Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1247/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 72 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2325/17 w sprawie ze skargi A.B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2325/17, oddalił skargę A.B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zaskarżoną uchwałą z dnia [...] września 2017 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1999 r. ze zm.) w wyniku odwołania skarżącego utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], która na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze uchwaliła skreślenie skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w R.

W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że skarżący uzyskał wpis na listę adwokatów na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z [...] kwietnia 2010 r., zajmując w dacie wpisu stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. W dniu 28 lipca 2010 r. złożył przed Dziekanem Rady ślubowanie. Do chwili podjęcia uchwały z 8 czerwca 2017 r. figurował na liście prowadzonej przez ORA jako adwokat niewykonujący zawodu. ORA pismem z 16 maja 2017 r. zwróciła się do Rady Izby Komorniczej z zapytaniem, czy skarżący w dalszym ciągu figuruje w rejestrze Izby Komorniczej w R. i nadal zajmuje stanowisko komornika sądowego. Rada Izby Komorniczej w R. pismem z 26 maja 2017 r. poinformowała, że skarżący pełni funkcję Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. Z uwagi na to, że wykonywanie zawodu komornika po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów stanowi przeszkodę do dalszego pozostawania na liście adwokatów, skarżący został z tej listy skreślony.

W skardze na powyższą uchwałę skarżący zarzucił naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a., art. 65 ust. 1 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Pismem z 6 lutego 2018 r. skarżący złożył replikę na odpowiedź na skargę, podtrzymując wnioski i twierdzenia zawarte w skardze i powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą uchwałę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd przedstawił podstawę prawną zaskarżonej uchwały, jaką stanowił art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Wprawdzie przepis ten stanowi o objęciu stanowiska, a nie pozostawaniu na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości, to wykładnia celowościowa, jak i systemowa prowadzą do wniosku, że ustawodawca wprowadził zakaz łączenia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości bądź wykonywania zawodu komornika przy jednoczesnym wpisie na listę adwokatów, bez względu na moment objęcia stanowiska komornika sądowego. Odmienne rozumienie tej normy prawnej prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej osób, które podlegają - lub nie - skreśleniu z listy adwokatów z uwagi na to, kiedy objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości.

Sąd I instancji podkreślił, że skarżący w momencie wpisania go na listę adwokatów był komornikiem sądowym, który działa przy sądzie rejonowym, prezes właściwego sądu nadzoruje jego działalność, sąd sprawuje nadzór judykacyjny nad czynnościami egzekucyjnymi komornika. Oceniając status prawny komornika, w świetle jego organizacyjnego i funkcjonalnego powiązania z organami wymiaru sprawiedliwości, Sąd uznał, że zajmowanie stanowiska komornika mieści się w pojęciu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze. Dlatego Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, zgodnie z którym brak jest w obowiązującym porządku prawnym regulacji, która wprowadzałaby dla komornika sądowego zakaz pozostawania na liście adwokatów niewykonujących zawodu. Wprawdzie żaden przepis prawa nie nakłada na osobę wpisaną na listę adwokatów obowiązku rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata i tym samym zrzeczenia się wykonywania zawodu komornika, po uzyskaniu samego wpisu na listę, a przed rozpoczęciem wykonywania zawodu adwokata, jednak norma prawna wynikająca z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze, nie pozostawia wyboru działania okręgowej radzie adwokackiej w przypadku, w którym dana osoba zostanie wpisana na listę adwokatów i pozostaje na stanowisku komornika sądowego. Ustawodawca bowiem w przepisie tym nie zawarł rozróżnienia: na adwokatów wpisanych na listę adwokatów wykonujących bądź niewykonujących zawodu adwokata, odnosząc się do każdego adwokata z listy adwokatów. Ustawodawca na gruncie ustawy - Prawo o adwokaturze rozwiązał omawianą kwestię w odmienny sposób niż na gruncie ustawy o radcach prawnych, gdzie w art. 26 uregulował negatywną przesłankę wpisu na listę radców prawnych osób wykonujących zawód m.in. komornika.

