Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 550/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1  pkt 6  i  pkt 10
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Protokolant: referent Edyta Forysiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi M.Z. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych: oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.Z. (dalej: strona, podatnik, wnioskodawca, skarżący) jest interpretacja indywidualna z dnia [...] nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego z upoważnienia Ministra Finansów (dalej: Minister Finansów, organ podatkowy) w przedmiocie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.) w zakresie skutków podatkowych uczestnictwa w planie motywacyjnym.

We wniosku o wydanie interpretacji (uzupełnionym pismem z dnia 24 lutego 2016r.) strona wskazała, że podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Strona jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w A (dalej: A PL) – spółce należącej do międzynarodowej grupy kapitałowej (dalej: Grupa) będącej producentem komponentów i systemów zaawansowanych technologii do układów napędowych w pojazdach. Grupa, w celu stworzenia dodatkowego systemu motywowania kluczowych pracowników oraz poprawy efektywności funkcjonowania jako całości, wdrożyła plan motywacyjny (dalej: Plan) oparty na instrumentach pochodnych związanych z akcjami emitowanymi przez amerykańską spółkę B (dalej: B US). Planem został objęty także Wnioskodawca.

Plan zarządzany jest na poziomie B US przez powołany do tego komitet. Do jego kompetencji należy m.in. selekcja pracowników, którym zostanie zaproponowany udział w Planie oraz forma przyznanej gratyfikacji danemu pracownikowi. Wybranym pracownikom, w tym także Wnioskodawcy, zostały nieodpłatnie przyznane tzw. zastrzeżone jednostki akcyjne (dalej: RSU). Przyznanie RSU odbywa się poprzez akceptację przez Pracowników online liczby RSU i ogólnych warunków Planu. Otrzymanie RSU nie stanowi elementu wynagrodzenia Pracowników określonego w umowie o pracę z A PL, regulaminie pracy, czy też regulaminie płac strony. Pracownicy nie są związani z B US stosunkiem pracy ani żadnym innym stosunkiem prawnym. Każda jednostka RSU uprawnia Pracownika do otrzymania jednej akcji spółki B US o wartości nominalnej 1 centa (USD) pod warunkiem, że uczestnik Planu pozostanie pracownikiem Grupy przez określony okres (dalej: Vesting period). Akcje, które mają otrzymać Pracownicy po upływie Vesting period zapisywane są na rachunku maklerskim prowadzonym przez amerykański bank nieposiadający oddziału w Polsce (brak fizycznego wydania akcji podczas Vesting period). Ale od momentu otrzymania RSU stronie przysługuje prawo głosu w odniesieniu do akcji reprezentowanych przez RSU oraz uprawnienie do otrzymania tzw. ekwiwalentu dywidendy (który jest automatycznie reinwestowany w nowe RSU). Ekwiwalent dywidendy, do którego otrzymania uprawnieni są Pracownicy to równowartość świadczenia jakie Pracownicy otrzymaliby, gdyby byli pełnoprawnymi właścicielami akcji. Dopiero po upływie Vesting Period Pracownicy mogą stać się uprawnieni do faktycznego otrzymania dywidendy wypłacanej przez B US w formie pieniężnej. Podczas trwania Vesting period Pracownicy nie mają prawa do rozporządzania akcjami. Ograniczenia te są uchylane w odniesieniu do 50% akcji po upływie 2 lat, a w odniesieniu do pozostałych 50% po upływie 3 lat od dnia otrzymania RSU.

Wyjaśniła strona, że koszty Planu są ponoszone przez B US i nie są refakturowane na A PL. Wskazała nadto strona, że przyznane zastrzeżone jednostki akcyjne (RSU) stanowią pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, tj. są to inne instrumenty finansowe, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy. Zastrzeżone jednostki akcyjne (RSU) nie są zbywalne.

