Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 397/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono sprzeciw z art. 64b § 1 p.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 3,  art. 6 ust. 2 pkt 10
journal: Dz.U. 2020 poz 638
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze sprzeciwu A. C., A. C. i M. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 11 kwietnia 2022 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy czasowego odebrania zwierząt oddala sprzeciw w całości.


UZASADNIENIE

Zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika A. C., A. C. i M. S., (dalej - skarżący, strona) wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, (dalej - SKO, Kolegium) z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr SKO/41/OZ-2/2022 w przedmiocie odmowy czasowego odebrania zwierząt.

Przystępując do orzekania Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął następujący stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, wynikający z przedłożonych akt administracyjnych oraz pism procesowych złożonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

W dniu 13 września 2021 r. do Wójta Gminy J. wpłynęło zawiadomienie o odbiorze zwierząt w trybie administracyjnym. Z zawiadomienia wynika, że D., (dalej – D., inspektorat) w dniu 6 września 2021 r. zastosował wobec zwierząt bytujących na nieruchomości w J. przy ul. [...] środek przymusu w postaci czasowego odebrania 3 psów i 5 kotów z uwagi na zagrożenie ich zdrowia i życia, a także utrzymywanie w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa. Jednocześnie w zawiadomieniu zawarto deklarację, że uzasadnienie podjętej czynności wraz z wnioskami dowodowymi zostanie przesłane w późniejszym terminie.

W dniu 14 września 2021 r. ustanowiona przez strony pełnomocnik zgłosiła się do sprawy. W dniu 24 września 2021 r. sporządzono notatkę służbową, w której wskazano na brak informacji z D. Z kolei w dniu 13 października 2021 r. do organu wpłynęło pismo stron postępowania, które wykazywały nieprawidłowości w działaniu inspektoratu.

W dniu 15 października 2021 r. Wójt Gminy J. poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie oraz wezwał inspektorat do przedłożenia wskazanych informacji w zakreślonym w tym celu terminie. W dniu 3 marca 2022 r. Wójt Gminy J. wydał decyzję, nr GKZPiR.6140.2.2022.ZJ, którą przyjmując w podstawie prawnej art. 7 w związku z art. 6 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 638, dalej - u.o.z. albo ustawa), orzekł o odmowie nakazania czasowego odebrania zwierząt, 3 psów i 5 kotów A. C., A. C. i M. S.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji przedstawił złożony wniosek oraz regulacje prawnomaterialne znajdujące zastosowanie w sprawie. Zdaniem organu z przekazanej mu informacji nie wynikało, komu odebrano zwierzęta i nie można było ustalić stron postępowania administracyjnego. W świetle u.o.z. możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierząt uzależniona jest od jednoznacznego ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nimi w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.o.z., czyli czy miało miejsce zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień odebranym zwierzętom i wyłącznie w sytuacji, gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu Organowi nie przekazano szczegółowych informacji na czym polegało zagrożenie życia i zdrowia odebranych zwierząt i utrzymywanie ich w niewłaściwych warunkach bytowania, w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa. Nie podano też miejsca aktualnego pobytu zwierząt po odebraniu ich dotychczasowym właścicielom.

D. pomimo wezwania przez organ nie przedłożył notatki służbowej z Policji ze współdziałania z D. w czasie podjętej interwencji, nie przedłożył własnego protokołu z oględzin z miejsca odebrania zwierząt, ani żadnych innych dowodów w sprawie, takich jak np. fotografie wykonane na miejscu zdarzenia. Nie dostarczono karty wizyty wystawionej przez lekarza weterynarii z opisem obrażeń i stanu zwierząt. Organ stwierdził, że interwencja odbyła się bez udziału policji, przedstawiciela Urzędu Gminy w J. i współpracującego z gminą lekarza weterynarii.

Organ opisał własne działania w celu ustalenia stanu sprawy i wskazał na wezwanie D. do przedłożenia żądanych informacji, czego nie wykonano. Dalej wskazał organ na brak dostarczenia dokumentów przez inspektorat, mimo złożenia takiego oświadczenia. W takiej sytuacji stwierdzono, iż nie dostarczając niezbędnych dokumentów i informacji D. uniemożliwił wydanie decyzji orzekającej o czasowym zatrzymaniu zwierząt.

