Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 649/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2018 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania K. B., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 maja 2018 r. nr [...] o nałożeniu na stronę kary w wysokości 5 000 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2017r., poz. 2200 ze zm.), lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do tej ustawy, art. 32, art. 33, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz.U. UE L 2014 60.1 ze zm.).

Karę nałożono w oparciu o ustalenia zawarte w protokole z kontroli (nr[...]) przeprowadzonej w dniu 3 kwietnia 2018 r. w punkcie kontrolnym przy ul. [...] w S. w stosunku do zatrzymanego do kontroli samochodu ciężarowego MAN (nr rej.[...]) wraz z przyczepą (nr rej.[...]). Zespół pojazdów kierowany był przez M. L., który wykonywał przejazd po rozładunku z Niemiec do Bydgoszczy w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy. Do kontroli drogowej kierowca okazał wszystkie wymagane dokumenty, w tym wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy udzielonej K. B.. W wyniku analizy okazanych przez kierowcę dokumentów, jak również danych zawartych w karcie kierowcy oraz danych pobranych z urządzenia rejestrującego stwierdzono, że M. L. nie rejestrował na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi w dniu 29 marca 2018 r. Analiza zapisów zawartych w pamięci urządzenia rejestrującego wykazała, że w okresie od godz. 20:25 do godziny 21:08 w ww. dniu pojazd był prowadzony bez użycia karty kierowcy. W toku czynności kontrolnych przesłuchany w charakterze świadka kierowca potwierdził, że jechał w ww. okresie bez włożonej do tachografu karty kierowcy. Świadek wyjaśnił, że nie użył karty ponieważ to był tylko podjazd pod rampę oraz odjazd z rampy. Ponadto nie mógł tego zrobić z kartą, ponieważ skończył się już czas jazdy dziennej. Wskazał, że pracuje w firmie od 4,5 roku i chociaż są prowadzone szkolenia, jak na razie na żadnym z nich nie był. Słyszał natomiast od innych kierowców, że podjazd pod rampę można zrobić bez włożonej karty i nikt nigdy mu nie powiedział, że to jest źle. Wcześniej również podjeżdżał i odjeżdżał od rampy bez karty.

Na tej podstawie organy zgodnie uznały, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że transport drogowy był wykonywany z naruszeniem przepisów prawa polegającym na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. a ustawy o transporcie drogowym obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21) i rozporządzenia WE nr 561/2006. W rozpatrywanej sprawie kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treść art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z załącznikiem nr 3 do ustawy określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. W tym zakresie organ nie miał możliwości miarkowania kar pieniężnych. Ponadto, organ wskazał, że zastosowania nie znalazł również art. 189e oraz art. 189f, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1.

Odnośnie do naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy) organ odwoławczy przytoczył treść art. 34 rozporządzenia 165/2014. Po analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie organ stwierdził, że kierowca M. L. w dniu 29 marca 2018 r. w okresie od godz. 20:25 do godziny 21:08 prowadził pojazd bez użycia karty kierowcy.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że nie są one zasadne. Organ I instancji prawidło ocenił naruszenia kierowcy prowadzącego pojazd we wskazanym dniu. Podkreślił, że wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych kierowców polega nie tylko na prowadzonych szkoleniach, czy odbieraniu od kierowców oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzeganiu przepisów, lecz przede wszystkim także na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło.

Organ wskazał na treść art. 13 lit. o rozporządzenia 561/2006, który stanowi, że o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie do następujących przewozów wykonywanych pojazdami używanymi wyłącznie na drogach wewnątrz obiektów, takich jak porty, obszary międzyportowe oraz terminale kolejowe. W przedmiotowej sprawie pojazd zatrzymany do kontroli w momencie stwierdzenia naruszenia nie był pojazdem używanym wyłącznie na drogach wewnętrznych obiektów takich jak porty. Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że przed załadunkiem kierowca prowadził pojazd po drogach publicznych w czasie od 17:18 do 19:12 pokonując odległość 120,4 km, po czym wyjął kartę z cyfrowego urządzenia rejestrującego.

