Postanowienie NSA, sygn. akt I ONP 1/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Zwrócono wpis sądowy
Powołane przepisy: article: art. 285a § 1 i 2, art. 285h § w zw. z art. 285e § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi [...] Lekarza Weterynarii w S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 852/18 w sprawie ze skargi A. F. na decyzję [...] Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności nadzorowanej postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, 2. zwrócić [...] Lekarzowi Weterynarii w S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 852/18, w pkt I. uchylił decyzję [...] Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności nadzorowanej oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Lekarza Weterynarii w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. W pkt II. zasądził od [...] Lekarza Weterynarii w S. na rzecz skarżącego A. F. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 11 stycznia 2021 r. [...] Lekarz Weterynarii w S. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego w/w wyroku.

Na podstawie art. 285a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zaskarżono w całości powołany wyrok, ewentualnie – w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżony wyrok jest w całości niezgodny z prawem – zaskarżono w/w wyrok w zakresie uznania, że poroże – w świetle art. 3 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 1 z późn. zm.) – nie jest produktem pochodzenia zwierzęcego i w konsekwencji przyjęcia, iż prowadzona przez A. F. działalność polegająca na składowaniu, obrocie i transporcie zwierzyny płowej nie jest działalnością nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wymagającego zatwierdzenia i rejestracji w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego.

Na podstawie art. 285e § 1 pkt 6 p.p.s.a. wniesiono o:

1) stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku;

2) ewentualnie – w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżony wyrok jest w całości niezgodny z prawem – o stwierdzenie niezgodności z prawem skarżonego wyroku w zakresie uznania, że poroże nie jest produktem pochodzenia zwierzęcego, a prowadzona przez A. F. działalność polegająca na składowaniu, obrocie i transporcie zwierzyny płowej nie jest działalnością nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wymagającego zatwierdzenia i rejestracji w rozumieniu przepisów w/w rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego;

3) zasądzenie od A. F. na rzecz [...] Lekarza Weterynarii kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 285e § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono rażące naruszenie:

1) norm prawa materialnego Unii Europejskiej poprzez:

a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) - (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 1 z późn. zm.),

b) niezastosowanie art. 9 lit. h oraz art. 46 ust. 2 w związku z art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 w/w rozporządzenia nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego, i błędnego uznania, że poroże nie jest produktem pochodzenia zwierzęcego objętym w/w rozporządzeniem, a w konsekwencji błędnego przyjęcia, że prowadzona przez A. F. działalność polegająca na składowaniu, obrocie i transporcie zrzutów poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej nie jest działalnością nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wymagającego zatwierdzenia i rejestracji w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia,

c) zasady równości wyrażonej w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w art. 20 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, poprzez zwolnienie A. F. prowadzącego działalność polegającą na składowaniu, obrocie i transporcie zrzutów poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej z obowiązku zatwierdzenia lub rejestracji, a w konsekwencji zwolnienie go z obowiązku uzyskania numeru weterynaryjnego dla prowadzonej działalności oraz uzyskania wpisu podmiotu do rejestru podmiotów zatwierdzonych/zarejestrowanych zgodnie z w/w rozporządzeniem nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego – pomimo tego, że wszystkie inne podmioty prowadzące identyczną działalność na terytorium Unii Europejskiej podlegają przedmiotowym obowiązkom.

2) podstawowych zasad porządku prawnego, a mianowicie wynikającej z wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 z póżn. zm.) zasady równości, która nakazuje identyczne traktowanie podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji prawnie relewantnej poprzez zwolnienie A. F. prowadzącego działalność polegającą na składowaniu, obrocie i transporcie zrzutów poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej z obowiązku zatwierdzenia lub rejestracji przez powiatowego lekarza weterynarii w drodze decyzji administracyjnej, a w konsekwencji z obowiązku uzyskania numeru weterynaryjnego dla prowadzonej działalności oraz uzyskania wpisu podmiotu do rejestru podmiotów zatwierdzonych/zarejestrowanych zgodnie z ww. rozporządzeniem nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego – pomimo tego, że wszystkie inne podmioty prowadzące taką działalność (cecha prawnie relewantna) na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej podlegają przedmiotowym obowiązkom,

