Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 972/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. C., A. L., B. B. i E. Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] września 1953 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło w punkcie [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako [...], o powierzchni [...], zapisanej w KW Nr [...], stanowiącej własność Z. R.

Pismem z dnia [...] marca 2007 r. M. C., B. B., A. Ł.

i E. Z. - spadkobierczynie zastępowane przez adwokata, wystąpiły

z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 i ust. 2 , art. 7 ust. 3 pkt 3, art. 8 ust. 1 i ust. 4, art. 18 ust. 1,

art. 19 ust. 2 i art. 20 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu

i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zarzucono, iż zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości wydane zostało bez wymaganej przepisami dekretu opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej oraz, że podpisane zostało przez Zastępcę Przewodniczącego. Wnioskodawcy wskazali, iż naruszono przepisy właściwego postępowania wywłaszczeniowego m.in. w kwestii dobrowolnego odstąpienia nieruchomości poprzez skrócenie w zawiadomieniu 15-dniowego terminu do zawarcia umowy kupna lub zamiany nieruchomości do 5 dni, poprzez usunięcie wywłaszczonych właścicieli z nieruchomości zanim zaoferowano nieruchomość zamienną, a także na skutek niewłaściwego ich zawiadomienia o rozprawie wywłaszczeniowej.

Postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [....] stycznia 2008 r. nr [...], Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953 r. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 434/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2007 r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2008 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953 r. znak [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako [...], o powierzchni [...], zapisanej w KW Nr [...], stanowiącej własność Z. R. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż przedmiotową nieruchomość wywłaszczono na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4 poz. 31), jednakże postępowanie wywłaszczeniowe wszczęto zostało jeszcze przed dniem [...] maja 1949 r., na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. Nr 86, poz. 776), i nie zostało zakończone przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Zaszła zatem konieczność w związku z treścią art. 41 dekretu wywłaszczeniowego uzupełnienia wniosku wywłaszczeniowego o dokumenty

i informacje określone w art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (o czym poinformowano pismem [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 1949 r. nr [...].

Organ badając legalność kwestionowanego orzeczenia pod kątem zgodności

z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w brzmieniu obowiązującym zarówno do dnia 31 stycznia 1952 r., jak również po tej dacie, stwierdził, iż Zakłady [...] w K., a następnie ich następca prawny - Fabryka [...] w K., były wykonawcą narodowych planów gospodarczych, uprawnionymi do nabywania nieruchomości na cele realizacji narodowych planów gospodarczych w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., co w ocenie organu potwierdza m. in. zezwolenie Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1950 r. Nr [...] na nabycie m. in. przedmiotowej nieruchomości pod budowę fabryki wraz z zezwoleniem na dokonanie zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Organ zwrócił uwagę, że przepisy dekretu w momencie jego wejścia w życie różniły się od jednolitego dekretu, który obowiązywał od 31 stycznia 1958 r. Odnosząc się do braku opinii prezydium wojewódzkiej rady narodowej wymaganej przepisem art. 5 ust. 2 tekstu jednolitego dekretu, organ wskazał, że w dacie składania wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez Zakłady [...] obowiązywał art. 6 ust. 1 i 2 dekretu, który nakładał na wykonawców narodowych planów obowiązek dołączenia do wniosku jedynie zezwolenia właściwego ministra na zgłoszenie wniosku oraz zaświadczenia, co do przeznaczenia nieruchomości na cele wskazane we wniosku. Z akt wynika, że pismem z [...] września 1949 r. Zakłady [...] zawnioskowały do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wydanie zezwolenia na nabycie m.in. nieruchomości, o której mowa w sprawie (do wniosku załączono odpisy pism Zarządu [...] w K. z [...] czerwca 1949 r., stanowiące, że w obrębie [...] nie ma odpowiedniego terenu państwowego lub miejskiego nadającego się pod budowę fabryki, a także odpisy uchwały Wojewódzkiej rady Narodowej z [...] lipca1949 r. zezwalającej na przeznaczenie całego gruntu położonego w obrębie wymienionych ulic na cele zabudowy [....] Fabryki [...] w K.). Pismem z dnia [...] marca 1950 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Przemysłu Ciężkiego wydał, z upoważnienia Ministra, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 dekretu zezwolenie na nabycie nieruchomości, zaznaczając, że starania podjęte przez Zakłady o nabycie odpowiedniej nieruchomości nie przyniosły rezultatu. Odnosząc się do zarzutu, jakoby zezwolenie z [...] listopada 1950 r. podpisane przez Zastępcę Przewodniczącego naruszało przepis art. 5 ust. 1 jednolitego tekstu dekretu, organ podał, że zgodnie z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 43), Przewodniczący Państwowej Komisji zastępowany był przez dwóch zastępców posiadających uprawnienia ministra. Wydanie zezwolenia przez zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego było zgodne z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa.

W ocenie Ministra nie został rażąco naruszony art. 8 ust. 1 i ust. 2 dekretu, skoro wezwaniem zbiorowym z dnia [...] kwietnia 1952 r. Fabryka [...]

w K. Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione wyraziła gotowość nabycia przedmiotowej nieruchomości za cenę ustaloną na podstawie art. 28 dekretu.

W powyższym zakresie organ powołał się na stanowisko zawarte w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 2/2008. Organ stwierdził, iż wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...] lipca 1952 r. był zgodny z wymogami art. 17 ust. 2 i ust. 3 dekretu. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy brak jest również podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 18 ust. 1 i ust. 2 dekretu. Minister Infrastruktury stwierdził, iż naruszono przepis art. 20 ust. 2 dekretu, nakazujący poinformowanie właścicieli nieruchomości o miejscu

i terminie rozprawy na 7 dni przed jej przeprowadzeniem, jednakże wobec faktu skutecznego wezwania byłego właściciela na rozprawę, której przedmiotem były ustalenia zarówno w zakresie wywłaszczenia nieruchomości, jak również ustalenia

z tego tytułu odszkodowania, powyższe naruszenie nie może mieć charakteru rażącego. Właścicielka nieruchomości obecna była na rozprawie wywłaszczeniowej,

co potwierdza protokół z rozprawy. Organ wskazał jednocześnie, iż wykonawca narodowych planów gospodarczych uzyskał zgodę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] na natychmiastowe objęcie m. in. nieruchomości oznaczonej jako [...] nr [...], o pow. [...], stanowiącej własność Z. R.

