Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 874/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235 zn. 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej stwierdził u A.F. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstków. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) dalej: PIS.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z analizy danych dotyczących narażenia zawodowego związanego z obciążeniem narządu ruchu wynika, iż A.F. wykonywał prace charakteryzujące się powtarzalnością ruchów zginania i prostowania kończyn górnych w nadgarstku w długich przedziałach czasowych, co stwarzało ryzyko powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstków. Był zatrudniony w okresie od [...] 1998 r. do [...] 2013 r. w Spółce A na stanowisku składacza wiązek przewodów. Do jego obowiązków należało ręczne zestawianie i montowanie wiązek instalacji elektrycznych do różnych typów samochodów na liniach technologicznych przez pierwsze 3-4 lata pracy, w kolejnych latach pakowanie wiązek, a od ok. 2007 roku kontrola elektryczna wiązki. Praca składacza wiązek na linii technologicznej polegała na zestawieniu przewodów elektrycznych i podzespołów w wiązki elektrycznych instalacji do samochodów na stołach przesuwających się ze stałą prędkością, poziomo po linii technologicznej. Wiązka zestawiana jest zespołowo, a każdy pracownik wykonuje określone, powtarzające się czynności tj. pobieranie przewodów i podzespołów z regału lub wieszaka, rozprowadzanie ich po stole montażowym pomiędzy wspornikami i uchwytami złączy i uchwytów, zakładanie osprzętu (tj. osłon, kostek rozdzielczych i przelotek) oraz taśmowanie wiązki taśmą samoprzylepną. Podczas taśmowania wiązki taśmą izolacyjną wykonywane są bardzo szybkie, liczne rotacyjne ruchy prawej dłoni i prawego nadgarstka obciążające mięśnie i ścięgna szczególnie w okolicy nadgarstków. Palcami lewej ręki pracownik ściska wiązkę w celu naciągnięcia przewodów i ustabilizowania wiązki w czasie taśmowania. Palcami prawej ręki taśma jest narzucana na przewody wiązki z jednoczesnym podbiciem taśmy i pochwyceniem jej od dołu. Kończyny górne przez cały czas są ugięte w stawie łokciowym. Liczba cyklicznych powtórzeń przy taśmowaniu jednej wiązki to 180 ruchów nadgarstka. W zależności od typu wiązki oraz jej złożoności w ciągu jednej zmiany pracownik zestawia od 150 do 200 szt. wiązek.

W czasie składania wiązek na taśmach technologicznych czynności wykonywane były w pozycji stojącej lekko pochylonej do przodu, bez możliwości zmiany pozycji ciała na siedzącą. Stanowisko charakteryzowało się wymuszoną pozycją ciała związaną z podnoszeniem obu kończyn górnych, dużym stopniem powtarzalności operacji technologicznych i monotypowością oraz dużym obciążeniem statycznym. Jako składacz wiązek p. F. zajmował się także pakowaniem wiązek. Do czynności z tym związanych należało pobranie gotowej wiązki z wieszaka i przełożenie jej na stół roboczy, sprawdzenie poprawności połączeń w kostce, wzrokowa kontrola długości poszczególnych odgałęzień wiązki, przytaśmowanie odgałęzień wiązki, zwinięcie wiązki zgodnie z załączonym wzorem oraz wsunięcie jej do torebki foliowej. W ciągu jednej zmiany roboczej pracownik pakował powyżej 100 szt. wiązek, przy czym praca ta była wykonywana w pozycji stojącej przy stole roboczym. Następnie w 2007 roku strona została oddelegowana do prac związanych z kontrolą elektryczną wiązek m.in. do samochodów [...] i praca ta polegała na sprawdzeniu poprawności połączeń elektrycznych wszystkich elementów i podzespołów wiązki samochodowej instalacji elektrycznej z wykorzystaniem specjalistycznego stołu kontrolnego. Do obowiązków pracownika wykonującego tę pracę należało pobranie gotowej wiązki z wieszaka, sprawdzenie poprawności połączeń poprzez zainstalowanie wiązki na stole kontrolnym, uruchomienie programu sprawdzającego, odpięcie wiązki ze stołu i odłożenie jej do kartonu. Praca wykonywana była w pozycji stojącej lekko pochylonej do przodu, obie kończyny górne ugięte były w stawach łokciowych. Wykonanie tych czynności wymagało od pracownika podnoszenia kończyn górnych do wysokości barków, ruchów ręka poniżej wysokości barku oraz drobnych, licznych ruchów nadgarstka i paliczków palców obu rąk. W zależności od zapotrzebowania, typu i wielkości wiązki w ciągu zmiany roboczej pracownik wykonywał kontrolę poprawności połączeń 200-300 szt. wiązek większych oraz 270-420 szt. wiązek mniejszych. Ustalono, Że na stanowisku składacza wiązek przewodów wydatek energetyczny wynosi 3500 kJ/8 godzin pracy a liczba cyklicznych powtórzeń wykonanych w ciągu zmiany jest bardzo duża.

