Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 443/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1 w zw. z art. 113 par. 1; art. 107 par. 3;  art. 124 par. 1 i par. 2 w zw. z art. 126; art. 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący ‒ sędzia NSA Jacek Brolik, sędzia NSA Beata Cieloch (spr.), sędzia WSA (del.) Małgorzata Bejgerowska, , po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 652/19 w sprawie ze skargi N. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 6 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od N. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 listopada 2019 r. (sygn. akt I SA/Bk 652/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę N. K. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 6 września 2019 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie zabezpieczające do majątku Skarżącej na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 13 września 2017 r. sporządzonych na podstawie decyzji o zabezpieczeniu z 13 września 2017 r. określającej przybliżoną kwotę zwrotu podatku od towarów i usług otrzymanego w wysokości wyższej od należnej za okresy od sierpnia 2014 r. do stycznia 2015 r. oraz przybliżoną wysokość zobowiązań za sierpień i listopad 2014 r.

W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny działając na podstawie art. 89 § 1 w związku z art. 164 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, dalej: u.p.e.a.), zawiadomieniem z 14 czerwca 2019 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej - kwoty z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w wysokości 597 zł, zasądzonych na rzecz Skarżącej od Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono pełnomocnikowi Skarżącej 18 czerwca 2019 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności 14 czerwca 2019 r.

Pismem z 2 lipca 2019 r. strona wniosła skargę na wymienioną wyżej czynność organu egzekucyjnego.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z 22 lipca 2019 r. oddalił wniesioną skargę.

Postanowieniem z 28 sierpnia 2019 r. organ egzekucyjny sprostował oczywistą omyłkę w postanowieniu w sprawie skargi stwierdzając, że na stronie 2, w miejscu omyłkowo wpisanej sygnatury o treści "sygn. akt I SAB/Bk/4/18" powinno być "sygn. akt

I SAB/Bk/3//18".

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z 6 września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika

Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z 22 lipca 2019 r. oddalające skargę na czynność organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu zabezpieczającym innych wierzytelności pieniężnych, dokonaną zawiadomieniem z 14 czerwca 2019 r.

Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na powołanie w zaskarżonym postanowieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 29 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Bk 4/18, podczas gdy zajęcie dotyczyło wyroku o sygn. akt I SAB/Bk 3/18, organ drugiej instancji wyjaśnił, że błąd numeru wyroku jest błędem pisarskim, który został sprostowany postanowieniem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z 28 sierpnia 2019 r. na podstawie art. 113 § 1 i 3 k.p.a. i nie miał wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w sprawie skargi na czynność zabezpieczającą.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona wywiodła skargę na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie:

1) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia zawierającego nieprawidłowo sporządzone uzasadnienie, uniemożliwiające weryfikację prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia w związku z powołaniem się w postanowieniu przez organ egzekucyjny na zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności niż wskazane w treści zajęcia, w konsekwencji czego brak jest możliwości weryfikowania prawidłowości rozpatrzenia niniejszej sprawy przez organ egzekucyjny;

2) art. 8 § 1 w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego w związku z rzekomym sprostowanym omyłki pisarskiej, mimo braku dokonania weryfikacji czy sprostowanie zostało dokonane prawidłowo.

Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz rozważenie uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego i zajęcia oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) wyjaśnił, że utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem, postanowienie organu egzekucyjnego, dotyczyło sprostowania omyłkowo podanej sygnatury sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku (w miejscu omyłkowo wpisanej sygnatury o treści "sygn. akt I SAB/Bk 4/18" powinno być "sygn. akt I SAB/Bk 3/18"). Przy czym organ pierwszej instancji omyłkowo wskazał w treści tego postanowienia, że błąd jest umiejscowiony w akapicie 5 na stronie 2, podczas gdy w rzeczywistości znajduje się na stronie 2, lecz w akapicie pierwszym, 5 wers. W ocenie skarżącej powyższa okoliczność doprowadziła do sytuacji, w której ustalenie treści postanowienia stała się niemożliwa. Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącej. Ocenił, że za niezasadny należy uznać podnoszony w skardze zarzut art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na powołanie się przez organ egzekucyjny w swoim postanowieniu na zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności pieniężnej, niż wskazana w treści zajęcia.

Organ egzekucyjny wskazał właściwy numer zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym. Omyłkowo natomiast wskazał sygnaturę wyroku - I SAB/Bk 4/18, podczas gdy zajęcie dotyczyło wyroku o sygn. akt I SAB/Bk 3/18. W zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono jednak, że błąd w podanej sygnaturze sądowej jest błędem pisarskim, podlegającym sprostowaniu na mocy art. 113 § 1 k.p.a., co też zostało uczynione. Błąd ten, zdaniem sądu pierwszej instancji pozostawał bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia, wobec czego nie można mówić o naruszeniu przepisu art. art. 107 § 3 k.p.a.