Strony wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Infrastruktury. Zarzuciły organowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte w 1949 r., podczas gdy wniosek o wszczęcie tegoż postępowania został złożony [...] lipca 1952 r.; naruszenie art. 1 dekretu poprzez przyjęcie, że orzeczenie wywłaszczeniowe mogło nie spełniać wymagań stawianych przez dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r.; naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 dekretu poprzez przyjęcie, iż wymogi formalne przewidziane przez ten przepis nie mają zastosowania dla oceny prawnej decyzji, mimo że okres trwania postępowania oraz fakt wydania decyzji wywłaszczeniowej w oparciu o przepisy dekretu, przeczą takiej interpretacji; naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 dekretu poprzez przejęcie, że brak precyzyjnego określenia ceny lub brak określenia konkretnej nieruchomości zamiennej nie stanowi rażącego naruszenia prawa; naruszenie art. 8 ust. 4 dekretu poprzez przyjęcie,

iż oczywista omyłka pisarska, jak przyjął organ, polega na zakreśleniu 5-cio a nie 15-sto dniowego terminu na wyrażenie zgody na odsprzedaż nieruchomości; naruszenie

art. 19 dekretu poprzez przyjęcie że zaoferowanie bliżej nieokreślonej nieruchomości lub samej możliwości otrzymania nieruchomości mające miejsce po co najmniej roku

od zakończenia postępowania wywłaszczeniowego, stanowi wykonanie dyspozycji

art. 19 ust. 2 dekretu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]

i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953 r. uznając,

iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności był Wojewoda [...].

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1224/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury

z dnia [...] kwietnia 2011 r., wskazując, że organ związany jest zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oceną prawną zawartą

w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 434/08, w którym nie powzięto wątpliwości co do właściwości rzeczowej organu w kwestii rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953 r.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu wniosku stron o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał wymienioną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania,

a dokonując ustaleń i oceny materiału dowodowego stwierdził, że w sprawie

nie zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953 r.

nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej

w K., oznaczonej jako [...], o powierzchni [...], zapisanej w KW

Nr [...], stanowiącej własność Z. R. (pkt [...] orzeczenia).

Organ wskazał, że przedmiotową nieruchomość wywłaszczono w oparciu przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Organ podkreślił,

iż w przedmiotowej sprawie, przy stosowaniu przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., duże znaczenie mają reguły intertemporalne, albowiem czynności zmierzające do uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] zostały podjęte pod rządami dekretu wywłaszczeniowego w brzmieniu obowiązującym od dnia [..] maja 1949 r., nadanym przez dekret z dnia 26 października 1949 r. o zmianie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949r., Nr 55, poz. 438). Natomiast postępowanie wywłaszczeniowe, prowadzone w oparciu o przepisy dekretu, zostało wszczęte

i orzeczenie z dnia [...] września 1953 r. zostało wydane po dniu 31 stycznia 1952 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952r., Nr 4, poz. 25) zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z art. 4 tej ustawy postępowania wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r.

Organ wskazał, że kroki zmierzające do nabycia nieruchomości w drodze wywłaszczenia m.in. parceli nr [...] o pow. [....], zostały podjęte pod rządami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września

1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. R. P. z 1934r., Nr 86, poz. 776) w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. (Dz. U. R. P. z 1939r., Nr 31, poz. 205), bowiem wnioskiem z dnia [...] stycznia 1949 r. Zakłady [...] wystąpiły o wywłaszczenie parcel położonych w K. między [...] na cele budowy [...] Fabryki [...]. Następnie pismem z dnia [...] marca 1949 r. Zakłady ponownie wniosły o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego oraz uzupełniły ww. wniosek przedkładając w załączeniu pismo Ministerstwa Przemysłu i Handlu Departament Inwestycji z dnia [...] marca 1949 r., a także pismo Ministerstwa Obrony Narodowej

z dnia [...] marca 1949 r. wskazujące, iż przeznaczone do wywłaszczenia parcele niezbędne są dla przewidzianej w [...] planie [...]. Obwieszczeniem z dnia [...] kwietnia 1949 r. nr [..] Prezydent Miasta K. powiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego obejmującego m.in. parcelę nr [...] o pow. [...]. [...] Urząd Wojewódzki poinformował wnioskodawcę wywłaszczenia Zakłady [...] w K. w ww. piśmie z dnia [...] czerwca 1949 r. o wejściu w życie nowego aktu prawnego regulującego wywłaszczenie nieruchomości, wskazując jednocześnie, iż należy uzupełnić wniosek wywłaszczeniowy o dokumenty wskazane

w art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., a to wobec treści art. 41 dekretu.

Wskazano, że wnioskodawca winien ubiegać się o uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (art. 5 dekretu). Zezwolenie Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] zostało wydane w oparciu o ówcześnie obowiązujące przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. w brzmieniu nadanym przez dekret z dnia 26 października 1949 r. o zmianie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu

i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r., Nr 55, poz. 438).

Pismem z dnia [...] września 1949 r. Zakłady [...] w K., wystąpiły o wydanie zezwolenia na nabycie m.in. nieruchomości, której dotyczy sprawa, uzasadniając ten fakt potrzebą budowy fabryki. Do ww. wniosku wykonawca narodowych planów gospodarczych załączył dwa odpisy pism Zarządu [...]

w K. z dnia [...] czerwca 1949 r. Nr [...], stwierdzające, że w obrębie K. nie ma odpowiedniego terenu państwowego lub miejskiego nadającego się pod budowę fabryki, a także dwa odpisy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej

w K. z dnia [...] lipca 1949r. [...] zezwalającej na przeznaczenie całego gruntu położonego w K. między [...], na cele zabudowy [..] Fabryki [...] w K. Z treści ww. wniosku wynika, iż wystąpiono do Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego z prośbą

o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 dekretu, dołączając jednocześnie oryginał ww. uchwały [...] lipca 1949r. [...]. Pismem z dnia

[...] marca 1950 r. Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego przesłało do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenie Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] marca 1950 r., w którym zezwolono Zakładom [..] w K. na zgłoszenie wniosku do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wydanie zezwolenia w trybie art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. pod budowę fabryki.

W ocenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prawidłowo Minister Infrastruktury ocenił, że zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 5 i nast. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. uzasadniające wydanie zezwolenia z dnia [...] listopada 1950 r. W związku z powyższym, w dniu [...] listopada 1950 r. Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego pismem nr [...] udzielił Zakładom [...] w K. zezwolenia na nabycie, pod budowę fabryki, nieruchomości położonych w K. [...] o pow. do [...] (zaznaczonych na załączonej do wniosku mapie katastralnej). Jednocześnie udzielając przedmiotowego zezwolenia Przewodniczący wskazał, iż zezwala na dokonanie zbiorowego wezwania do odstąpienia nieruchomości. Z akt nie wynika, aby ww. zezwolenie Przewodniczącego nie było zgodne z przepisem ww. dekretu i zarazem nie umożliwiało wszczęcia i kontynuowania procedury wywłaszczeniowej. Tym samym postępowanie wszczęte w dniu [...] kwietnia 1949 r. mogło być dalej kontynuowane w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. znowelizowano dekret wywłaszczeniowy z dnia 26 kwietnia 1949 r. Jednocześnie obwieszczeniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] kwietnia 1949r. ogłoszono jednolity tekst dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu o przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r., Nr 4, poz. 31). Odnosząc się do art. [...] dekretu, organ wskazał, że wezwaniem bez wskazanej daty wydania (data wezwania wskazana została w piśmie z dnia [...] maja 1952r. nr [...], a także we wniosku o wywłaszczenie nieruchomości z dnia [...] lipca 1952r. nr [...], gdzie zaznaczono, iż przedmiotowe wezwanie zostało wydane w dniu [...] kwietnia 1952 r.) wykonawca narodowych planów gospodarczych - Fabryka [...] w K. Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione (następca prawny Zakładów [....] w K.), wyraziła gotowość nabycia m. in. nieruchomości oznaczonej jako [..], o powierzchni [...], KW Nr [...], położonej w [...] w K., za cenę ustaloną na podstawie art. 28 dekretu.

Jednocześnie na podstawie art. 8 ust. 4 (art. 7 ust. 4 sprzed nowelizacji)

w wezwaniu wskazano termin do zawarcia umowy od daty zamieszczenia ww. zawiadomienia. Organ za zasadne uznał stanowisko Ministra Infrastruktury,

iż wskazanie w wezwaniu terminu pięciu dni, do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, stanowiło oczywistą omyłkę pisarską. Fakt ten potwierdza użyte sformułowanie w ww. wezwaniu - "5-to dniowy". Wzywający podał w wezwaniu podstawę prawną (art. 7 ust. 4 - znowelizowany art. 8 ust. 4), z której wynika termin udzielenia odpowiedzi na wezwanie przez właścicieli nieruchomości. Za bezzasadne organ uznał zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, powołując

w tym zakresie uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 2/08 (opubl. ONSAiWSA 2008/5/76).

Organ podał, że oceniane wezwanie jest zgodne z wzorcem zawiadomienia, stanowiącym załącznik do zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [..] listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów ([...]), które to zarządzenie stanowiło akt wykonawczy, wydany na podstawie art. 7 ust. 3 (po nowelizacji art. 8 ust. 3) dekretu.

Minister podał, że z treści protokołu rozprawy wywłaszczeniowej, która obyła

się w dniu [...] października 1952 r., wynika, iż Z. R. posiadała jeszcze inną nieruchomość o pow. [..] m2. Skoro Z. R. była właścicielką jeszcze jednej - odrębnej nieruchomości (położonej w K. o pow. [..] m2), to nie można uznać, aby wywłaszczona nieruchomość była nieruchomością uprzywilejowaną w rozumieniu art. 30 dekretu do otrzymania nieruchomości zamiennej. Tym samym wezwanie z dnia [...] kwietnia 1952 r. nie naruszało rażąco prawa.

Organ podał, że wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w terminie [...]. Z akt sprawy nie wynika, aby w odpowiednim terminie została zawarta umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z treścią art. 17 dekretu ubiegający się o wywłaszczenie składał wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego do prezydium wojewódzkiej rady narodowej, wskazując nieruchomość podlegającą wywłaszczeniu, jej powierzchnię oraz właściciela nieruchomości, cel wywłaszczenia oraz na czym ma ono polegać. Pismem z dnia [...] lipca 1952 r. Fabryka [...] ponowiła do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. uprzednio złożony wniosek wywłaszczeniowy w stosunku do szeregu nieruchomości - parcel położonych pomiędzy [...] ujętych w planie sytuacyjnym (zał. 2), w tym również parceli nr [...] o pow. [...], jednakże sporządzony już w oparciu o ww. art. 17 dekretu. Organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że do ww. wniosku dołączono zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [..] listopada 1950 r., wezwanie z dnia [...] kwietnia 1952 r., poświadczenie wydane przez Sąd Powiatowy dla m. K. z dnia [...] czerwca 1952 r. [...] dotyczący nieruchomości [...] o pow. [...], w której jako właściciel figurowała Z. R.

Organ wskazał, że wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, odpowiadał wytycznym określonym w art. 17 ust. 2 i ust. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Za bezpodstawne organ uznał zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 i ust. 2 dekretu. Zezwolenie Przewodniczącego zostało wydane na podstawie przepisów dekretu wywłaszczeniowego sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. i w dacie wydania, odpowiadało przepisom dekretu wywłaszczeniowego.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 dekretu prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiał właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku jednak, gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadomiony mógł być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie jest znane (ust. 2 art. 18).

Obwieszczeniem z dnia [...] września 1952 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. ponownie poinformowało o wszczęciu - na wniosek Fabryki [...]

z dnia [...] lipca 1952r. nr [...] postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości położonych pomiędzy [...], tym razem na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. dopiero w dniu [..] października 1952 r. i było wywieszone do dnia [...] października 1952 r.