Z przeprowadzonego wywiadu oraz dokumentacji wynika, że pierwsze objawy chorobowe pod postacią bólu i drętwienia palców lewej i prawej kończyny górnej, zwłaszcza nocą, pojawiły się w 2006 r. i strona rozpoczęła leczenie u lekarza ortopedy w NZOZ [...] w E., przy czym, powrót do pracy po zwolnieniu lekarskim powodował nawrót dolegliwości i ich nasilenie zarówno w ciągu dnia jak i w porze nocnej. Dodatkowo pojawiły się trudności z zaciskaniem palców obu kończyn górnych oraz osłabiony uchwyt dłoni, przy czym objawy ze strony lewej kończyny były bardziej nasilone. Badanie ENG wykonane 29 listopada 2011 r. potwierdziło uszkodzenie nerwu pośrodkowego lewego w odcinku dystalnym. Wobec czego strona w dniu [...] 2013 r. poddana została leczeniu operacyjnemu nadgarstka lewej kończyny górnej polegającym na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka lewego oraz nekrolizie nerwu pośrodkowego lewego. W związku z brakiem poprawy w dniu 6 listopada 2013 r. wykonano kolejne badanie ENG nerwu pośrodkowego lewego, które wykazało znaczne uszkodzenie nerwu pośrodkowego lewego w porównaniu do parametrów badania poprzedniego. Z tego też powodu p. F. był hospitalizowany w okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. w Katedrze i Klinice Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu wydziału lekarskiego [...] Szpitala Klinicznego [...], gdzie został zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego, który wykonano w [...] 2013 r. Wnioskodawca nadal pozostaje pod opieką tej placówki leczniczej oraz lekarza specjalisty w E.

Orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Pracy w O. Poradni Chorób Zawodowych nr [...] z dnia [...], w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań (neurologicznych i ortopedycznych), jak również dodatkowego badania ENeG wykonanego w dniu 31 października 2013 r. oraz analizie dokumentacji zgromadzonej w organie tj. dokumentacji medycznej oraz danych dotyczących oceny narażenia zawodowego rozpoznano u p. A.F. obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka, brak poprawy po leczeniu operacyjnym lewego nadgarstka.

Organ wskazał, że charakter pracy jaką wykonywała strona (tj. powtarzalna praca ręczna wymagająca wykonywania powtarzalnych w długich przedziałach czasowych ruchów zginania i prostowania w nadgarstku) stwarzał ryzyko powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, przy czym decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydano w oparciu o materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika, stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 13678). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał w oparciu o przedstawione dowody i materiały związek przyczynowy między wykonywaną pracą na stanowisku składacza wiązek przewodów w Spółce A a rozpoznaną orzeczeniem lekarskim chorobą u A.F.