W ocenie Sądu I instancji, nie można mówić o pozbawieniu praw nabytych poprzez skreślenie z listy adwokatów osoby, która nie zrezygnowała z wykonywania zawodu komornika sądowego. Skreślenie z listy adwokatów w realiach tej sprawy nie oznacza bowiem definitywnego uniemożliwienia danej osobie, która spełniła wszystkie wymogi uprawniające ją do wpisu na listę adwokatów do ponownego wpisu na tę listę. Nie zamyka zatem drogi do wykonywania zawodu adwokata (art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze). Dlatego niezasadne są zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia art. 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne skreślenie skarżącego z listy adwokatów i ograniczenie konstytucyjnego prawa do wyboru zawodu i wolności jego wykonywania. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie zrezygnował z pełnionej funkcji komornika sądowego, nie podjął nawet działań, których celem było dokonanie wyboru pomiędzy jednym z zawodów, a zatem zaistniała przesłanka określona w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze obligująca okręgową radę adwokacką do skreślenia skarżącego z listy adwokatów. Dlatego skarga podlegała oddaleniu.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i wydanych w sprawie uchwał oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

I.1. art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo adwokaturze poprzez błędną wykładnię i niezasadne uznanie przez WSA w Warszawie (w ślad za błędnym stanowiskiem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz Okręgowej Rady Adwokackiej w R.), że osoba wykonująca zawód komornika sądowego zajmuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, a tym samym podlega skreśleniu z listy adwokatów niewykonujących zawodu, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu przy uwzględnieniu aktualnej linii orzeczniczej WSA i NSA w tym zakresie, powinna prowadzić do ustalenia, że wykonywanie zawodu komornika sądowego nie jest równoznaczne z zajmowaniem przez niego stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości;

I.2. art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez jego niewłaściwe i bezpodstawne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący podlegał skreśleniu z listy adwokatów niewykonujących zawodu w związku ze sprawowaniem funkcji komornika sądowego, w sytuacji gdy skarżący był jedynie wpisany na listę adwokatów niewykonujących zawodu, a sam wpis na listę adwokatów stanowi jedynie potwierdzenie uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu adwokata i nie jest tożsamy z obowiązkiem rozpoczęcia wykonywania przez niego zawodu adwokata;

A w konsekwencji,

I.3. błędne pominięcie przez WSA w Warszawie wskazanych poniżej wyroków sądów administracyjnych, a przede wszystkim najnowszego wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt: VI SA/Wa 751/17, w którym Sąd ten wskazał jednoznacznie, że: "Wpis na listę adwokatów jest elementem niezbędnym, ale niewystarczającym do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat zobligowany jest, mocą art. 5 ustawy – Prawo o adwokaturze złożyć ślubowanie, nadto, co ma decydujące znaczenie, wyznaczyć siedzibę zawodowa i zawiadomić o tym właściwą radę adwokacką w terminie określonym w art. 70 Prawa o adwokaturze"

i dalej: "Nie jest przy tym kwestionowane w orzecznictwie, że sam wpis na listę adwokatów nie tylko nie uprawnia do występowania w charakterze pełnomocnika, ale także nie rodzi obowiązku wykonywania tego zawodu"

i powołanie się na odmienne wyroki sądów administracyjnych, których rozstrzygnięcia wpisują się w błędnie ustalony, zarówno przez ORA w R. jak i Prezydium NRA, stan faktyczny przedmiotowej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi przez WSA w Warszawie. Jednocześnie, z uwagi na rozbieżność pojawiającą się w tej kwestii w orzecznictwie sadów administracyjnych, Sąd I instancji powinien orzec w tym przypadku na korzyść skarżącego, przy uwzględnieniu wskazanych poniżej wyroków.