Wójt zweryfikował także informację o skierowaniu przez inspektorat sprawy do prokuratury. W odpowiedzi udzielonej organowi przez Prokuratora Rejonowego w Jeleniej Górze poinformowano, że nie jest prowadzone żadne postępowanie z oskarżenia inspektoratu wobec skarżących. Końcowo organ podał, że niezbędnym warunkiem do wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt jest przedstawienie i wykazanie okoliczności uzasadniających zastosowanie czasowego odebrania zwierząt i przedłożenie dowodu świadczącego o wszczęciu postępowania karnego przeciwko właścicielom zwierząt. Wójt samodzielnie pozyskał informację, że takie postępowanie aktualnie nie jest prowadzone, a D. nie wykazał zasadności odebrania zwierząt.

W złożonym w terminie odwołaniu, po wykazaniu interesu strony, D. wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania w charakterze świadków członków inspektoratu i lekarza weterynarii współpracującego z inspektoratem oraz zwrócenie się do niego o przekazanie dokumentacji medycznej zwierząt. Wedle odwołującego się decyzja jest błędna i doprowadzi do powrotu zwierząt do warunków niebezpiecznych dla nich. Po wskazaniu na regulacje dotyczące zasad postępowania administracyjnego zarzucono ich naruszenie. Omówiono ogólnie rolę organu w zbieraniu materiału dowodowego i ustalaniu stanu sprawy oraz konieczność dążenia przez organ do ustalenia prawdy obiektywnej.

W złożonym środku odwoławczym poinformowano także o złożeniu zawiadomienia do prokuratury oraz wykluczono możliwość dostarczenia materiału dowodowego w postaci filmowej i fotograficznej, z uwagi na to, że są one w posiadaniu prezesa inspektoratu, który od 25 lutego 2022 r. uczestniczy w misi humanitarnej na terenie Ukrainy.

W dniu 11 kwietnia 2022 r. SKO w Jeleniej Górze wydało decyzję, którą przyjmując w podstawie prawnej art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej – k.p.a.) oraz art. 7 ust.3 , w związku z art. 6 ust. 2 pkt 10,17,19 u.o.z. uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po przedstawieniu stanu sprawy, decyzji pierwszoinstancyjnej oraz żądań odwołania, w ramach własnych rozważań organ II instancji przedstawił okoliczności czasowego odebrania zwierzęcia w świetle znajdującej w sprawie zastosowanie u.o.z. Poza celem ustawy będącej narzędziem umożliwiającym pilne działanie w sytuacji stwierdzenia zagrożenia dla zwierzęcia organ wyprowadził także z ustawy konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co ma być narzędziem zabezpieczającym właścicieli przed pochopnym działaniem ze strony uprawnionych organizacji dbających o dobro zwierząt.

Po wskazaniu na szereg przepisów procedury administracyjnej Kolegium oceniło, że postępowanie przed organem I instancji prowadzone było z naruszeniem przepisów k.p.a. Odebranie zwierzęcia w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. należy poprzedzić wnikliwym zbadaniem dokonanego już odebrania zwierząt. Postawa inspektoratu uniemożliwiła organowi dokonanie oceny podjętych działań oraz ustalenia czy wystąpił w sprawie przypadek niecierpiący zwłoki poprzez milczące potraktowanie wezwania do uzupełnienia zawiadomienia o odbiorze zwierząt. Jednak postawa organizacji społecznej nie zwalnia organu z poszukania takich rozwiązań, które przyczynią się do wnikliwego wyjaśniania sprawy pod kątem zaistnienia przesłanek dających podstawę do odmowy bądź odebrania czasowego odebrania zwierząt. Po zaprezentowaniu szeregu przepisów procesowych dotyczących zarówno gromadzenia jak i oceny dowodów, czynnego udziału stron w postępowaniu, a przede wszystkim obowiązku zebrania całego materiału dowodowego, jako przedwczesne uznano stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki. Odpowiedź na pytanie, czy w sprawie postępowanie opiekunów zwierząt wypełniało przesłanki znęcania się nad zwierzętami w rozumieniu ustawy, w szczególności mając na względzie warunki w jakich zwierzęta były trzymane, wymagała uprzedniego, rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, opartego na prawidłowo zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym. Tymczasem materiał ten nie został zebrany ani poddany ocenie.

Zdaniem Kolegium, badając zaistnienie przesłanek dających podstawę do odmowy czasowego odebrania zwierząt, organ I instancji winien przesłuchać przedstawicieli inspektoratu i lekarza weterynarii badającego zwierzęta, bezpośrednio po odebraniu od opiekunów, na okoliczność ich stanu, co miałoby istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 7 ust. 3 u.o.z. Wskazano też na celowość przesłuchania właścicieli zwierząt na okoliczność utrzymywania odebranych zwierząt.