Odpowiedzialność, która za tego rodzaju zachowanie kierowcy ponosi przedsiębiorca, ma tym samym charakter odpowiedzialności niezależnej od winy, w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności związku przyczynowego miedzy zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest ponadto nadzór nad odpowiednimi zachowaniami zatrudnianych pracowników. W czasie gdy kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy nad czynnościami kierowcy. Jednakże wskazanej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy, bowiem ma on obowiązek przeszkolenia kierowcy i organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w takiej sytuacji, którą należy uznać za typową godziłoby w specyfikę danego obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem ww. ustawy.

Organ odwoławczy wskazał końcowo, że nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów egzoneracyjnych tj. art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym, ponieważ okoliczności uzasadniające zastosowanie ww. przepisów powinien wykazać sam przedsiębiorca, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.

K. B. zaskarżył opisaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 lipca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W złożonej skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że mając na uwadze treść art. 4 pkt a rozporządzenia 561/2006 z dnia 15 marca 2006 oraz treść przesłuchania kierowcy, podjazdu i odjazdu spod rampy nie można zakwalifikować jako przewodu drogowego w rozumieniu ww. artykułu. Skarżący przyznał, że pojazd był prowadzony bez użycia kart. Jednak kierowca miał w tym czasie wciśniętą w tachografie funkcję OUT wykonując podjazd pod rampę i odjazd spod rampy na terenie firmy CANPack, czyli na terenie zamkniętym. Funkcja OUT działa zarówno z umieszczoną karta kierowcy w tachografie, jak i z wyjętą kartą. W związku z tym kierowca przerwał swój odpoczynek naruszając tym samym przepisy art. 8 rozporządzenia 561/2006, nie zaś przepisy art. 32 oraz 34 rozporządzenia 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. W związku z powyższym w ocenie skarżącego organ odwoławczy naruszył art. 7 oraz art. 77 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że kierowca sam podjął decyzję aby przerywać odpoczynek dzienny i w ten sposób świadomie przyczynił się do naruszenia czasu pracy za co, jak wynika z protokołu kontroli, został ukarany mandatem karnym. Przewoźnik zaś nie miał wpływu na zaistniałe naruszenie i w żaden sposób nie przyczynił się do popełnienia naruszenia przez kierowcę.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.’) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.

Okoliczności faktyczne sprawy obejmowały dokonanie w dniu 3 kwietnia 2018 r. w punkcie kontrolnym przy ul. [...] w S. kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z pojazdu silnikowego marki MAN (nr rej.[...] ) wraz z przyczepą marki TRAMP-TRAIL (nr rej.[...]), stwierdzonej protokołem kontroli nr [...]. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od kierowcy M. L. oraz okazanymi dokumentami transport drogowy rzeczy z Niemiec do Polski (Bydgoszcz) był wykonywany na rzecz K. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "B." K. B. z siedzibą w K..

W toku kontroli na podstawie danych pobranych z urządzenia rejestrującego ustalono, że kierowca prowadzący pojazd w dniu 29 marca 2018r. w okresie od godz. 20:25 do godziny 21:08 nie rejestrował na karcie kierowcy swojej aktywności (okoliczność bezsporna).

Z przepisów art. 92a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym( tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.) - dalej jako "ustawa", stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych.

W myśl art. 4 pkt 22 ustawy obowiązki lub warunki przewozu drogowego wynikają z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz wymienionych tam wspólnotowych aktów prawnych, nadto przepisów ustaw i wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Wśród wspólnotowych aktów prawnych wymieniono rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz.U. UE L 2014 60.1 ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 165/2014", którego przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy ( art. 92a ust. 6 ustawy). Naruszenia jakie miały miejsce w niniejszej sprawie organy prawidłowo zakwalifikowały jako nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, co zgodnie z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 5 000,00 zł.