3) przepisów postępowania, a mianowicie wynikającej z art. 134 p.p.s.a. zasady rozstrzygania w granicach danej sprawy poprzez wydanie skarżonego wyroku na podstawie stanu faktycznego wynikającego z protokołu kontroli z dnia 28 lutego 2018 r. sporządzonego przez [...] Lekarza Weterynarii w W. Przedmiotowy protokół jednocześnie został uznany przez Sąd Wojewódzki za dokument, który nie spełnia ustawowo określonych przesłanek pozwalających za uznanie go za prawidłowy protokół kontroli, co oznacza, że wszelkie ustalenia zawarte w tym protokole nie mogły być podstawą nie wydania decyzji przez organy Inspekcji Weterynaryjnej. W konsekwencji ustalenia zawarte w protokole nie mogły też być podstawą do dokonania jakiejkolwiek oceny prawnej sprawy (nie ustalony stan faktyczny), a tym bardziej tak daleko idącej oceny, która polegała na kategorycznym przesądzeniu, że – skoro z dokumentu nie będącego protokołem kontroli wynika, iż A. F. prowadzi działalność polegającą na składowaniu, obrocie i transporcie zrzutów poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej – to nie podlega on obowiązkom zatwierdzenia lub rejestracji, a w konsekwencji uzyskania numeru weterynaryjnego dla prowadzonej działalności oraz uzyskania wpisu podmiotu do rejestru podmiotów zatwierdzonych/zarejestrowanych zgodnie z ww. rozporządzeniem nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Jeśli zatem w przedmiotowej sprawie nie został zebrany materiał dowodowy wystarczający dla zweryfikowania stanowiska organów Inspekcji Weterynaryjnej o prowadzeniu działalnością nadzorowanej przez podmiot, który nie został zatwierdzony lub zarejestrowanych zgodnie z w/w rozporządzeniem nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego, to przedwczesnym było rozpatrywanie przez Sąd Wojewódzki pozostałych zarzutów skargi i w konsekwencji przesądzenie kwestii, czy poroże jest produktem pochodzenia zwierzęcego objętym w/w rozporządzeniem. Można zatem przyjąć, że uzasadnienie skarżonego wyroku jest wewnętrznie sprzeczne.

Wskazano, że szkodę spowodowaną przez wydanie skarżonego orzeczenia, stosownie do art. 285e § 1 pkt 3 p.p.s.a., uprawdopodabnia fakt, że w dniu 11 września 2020 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w S. wpłynęło datowane na 29 sierpnia 2020 r. wezwanie pochodzące od A. F. (reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika) do zapłaty na podstawie art. 417 § 1 w zw. z art. 417[1] § 2 Kodeksu cywilnego na jego rzecz przez Skarb Państwa – [...] Lekarza Weterynarii kwoty 710.192,35 zł z tytułu odszkodowania za szkodę w postaci utraty dochodu wskutek nie prowadzenia – w związku z wydaniem przez organy inspekcji Weterynaryjnej decyzji, które następnie zostały uchylone w całości w skarżonym wyroku – działalności gospodarczej polegającej na składowaniu, obrocie i transportowaniu zrzutów poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej.

Wskazano, że w dniu 5 października 2020 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w S. wpłynęło datowane na 1 października 2020 r. ponowne wezwanie A. F. (reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika) do zapłaty w/w kwoty.

Podano ponadto, że w dniu 19 października 2020 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w S. wpłynęło datowane na 13 października 2020 r. pismo Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej znak:[...], do którego było dołączone ww. wezwanie do zapłaty z dnia 29 sierpnia 2020 r. Przedmiotowe wezwanie zostało przekazane Prokuratorii do wiadomości jako przedsądowe wezwanie do zapłaty.

