Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 795/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 60, art. 67
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 115 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1241
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 90
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
article: art. 178
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2013r. sprawy ze skargi E. B. na czynność S. C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdu. 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. określa, że zaskarżona czynność nie może być wykonana, 3. zasądza od S.C. na rzecz skarżącego E. B.kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. E. B. (skarżący) złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty za wydanie 16 kart pojazdu w łącznej kwocie 6800zł wraz z odsetkami.

Postanowieniem z dnia [...]r. Starosta Ch. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty opłat wniesionych przez skarżącego z uwagi na przedawnienie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Pismem z dnia [...]r. E. B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie żądając jego uchylenia w całości.

Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło postanowienie organu I instancji w całości.

W uzasadnieniu podało, że zaskarżone postanowienie zapadło na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., który stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym w nim mowa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Kolegium wskazało, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, bowiem instytucja odmowy żądania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium organ winien załatwić sprawę merytorycznie w formie decyzji administracyjnej nie zaś w formie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania.

Decyzją z dnia [...]r. Starosta Ch. odmówił skarżącemu stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat za wydanie kart pojazdu wymienionych we wniosku z dnia [...]r.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie m.in. art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r., Nr 157, poz. 1240 ze zm.), dalej u.f.p. w związku z art. 70 § 1 i art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej O.p., poprzez stwierdzenie, że prawo do złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty wygasło.

Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło zwrotu nadpłaty za karty pojazdu wymienionych we wniosku z dnia [...]r.

W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 marca 2013r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ch. z dnia [...]r.

W opinii Sądu, kwota uiszczona przez skarżącego powyżej 75 zł za kartę pojazdu od wniesionych 16 opłat była kwotą nienależnie uiszczoną. Organ jest zatem zobowiązany zwrócić skarżącemu nienależnie uiszczoną kwotę, stosując formę działań przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a., stosownie do wskazań zawartych w uchwale NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07.

Pismem z dnia [...]r. Starosta Ch. odmówił zwrotu opłaty za karty pojazdu.

W uzasadnieniu podniósł, że wyrok WSA w Bydgoszczy nie może stanowić podstawy do zwrotu opłaty. W ocenie Starosty pobór opłat w przedmiotowej sprawie był uzasadniony, gdyż opłaty pobrane były legalnie i zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.

Pismem z dnia [...]r. strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.

W uzasadnieniu powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 stwierdzający niekonstytucyjność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310), na podstawie którego pobierana była opłata za wydanie jednej karty pojazdu w wysokości 500 zł. W ocenie skarżącego, konsekwencją uznania ww. przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), dalej jako u.p.r.d.

W piśmie z dnia [...]r. Starosta Ch. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, w szczególności zawarte w piśmie z dnia [...]r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu oraz stwierdzenie obowiązku Starosty Ch. do zwrotu skarżącemu części opłat uiszczonych przez niego za wydanie 16 kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d.

Zaskarżonemu aktowi skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a.

- naruszenie prawa materialnego, przez zastosowanie w sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji, w której powołany przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d., jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej zwanego w skrócie TWE),

- naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit pierwszy TWE, który należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku

z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany,

- naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym przepisu art. 10 TWE - proklamującego zasadę lojalności, która obliguje państwo członkowskie do zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z TWE,

a w szczególności związanie państwa polskiego "acquis communautaire" - w tym wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego, wynikającą z orzecznictwa ETS,

- naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż krajowy organ władzy stosując prawo jest zobowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE, przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r.

w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

Uzasadniając skargę strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niekonstytucyjność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r.

w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Podkreśliła, że przepis ten był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania.

Skarżący powołując się na art. 178 Konstytucji RP oraz orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że w sytuacji stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia, sąd administracyjny może odmówić zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawanej sprawy pomimo tego, że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

Strona zarzuciła, że Starosta nie uwzględnił właściwych norm prawa wspólnotowego, do czego był zobligowany. Podniosła, że ww. § 1 ust. 1 rozporządzenia był również niezgodny z art. 90 akapit pierwszy TWE. Wyjaśniła, że postanowienia TWE są stosowane bezpośrednio i z zachowaniem nadrzędności nad prawem krajowym, co wynika z art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu Akcesyjnego. Podała, że art. 90 TWE stanowi, że żadne Państwo Członkowskie nie może nakładać bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju, wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Strona wskazała, że

w wyroku C-134/07 ETS stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

W świetle powyższego, w ocenie strony skarżącej, Starosta Ch. odmawiając zwrotu nienależnie pobranych opłat za wydanie kart pojazdów naruszył przepisy materialne krajowe i wspólnotowe, natomiast Sąd jest uprawniony do odmowy zastosowania spornego przepisu.

