Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 176/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 2, art. 21 ust. 1;
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3 pkt 1,2,
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 152 art. 200, art. 205 par. 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: ., art. 180 par. 1, art. 197 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1 art. 235, art. 212 par. 1;
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: , § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 5;
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.bart. 1a ust. 1 pkt 3, art. 7 ust. 1 pkt 8aart. 2 ust. 3 pkt 2 2a,;
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: par. 68ust. 4 pkt 2, 3,;
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. 2802 (dwa tysiące osiemset dwa) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy I. nr [...] z dnia [...] r. określającą P. B. I. Sp. z o.o. w S. (dalej jako "Spółka") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2009 w kwocie 21 394 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że S.K. "D." sp. z o.o. (od 14 października 2011 r. P. B. I. sp. z o.o. w S.) w deklaracji na podatek od nieruchomości na rok 2009 wykazały do opodatkowania: 14 400 m2 gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, 0,35 ha gruntów pod jeziorami, 197,3 m2 budynków mieszkalnych oraz 1024 m2 budynków pozostałych. Jako łączną kwotę podatku do zapłaty Spółka wykazała 11 772 zł.

Po konfrontacji powyższego z zarzutami odwołania i ustaleniami zawartymi w decyzji organu I instancji (z których wynikało m.in. przyjęcie do opodatkowania 17 900 m2 gruntu związanego z działalnością gospodarczą, 197,3 m2 budynków mieszkalnych

i stwierdzonej w czasie oględzin powierzchni użytkowej 784,8 m2 budynku związanego z działalnością gospodarczą) organ II instancji za sporną w niniejszej sprawie uznał kwestię możności wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych budynku o pow. użytkowej 784,8 m2 oraz kwestię opodatkowania stawkami jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą gruntów o pow. 0,35 ha oznaczonych w ewidencji symbolem “Ws".

Przytaczając treść art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r.

o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2006.121.844 j.t., dalej jako “u.p.o.l.") Kolegium wskazało, że Spółka jest przedsiębiorcą i w 2009 r. w jej posiadaniu

znajdował się sporny budynek. Natomiast z użytego w treści ww. przepisu sformułowania "nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych" wynika, iż warunkiem odstąpienia od wymierzenia podatnikowi, będącemu przedsiębiorcą, podatku od nieruchomości według najwyższych stawek, przewidzianych dla znajdujących się w jego posiadaniu budynków o charakterze niemieszkalnym, jest łączne wystąpienie dwóch warunków: brak faktycznego wykorzystywania w roku podatkowym przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych oraz brak możliwości jego wykorzystania z ww. względów. Fakt wystąpienia pierwszego warunku nie wzbudził wątpliwości organu. W kwestii drugiego z nich SKO powołało orzecznictwo sądów administracyjnych

i wyjaśniło znaczenie wspomnianego wyżej pojęcia “względy techniczne". Stwierdziło, że wyrażenie to oznacza obiektywne przeszkody sprawiające, że przedmioty opodatkowania nie są i trwale nie mogą być wykorzystywane

w działalności gospodarczej. Przeszkody te nie mogą być determinowane wolą podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi, odnoszącymi się do substancji przedmiotu opodatkowania. Nie można do nich zaliczyć też przyczyn technologicznych, ekonomicznych czy finansowych.

Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło zerwanie związku spornego budynku z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą. Choć jego stan techniczny w 2009 r. nie był najlepszy, to był determinowany wolą podatnika, który nie dokonywał w tym czasie remontu. Ze sporządzonej przez