Od tej decyzji Spółka A wniósł odwołanie domagając się jej zmiany poprzez odmowę stwierdzenia u A.F. choroby zawodowej oraz przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lekarza z dziedziny medycyny pracy w celu stwierdzenia, czy pomiędzy rozpoznanym schorzeniem u wskazanego pracownika a charakterem wykonywanej przez niego pracy zachodzi związek przyczynowy. Zdaniem strony skarżącej, organ I instancji jedynie pobieżnie ocenił warunki pracy wskazanego pracownika, gdyż na podstawie rozpatrzonych dowodów i w wyniku oceny warunków pracy nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, ze chorobę spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W uzasadnieniu decyzji nie został udowodniony związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy schorzeniem, a charakterem wykonywanej pracy na stanowisku składacza wiązek przewodów i przy kontroli elektrycznej wiązek, konieczny do stwierdzenia choroby zawodowej. W tej sytuacji powinien zostać przeprowadzony dowód z opinii biegłego lekarza z dziedziny medycyny pracy w celu stwierdzenia, czy pomiędzy rozpoznanym schorzeniem u A.F. a charakterem wykonywanej przez niego pracy zachodzi związek przyczynowy.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego, stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie w sprawie chorób zawodowych są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, czyli stanowią dowód w sprawie (dowód z opinii biegłego), a Inspektor Sanitarny jest bezwzględnie związany takim orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznawania choroby zawodowej, polegającej na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 283/11).

W motywach uzasadnienia wskazano, że p. A.F. pracował w nast. zakładach pracy:

- w okresie od [...] 1986 r. do [...] 1991 r. w Zakładzie A oddział Zamiejscowy w E. na stanowiskach: uczeń praktycznej nauki zawodu, rzemieślnik, obrotniczy;

- w okresie od [...] 1993 r. do [...] 1993 r. w Spółce B na stanowisku: pracownik do zbioru okopowych;

- w okresie od [...] 1993r. do [...] 1994r., od [...] 1994r. do [...] 1995 r., od [...] 1995 r. do [...] 1996 r., od [...] 1996 r. do [...] 1997 r. w Szkole Podstawowej nr [...] w E. na stanowisku palacza c.o.;

- w okresie od [...] 1998 r. do [...] 2013 r. w Spółce A na stanowisku składacza wiązek przewodów. Przytoczono w sposób obszerny pełną charakterystykę czynności wykonywanych w ostatnim zakładzie pracy wskazując, że zasadne było uznanie w toku postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, że strona była narażona w tym miejscu na znaczne obciążenie kończyn górnych, zwłaszcza nadgarstków w tym miejscu, gdyż czynności wykonywane przez pracownika związane były z wykonywaniem ruchów wielokrotnie powtarzalnych - praca przy linii technologicznej wymagała cyklicznych powtórzeń w ciągu zmiany roboczej ok. 6800 ruchów, w szczególności prawej ręki, ręka lewa wykonywała mniejsza liczbę ruchów - monotypowych, znacznie obciążających narząd ruchu - kończyny górne (prace związane z podnoszeniem do góry obu kończyn górnych, liczne ruchy zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, rotacyjne ruchy dłoni i nadgarstka). Prace wykonywane natomiast w pozostałych zakładach pracy należały do czynności zróżnicowanych, niemonotypowych.

Wskazano, że p. F. był badany przez uprawnioną jednostkę do orzekania w sprawach chorób zawodowych tj. Wojewódzki Ośrodek medycyny Pracy w O., która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej- przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstków. W sposób obszerny orzeczenie to zostało uzasadnione stwierdzeniem, że analiza narażenia zawodowego potwierdzająca istotne narażenie na ruchy monotypowe w obrębie stawów nadgarstka (praca ręczna wymagająca wykonywania powtarzalnych w długich przedziałach czasowych ruchów zginania i prostowania w nadgarstku) i wywiad chorobowy oraz wyniki przeprowadzonych badań pozwalają na rozpoznanie zespołu cieśni w obrębie obu nadgarstków.

