżąca nie zgodziła się również ze stwierdzeniem, że Kierownik BP ARiMR w M. nie posiadał informacji o niedotrzymywaniu przez nią zobowiązania rolnośrodowiskowego, ponieważ Biuro Powiatowe corocznie otrzymywało tę informację w postaci złożonego wniosku wypełnionego na podstawie otrzymanych wielkości PEG z podaniem uprawianych roślin w płodozmianie. Ponadto nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że nie prowadziła rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Zdaniem skarżącej, rejestr był prowadzony, co zostało stwierdzone przez kontrolę na miejscu, a wykryte błędy pisarskie zostały skorygowane.

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie oceny wymagało jedynie to, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w § 39 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, w art. 28a ustawy PROW 2007-2013, w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis § 39 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego mówiący o braku obowiązku zwrotu płatności w przypadku zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe Z akt sprawy wynika, że zmniejszenie w 2016r. powierzchni gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wprawdzie nie przekracza 2 ha jednak stanowi powyżej 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem, a ponadto zostało dokonane po dniu 15 marca 2012r.

Zatem w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. prawidłowo wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 z późn. zm.), odstępuje się od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, gdy kwota każdej z tych płatności (w odniesieniu do poszczególnych schematów pomocowych lub środków wsparcia) nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro przeliczonej na złote na podstawie przedostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na ten cel zostają zadeklarowane.

W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r., na kwotę nienależnie pobraną składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: [...] zł za rok 2012, [...]zł za rok 2013, [...] zł za rok 2014 oraz [...]zł za rok 2015. Każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro, wskazanego powyżej. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 oraz z art. 7 ust 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, brak obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Organ stwierdził, że wypłacone wnioskodawczyni w latach 2012-2015 płatności rolnośrodowiskowe nie wynikały z pomyłki organu. W dniach wydawania decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że strona nie dochowa w ostatnim roku zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie:

- utrzymania powierzchni gruntów rolnych, na których to zobowiązanie powinno być realizowane,

- przestrzegania wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin,

- prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej dla nawozów naturalnych.

Organ podkreślił, że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada występujący z nim rolnik. Rolnik ma więc obowiązek podać prawidłową powierzchnię działek wraz z rodzajem upraw zgłoszonych do płatności. W sytuacji natomiast, gdy dane te są nierzetelne to odpowiedzialność za to ponosi wnioskodawca. W przypadku zatem, gdy wypłata płatności w zwiększonej wysokości nastąpiła wskutek zadeklarowania nieprawidłowych danych to nie można uznać, że do wypłaty świadczenia doszło wskutek pomyłki organu. Brak istnienia pierwszej przesłanki określonej w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 i w art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 wyklucza istnienie drugiej przesłanki określonej w tym przepisie.

Z akt sprawy wynika, że płatności rolnośrodowiskowe przekazane wnioskodawczyni za lata 2012-2015, nie zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR i stanowią płatności nienależnie pobrane w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. i art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 809/2014, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tych płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) 809/2014. Dlatego też w decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego z dnia [...]r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., zasadnie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł.

Decyzja Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR została zaskarżona wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego, skarżąca podkreśliła, że nie ma z czego oddać, przestrzegała pakietu rolnośrodowiskowego, a jedynie zrobiła błędy w zapisach rejestru, co skorygowała i przesłała do Agencji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na jej bezzasadność. W piśmie z dnia [...]r. dodatkowo wyjaśnił, że w przypadku braku prowadzenia przez rolnika rejestru działalności rolnośrodowiskowej, wypłacona płatność podlega zwrotowi w całości co znalazło wyraz w wyliczeniu kwot podlegających zwrotowi za poszczególne lata. Ponadto odniósł się do kwestii przedawnienia nienależnie pobranych kwot..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej). Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 O.p.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.).

Sądy administracyjne nie posiadają uprawnień do dokonywania ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego. W następstwie wniesienia skargi Sąd nie posiada kompetencji do rozpatrzenia sprawy na nowo, jest natomiast związany ustaleniami organu administracyjnego, badając jedynie czy zostały one poczynione w sposób prawidłowy, z zachowaniem wszystkich wymogów, przewidzianych przez przepisy prawa procesowego.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów ani prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 2137 ze zm.), ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U z 2017 r. poz.1856 ze zm.; dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L nr 25 poz. 8), oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organ w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 29 ust. 7 wymienionej ustawy do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa:

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu,w którym doręczono upomnienie.

Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Na podstawie § 2. 1. rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia PE i Rady (UE) nr 1307/2013, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny (...);

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych (...) wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20.09.2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005r., str. 1,ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu".