W związku z powyższym opisem stanu faktycznego strona zadała pytania:

1. Czy prawidłowe jest stanowisko, że przychód podlegający opodatkowaniu z tytułu uczestnictwa w Planie (z wyłączeniem ewentualnej otrzymanej przez Wnioskodawcę dywidendy wypłacanej przez B US w formie pieniężnej) powstaje dopiero w momencie, gdy strona dokona zbycia akcji otrzymanych w następstwie realizacji RSU, a nie na żadnym wcześniejszym etapie Planu?

2. Czy prawidłowe jest stanowisko, że ww. przychód powinien zostać zaklasyfikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r. (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.) podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.?

Zdaniem strony przychód podlegający opodatkowaniu z tytułu uczestnictwa w Planie (z wyłączeniem ewentualnej otrzymanej przez stronę dywidendy wypłacanej w formie pieniężnej) powstaje dopiero w momencie, gdy strona dokona zbycia akcji otrzymanych w następstwie realizacji RSU, a nie na żadnym wcześniejszym etapie Planu. Przychód ze zbycia akcji objętych w ramach Planu będzie stanowił przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. podlegający opodatkowaniu zgodnie z 30b ust. 1 u.p.d.o.f.

Powołała strona art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. i wskazała, że przychód podatkowy wiąże się z otrzymaniem lub postawieniem do dyspozycji podatnika przysporzenia, które stanowi definitywny przyrost jego majątku, a ani otrzymanie RSU, ani otrzymanie ekwiwalentu dywidendy nie wiąże się z trwałym przysporzeniem po stronie Wnioskodawcy, a oznacza jedynie potencjalną możliwość uzyskania takiego przysporzenia w przyszłości. Wnioskodawca otrzymując RSU nie uzyskuje bowiem trwałego i bezzwrotnego przysporzenia, które miałoby charakter definitywny i powiększałoby jego majątek. W konsekwencji, ponieważ otrzymanie RSU oznacza jedynie potencjalne (a nie trwałe) przysporzenie po stronie Wnioskodawcy, to Wnioskodawca nie uzyskuje na tym etapie jakiegokolwiek przychodu. Tym samym, jest to zdarzenie neutralne podatkowo na gruncie ustawy o PIT. Podobnie otrzymanie przez Wnioskodawcę ekwiwalentu dywidendy, automatycznie reinwestowanego w nowe RSU, także nie rodzi po jego stronie żadnych konsekwencji podatkowych. Ekwiwalent dywidendy nie powoduje bowiem trwałego przysporzenia majątkowego i w konsekwencji pozostaje zdarzeniem neutralnym podatkowo.

Dalej wyjaśniła strona, że otrzymane RSU stanowią pochodne instrumenty finansowe, o których mowa w art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. Omówiła strona art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 94, dalej: uoif) oraz § 3 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 149, poz. 1674 ze zm.) i wskazała, że RSU charakteryzują się następującymi cechami: wartość RSU jest kalkulowana w oparciu o instrument bazowy, tj. wartość akcji B US; przyszła wartość RSU nie jest znana i zależy również od czynników niezależnych od Wnioskodawcy i Grupy (warunki rynkowe); oraz realizacja praw wynikających z RSU następuje w przyszłości, na podstawie umowy zawieranej przez B US z Wnioskodawcą.