Odnosząc się do wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sprawie medycyny pracy wyjaśniono, że zgromadzony materiał jest wystarczający do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. W ocenie organu odwoławczego wydane orzeczenie lekarskie zostało rzeczowo i przekonująco uzasadnione, przy czym przepisy dotyczące chorób zawodowych określając wyczerpująco tryb postępowania diagnostyczno- orzeczniczego, regulują to postępowanie dowodowe w pełnym zakresie. I tak w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych określono kto jest uprawnionym do orzekania w sprawach chorób zawodowych, zaś z treści § 6 ust. 1 wynika w oparciu o jakie dokumenty i wyniki przeprowadzonych badań, dokumentację przebiegu zatrudnienia oraz ocenę narażenia zawodowego podejmowane jest orzeczenie lekarskie. Taka ocena narażenia zawodowego została sporządzona w dniu 14 lutego 2014 r. przez organ I instancji, gdzie szczegółowo przedstawiono charakterystykę wykonywanej pracy przez cały okres zatrudnienia strony i w oparciu o te informacje oraz dokumentację medyczną podjęto orzeczenie w tej sprawie.

Nie zasadny jest również zarzut odwołującego się, że praca u niego wiązała się z obciążeniem prawego nadgarstka i prawej reki, gdyż z karty oceny narażenia zawodowego oraz dokumentacji fotograficznej jednoznacznie wynika, że wykonywana praca wiązała się z obciążeniem obu rąk. Przytoczono treść art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm) stwierdzając, że obie przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej rozpoznano u p. F., gdyż rozpoznano chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych, która według jednostki orzeczniczej badającej związek przyczynowo - skutkowy powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Na powyższą decyzję Spółka A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a), tj. art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że u A.F. występuje choroba zawodowa;

- prawa procesowego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.s.), tj. art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu oceny pracy strony w poprzednich zakładach pracy Zakładzie A oraz Spółce B i Szkole Podstawowej nr [...] w E.

Zdaniem strony skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, gdyż organ I instancji analizował jedynie pracę u skarżącego pomijając pozostałe zakłady pracy mimo, że strona była w nich zatrudniona ponad 10 lat. Organ II instancji wspomniał jedynie, że parce w tych pozostałych zakładach należały do czynności zróżnicowanych, niemonotypowych. Zatem organy skupiły się jedynie na pracy u skarżącego nie analizując czy nie doszło do powstania choroby zawodowej wcześniej i w tym zakresie niewłaściwie przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające. Należało zatem stosownie do art. 28 kpa zawiadomić także pozostałych pracodawców o wszczętym postępowaniu. Organ I instancji wszczynając postępowanie z góry przesądził, że schorzenie rozpoznane u A.F. ma wyłączny związek ze sposobem wykonywania pracy w Spółce A, a organ odwoławczy tego uchybienia nie dostrzegł i nie uzupełnił w tym zakresie postępowania. Zarzucono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do rozstrzygnięcia co do stwierdzenia choroby zawodowej, ponieważ nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że chorobę spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Właściwa ocena może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, po uprzednim, wyczerpującym jego zebraniu.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż z góry pominięto innych pracodawców wyjaśniono, że twierdzenie to jest bezpodstawne, gdyż z uwagi na fakt, że lekarz zatrudniony w [...] Poradnia Medycyny Pracy dokonał zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u p. F., w którym wskazano miejsce jego zatrudnienia będące powodem zgłoszenia – Spółka A, jak również w karcie oceny narażenia zawodowego w pkt 9 wskazano tylko Spółkę A, PPIS po otrzymaniu zgłoszenia wszczął postępowanie i Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. zwrócił się o uzupełnienie karty oceny narażenia zawodowego sporządzonego przez lekarza o ocenę z całego okresu zatrudnienia. Przygotowana została zatem przez pracownika Sekcji Higieny Pracy PSSE w E. ocena narażenia zawodowego z całego przebiegu zatrudnienia, w której wyszczególniono wszystkie obowiązki oraz czynności wykonywane na poszczególnych stanowiskach pracy u wszystkich zatrudniających pracodawców tj. w Zakładzie A na stanowiskach: uczeń praktycznej nauki zawodu, rzemieślnik, obrotniczy; w Spółce B oraz Szkole Podstawowej nr [...] w E. na stanowisku palacza c.o. Dopiero w oparciu o tę kartę oceny narażenia zawodowego dokonano oceny, że prace tam wykonywane należały do czynności zróżnicowanych i niemonotypowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy ppsa.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy ppsa.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź też naruszeniem prawa materialnego.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235 ² tej ustawy).

Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367) dalej zwane: rozporządzeniem z 30 czerwca 2009 r. Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się, stosownie do zapisu § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - § 7 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. .

W niniejszej sprawie podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej było orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z dnia [...], w którym stwierdzono u zainteresowanego chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstków, znajdujące się w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 20 w punkcie 1. Przy czym w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że p. F. pracując na stanowisku składacza wiązek przewodów w okresie od [...] 1998r. do [...] 2013 r. wykonywał pracę ręczną wymagającą wykonywania powtarzalnych w długich przedziałach czasowych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Jednocześnie wskazano, że na dolegliwości bólowe obu rąk z drętwieniem palców, bóle nocne strona cierpi od kilku lat. Analiza dokumentacji medycznej, w tym przeprowadzone badania konsultacyjno-diagnostyczne (neurologiczne, ortopedyczne) i badania dodatkowe ENeG oraz ocena narażenia zawodowego pozwoliły jednostce orzeczniczej na rozpoznanie obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i brak poprawy po leczeniu operacyjnym lewego nadgarstka. Takie ustalenia, a w szczególności analiza narażenia zawodowego potwierdzająca istotne narażenie na ruchy monotypowe w obrębie nadgarstka (praca ręczna wymagająca wykonywania powtarzalnych w długich przedziałach czasowych ruchów prostowania i zginania w nadgarstku) oraz wywiad chorobowy i wyniki przeprowadzonych badań pozwoliły na rozpoznanie zespołu cieśni w obrębie obu nadgarstków.

Ponadto organy inspekcji sanitarnej orzekające w tej sprawie wbrew zarzutom skargi dokonały prawidłowej oceny warunków pracy, stwierdzając że rozpoznane schorzenie z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane sposobem wykonywania pracy u ostatniego pracodawcy.

W ocenie Sądu stanowisko organów w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest uzasadnione.

Przede wszystkim podnieść należy, że powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych ściśle określa tryb postępowania w sprawie stwierdzenia istnienia bądź braku istnienia choroby zawodowej. Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, zawartym w załączniku do powołanego rozporządzenia, oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy. Decyzję taką wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Należy podkreślić, iż organ administracji nie ma wiedzy specjalistycznej i nie może dokonać samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą. Orzeczenie takie, co wynika z mechanizmu postępowania w sprawie chorób zawodowych, stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Przy czym stanowisko specjalistycznej jednostki orzeczniczej winno być zupełne, logiczne i wszechstronnie uzasadnione, wyjaśniające wszelkie wątpliwości. Należy przy tym podkreślić, iż orzeczenia lekarskie jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie są aktami (administracyjnymi), wymienionymi w art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z czym nie podlegają kontroli działalności administracji publicznej. Kontroli sądów administracyjnych podlegają jedynie decyzje inspektora sanitarnego stwierdzające chorobę zawodową lub decyzje orzekające o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Badając legalność takiej decyzji Sąd może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnioną jednostkę organizacyjną, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Można również dopuścić zakwestionowanie orzeczeń lekarskich przez organ (inspektora sanitarnego) lub sąd administracyjny w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarskie uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak i w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnione do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej można żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem organ Państwowej Powiatowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia, a więc nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 09 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 634/98 Pr. Pracy 1998/12/38, wyrok z 24 lutego 1998 r. NSA 1520/97 publ. ONSA 1998/4/150).

W niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie pod względem formalnym nie budzi - wbrew twierdzeniom skarżącego wyrażonym w odwołaniu - żadnych wątpliwości.

