Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1219/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Teresa Randak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów, mocą interpretacji indywidualnej z dnia [...] nr [...], w oparciu o art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 613; dalej w skrócie: "O.p.") oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), stwierdził, że stanowisko przedstawione we wniosku M.W. (dalej także w skrócie: "wnioskodawca", "podatnik" "skarżący") z 20 marca 2014 r. (data otrzymania 24 marca 2014 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania dywidendy wypłacanej przez spółki notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych – jest nieprawidłowe.

Wskazana wyżej interpretacja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu 24 marca 2014 r. organ interpretacyjny otrzymał wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania dywidendy wypłacanej przez spółki notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych. We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe. Wnioskodawca jako osoba fizyczna, która prywatnie (poza działalnością gospodarczą) inwestuje w akcje spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych – GPW (tzw. spółki publiczne) planuje po raz pierwszy zainwestować w spółki, które wypłacają dywidendy na rzecz swoich akcjonariuszy.

W związku z powyższym zdarzeniem przyszłym zadano następujące pytania:

1. Czy dywidenda wypłacana przez spółki notowane na GPW na rzecz akcjonariuszy prywatnych stanowi dochód (przychód) w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

2. Czy od dywidendy wypłacanej przez spółki notowane na GPW na rzecz akcjonariuszy prywatnych należy obliczyć i odprowadzić podatek dochodowy od osób fizycznych?

Zdaniem wnioskodawcy, dywidenda wypłacana przez spółki notowane na GPW na rzecz akcjonariuszy będących osobami fizycznymi prywatnie inwestującymi w ich akcje nie powoduje powstania w majątku podatnika dochodu (przychodu) co tym samym wyklucza obowiązek obliczenia i odprowadzenia podatku dochodowego.

Dywidenda wypłacana przez spółki publiczne ma szczególny charakter ze względu na przeprowadzanie transakcji na rynku regulowanym. Podejmując uchwałę o podziale zysku między dotychczasowych akcjonariuszy Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zobowiązane jest określić wysokość dywidendy przypadającej na jedną akcję, dzień ustalenia prawa do dywidendy oraz dzień wypłaty dywidendy (art. 347-348 Kodeksu spółek handlowych). Osobą uprawnioną do dywidendy jest osoba, która jest akcjonariuszem spółki w dniu przyjętym w przytoczonej powyżej uchwale jako dzień ustalenia prawa do dywidendy (art. 348 § 2 Kodeksu spółek handlowych). Ze względu na trzydniowy cykl rozliczeniowy transakcji akcjami ostatnim dniem, w którym zakup akcji zapewni otrzymanie dywidendy jest dzień przypadający na trzy dni przed dniem ustalenia prawa do dywidendy (dzień D) – § 128 Szczegółowych Zasad Obrotu Giełdowego (SZOG) na podstawie delegacji zawartej w regulaminie GPW w zw. z § 43 i § 53 SZD KDPW. Przepisy te mają charakter powszechnie obowiązujący ponieważ zostały wydane na podstawie delegacji ustawowej. Regulamin GPW uchwalany jest na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o obrocie. Z kolei Regulamin Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (KDPW) wydawany jest na podstawie art. 50 ustawy o obrocie. Obie instytucje – zgodnie z ustawą o obrocie – realizują określone zadania na rynku regulowanym, zgodnie z procedurami przyjętymi w odpowiednich dokumentach, w tym w Regulaminach i ustalanych na ich podstawie regulacjach szczegółowych (SZOG zostały uchwalone na podstawie § 110 ust. 8 Regulaminu GPW a SZD KDPW na podstawie § 2 ust. 1 Regulaminu KDPW).

Pierwszym dniem uprawniającym do sprzedania akcji – przy jednoczesnym zachowaniu prawa do dywidendy – jest dzień następny (D+1). Ten sam dzień jest jednocześnie dniem, w którym kurs akcji zostaje pomniejszony o wartość dywidendy na jedną akcję (tzw. "odcięcie prawa do dywidendy") – § 130 SZOG.

Co za tym idzie nie ma możliwości nabycia i zbycia akcji spółki notowanej na rynku regulowanym w taki sposób aby zachować prawo do dywidendy przy jednoczesnym uniknięciu spadku wartości akcji wynikającego z "odcięcia prawa do dywidendy".

W majątku akcjonariusza, który otrzymuje dywidendę od spółki publicznej nie powstaje z tego tytułu dochód (przychód) a jedynie przesunięcie majątkowe. Akcjonariusz taki otrzymuje wprawdzie dywidendę, ale jej wartość zostaje odjęta od wartości posiadanych akcji.