Zdaniem strony pierwszym etapem Planu, w którym można w ogóle rozważać kwestię powstania przychodu podatkowego jest moment realizacji RSU. W związku z faktem, że RSU stanowią instrument pochodny, ich realizacja mogłaby skutkować przychodem z kapitałów pieniężnych z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., ale według strony rozpoznanie przychodu podlegającego opodatkowaniu na tym etapie Planu doprowadziłoby efektywnie do ekonomicznego podwójnego opodatkowania tego samego dochodu na zbyciu akcji objętych w wyniku realizacji RSU. Przywołała strona regulacje dotyczące ustalania podstawy opodatkowania przy zbyciu akcji - art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Wskazała, że skutki tej regulacji znajdują odzwierciedlenie w przypadku ustalania dochodu podlegającego opodatkowaniu w przypadku zbycia przez podatnika uzyskiwanych akcji. Przepis ten dotyczy zarówno objęcia jak i nabycia akcji. W obu tych przypadkach wydatki poczynione na objęcie lub nabycie akcji mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów dopiero przy ustalaniu dochodu w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. Stanowi to zdaniem strony argument, że również w przypadku nabywania akcji na preferencyjnych warunkach (w tym bezpłatnie), podlegający opodatkowaniu "rzeczywisty dochód" krystalizuje się dopiero w momencie zbywania akcji. Natomiast okoliczność, że akcje zostały nabyte bądź objęte nieodpłatnie lub po cenach preferencyjnych znajdzie odzwierciedlenie przy ustalaniu wysokości dochodu w przypadku odpłatnego zbycia tych akcji. Sprzedaż akcji nabytych lub objętych po cenie niższej od ceny rynkowej (a w przypadku Planu nieodpłatnie) oznacza niższy koszt uzyskania przychodów, a więc w konsekwencji zwiększenie podstawy opodatkowania i wyższy podatek dochodowy od dochodu ze zbycia akcji.

Zauważyła strona, że w przypadku Planu nabycie akcji w wyniku realizacji RSU następuje nieodpłatnie, a zatem strona nie ma możliwości rozpoznania kosztów uzyskania przychodów, które obniżyłyby dochód uzyskany w wyniku zbycia akcji. Co więcej, nie miałaby ona możliwości uwzględnienia w dochodzie ze zbycia akcji objętych w wyniku realizacji RSU ewentualnego dochodu opodatkowanego na etapie realizacji RSU. Oznaczałoby to ekonomiczne podwójne opodatkowanie tego samego dochodu. W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawcy, potencjalna "korzyść", która uzyskuje w postaci nabycia akcji na zasadach wynikających z Planu powinna być opodatkowana dopiero w momencie realizacji dochodu, czyli przy sprzedaży nabytych akcji. Na poparcie swojego stanowiska strona powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych.

Zdaniem strony przyjęcie odmiennego stanowiska skutkującego efektywnie powstaniem podwójnego opodatkowania tego samego dochodu z tego samego źródła (jako przychodu z kapitałów pieniężnych) prowadziłoby także do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.

Dalej strona wyjaśniła, że wraz z realizacja RSU nie można również mówić o powstaniu odrębnych kategorii przychodów w tym, np. przychodów z innych źródeł.

Omówiła również strona regulacje umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz.U. z 1976 r. Nr 31, poz. 178 ze zm. dalej: "Umowa") - art. 14 ust. 1 i stwierdziła, że dochód ze zbycia akcji objętych przez Wnioskodawcę w ramach Planu będzie podlegał opodatkowaniu jedynie w Polsce.

Minister Finansów zaskarżonej interpretacji uznał stanowisko strony za nieprawidłowe w odniesieniu do pytania nr 1; za prawidłowe w odniesieniu do pytania nr 2.

Omówił organ art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, 2, 2a u.p.d.o.f. i stwierdził, że otrzymanie zastrzeżonych jednostek akcyjnych (RSU), stanowiących pochodne instrumenty finansowe nie stanowi nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f., nie jest bowiem związane z jakimkolwiek przysporzeniem w majątku osoby otrzymującej instrument finansowy. Otrzymanie ich stwarza Wnioskodawcy, potencjalną tylko możliwość uzyskania w przyszłości korzyści majątkowych. Uznał organ podatkowy, że samo przyznanie stronie zastrzeżonych jednostek akcyjnych (RSU) – po spełnieniu warunków programu – nie rodzi skutku w postaci powstania przychodu.

Natomiast w odniesieniu do skutków podatkowych związanych z realizacją praw wynikających z otrzymanych w ramach Programu zastrzeżonych jednostek akcyjnych (RSU) stanowiących pochodne instrumenty finansowe wyjaśnił organ podatkowy, że w myśl art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. jednym ze źródeł przychodów są m.in. kapitały pieniężne. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. A stosownie do treści art. 17 ust. 1b ww. ustawy, za datę powstania przychodu z tytułu realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych uważa się moment realizacji tych praw.