Podkreślono, że dochodzone przez A. F. roszczenie od Skarbu Państwa – [...] Lekarza Weterynarii może być wyższe od w/w kwoty 710.192,35 zł, albowiem ponadto mogą zostać do niego doliczone odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 § 1 kodeksu cywilnego).

Wskazano, że wniesienie niniejszej skargi ma przede wszystkim na celu uchronienie Skarbu Państwa od obowiązku uiszczenia na rzecz A. F. nienależnego oraz pozbawionego podstaw faktycznych i prawnych odszkodowania, które wynika z niezgodnego z prawem skarżonego wyroku. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzający niezgodność z prawem skarżonego wyroku nie będzie w tej sytuacji prejudykatem niezbędnym do dochodzenia od Skarbu Państwa w odrębnym postępowaniu odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej niezgodnym z prawem orzeczeniem sądu administracyjnego. Występuje tu bowiem konfuzja poszkodowanego i ewentualnego zobowiązanego – różne są tylko stationes fisci. Jednocześnie stwierdzenie przez Sąd niezgodności z prawem skarżonego wyroku doprowadzi do usunięcia stanu naruszenia norm prawa Unii Europejskiej, podstawowych zasad porządku prawnego.

Podano, że niniejsza skarga zostaje złożona – stosownie do art. 285f § 1 w zw. z art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 112 kodeksu cywilnego – w ostatnim możliwym terminie (tj. w terminie dwóch lat od dnia uprawomocnienia się skarżonego wyroku). Natomiast w/w roszczenie A. F. wobec Skarbu Państwa – stosownie do art. 442[1] § 1 w zw. z art. 118 zd. 2 Kodeksu cywilnego – ulegnie przedawnieniu za prawie dwa lata, czyli w dniu 31 grudnia 2022 r. (tj. z ostatnim dniem roku kalendarzowego, w którym upływają trzy lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia).

Wskazano, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono stosując art. 285a § 2 – że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi. Podano, że [...] Lekarz Weterynarii nie składał w ustawowym terminie skargi kasacyjnej od aktualnie skarżonego wyroku, albowiem ówcześni pracownicy merytoryczni Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w S. bezpodstawnie utrzymywali go w przekonaniu, że "w związku z bardzo przekonywującą (sic!) argumentacją zawartą w uzasadnieniu tego wyroku, którego wręcz niemożliwością jest zwalczać w ramach dopuszczalnych podstaw skargi kasacyjnej", sporządzenie i złożenie skargi kasacyjnej nie będzie zasadne (por. pismo ZWLW do [...] Lekarza Weterynarii z dnia 14 grudnia 2018 r. znak: [...]).

Wskazano ponadto, że do dnia 7 stycznia 2019 r., tj. dnia upływu terminu na złożenie skargi kasacyjnej, organ nadrzędny tj. [...] Lekarz Weterynarii nie przedstawił [...] Lekarzowi oficjalnego stanowiska odnośnie braku możliwości uznania, że składowanie, obrót i transport porody pochodzących od samców zwierzyny płowej są działalnością nadzorowaną. Dopiero po upływie tego terminu, w trzeciej dekadzie stycznia 2019 r. [...] uzyskał za pośrednictwem [...] Inspektoratu Weterynarii informację z Komisji Europejskiej – Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (DG Sante), że skoro bezspornym jest, iż poroże stanowi produkt pochodzenia zwierzęcego (bo przecież pochodzi ono od zwierząt, a nie np. od roślin), to ponadto w świetle:

1) następujących przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 1 z późn. zm.):

a) motywu 1 Preambuły stanowiącego w pierwszym zdaniu, że "produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt",

b) motywu 2 Preambuły stanowiącego w ostatnim zdaniu, że "produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego powstają przede wszystkim przy uboju zwierząt do spożycia przez ludzi, przy produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego, na przykład produktów mlecznych, oraz przy usuwaniu zwierząt martwych oraz podczas stosowania środków zwalczania chorób. Niezależnie od pochodzenia, produkty te stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz dla środowiska. Zagrożenie takie należy odpowiednio kontrolować, albo kierując produkty do bezpiecznych kanałów usuwania, albo stosując je w różnych celach, z zachowaniem ściśle określonych warunków, minimalizując w ten sposób związane z nimi zagrożenie dla zdrowia." Wskazano, że użycie w tym przepisie zwrotu "przede wszystkim" wskazuje na wyliczanie przykładowe, a nie na wyliczenie wyczerpujące, czy też zamknięty katalog źródeł powstawania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego,

c) motywu 13 Preambuły stanowiącego w ostatnim zdaniu, że: "Ponadto należy objąć niniejszym rozporządzeniem produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego wykorzystywane do przygotowania trofeów myśliwskich w celu ochrony przed zagrożeniem chorobami zwierzęcymi powodowanymi takimi produktami ubocznymi",

d) art. 2 ust. 1 lit. a stanowiącego, że przedmiotowe rozporządzenie stosuje się do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów pochodnych, które nie mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi na mocy prawodawstwa wspólnotowego,

e) definicji zawartej w art. 3 pkt 1, zgodnie z którą "produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego" oznaczają całe zwierzęta martwe lub ich części, produkty pochodzenia zwierzęcego lub inne produkty otrzymane ze zwierząt nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, w tym komórki jajowe, zarodki i nasienie,

f) art. 9 lit. h stanowiącego, że materiał kategorii 2 obejmuje produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego inne niż materiał kategorii 1 lub kategorii 3 – co oznacza, że wykaz określony w art. 9 przedmiotowego rozporządzenia nie stanowi katalogu zamkniętego;

2) następujących przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/ 78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 54, str. 1 z późn. zm):

a) motywu 33 Preambuły stanowiącego o innych preparatach ze zwierząt lub produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego,

b) pkt C.2 lit. a rozdziału VI "Szczegółowe wymogi dotyczące trofeów myśliwskich i innych preparatów zwierzęcych" załącznika XIII "Karma dla zwierząt domowych i niektóre inne produkty pochodne": " w przypadku trofeów myśliwskich lub innych preparatów składających się wyłącznie z kości rogów, kopyt, pazurów, poroża lub zębów",

c) ust. 2 Sekcji 5 "Przywóz trofeów myśliwskich i innych preparatów zwierzęcych" Rozdziału 2 "Szczegółowe wymogi dotyczące przywozu do unii i tranzytu przez jej terytorium produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów pochodnych do zastosowań poza łańcuchem paszowym dla zwierząt gospodarskich innych niż zwierzęta futerkowe" załącznika XIV "Przywóz, wywóz i tranzyt": "Poddane obróbce trofea myśliwskie lub inne preparatu z ptaków i zwierząt kopytnych, składające się wyłącznie z kości, rogów, kopyt, pazurów, poroża, zębów, skór lub skórek (...)",

d) ust. 3 Sekcji 5 "Przywóz trofeów myśliwskich i innych preparatów zwierzęcych" Rozdziału 2 "Szczegółowe wymogi dotyczące przywozu do unii i tranzytu przez jej terytorium produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów pochodnych do zastosowań poza łańcuchem paszowym dla zwierząt gospodarskich innych niż zwierzęta futerkowe" załącznika XIV "Przywóz, wywóz i tranzyt": "Trofea myśliwskie lub inne preparaty z ptaków i zwierząt kopytnych, składające się z całych części anatomicznych. niepoddane obróbce w żaden sposób",

e) treści nagłówków na stronie 2 i 3 wzoru "Świadectwa zdrowia dla poddanych obróbce trofeów myśliwskich i innych preparatom pochodzących od ptaków i zwierząt kopytnych, składających się wyłącznie z kości rogów, kopyt, pazurów, poroża, zębów, skór lub skórek, na potrzeby wysyłki do Unii Europejskiej lub przewozu tranzytowego przez jej terytorium" zawartego w rozdziale 6A załącznika XV "Wzory Świadectw Zdrowia",

poroże jest produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego objętym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego.

Wskazano, że okoliczność uzyskania przez Wojewódzkiego Lekarza takich informacji już po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie stanowiła jednak określonych w art. 271, 272 i 273 p.p.s.a. przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, ani też nie mogła być podstawą do złożenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia (art. 87 w zw. z art. 193 p.p.s.a.).

Ponadto, wniesiono o zawieszenie – na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 w z art. 285 l, art. 192 i art. 193 p.p.s.a. – niniejszego postępowania w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i skierowanie – na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – przez Naczelny Sąd Administracyjny, jako Sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu następującego pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni przepisów prawa unijnego:

1) czy art. 9 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 1 z późn. zm.) należy interpretować w ten sposób, że poroże jest produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego objętym przedmiotowym rozporządzeniem?

2) w przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie nr 1: czy art. 46 ust. 2 w związku z art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 1 z późn. zm.) należy interpretować w ten sposób, że działalność polegająca na składowaniu, obrocie i transporcie zrzutów poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej jest działalnością nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wymagającego zatwierdzenia i rejestracji w rozumieniu przepisów w/w rozporządzenia?

3) w przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie nr 2: czy zasada równości (art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 20 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej) zostaje naruszona w przypadku stwierdzenia przez sąd krajowy, że podmiot prowadzący działalność polegającą na składowaniu, obrocie i transporcie zrzutów poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej jest zwolniony z obowiązku zatwierdzenia lub rejestracji, a w konsekwencji z obowiązku uzyskania numeru weterynaryjnego dla prowadzonej działalności oraz uzyskania wpisu podmiotu do rejestru podmiotów zatwierdzonych/zarejestrowanych zgodnie z ww. rozporządzeniem nr 1069/2009 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego?

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe argumenty.

W odpowiedzi na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, A. F., reprezentowany przez adwokata, wniósł o je odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Ponadto, wniesiono o zasądzenie od [...] Lekarza Weterynarii na rzecz A. F. zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego oraz kosztów pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W ocenie A. F. trudno za trafny uznać argument o rzekomym wprowadzeniu organu w błąd co do zasadności wyroku przez podległych mu pracowników merytorycznych. Jego zdaniem całkowicie niewiarygodny jest także argument o wytycznych pochodzących z Unii Europejskiej, bowiem 13 grudniab2019 r., [...] Lekarz Weterynarii w W. umorzył postępowanie w całości, podzielając bez zastrzeżeń argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie.

Podano ponadto, że zarzuty podniesione przez organ w skardze są wyrazem odmiennej interpretacji przepisów i mogłyby ewentualnie stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby takową złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu.

Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 p.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony.

W art. 285a § 2 p.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 p.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2 p.p.s.a. (art. 285h § 2 p.p.s.a.).

Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony w literaturze prawniczej (np. B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 852/18, w pkt I. uchylił decyzję [...] Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności nadzorowanej oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Lekarza Weterynarii w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.; w pkt II. orzekł o kosztach postępowania. Z protokołu rozprawy wynika, że [...] Lekarz Weterynarii w S. był reprezentowany przez radcę prawnego. Pełnomocnik wnosił o oddalenie skargi, nie zajmując dodatkowego stanowiska. Z protokołu ogłoszenia orzeczenia z dnia 5 listopada 2018 r. wynika, że organ administracji publicznej także był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Odpis w/w wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi organu w dniu 6 grudnia 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k-97 akt sprawy).

