Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 966/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 § 2, art. 64 § 1 pkt 4 i § 6, art. 64c § 3 i § 4, art. 64 § 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie omowy zwrotu kosztów egzekucyjnych -oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia G. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych naliczonych i pobranych w toku postępowania egzekucyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o zwrocie kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż w dniu [...] stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił na stronę oraz jego małżonkę - tytuł wykonawczy o numerze [...], którym objęto podatek od towarów i usług za grudzień 2009 r. w kwocie 218.978,00 zł oraz odsetki za zwłokę. W celu wyegzekwowania należności objętej ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] stycznia 2015 r. dokonał zajęć rachunków bankowych w A. Bank S.A., m. S.A., B. S.A., Banku Spółdzielczym w Ł. oraz Banku H. S.A. Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie tytułu numer [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia znajdującej się na koncie organu egzekucyjnego sumy depozytowej. Przedmiotowa suma depozytowa powstała w wyniku realizacji dokonanych przez organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] stycznia 2015 r., zajęć rachunków bankowych strony i jego małżonki w m. S.A., A. Bank S.A. oraz B. S.A., dokonanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Przekazane wówczas przez banki środki pozwoliły na uiszczenie w całości należności objętych tytułem numer [...], zaś pozostała ich nadwyżka oraz kolejne wpływające z tych zajęć środki, wobec istnienia kolejnej zaległości objętej tytułem [...] zostały przekazane na konto depozytowe organu egzekucyjnego.

Organ zaznaczył, że w wyniku dokonanego zajęcia ww. sumy depozytowej wyegzekwowano w całości należność w podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r., objętą tytułem [...]. Znajdująca się w depozycie zajęta kwota została rozliczona w następujący sposób: należność główna - 218.978,00 zł, odsetki za zwłokę - 19.750,03 zł, koszty egzekucyjne - 14.323,71 zł. Pozostałą po realizacji ww. tytułu kwotę organ egzekucyjny zwrócił podatnikowi i jego małżonce na rachunek bankowy.

Wobec wyegzekwowania w całości należności objętych tytułem wykonawczym [...] , organ egzekucyjny poinformował banki o uchyleniu zajęć rachunków bankowych dokonanych zawiadomieniami z dnia [...] stycznia 2015 r. Po analizie wniosku podatnika z dnia [...] lutego 2015 r. o uchylenie zajęć rachunków bankowych, postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny, umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego podatnik zwrócił się o zwrot na rachunek bankowy kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.323,70 zł naliczonych i pobranych na podstawie tytułu wykonawczego numer [.... W uzasadnieniu podatnik podniósł, że w dniu [...] lutego 2015 r. złożył skargę na czynności egzekucyjne, a skarga ta była jednocześnie wnioskiem w sprawie kosztów egzekucyjnych, w której podniesiono, że nienależnie ustalono i pobrano koszty egzekucyjne wskazane w przedmiotowym tytule wykonawczym.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych naliczonych i pobranych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że organ egzekucyjny zastosował środek w postaci zajęcia znajdującej się na rachunku organu egzekucyjnego sumy depozytowej, wskutek czego wyegzekwowano w całości należności objęte ww. tytułem wykonawczym.

W wyniku rozpoznania zażalenia podatnika złożonego od powyższego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej na wstępie przypomniał, że postępowanie egzekucyjne w administracji ma za zadanie przymusowe dochodzenie obowiązków, do których wykonania został zobowiązany na podstawie odrębnych przepisów określony podmiot, a których ten podmiot nie wykonał w sposób dobrowolny. Postępowanie egzekucyjne pociąga za sobą powstawanie kosztów egzekucyjnych. Następnie organ przytoczył regulacje prawne mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie tj.: art. 64c § 1, § 5, 6 i 7, art. 64 § 1 pkt 4, § 3, 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej nadmienił, że pomimo stosownego pouczenia podatnik nie wystąpił z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Zwrócił się natomiast z żądaniem zwrotu kosztów egzekucyjnych, które zostało załatwione odmownie postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Organ zaznaczył, że w sytuacji sporu między zobowiązanym a organem egzekucyjnym, dotyczącym rozłożenia ciężaru kosztów egzekucyjnych, podstawę prawną wydawanego w tej sytuacji postanowienia stanowi art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dalej argumentował organ, iż dla rozstrzygnięcia tego sporu wskazania wymaga, że koszty egzekucyjne, którymi organ egzekucyjny obciąża zobowiązanego mają charakter obiektywny i wynikają wprost z konkretnych przepisów prawa, zarówno co do momentu ich powstania jak i ich wysokości.