mgr inż. T.R. opinii technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku, wynika, że stan ów w 2009 r. z uwagi na niedokonywanie napraw przez właściciela był średni i zły, a doprowadzenie budynku do stanu pozwalającego na prowadzenie w nim działalności wiązało się z koniecznością remontu. Stan techniczny nie był zatem stanem trwałym. Nie ma także znaczenia zużycie lub brak w przedmiotowym budynku instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, gazowej, zniszczenie posadzek, poszycia dachowego, stolarki okiennej itp. Ustawa podatkowa odróżnia bowiem stan techniczny konstrukcji budynku od stanu jego wyposażenia, które nie ma wpływu na zakwalifikowanie obiektu do kategorii przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Organ zauważył też, że przedmiotowy budynek wpisano do ewidencji środków trwałych Spółki, celem dokonywania odpisów amortyzacyjnych od podatku dochodowego, co potwierdza, że Spółka gospodarczo wykorzystywała ten przedmiot opodatkowania. Ujęcie obiektu w ewidencji środków trwałych oznacza bowiem, że jest on kompletny, zdatny do użytkowania i przeznaczony na potrzeby jednostki (tylko takie obiekty mogą być wpisane do ewidencji). Ponadto, środki trwałe podlegają amortyzacji - poniesione na ich zakup wydatki są wliczane w koszty uzyskania przychodu. Zaakceptowanie stanowiska Spółki prowadziłoby zaś do sytuacji, w której te same środki trwałe w tym samym okresie na gruncie podatku dochodowego uznawane byłyby za środki służące działalności gospodarczej, których posiadanie przynosiłoby Spółce optymalizację opodatkowania, a na gruncie podatku majątkowego nie byłyby uznawane za służące temu celowi, gdyż wiązałyby się

z dodatkowymi obciążeniami podatkowymi Spółki.

W ocenie Kolegium, stan techniczny budynku nie daje podstaw, by do wymiaru podatku od tej nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Budynek, mimo czasowego jego niewykorzystywania w 2009 r., nie przestał być nieruchomością związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą, zwłaszcza że z KRS wynika, iż przedmiotem działalności Spółki jest m.in. wynajem i zarządzenie nieruchomościami. Spółka może więc wykonywać w stosunku do budynku działalność gospodarczą (zbycie, wynajem) nawet bez konieczności remontu. Nadto ze zdjęć zamieszonych w opinii technicznej wykonanej na zlecenie Spółki wynika, że sporna nieruchomość może służyć jako magazyn dla produktów wytworzonych przez Spółkę.

Odnosząc się do kwestii opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów o pow. 0,35 ha oznaczonych w ewidencji gruntów jako “Ws", Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.2005.240.2027 j.t.) podstawą wymiaru podatku są dane wynikające

z ewidencji gruntów i budynków. Skoro dana nieruchomość gruntowa w dokumencie urzędowym oznaczona jest jako “Ws" (grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi), to organ podatkowy nie ma kompetencji do podważenia tych zapisów. Jeżeli zaś Spółka nie zgadza się z zawartymi w ewidencji zapisami, winna zgłosić wątpliwości do organu prowadzącego tę ewidencję. Zdaniem organu nie jest możliwe opodatkowanie gruntu oznaczonego jako “Ws" (gruntu pod wodami powierzchniowymi stojącymi) preferencyjną stawką podatku, wskazaną w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l. Stawka ta ma zastosowanie jedynie do gruntów pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych (nie dotyczy gruntu pod wodami powierzchniowymi stojącymi). Skarżąca nie załączyła nadto żadnych dokumentów wskazujących, że grunt o pow. 0,35 ha oznaczony

w ewidencji jako “Ws", stanowi jezioro (symbol “Wp") bądź jest zajęty na zbiornik wodny retencyjny lub zbiornik elektrowni wodnej.

W ocenie SKO postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że złożona przez Spółkę deklaracja podatkowa nie jest prawidłowa. Organ I instancji ocenił przedłożoną przez podatnika opinię techniczną, na podstawie której stwierdził, że względy techniczne, o jakich mowa w u.p.o.l., nie zachodzą w przedmiotowej sprawie. Przeprowadził też oględziny spornej nieruchomości i wzywał podatnika do przedłożenia dowodów na potwierdzenie okoliczności wskazanych w deklaracji, stanu technicznego budynku oraz innego niż w ewidencji gruntów oznaczenia gruntów o pow. 0,35 ha. Kolegium dodało, że ciężar dowodu wystąpienia względów technicznych uniemożliwiających teraz i w przyszłości wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na podatniku, gdyż wyłączenie nieruchomości z opodatkowania jako związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej wiąże się z korzystniejszą dla podatnika stawką opodatkowania. W ocenie SKO niezasadne są również zarzuty Spółki odnośnie nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia stanu technicznego nieruchomości. Stan faktyczny został w sposób wystarczający ustalony i potwierdzony zgromadzonymi w sprawie dokumentami. Poza tym strona mogła