Dalej organ zwrócił uwagę na braki dowodowe w postaci choćby zaświadczenia lekarskiego czy też książeczek zdrowia potwierdzających, że właściciele zwierząt poddawali je obowiązkowym szczepieniom czy badaniom oraz czy zwierzęta były pod kontrolą weterynaryjną i czy była ona prowadzona regularnie. Stan zwierząt mógł być skutkiem zarówno niewłaściwych warunków jakie zwierzęciu temu zapewniono, jak też niewłaściwej opieki. W tych okolicznościach jako niedostateczne określono zbadanie przez organ I instancji przesłanek z art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.

Kolegium zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji zalecenie dla organu I instancji przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego, zaś końcowo poddano w wątpliwość stanowisko inspektoratu odnośnie braku możliwości przekazania materiału dowodowego z uwagi na prowadzoną przez jego członka misję humanitarnej w Ukrainie od 25 lutego 2022 r. Kolegium zwróciło uwagę, że odbiór zwierząt miał miejsce w dniu 6 września 2021 r.

W złożonym sprzeciwie od decyzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wydanie nowej decyzji na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych. Żądania sprzeciwu oparto na zarzutach:

1. Rażącego naruszenia art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie doszło do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich niezbędnych okoliczności.

2. Niezastosowania art. 136 § 1 k.p.a. w celu ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego, o którym mowa w zaskarżonej decyzji i merytorycznego zakończenia postępowania.

3. Naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ I instancji nie podjął działań w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego istotnego dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, podczas gdy organ ten zebrał wszystkie niezbędne informacje i materiały.

4. Naruszenia art. 86 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ I instancji powinien przesłuchać strony postępowania celem uzupełnienia materiału dowodowego.

5. Naruszenia art. 7 ust 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10,17,19 w zw. z art. 35 ust. 3 u.o.z. podczas, gdy organ I instancji prawidłowo ustalił, iż postanowienie wydawane na podstawie art. art. 7 ust 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10,17,19 u.o.z. jest postanowieniem zabezpieczającym na czas trwania postępowania karnego, a skoro takie postępowanie się nie toczy to nie ma podstaw do udzielania jakiegokolwiek zabezpieczenia, a w szczególności w trybie następczym.

6. Wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem § 2 pkt. 2 i § 8 ust. 2. pkt. 3 i ust. 4 pkt. 5 i 29 statutu D.

Uzasadniając zarzuty i żądania sprzeciwu jego autor wykluczył prawidłowość stanowiska, że organ I instancji przed wydaniem decyzji nie zebrał żadnego materiału dowodowego, który uzasadniałby wydanie decyzji odmownej. W zawiadomieniu o odebraniu zwierząt była również zawarta informacja o powiadomieniu o tym fakcie Prokuratury Rejonowej w Jeleniej Górze celem wszczęcia postępowania w kierunku znęcania się nad zwierzętami. Organ I instancji niezwłocznie wezwał zawiadamiające stowarzyszenie do uzupełnienia braków, wyznaczając w tym celu dodatkowy termin lecz stowarzyszenie nie współpracowało w żaden sposób z organem. Przedstawiciele D. nie zwrócili się do wójta o asystę przy czynnościach odbioru, nie poinformowali policji o zamiarze dokonania interwencji, a przed datą dokonania interwencji, do urzędu gminy nie były zgłaszane żadne skargi czy prośby o podjęcie czynności w związku z nieprawidłową opieką czy też rzekomym znęcaniem się nad zwierzętami. Organ I instancji zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w Jeleniej Górze i Policji w Jeleniej Górze celem ustalenia czy były oraz czy są nadal prowadzone czynności wobec skarżących. Na tym etapie postępowania organ I instancji winien był umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, bo nigdy nie uzupełnionego zawiadomienia o odebraniu zwierząt, brak było podstaw do prowadzenia jakichkolwiek czynności w tym postępowaniu i brak było podstaw do podejrzenia zaniedbania czy znęcania się nad zwierzętami. Brak było jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, iż wobec odebranych zwierząt nastąpił przypadek niecierpiący zwłoki, gdyż dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowych właścicieli zagrażało ich życiu lub zdrowiu. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego byłoby zatem uzasadnione.