Nie sposób więc - zdaniem wnioskodawcy - uznać, że wypłata dywidendy przez spółkę publiczną w realiach rynku regulowanego powoduje powstanie po stronie podatnika dochodu (przychodu) z tego tytułu.

Mając powyższe rozważania na uwadze, należy – zdaniem wnioskodawcy – przyjąć, że w przypadku akcji spółek publicznych rozliczenie podatku dochodowego powinno następować jedynie w momencie ich zbycia przez podatnika. Sama bowiem wypłata dywidendy nie daje podstawy do przyjęcia, że podatnik uzyskał dochód (przychód), a to ze względu na procedurę "odcięcia prawa do dywidendy" od kursu akcji w dniu D+1. Schemat transakcji wskazuje, że możliwe są trzy scenariusze. Akcje spółki nabyte w dniu D (1) zwyżkują, (2) ich cena pozostaje bez zmian lub (3) spada. Dopiero więc zestawienie ceny kursu nabycia akcji z ceną ich sprzedaży oraz wartością otrzymanych dywidend pozwala na uzyskanie informacji czy po stronie podatnika wystąpił dochód (przychód) czy też strata.

Przytoczoną powyżej argumentację, zdaniem wnioskodawcy, potwierdza również użycie przez ustawodawcę stwierdzenia "dochodu (przychodu) faktycznie uzyskanego". Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, dlatego należy je interpretować w kontekście celu jaki przyświecał ustawodawcy przy jej tworzeniu. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera regulacje odnoszące się do opodatkowania dochodów (przychodów) jakie osoba fizyczna uzyskuje. Dochód (przychód) nierozerwalnie łączy się z powstaniem w majątku podatnika określonego przysporzenia. Poprzez użycie słowa "faktycznie" ustawodawca kierował się intencją zmierzającą do opodatkowania dochodów (przychodów), które "faktycznie" to jest "realnie" zwiększają majątek podatnika. Aby doszło do opodatkowania określonego zdarzenia musi zaistnieć więc sytuacja, w której podatnik – porównując swój majątek sprzed wystąpienia danego zdarzenia i po nim – dochodzi do wniosku, że majątek ten uległ powiększeniu. W przeciwnym razie, czyli kiedy ten majątek pozostał niezmieniony lub wręcz się zmniejszył, nie ma możliwości posługiwania się pojęciem dochodu (przychodu), ponieważ na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mamy wtedy do czynienia ze zjawiskiem podatkowo obojętnym (kiedy majątek pozostaje niezmieniony) lub ze stratą (czyli kiedy koszty uzyskania przychodu przekraczają dochód). Wypłata dywidendy przez spółkę publiczną z uwzględnieniem mechanizmu "odcięcia prawa do dywidendy" powodują, że nie wystąpił w majątku podatnika dochód (przychód) a jedynie przesunięcie majątkowe (odjęcie wartości dywidendy od kursu posiadanych akcji i jej wypłata), które nie może odpowiadać pojęciu dochodu (przychodu), który ustawodawca chciał objąć podatkiem.

Mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko, Minister Finansów uznał, że ocena prawna dokonana przez wnioskodawcę jest nieprawidłowa czemu dał wyraz z interpretacji z dnia [...].

W punkcie wyjścia organ interpretacyjny nawiązał do regulacji dotyczących zagadnienia dywidendy, a umiejscowionych w Kodeksie spółek handlowych. W tych ramach podkreślił, że uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są inwestorzy, którzy posiadali akcje spółki w konkretnym, ściśle określonym dniu. Dzień ten, nazywany dniem dywidendy, ustala zwyczajne walne zgromadzenie podejmując uchwałę o podziale zysku. W spółkach publicznych może być on wyznaczony na dzień powzięcia uchwały albo w okresie kolejnych trzech miesięcy, licząc od tego dnia. Nie jest natomiast istotne jak długo akcjonariusz posiada akcje spółki. Niezależnie od czasu, jaki upłynął od momentu ich zakupu do wyznaczonego dnia dywidendy, ewentualna kwota otrzymana przez inwestora będzie równa iloczynowi liczby posiadanych akcji w dniu dywidendy i wartości dywidendy przypadającej na jedną akcje ustalonej przez walne zgromadzenie spółki. Kupując akcje w obrocie giełdowym, inwestorzy muszą dodatkowo pamiętać o obowiązujących na polskim rynku terminach rozliczeń transakcji. Cykl rozliczeniowy w KDPW dla transakcji na akcjach trwa trzy dni robocze (D+3). Oznacza to, że formalnym właścicielem akcji inwestor staje się dopiero trzeciego dnia rozliczeniowego po dokonaniu transakcji. Aby otrzymać prawo do dywidendy ze zdematerializowanych akcji, w praktyce należy zatem kupić akcje najpóźniej na trzy dni robocze przed wyznaczonym dniem dywidendy.

Podatnik nie wykazuje zatem dochodu z dywidendy w zeznaniu podatkowym. Pobranie podatku przez podmiot wypłacający dywidendę kończy rozliczenie tego podatku dla podatnika. Na gruncie przywołanych przepisów Minister stwierdził, że ustawodawca w art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.; dalej skrócie: "u.p.d.o.f.") wskazał wprost, że od dywidendy należny jest zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 19%. Ustawodawca nie przewidział przy tym aby inne okoliczności miały wpływ na sposób i wysokość opodatkowania dywidendy (np. spadek wartości akcji, korekty kursu akcji spółki po ostatnim dniu z prawem do dywidendy, czyli tzw. odcięcie od dywidendy). Ustawodawca nie pozwolił zatem na odliczanie teoretycznych strat spowodowanych wahaniami kursu akcji od przychodu z tytułu dywidendy. Fakt, że w momencie wypłaty dywidendy może następować spadek wartości akcji notowanych na giełdzie nie ma żadnego wpływu na sposób i wysokość opodatkowania dywidendy wypłacanej przez spółki, w tym notowane na GPW. Wartość akcji w trakcie ich posiadania może się wahać, tj. spadać, rosnąć, może być również niezmienna. Niemniej akcje nie są opodatkowane w momencie wahań ich kursów ani wahania te nie wpływają na ustalanie kosztów uzyskania przychodu z tytułu dywidendy. Spadek kursu akcji nie jest dla inwestora żadną podatkową stratą, którą w jakikolwiek sposób miałby sobie prawo kompensować tak jak wzrost kursu akcji nie jest zyskiem podatkowym, który musiałby opodatkowywać. Wszelkie skutki wahania kursu akcji znajdą wyraz dopiero w momencie sprzedaży akcji a odzwierciedlone zostaną w cenie sprzedaży akcji czyli przychodzie z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Przychodu tego podatnik nie ma jednak prawa ustalać w kooperacji do wypłaconej mu dywidendy. Dywidenda jest odrębnym źródłem przychodu w momencie jego uzyskania podobnie jak odrębnym źródłem przychodu jest sprzedaż akcji. Oba mają zupełnie odmienny sposób rozliczania. Opodatkowując 19% stawką zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych dywidendę stanowiącą część zysku netto wypracowanego przez spółkę w danym roku, którą walne zgromadzenie przeznacza do wypłaty jej akcjonariuszom ustawodawca nie przewidział w ogóle możliwości odliczenia od przychodu jakichkolwiek kosztów jego uzyskania. Co więcej, ustawodawca w ogóle nie przewidział przypadków aby poza opodatkowaniem pozostawić dywidendy podatnikom, którzy inwestują w akcje na giełdzie tylko z tego powodu, że na skutek wypłaty dywidendy kurs akcji może się wahać. Logicznym jest bowiem, że jeżeli po wypłacie dywidendy zmniejszy się kurs akcji, to w przypadku ich sprzedaży po niższym kursie przychód do opodatkowania wyrażający się ceną sprzedaży też będzie niższy.

Zdaniem Ministra nieuprawnione jest twierdzenie wnioskodawcy, że w momencie wypłaty dywidendy przez spółki notowane na GPW nie powstaje faktycznie uzyskany przychód. Wnioskodawca otrzymuje przecież faktycznie przychód z dywidendy. To, że w tym samym czasie może dojść do spadku kursu akcji jest bez znaczenia. Absurdalne jest dowodzenie, że taki spadek świadczy o braku przychodu. Skoro bowiem wzrost kursu akcji w trakcie ich posiadania nie rodzi obowiązku podatkowego, to i spadek nie może być utożsamiany ze stratą. W momencie sprzedaży akcji wahania kursu znajdą odzwierciedlenie bo cena sprzedaży może być albo wysoka albo niska a wraz z nią podstawa opodatkowania będzie wysoka lub niska. Nie ma jednak żadnych podstaw aby dodatkowo na moment sprzedaży dokonywać sobie jakichkolwiek rozliczeń i potrąceń z uwagi na wcześniej wypłaconą dywidendę. Otrzymana dywidenda w momencie jej uzyskania zasiliła faktycznie majątek podatnika i stanowiła dla niego przysporzenie podlegające opodatkowaniu. Jeżeli w momencie sprzedaży akcji ich kurs spadł, to przecież podatnik do przychodu zalicza cenę sprzedaży nawet, jeżeli była ona niższa niż w okresie największych wzrostów. Przychodem podatnika nie jest nigdy wartość akcji w trakcie ich posiadania. Stąd wahania kursu akcji pozostają dla podatnika bez znaczenia.

Minister zaznaczył, że opodatkowane jest zawsze otrzymanie dywidendy, a nie dochód który hipotetycznie wnioskodawca mógłby uzyskać z całego majątku gdyby mu dywidendy nie wypłacono. Zupełnie nieuprawnione jest zatem stanowisko wnioskodawcy twierdzącego, że dopiero zestawienie ceny kursu nabycia akcji z ceną ich sprzedaży oraz wartością otrzymanych dywidend pozwala na stwierdzenie, czy po stronie podatnika wystąpił dochód (przychód), czy też strata. Na takie rozliczenia nie pozwalają bowiem przepisy podatkowe. Cały wywód wnioskodawcy w sposób oczywisty pozostaje w sprzeczności z prawem podatkowym.

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie istnieje przepis, który pozwalałby na kompensatę (odliczenie) dochodu z dywidendy z hipotetyczną (przypuszczalną) stratą powstałą na wartości akcji w momencie wypłaty dywidendy przez spółki notowane na GPW. Nie istnieje również przepis pozwalający kompensować dochody z dywidendy z dochodami ze sprzedaży akcji.

Skoro podatnik decyduje się na zakup akcji spółek notowanych ma GPW wypłacających dywidendę winien mieć świadomość obowiązku opodatkowania otrzymanej dywidendy.

Podsumowując, dywidenda rozumiana jako udział w zysku spółki stanowi w momencie otrzymania przychód (dochód) faktycznie uzyskany przez podatnika. W momencie sprzedaży akcji powstaje natomiast przychód należny ze sprzedaży papierów wartościowych. Oba źródła przychodów są inaczej opodatkowane, na podstawie innych przepisów. Inny jest bowiem sposób opodatkowania przychodu faktycznie uzyskanego z dywidendy a inny przychodu należnego ze zbycia akcji. W momencie wypłaty dywidendy wnioskodawca otrzymuje przychód (dochód) faktycznie z niej uzyskany – co wprost wynika z obowiązujących przepisów podatkowych, które nie pozwalają również na odliczenie jakichkolwiek kosztów. Wypłacona dywidenda nie może być – jak sugeruje wnioskodawca – uwzględniana dopiero po sprzedaży danych akcji. Byłoby to bowiem sprzeczne z obowiązującymi przepisami przewidzianymi ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r., w reakcji na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Minister stwierdził brak podstaw do odstąpienia od stanowiska przyjętego w interpretacji.

W skardze z dnia 22 września 2014 r. M.W., kwestionując zasadność interpretacji indywidualnej z dnia [...], zarzucił Ministrowi Finansów naruszenie art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 122 § 2 O.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z tych względów skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach o uchylenie zaskarżonego aktu na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Jednocześnie wystąpił o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 P.p.s.a. oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi M.W. stwierdził, że wykładnia językowa art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że opodatkowaniu powinny podlegać te dochody (przychody), które realnie (faktycznie) podatnik uzyskuje, a więc te które powodują, że jego majątek się zwiększa. Zdaniem skarżącego, śledząc mechanizm "odcięcia prawa od dywidendy" należy przyjąć, że od momentu zakupu akcji do dnia ich sprzedaży, sama wypłata dywidendy nie powoduje przyrostu w majątku podatnika.

Skarżący zaznaczył, że w opisanej we wniosku sytuacji nie dochodzi do powstania przychodu, który miałby być obarczony podatkiem ponieważ wraz z otrzymaniem jakiejkolwiek kwoty z tytułu dywidendy jego majątek pomniejsza się w tym samym momencie, a nawet wcześniej o tę samą wartość, co oznacza że nie tylko nie występuje przychód, dochód czy tez strata, a jedynie przesunięcie majątkowe. Ogólny bilans tego przesunięcia jest równy zeru.

Skarżący zarzucił organowi interpretacyjnemu, że na żadnym etapie postępowania nie podjął próby wyjaśnienia znaczenia spornego przepisu.

Odpowiadając na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania aktu. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Jak stanowi z kolei § 2 pkt 4a wspomnianego przepisu właściwość sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Przyjdzie wskazać, że spór prawny w badanej sprawie dotyczy jednego zagadnienia a to zastosowania – w przedstawionym przez skarżącego zdarzeniu przyszłym– przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. W ocenie skarżącego przepisy te nie będą miały zastosowania w odniesieniu do przedstawionego zdarzenia przyszłego z uwagi na fakt, że wypłata dywidendy przez spółki notowane na GPW prowadzi do zmniejszenia wartości posiadanych akcji a to przesądza o tym, że po stronie akcjonariusza nie powstaje przychód podlegający opodatkowaniu. Minister Finansów kwestionując stanowisko wnioskodawcy odwołał się do regulacji zawartych w art. 17 ust. 1pkt 4 i art. 30 a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. podnosząc, że w/w przepisy nie różnicują dywidendy otrzymywanej z tytułu posiadania akcji spółek czy to notowanych czy nie na GPW a to oznacza, że opodatkowaniu podlega każda otrzymana dywidenda rozumiana jako przychód z zysku osoby prawnej.

Sąd w tej kwestii podziela stanowisko organu interpretacyjnego.

Katalog źródeł przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 10 u.p.d.o.f. Wyliczenie tytułów powstawania źródeł przychodów ma na celu ich pogrupowanie, co następnie skutkuje zróżnicowanym opodatkowaniem poszczególnych źródeł. W art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. ustawodawca wymienił, jako odrębne źródło przychodów, kapitały pieniężne i prawa majątkowe, określając jednocześnie, że do tego źródła zaliczone zostały również przychody z odpłatnego zbycia praw majątkowych innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 9 lit. a-c). Rodzaje przychodów z kapitałów pieniężnych zostały wyliczone w art. 17 ust. 1 (pkt 1-10).

Ustawodawca w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. do przychodów z kapitałów pieniężnych zaliczył dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce mającej osobowość prawną lub spółdzielni, w tym również:

a) dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych,

b) oprocentowanie udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) w spółdzielniach,

c) podział majątku likwidowanej spółki (spółdzielni),

d) wartość dokonanych na rzecz udziałowców i akcjonariuszy nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, określoną według zasad wynikających z art. 11 ust. 2-2b.

Z regulacją art. 17 ust. 1 pkt 4 skorelowane zostało unormowanie zawarte w art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., zgodnie z którym od uzyskanych dochodów (przychodów) pobiera się 19 % zryczałtowany podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 52a z dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.

Strona skarżąca jest zdania, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. (podobnie jak art. 30a ust. 1 pkt 4) nie dotyczy otrzymywanych dywidend z tytułu posiadania akcji spółek notowanych na GWP, gdyż wypłata dywidendy – co do zasady – wiąże się z tzw. odcięciem prawa do dywidendy, co wpływa na wartość akcji. W konsekwencji akcjonariusz nie uzyskuje faktycznego przychodu, gdyż dochodzi wyłącznie do "przesunięcia majątkowego", a to oznacza, że płatnik dywidendy nie jest uprawniony do obliczenia, pobrania o odprowadzenia zryczałtowanego podatku.

Sąd nie zgadzając się z taką interpretacją przepisu, całkowicie podziela w tym zakresie pogląd zaprezentowany przez organ interpretacyjny. Użyte w art. 17 ust. 1 pkt 4 sformułowania z tytułu "dywidendy z akcji" i "innych udziałów w zyskach osób prawnych" będzie miało zastosowanie zarówno do dywidend, jak i innych, nie będących dywidendami przychodów, za pośrednictwem których przenosi się środki z majątku spółki kapitałowej (osoby prawnej) do majątku wspólnika. W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., po wyrazach "dywidendy i inne przychody z udziału w zyskach osób prawnych" zamieszczony został przecinek, po którym odnajdujemy sformułowanie: "których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółkach mających osobowość prawną lub spółdzielni". Powyższe nie pozostawia wątpliwości, że w omawianym przepisie mowa jest o przychodach z akcji (udziałów) w spółkach mających osobowość prawną.

Nie ulega zatem wątpliwości, że użyte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. określenie "dywidendy", ustawodawca odniósł wyłącznie do dywidend uzyskiwanych z tytułu udziału w zyskach osób prawnych wypłacających takie świadczenia (spółek kapitałowych). Również w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. uznaje za przychody z kapitałów pieniężnych dywidendy oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce mającej osobowość prawną (spółce z o.o., spółce akcyjnej) lub w spółdzielni (por. Podatek dochodowy od osób fizycznych, Komentarz, red. J. Marciniuk, C.H. BECK Warszawa 2004, s. 233).

Rozwiązanie przyjęte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. skorelowane zostało z unormowaniem zawartym w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej "u.p.d.o.p."). Należy też uznać, że regulacja art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., poprzez skumulowanie w jej treści zarówno przedmiotu opodatkowania (dywidendy oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych), a także stawki podatku, obejmuje swoim zakresem to, co na gruncie u.p.d.o.f. normuje zarówno przepis art. 17 ust. 1 pkt 4, jak i art. 30a ust. 1 pkt 4. Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. podatek dochodowy od dochodów (przychodów) z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19 % uzyskanego przychodu.

Odnosząc się do konstrukcji gramatycznej powołanego przepisu, nie ulega wątpliwości, że chodzi tu o wszelkie dochody (przychody), jakie powstają w następstwie posiadania przez podatnika prawa do udziału w zyskach osoby prawnej. Należą do nich wymienione expressis verbis dywidendy, a także inne dochody z udziału w zyskach osób prawnych, wymienione w art. 10 u.p.d.o.p. Ustawodawca w art. 10 u.p.d.o.p. zawarł szczególną "definicję" dochodu odnosząc ją do dochodu pochodzącego z udziału w zyskach osób prawnych, stanowiąc że dochodem jest dochód "faktycznie uzyskany" z tego udziału, a przysługujący jego posiadaczowi, czyli część zysku przypadająca podatnikowi na podstawie tytułu prawnego (por. L. Błystak: Komentarz do art. 10 u.p.d.o.p. (w:) S. Babiarz, L. Błystak, B. Dauter, A. Gomułowicz, R. Pęk, K. Winiarski - Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz 2010, Unimex 2010, s. 186).

Ustawodawca zatem na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skutki podatkowe uzyskania dywidendy wiąże wyłącznie z udziałem w zyskach osób prawnych. Zyski uzyskane przez osoby prawne, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, natomiast dywidendy (inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych) są opodatkowane niezależnie od opodatkowania dochodu osoby prawnej, która dokonuje ich wypłaty. Obciążenie zryczałtowanym podatkiem dywidendy ma więc charakter następczy (wtórny), albowiem zasadą jest, że wypłata dywidendy następuje z zysku osoby prawnej po jego opodatkowaniu. Zwrócił na to uwagę m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I SA/GL 1032/08 stwierdzając, że użytego w przepisach Kodeksu spółek handlowych określenia dywidenda akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej, nie można utożsamiać z dywidendą w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. Zaprezentowana teza powinna być również odniesiona do dywidendy, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f.

Powyższe wywody jednoznacznie wskazują, że "podatkowa definicja" dywidendy odnosi się do dywidend uzyskiwanych z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.

W konsekwencji stwierdzić należy, że dywidenda wypłacana akcjonariuszowi spółki akcyjnej notowanej na GPW stanowi przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), opodatkowany 19 % zryczałtowanym podatkiem dochodowym, na podstawie art. 30a ust. 1 pkt 4 tej ustawy.

Zasadne jest również przypomnienie, że przepisy regulujące wszelkie formy opodatkowania ryczałtowego stanowią wyjątek od ogólnych zasad opodatkowania i w stosunku do nich nie można stosować wykładni ani zawężającej ani też rozszerzającej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 219/09).

Gramatyczna wykładnia powołanej regulacji nie budzi wątpliwości. Wolą ustawodawcy przychody akcjonariusza z tytułu dywidendy podlegają opodatkowaniu. Słusznie zatem organ interpretacyjny uznał, że stanowisko skarżącego zawarte we wniosku jest nieprawidłowe. Przyjdzie zaakceptować pogląd organu, że ustawa podatkowa nie czyni żadnych wyjątków, nie zawiera też odrębnych uregulowań dotyczących spółek akcyjnych notowanych na GPW, a to oznacza, że wypłata akcjonariuszowi dywidendy stanowi przychód z kapitałów pieniężnych podlegający opodatkowaniu.

Z tych też względów wyrażona przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji prawa podatkowego ocena stanowiska skarżącego, że dywidenda otrzymana przez akcjonariusza spółki notowanej na GPW stanowi przychód z kapitałów pieniężnych i podlega zryczałtowanemu podatkowi jest prawidłowa.

Z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd uznając skargę za niezasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.