W obwieszczeniu poinformowano o możliwości przeglądania wniosku w siedzibie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. przez okres 14 dni, tj. od dnia

[...] września 1952 r. do dnia [...] października 1952 r. Przedmiotowym obwieszczeniem poinformowano byłego właściciela o terminie rozprawy, która została wyznaczona na dzień [..] września 1952 r. w celu dokonania ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania. Powyższe okoliczności wykazują na naruszenie przepisu dotyczącego zawiadomienia stron, jednakże aby stwierdzić rażące naruszenie, należy ocenić skutki tego naruszenia. Treść protokołu spisanego w dniu [..] października 1952 r., wskazuje,

iż w dniu [..] września 1952 r., po uprzednim zawiadomieniu stron postępowania dokonanym w ww. obwieszczeniu z dnia [...] września 1952 r., przeprowadzono dochodzenie komisyjne w sprawie dokonania ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania za działkę nr [...], o powierzchni [...], położoną w K.

Minister stwierdził, że była właścicielka została skutecznie poinformowana

o terminie rozprawy wywłaszczeniowej. W aktach sprawy wprawdzie brak innego dokumentu potwierdzającego zawiadomienie właściciela nieruchomości o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, przed wywieszeniem, na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. przedmiotowego obwieszczenia z dnia [...] września 1952r. oraz przed terminem rozprawy, jednak fakt stawiennictwa osób zainteresowanych, w tym Z. R. na rozprawie uprawdopodabnia, że strony zostały skutecznie o jej terminie zawiadomione. Brak w aktach sprawy egzemplarzy ww. wezwań na rozprawę nie może skutkować uznaniem, iż strony nie zostały zgodnie

z przepisami dekretu poinformowane o terminie rozprawy wywłaszczeniowej oraz

o możliwości wniesienia wniosków i sprzeciwów, tym bardziej, iż zainteresowana w rozprawie uczestniczyła. Z akt sprawy wynika, że rozprawy administracyjne były przeprowadzane w kolejnych dniach, zaczynając od dnia [...] października 1952 r.

Organ podał, że w dniu [...] października 1952 r. na rozprawie stawili

się m. in. J. M. wraz z córką – Z. R. i jej mężem F. R. (poz. 14 str. 25 protokołu). Z zeznań złożonych na rozprawie wynika, iż aktem notarialnym

z dnia [...] kwietnia 1949 r. Nr [...], J. M. wraz z żoną M.M. przekazali Z. R. ww. nieruchomość, w związku z czym stała się ona jej właścicielem. Zainteresowana wskazała jednocześnie, iż posiada inną nieruchomość położoną w K. o powierzchni [...] oraz wniosła o dostarczenie w ramach odszkodowania, nieruchomości zamiennej o tej samej wartości.

Zdaniem organu nie można uznać, iż naruszono przepis art. 20 ust. 1 i 2 dekretu w stopniu rażącym. Z. R. oraz jej ojciec J. M., pomimo nie zachowania odpowiednich terminów w obwieszczeniu wynikających z ww. ust. 1 i 2 art. 20 dekretu, brali czynny udział w rozprawie, mieli możliwość zapoznania się z aktami sprawy, złożyli wyjaśnienia co do sposobu nabycia nieruchomości przez Z. R.

Organ wskazał, że ocena kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] września 1953 r. wskazuje, iż zostało ono sporządzone zgodnie z przepisem art. 21 ust. 2 dekretu, bowiem zawierało podstawę prawną wywłaszczenia, ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia oraz wskazanie na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, a także uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.

Organ podał też, że w myśl przepisu art. 19 ust. 1 dekretu, w dniu [...] października 1952 r. Fabryka [...] uzyskała zgodę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] na natychmiastowe objęcie m. in. nieruchomości stanowiącej własność Z. R. Objęta wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia [...] lipca 1952 r. nieruchomość nie stanowiła jedynej nieruchomości wywłaszczonej. Jak wskazała sama Z. R. posiadała ona jeszcze działkę o pow. [...]. Organ podał również,

że z pisma wykonawcy narodowych planów gospodarczych, skierowanego do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. z dnia [...] października 1954 r. wynika, iż o stosowną nieruchomość zamienną wystąpiono w 1952 r. W wyniku owych starań poinformowano strony (zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 1952r.), o możliwości przydzielenia na cel odszkodowawczy, parcel położonych przy ul. [...], na co zgodę wyraziły zainteresowane strony postępowania wywłaszczeniowego, w tym Z. R. Z tego względu za bezzasadny organ uznał zarzut dotyczący rażącego naruszenia art. 19 ust. 2 dekretu. Nadto w ocenie organu, przepis art. 19 ust 2 dekretu w niniejszej sprawie nie miał zastosowania, bowiem odnosił się on do sytuacji, gdy właściciele, którym przysługiwała nieruchomość zamienna nie mogli być usunięci z nieruchomości do czasu zaoferowania nieruchomości zamiennej do natychmiastowego objęcia. Jak wskazano wyżej, przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte zostało w oparciu o przepisy przedwojenne, na podstawie których organ uzyskał zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości jeszcze w 1949 r., a które nie przewidywały wymienionego w ww. art. 19 ust. 2 dekretu obowiązku dostarczenia nieruchomości zamiennej, a jedynie przeprowadzenie czynności zmierzających do ustalenia odszkodowania pieniężnego. Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż jeszcze przed dniem [...] maja 1949r. Zakłady [...] opierając się na przepisie art. 52 § 1 rozporządzenia, pismem z dnia [...] kwietnia 1949 r. nr [...], które wpłynęło do Zarządu [...] w K. w dniu [..] kwietnia 1949 r., wniosły o wydanie nakazu czasowego zajęcia gruntów, w skład których wchodziła m.in. nieruchomość [...] o pow. [...], stanowiąca wedle wiedzy ubiegającego się o wywłaszczenie własność J. i M. M. Organ podał, że orzeczenie o czasowym zajęciu nieruchomości z dnia [...] września 1949 r., w sytuacji, gdy wniosek o czasowe zajęcie złożony został w czasie obowiązywania wcześniejszej regulacji prawnej, należało uznać za wiążące dla stron.