Wskazał organ podatkowy na art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. i art. 2 ust. 1 pkt 2 uoif i stwierdził, że w związku z realizacją zastrzeżonych jednostek akcyjnych (RSU) strona osiągnie przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.

Następnie przeanalizował organ podatkowy art. 30b ust. 1, art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. i stwierdził, że w momencie realizacji RSU stanowiących pochodne instrumenty finansowe strona osiągnie przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., stanowiący wartość nabytych akcji. A z uwagi na brak odpłatności za RSU strona nie ma prawa do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów.

Odnosząc się natomiast do zbycia otrzymanych w ramach realizacji RSU akcji spółki amerykańskiej wskazał Minister Finansów na art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. i art. 30 b ustawy i art. 23 ust. 1 pkt 38 ww. ustawy.

Końcowo organ podatkowy wskazał, że z analizy zapisów umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu wynika, że przychody z kapitałów pieniężnych otrzymane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce, podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce. Zatem przychody z tytułu uczestnictwa w omawianym programie motywacyjnym winny zostać opodatkowane zgodnie z ww. przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Reasumując, stwierdził Minister Finansów, że przychód podlegający opodatkowaniu po stronie wnioskodawcy z tytułu uczestnictwa w przedmiotowym programie motywacyjnym powstanie w momencie realizacji zastrzeżonych jednostek akcyjnych (RSU) i będzie on stanowić przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. podlegający opodatkowaniu z zastosowaniem 19% stawki podatkowej zgodnie z art. 30b ust. 1 ww. ustawy. Natomiast w przypadku zbycia akcji otrzymanych z tytułu realizacji pochodnego instrumentu finansowego po stronie Wnioskodawcy dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) cyt. ustawy.

Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ podatkowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie interpretacji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła strona naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w momencie realizacji zastrzeżonych jednostek akcyjnych (RSU) stanowiących instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust 1 pkt 2 lit. c uoif, już w chwili objęcia akcji, powstaje przychód podatkowy kwalifikowany do źródła - kapitały pieniężne.

W uzasadnieniu skargi skarżący odwołał się do swojego stanowiska we wniosku i podniósł, że w związku z udziałem w Planie powinien być on opodatkowany jedynie raz, tj. w chwili sprzedaży akcji objętych w wyniku realizacji RSU, a nie na żadnym wcześniejszym etapie. Zdaniem strony objęcie akcji w wyniku realizacji RSU nie prowadzi do powstania trwałego przysporzenia majątkowego po jej stronie, gdyż nie otrzymuje realnego i rzeczywistego przychodu w postaci powiększenia majątku lub też zaoszczędzenia wydatków, a jedynie potencjalne przysporzenie. Dopiero w chwili sprzedaży akcji skarżący może uzyskać realne przysporzenie, które powinno być opodatkowane. Według skarżącego, rozpoznanie przychodu zarówno na chwilę realizacji RSU, jak i przy późniejszym odpłatnym zbyciu otrzymanych w wyniku realizacji RSU akcji doprowadziłoby efektywnie do podwójnego opodatkowania.

Wskazała strona na orzeczenia sądów, z których wynika, że w kwestii sposobu opodatkowania planów RSU i wynikających z nich praw, zaprezentowane w nich stanowisko jest zbieżne ze stanowiskiem skarżącego. Podkreśla się w szczególności, że pogląd taki jak zaprezentowany przez organ w zaskarżonej interpretacji, prowadzi do podwójnego opodatkowania dochodu, jaki uzyska uczestnik Planu z tytułu realizacji planu akcyjnego polegającego na otrzymaniu akcji (nabyciu akcji w sposób nieodpłatny), a następnie - z upływem kolejnych lat - ich sprzedaży. Opodatkowanie zaś tego samego przychodu dwukrotnie (pierwszy raz w momencie nabycia, drugi raz w momencie zbycia akcji) stoi w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP, a także narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, która na tle prawa podatkowego oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu, przez wprowadzenie jego powszechności i proporcjonalności.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych orzeczeń z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) zaskarżone decyzje oraz interpretacje podlegają uchyleniu tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Granice rozpoznania przez sąd sprawy dotyczącej skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydanej w indywidualnej sprawie wyznaczają zarzuty skargi (art. 57a p.p.s.a.).