Co doprowadziło do,

I.4. naruszenia art. 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne i niczym nieuzasadnione skreślenie skarżącego z listy adwokatów w sytuacji gdy skarżący poprzez wpis na listę adwokatów niewykonujących zawodu nabył jedynie potencjalne prawo do wykonywania zawodu adwokata (co nie jest równoznaczne z wykonywaniem zawodu adwokata - do czego niezbędna jest kolejna uchwała ORA), co w konsekwencji doprowadziło do ograniczenia konstytucyjnego prawa skarżącego do wyboru zawodu i wolności jego wykonywania;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.):

II.1. art. 151 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej dalej: p.u.s.a.) poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez WSA w Warszawie, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności organów samorządu zawodowego powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w R., zgodnie z wnioskami skargi,

co odpowiada również temu samemu zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, mimo naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, jakich dopuściło się Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przy wydawaniu uchwały w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów;

II.2. art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez orzekające w sprawie organy samorządu zawodowego obu instancji, wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez nie ww. przepisów k.p.a. przy jego ustalaniu, polegającego na tym, że nie został dopełniony obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, organy samorządu zawodowego pominęły, że od dnia 28 kwietnia 2010 r. - podjęcie uchwały o wpisaniu skarżącego na listę adwokatów ORA w R. - nie zmienił się stan prawny, ani faktyczny, który uzasadniałby jakąkolwiek zmianę ostatecznej decyzji o wpisie na listę adwokatów niewykonujących zawodu;

podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia w całości zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w żądanej przez skarżącego części, co uprawnia również tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany, a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

Przedmiotowe naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej analizy sprawy, to zauważyłby, jak wiele było błędów w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego i ustalaniu stanu faktycznego przez oba organy samorządu zawodowego (Prezydium NRA, a wcześniej ORA w R.), i jak wiele kwestii o charakterze podstawowym nie zostało wszechstronnie wyjaśnionych zgodnie z podstawowymi zasadami uregulowanymi k.p.a., z pewnością nie przyjąłby ustaleń organów samorządu zawodowego za kompletne i własne, co przełożyłoby się na uchylenie zaskarżonej uchwały, jak domagał się tego skarżący.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie skorzystało z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842). Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r. sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy z 2 marca 2020 r. jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podjętej w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów stwierdził, że zaskarżona uchwała nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie wniesionej na nią skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone w rozpatrywanej sprawie ustalenia faktyczne uzasadniały – wobec ich prawidłowości – po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, a po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie przesłanki, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze i w konsekwencji – po trzecie – podjęcia uchwały o skreśleniu strony skarżącej z listy adwokatów.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Wyrok ten bowiem odpowiada prawu.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny zasadności zarzutu z pkt II.2. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tytułem koniecznych uwag wprowadzających, które nie są również bez znaczenia dla oceny pozostałych zarzutów kasacyjnych podważających zgodność z prawem zaskarżonego wyroku, trzeba przede wszystkim podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji – nie dość, że zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. – to również, jeżeli nie przede wszystkim, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia – i wolne jest także od sugerowanych przez stronę skarżącą wad i deficytów – co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Zupełnie inną kwestią jest natomiast – co wymaga podkreślenia w kontekście podejmowanej na gruncie omawianego zarzutu polemiki z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji – siła przekonywania zawartych w nim argumentów. Brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku potwierdza, że prawidłowo identyfikując przedmiot rozpatrywanej sprawy oraz operując w jej granicach, Sąd I instancji zaproponował właściwe rozstrzygnięcie odnośnie do istoty sporu prawnego wywołanego wniesioną skargą, co uzasadnił – w tym również w zakresie odnoszącym się do podstawy prawnej wydanego w sprawie orzeczenia – w wystarczającym stopniu, a co za tym idzie w sposób umożliwiający kontrolę prawidłowości tej propozycji.

Prowadzi to do wniosku o braku zasadności zarzutu naruszenia przepisów wskazanych w pkt II.1. petitum skargi kasacyjnej. Zwłaszcza, że o naruszeniu art. 1 p.u.s.a i art. 3 § 1 p.p.s.a. nie sposób jest wnioskować na tej podstawie, że rezultat kontroli legalności zaskarżonego aktu nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, a zgodności z prawem kontrolowanego wyroku Sądu I instancji nie podważa również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a., albowiem wymienione przepisy prawa – których naruszenie zarzuca strona skarżąca – jako tzw. przepisy wynikowe, nie mogą stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z: 11 września 2020 r., sygn. akt II GSK 2989/17; 20 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 425/18; 15 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 297/16; 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2547/17; 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10).

Nie są również usprawiedliwione, oparte na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a. zarzuty z pkt pkt I.1. – I.4. petitum skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.