Sąd podziela stanowisko organów, że w rozpatrywanej sprawie zachodził obowiązek rejestracji aktywności kierowcy. Artykuł 4 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego stanowi, że "przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

Uwzględniając powyższe za bezpodstawny należy uznać zarzut, że w dniu 29 marca 2018r. w okresie od godz. 20:25 do godziny 21:08 przewóz był wykonywany na terenie zamkniętym i podjazdu oraz odjazdu spod rampy nie można zakwalifikować jako przewozu drogowego. Zgodnie z art. 13 lit. o rozporządzenia nr 561/2006, Państwa Członkowskie mają możliwość wprowadzenia wyjątków od przepisów art. 5-9 rozporządzenia do przewozów wykonywanych pojazdami używanymi wyłącznie na drogach wewnątrz obiektów, takich jak porty, obszary międzyportowe oraz terminale kolejowe. Zwolnienie to odnosi się zatem do przewozów wykonywanych na terenie tych obiektów i pod warunkiem, że są one realizowane pojazdami używanymi tylko na ich drogach wewnętrznych. Na żadnym etapie postępowania skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających dokonanie błędnych ustaleń przez organ kontrolny w powyższym zakresie. Nie został przedstawiony dowód potwierdzający, fakt wykorzystania pojazdu w danym dniu wyłącznie na drogach wewnętrznych. Z protokołu kontroli, dokumentów przedłożonych w jej trakcie i wyjaśnień złożonych przez kierowcę wynika natomiast, że w dniu 29 marca 2018r. ww. zespół pojazdów poruszał się po drogach publicznych, kierowca miał zatem obowiązek rejestracji na karcie swych aktywności także podczas załadunku pojazdu na terenie firmy CanPack. Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Nie można tym samym podzielić stanowiska skarżącego, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 34 i 32 ustawy, który nakłada na przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowców obowiązek zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy. Sąd nie wypowiada się przy tym odnośnie podnoszonej w skardze kwestii ewentualnego naruszenia art. 8 rozporządzenia nr 561/2006, nie stanowi to bowiem przedmiotu niniejszego postępowania.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., zebrano bowiem wystarczający materiał dowodowy potwierdzający zaistnienie stwierdzonych nieprawidłowości. Organy orzekające w sprawie ustaliły stan faktyczny sprawy w oparciu o dane cyfrowe pobrane z karty kierowcy oraz z tachografu zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. Dodatkowo kierowca przesłuchany w trakcie kontroli potwierdził fakt popełnienia naruszenia.

Zdaniem sądu trafnie organy przyjęły, że w sprawie nie występowały przesłanki ezgoneracyjne, o których mowa w art. 92c ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć ( pkt 1), lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ ( pkt 2 ), lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat ( pkt 3).

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do zastosowania art. 92c ustawy. Regulacja prawna wyrażona w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, bo ten przepis ma znaczenie w sprawie, odnosi się do sytuacji, w których doświadczony

i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Wskazać należy również na treść art. 10 ust. 3 rozporządzenia 561/2006, który stanowi, że przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa.

Wymienione przepisy wyraźnie statuują odpowiedzialność obiektywną przedsiębiorstwa transportowego. Nie wystarczy zatem wykazanie braku winy przedsiębiorstwa, lecz wymagane jest pozytywnie udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa przy czym okoliczności objęte hipotezą przepisów art. 92c ustawy powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go od odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu. Na przedsiębiorcę nałożony został więc obowiązek wyboru właściwych rozwiązań organizacyjnych dotyczących dyscyplinowania osób wykonujących na jego rzecz usługi kierowania pojazdem; przedsiębiorcę obciążają kwestie właściwego doboru osób współpracujących, właściwego systemu motywacyjnego czy szkoleniowego. Skarżącego nie może tym samym zwolnić z odpowiedzialności brak bezpośredniego wpływu na kierowcę w trakcie wykonywania przewozu. Wykonywanie przewozu przez kierowcę najczęściej odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co nie może oznaczać zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca. W orzecznictwie wskazuje się, że nie można uznać za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność podmiotu wykonującego transport drogowy brak możliwości kontroli kierowcy w czasie, gdy wykonuje transport drogowy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 118/10, publ. LEX nr 55952790).

W konsekwencji Sąd, nie stwierdzając naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a..