Zwrot kosztów postępowania sądowego w jednakowej wysokości zasądzono na rzecz Skarżącej trzema wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 29 sierpnia 2018 r. o kolejnych sygnaturach: I SAB/Bk 2/18, I SAB/Bk 3/18 i I SAB/Bk 4/18. Zdaniem sądu organ odwoławczy słusznie zauważył, że organ egzekucyjny nie miał obowiązku wskazywania sygnatury wyroku w treści zawiadomienia o zajęciu, ponieważ zajęcie na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. dotyczy wszystkich wierzytelności, które zobowiązany posiada u dłużnika zajętej wierzytelności z jakiegokolwiek tytułu.

Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego, utrzymujące postanowienie o sprostowaniu w mocy, również jest rozstrzygnięciem prawidłowym, za niezasadne uznając podniesione zarzuty naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 w związku z art. 113 § 1 k.p.a.

Z treści postanowienia wynika, że sygnatura wyroku jest wymieniona tylko jeden raz - na stronie drugiej tego postanowienia. Dlatego nie ma wątpliwości, w jakiej części postanowienia zamieszczona jest sygnatura wyroku sprostowana zaskarżonym postanowieniem. Analiza całokształtu sprawy wskazuje na nieistotność wspomnianej omyłki, polegającej na wpisaniu w postanowieniu organu pierwszej instancji w sygnaturze postępowania sądowego cyfry "4" zamiast "3" oraz omyłki polegającej na wskazaniu, położenia tej sygnatury. Granica dopuszczalności sprostowania nie została w niniejszej sprawie przekroczona.

Skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku wniosła skarżąca zaskarżając wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135, art. 134 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie drugiej instancji utrzymujące w mocy postanowienie pierwszej instancji zawierające nieprawidłowo sporządzone uzasadnienie uniemożliwiające weryfikację prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia w związku z powołaniem się w treści postanowienia pierwszej instancji na zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności, niż wskazane w treści zajęcia, a w konsekwencji czego brak jest możliwości weryfikowania prawidłowości rozpatrzenia niniejszej sprawy przez organ pierwszej instancji;

2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135, art. 134 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 113 § 1 k.p.a poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy postanowienia drugiej instancji, mimo braku dokonania przez organ drugiej instancji weryfikacji, czy sprostowanie zostało dokonane prawidłowo.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Na początek przypomnieć – przede wszystkim Stronie Skarżącej – należy, że na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach wniesionej skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. Ponadto, na podstawie odpowiednich przepisów p.p.s.a. sąd administracyjny kontroluje legalność postępowania administracyjnego, to jest w zakresie przestrzegania w nim adekwatnych przepisów prawa administracyjnego, które w związku z tym powinny zostać przez skarżącego wskazane. Wymaganie to jest zasadniczo obligatoryjne w stosunku do treści skargi kasacyjnej, w celu stworzenia kasacyjnych podstaw oceny – czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo ocenił stosowanie/zaniechanie stosowania lub wykładnię określonych regulacji prawnych przez organy postępowania administracyjnego; braki skargi kasacyjnej w tym obszarze uniemożliwiają (w nim) przeprowadzenie analizy przez sąd administracyjny drugiej instancji, który nie może wszak zastępować strony skarżącej jak i sądu, którego wyrok został zaskarżony.

W powyższym istotnym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej ograniczone zostały do przywołania zarzutów naruszenia 1/ art. 8 § 1 w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. oraz 2/ art. 107 § 3 K.p.a. Odnośnie do pierwszego z tych zarzutów, to odnosi się on niewątpliwie do wydanego w sprawie postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu w przedmiocie skargi na czynność dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym. Zważyć jednak należy, że na podstawie art. 113 § 3 k.p.a., na wymienione postanowienie w sprawie sprostowania służy zażalenie do odpowiedniego administracyjnego organu odwoławczego drugiej instancji, na którego postanowienie przysługuje następnie skarga do sądu administracyjnego. Postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej nie było natomiast przedmiotem zaskarżenia – aktem zaskarżonym - do sądu administracyjnego pierwszej instancji w sprawie I SA/Bk 651/19, nie może być więc również przedmiotem oceny kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie niniejszej.

Odnośnie do drugiego zarzutu kasacyjnego – przywołanie w nim wyłącznie art. 107 § k.p.a. jest co najmniej niewystarczające. Regulacja prawna art. 107 § 3 k.p.a. dotyczy uzasadnienia decyzji administracyjnej, podczas gdy w sprawie wydane i zaskarżone zostało postanowienie; postanowień i uzasadnień postanowień administracyjnych dotyczą art. 124 § 1 k.p.a., art. 124 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.; przepisy art. 124 § 1 i 2 k.p.a. a także art. 126 k.p..a. nie zostały w skardze kasacyjnej uwzględnione. Treść skargi kasacyjnej nie obejmuje również art. 18 u.p.e.a., którego powołanie jest wymagane w przypadku, gdy zaskarżenie odnosi się do prawa procesowego stosowanego przy wydawaniu postanowień w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższego wynika, że na podstawie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł merytorycznie rozpoznać, a więc tym bardziej nie mógł uwzględnić wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały wyczerpująco – prawidłowo sformułowane, przedstawione i uzasadnione, chociaż obiektywnie było to w pełni możliwe, ponieważ, na podstawie art. 175 p.p.s.a., Skarżąca korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.