Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 5/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant ref. stażysta Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Nysie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia [...], nr [...], II odstępuje od określenia czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

W dniu 6 listopada 2003 r. Prokurator Rejonowy w Nysie złożył w Urzędzie Skarbowym w Nysie wniosek o zajęcie i sprzedaż dowodu rzeczowego w postaci samochodu osobowego marki Honda Civic, powołując jako podstawę prawną art. 232 kpk, art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 3 pkt. 2 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. (Dz. U. 2002 r. Nr 50 poz. 449 z późn. zm.) w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] - wydanym w oparciu o art. 17 § 1 w związku z art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i o art. 323 Kodeksu postępowania karnego - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie odmówił dokonania wnioskowanych czynności egzekucyjnych.

W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, iż art. 232 kpk nie stanowi, że sprzedaży ma dokonać Skarb Państwa, tylko że sprzedaży można dokonać bez przetargu za pośrednictwem odpowiedniej jednostki handlowej, a zdaniem organu Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie taką jednostką nie jest. Nadto sprzedaż ta ma być dokonana z zachowaniem przepisów o sprzedaży w drodze egzekucji z ruchomości, nie sprecyzowano jednak czy mają być zachowane przepisy o sprzedaży egzekucyjnej w drodze egzekucji sądowej czy administracyjnej. Tylko wskazanie w powołanym artykule kpk na administracyjną egzekucję z ruchomości mogłoby uzasadniać właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego do likwidacji powyższego dowodu rzeczowego.

W swym rozstrzygnięciu organ egzekucyjny zawarł pouczenie o prawie wniesienia zażalenia.

Na powyższe postanowienie złożono zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, ponieważ przepisy (zarówno ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i kodeks postępowania administracyjnego) nie przewidują w takim przypadku możliwości zaskarżenia postanowienia.

Rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym podniesiono następujące zarzuty:

1) naruszenie art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

2) naruszenie art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżący zwrócił uwagę, iż przedmiotem sporu jest kwalifikacja sprawy. Prokurator Rejonowy wskazał na dwa warianty zakwalifikowania jej sprawy:

I. Czy postępowanie to przeprowadzone na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest postępowaniem egzekucyjnym, do którego znajdują zastosowanie ogólne przepisy postępowania egzekucyjnego zawarte w Dziale I tej ustawy?

II. Czy postępowanie to jest postępowaniem administracyjnym, do którego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy Działu II Rozdział 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?

Prokurator Rejonowy opowiadając się za pierwszym wariantem odwołał się do art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i dowodził, że na postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji przysługuje zażalenie. Za tym rozwiązaniem - zdaniem skarżącego - przemawiają reguły wykładni celowościowej oraz zasada dwuinstancyjności obowiązująca w postępowaniu egzekucyjnym. Według drugiego wariantu, wniosek Prokuratora był ogólnym wnioskiem skierowanym do organu administracji publicznej i w takiej sytuacji, organ pierwszej instancji, jeśli nie jest właściwy do załatwienia sprawy, a nie potrafi wskazać organu właściwego powinien zwrócić wniosek z odpowiednim pouczeniem. Na taką czynność zażalenie nie przysługuje. W takim przypadku stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej jest chybione i błędnie wyrażone, z powodu powołania art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Ponadto podniesiono, że zarzut naruszenie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest nieuzasadniony, ponieważ przepis zawarty w tym artykule nie ma zastosowania w sprawie. Pismo Prokuratora Rejonowego w Nysie z dnia 6 listopada 2003r. w sprawie zajęcia i sprzedaży dowodu rzeczowego w postaci samochodu osobowego marki Honda Civic nie stanowiło wniosku egzekucyjnego, do którego stosuje się przepisy działu I rozdziału 3 w/w ustawy.

Art. 29 ma zastosowanie do spraw egzekucyjnych, o których wszczęcie wnioskuje uprawniony podmiot (wierzyciel) w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. W niniejszej sprawie Prokurator Rejonowy w Nysie nie jest wierzycielem i nie wystawił tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismo z dnia 6 listopada 2003 r. w istocie było wnioskiem skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie jako organu egzekucyjnego, który nie można było załatwić - jak wskazał skarżący - poprzez zwrot wniosku z odpowiednim pouczeniem, z uwagi na przepis zawarty w art. 17 § 1 ustawy, zgodnie z którym rozstrzygnięcia i zajmowane przez organ egzekucyjny stanowiska następują w formie postanowienia. Stąd Dyrektor Izby Skarbowej załatwił zażalenie w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera stosownych regulacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne czy postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym.

W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art.145 § 1 cyt. ustawy).

Przechodząc do spornych w niniejszej sprawie kwestii, dokonując oceny zajętych przez strony stanowisk podkreślić należy, iż zaskarżone postanowienie, jak też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga fakt, jak zasadnie podniosła w skardze strona skarżąca, iż przedmiotem niniejszego sporu nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a więc ustalenie czy naczelnik urzędu skarbowego jest również organem egzekucyjnym dokonującym sprzedaży przedmiotów ulegających szybkiemu zepsuciu lub takich, których przechowywanie związane jest z niewspółmiernymi kosztami, jeżeli właściwy sąd lub prokurator zarządził na podstawie art. 232 kpk ich sprzedaż.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 18 listopada 2003r. odmówił dokonania wnioskowanych czynności egzekucyjnych, gdyż stwierdził, że nie jest organem właściwym rzeczowo, w związku z czym egzekucja administracyjna nie jest dopuszczalna.

Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.

W ocenie Sądu zgodzić się należy z twierdzeniem organu odwoławczego wyrażonego w odpowiedzi na skargę, iż powołany art. 29 ma zastosowanie, gdy o wszczęcie egzekucji występuje uprawniony podmiot w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Natomiast Prokurator Rejonowy w Nysie nie był wierzycielem i nie wystawił tytułu wykonawczego o którym mowa w art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro tak to w sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy art. 29 § 2 będące podstawą do zwrotu tytułu wykonawczego. Pismo Prokuratora z dnia 6 listopada 2003 r. należało potraktować jako ogólny wniosek skierowany do organu egzekucyjnego, do którego zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, winny być zastosowane przepisy kpa dotyczące podań, zwłaszcza art. 66 § 3 kpa, zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. W świetle powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie stwierdzając, iż nie jest organem właściwym do zajęcia, wyceny i sprzedaży dowodu rzeczowego - samochodu marki Honda Civic - miał obowiązek w trybie art. 66 § 3 kpa zwrócić podanie wnioskodawcy, a nie wydać postanowienie o odmowie dokonania wnioskowanych czynności egzekucyjnych. Takie błędne rozstrzygnięcie, skutkujące również zajęciem nieprawidłowego stanowiska przez organ odwoławczy, nie tylko nie miało uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, ale przede wszystkim zamykało stronie drogę do załatwienia sprawy, a przecież istotą i celem przewodnim postępowania administracyjnego jest zawsze załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

Zaznaczyć należy, iż w obecnym stanie prawnym, obowiązującym od 1 stycznia 2004 r., na postanowienie organu wydane na podstawie art. 66 § 3 kpa przysługuje zażalenie. Tak więc, jeżeli w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji wyda rozstrzygnięcie oparte na tej podstawie prawnej to wnioskodawcy będzie przysługiwało zażalenie, w wyniku którego organ odwoławczy zmuszony będzie rozpoznać sprawę pod względem merytorycznym, a nie tylko formalnym.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.