Zdaniem skarżącego, konsekwencją uznania ww. przepisu za niekonstytucyjny

w dacie jego stosowania przez organ jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 u.p.r.d.

Skarżący powołując się na treść uzasadnienia wyroku NSA o sygn. akt I OSK 590/09 wniósł, aby w przypadku uwzględnienia przedmiotowej skargi, Sąd stwierdził

w sentencji wyroku uznanie obowiązku zwrotu przez organ administracji nadpłaconej kwoty, bowiem tylko takie rozstrzygnięcie realnie zagwarantuje wykonanie ewentualnego wyroku. Podniósł, że w przypadku nie uiszczenia przez Starostę Ch. żądanej kwoty będzie miał możliwość wniesienia skargi o nałożenie grzywny na organ administracji oraz ubiegania się o odszkodowanie wskutek niewykonania orzeczenia sądowego zgodnie z art. 154 p.p.s.a.

Strona zauważyła, że w przedmiotowej sprawie tut. Sąd w dniu 13 marca 2013r. sygn. akt I SA/Bd 77/13 wydał wyrok, w którym wskazał, iż kwota uiszczona powyżej 75 zł za kartę pojazdu od wniesionych 16 opłat była kwotą nienależnie uiszczoną. Nadto Sąd wyjaśnił, że organ zobowiązany jest zastosować formę działań przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Skarżący podkreślił, że w pełni zgadza się twierdzeniem zawartym w glosie

Z. Kmieciaka do uchwały NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/2007 (OSP nr 5

z 2008r., str. 348), iż zabieganie o ochronę w postępowaniu przed dwoma różnymi sądami (najpierw przed administracyjnym, a później powszechnym) nie zaspokaja ogólnie pojmowanego poczucia sprawiedliwości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje, między innymi, orzekanie

w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej zwanej w skrócie "p.p.s.a."

Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonego aktu zauważyć należy, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt

I OPS 3/07 uznano, iż skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu, stanowi sprawę administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności. Na tego rodzaju akt lub czynność przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W omawianej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że opłata za wydanie karty pojazdu nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej głównym celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu. Skoro uiszczona opłata nie stanowiła realizacji obowiązku o charakterze podatkowym, do załatwienia sprawy

o zwrot opłaty nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku. Nie ma również podstaw do przyjęcia, że taką sprawę organ może załatwić

w drodze decyzji administracyjnej, stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ ustawa Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów Kodeksu nie można wyprowadzić zasady, iż każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego

z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do meritum skargi, należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/2004. Trybunał przesądził w nim, że określenie w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, opłaty za wydanie karty pojazdu, której wysokość nie pozostaje w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Uznanie takiego rozwiązania oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Zdaniem Trybunału, niezgodność rozporządzenia z ustawą polegała na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Tym samym kwestionowany przepis jest niezgodny też z art. 92 ust. 1 Konstytucji i z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Jednocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej

§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. do dnia 1 maja 2006 r.

W tym miejscu należy podać, że zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie

w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08; uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi

i ustawami.

W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją

i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08).

W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Rozwiązanie prawne, w stosunku do którego obalono domniemanie konstytucyjności nie może być elementem systemu prawnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku prymatu konstytucyjnej zasady niezawisłości sędziowskiej nad zasadą ochrony interesu finansowego organu rejestrującego, pobierającego opłatę za dokonaną czynność wydania karty pojazdu (por. wyrok WSA z dnia 11 grudnia 2007 r., I SA/Bd 239/07; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., I OSK 418/08). W rezultacie objęta kontrolą sądową czynność Starosty Ch. z [...]r. dokonana została bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę odmawia.

Należy zauważyć, że Minister Transportu i Budownictwa dnia 28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w którym określono wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł, uznanej za adekwatną do wskazanych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kosztów druku

i dystrybucji tych kart.

Ponadto rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na uwadze sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowi, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich, podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji

w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r.

w sprawie C-134/07, wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".

Należy podkreślić, że orzeczenia wstępne ETS, w których interpretowane są przepisy prawa wspólnotowego, są co do zasady skuteczne ex tunc. Efektem przyjęcia takiej zasady jest to, że orzeczenie wstępne znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą wydania orzeczenia wstępnego. W konsekwencji przepis prawa wspólnotowego, którego wykładnia była przedmiotem odpowiedzi ETS na pytanie sądu krajowego, winien być interpretowany zgodnie z orzeczeniem Trybunału, począwszy od daty jego wejścia

w życie, a nie od daty wydania wyroku przez ETS. Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, że orzeczenie wstępne znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą wydania orzeczenia wstępnego

(D. Miąsik, Temporalne skutki wyroków Trybunału Sprawiedliwości (w:) M. Domańska,

K. Gonera, M. Miąsik, A. Płachta, W. Postulski, N. Półtorak, K. Witz, A. Wróbel, Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Zakamycze 2005, Lex Omega on-line).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był także i z tego względu w pełni uprawniony do odmowy zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Zdaniem Sądu, kwestie zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Tym samym, obowiązujące od dnia 01 stycznia 2010 r. przepisy ustawy o finansach publicznych, a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. W tym zakresie wskazać należy, że w art. 115 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę o finansach publicznych zawarto normę intertemporalną, wedle której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta z całą pewnością nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać

z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiwsa 2006 r. nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA

z 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998 r. z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą demokratycznego państwa prawa.

W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że gdyby do zwrotu należności pobranej – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. Ustawy

o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III O.p., – co istotne – skutkowałoby to koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które – jak wskazano już wyżej – nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia; jednocześnie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżących.

Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych. Przyjęcie tego stanowiska powoduje jednocześnie, że dla zwrotu przedmiotowej opłaty nie mają zastosowania terminy przedawnienia wynikające z tej ustawy.

Sąd nie podziela dotychczasowego poglądu i przyjmuje jako własny pogląd zaprezentowany w szeregu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2196/12, I OSK 2198/12, I OSK 2192/12,

I OSK 2199/12, I OSK 2200/12, I OSK 2191/12, I OSK 2203/12, I OSK 2195/12, I OSK 2201/12, I OSK 2202/12, I OSK 2197/12, I OSK 2194/12, I OSK 1053/12 oraz z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2091/12, I OSK 2092/12, I OSK 2095/12, I OSK 78/12, I OSK 2113/12, I OSK 2114/12, I OSK 2115/12, I OSK 2182/12, I OSK 2183/12, I OSK 2184/12, I OSK 2116/12, I OSK 2117/12, I OSK 2118/12, I OSK 2185/12, I OSK 2186/12, I OSK 2187/12, I OSK 2119/12). Pogląd zaprezentowany przez NSA jest bowiem dalej idącym, korzystniejszym dla skarżących niż dotychczasowy, choć według każdego z nich odmowa zwrotu opłaty w wysokości 425 zł w przedmiotowej sprawie

z powodu upływu terminu przedawnienia jest błędna. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że ocena NSA wyrażona w uchwale 7 sędziów z dnia 04 lutego 2008r., sygn. akt I OPS 3/07 jest wiążąca w niniejszej sprawie, pomimo zmiany stanu prawnego spowodowanego wejściem w życie z dniem 01 stycznia 2010r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych.

Jednocześnie powyższe twierdzenia są zgodne z art. 153 p.p.s.a., gdyż WSA wyrokiem z 13 marca 2013r., wskazał, że sprawę należało załatwić nie w drodze decyzji a czynności o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

WSA uznaje uprawnienie E. B. do otrzymania zwrotu opłaty za przedmiotowe 16 kart pojazdów w kwocie 6800zł , gdyż ani ilość, ani kwota nadpłaty nie została przez Starostę zakwestionowana. Jednocześnie, ze względu na wątpliwości jakie wyraził Starosta, co do swych obowiązków, WSA wskazuje, że wykonanie wyroku jest zabezpieczone przez art. 154 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 146 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Na podstawie art. 152 ustawy orzekł, że czynność ta nie może być wykonana w całości.

L. Kleczkowski M. Łent I. Najda-Ossowska