Minister podał, że prowadzone na przestrzeni 5 lat, postępowanie wywłaszczeniowe zakończone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953r. o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości oznaczonej jako [...], o powierzchni [...], prowadzone było w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, przepisy tekstu pierwotnego dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz na podstawie jego wersji ujednoliconej. Ww. okoliczności powodowały, iż zarówno wykonawca narodowych planów gospodarczych, jak i organy władzy państwowej dokonywały właściwych zmian formalnoprawnych i proceduralnych w trakcie prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i dostosowały swoje działania do dynamicznie zmieniających się przepisów, regulujących ówcześnie postępowania wywłaszczeniowe.

W ocenie organu, z akt sprawy nie wynika, aby badane orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [....] września 1953 r. w części dotyczącej pkt [...] w kwestii dotyczącej wywłaszczenia zawierały inne naruszenia mające charakter rażący. Z akt sprawy nie wynika również, aby wystąpiły inne przesłanki wskazane w art. 156 § 1 k.p.a., które zobowiązywałyby organ

do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia.

Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia

[...] lutego 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi M. C., B. B., A. L. i E. Z., reprezentowanych przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [..] grudnia 2010 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, pełnomocnik zarzucił: naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j.:

- art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jednolity Dz. U. 1952 Nr 4 poz. 31) przez bezpodstawne uznanie, iż zezwolenie z dnia [...] listopada 1950 r. jest zgodne z powołanym przepisem, w sytuacji, gdy wydał je Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, przepis art. 5 ust. 1 dekretu (również w brzmieniu tekstu pierwotnego) jednoznacznie określał zaś, iż zezwolenie wydaje Przewodniczący. Skutkuje to zdaniem pełnomocnika nieważnością zezwolenia wydanego przez organ nieuprawniony względnie osobę nieupoważnioną i zarazem rażąco narusza powołany przepis,

- art. 5 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 3 dekretu przez bezpodstawne uznanie, iż wydanie zezwolenia z dnia [...] listopada 1950 r.

nie wymagało uprzedniej opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, podczas gdy wymóg ten, wynikający z przepisu art. 5 ust. 1 dekretu w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4, poz. 25 zwana dalej ustawą z dnia 29 grudnia 951 r.) organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe obowiązany był spełnić, nawet jeśli zezwolenie wydane było przed nowelizacją przedmiotowego przepisu, a to w związku z brzmieniem przepisów intertemporalnych (art. 4 i 5) ustawy

z dnia 29 rudnia 1951 r.; brak przedmiotowej opinii rażąco narusza powołany przepis art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 3 dekretu,

- art. 8 ust. 1, 3 i 4 dekretu przez bezpodstawne uznanie, iż wezwanie właścicieli nieruchomości do jej odstąpienia i zawarcia umowy sprzedaży, które nastąpiło przez obwieszczenie publiczne bez podania daty jego dokonania, z wadliwym określeniem terminu do zawarcia umowy oraz bez podania ceny nabycia przy jednocześnie wadliwym wskazaniu sposobu jej określenia, nie stanowiło rażącego naruszenia przedmiotowego przepisu, podczas gdy: wezwanie w trybie obwieszczenia publicznego mogło nastąpić zgodnie z art.8 ust. 3 dekretu tylko w drodze ustalenia takiego trybu (zezwolenia) przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, a takiego zezwolenia wydanego zez Przewodniczącego PKPG

w niniejszej sprawie brak; w wezwaniu wadliwie określono termin na wyrażenie zgody na odsprzedaż nieruchomości, poprzez wskazanie terminu 5 dni zamiast wymaganego przez art. 8 ust. dekretu terminu 15 dni, co nawet jeśli uznać za oczywistą omyłkę pisarską pozytywnie mogło wprowadzić właścicieli nieruchomości w błąd co do rzeczywistego terminu; w wezwaniu nie oznaczono ceny nabycia nieruchomości powołując się jedynie, że nastąpi to "za cenę, któro zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu (...) i zatwierdzona przez Ministerstwo Przemysłu maszyn jako Władzę Naczelną Wykonawcy" podczas gdy zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu, w brzmieniu nadanym w/w ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. należało wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

- naruszenie art. 17 ust. 3 pkt 2 dekretu przez bezpodstawne pominięcie faktu niezałączenia do wniosku o wywłaszczenie dowodu wezwania właścicieli do odstąpienia nieruchomości - w przypadku wezwania przez obwieszczenie dowodem

i było zaświadczenie zarządu gminnego (miejskiego) o dokonaniu ogłoszenia

co wynikało z § 7 pkt 1 Zarządzenia Przewodniczącego PKPG z dnia [....].11.1949 r.

w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże

w ([...]),

- naruszenie art. 18 ust. 2 dekretu, przez bezpodstawne uznanie,

iż zawiadomienie właścicieli nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w drodze obwieszczenia zbiorowego z dnia [..] września 1952 r. było zgodne z powołanym przepisem podczas gdy obwieszczenie zostało wywieszone [...] października 1952 r. tj. po upływie wskazanego w nim 14 dniowego terminu do składania wniosków i sprzeciwów, a także po upływie oznaczonego w nim zgodnie

z 18 ust. 6 dekretu terminu dokonania ustaleń, niezbędnych dla określenia odszkodowania, co w konsekwencji uniemożliwiło właścicielom czynny udział i obronę swych praw na tym etapie postępowania, w szczególności składania wniosków lub sprzeciwów czy też udział w w/w czynnościach wyznaczonych na [...] września 1952 r.,

- naruszenie art. 19 ust. 2 dekretu, przez bezpodstawne uznanie, iż nie doszło do jego naruszenia, a ponadto iż przepis ten nie znajduje w sprawie zastosowania podczas gdy wywłaszczonych właścicieli usunięto z nieruchomości przed zaofiarowaniem im nieruchomości zamiennej do natychmiastowego objęcia, a nadto przepis ten obowiązywał w dacie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego które nastąpiło obwieszczeniem z dnia [...] września 1952 r., zatem należało go stosować,

- naruszenie art. 20 ust. 1 i 2 dekretu przez bezpodstawne uznanie, że nie doszło do jego naruszenia, bowiem skoro właściciele nieruchomości brali czynny udział w rozprawie wywłaszczeniowej to należy uznać, że zostali skutecznie zawiadomieni

o jej terminie zgodnie z powołanym przepisem podczas gdy termin rozprawy powinien zostać wyznaczony dopiero po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów, a właściciel nieruchomości miał być zawiadomiony o terminie

i miejscu co najmniej na 7 dni naprzód, zatem fakt udziału właścicieli w rozprawie dnia [...] października 1952 r., zbiegającego się datą z dniem wywieszenia ogłoszenia

o wszczęciu postępowania, rażąco naruszał ich prawo czynnego udziału w rozprawie, gdyż nie mieli oni możliwości czasowych na przygotowanie się do rozprawy, w tym dokonanie czynności procesowych jak złożenie wniosków i sprzeciwów czy przejrzenie akt.