z własnej inicjatywy dowodzić, że nieruchomość ze względów technicznych nie jest

i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, a grunty oznaczone jako “Ws" podlegają preferencyjnemu opodatkowaniu.

Spółka w całości zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., podnosząc zarzuty naruszenia prawa:

1 procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:)

- art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012.749 j.t.) w związku z jej art. 235 poprzez prowadzenie postępowania podatkowego

w sposób naruszający zasadę zaufania do organów podatkowych m.in. przez orzekanie w oparciu o niekompletny materiał dowodowy i brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów zgłoszonych w odwołaniu;

- art. 122, art. 187 § 1 i art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 235 tej ustawy poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy m.in. przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu technicznego spornego budynku, w sytuacji gdy skarżąca podnosiła w toku postępowania, iż przedmiot opodatkowania w tym zakresie nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, a jednoznaczne stwierdzenie tej okoliczności wymaga posiadania wiadomości specjalnych i niedopuszczalne jest zastępowanie dowodu z opinii biegłego dokumentem prywatnym;

- art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 235 tej ustawy poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy m.in. przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku ustalenia rzeczywistych cech i kategorii zbiorników wodnych, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów

i budynków jako grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws),

w sposób pozwalający na jednoznaczne ustalenie, czy podlegają one opodatkowaniu stawką preferencyjną wskazaną w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l.;

- art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 235 tej ustawy poprzez nieuzasadnione przeniesienie całego ciężaru dowodzenia na podatnika, w sytuacji gdy to obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego sprawy;

- art. 124 Ordynacji podatkowej w związku z art. 235 tej ustawy przez sformułowanie uzasadnienia decyzji wbrew zasadzie przekonywania przez brak merytorycznego odniesienia się do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu;

2) materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że potencjalna możliwość doprowadzenia budynku do stanu pozwalającego na wykorzystanie go do prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że nie zachodzi przesłanka niemożliwości wykorzystania budynku do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych;

- § 68 ust. 4 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2001.38.454) w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l. przez przyjęcie, że nie jest możliwe opodatkowanie preferencyjną stawką podatku (art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.o.l.) gruntu pod wodami powierzchniowymi stojącymi, oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków symbolem “Ws".

W związku z powyższymi zarzutami, skarżąca wniosła o uchylenie w całości skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także

o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W motywach skargi – odnosząc się do kwestii interpretacji użytego

w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. pojęcia "względów technicznych" – Spółka wskazała, że akceptacja poglądu przyjętego przez organ prowadzi do wniosku, że nie istnieje taki stan techniczny budynku, który pozwalałby na uznanie, że budynek nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej w myśl

art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Rozwój techniki budowlanej sprawia bowiem, że zawsze istnieje możliwość przywrócenia budynku do używalności niezależnie od jego aktualnego stanu technicznego. Przeprowadzenie napraw zależy więc wyłącznie od możliwości finansowych i woli właściciela budynku (bez względu na ich ekonomiczną racjonalność). Interpretacja organu jest zatem sprzeczna z założeniem racjonalności prawodawcy, który jednoznacznie przewidział możliwość objęcia budynków, znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy, niższą stawką podatkową ze względu na ich stan techniczny. W ocenie Spółki przy interpretacji pojęcia "względów technicznych" brać należy pod uwagę przede wszystkim obiektywny stan techniczny budynku istniejący w danym czasie. Decydujące znaczenie winno mieć natomiast to czy w stwierdzonym stanie technicznym jest możliwe gospodarcze wykorzystanie budynku, nie zaś to czy stan tego budynku może być potencjalnie zmieniony

w przyszłości tak, by jego gospodarcze wykorzystanie stało się możliwe.

Skarżąca nie zgodziła się nadto ze stanowiskiem organu, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający dla ustalenia stanu technicznego przedmiotowego budynku. Dowodem takim nie była opinia mgr. inż. T. T.. Opinii sporządzonej na zlecenie strony nie można bowiem przypisać waloru dowodu z opinii biegłego, nawet jeśli sporządzona została przez osobę posiadającą wiedzę fachową. Może mieć ona jedynie walor dokumentu prywatnego i wyjaśnienia stanowiącego poparcie stanowiska strony, choć z uwzględnieniem wiadomości specjalnych. Jeśli zatem w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, dowód

z opinii biegłego nie może zostać zastąpiony dowodem z opinii prywatnej, a brak jego przeprowadzenia stanowi naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 235 tej ustawy.

W ocenie Spółki organ II instancji naruszył też normę art. 122

i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 235 tej ustawy przez bezpodstawne przeniesienie całości ciężaru dowodzenia na podatnika. To na organach podatkowych ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zebrania całego materiału dowodowego. Niedopuszczalne jest zatem takie zachowanie organu podatkowego, który w zakresie postępowania dowodowego przyjmuje postawę bierną i ogranicza się wyłącznie do dokonania oceny czy strona udowodniła podnoszone przez siebie okoliczności. Skarżąca wskazała nadto, że wykazała się inicjatywą dowodową (przedstawiła w szczególności opinię mgr. inż. T. R.) i dodała, że nie można jej obciążać konsekwencjami zaniechań organów w zakresie nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Organ II instancji naruszył również normę § 68 ust. 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów

i budynków przez przyjęcie, że jeziora oznaczone są w ww. ewidencji wyłącznie symbolem “Wp". Zgodnie z ust. 6 załącznika nr 6 do ww. rozporządzenia, do kategorii gruntów "pod wodami stojącymi" - "Ws" zalicza się wszelkie grunty pod zbiornikami wodnymi nie ujęte w pkt. 1 (grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi – Wm) i 2 (grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi – Wp). W kategorii "Ws" mieszczą się więc również grunty pod jeziorami i zajęte na zbiorniki retencyjne,

z których cieki wodne nie wypływają lub do których nie wpływają. Z punktu widzenia normy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l. fundamentalne znaczenie ma podział zbiorników ze względu na sposób powstania misy wodnej (naturalny lub będący następstwem działalności człowieka), a użyte w tym przepisie pojęcie "jezioro" interpretować należy zgodnie z językowym rozumieniem. Fakt dopuszczalności objęcia niższą stawką podatkową gruntów oznaczonych symbolem “Ws" nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tym samym błędne jest stanowisko organu jakoby koniecznym było w niniejszej sprawie podważenie zapisów dokumentu urzędowego.

Skarżąca podkreśliła też, że obowiązkiem organu II instancji było skontrolowanie postępowania dowodowego organu I instancji oraz ewentualne przeprowadzenie tego postępowania we własnym zakresie. Jednak organ odwoławczy tego nie uczynił, naruszając normę art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej. Organ II instancji nie ustosunkował się też do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu. W szczególności nie odniósł się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, czym złamał normę art. 124 Ordynacji podatkowej w związku art. 235 tej ustawy. Tymczasem organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne lub czyni to ogólnikowo, uchybia obowiązkom wynikającym art. 124 Ordynacji podatkowej w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało wyrażoną w decyzji argumentację, odniosło się do zarzutów skargi oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w

art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 j.t.); dalej p.p.s.a. Istotnym przy tym jest, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a).

Dokonując kontroli w wyżej określonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy I. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 r.

W niniejszej sprawie sporną kwestią jest ocena możliwości wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych budynku o powierzchni użytkowej 784,8 m2 oraz kwestia opodatkowania stawkami jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą gruntów o pow. 0,35 ha oznaczonych w ewidencji symbolem “Ws".

Sąd oceniając pod kątem legalności zaskarżoną decyzję uznał za niezasadne zarzuty skargi kwestionujące stanowisko organów podatkowych, co do spełnienia przez przedmiotowy budynek przesłanek do jego opodatkowania stawkami jak dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Uznał natomiast za zasadne zarzuty skargi kwestionujące stanowisko organów, co do zbędności przeprowadzenia postępowania dowodowego w kierunku ustalenia rzeczywistych cech i kategorii zbiorników wodnych, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi /Ws/, w sposób pozwalający na jednoznaczne ustalenie, czy grunt o powierzchni 0,35 ha podlega opodatkowaniu stawką preferencyjną, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.o.l.

Odnosząc się w kontekście zarzutów skargi do pierwszej spornej kwestii wskazać należy, że z użytego przez ustawodawcę w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. sformułowania "nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych", można wyprowadzić wniosek, że warunkiem odstąpienia od wymierzenia podatnikowi będącemu przedsiębiorcą podatku od nieruchomości według najwyższych stawek, przewidzianych dla znajdujących się w jego posiadaniu budynków o charakterze niemieszkalnym, jest łączne wystąpienie dwóch warunków, tj. brak faktycznego wykorzystywania przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych (w roku podatkowym) oraz brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych.

Fakt wystąpienia w niniejszej sprawie pierwszego warunku (niewykorzystywania budynku magazynowo-biurowego ze względów technicznych w roku podatkowym) nie budzi wątpliwości. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma natomiast ustalenie, czy zgromadzony przez organy podatkowe materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do przyjęcia, że przedmiotowy budynek nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych".

Zdaniem Sądu, przez użyte w powołanym przepisie określenie "nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych" należy rozumieć - w odniesieniu do budynków - sytuację, w której istniejąca w roku podatkowym zabudowa jest w takim stanie technicznym, że nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, nawet po realizacji prac remontowych (odtworzeniowych) oraz adaptacyjnych, których efektem nie jest powstanie nowego budynku. Z pewnością za względy techniczne nie może być uznana taka sytuacja, w której przedmiot opodatkowania (istniejący budynek wpisany do rejestru budynków) nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej z przyczyn zależnych od woli podatnika. W wyroku z dnia 22.06.2007 r., II FSK 773/06 Naczelny Sąd Administracyjny, zauważył m.in, że do przyczyn uniemożliwiających wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej nie można zaliczyć przyczyn technologicznych, ekonomicznych czy finansowych.

Zgromadzony w sprawie materiał procesowy, w ocenie Sądu, potwierdza ustalenia organów, że stan techniczny spornego budynku w 2009 roku nie był najlepszy. Jednakże nie wskazuje na istnienie takich wad, które uniemożliwiałyby wykorzystywanie budynku do działalności gospodarczej, po dokonaniu remontu.

Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu prywatnego - opinii technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku gospodarczego, sporządzonej przez

mgr inż. T. T., wynika, że stan techniczny fundamentów budynku (jest) - średni, lokalnie zły, stan techniczny ścian zewnętrznych - zły, lokalnie średni, stan techniczny ścian wewnętrznych - średni, lokalnie zły, stan techniczny stropów - średni, lokalnie zły, stan techniczny nadproży - zły, lokalnie średni, stan techniczny konstrukcji dachu- średni, lokalnie zły. Opiniujący wskazał, że budynek bez kapitalnego remontu, wymiany lub wzmocnienia elementów będących w złym stanie technicznym, nie nadaje się do użytkowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Przeprowadzone przez organ I instancji w dniu 17.06.2013 r. oględziny spornej nieruchomości potwierdziły także fakt uszkodzonia niektórych elementów konstrukcyjnych budynku oraz konieczność przeprowdzenia remontu.

W piśmie z 12.06.2013 r. Spółka wyjaśniła, że budynek ze względów ekonomicznych nie będzie remontowany i jest zbędny do działalności. Z opinii technicznej, z oględzin oraz z pisma Spółki - stanowiących dowód w rozumieniu art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, wyprowadzić należy wniosek zbieżny z wnioskiem organów, że istniejący jako średnio/zły stan techniczny budynku w roku podatkowym, determinowany był wolą właściciela (podatnika), który nie dokonywał w tym czasie remontu czy też naprawy budynku. Jednakże powyższa okoliczność nie przesądza, w świetle poglądu prawnego odnoszącego sie do rozumienia tzw. ,,względów technicznych", aby odstąpić od opodatkownia spornego budynku jako związanego z działalnością gospodarczą podatnika. Żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie potwierdza aby budynek był zdewastowany, wymagał opróżnienia bądź rozbiórki ze względów bezpieczeństwa. Niewątpliwie skarżąca wydaną na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, decyzją o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na zły stan techniczny – uprawdopodobniłaby, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do działalności gospodarczej ze względu na stan techniczny. Podczas gdy Starostwo Powiatowe w Opatowie nie potwierdza w piśmie inicjatywy samego podatnika jak również organów nadzoru budowlanego o wydanie takiej deczyji. Biorąc pod uwagę dane przedstawione w opinii technicznej (zdjęcia), w protokole oględzin oraz dotyczące przedmiotu działalności Spółki zawarte w KRS (m.in. wynajem

i zarządzenie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi - nr PKP — 68.20) budynek w dotychczasowym stanie technicznym może służyć jako magazyn, przechowalnia, składowisko. Dla ziszczenia się warunku tzw. ,,względów technicznych" nie ma także znaczenia zużycie czy też brak w przedmiotowym budynku takich elementów jak - instalacja wodno kanalizacyjna, elektryczna, gazowa, zniszczenie posadzek, poszycia dachowego, stolarki okiennej itp., bowiem urządzenia te nie dotyczą konstrukcji budynku. Ustawa podatkowa odróżnia bowiem stan techniczny obiektu budowlanego (konstrukcji budynku lub budowli) od stanu instalacji, urządzeń (wyposażenia) tego obiektu, które nie mają wpływu na zakwalifikowanie obiektu do kategorii przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Podejmowane przez samego podatnika działania przemawiają także za opodatkowaniem spornego budynku najwyższymi stawkami jako wykorzystywanego do działalności gospodarczej. Skarżąca w 2008 roku nabyła sporny budynek do działalności gospodarczej i mimo ,,złego stanu budynku" ujęła budynek w ewidencji środków trwałych i dokonuje odpisów amortyzacyjnych przez kolejne lata. Skoro sporny budynek jest ujęty w ewidencji środków trwałych, to musi być kompletny, zdatny do użytkowania i przeznaczony na potrzeby Spółki, jako spełniajacy wymogi ustawowe (art. 16a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Stanowisko Spółki odnoszące sie do oceny technicznej spornego budynku jest wobec powyższego niekonsekwentne. Z jednej strony posiadanie spornego budynku wykorzystuje dla osiągnięcia korzyści (amortyzacja), a z drugiej strony na gruncie podatku majątkowego nie uznaje tego budynku jako służącego działalności gospodarczej. Skarżąca powołując się na ,,względy techniczne" uzasadniające odstąpienie od przyjętej w zaskarżonej decyzji formy opodatkowania, powinna dokonać likwidacji środka trwałego, czego do chwili obecnej nie uczyniła.

Wobec powyższego trafne jest stanowisko organów, że przejściowy charakter średniego i złego stanu technicznego budynku (elementów konstrukcyjnych)

i przejściowa niemożność wykorzystywania przez skarżącą nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej (do czasu wykonania remontu, naprawy budynku), nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od tej nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. W tym zakresie zbędne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zgodnie z treścią art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, organ powołuje biegłego w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Niewątpliwie wiadomości specjalne to takie, których nie posiadają pracownicy organów podatkowych. Nie może to być wiedza powszechnie dostępna i łatwa do opanowania. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie stanowił kluczowej kwestii stan techniczny budynku w okresie posiadania przez skarżącą, o którym to stanie według postulatów skarżącej powinien wypowiedzieć się biegły.