Odnosząc się do stawianych na ich gruncie kwestii, w punkcie wyjścia podzielić należy prezentowany i utrwalony już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że "stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości", o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, obejmuje swoim zakresem również zajmowanie stanowiska komornika sądowego, co znajduje swoje potwierdzenie w argumentach z wykładni celowościowej, funkcjonalnej oraz systemowej.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji kreuje bowiem ustrojowy status komornika sądowego, jako organu władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, powoływanego (po spełnieniu wymogów określonych w art. 10 ustawy i wykonania zobowiązania wynikającego z art. 13 tej ustawy) przez Ministra Sprawiedliwości, działającego przy sądzie rejonowym, podlegającego nadzorowi sądu i nadzorowi prezesa sądu rejonowego przy którym działa (por. w szczególności art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 11). To zaś, w tym zwłaszcza w relacji do znaczenia konsekwencji wynikających z przepisów Części trzeciej "Postępowanie egzekucyjne" ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (zwłaszcza art. 758, art. 761, art. 764, art. 765) uzasadnia wniosek, że komornik sądowy jest szczególnego rodzaju organem państwowym, monokratycznym, wyposażonym przez państwo w określone władcze kompetencje zarówno wobec osób, jak i wobec innych instytucji publicznych, który – co w świetle przedstawionych argumentów trzeba podkreślić – organizacyjnie i funkcjonalnie powiązany jest z władzą sądowniczą, a więc z konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej (zob. wyroki TK w sprawach SK 26/03 i K 5/02).

Przedstawione powyżej rozumienie pojęcia "stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości" – zwłaszcza, gdy w kontekście tak zwanego "bezpośredniego rozumienia prawa" oraz wynikających z tego konsekwencji o niepożądanym charakterze podkreślić, że dane rozumienie teksu prawnego zawsze stanowi rezultat – niekiedy nawet nieuświadamianego – procesu wykładni, co uzasadnia twierdzenie, że omnia sunt interpretanda (M. Zieliński, Osiemnaście mitów w myśleniu o wykładni prawa, "Palestra", 2011, nr 3 - 4, s. 20 i n.; zob. również M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny: 2016.12.05 komentarz LEX/el.2017 oraz przywołana tam literatura przedmiotu) – nie mogło więc pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie przesłanki, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, z którego wynika, że okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy, między innymi w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza.

Jeżeli, jak stanowi przywołany przepis prawa, podstawą do skreślenia z listy adwokatów jest wypadek objęcia stanowisk w organach lub rozpoczęcia wykonywania zawodu, o którym w nim mowa, to za uzasadniony w świetle powyżej przedstawionych argumentów osadzonych na gruncie rezultatu wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej trzeba uznać również wniosek, że dotyczy to także sytuacji zajmowania tych stanowisk lub wykonywania zawodu notariusza po dokonaniu wpisu na listę adwokatów i nie zrzeczenia się tych stanowisk lub niezaprzestania wykonywania wymienionego zawodu (zob. również wyrok NSA z 26 listopada 2020 r., sygn., akt II GSK 670/18 i przywołane tam orzecznictwo). Logika omawianego rozwiązania wprowadza bowiem swoistego rodzaju niepołączalność wykonywania zawodu adwokata – o czym mowa jeszcze dalej – z zajmowaniem i wykonywaniem określonych ustawą -Prawo o adwokaturze stanowisk i zawodów, co stanowi konsekwencję powierzonych adwokaturze zadań (art. 1 ustawy) oraz istoty, cech i funkcji zawodu adwokata.

W tym też kontekście oraz w opozycji do zarzutów kasacyjnych i prezentowanej w ich uzasadnieniu argumentacji trzeba podkreślić, że skoro z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze wynika, że zwalnia on osoby, o których w nim mowa, w tym osoby wykonujące przez określony nim czas zawód komornika, z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego, który stanowi jedną z przesłanek wpisu na listę adwokatów, a co niewątpliwie ma charakter wyjątku od zasady określonej w art. 65 wymienionej ustawy, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że funkcją i celem tego przepisu prawa jest utworzenie warunków przejścia z prawniczego zawodu komornika sądowego do zawodu adwokata i przejście to racjonalizujących. Jeżeli tak, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przejście do zawodu adwokata z zawodu komornika musi siłą rzeczy łączyć się z potrzebą zaprzestania wykonywania tego ostatniego.