W myśl § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego "podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, wymienione w załączniku nr 2] do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia".

Zgodnie natomiast z § 10 pkt. 2 lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową w ramach wszystkich wariantów - jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin".

Z kolei, przepis § 39 ust. 1 wymienionego rozporządzenia stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W myśl art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe". Zaś ust. 3 tego artykułu stanowi, że "płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami 111 i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie".

Zgodnie z treścią art. 5 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Ponadto, zgodnie z art. 28 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych przy czym pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem. Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Poza sporem jest, że skarżąca w 2012 r. rozpoczęła realizację 5- letniego Programu Rolnośrodowiskowego w pakiecie 1 Rolnictwo zrównoważone i w pakiecie 8 Ochrona gleb i wód. W związku z tym złożyła określone oświadczenia i zobowiązania

Decyzjami wydanymi przez organ, zostały przyznane i przekazane skarżącej płatności rolnośrodowiskowe za lata 2012, 2013, 2014 i 2015.

Z materiału dowodowego wynika również, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z dnia [...] r. w związku z ustaleniami dokonanymi w wyniku kontroli gospodarstwa w miejscu, odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, a po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie w dniu [...] r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 8 listopada 2018 r., sygn. III SA/Gl 539/18, oddalono skargę strony.

Tym samym ustalenia i rozstrzygnięcia zawarte w ww. ostatecznej decyzji dotyczącej odmowy przyznania skarżącej kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej na 2016 r. zasadnie zostały przyjęte przez organy ARiMR jako podstawa wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie. Organ związany został przy tym oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. wyroku WSA w sprawie o sygn. III SA/Gl 539/18. Z wyroku WSA jednoznacznie wynika, że " Już tylko ta jedna okoliczność tj. nieprowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej potwierdza zgodność z prawem wydanego rozstrzygnięcia organu w zakresie nieprzyznania skarżącej wnioskowanych dopłat niezależnie od wyników oceny pozostałych ustaleń organów, które dotyczą zawyżenia obszaru wnioskowanego do dofinansowania czy nieuprawnionej zmiany rodzaju zasiewów, a skutkujących jedynie zmniejszeniem płatności. W sytuacji, gdy nieprzyznanie płatności zostało uznane za trafne, badanie zasadności jej pomniejszenia uznać należy za niecelowe".

W związku z powyższym rozważenia wymaga kwestia czy nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2016 skutkują koniecznością ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w latach poprzednich, tj. w okresie 2012-2015.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że płatność rolnośrodowiskowa jest zobowiązaniem wieloletnim polegającym m.in. na tym, iż w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Beneficjent programu rolnośrodowiskowego zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny.

W cytowanym powyżej przepisie § 39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego użyto sformułowania "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi" i brak jest zastrzeżenia, że zwrot ten dotyczy tylko roku w którym stwierdzono uchybienie.

W przypadku stwierdzenia uchybienia w realizacji zobowiązania w określonym roku to do wypłaty za ten rok albo w ogóle nie dochodzi albo płatność jest zmniejszona. Zatem obowiązek zwrotu może dotyczyć tylko płatności wypłaconych w poprzednich latach. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro realizacja obowiązku rozciąga się na okres pięciu lat to również obowiązek zwrotu powinien dotyczyć wszelkich płatności pobranych w ramach realizacji tego zobowiązania w okresie pięciu lat. Pogląd taki wyraził NSA m.in. w wyrokach z 5 maja 2016 r. w sprawie II GSK 2710/14 i z 21 października 2016r. w sprawie II GSK 2115/16, a Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach.

W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organów wnika, że skarżąca w 2016 r. nie zrealizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego na zadeklarowanej powierzchni, jak również nie stosowała prawidłowego doboru i zmianowania roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin na działkach rolnych A1 i L1, a ponadto nie prowadziła na otrzymanym formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co oznacza, że nie zrealizowała rozpoczętego w 2012 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego na ww. powierzchni przez okres pięciu lat. Okoliczność ta z kolei, skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności rolnośrodowiskowej pobranej od 2012 r. do powierzchni, na której to zobowiązanie nie jest realizowane stosownie do brzmienia przepisu § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Jeżeli chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności za lata 2012-2015 to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono szczegółowe wyliczenie w tym zakresie. Sąd w składzie orzekającym podziela prawidłowość tego wyliczenia. Prawidłowości samego wyliczenia nie kwestionuje również skarżąca.

W ocenie Sądu organy w prawidłowy sposób ustaliły również czy w niniejszej sprawie są możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, który stanowi, że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z dnia 11.08.2005r.,s.1 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem (WE) nr 1290/2005, który stanowi, że organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21.06.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE Ł 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21.06.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.).