Interpretacja dotyczy ustalenia prawnopodatkowych konsekwencji uczestnictwa w planie motywacyjnym, w którym można wyodrębnić trzy etapy. W pierwszym etapie skarżący otrzymuje (nieodpłatnie) zastrzeżone jednostki akcyjne (RSU), w drugim, po upływie ścisłe określonego czasu (tzw. vesting period) otrzymuje w zamian za RSU, a więc w wyniku realizacji praw wynikających z tych pochodnych instrumentów finansowych akcje spółki amerykańskiej, którymi na trzecim etapie może już swobodnie dysponować, w tym dokonując ich zbycia.

Kwestia objęta sporem była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i Sąd w składzie obecnym podziela stanowisko prezentowane m.in. w orzeczeniach WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1634/13, NSA z dnia 9 czerwca 2016 r. II FSK 1401/14, WSA w Rzeszowie z 22 sierpnia 2016 r. I SA/Rz 50/16 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Do tez zawartych w ww. orzeczeniach Sąd odwoła się w dalszej części uzasadnienia.

Bezsporne jest w sprawie, że zastrzeżone jednostki akcyjne (RSU) stanowią pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 uoif w zw. z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. i ich otrzymanie w stanie faktycznym opisanym we wniosku jest neutralne podatkowo (pominąć należy zastrzeżenie organu co do sytuacji nie objętej wnioskiem, to jest teoretycznej wymiernej wartości tych instrumentów). Objęcie akcji następuje w wyniku realizacji praw wynikających z RSU jako pochodnych instrumentów finansowych.

Istota sporu dotyczy ustalenia prawnopodatkowych konsekwencji realizacji uzyskanych przez stronę pochodnych instrumentów finansowych w postaci RSU, w wyniku czego otrzymała ona nieodpłatnie akcje spółki amerykańskiej. A zatem niezbędne jest ustalenie, czy obowiązek podatkowy z tytułu uczestnictwa w Planie motywacyjnym powstaje już na drugim (realizacja RSU – objęcie akcji) czy dopiero na trzecim (zbycie otrzymanych w ten sposób akcji) etapie.

Zdaniem strony przychód podlegający opodatkowaniu powstaje dopiero na etapie zbycia akcji. Według skarżącego uznanie, że przychód podlegający opodatkowaniu powstaje na wcześniejszym etapie, grozi ryzykiem podwójnego opodatkowania.

W ocenie Sądu rację w sporze należy przyznać organowi podatkowemu.

Dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych rozróżnia się źródła przychodów. Zostały one wymienione w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. Przyporządkowanie przychodu do właściwego źródła zasadniczo wiąże się z powstaniem dochodu opodatkowanego. Takie przyporządkowanie ma też istotne znaczenie dla ustalenia wysokości dochodu, bowiem dochód oblicza się z każdego źródła odrębnie - art. 9 ust. 1a i ust. 2 u.p.d.o.f.. Dochód z tego samego tytułu może być opodatkowany tylko raz i może być, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., przyporządkowany tylko do jednego źródła przychodów. Jeżeli ustawodawca chce zaliczyć dany rodzaj przychodów do innego źródła niż to, na które wskazywałby charakter przychodu, stanowi o tym wyraźnie w przepisie.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych, innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 8. Pojęcie przychodów z kapitałów pieniężnych doprecyzowano w art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f., wymieniając w nim enumeratywnie, co uważa się za przychody z tego źródła a więc określając szczegółowe źródła.