Pełnomocnik wskazał na naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a. przez brak wyjaśnienia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił argumentację odnoszącą się do poszczególnych zarzutów. Wskazano, że dowody wskazują, wbrew stanowisku organów, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem wymogów dekretu. Pełnomocnik podniósł, że zezwolenie wydał Zastępca Przewodniczącego, zaś wydanie zezwolenia przez inny organ, bądź też osobę nieupoważnioną do działania w imieniu organu świadczy o rażącym naruszeniu prawa, a samo zezwolenie czyni nieważnym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ całkowicie bezpodstawnie pominął ten istotny dla rozstrzygnięcia sprawy fakt przyjmując, że zezwolenia udzielił Przewodniczący. Uzasadniając zarzut braku uzyskania opinii, o której mowa w art. 5 dekretu pełnomocnik podniósł, że postępowanie wywłaszczeniowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte już po wejściu w życie ustawy nowelizującej, a nastąpiło to obwieszczeniem z dnia [...] września 1952 r., zatem nie spełniało dyspozycji w/w art. 4 (nie było ono jeszcze formalnie wszczęte do czego odwołuje się w/w art. 4), co wskazał sam organ na wstępie uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik podał, że wezwanie w trybie obwieszczenia publicznego mogło nastąpić tylko w drodze ustalenia takiego trybu (zezwolenia) przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Takiego zezwolenia wydanego przez Przewodniczącego PKPG w niniejszej sprawie brak, gdyż zezwolenie wydał Zastępca Przewodniczącego, a nie Przewodniczący. W wezwaniu wadliwie określono termin na wyrażenie zgody na zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości, brak było oznaczenia dokładnej daty jego dokonania, co skutkowało brakiem możliwości ustalenia początku biegu terminu do zawarcia umowy. Kolejną wadą wezwania był brak oznaczenia ceny odstąpienia nieruchomości. Pełnomocnik podkreslił, że uchwała NSA sygn. I OPS 2/08 została wydana na zasadzie art. 187 § 1 P.p.s.a., a w związku z tym wiązała jednie w sprawie, w której została wydana. Pełnomocnik wskazał też,

że obwieszczenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego zostało wydane dnia [...] września 1952 r., a wywieszone dopiero dnia [...] października 1952 r. tj. po upływie wskazanego w nim 14 dniowego terminu do przeglądania i składania wniosków oraz sprzeciwów. Organ bezpodstawnie ustalił w drodze uprawdopodobnienia, że nie doszło do naruszenia art. 20 dekretu, gdyż strony zostały skutecznie zawiadomione o terminie rozprawy wywłaszczeniowej skoro brały w niej udział. Za niezasadne uznał przy tym pełnomocnik powoływanie się organu na fakt wszczęcia postępowania jeszcze

w oparciu o przepisy przedwojenne, skoro w toku postępowania wydano obwieszczenie o wszczęciu postępowania z dnia [...] września 1952 r. W ocenie skarżących dokonane przez organ ustalenia nastąpiły bez wyjaśnienia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.

Uczestnik postępowania spółka [...] S.A. w piśmie z dnia [...] października 2013 r. wniosła o oddalenie skargi. W ocenie uczestnika postępowania akt poddany kontroli w postępowaniu nieważnościowym nie naruszał w sposób kwalifikowany przepisów prawa obowiązujących w dacie jego wydania, zaś Minister rozpatrujący sprawę w trybie nadzwyczajnym wnikliwie rozpatrzył wszystkie kwestie podnoszone przez strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. W postępowaniu tym organ opiera się na uprzednio zgromadzonym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat prezentowane jest również stanowisko, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1987 r. sygn. akt II SA 2145/86

[w:] Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego pod red. R.Hausera, Warszawa 1995, str. 337).

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Infrastruktury odpowiadają prawu. Prawidłowo Minister stwierdził,

iż w sprawie tej nie wystąpiły kwalifikowane wady uzasadniające wyeliminowanie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953 r. o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej własność Z. R. (punkt [...] orzeczenia) z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Poddane ocenie organu

w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1953 r. (pkt 11) wydane zostało na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U.

z 1952 r., Nr 4, poz. 31).

W sprawie niniejszej organ nie naruszył przepisu prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z powołanymi w skardze przepisami art. 5 ust. 1 dekretu, art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 3 dekretu, art. 8 ust. 1, 3 i 4 dekretu, art. 17 ust. 3 pkt 2 dekretu, art. 18 ust. 2 dekretu, art. 19 ust. 2 dekretu, art. 20 ust. 1 i 2 dekretu. Wobec niezasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 w związku

z tymi przepisami.

W ocenie Sądu, organ zebrał cały materiał dowodowy niezbędny do rozpatrzenia tej sprawy i rozpatrzył go wszechstronnie, zasadnie stwierdzając, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego poddanego kontroli w trybie nieważnościowym. Uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak

i poprzedzającej ją decyzji odpowiada wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Odmienna ocena skarżących, co do zaistniałych w postępowaniu wywłaszczeniowym naruszeń prawa i ich charakteru, nie stanowi o nienależytym zebraniu materiału dowodowego

i prawidłowości jego oceny przez organ w niniejszym postępowaniu.

