Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1757/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34,  art. 35
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 76
journal: Dz.U. 1991 nr 101 poz 444
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Anna Wesołowska, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] m2, dla której Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Kw nr [...] oraz prawa własności części budynku nastawni.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) – dalej zwanego "rozporządzeniem", decyzją z [...] września 2016 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] m2, dla której Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz prawa własności części budynku nastawni.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyły [...] S.A. z siedzibą w [...] podnosząc, m.in. zarzut naruszenia art. 34 ustawy poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...] S.A., jak również błędne przyjęcie, iż uwłaszczenie [...] S.A. narusza prawa osób trzecich. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie oraz zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Minister Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2020 r. poz. 292 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie Iegitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Dalej Minister wskazał, że organ l instancji rozpoznając wniosek [...] S.A. z siedzibą w [...] ustalił, że grunt oznaczony jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w dniu 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1972 r. oraz zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] sierpnia 1998 r. Powyższe zostało ustalone na podstawie treści Kw nr [...].

Zatem została spełniona jedna z podstawowych przesłanek wynikająca z art. 34 ust. 1 ustawy.

Kolejną przesłanką niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] w trybie art. 34 ustawy jest przesłanka, aby 5 grudnia 1990 r. grunt Skarbu Państwa znajdował się w posiadaniu [...], co do którego [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tego gruntu w formie prawem przewidzianej i nie Iegitymuje się nim do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Stwierdzenie posiadania przez [...] S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia.

Jak wynika z akt sprawy do wniosku z [...] marca 2011 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wnioskodawca - [...] S.A. załączył m.in. wykaz środka trwałego z [...] lutego 2011 r. w postaci budynku nastawni dysponującej [...] posadowionego na działce nr [...] i [...], wybudowanego w 1985 r. Wykaz został sporządzony wg stanu na 5 grudnia 1990 r. Ponadto do wniosku o uwłaszczenie dołączono wypis z rejestru gruntów z [...] lutego 2010 r. dla działki nr [...] wraz mapą ewidencyjną oraz oświadczenie z [...] marca 2011 r. J. M. - zastępcy Dyrektora ds. Handlowo-Eksploatacyjnych i G. D. - zastępcy Dyrektora ds. Technicznych, z którego wynika, że działka nr [...] położona w [...], obręb [...] zajęta jest pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz. 789) i stanowi fragment linii kolejowej [...].

Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, że posiadanie 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] gruntu Skarbu Państwa obejmującego działkę nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tj. wypisu z ewidencji środków trwałych z [...] lutego 2011 r., sporządzonego na 5 grudnia 1990 r.

Wobec powyższego spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ustawy, co do działki nr [...], gdyby przedmiotowe uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich. Jednakże z treści pisma Prezydenta [...] z [...] lipca 2012 r. wynika, że działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiąca własność Skarbu Państwa pozostawała 5 grudnia 1990 r. i na dzień sporządzenia przedmiotowego pisma w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] następcy prawnego Nadleśnictwa [...]. W dziale [...] Kw nr [...] prowadzonej m.in. dla działki nr [...] widnieje zapis "Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]". Przy czym podstawą wpisu jest m.in. decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] stycznia 1972 r. oraz zarządzenie nr [...] Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] sierpnia 1998 r. wraz z załącznikiem.

Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Ministrów Gospodarki Komunalnej oraz Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] stycznia 1972 r. wynika, że dotyczyła ona przekazania w zarząd i użytkowanie Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w [...] lasów komunalnych wchodzących w skład [...] Pasa Ochronnego [...]. Ponadto z pisma Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z [...] maja 2011 r. wynika, że 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. sporny grunt w części znajdował się w planie urządzania lasu sporządzonym dla Nadleśnictwa [...].

Mając na względzie ustanowione na rzecz Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] prawo zarządu działką nr [...] Minister stwierdził, że Wojewoda [...] słusznie uznał, że uwłaszczenie przedmiotowymi działkami [...] S.A. w trybie art. 34 ustawy prowadziłoby do naruszenia praw osób trzecich, a co za tym idzie zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu są całkowicie nieuzasadnione.