Zupełnie chybione są zarzuty strony skarżącej dotyczące braków w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, które to nie pozwalały stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie rozpoznane u pracownika ma związek ze sposobem wykonywana pracy w skarżącej Spółce, gdyż nie oceniono charakterystyki wykonywanych czynności u innych pracodawców wcześniej zatrudniających pracownika przez okres 10 lat. . Należy bowiem wskazać, iż oceny tego związku przyczynowego dokonuje organ inspekcji sanitarnej nie tylko na podstawie orzeczenia lekarskiego, ale także formularza oceny narażenia zawodowego pracownika oraz wszelkich innych dowodów zgromadzonych w sprawie. W związku z tym stwierdzenie zawarte w orzeczeniu lekarskim dotyczącym przyczyn powstania choroby zawodowej jest jednym z wielu dowodów. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wprost zakłada występowanie związku przyczynowo - skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że zdiagnozowana u osoby zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia choroba nie zostanie uznana za chorobę zawodową tylko w przypadku, gdy zostanie wykazane bezspornie, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Jednocześnie należy wskazać, iż jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ugruntowany został pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., sygn. akt III RN 110/98 OSNAP i US 1999r./22 poz. 709).

Biorąc zatem pod uwagę zebrany materiał dowodowy organ dokonał prawidłowej oceny związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną chorobą zawodową. Przy czym podnieść należy - na co zwrócił uwagę organ odwoławczy - że nie jest zasadny zarzut skarżącej Spółki jakoby organy orzekające w sprawie z góry założyły, że wystąpienie choroby zawodowej u pracownika ma związek jedynie z charakterem pracy wykonywanej u skarżącej. Przeczy temu przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które z uwagi na okoliczność, że w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej lekarz kierujący faktycznie wskazał jedynie skarżącą Spółkę jako zakład w związku z pracą w którym podejrzewa zaistnienie choroby zawodowej oraz w sporządzonej przez niego ocenie narażenia zawodowego tylko ten pracodawca został wskazany, po wszczęciu postępowania administracyjnego na etapie postępowania przed organem I instancji i przed wydaniem orzeczenia przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. wystąpiono do Sekcji Higieny Pracy Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w E. o uzupełnienie karty narażenia zawodowego p. A.F. W sporządzonej w dniu 9 sierpnia 2013 r. (uzupełnionej w dniu 12 lutego 2014 r.) karcie oceny narażenia zawodowego w związku podejrzeniem choroby zawodowej wyszczególnione zostały wszystkie okresy zatrudnienia wraz z charakterystyką narażenia (czynnikami szkodliwymi/uciążliwymi), jak również z przeprowadzonej z zainteresowanych w dniu 2 sierpnia 2013 r. rozmowy jednoznacznie ustalony został zakres czynności wykonywanych podczas pracy w każdym z zakładów pracy. W oparciu o te zebrane wszechstronnie materiały organ orzeczniczy stwierdził, że rozpoznanie choroby zawodowej nastąpiło w związku z ruchami monotypowymi w obrębie nadgarstka (praca ręczna wymagająca wykonywania powtarzalnych w długich przedziałach czasowych ruchów prostowania i zginania w nadgarstku). Taki charakter wykonywanych czynności miał miejsce jedynie u skarżącego pracodawcy, gdyż praca w Zakładzie A na stanowiskach: uczeń praktycznej nauki zawodu, rzemieślnik, obrotniczy; w Spółce B jako zbieracz roślin okopowych oraz Szkole Podstawowej nr [...] w E. jako palacza c.o. miały charakter czynności znacznie zróżnicowanych i niemonotypowych, nie wymagających stałego zginania rąk w stawach nadgarstkowych z licznymi przerwami w pracy.

Nadto należy wyjaśnić stronie skarżącej, że organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają kwestii tego, w którym miejscu pracy doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym lecz jedynie mają za zadanie ocenić, w których zakładach pracy doszło do narażenia z uwagi na warunki wykonywania pracy, czy też doszło do narażenia zawodowego w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ze sporządzonej zaś przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w E. karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej w sposób bardzo szczegółowy oraz wyczerpujący przedstawiono wszelki rodzaj czynności oraz harmonogram ich wykonywania przez pracownika, dlatego tez zarzuty co do braku dokładnie poczynionych ustaleń w tym zakresie jest całkowicie chybiony i niezasadny.

Reasumując, należy stwierdzić, że skarżona decyzja organu odwoławczego, jak również decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W związku z powyższym, skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).