Organ w uwzględnieniu przytoczonych przepisów stwierdził w odniesieniu do niniejszej sprawy, że rachunek kosztów egzekucyjnych powstałych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] należy obliczyć w ten sposób, że:

- 1 % opłaty manipulacyjnej (na dzień 30 stycznia 2015 r. naliczonej od należności głównej w wysokości 218.978,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 19.606,00 zł): 2.385.80 zł,

- 5 % opłaty za zajęcie rachunku bankowego (na dzień 30 stycznia 2015 r. naliczonej od należności głównej w wysokości 218.978.00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 19.606.00 zł): 11.929,20 zł, razem 14.315,00 zł.

Organ przypomniał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego podatnik zwrócił się o zwrot na rachunek bankowy kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.323,70 zł naliczonych i pobranych na podstawie tytułu wykonawczego numer [...]. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwrotu ww. kosztów, stwierdzając, iż na koszty te składa się opłata manipulacyjna (2.387,28 zł) oraz opłata za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, tj. sumy depozytowej znajdującej się na rachunku organu egzekucyjnego (11.936.40 zł), dokonane zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2015 r.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej przypisanie 5 % opłaty za zajęcie w wysokości 11.936.40 zł do czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu sumy depozytowej oraz obciążenie zobowiązanego kosztami tej czynności było nieprawidłowe. Organ wyjaśnił, że na podstawie tytułu wykonawczego [...], organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] stycznia 2015 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego. W związku z tym, to do tej czynności należy przypisać opłatę za dokonaną czynność, która wynosi 11.929,20 zł. Natomiast ustalając opłatę za zajęcie sumy depozytowej organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Z tego powodu, obliczając opłatę od zajęcia sumy depozytowej nieprawidłowo zastosował art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej, a tym samym przypisał do tej czynności opłatę w nieprawidłowej wysokości (11.936,40 zł).

Zdaniem organu dla obciążenia podatnika kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...], decydujące znaczenie miało ustalenie, czy w sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej. Organ nadmienił, że postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu skargi na czynność zajęcia sumy depozytowej znajdującej się na koncie organu egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu wskazał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na okoliczność, w jakiej doszło do powstania tej sumy, do powstania której przyczynił się sam organ egzekucyjny nie uchylając zajęcia, pomimo iż był już w posiadaniu wystarczających środków na pokrycie należności objętej tytułem wykonawczym [...]. Uwzględnienie skargi nie spowodowało jednak uchylenia zajęcia sumy depozytowej, które samo w sobie było niezbędne do zaliczenia jej na egzekwowane należności na podstawie tytułu wykonawczego numer [...], ale ma wpływ na obciążenie zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi za tę czynność, zgodnie z art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej.

W konsekwencji, brak było podstaw do obciążenia podatnika opłatą za zajęcie znajdującej się na koncie organu egzekucyjnego sumy depozytowej. Różnica pomiędzy 5 % opłatą za zajęcie sumy depozytowej 11.936,40 zł, a 5 % opłatą za zajęcie rachunku bankowego 11.929,20 zł wynosząca 7,20 zł podlegała zwrotowi na rzecz podatnika wraz z ustawowymi odsetkami.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej podatnik wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 § 2 i art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej koryguje tylko w minimalnej części postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego bo jedynie o kwotę 7,20 zł z kwoty 14.323,71 zł.

Zdaniem skarżącego z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie prowadził żadnych czynności egzekucyjnych wymienionych w art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawniających do pobrania opłaty egzekucyjnej.

Strona podkreśliła, że sumy depozytowe na rachunku organu egzekucyjnego nie powstały na skutek zajęć dokonanych w ramach postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] lecz na skutek zajęcia wierzytelności znajdujących się na rachunkach bankowych w ramach tytułu wykonawczego nr [...]. Zajęcie rachunków bankowych jednocześnie w kilku bankach spowodowało, iż środki pieniężne przekazane przez banki przewyższały należność wynikającą z tytułu wykonawczego nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego zaspokoił drugi tytuł wykonawczy z nadwyżki pieniężnej powstałej na skutek przekazania przez banki większej kwoty niż wskazana w tytule wykonawczym nr [...]. Skarżący zaznaczył, że art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje katalog czynności egzekucyjnych za które należy się opłata egzekucyjna i jej wysokość, a wśród tych czynności nie ma pozycji zajęcie sum depozytowych znajdujących się na rachunku organu egzekucyjnego.