Ta okoliczność, która była decydująca, czyli realna i zależna od skarżącej możliwość wykorzystania budynku do prowadzonej działalności gospodarczej, ustalona została przez organy we własnym zakresie. Nie można zatem uznać, by zachodziła potrzeba skorzystania z fachowej wiedzy biegłego zwłaszcza, że organ uwzględnił informacje zawarte w opinii technicznej w zakresie oceny możliwości wykorzystania budynku do działalności.

W ocenie Sądu, organy dokonując ustalenia i oceny czy sporny budynek nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych – nie naruszyły przepisów prawa materialnego

tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz przepisów postępownaia tj.art. 122, art. 187 § 1

i art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 235 tej ustawy.

Zasadne natomiast są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej oraz art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.o.l.

w związku z § 68 ust. 4 pkt. 2 i pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia

29 marca 2001 r. – odnoszące się do zasadności opodatkowania gruntów o powierzchni 0,35 ha sklasyfikowanych w ewidencji jako grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi /Ws/. Zdaniem Sądu powyższe uchybienie przepisów postępowania jest skutkiem dokonania przez organy wadliwej interpretacji przepisów w zakresie ewidencji gruntów i budynków odnoszących się do kwalifikacji prawnopodatkowej gruntów pod jeziorami. Na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne wydane zostało rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Stosownie do § 68 pkt 6 rozporządzenia: Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych określa załącznik nr 6 do rozporządzenia. W załączniku tym wskazano cechy gruntów i inne przesłanki, które decydują o zaliczaniu gruntów do poszczególnych użytków gruntowych. W pozycji 23, 24, 25 załącznika zawarto opis gruntów pod wodami oznaczonymi odpowiednio symbolami Wm, Wp, Ws. W pozycji 24: do gruntów pod wodami płynącymi (Wp) zalicza się grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U.2012.145 j.t.). W pozycji 25 do gruntów pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws) zalicza się grunty pokryte wodami powierzchniowymi stojącymi, o których mowa w

art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne oraz grunty trwale pokryte wodami znajdujące się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędące stawami oraz niezliczone do nieużytków, o których mowa w lp. 9.

Stosownie do: art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne: Śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na płynące, do których zalicza się wody: a) w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, z których cieki biorą początek, b) znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym bądź okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych, c) znajdujące się w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących.

Stosownie zaś do art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo wodne: Śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na: stojące, do których zalicza się wody znajdujące się

w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi wodami płynącymi. (Podkreślenia Sądu).

Z analizy powyższych przepisów prawnych, wbrew opinii organów wynika, że nie tylko w kategorii Wp ale także w kategorii Ws mieszczą się grunty pod jeziorami, dla których ustalono preferencyjną stawkę podatku określoną w

art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.l.

Ustawodawca na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy - Prawo wodne posługując się pojęciem "jeziora" nie definiuje tego terminu, ani nie odsyła do innego aktu, w którym taka definicja mogłaby się znaleźć.

W ewidencji gruntów i budynków, grunty pod takimi zbiornikami wodnymi również nie posiadają szczególnego oznaczenia. Istotne jest więc kryterium sposobu powstania misy zbiornika wodnego. Decydujące znaczenie na określenie rodzaju akwenu wodnego ma tutaj sposób powstania misy zbiornika wodnego, co ma bezpośrednie przełożenie na możliwość zakwalifikowania go jako jeziora dla potrzeb opodatkowania. Jeżeli powstała ona w sposób naturalny, to mamy do czynienia z jeziorem. Jeżeli natomiast jest ona wytworem działalności człowieka, w tym poprzez wydobycie kamienia, soli, żwiru, węgla itp., to mamy do czynienia ze zbiornikiem sztucznym. Z tej kategorii jedynie zbiorniki zaporowe i elektrowni wodnych korzystają z opodatkowania wg stawki, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1lit. b) u.p.o.l. (Zob. też R. Dowgier i B. Pahl, Opodatkowanie gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako Ws, "Przegląd Podatków lokalnych i finansów samorządowych", 2009, Nr 4).