Trafnie w postępowaniu nieważnościowym organ stwierdził, że orzeczenie z dnia [...] września 1953 r. w kontrolowanej części (pkt [...]), wydane zostało zgodnie z art. 21 ust. 2 dekretu, zawierało podstawę prawną wywłaszczenia, ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa, zasadnie organ przyjął w tym postępowaniu nadzwyczajnym, że w sprawie nie wystąpiły naruszenia, które winny skutkować wyeliminowaniem orzeczenia z dnia [...] września 1953 r. z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wprawdzie postępowanie, w którym wydane zostało orzeczenie

o wywłaszczeniu nieruchomości należącej do Z. R. nie było wolne od uchybień, na co jednoznacznie w swoich decyzjach wskazywał organ nadzoru, to jednak naruszenia te nie miały charakteru rażącego naruszenia prawa, co trafnie stwierdził Minister.

Prawidłowe są ustalenia organu nadzoru, że nieruchomość wywłaszczono na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U.

z 1952 r. Nr 4, poz. 31), jednakże postępowanie wywłaszczeniowe wszczęto zostało jeszcze przed dniem [...] maja 1949 r., na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776) i nie zostało zakończone przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Wprawdzie

w zaskarżonej decyzji na stronie szóstej uzasadnienia organ podał, że postępowanie zostało wszczęte po dniu 31 stycznia 1952 r., na co zwrócił uwagę pełnomocnik skarżących, jednakże w świetle treści decyzji nie ulega wątpliwości, że wskazanie to poczynione zostało omyłkowo. Organ jednoznacznie bowiem w dalszej części, już na stronie siódmej uzasadnienia, przedstawiając stan faktyczny wskazał, że Prezydent Miasta K. powiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego obejmującego m.in. parcelę nr [....] o pow. [..] m2 obwieszczeniem z dnia [....] kwietnia 1949 r., a zatem postępowanie wszczęte zostało przed wejściem w życie przepisów dekretu, na podstawie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym. Z akt sprawy wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek Zakładów [...] z dnia [...] stycznia 1949 r., uzupełniony pismem z dnia [...] marca 1949 r., co potwierdza obwieszczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 1949 r. Prawidłowo Minister wskazał na zastosowanie przepisu art. 41 dekretu wywłaszczeniowego, zgodnie z którym wywłaszczenie, co do którego postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie dekretu niniejszego, jeżeli przedmiot jego jest nadal niezbędny dla realizacji narodowych planów gospodarczych, będzie prowadzone dalej na zasadach przewidzianych w niniejszym dekrecie zarówno co do orzeczenia

o wywłaszczeniu, jak i co do ustalenia sposobu wypłaty odszkodowania (ust. 1). Zgodnie z art. 41 ust. 2 dekretu w pierwotnym brzmieniu, przepisy art. 5 i 6 mają odpowiednie zastosowanie. W świetle powyższego zaszła konieczność uzupełnienia wniosku wywłaszczeniowego o dokumenty i informacje określone w art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (o czym poinformowano pismem [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 1949 r. nr [...]), co nastąpiło stosownie do obowiązujących wówczas przepisów.

W sprawie nie jest sporne, że przeznaczona do wywłaszczenia nieruchomość niezbędna była dla Zakładów [...] na cele budowy [...] Fabryki [...] mającej produkować [...].

Prawidłowo w ocenie Sądu Minister stwierdził, iż nie został naruszony przepis art. 5 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 3 dekretu poprzez uznanie, że wydanie zezwolenia z dnia [...] listopada 1950 r. nie wymagało uprzedniej opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Zasadnie organ wskazał, że w czasie składania wniosku o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez Zakłady [...] w K., co nastąpiło pismem z dnia [...] września 1949 r., obowiązywał przepis art. 6 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 5 dekretu (Dz. U. z 1949 r.,

Nr 27, poz. 197 ze zm.). Przepisy te nie wymagały w tamtym czasie opinii prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Wymogi określone w powołanych przepisach zostały zaś spełnione, co Minister wskazał w treści zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej

ją decyzji z dnia [..] grudnia 2010 r. W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy zasadnie organ stwierdził również, iż brak jest podstaw do wyeliminowania orzeczenia wywłaszczeniowego z powodu podpisania zezwolenia z dnia [...] listopada 1950 r. na nabycie nieruchomości stanowiącej własność Z. R., wraz z zezwoleniem na dokonanie zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, przez Zastępcę Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego. W sprawie jest bezsporne, że zezwolenie, o którym mowa w art. 5 dekretu, zostało wydane. Podpisanie zezwolenia przez Zastępcę Przewodniczącego Komisji nie stanowi o braku zezwolenia, o którym mowa w tym przepisie. Minister Infrastruktury dokonując oceny w tym zakresie wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 43), Przewodniczący Państwowej Komisji zastępowany był przez dwóch zastępców posiadających uprawnienia ministra. Wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości pod budowę fabryki przez zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego było zgodne z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji Minister nie odniósł się do tego zarzutu wniosku o stwierdzenie nieważności, jednakże stwierdził, iż w dniu [...] listopada 1950 r. Przewodniczący Komisji udzielił zezwolenia na nabycie nieruchomości, co w ocenie organu było zgodne z art. 5 dekretu. Zdaniem Sądu, na gruncie powołanych wyżej przepisów, podpisanie zezwolenia przez Zastępcę Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego nie może być w niniejszej sprawie kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Z akt sprawy wynika nadto jednoznacznie, że zezwolenie wydane zostało po złożeniu przez Zakłady [...] w K. w dniu [...] września 1949 r. wniosku w tym zakresie do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Do wniosku załączone zostały odpisy pism Zarządu [...] w K. z [..] czerwca 1949 r., stanowiące, że w obrębie [...] nie ma odpowiedniego terenu [...] nadającego się pod budowę fabryki, a także odpisy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] lipca 1949 r. zezwalającej na przeznaczenie całego gruntu położonego w obrębie wymienionych ulic na cele zabudowy [...] Fabryki [...] w K. Pismem z dnia [...] marca 1950 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Przemysłu Ciężkiego wydał, z upoważnienia Ministra, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 dekretu zezwolenie na nabycie nieruchomości, zaznaczając, że starania podjęte przez Zakłady o nabycie odpowiedniej nieruchomości nie przyniosły rezultatu. W świetle powyższego nie ma wątpliwości, co do trybu uzyskania zezwolenia na nabycie m.in. nieruchomości, której dotyczy niniejsza sprawa.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu, wykonawca narodowych planów, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Organy wskazały, że wezwaniem zbiorowym, co miało podstawę w treści zezwolenia na nabycie wydanego w tej sprawie (art. 8 ust. 3 dekretu) wywieszonym na tablicy ogłoszeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w K. od [...] do [...] wykonawca narodowych planów gospodarczych – Fabryka [...] w K Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione (następca prawny Zakładów [...] w K.) wyraziła gotowość nabycia m.in. nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie za cenę ustaloną na podstawie art. 28 dekretu.