Zdaniem skarżącego zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego jak i Dyrektor Izby Skarbowej wskazują w treści uzasadnień swoich rozstrzygnięć na nieprawdę gdyż w ramach postępowania egzekucyjnego dotyczącego tytułu wykonawczego nr [...] nigdy nie zostały dokonane zajęcia w bankach.

Konkludując skarżący stwierdził, że skoro czynność egzekucyjne w postaci zajęcia sum depozytowych znajdujących się na rachunku organu egzekucyjnego nie są wymienione jako czynności egzekucyjne podlegające opłacie, skarga niniejsza jest zasadna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] na mocy którego organ uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] wydane w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych naliczonych i pobranych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] i orzekł o zwrocie kosztów egzekucyjnych w wysokości 7,20 zł wraz z odsetkami ustawowymi.

Zgodnie z art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2014 r., poz. 1619 e zm.; dalej: u.p.e.a.) jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

W przepisie tym wyrażona została generalna zasada, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Przepisy tej ustawy przewidują co prawda możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, ale tylko w przypadkach przewidzianych w art. 64c § 3 i 4 u.p.e.a. W tej sprawie nie zaistniała przesłanka określona w art. 64c § 4 u.p.e.a., koszty egzekucyjne zostały bowiem w całości ściągnięte w trakcie egzekucji. Zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów postępowania, nie ma ponadto zastosowania w sytuacji określonej w art. 64c § 3 u.p.e.a.

Jak zaznaczono na wstępie rachunek kosztów egzekucyjnych powstałych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] został ustalony następująco:

- 1 % opłaty manipulacyjnej (na dzień 30 stycznia 2015 r. naliczonej od należności głównej w wysokości 218.978,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 19.606,00 zł): 2.385,80 zł,

- 5 % opłaty za zajęcie rachunku bankowego (na dzień 30 stycznia 2015 r. naliczonej od należności głównej w wysokości 218.978,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 19.606,00 zł): 11.929,20 zł, razem 14.315,00 zł.

Skarżący wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot na rachunek bankowy kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.323,70 zł, naliczonych i pobranych na podstawie tytułu wykonawczego numer [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwrotu ww. kosztów.

Organ drugiej instancji zasadnie zwrócił uwagę, iż nieprawidłowym było przypisanie 5 % opłaty za zajęcie w wysokości 11.936,40 zł do czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu sumy depozytowej oraz obciążenie zobowiązanego kosztami tej czynności. Należało mieć bowiem na uwadze fakt, iż na podstawie tytułu wykonawczego numer [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w A. Bank S.A., m. S.A., B. S.A., Banku Spółdzielczym w Ł. oraz Banku H. S.A. Dopiero po tym zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2015 r. dokonano zajęcia sumy depozytowej znajdującej się na rachunku organu egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 64 § 5 u.p.e.a. jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr.

Organ odwoławczy słusznie zaznaczył, iż ustalając opłatę za zajęcie sumy depozytowej, w myśl art. 64 § 5 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], którym organ po rozpatrzeniu skargi na czynność zajęcia sumy depozytowej znajdującej się na koncie organu egzekucyjnego uznał skargę za zasadną. Organ wskazał, że do powstania tej sumy przyczynił się sam organ egzekucyjny nie uchylając zajęcia, pomimo iż był już w posiadaniu wystarczających środków na pokrycie należności objętej tytułem wykonawczym [...].

W konsekwencji, brak było podstaw do obciążenia podatnika opłatą za zajęcie znajdującej się na koncie organu egzekucyjnego sumy depozytowej. Różnica pomiędzy 5 % opłatą za zajęcie sumy depozytowej 11.936,40 zł, a 5 % opłatą za zajęcie rachunku bankowego 11.929,20 zł wynosząca 7,20 zł podlegała zwrotowi na rzecz skarżącego wraz z ustawowymi odsetkami.

Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zajęcie sumy depozytowej przez organ egzekucyjny uznać należy za czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Tym samym organ zastosował środek wszak nie wymieniony wprost w katalogu środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych to jednak zdaniem Sądu dopuszczalny w realiach niniejszej sprawy. Ponadto uznać należy, iż zastosowanie wskazanego środka egzekucyjnego nie dość, że doprowadziło do wykonania obowiązku to nie było uciążliwe dla zobowiązanego.

Zdaniem Sądu organ drugiej instancji w dość klarowny sposób przedstawił wyliczenie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...]. Nie można zatem uznać, że wspomniane opłaty wyliczono wbrew obowiązującym w tym zakresie regulacjom, w tym z naruszeniem art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Zarzuty w tym zakresie uznać należy za nieuzasadnione.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.