Kwoty obliczonej należności za poszczególne lata 2012 - 2015 były wyższe od równowartości [...] ero, a ogółem wyniosły [...]zł.

Nie zaistniały także przesłanki do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zgodnie z ww. przepisami zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Przyznane natomiast w rozpoznawanej sprawie płatności nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności za lata 2012 -2015 , jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, zostały wypłacone na wniosek skarżącej a dopiero podczas kontroli okazało się, że skarżąca przedeklarowała powierzchnię wskazaną we wniosku o 0,43 ha oraz nie sporządzała rejestru działalności rolnośrodowiskowej. W czasie kontroli ustalono, że z zapisów rejestru udostępnionego kontrolującym wynikało, że nie stosowała planowanych zabiegów i nawożenia, a w odręcznie sporządzonym rejestrze dotyczącym tylko 2016 r., który na wezwanie przedłożyła organowi, zmieniła daty i rodzaj zabiegów, które objęte były planem określonym w sporządzonym druku "Rejestr działalności rolnośrodowiskowej" co świadczy o uzupełnianiu rejestru dopiero w związku z przeprowadzoną kontrolą i na użytek prowadzonego postępowania. Ponadto wbrew wezwaniu organu z dnia [...] r. nie przedłożyła rejestru działalności rolnośrodowiskowej od początku programu tj. od 2012 r. do 2016 r. włącznie. Zatem już tylko z tej przyczyny rolnikowi nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku co jednoznacznie i wprost wynika z § 38 ust. 10 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Za zasadne i wyczerpujące Sąd uznał stanowisko organu w kwestii upływu terminu przedawnienia. W przypadku nienależnej płatności, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312,1 z 23.12.1995r. ze. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 2988/95). Nienależną płatnością jest zaś wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika - np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym lub brak realizacji założeń wieloletniego programu.

W rozpoznawanej sprawie, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności regulują art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 65/2011) - dla wniosków złożonych w 2012 roku i w następnych latach. W niniejszej sprawie przepisy rozporządzenia nr 2988/95 są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych (Ordynacji podatkowej) i mają zastosowanie w zakresie terminu przedawnienia do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Na podstawie bowiem art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany.

Według art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przyjmuje się:

- datę złożenia wniosku o przyznanie płatności (w przypadku wniosku zawierającego nieprawidłowe deklaracje),

- lub datę zaprzestania realizacji zobowiązania (w przypadku płatności w ramach PROW),

- lub upływ terminu na wykonanie określonych działań (w przypadku braku realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów).

W przedmiotowej sprawie termin przedawnienia rozpoczął swój bieg od daty zatwierdzenia wyników kontroli administracyjnej stwierdzającej zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez rolnika tj. brak prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, brak zmianowania roślin w plonie głównym. W przedmiotowej sprawie organ nie mógł uznać za datę dopuszczenia się nieprawidłowości datę złożenia wniosku, bowiem w tej dacie skarżąca nie mogła się jeszcze dopuścić jakichkolwiek nieprawidłowości. Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przyjmuje się datę złożenia wniosku tylko w przypadku, gdy wniosek zawierał nieprawidłowe deklaracje. W przedmiotowej sprawie nieprawidłowości nie polegały na złożeniu przez skarżącą błędnych deklaracji. W związku z tym organ przyjął, że czteroletni termin przedawnienia rozpoczął swój bieg w dniu [...] r. Zatem, organ prawidłowo stwierdził, że w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności należności te nie były jeszcze przedawnione.

Obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący 4 łata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika, za którą należy uznać, w sprawie skarżącej, datę ostatecznego zatwierdzenia wyników kontroli administracyjnej sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, tj. [...]r. Zatem upływ ostatecznego terminu na ustalenie w drodze decyzji kwoty nienależnie pobranych nastąpiłby z dniem [...]r. Decyzja określająca wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2015 została doręczona stronie w dniu [...]r., a więc przed upływem terminu przedawnienia.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że organy nie naruszyły prawa materialnego i przepisów prawa procesowego. Prawidłowo ustalono, że płatności w latach 2012-2015 były płatnościami nienależnie pobranymi z tytułu programu rolnośrodowiskowemu. Organy trafnie określiły kwotę nienależnie pobranych płatności oraz rozważyły przesłanki zaniechania jej ustalenia.

Podsumowując, organy dokonały prawidłowej oceny poczynionych ustaleń faktycznych oraz przekonująco i obszernie wyjaśniły podjęte rozstrzygnięcie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do jej rozstrzygnięcia.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie, nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik postępowania, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.