W ocenie Sądu, ustalenia Ministra co do braku rażącego naruszenia przepisu

art. 8 ust. 1 dekretu są prawidłowe. Zasadnie organ stwierdził, iż uchybienie polegające na odesłaniu do przepisu art. 28 dekretu, zamiast określenia konkretnej ceny, nie może być kwalifikowane jako rażące. Organ powołał się w tym zakresie na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 2/08, zgodnie z którą określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela i z tego względu za prawidłowe uznał ustalenia organu,

co do braku rażącego naruszenia tego przepisu. Podkreślenia wymaga przy tym,

że jedynie w sytuacji, gdyby sąd administracyjny nie podzielał stanowiska zajętego

w przedmiotowej uchwale, zaszłaby podstawa do zastosowania art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe nie ma miejsca

w niniejszej sprawie. Nadto, w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co wskazano już na wstępie rozważań, od lat prezentowane jest stanowisko, że odmienna wykładnia prawa nie stanowi przesłanki rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W sprawie jest bezsporne, że wykonawca narodowych planów gospodarczych wyraził gotowość nabycia nieruchomości. Wprawdzie w treści wezwania zbiorowego (bez daty) wydanego, jak wynika z akt [...] kwietnia 1952 r., istotnie wskazano w miejsce 15 dni na zawarcie umowy, jak wymagał tego przepis art. 7 ust. 4 dekretu, termin "5-to dniowy", to zasadnie organ przyjął, iż powyższe – w stanie faktycznym sprawy – nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Jest bezsporne bowiem, jak wskazał również organ, że w treści wezwania powołano podstawę prawną, tj. art. 7 ust. 4 dekretu. W sprawie nie jest również sporne, że wezwanie wywieszone było przez okres 14 dni i właściciel nie wyraził gotowości zawarcia umowy sprzedaży. Przepis art. 25 ust. 1 dekretu przewidywał zaś, że w toku postępowania wywłaszczeniowego strony mogą zawrzeć umowę sprzedaży nieruchomości na warunkach, przewidzianych w art. 8 ust. 1 lub w przypadku przewidzianym w art. 30 – umowę zamiany. W razie zawarcia umowy postępowanie wywłaszczeniowe ulega umorzeniu. W sprawie niniejszej umowa w toku całego postępowania nie została zawarta, a tym samym zasadnie organ nie zakwalifikował uchybienia jako rażącego naruszenia prawa. Niezasadny jest przy tym zarzut naruszenia przepisu art. 17 ust. 3 pkt 3 dekretu poprzez bezpodstawne pominięcie faktu niedołączenia do wniosku o wywłaszczenie dowodu wezwania właścicieli do odstąpienia nieruchomości, albowiem wykonawca narodowych planów gospodarczych występując do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. pismem z dnia [...] lipca 1952 r., na podstawie wówczas obowiązujących przepisów dekretu, z wnioskiem wywłaszczeniowym, o którym mowa w art. 17 ust. 1, załączył m.in. wezwanie zbiorowe właścicieli nieruchomości z dnia [..] kwietnia 1952 r. wzywające do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Trafnie organ stwierdził, iż w sprawie tej nie doszło również do rażącego naruszenia przepisu art. 19 ust. 1 dekretu. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, Fabryka [...] w dniu [..] października 1952 r. uzyskała zgodę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. na natychmiastowe objęcie m.in. nieruchomości należącej do Z. R., która na rozprawie wywłaszczeniowej w dniu [..] października 1952 r. wskazała, że posiada jeszcze inną nieruchomość położoną w K. o powierzchni [...] i wniosła o przyznanie w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej, co potwierdza treść protokołu z tej rozprawy.

W toku postępowania wywłaszczeniowego naruszono wprawdzie przepis

art. 20 ust. 2 dekretu, co stwierdził organ, jednakże zasadnie przyjął jednocześnie,

że naruszenie to nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. W sprawie jest bezsporne, że mimo braku zawiadomienia właścicielki nieruchomości o terminie rozprawy wywłaszczeniowej na co najmniej 7 dni naprzód, jak wymagał tego powołany przepis, Z. R. była obecna na rozprawie wywłaszczeniowej w dniu

[...] października 1952 r., co potwierdza treść protokołu z rozprawy.

W kontekście tego ustalenia, również okoliczność późniejszego wywieszenia obwieszczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1952 r. zawiadamiającego o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego większej liczby właścicieli nieruchomości, nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie art. 18 ust. 2 dekretu w brzmieniu obowiązującym w czasie dokonywania tych czynności, zgodnie z którym (zdanie pierwsze), w przypadku, gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczy większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogą być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych.

W sprawie nie jest kwestionowane, że obwieszczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1952 r. wywieszone było na tablicy ogłoszeń od [...] do [...]. Obecna na rozprawie wywłaszczeniowej w dniu [...] października 1952 r. właścicielka nieruchomości miała możliwość zgłoszenia w tym dniu wniosków i sprzeciwów. Wywieszenie zatem obwieszczenia w dniu [...] i wyznaczenie terminu rozprawy przed upływem 14 dni przewidzianych na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów, zasadnie nie zostało przez organ zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.

Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że za rażące naruszenie prawa uznaje się takie naruszenie, którego skutki niemożliwe są do zaakceptowania

z punktu widzenia wymagań praworządności, a zatem stwierdzone naruszenie prawa musi przeważać nad trwałością i stabilnością decyzji administracyjnej. W sprawie niniejszej przypadek taki nie zachodził, stąd prawidłowo organ odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w wyroku.