Wobec powyższego kwestie związane z posiadaniem ww. gruntu przez [...] 5 grudnia 1990 r. nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Natomiast podnoszona przez skarżącego kwestia posiadania przez [...] prawa zarządu do ww. działki 5 grudnia 1990 r. nie stanowi pozytywnej przesłanki uwłaszczenia w trybie art. 34 ustawy, skoro uwłaszczeniu w trybie art. 34 podlegały grunty, co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Od decyzji Ministra Rozwoju z [...] czerwca 2020 r. [...] S.A. z siedzibą w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2) prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że [...] S.A. nie nabyły 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości 5 grudnia 1990 r.

Mając powyższe na uwadze [...] S.A. wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] września 2016 r. oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa 27 października 2000 r. przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe, to przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; 2) zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy. Zgodnie z tym przepisem grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] (ust. 1). Nabycie prawa, o którym mowa w ust. 1, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (ust. 2). Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...] (ust. 3). Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich.

Z powyższego wynika, że dzień 5 grudnia 1990 r. jest datą istotną dla ustalenia, czy [...] posiadało nieruchomość bez właściwego tytułu prawnego. Stan prawny wiąże się natomiast z datą 27 października 2000 r. Z tą bowiem datą następuje nabycie przez [...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu oraz prawa własności budynków, urządzeń i lokali posadowionych na tym gruncie. Ta data jest także istotna dla ustalenia, czy nabycie praw, w trybie art. 34 ustawy, z mocy prawa nie narusza praw osób trzecich.

Z pisma Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2015 r. wynika, że sporna nieruchomość była zapisana w Kw nr [...], a po zamknięciu tej księgi w 2011 r. przeniesiona do Kw nr [...].

Z treści KW nr [...] wynika zaś, że księga ta (w wersji papierowej) została założona w 1996 r. Od 2004 r. księga ta była prowadzona w systemie informatycznym. Z działu [...] tej księgi wynika, że [...] października 1996 r. dokonano wpisu jako właściciela Skarbu Państwa i jako uprawnionego z tytułu zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo [...], zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 29, poz. 128 ze zm.). Podstawę wpisu Skarbu Państwa jako właściciela spornej nieruchomości i PGL LP – Nadleśnictwa [...] jako uprawnionego z tytułu zarządu sporną nieruchomością stanowiła decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej i Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] stycznia 1972 r.

Zatem w dacie istotnej z punktu widzenia uwłaszczenia [...] (dacie wejścia w życie ustawy – 27 października 2000 r.) Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości. Był nim także w dacie wydania zaskarżonej decyzji, co potwierdza wpis w 2011 r. w dziale [...] Kw nr [...]. Również PGL LP – Nadleśnictwo [...] jako uprawnione z tytułu zarządu sporną nieruchomością zostało wpisane do nowej księgi wieczystej, na podstawie § 34 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.U. Nr 162, poz. 1575 ze zm.).

Rację miał zatem Minister Rozwoju, że uwłaszczenie [...] sporną działką nr [...] nie mogło nastąpić, ponieważ nabycie prawa użytkowania wieczystego z dniem 27 października 2000 r. naruszałoby prawo osoby trzeciej, tj. PGL LP – Nadleśnictwa [...] jako podmiotu uprawnionego z tytułu zarządu spornym gruntem. Tego zaś zabrania art. 34 ust. 4 ustawy.

W dacie wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.) lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządzało Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. PGL LP były państwową jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, która reprezentowała Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (art. 4 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach - Dz.U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679). Zgodnie z art. 76 ustawy o lasach prawa należące na podstawie dotychczasowych przepisów do organizacji gospodarczej skupiającej przedsiębiorstwa lasów państwowych pod nazwą Lasy Państwowe stały się odpowiednio prawami i zobowiązaniami jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych. Zatem zarząd przysługujący wpierw na podstawie decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej i Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] stycznia 1972 r. Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w [...] (który przestał istnieć z dniem wejścia w życie ustawy o lasach – art. 75 ust. 1 tej ustawy), z dniem wejścia w życie ustawy o lasach (1 stycznia 1992 r.) nie wygasł, lecz przeszedł na "nową" jednostkę organizacyjną Lasów Państwowych (art. 75 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 2 pkt 3 ustawy o lasach). W niniejszej sprawie beneficjentem tego zarządu zostało PGL LP Nadleśnictwo [...] (zarządzenie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] sierpnia 1998 r. nr [...]).

Wobec powyższego podnoszone przez [...] S.A. w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego nie mogły być skuteczne.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.