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że grunt posiadający w ewidencji gruntów i budynków oznaczenie "Ws", może być opodatkowany stawką, o której mowa

w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.o.l. (stawką preferencyjną). Jednakże stawka ta obejmuje tylko takie grunty, które spełniają łącznie następujące warunki: a) posiadają w ewidencji gruntów i budynków klasyfikację właściwą dla objęcia ich opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości, a zatem są objęte zakresem przedmiotowym ustawy o podatkach i opłatach lokalnych; b) nie są to grunty sklasyfikowane jako grunty pod wodami płynącymi lub morskimi wodami wewnętrznymi (gdyż te co do zasady korzystają z ustawowego zwolnienia -

art. 7 ust. 1 pkt 8a u.p.o.l. lub wyłączenia od opodatkowania - art. 2 ust. 3 pkt 2 oraz 2a u.p.o.l.); c) są one zajęte wyłączenie pod te kategorie zbiorników wodnych, które wskazuje ustawodawca, a więc: jeziora, zbiorniki wodne retencyjne oraz elektrowni wodnych.

W takim stanie rzeczy stwierdzić należy, że zasada związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków uregulowana w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie może mieć decydującego znaczenia dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów o powierzchni 0,35 ha oznaczonych w ewidencji symbolem Ws. Wobec braku w tej ewidencji oznaczenia odpowiednim symbolem gruntów pod jeziorami, o kwalifikacji prawnopodatkowej gruntów o powierzchni 0,35 ha nie będą decydować dane z ewidencji gruntów i budynków a stan faktyczny nieruchomości, do którego ustalenia zobligowany jest organ podatkowy na podstawie art. 122 w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że organy zaniechały wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego w kierunku ustalenia rzeczywistych cech

i kategorii zbiorników wodnych, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi /Ws/, w sposób pozwalający na jednoznaczne ustalenie, czy podlegają one opodatkowaniu stawką preferencyjną, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.o.l. Skarżąca ma rację, że obowiązek prowadzenia postępowania w sposób oczywisty ciąży na organie i wynika z art. 122

i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro organ zakwestionował wskazaną przez skarżącą w deklaracji do opodatkowania stawką preferencyjną kwalifikację gruntów o powierzchni 0,35 ha, to niewątpliwie jest zobowiązany ustalić prawidłowy stan faktyczny w zakresie ich kwalifikacji prawnopodatkowej. Sąd zwraca jednakże uwagę, że rozkład ciężaru dowodowego znajduje swoje źródło w materialnym prawie podatkowym i wskazuje na kim ciąży obowiązek przedstawienia dowodu. Skarżąca wywodząc z przepisu prawa materialnego – art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.o.l. korzystne dla siebie skutki prawne, powinna także współuczestniczyć w kształtowaniu prawidłowego stanu faktycznego.

W ponownym postępowaniu organ mając na uwadze zaprezentowaną wyżej ocenę prawną odnoszącą się do prawnopodatkowej kwalifikacji gruntów o powierzchni 0,35 ha, ustali czy grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako Ws, stanowią jezioro, bądź są zajęte na zbiornik retencyjny lub zbiornik elektrowni wodnej. Dopiero po przeprowadzeniu kompletnego postępowania dowodowego wyda decyzję określającą podatek od nieruchomości na 2009 r.

Sąd stwierdza, że organy w zakresie opodatkowania gruntów o powierzchni 0,35 ha, dopuściły się obrazy przepisów prawa materialnego

tj. art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.o.l. oraz § 68 ust. 4 pkt. 2 i pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów

i budynków z dnia 29 marca 2001 r., której konsekwencją było naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie: art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku

(pkt 1); art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji;

art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a., § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t.), orzekł o kosztach postępowania (wpis 385 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 2400 zł, opłaty od pełnomocnictw 17 zł).