Podkreślenia wymaga, że do przychodów z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych nie stosuje się, zgodnie z zastrzeżeniem zawartym w treści art. 11 ust 1 u.p.d.o.f., ogólnej definicji przychodów, co również wskazuje na szczególny charakter tego źródła przychodów i jego odrębność. Art. 17 ust. 2 u.p.d.o.f. stanowi bowiem, że przy ustalaniu wartości przychodów, o których mowa m.in. w ust. 1 pkt 10 przepisy art. 19 stosuje się tylko odpowiednio. Bezpodstawne jest więc odwoływanie się przez skarżącego, do ogólnej definicji przychodów, przy dowodzeniu neutralności podatkowej drugiego etapu planu motywacyjnego (Planu), o którym mowa we wniosku.

Jednym ze źródeł wymienionym w tym przepisie ustawy podatkowej jest art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. – przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Do tego źródła przychodu przyporządkowane są ściśle określone koszty uzyskania przychodu, wymienione w art. 23 ust 1 pkt 38a u.p.d.o.f. to jest wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych, o ile wydatki te, stosownie do art. 22g ust. 3 i 4 ustawy, nie powiększają wartości początkowej środka trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych. Dochodem z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych - zgodnie z art. 30b ust 2 pkt 3 u.p.d.o.f. - jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych a wskazanymi wyżej kosztami uzyskania przychodów.

Nie można zrównywać sytuacji objęcia akcji w wyniku realizacji pochodnego instrumentu finansowego z innymi przypadkami objęcia akcji odpłatnie czy też nieodpłatnie. Ustawodawca powstanie dochodu opodatkowanego, w sytuacji opisanej we wniosku, wiąże z powstaniem ściśle określonego źródła przychodu – realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych, nie czyniąc żadnego rozróżnienia między sposobami tej realizacji, a więc na czym ona in concreto polega. Nie należy uzależniać identyfikacji dochodu podlegającego opodatkowaniu w wyniku realizacji pochodnego instrumentu finansowego od tego, czy podatnik zgodnie z kontraktem otrzymuje środki finansowe w wyniku rozliczenia czy też następuje dostawa instrumentu bazowego, w tym wypadku akcji. Sąd w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości stanowisko wyrażone m.in. przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1634/13, że nie ma żadnych prawnych podstaw, aby przychód z realizacji praw z opcji utożsamiać z przychodem ze sprzedaży akcji lub aby go przy opodatkowaniu zupełnie pomijać i poprzestać wyłącznie na opodatkowaniu zbycia akcji.

Zauważyć trzeba, że ustawodawca nie traktuje jednolicie objęcia (nabycia) akcji, bez względu na okoliczności które do tego prowadzą, a więc działań podejmowanych przez podatnika. Przeciwnie w katalogu źródeł przychodu z kapitałów pieniężnych wymienia wprost – art. 17 ust 1 pkt 9 u.p.d.o.f. objęcie (nabycie udziałów (akcji) w spółce w zamian za wkład niepieniężny. W ocenie sądu z analizy wskazanych przepisów ( art. 17 ust 1 pkt 9 u.p.d.o.f. i art. 17 ust 1 pkt 10 u.p.d.o.f.) wyprowadzić należy wniosek, że ustawodawca wiąże powstanie dochodu podatkowanego z nabyciem (objęciem) akcji, zarówno w następstwie wniesienia do spółki aportu, jak i w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych. Zdaniem Sądu nie istnieją żadne powody, dla których należałoby odejść w procesie interpretacji art. 17 ust 1 pkt 10 u.p.d.o.f. od jednoznacznego rezultatu wykładni językowej, wspartego wykładnią systemową, że opodatkowaniu podlega realizacja praw z pochodnych instrumentów finansowych, bez względu na to, na czym owa realizacja polega a w szczególności z dostawą jakiego instrumentu bazowego mamy do czynienia.