Po zwróceniu uwagi na działanie stron w toku postępowania polegające na złożeniu zawiadomienia do prokuratury o bezprawnym wtargnięciu do ich mieszkania, naruszeniu miru domowego, niehumanitarnym potraktowaniu zwierząt, ich kradzieży a także poświadczeniu nieprawdy, sfałszowaniu dokumentów i współudziale w kradzieży zwierząt, autor sprzeciwu z braku współpracy inspektoratu z organem upatrywał niewykazania ustawowych przesłanek odebrania zwierząt.

W sprzeciwie omówiono szeroko zasady postępowania administracyjnego dotyczące gromadzenia dowodów i obowiązków w tym zakresie ciążących na organie z jednoczesnym zasygnalizowaniem postawy D. jako podmiotu wskazującego na naruszenie przepisów. Według stron w sprawie nie wykazało wystąpienia przesłanek zasadności dokonania interwencji. Pomimo upływu ponad sześciu miesięcy od zabrania zwierząt organy ścigania nie prowadzą żadnych postępowań karnych przeciwko skarżącym z tym związanym, z czego wyprowadzono, że nie było podstaw do zainicjowania takich działań i nie było chociażby podejrzenia złego traktowania zwierząt. Prowadzone jest natomiast postępowanie karne przeciwko reprezentantom D. w przedmiocie licznych naruszeń prawa.

Nie zgodzono się także z zaleceniem organu II instancji prowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, gdyż wszystkie istotne okoliczności zostały w sprawie wyjaśnione, a konieczność uzupełnienia materiału dowodowego nie znajduje uzasadnienia prawnego ani faktycznego. W rzeczywistości będzie to prowadziło do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.

Końcowo odniesiono się do niemożliwości przedłożenia przez inspektorat dowodów ze względu na zabranie nośników z nagraniem interwencji i zdjęciami przez prezesa przebywającego w Ukrainie.

W udzielonej Sądowi odpowiedzi na sprzeciw SKO wniosło o jego oddalenie i rozpoznanie sprzeciwu w trybie uproszczonym przedstawiając argumentację zbieżną z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 ww. przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw.

Sprawę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a.

Ze względu na szczególny charakter i funkcję sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu przedmiotem kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji jest prawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z powołanego przepisu art. 64e p.p.s.a. wynika, że instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga więc o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:

a) postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;

b) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Tym samym inne wady postępowania lub inne wady decyzji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi:

a) gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;

b) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);

c) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania polegające na nieustaleniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Mając te argumenty i normatywy na względzie, zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie występuje przypadek uzasadniający kasację decyzji organu I instancji w trakcie postępowania odwoławczego. Sąd podziela bowiem stanowisko Kolegium, że w toku postępowania przed organem I instancji nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z przedmiotem postępowania czym naruszono przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Jak bowiem wynika z art. 7 k.p.a. organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny.

Podkreślenia wymaga, że w każdym postępowaniu organ administracji publicznej zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. Nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można natomiast uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.

W niniejszej sprawie, wbrew argumentacji autora sprzeciwu, doszło do niepełnego, a tym samym wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie zostały bowiem ustalone fakty mogące mieć wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem stron jakoby już na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji ziściły się przesłanki do jego umorzenia.

Wójt Gminy J. wydał decyzję o odmowie nakazania czasowego odebrania zwierząt. Cytowana już w części historycznej uzasadnienia u.o.z. przewiduje orzeczenie o czasowym odebraniu zwierzęcia w trybie art. 7 ust. 3 ustawy wówczas, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ prowadząc postępowanie i wydając decyzję z trybie art. 7 ust. 3 ustawy orzeka, zatem o czasowym odebraniu zwierzęcia, jeżeli spełnione są przesłanki, określone w tym przepisie, pomimo iż w chwili wydawania decyzji, zwierzę nie przebywa już u swego właściciela. W tym stanie rzeczy orzeczenie organu ma niejako charakter następczy, gdyż właściwy organ bada prawidłowość dokonanego już faktycznie zwierzęcia.

Jednakże rzeczony ,,następczy charakter decyzji" nie zwalnia organu od prowadzenia postępowania zgodnie z regułami procesowymi określonymi w k.p.a. Zgodnie z regulacjami zawartymi w u.o.z. możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest po pierwsze: od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy, po drugie: wyłącznie w sytuacji, gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). Z treści art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy wynika, że znęcanie się nad zwierzętami jest zabronione (ust. 1a), zaś przez znęcanie się nad zwierzętami nakazuje rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 ustawy). Jak również wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu ( pkt 17 ustawy).

Dodatkowo art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. stanowi wprost, że kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.

Zatem niewątpliwie celem ustawy jest ochrona zwierząt, która polega m.in. na czasowym ich odebraniu właścicielowi w sytuacji rażących zaniedbań, kiedy to nadrzędną potrzebą jest szybkość i sprawność działania, co oczywiście nie zwalnia organu od zbadania czy wymienione wyżej przesłanki wystąpiły.

Zdaniem Sądu organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia trafnie zwrócił uwagę nie tylko na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ale także przedwczesność wykluczenia wystąpienia przypadku niecierpiącego zwłoki jako obligatoryjnej przesłanki do orzeczenia o czasowym odebraniu zwierzęcia. Stanowisko Sądu wynika z dokonanej kwerendy akt administracyjnych. Otóż Wójt Gminy J. w zakresie stanu zwierząt oraz okoliczności dotyczących ich utrzymania, odebrania czy wreszcie zaistnienia przypadku niecierpiącego zwłoki, posiadał jedynie wniosek inicjatora postępowania pozbawiony jakichkolwiek merytorycznych informacji. D. mimo składanych deklaracji oraz wezwań organu I instancji, materiału dowodowego nie uzupełnił. Organ I instancjo prowadził korespondencję z inspektoratem, prokuraturą i policją jednak faktycznie żadnych dowodów nie uzyskał, poza informacją o braku prowadzenia postępowania przez prokuraturę w stosunku do właścicieli zwierząt. Przy tak skąpym materiale dowodowym organ zdecydował się na umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, gdy zasadniczo fakt jest taki, że nie zostało wykazane, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe ale raczej to organ nie zweryfikował istnienia lub nieistnienia ustawowych przesłanek do orzeczenia o odebraniu zwierząt.

Przechodząc do oceny materiału dowodowego należy zauważyć, że poza faktem, że wniosek obejmuje 3 psy i 5 kotów, organ nie ustalił żadnych innych okoliczności. Od wszczęcia postępowania do wydania decyzji z dnia 3 marca 2022 r. organ nie wyjaśnił w jakich okolicznościach doszło do odebrania zwierząt przez D., w jakich warunkach one przebywały, z czego wynikały zagrożenia czy zaniedbania powodujące ich odebranie, czy wreszcie jaki był ich stan zdrowia, wiek czy płeć. Błędnie też organ I instancji umorzenie postępowania motywuje brakiem wykazania przez D. uzasadnienia do odebrania zwierząt, w sytuacji gdy to Wójt J. ma obowiązek zweryfikowania stanu faktycznego i obiektywnego ustalenia czy ziściły się przesłanki wydania decyzji w trybie art. 7 u.o.z.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego zasadnie doprowadziła Kolegium do wniosku, że organ I instancji nie podjął wszelkich kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a stwierdzone uchybienia w tym zakresie wymagały wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Słusznie też organ II instancji zwrócił uwagę na brak jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej zwierząt i zaleca prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w tym przesłuchania świadków. Dokonana przez Sąd analiza materiału aktowego potwierdza ocenę Kolegium, że materiał dowodowy jest niepełny. Trafnie też organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji wskazał na kwestie dotyczące uzasadnienia decyzji.

Mając powyższe na uwadze i charakter oraz rodzaj zaskarżonego rozstrzygnięcia zaakcentowania wymaga także, że postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie prawdy materialnej, co oznacza, że jego celem jest ustalenie tej prawdy na podstawie faktów i okoliczności udowodnionych w prawem wymagany sposób. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie. Organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Właściwa realizacja zasady prawdy obiektywnej zawsze zależy od przestrzegania gwarancji zawartych w przepisach procedury administracyjnej, regulujących postępowanie dowodowe. Zasada prawdy obiektywnej wytycza cel postępowania dowodowego, a postulat bezpośredniości – jego metodę. Zasada bezpośredniości odnosi się do sposobu przeprowadzania dowodów, dotyczy formy, w jakiej podejmowane są czynności postępowania dowodowego a konkretniej, dotyczy sposobu zetknięcia się organu orzekającego z materiałem dowodowym. Postulat bezpośredniości oznacza nakaz, skierowany do organu orzekającego w sprawie, zobowiązujący go do tego, aby opierał ustalenia faktyczne na dowodach pierwotnych. Z nakazu takiego wynika powinność organu do zapoznawania się z materiałem dowodowym w taki sposób, aby wyeliminować nadmierną liczbę ogniw pośredniczących w łańcuchu informacji. Przy konstrukcji bezpośredniości w postępowaniu dowodowym, pierwszeństwo mają dowody bezpośrednie (oryginalne, pierwotne), przeprowadzone bezpośrednio przed organem rozpoznającym sprawę, tak aby ten organ zapoznał się z całym materiałem dowodowym w sprawie – jednocześnie i w bezpośrednim kontakcie – tak też: WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 649/07.

Nie znajdują zdaniem Sądu uzasadnienia zarzuty podniesione w sprzeciwie. Po pierwsze dotychczas powiedziane wyklucza aby w sposób rażący doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., skoro organ I instancji nie zebrał podstawowych informacji o zwierzętach, których postępowanie dotyczy, co wyklucza stawianą tezę o wszechstronnym wyjaśnieniu wszystkich niezbędnych okoliczności. Przy tak fargmentarycznym materiale dowodowym składającym się bardziej z korespondencji prowadzonej z prokuraturą i policją niż z ustalenia w jakich warunkach przebywały zwierzęta, a nawet jakie są to zwierzęta, (rasa, wiek, płeć, stan ich zdrowia, przebyte leczenie, podane szczepionki), nie sposób zaakceptować możliwości zastosowania art. 136 § 1 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy autor sprzeciwu optuje za wyręczeniem przez SKO w Jeleniej Górze organu I instancji w przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a nie jego uzupełnieniem. Nie wpisuje się przy tym tego rodzaju działanie w konieczność dochowania zasady dwuinstancyjności.

Opisane w pkt 3 sprzeciwu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w ocenie Sądu także nie miało miejsca. Zgodzić należy się ze stroną, że Wójt Jeżowa Sudeckiego podjął działania w sprawie nakierowane na zebranie materiału dowodowego w sprawie. Były to jednak działania mało skuteczne, gdyż niewiele wniosły do sprawy, co do potwierdzenia bądź wykluczenia istnienia przesłanek do orzeczeniu o czasowym odebraniu zwierząt. Obiektywnie wiadomym jest, że nawet przy uwzględnieniu swobodnej oceny dowodów i szerokim spectrum dowodowym przewidzianym w art. 75 § 1 k.p.a., najbardziej obszerną wiedzę o zwierzętach będą mieć ich właściciele. Także istotne informacje będą posiadać osoby, które odebrały zwierzęta ich właścicielom czy badający je lekarz weterynarii. Nie znajduje więc uzasadnienia zarzut naruszenia art. 86 k.p.a., który autor sprzeciwu wiąże z zaleceniem przez SKO w Jeleniej Górze przesłuchania wskazanych osób. Dla porządku trzeba podkreślić, że wobec skąpego materiału dowodowego i przedwczesnej decyzji Wójta Gminy J., Kolegium bardziej wskazywało na kierunek dalszego postępowania dowodowego, niż konkretny środek dowodowy. Gdyby nawet zalecenie organu odczytywać wprost, to i tak nie stanowi to żadną miarą naruszenia obowiązujących regulacji procesowych. Pozostałe zarzuty sprzeciwu odnoszące się do naruszenia przepisów także nie wpływają na ocenę legalności inkryminowanej decyzji, tym bardziej, że mamy do czynienia ze sprzeciwem od decyzji, gdzie zasadniczą rolą sądu jest ocena zasadności wydania decyzji kasacyjnej w świetle przepisów procesowych.

Zatem zdaniem Sądu dokonując kontroli instancyjnej prawidłowo organ odwoławczy stwierdził braki dowodowe mające wpływ na ustalenia stanu faktycznego, które skutkowały wadliwością dokonanej oceny prawnej. Tym samym zasadnie SKO w Jeleniej Górze przyjęło, że ujawnione braki dowodowe uniemożliwiają mu merytoryczne załatwienie sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. Wiadomym jest przy tym, że postępowanie odwoławcze służy weryfikacji rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez ten organ może być uzupełniony tylko w niezbędnym zakresie i bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. W żadnym razie organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym w szczególności uzupełnienia i gromadzenia nowego materiału dowodowego, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji.

Art. 138 § 2 k.p.a. znajdzie zastosowanie zawsze wtedy, gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego.

W świetle treści zapadłych rozstrzygnięć i dotychczas zebranego materiału dowodowego, zdaniem Sądu, organ I instancji naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to tym samym organ II instancji był zobligowany do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej.

Mając zatem na uwadze, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie Sąd uznał, że decyzja objęta sprzeciwem nie narusza art. 138 § 2 k.p.a. Z tych względów i na podstawie art. 151 a § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.