Zwłaszcza, gdy w tym względzie podkreślić znaczenie przesłanek dokonywania oraz charakteru dokonywanego wpisu na listę adwokatów (art. 65, art. 66 i art. 68 w związku z art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze), z momentem którego dochodzi do uzyskania statusu adwokata z wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy, o których mowa, między innymi, w art. 5 i art. 70 przywołanej ustawy, co w rezultacie prowadzi do wniosku, że istota oraz cel wpisu na listę adwokatów wyraża się w tym, że kreuje on konieczny warunek uprawnienia do wykonywania zawodu adwokata.

Zasadności wniosków formułowanych w odniesieniu do spornej w sprawie kwestii, w żadnym stopniu, ani też zakresie nie zmienia przy tym to, że na gruncie ustawy - Prawo o adwokaturze ustawodawca operuje pojęciami "wpisu na listę adwokatów" oraz "wykonywania zawodu adwokata, wykonywania czynności zawodowych", skoro warunkiem wykonywania zawodu jest uzyskanie wpisu na listę adwokatów, zaś sam wpis na listę, zważywszy na jego istotę, służy celom, o których mowa była powyżej. Jakkolwiek więc w ustawie Prawo o adwokaturze mowa jest również o "adwokatach niewykonujących zawodu" (zob. art. 8a ust. 2), to jednak w świetle dotychczas przedstawionych argumentów za uzasadnione trzeba uznać twierdzenie, że celem wpisu na listę adwokatów – zważywszy na jego funkcje oraz zasadniczy cel, któremu służy – nie jest kreowanie odrębnego statusu adwokata niewykonującego czynności zawodowych, albowiem nie znajduje to żadnego potwierdzenia w przepisach przywołanej ustawy, które status adwokata oraz wynikające z niego prawa i obowiązki regulują w jednolity sposób (por. również w wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 395/11; 24 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 302/12; 26 października 2018 r., sygn. akt II GSK 969/18; 2 października 2020 r., sygn. akt II GSK 27/18; 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 670/18). Co więcej, z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze wynika, że zakres jego stosowania dotyczy adwokata o którym w nim mowa, bez względu na to, czy faktycznie wykonuje on zawód, czy też nie, co również nie jest bez znaczenia dla zasadności formułowanych powyżej wniosków (por. np. wyrok NSA z 30 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 674/18 i przywołane tam orzecznictwo).

W związku z powyższym, w tym zwłaszcza w korespondencji do argumentów odnoszących się do funkcji i celów przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, który – jak podkreślono – służy realizowaniu możliwości przechodzenia z prawniczego zawodu komornika sądowego do zawodu adwokata i przejście to racjonalizuje, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołany przepis prawa umożliwia tym samym realizację konstytucyjnej wolności wyboru zawodu, której w żadnym stopniu, ani też zakresie nie ogranicza art. 72 ust. 1 pkt 4 przywołanej ustawy odnoszący się do jednej z przesłanek skreślenia z listy adwokatów. To bowiem zamanifestowana we wniosku o wpis na listę adwokatów – składanego w warunkach określonych w art. 66 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy – wola w zakresie odnoszącym się do wyboru zawodu stanowi podstawę dokonania tego wpisu, o ile rzecz jasna zaktualizują się prawne warunki jego dokonania. W tym też kontekście oraz w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów trzeba wyjaśnić, że art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze odnosząc się do skreślenia – w warunkach nim określonych – z listy adwokatów, nie ustanawia jednocześnie negatywnej przesłanki dokonania wpisu na listę, co motywowane jest – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – potrzebą uniknięcia niekorzystnej dla (komornika sądowego) zainteresowanego wpisem na listę adwokatów sytuacji, a mianowicie niedokonania tego wpisu, a to w związku z ujawnieniem się w toku postępowania wpisowego innych prawnych przeszkód do jego dokonania. Rozwiązanie to jest więc bez wątpienia elementem służącym realizacji, a zwłaszcza ochronie konstytucyjnej wolności wyboru zawodu, co prowadzi do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do jej naruszenia.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.