Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1625/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 221/11 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 25 marca 2011 r., o sygn. akt I SA/Łd 221/11, oddalił skargę [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmawiającą [...] (zwanej dalej skarżącą lub stroną) umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Pracy, finansowanych przez ubezpieczonych będących płatnikami składek za okres od sierpnia 2000 r. do sierpnia 2002 r. w wysokości 743,39 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 960 zł.

Jak wynika z akt sprawy, strona w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty zaległych składek na Fundusz Pracy, pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. wniosła o umorzenie tych należności.

Na podstawie danych zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, ZUS ustalił, że skarżąca jest współwłaścicielką domu o powierzchni 150 m² oraz działki gruntu o powierzchni 490 m². Jej udział w prawie własności do przedmiotowej nieruchomości wynosi 33 %. Ponadto organ ustalił, że strona ponosi wydatki na utrzymanie domu w wysokości około 200 zł oraz wydatki na leczenie w wysokości zbliżonej do 200 zł. Na jej utrzymaniu pozostaje małoletnia córka. Według oświadczenia skarżąca nie jest zadłużona wobec innych podmiotów niż Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Strona utrzymuje się z okresowej renty z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości 492,46 zł netto. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. strona ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności od dnia [...] marca 2010 r. do [...] kwietnia 2012 r., wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ rentowy podał, że wobec skarżącej toczyło się postępowanie egzekucyjne. Równocześnie stwierdził, że zaległości z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od marca do lipca 2000 r. uległy przedawnieniu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczono treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej u.s.u.s.), przewidującego podstawę prawną do umorzenia zaległości składkowych w sytuacji ich całkowitej nieściągalności. W dalszej kolejności organ przywołał treść art. 28 ust. 3a w/w ustawy oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej rozporządzenie), w którym wymieniono przesłanki umorzenia zaległości składkowych z przyczyn innych niż całkowita nieściągalność.

Z powyższych przepisów organ rentowy wywiódł, że umorzenie zaległości składkowych jest możliwe w sytuacji całkowitej nieściągalności, a gdy ów stan nie wystąpił, umorzenie może nastąpić w określonej sytuacji majątkowej i rodzinnej, z powodu której płatnik nie ma zdolności do spłaty zaległości. W ocenie organu rentowego owa niezdolność do spłaty zaległości może być podstawą umorzenia zaległości, gdy jest konsekwencją zdarzeń o charakterze wyjątkowym, np. choroby pozbawiającej dłużnika możliwości uzyskania dochodu. Organ może umorzyć zaległości także w sytuacji, gdy spłata zadłużenia naruszałaby podstawy egzystencji zobowiązanego i jego rodziny. ZUS podkreślił, że decyzja w sprawie umorzenia zaległości ma charakter uznaniowy, zatem nawet w sytuacji gdy spełnione są przesłanki do uwzględnienia wniosku organ rentowy nie jest zobowiązany do umorzenia zaległości.

Zdaniem ZUS w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności zaległości. Skarżąca jest bowiem współwłaścicielką nieruchomości oraz otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy, co pozwala prowadzić skuteczną egzekucję. Strona nie wykazała, że znajduje się w sytuacji majątkowej lub rodzinnej, która uniemożliwia jej spłatę należności z powodu okoliczności, których wystąpienie mogłoby pociągać dla zobowiązanej i jej rodziny "zbyt ciężkie skutki". Pomimo niskiego dochodu, zobowiązana - nie korzystając z pomocy społecznej i nie deklarując innych źródeł dochodu oprócz renty – ponosi wydatki na utrzymanie domu i zakup leków, w wysokości 400 zł miesięcznie. Zatem na utrzymanie siebie i córki wnioskodawczyni pozostaje kwota około 90 zł. Powyższe oznacza, zdaniem organu rentowego, że wnioskodawczyni nie ujawniła wszystkich dochodów. Nie jest bowiem możliwe by tak mała kwota wystarczyła na utrzymanie dwóch osób. Konkludując organ rentowy stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie może uiścić zaległych składek, gdyż wiązałoby się to ze zbyt ciężkimi skutkami dla niej i jej rodziny.

Oceniając zebrany materiał dowodowy ZUS stwierdził, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej, która uniemożliwia jej spłatę zobowiązania z tytułu składek "z powodu okoliczności wywołujących dla zobowiązanej ciężkie skutki". Jednakże umorzenie zaległości ma charakter uznaniowy, zatem organ może odmówić ich umorzenia nawet wówczas gdy są spełnione przesłanki pozwalające na uwzględnienie wniosku.