Nie można również pominąć regulacji z art. 24 ust 11 u.p.d.o.f. Otóż przepis ten stanowi wprost o dochodzie stanowiącym nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych (nabytych) przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wydatkami poniesionymi na ich objęcie (nabycie), który w takiej sytuacji nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia (nabycia) tych akcji. Zasadę tę stosuje się odpowiednio do dochodu stanowiącego nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji a wydatkami poniesionymi na ich nabycie od spółki posiadającej osobowość prawną, która objęła (nabyła) te akcje wyłącznie w celu przeniesienia tytułu ich własności na osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji. W uzasadnieniu do projektu ustawy (druk nr 1955 Sejmu III kadencji), podkreślono, że ratio wprowadzenia tej regulacji było wyeliminowanie ryzyka podwójnego opodatkowania z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji. Prima facie nasuwa się wniosek, że ustawodawca nie w każdym wypadku objęcia (nabycia) akcji takie ryzyko dostrzega, ustanawiając ściśle określone przesłanki zastosowania takiego "odroczenia" opodatkowania, eliminującego owo zagrożenie. Stan faktyczny przedstawiony we wniosku do tej sytuacji normatywnie uregulowanej nie przystaje, nie jest objęty dyspozycją wzmiankowanego przepisu, a więc na tej podstawie, dla skarżącego nie następuje przesunięcie momentu opodatkowania dochodów uzyskanych z tytułu nabycia akcji w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych (RSU). Analiza tego przepisu uprawnia jednak do wyrażenia ogólnego poglądu, że w innych wypadkach, nie objętych dyspozycją w/w przepisu dochód podlega opodatkowaniu w momencie objęcia (nabycia) akcji. W powiązaniu zaś z wcześniej omówionymi przepisami ustawy podatkowej pozwala, na wyprowadzenie wniosku, że powstanie dochodu opodatkowanego wiązać należy nie tyle z samym objęciem (nabyciem) akcji, lecz z czynnościami podejmowanymi przez podatnika, lub okoliczności towarzyszących mu, w wyniku których do nabycia (objęcia) akcji dochodzi.

Nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, że podzielenie stanowiska organu może doprowadzić do podwójnego opodatkowania. W rozstrzyganej sprawie nie może być mowy o podwójnym opodatkowaniu, bo ono ma miejsce w przypadku dwukrotnego opodatkowania tym samym podatkiem dochodu uzyskanego z tego samego źródła. Tymczasem, jak trafnie podkreśla organ interpretacyjny, dochód skarżącego z tytułu realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych podlega jednokrotnemu opodatkowaniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., a dochód z tytułu zbycia akcji otrzymanych w wyniku realizacji tych instrumentów podlega jednokrotnemu opodatkowaniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6a u.p.d.o.f.. ( tak też: NSA w wyrokach z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 668/14, z dnia 9 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 1401/14, z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 1163/14, z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 149/14). Na tych dwóch etapach planu motywacyjnego (odpowiednio 2 i 3) mamy do czynienia z powstaniem dwóch odrębnych źródeł przychodów, dla których przewidziane są odrębne zasady ustalania podstawy opodatkowania, podlegające oddzielnemu opodatkowaniu.

Nie jest więc uprawnione twierdzenie skarżącego, że objęcie akcji w wyniku realizacji RSU, stanowiących pochodne instrumenty finansowe, jest neutralne podatkowo w dacie tego zdarzenia i podlega opodatkowaniu dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji objętych wskutek realizacji praw wynikających z realizacji RSU. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust 1 pkt 10 u.p.d.o.f.

Bezpodstawnie są zarzuty strony, że zaskarżona interpretacja narusza zasady konstytucyjne. Jak już powiedziano wyżej w sprawie nie dochodzi do podwójnego opodatkowania. Natomiast o nierównym traktowaniu można mówić tylko wówczas, gdy podmioty wyróżnione tą samą cechą nie są jednakowo traktowane, tymczasem zasady dotyczące ustalania dochodów z realizacji pochodnych instrumentów finansowych odnoszą się również do innych podatników dokonujących tożsamych czynności, bez względu na sposób realizacji i rodzaj instrumentu bazowego.

Ponadto zauważa Sąd, że ryzyko spadku cen, notowań akcji na rynku, ponosi podatnik podejmując autonomicznie decyzję o zbyciu akcji w najbardziej dogodnym dlań momencie.

W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości..