Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 909/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WINB"), na podstawie m.in. art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej jako "P.b."), po rozpoznaniu odwołania skarżącego J. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w I. (dalej jako "PINB") z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych decyzją czynności i wyznaczył nowy termin na ich wykonanie do dnia [...] lipca 2017 r. oraz utrzymał w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, w związku z pisemnym zawiadomieniem P. G. z dnia [...] grudnia 2017 r. – dotyczącym nieprawidłowości związanych z odprowadzaniem wód opadowych oraz ścieków z terenu działki skarżącego, o nr ew. [...] w m. [...] [...] gm. G. – dnia [...] lutego 2018 r. przedstawiciele nadzoru budowlanego dokonali kontroli w ww. zakresie przy współudziale skarżącego. Jak wynika z protokołu kontroli nr [...], sporządzonego w dniu jej przeprowadzenia, przedstawiciele organu ustalili, iż wody opadowe z budynków zlokalizowanych na terenie nieruchomości kierowane są w większości na tereny utwardzone, nieutwardzone lub do sieci drenarskiej, a następnie trafiają do rowu melioracyjnego przynależącego do pasa drogowego. Zaznaczyli również, że na potwierdzenie powyższego, skarżący złożył pismo Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz pismo Gminnej Spółki Wodnej z dnia [...] maja 2010 r. Natomiast odnośnie ścieków ustalono, iż są one kierowane do bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, co potwierdza przedłożona przez skarżącego umowa z dnia [...] maja 2010 r. dotycząca usuwania nieczystości płynnych z posesji położonej w [...]. Ponadto w trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną, obejmującą łącznie 19 fotografii, m.in. budynków, rynien, studzienek oraz rowu melioracyjnego, mających związek z niniejszą sprawą. Do protokołu załączono również przedłożoną przez skarżącego opinię biegłego sądowego I. H. z dnia [...] grudnia 2017 r., zawierającą, jak stwierdził skarżący, wszystkie informacje dotyczące wymienionych w protokole zagadnień.

Pismem z dnia [...] marca 2018 r. PINB poinformował skarżącego, iż po przeprowadzeniu czynności kontrolnych na jego nieruchomości w ww. zakresie nie stwierdzono nieprawidłowości stanowiących podstawę do prowadzenia postępowania administracyjnego w myśl przepisów P.b.

Następnie (wskutek ponaglenia wniesionego przez P. i T. G. i wyznaczenia przez organ II instancji dodatkowego terminu do rozpatrzenia w/w sprawy w formie prawem przewidzianej) - pismem z dnia [...] marca 2018 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odprowadzenia wód opadowych oraz ścieków z terenów działki o nr ew. [...] w m. M. [...] gm. G.. Jednocześnie pismem skierowanym tego samego dnia do Gminnej Spółki Wodnej w G. , przekazał jej zgodnie z właściwością wniosek P. G. w części obejmującej odprowadzenie ww. wód do rowu melioracyjnego, znajdującego się w pasie drogi wojewódzkiej nr [...] relacji P.-D. B..

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...], PINB nałożył na J. B. – właściciela-zarządcę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w m. M. [...] gm. G., składającego się z dwóch części oznaczonych na mapie ewidencyjnej nr [...] – obowiązek doprowadzenia wykonanego odprowadzenia wód opadowych z połaci dachowych ze spadkiem skierowanym w stronę działki nr [...] do stanu zgodnego z przepisami prawa poprzez wykonanie odprowadzenia wód opadowych z ww. połaci dachowych w postaci rynien i rur spustowych w celu skierowania ich na teren stanowiący własność właściciela nieruchomości, zgodnie z załącznikiem graficznym do niniejszej decyzji, w terminie do [...] czerwca 2018 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż po postanowieniu WINB z dnia [...] marca 2018 r. o uznaniu ponaglenia i wyznaczeniu PINB dodatkowego terminu do załatwienia sprawy, dnia [...] marca 2018 r. dokonano analizy zgromadzonego materiału dowodowego i stwierdzono, że budynek gospodarczy składający się z dwóch części: [...] i [...], znajdujący się na nieruchomości skarżącego, nie jest wyposażony w rynny i rury spustowe. W związku z tym wody opadowe z połaci dachowych ww. budynków są częściowo kierowane na sąsiednią działkę nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, organ oparł się w tej kwestii przede wszystkim na fotografii stanowiącej załącznik do protokołu [...] (k. 7.1 protokołu), o czym świadczy notatka służbowa w sprawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, sporządzona dnia [...] marca 2018 r. przez inspektora Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w I. Ł. P..

Następnie organ I instancji powołał się na odpowiednie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422, ze zm., dalej jako "rozporządzenie") oraz art. 66 ust. 1 Pb, w myśl których nałożył na skarżącego obowiązek wykonania odprowadzenia wód opadowych z połaci dachowych przedmiotowego budynku.

Od powyższego rozstrzygnięcia pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. odwołał się skarżący wskazując po pierwsze na prowadzone przeciwko P. i T. G. postępowanie w sprawie zasypania rowu melioracyjnego, który odbierał wody opadowe i roztopowe z drogi, gospodarstwa skarżącego i przyległych terenów. Załączył on również opinię biegłego, która jak twierdzi, stanowi, iż uszkodzenie urządzeń melioracyjnych powoduje m.in. niszczenie budynków gospodarczych skarżącego czy pękanie nawierzchni podwórza. Ponadto podkreślił, iż skierowanie ww. wód na jego posesję spowodowałoby jeszcze większe zniszczenia. Podniósł również, że wody te spływają na nieutwardzoną drogę od ponad 100 lat i jak do tej pory nikomu to nie przeszkadzało, również sąsiadowi, któremu przedmiotowa droga służy do dojazdu do jego posesji. Skarżący nadmienił także, że z budynku oznaczonego nr [...] wody częściowo spływają także na jego stronę. W związku z powyższym, skarżący wniósł o zmianę decyzji w niniejszej sprawie bądź poczekanie z dalszymi działaniami w przedmiotowym postępowaniu do czasu zakończenia sprawy prowadzonej przeciwko P. i T. G. oraz przywrócenia drożności urządzeń melioracyjnych.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, WINB powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych decyzją czynności i wyznaczył nowy termin na ich wykonanie do dnia [...] lipca 2018 r. oraz utrzymał w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji uzasadniają nakaz wykonania przedmiotowych robót skarżącemu, ponieważ należący do niego budynek gospodarczy usytuowany jest na granicy działek oraz nie posiada rynien, a w związku z tym wody opadowe spływają na teren działki sąsiedniej, co jest niezgodne z § 126 ust. 1 rozporządzenia. Ponadto, w uznaniu WINB, organ I instancji zgodnie z § 29 rozporządzenia, prawidłowo nakazał skarżącemu odprowadzanie wód opadowych z połaci dachowych w postaci rynien i rur spustowych w celu skierowania ich na teren nieruchomości stanowiącej jego własność.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż w myśl art. 130 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., dalej jako "kpa") wyznaczył nowy termin wykonania decyzji organu I instancji z uwagi na wniesione w terminie odwołanie, które wstrzymało jej wykonanie. Nadmienił przy tym jednak, że niniejsze roboty nie mają skomplikowanego charakteru, a brak orynnowania powoduje znaczną uciążliwość poprzez zalewanie działki sąsiedniej.

Odnośnie zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, organ II instancji podkreślił, iż wobec nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym (braku rynien w budynku gospodarczym), zobligowany był on do podjęcia odpowiednich czynności z art. 66 P.b, tj. usunięcia tych nieprawidłowości w drodze decyzji w zakresie odprowadzania wód opadowych.

Natomiast odnosząc się do faktu toczącego się przed Komendą Powiatową Policji w I. postępowania w sprawie przestępstwa dot. działki o nr ew. [...] w m. M. gm. G., organ odwoławczy wskazał, iż pozostaje ono bez wpływu na przedmiotowe postępowanie administracyjne, gdyż fakt braku orynnowania ww. budynku gospodarczego jest bezsprzeczny.

Powyższe rozstrzygnięcie WINB stało się przedmiotem skargi wniesionej przez J. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wskazał po pierwsze, że skierowanie wód opadowych na własną posesję, w sytuacji gdy zniszczony jest rów melioracyjny oraz przepust drogowy, spowoduje podtapianie jego gospodarstwa, jak i gospodarstw Pana N. i K.. Następnie podkreślił, iż wody opadowe spływały z dachów przedmiotowych budynków na nieutwardzoną drogę od ponad 100 lat i do tej pory nic nie podtapiały, bo wszystko wsiąkało w ziemię. Ponadto, wskazał, iż z budynku nr [...] wody częściowo spływają na jego grunt, czego nikt w toku postępowania nie przyjechał sprawdzić. Zaznaczył nadto, iż P. G. od dłuższego czasu donosi nieprawdę i zawiadamia różne instytucje, w celu dokonywania przez nie kontroli u skarżącego oraz że przeciwko P. i T. G. toczy się obecnie kilka spraw, w tym również dotycząca przywrócenia drożności urządzeń melioracyjnych. Skarżący wskazał, że z chwilą naprawienia urządzeń melioracyjnych gotowy jest zbierać wody na swoją posesję zgodnie z przepisami prawa. Zaznaczył również, że znajduje się obecnie w bardzo trudnej sytuacji materialnej.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w merytorycznym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazał w odpowiedzi na podnoszony przez skarżącego brak sprawdzenia ze strony organu, czy wody opadowe z budynku nr [...] spływają częściowo na grunt skarżącego, iż PINB przeprowadził kontrolę ww. budynku i stwierdził, iż wody te kierowane są w większości na tereny własne, nieutwardzone drogi lub do sieci drenarskiej, a następnie trafiają do rowu melioracyjnego. Natomiast fakt nieposiadania rynien i rur spustowych od strony graniczącej z działką nr ew. [...], przez przedmiotowy budynek, organ ustalił w oparciu o fotografię stanowiącą załącznik do ww. protokołu kontroli. Wobec tego, iż organy nadzoru budowlanego orzekają na podstawie ustalonego stanu faktycznego, po uznaniu, iż przedmiotowy obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, tj. nie jest orynnowany, organ zobligowany był do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Nadto, za niemający związku z niniejszą sprawą, organ uznał fakt zniszczenia rowu melioracyjnego przez P. i T. G., gdyż, jak wskazał, nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się znaczenie zebrania całego materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, uznawane jest za uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji.

Ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności.

Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W szczególności nie została należycie wyjaśniona kwestia będąca przedmiotem prowadzonego postępowania – a mianowicie (jak to wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z [...] marca 2018 r. – 63 akt adm.) kwestia prawidłowości odprowadzania wód opadowych z nieruchomości należącej do skarżącego w kontekście obowiązku zachowania budynku w odpowiednim stanie technicznym.

Zaskarżoną decyzją organ nałożył na skarżącego obowiązek wykonania rynien i rur spustowych celem skierowania wód opadowych z połaci dachu budynku gospodarczego na teren należącej do niego nieruchomości. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 66 P.b. Przepis ten obliguje właściwy organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania administracyjnego w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek - a mianowicie wówczas, gdy obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Przepis ten stanowi uzupełnienie regulacji zawartych w art. 5 i 61 P.b. W myśl przepisu art. 61 pkt 1 P.b, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Stosownie natomiast do przepisu art. 5 ust. 2 ustawy obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7., to jest m.in. wymaganiami dotyczącymi warunków użytkowych zgodnych z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie usuwania wody opadowej (pkt 2b) i możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego (pkt 3).

Sposób usuwania wód opadowych na działkach budowlanych określa § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 1422). Zgodnie z tym przepisem działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej (ust. 1). W razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych (ust. 2). Jednocześnie przepis § 126 ust. 1 w/w rozporządzenia stanowi, że dachy i tarasy, a także zagłębienia przy ścianach zewnętrznych budynku powinny mieć odprowadzenie wody opadowej do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, a w przypadku braku takiej możliwości - zgodnie z § 28 ust. 2. Dopiero zatem w przypadku braku kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, wody opadowe z dachu powinny być zatem odprowadzane na teren własnej działki.

Organy administracji przepisów tych nie rozważyły w sposób wnikliwy i nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości, czy istnieje możliwość podłączenia się do sieci kanalizacji deszczowej, czy dach budynku gospodarczego na działce nr [...] (składający się z dwóch części) w ogóle nie posiada systemu odprowadzania wody opadowej, czy usytuowanie budynku oraz konstrukcja dachu faktycznie powoduje zalewanie wodami opadowymi nieruchomości oznaczonej numerem [...] i dlatego domaga się nakazania skarżącemu wykonania odprowadzenia wód opadowych w kierunku działki nr [...]. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie, że "fakt braku orynnowania przedmiotowego budynku gospodarczego jest bezsprzeczny" i że "brak orynnowania powoduje znaczną uciążliwość poprzez zalewanie działki sąsiedniej". Wątpliwości budzi w sprawie zwłaszcza to, że organ nałożył obowiązek określony w decyzji z [...] kwietnia 2018 r. celem skierowania wód opadowych z połaci dachu budynku gospodarczego na teren działki nr [...], a tymczasem z Protokołu kontroli obiektu budowlanego nr [...] 2018 z [...] lutego 2018 r. (k. 46 akt adm.) wynika, że z budynków zlokalizowanych na terenie tej działki "wody opadowe kierowane są w większości na własne tereny utwardzone, nieutwardzone lub do sieci drenarskiej" – a zatem właśnie na teren działki nr [...].

W niniejszej sprawie brak jest zatem jednoznacznych dowodów na to, że wody opadowe z budynku gospodarczego skarżącego spływają bezpośrednio na działkę nr [...]. Przedstawiona do akt dokumentacja fotograficzna nie jest wystarczająca (zwłaszcza, że do akt przedstawiono niewyraźne kopie) przy braku ustaleń co do odległości budynku w stosunku do granicy działki nr [...] i co do konstrukcji dachu (dach jednospadowy, dwuspadowy) i kąta jego nachylenia.

Skarżący kwestionując zasadność nałożenia na niego obowiązku skierowania wód opadowych z budynku gospodarczego podkreśla, że jego wykonanie może doprowadzić do pogorszenia się stanu technicznego tego budynku z uwagi na nieuregulowanie stosunków wodnych na terenie miejscowości M.. Okoliczność ewentualnego naruszenia stosunków wodnych wskutek działania właściciela innej nieruchomości oczywiście nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (jej przedmiotem jest bowiem prawidłowość systemu odprowadzania wód opadowych z określonego budynku), jednakże w rozpoznawanej sprawie organy nie poczyniły ustaleń, czy obowiązek skierowania wód opadowych na teren nieruchomości skarżącego jest możliwy do wykonania. Nie wskazały, czy w ogóle istnieje możliwość jego wykonania zgodnie z obowiązującymi przepisami – tj. zgodnie z w/w § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., który (co należy ponownie podkreślić) dopuszcza odprowadzanie wód opadowych na własny teren jedynie w przypadku braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej i to wyłącznie na teren nieutwardzony lub do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.

W zaskarżonej decyzji powołano się wyłącznie na brak orynnowania budynku jako podstawę faktyczną jej wydania. Organy pominęły jednak treść § 319 w/w rozporządzenia, w myśl którego w budynku wolno stojącym o wysokości do 4,5 m i powierzchni dachu do 100 m2 dopuszcza się niewykonywanie rynien i rur spustowych, pod warunkiem ukształtowania okapów w sposób zabezpieczający przed zaciekaniem wody na ściany. Zaniechanie przez organy poczynienia ustaleń faktycznych co do stanu budynku gospodarczego, jego cech konstrukcyjnych (o czym mowa była powyżej) nie pozwala na zweryfikowanie prawidłowości stanowiska zajętego przez organ w zaskarżonej decyzji.

W kontekście niedostatków postępowania dowodowego i możliwości zastosowania § 319 rozporządzenia należy też zauważyć, że organy nie wyjaśniły również czy opisany w zaskarżonej decyzji stan faktyczny (brak orynnowania budynku od strony działki nr [...]) został zaakceptowany w decyzji wydanej w przedmiocie pozwolenia na budowę. Oceniając zgodność stanu technicznego obiektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi, należy badać, jaki stan techniczny został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak zauważył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2009 r. w sprawie II OSK 1394/08 (dostępny w bazie LEX nr 597247) kwestionowanie stanu zgodności obiektu budowlanego z wymaganiami określonymi w przepisach techniczno-budowlanych byłoby, w przypadku zaakceptowania danego stanu w decyzji o pozwoleniu na budowę, naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnej.

W tym miejscu niejako na marginesie braku odniesienia się przez organy do pozwolenia na budowę (tym samym braku ustalenia daty wybudowania budynku gospodarczego) Sąd chciałby jeszcze zwrócić uwagę, że zakres zastosowania przepisów powołanego rozporządzenia z 2002 r. został wyraźnie określony w § 2 i nie obejmuje on przypadków oceny stanu technicznego budynków powstałych przed jego wejściem w życie. Sytuacje zaś, w których ustawodawca przewidział możliwość stosowania aktualnych norm do budynków powstałych w przeszłości, zostały wyraźnie unormowane, jak ma to miejsce w przypadku norm dotyczących bezpieczeństwa pożarowego (zob. § 207 ust. 2 rozporządzenia). Zgodnie z § 330 powołanego rozporządzenia, jego przepisów nie stosuje się do obiektów budowlanych, które zostały zaprojektowane pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów. Jedyne wyjątki od tej zasady polegają na tym, że należy je stosować przy przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania obiektów budowlanych pobudowanych pod rządami dotychczas obowiązujących przepisów (§ 2 ust. 1 w zw. z § 330 zdanie wstępne powołanego rozporządzenia) oraz że można je stosować do użytkowanych obiektów budowlanych, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi, a więc np. w przypadku, którego dotyczy art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b.

Dostrzeżone braki w ustaleniu stanu faktycznego dają podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Prawidłowe ustalenia faktyczne są bowiem warunkiem koniecznym prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Brak wyczerpujących ustaleń we wskazanym zakresie nie pozwalał organom na prawidłową ocenę, czy i które normy prawa budowlanego mają w sprawie zastosowanie. W szczególności nie pozwalał na ocenę, czy budynek gospodarczy jest w odpowiednim stanie technicznym w rozumieniu art. 66 ust. 1 P.b oraz czy doszło do naruszenia norm prawa budowlanego regulujących sposób użytkowania obiektu budowlanego.

W tej sytuacji organy nie mogły uznać, że sprawa została należycie wyjaśniona i ustalony został stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (art. 7 k.p.a).

Mimo istniejących wątpliwości i braków postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy nie uzupełnił postępowania dowodowego w sposób umożliwiający prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Brak było w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja zapadła zatem także z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wskazane naruszenie zasad postępowania dowodowego mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, doprowadziło bowiem do wydania decyzji w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do przyjęcia, że w sprawie brak podstaw do zastosowania przez organy nadzoru budowlanego przepisów prawa budowlanego. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302). Jednocześnie Sąd uchylił na podstawie art. 135 powołanej ustawy także decyzję organu pierwszej instancji mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji.

Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich wskazanych wyżej okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 k.p.a i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a. Organ I instancji powinien przede wszystkim dokonać analizy systemu odwadniania wód opadowych na przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącego, wykazać czy możliwe jest wykonanie go zgodnie z obowiązującymi przepisami, a także poczynić ustalenia co do treści pozwolenia na budowę i aktualnego stanu technicznego budynku.

Dopiero zebranie całego materiału dowodowego zgodnie ze wskazaniami Sądu pozwoli na jego ocenę zgodną z regułami art. 77 § 1 i 80 k.p.a.