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do WSA w Ł., który zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę. W ocenie Sądu I instancji Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Jak wskazał, ustaleń tych dokonano przede wszystkim na podstawie danych ujawnionych przez stronę w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby prowadzącej działalność gospodarczą lub która ma zawieszoną działalność gospodarczą, które skarżąca sporządziła w dniu [...] maja 2010 r. Z danych zawartych w tym oświadczeniu wynika, że jedynym źródłem utrzymania skarżącej jest renta w wysokości 492 zł (netto). Według oświadczenia skarżąca nie posiada innych dochodów, w tym z gospodarstwa rolnego, zasiłków lub innych świadczeń z urzędu pracy, zasiłku z pomocy społecznej lub innych form pomocy. Wobec tego kierowany pod adresem organu rentowego zarzut, iż stan faktyczny sprawy został ustalony niezgodnie ze stanem rzeczywistym, bowiem skarżąca korzysta z pomocy opieki społecznej, WSA uznał za niezasadny. Według Sądu I instancji skoro skarżąca od roku 2007 korzysta z pomocy udzielanej przez M.O.P.S. w [...], to informację o tym fakcie powinna była ujawnić w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia [...] maja 2010 r. Zdaniem WSA zatajenie tej informacji przed organem rentowym uniemożliwiło organowi jej ocenę i uprawniało organ do stwierdzenia, iż prócz dochodów z renty skarżąca nie otrzymuje innych dochodów z pomocy społecznej.

WSA podkreślił, że dostrzegając wyjątkowo trudną sytuację finansową strony, organ pozostając w granicach uznania administracyjnego, uznał że interes społeczny winien mieć priorytet przed indywidualnym interesem skarżącej. Według Sądu I instancji do takiej oceny organ rentowy jest uprawniony, bowiem nawet stwierdziwszy zaistnienie przesłanek umorzenia, organ rentowy posiada uprawnienie do odmowy umorzenia zaległości, a celowości czy racjonalności takiego wyboru sąd administracyjny nie może kwestionować.

Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż została wprowadzona w błąd przez organ rentowy, co do obowiązku uiszczenia składek. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku zawiadamiania płatników składek o tym obowiązku. Nie jest również zobligowany do kontrolowania prawidłowości rozliczeń składek na żądanie płatników.

II

[...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), tj.:

1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 23 ust. 1, 2, 3 pkt 3) i 6) oraz ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia;

2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; dalej k.p.a.);

3. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.;

4. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie w granicach przedmiotowej sprawy, jednak bez rozważenia innych, poza wskazanymi, podstaw prawnych.

II. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:

5. art. 28 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 3 i 6 w zw. z art. 32 u.s.u.s. poprzez przyjęcie,

że istnieje majątek, z którego można egzekwować należności, podczas gdy z

materiału dowodowego sprawy wynika, iż nie może nim być należący do

skarżącej udział w prawie własności nieruchomości mieszkalnej, a w

przypadku prowadzenia egzekucji z tej nieruchomości nie uzyska się kwot

przekraczających wydatki egzekucyjne, co doprowadziło do uznania za

zasadne stanowiska organu, iż brak jest podstaw do umorzenia należności z

tytułu składek na Fundusz Pracy i odsetek za zwłokę;

6. art. 28 ust. 1 i ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia poprzez uznanie, że sformułowanie "może" zawarte w powołanych przepisach oznacza w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych i tym samym uznanie decyzji organu za zasadną, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy, w szczególności z trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącej wynika, iż w sprawie zaistniały przesłanki w pełni uzasadniające umorzenie należności, a brak takiej decyzji należy uznać za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.