Pomimo tego, że [...] Lekarz Weterynarii w Szczecinie nie zgadzał się – jak się okazuje – z wydanym wyrokiem, to nie skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia, tj. nie wniósł skargi kasacyjnej. Wobec tego, wyrok z dnia 5 listopada 2018 r. uprawomocnił się – w dniu 10 stycznia 2019 r. (klauzula prawomocności z dnia 25 stycznia 2019 r.).

Dopiero pismem z dnia 11 stycznia 2021 r., a więc dwa lata po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 5 listopada 2019 r. organ wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 5 listopada 2019r. sygn. akt II SA/Sz 852/18.

W myśl art. 285f § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia się. Procesowy charakter omawianego terminu wyraża się w tym, że wyznacza on okres, w którym skarga może być wniesiona, a jego niedochowanie powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 2007 r. sygn. akt I CNP 28/07, "LEX" nr 347325 oraz z dnia 11 stycznia 2008 r. sygn. akt I BU 15/07, "LEX" nr 448221; w doktrynie por.: R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas: Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 456-457; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 1064; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 940; B. Dauter: Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s. 632-633).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ nie przedstawił argumentacji, że w niniejszej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 p.p.s.a. Argumentem takim nie jest – w rozumieniu powołanego przepisu – podnoszenie okoliczności, że wniesienie niniejszej skargi ma przede wszystkim na celu uchronienie Skarbu Państwa od obowiązku uiszczenia na rzecz A. F. nienależnego oraz pozbawionego podstaw faktycznych i prawnych odszkodowania, które wynika z niezgodnego z prawem skarżonego wyroku. Skoro bowiem [...] Lekarz Weterynarii nie zgadzał się z wydanym orzeczeniem, to miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej celem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku w ramach podniesionych zarzutów. Przypomnieć należy, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest środkiem prawnym do zwalczania ustaleń faktów lub oceny dowodów, o czym stanowi art. 285d zdanie drugie p.p.s.a.

Nie mogła też odnieść zamierzonego skutku ani ponoszona przez organ okoliczność, że nie składał w ustawowym terminie skargi kasacyjnej, gdyż ówcześni pracownicy merytoryczni [...] Inspektoratu Weterynarii w S. bezpodstawnie utrzymywali go w przekonaniu, że złożenie skargi kasacyjnej nie będzie zasadne, ani też okoliczność, że do dnia 7 stycznia 2019 r., tj. do dnia upływu terminu na złożenie skargi kasacyjnej, organ nadrzędny tj. Główny Lekarz Weterynarii nie przedstawił Wojewódzkiemu Lekarzowi oficjalnego stanowiska odnośnie braku możliwości uznania, że składowanie, obrót i transport poroży pochodzących od samców zwierzyny płowej są działalnością nadzorowaną. Okoliczność bowiem, że strona zrezygnowała ze złożenia skargi kasacyjnej, gdyż nie wierzyła w jej skuteczność, nie jest "wyjątkowym przypadkiem", o którym mowa w art. 285a § 2 p.p.s.a.

Stanowisko organu przedstawione w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, w żadnej mierze nie wyczerpuje przesłanki wykazania wyjątkowego przypadku uzasadniającego jej wniesienie. Stanowi natomiast polemikę z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 208 r. Zaznaczyć natomiast raz jeszcze należy, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie może zastępować skargi kasacyjnej, a ewentualny brak skuteczności jej wniesienia, czy też w ogóle brak jej wniesienia, nie może być konwalidowany poprzez instytucję, która uregulowana została z Dziale VIIa ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną. Nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych. Zauważyć raz jeszcze należy, że organ przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Ponadto, w świetle wszystkich przedstawionych powyżej argumentów, stwierdzić należało również, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki, które mogłyby uzasadniać wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie odnoszącym się do kwestii, które zostały przedstawione w niniejszej skardze.

W odniesieniu do wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę o zasądzenie kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują, w przypadku odrzucenia skargi na niezgodność z prawem prawomocnego wyroku, zasądzenia kosztów postępowania.

Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podlega odrzuceniu.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.285 f § 1 i art. 285 h § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.