Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 533/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 210 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 124 ust. 1 a, ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: ar. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skarg D. H. i J. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. H. i J. H. jest decyzja Wojewoda [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Starosta [...], po rozpatrzeniu wniosku A. S.A., dalej zwanej "Spółką" zezwolił Spółce na niezwłoczne nieruchomości położonej w R., gmina [....], oznaczonej jako działka nr 2963 o pow. 12,77 ha i działka nr 2965 o pow. 7,29 ha, stanowiącej własność J. H. i D. H., przez udzielenie Spółce zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez wyżej opisaną nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa linii 110 kV relacji N. – I.". Nieruchomość objęta jest decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...], ograniczającą sposób korzystania z wyżej wymienionej nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości linii elektroenergetycznej. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że inwestycja jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, co oznacza, że ma służyć interesowi społecznemu. Całkowita długość linii wyniesie ok 27 km i przebiegać będzie przez obszary należące do dwóch powiatów: [...] i [...]. Przedsięwzięcie będzie polegać na budowie napowietrznej linii 110 kV, która będzie łączyć istniejący główny punkt zasilania N., planowany główny punkt zasilania D. i istniejący główny punkt zasilania Iwonicz. Opóźnienie realizacji inwestycji poważnie godzi w podstawy ekonomiczne Spółki, gdyż podniesie koszt inwestycji i w konsekwencji może grozić jej niezrealizowaniem. Zatem w niniejszej sprawne mamy do czynienia zarówno z ważnym interesem społecznym, jak i ważnym interesem gospodarczym, gdyż budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu.

Z powyższą decyzją nie zgodzili się D. H. oraz J. H. i w odwołaniach podnieśli, że Spółka podejmując działania polegające na budowie linii 110 kV przyczyni się do dewastacji środowiska naturalnego na znacznym obszarze obejmującym działki nr 2963 i 2965 i innych. Dewastacja środowiska naturalnego powodowana będzie m. in. bieżącym użytkowaniem linii 110 kV oraz wywołanym smogiem elektromagnetycznym. Zdaniem odwołujących zasadnym staje się uzyskanie od inwestora oceny wpływu na środowisko smogu elektromagnetycznego. Ponadto organ nie dokonał analizy, czy konkretna inwestycja spełnia przesłanki zakwalifikowania jej jako realizującej cel publiczny. W ich ocenie decyzja dotycząca budowy linii 110 kV relacji N. – I. powinna być zamieszczona w BIP i ogłoszona zwyczajowo na tablicach ogłoszeń i podana do wiadomości na zebraniach wiejskich. Wskazują również, iż Inwestor w żadnym kontakcie nie podjął sprawy wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, służebności przesyłu czy wykupu części nieruchomości.

Opisaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, ze zmianami, dalej "k.p.a.") oraz art. 9a i art. 124 ust. la ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016r., poz. 2147, ze zmianami, dalej "u.g.n.") Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 124 ust. la u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 tj. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Podkreślił, że decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego. Ustawodawca w przepisie art. 124 ust. la u.g.n. przesądził bowiem o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki, o których mowa w tym przepisie, uzasadniające szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac realizujących cel publiczny, dla którego realizacji właściciel został zobowiązany do udostępnienia nieruchomości. O ile zostały one spełnione - wskazany organ udziela, w drodze decyzji, zezwolenia, a decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zobowiązany jest więc do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym (art. 124 ust. la). Zgodnie z art. 108 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działki nr 2963 i nr 2965 ha, stanowiącej własność J. H. i D. H., przez udzielenie zezwolenia założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa linii 110 kV relacji N. – I.". Decyzja została wydana na wniosek Spółki, która wraz z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wystąpiła o udzielnie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości i nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności.

Planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, co oznacza, że ma służyć interesowi społecznemu. Całkowita długość linii wyniesie ok. 27 km i przebiegać będzie przez obszary należące do dwóch powiatów: [...] i [....]. Przedsięwzięcie będzie polegać na budowie elektroenergetycznej linii 110 kV, która będzie łączyć istniejący główny punkt zasilania N., planowany główny punkt zasilania D. oraz istniejący punkt zasilania I. Opóźnienie realizacji inwestycji poważnie godzi w podstawy ekonomiczne Spółki, gdyż zwiększy koszt inwestycji iw konsekwencji może grozić jej niezrealizowaniem. Realizacja inwestycji zaspokoi potrzeby mieszkańców powiatów krośnieńskiego i jasielskiego, służyć będzie interesowi dużej liczby ludności oraz zabezpieczy wyjątkowo ważny interes strony – Spółki .

Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia zarówno z ważnym interesem społecznym, jak i ważnym interesem gospodarczym, gdyż budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, więc ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Ustaleń takich dokonano na podstawie twierdzeń zawartych we wniosku inwestora. Brak jest podstaw aby zaprzeczyć twierdzeniom wnioskodawcy, zatem spełnione zostały przesłanki stanowiące podstawę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Skoro wnioskodawca jest podmiotem specjalizującym się w przesyłaniu i dostawach energii, posiadającym wiedzę fachową pozwalającą na dokonanie oceny stanu sieci i oceny możliwości wystąpienia zagrożenia awarią lub porażenia prądem elektrycznym, brak jest podstaw do kwestionowania tego stanowiska i uznania, że wskazane wyżej zagrożenia nie mają charakteru realnego.

Zarzuty podniesione przez odwołujących Wojewoda uznał za niezasadne wobec spełnienia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. la u.g.n. Nie ulega także wątpliwości, że planowana inwestycja jest celem publicznym. Zgodnie z definicją celu publicznego zawartą w art. 6 pkt 2 u.g.n. celem takim jest m.in. budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Ubocznie organ zauważył, że przedmiotową decyzją zezwolono na niezwłoczne zajęcie nieruchomości - celem założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji pod nazwą: "Budowa linii 110 kV relacji N. – I.", a nie - przez udzielenie A. S.A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez wyżej opisaną nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa linii 110 kV relacji N. – I.", jak wskazano w sentencji decyzji. Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] orzekł już bowiem o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie D. H. i J. H. zarzucili organom nieuwzględnienie faktu, iż Spółka jednostronnie narzuciła właścicielom działek warunki wejścia w teren i nie przeprowadziła rokowań umożliwiających bezkonfliktowe rozwiązanie sprawy oraz faktu, że wskazana inwestycja w oczywisty sposób naruszy warunki przyrodnicze na dość znacznym obszarze poprzez wytwarzanie smogu elektromagnetycznego, zaś inwestor w tym zakresie nie przedstawił oddziaływania na środowisko planowanej do realizacji inwestycji.

Odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu traktującego o celowości i potrzebie rozbudowy sieci wynikającej z potrzeby zabezpieczenia potrzeb energetycznych odbiorców i z zagrożenia przeciążeniami linii mogącymi powodować braki w dostawie energii elektrycznej sformułowała następujące pytania: na jakiej normie został wydany wymieniony osąd, kto przeprowadził analizę powstania wskazanej inwestycji, czy wybór trasy przebiegu inwestycji optymalizuje jej wpływ na środowisko, z jakimi ośrodkami naukowymi konsultowano powstanie tej inwestycji o ile taka potrzeba istnieje, co jest powodem, że Wojewoda [.] w oczywisty sposób broni stanowiska Spółki odnosząc się do parametrów ekonomicznych /ewentualnych strat Spółki/, a nie widzi interesu osób fizycznych - właścicieli działek, dlaczego przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę interesu ekonomicznego właścicieli działek.

Skarżąca podkreśliła, że właściciele nie ograniczają inwestorowi wejścia w teren na wskazane działki działka nr 2965 i nr 2965, jednak uzależniają ten stan rzeczy od uzyskania od inwestora stosownego wynagrodzenia pieniężnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny rozpoznając skargę na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej bada zgodność rozstrzygnięcia z przepisami obowiązującego prawa.

Rozpoznając skargę Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną – art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718).

Sąd może uwzględnić skargę gdy dopatrzy się naruszenia prawa materialnego i procesowego w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Sąd uwzględnił skargę dopatrując się naruszeń, które uwzględnił z urzędu.

A. w złożonym w dniu 6 grudnia 2016 r. wniosku domagała się ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonych nr ew. 2963 o powierzchni 12,77 ha oraz nr ew. 2965 o powierzchni 7,29 ha położonych w R. gm. [...], na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji inwestycji pod nazwą "Budowa linii 110 KV N. – I.". W punkcie drugim wniosku inwestor domagał się wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.

Nieruchomości, których dotyczy wniosek położone są na terenie objętym Planem Zagospodarowania Przestrzennego "[...] – linia elektroenergetyczna 110 KV". Starosta [...] decyzja z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] ograniczył sposób korzystania z tych nieruchomości. Po rozpoznania odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji. Następnie decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została zaskarżona do Sądu.

Starosta [...] rozpoznał również wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. i w dniu 2 lutego 2017 r. wydał decyzję na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy, która następnie po rozpoznaniu odwołania została utrzymana w mocy.

Z mocy art. 124 ust. 1a ustawy Starosta zobowiązany jest – po wydaniu decyzji na podstawie ust. 1 do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości objętej decyzja o zezwoleniu, jeżeli decyzja ta nie stanie się jeszcze ostateczna albo w wyniku złożenia od niej odwołania wydana została decyzja przez organ odwoławczy, następnie zaskarżona do sądu administracyjnego.

Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że jest to odrębny rodzaj decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu rozpoczęcia realizacji celu publicznego, jeżeli sama decyzja o zezwoleniu wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy nie może być jeszcze wykonywana, poprzez fakt, iż nie stała się jeszcze decyzją ostateczną, albo też jako decyzja organu odwoławczego nie stała się decyzją wykonalną. W takiej sytuacji nie nadaje się decyzji wydanej na podstawie ust. 1 rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z przyczyn, które uzasadniałyby nadanie takiego rygoru, jest możliwość wydania odrębnej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie procedury inwestycyjnej ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji wydanej na podstawie ust. 1. Wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może nastąpić tylko wówczas gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes strony. W decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający ma obowiązek wykazać jaka jest przyczyna wydania zezwolenia i jakie byłyby skutki zaniechania wydania tego zezwolenia, skoro zezwolenie to stanowi podstawę do pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego posiadania nieruchomości. Takie zezwolenie można wydać tylko ze względu na niezwłoczność rozpoczęcia realizacji celu publicznego.

Niezwłoczność zajęcia nieruchomości dyktowana jest przy tym intencją uniknięcia sytuacji, w której zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. Może ono być wydane tylko wówczas, gdy bez niezwłocznego rozpoczęcia realizacji inwestycji cel ten w ogóle nie mógłby być już zrealizowany. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości służy zatem wykluczeniu zaistnienia bezprzedmiotowości zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości wydane na podstawie ust. 1, po tym gdy możliwym stanie się jej wykonanie, ale istniejące warunki faktyczne uniemożliwiają zrealizowanie celu publicznego dla którego wydano zezwolenie na podstawie ust. 1.

Z tego tez względu decyzja wydana na podstawie ust. 1 ustawy może być wydana wyłącznie wówczas gdy spełnione zostały przesłanki wymagane przepisami ustawy, a okoliczności te muszą być wyczerpująco uzasadnione. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż "wydanie takiej decyzji służyć będzie interesowi społecznemu i będzie chronić ważny interes inwestora". "Możliwe opóźnienie realizacji inwestycji będzie godzić poważnie w podstawy ekonomiczne A.".

Zdaniem Sądu uzasadnienie rozstrzygnięcia organów obu instancji nie spełniają wymogów , o których mowa w art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Prowadząc ponownie postępowanie organ uzasadni wyczerpująco swoje rozstrzygnięcie wskazując, która z przesłanek ust. 1 a uzasadnia uwzględnieni wniosku inwestora. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 kpa w związku z art. 124 ust. 1 a u.g.u. Sąd uwzględnił skargę.

O kosztach nie orzeczono na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a.