Jak podnosi skarga kasacyjna, Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie dostrzegł szeregu istotnych naruszeń prawa. Według kasatora w istniejącym stanie rzeczy, gdy decyzja organu administracyjnego dotknięta była licznymi uchybieniami proceduralnymi, wydana została z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa i przez to nie sposób było uznać ją za zgodną z prawem - Sąd winien skargę strony uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w [...] decyzjami z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; [...] umorzył wobec skarżącej składki na Fundusz Pracy za okres od 22 grudnia 2000 r. do 31 sierpnia 2002 r. oraz odsetki za zwłokę od opłaconych po terminie składek na Fundusz Pracy za okres od dnia 1 sierpnia 2000 r. do dnia 21 grudnia 2000 r. Jednocześnie do pisma zostały załączone potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie ww. decyzji.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Ustanowiona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że sąd ten – poza przypadkami nieważności postępowania z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 ww. ustawy – uprawniony jest do kontrolowania wyroku Sądu I instancji tylko w zakresie objętym zarzutami wskazanymi w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie. Za usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej uznać bowiem należało zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz zarzut naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że sformułowanie "może" zawarte w powołanym przepisie (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oznacza w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych i tym samym uznanie decyzji organu za zasadną. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że strona wnosząca skargę kasacyjną postawiła w jej petitum zarzut naruszenia § 3 rozporządzenia, nie wskazując, jaka jednostka redakcyjna tej normy prawnej została naruszona przez Sąd I instancji. Niemniej jednak analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że chodzi o ust. 1 pkt 1 tego przepisu.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja dotycząca odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzja ta ma charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter mają decyzje wydawane na podstawie art. 28 u.s.u.s., na co zwracał uwagę Sąd Najwyższy w swoich uchwałach i wyrokach odnosząc się do zakresu i kryteriów dokonywanej ich kontroli. W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04) podkreślono, że "Zakres kognicji sądu nie ogranicza się jedynie, wobec uznaniowego charakteru decyzji, do oceny, czy zostały zachowane przesłanki formalne wymagane przepisami k.p.a. Zgodnie bowiem z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r. III UZP 15/00 (OSNAPiUS 2000, nr 23, poz. 864) decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek, podlega merytorycznej kontroli sądu. Oznacza to, że do kompetencji sądu należy merytoryczna ocena zasadności wydanej i podlegającej zaskarżeniu decyzji, w tym odmawiającej umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek (...) na podstawie przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy (...) posiłkując się w tym zakresie przepisami rozporządzenia (...) z dnia 31 lipca 2003 r." Ponadto Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lipca 2006 r. sygn. akt II UK 241/05 (OSNP 2007, nr 13-14, poz. 203) nie zgodził się z zarzutem ZUS, że stwierdzenie ustawodawcy dotyczące możliwości umorzenia składek przez Zakład wyłącza sądową kontrolę przesłanek warunkujących wydanie decyzji o ich umorzeniu, sprowadzając tę kontrolę tylko do formy decyzji i zachowania zasad postępowania. Jeszcze wyraźniej w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt UK 216/06 (OSNP 2008, nr 13-14, poz. 202), stwierdzając, że "Nawet, jeżeli występuje któraś z wymienionych w art. 28 ust. 2 sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku umorzenia należności, jeżeli uzna, że istnieje szansa na ich wyegzekwowanie (...) Sąd mógł więc badać, czy nieskorzystanie przez wierzyciela z prawa umorzenia należności nie krzywdzi dłużnika".

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podobnie oddzielano dowolność od możliwości umorzenia należności przez ZUS w sytuacjach objętych art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i przepisami rozporządzenia. Sformułowana w art. 7 k.p.a. ogólna zasada postępowania administracyjnego odnosi się nie tylko do postępowania, lecz również do stosowania prawa materialnego przy wydawaniu decyzji uznaniowych (wyroki z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 301/06, Lex nr 325379 i z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt II GSK 176/07, Lex nr 451167). Przy ocenie decyzji ZUS i wyroku Sądu I instancji należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika. NSA w wyroku z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06 (Lex nr 321267) podkreślił, że "(...) gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności - w uzasadnionych wypadkach - organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowanie jej w sposób szczególny (...) Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (...) norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych, nie znalazłaby w praktyce ogóle zastosowania. Takie rozumienie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej".

Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W rozpoznawanej sprawie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu - czego nie zauważył Sąd I instancji. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skoro WSA w Ł. zaakceptował stanowisko organu, iż sytuacja zdrowotno-finansowa skarżącej jest trudna, niemniej uwzględnienie żądania strony byłoby sprzeczne z interesem społecznym, to jako dowolne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaakceptowane przez Sąd I instancji stanowisko organu odmawiającego umorzenia wnioskowanej należności składkowej z powołaniem się jedynie na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych. W sytuacji wykazania przez stronę ustawowej przesłanki umorzenia wnioskowanej należności składkowej, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdza organ rentowy (k. 4 akt administracyjnych), uznaniowy charakter decyzji ZUS mógłby tylko wówczas prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku, gdyby żądaniu strony organ przeciwstawił i należycie umotywował zaistnienie ważnego interesu społecznego, który przemawia za odmową uwzględnienia wniosku strony, mimo wykazania przez nią ustawowej przesłanki dla umorzenia wnioskowanej należności. Bez wykazania przez organ ważnego interesu, który przemawiałby za odmową uwzględnienia należycie umotywowanego wniosku strony o umorzenie należności składkowej, obarczone dowolnością jest powoływanie się przez ZUS jedynie na uznaniowy charakter omawianej decyzji, jako podstawę odmowy uwzględnienia wniosku strony o umorzenie należności składkowych (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 203/11).

Reasumując, w razie wykazania przez wnioskodawcę podstaw dla umorzenia należności składkowych ZUS, stosownie do przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez ZUS istnienia ważnego interesu społecznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony.

W tym stanie sprawy, skoro Sąd I instancji zaakceptował odmowę ZUS uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie wnioskowanej należności składkowej uznaniowym charakterem wspomnianej decyzji bez jednoczesnego skontrolowania, czy w sprawie zaistniał ważny interes społeczny przemawiający za odmową uwzględnienia wniosku skarżącej, mimo należytego udokumentowania przez skarżącą takiego wniosku w świetle przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. (art. 185 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu o przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw i zażalenie (art. 259 § 1 i § 2 oraz art. 260 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, dopiero w ramach kontroli instancyjnej postanowień sądów I instancji rozstrzygających wspomnianą kwestię.