Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 651/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 4 ust. 2, par. 27 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 5 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpoznaniu odwołania S. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. w pomniejszonej wysokości, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 9 maja 2012 r. S. K. złożył w Biurze Powiatowym wniosek o przyznanie płatności na rok 2012, w tym płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013), deklarując Pakiet 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania, Pakiet 8. Ochrona gleb i wód w wariantach 8.2.1 międzyplon ozimy oraz Pakiet 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 2000 w wariancie 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, Pakiet 9 Strefy buforowe w wariancie 9.3 utrzymanie 2-metrowych miedz śródpolnych, Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie w wariancie 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych.

W dniu 28 września 2012 r. strona złożyła zmianę do wniosku w zakresie roślin deklarowanych w międzyplonie. W oświadczeniu producent rolny wskazał powód dokonania zmiany jako niedostateczną dostępność rzepaku na rynku i podwyżka cen nasion.

W dniu 3 października 2012 r. skarżący złożył korektę wniosku oraz oświadczył, że działki ewidencyjne 185, 165, 169, 174, 175 co najmniej od 2007 roku stanowiły użytek zielony o powierzchni takiej jak deklarowana w 2012 r. Następnie w dniu 4 października 20132 r. skarżący złożył kolejną korektę wniosku.

W dniach 14-16 listopada 2012 r. w gospodarstwie producenta rolnego została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz w zakresie wzajemnej zgodności W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości odnośnie działek rolnych:

AA - położonej na działce ewidencyjnej o nr 104 stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej (0,95 ha) w stosunku do stwierdzonej (0,91 ha),

J - położonej na działce ewidencyjnej o nr 185, 184 stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej (1,01 ha) w stosunku do stwierdzonej (0,92 ha),

R - położonej na działce ewidencyjnej o nr 246, 245 stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej (1,64 ha) w stosunku do stwierdzonej (1,50 ha),

T - położonej na działce ewidencyjnej o nr 208, 207 stwierdzono, że cała działka nie jest gruntem rolnym. Zastosowano kod DR 33,

U - położonej na działce ewidencyjnej o nr 208, 207 stwierdzono, że działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych, niesąsiadujących ze sobą, na których prowadzona jest jedna uprawa, jako jedną działkę rolną). Zastosowano kod DR 22,

Z - położonej na działce ewidencyjnej o nr 175, 176 ,174 stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej (1,64 ha) w stosunku do stwierdzonej (1,36 ha),

ZZ - położonej na działce ewidencyjnej o nr 175, 176 ,174 stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej (1,58 ha) w stosunku do stwierdzonej (1,36 ha).

LL - położonej na działce ewidencyjnej o nr 218 stwierdzono 283,06 m strefy buforowej, przy deklaracji 200 m. Zastosowano kod B6-.

W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną. Kontrola w zakresie wzajemnej zgodności nie wykazała nieprawidłowości, natomiast odnośnie działki rolnej T wskazano, że działka ta nie jest gruntem rolnym.

Kierownik Biura Powiatowego w [...] w dniu [...] wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Organ I instancji przyznał płatność w ramach Pakietów: 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania- 7652,16 zł, 8.2.1 międzyplon ozimy - 7142,01 zł, 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - 6900,80 zł, 9.3 utrzymanie 2-metrowych miedz śródpolnych - 64 zł, 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych 8682,24 zł. Płatność została ustalona w oparciu o wyniki kontroli na miejscu. Organ dokonał zmniejszenia płatności o 20% z uwagi na nieutrzymywanie powierzchni TUZ.

W odwołaniu S. K. zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 86, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kpa., a także naruszenie § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. nr 33, poz.262 ze zm.) przez 1/ nadinterpretację tego przepisu; 2/ przyjęcie błędnego założenia, że dokumentacja ornitologiczna jest zgodna ze stanem faktycznym; 3/ twierdzenie organu, że nie został spełniony warunek zachowania trwałych użytków zielonych.

Wskazał także na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia w zw. z art. 2 lit C rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 ) poprzez uznanie wykluczonej działki rolnej T jako trwałego użytku rolnego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor ARiMR w [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności rolnośrodowiskowej (PRO W 2007-2013) określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262 ze zm.).

Zgodnie z § 3 rozporządzenia PRŚ podstawowymi wymaganiami, które musi spełnić rolnik w ramach realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia), są: 1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005 ", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia .

Dodatkowo w myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia PRŚ rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolno środowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października

2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule Ul rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w

ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1) oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy

użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Zgodnie zaś z § 13 ust. 2a rozporządzenia PRŚ przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy zauważył, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskową na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

Strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w zakresie pakietów: Pakiet 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania, Pakiet 8. Ochrona gleb i wód w wariantach 8.2.1 Międzyplon ozimy oraz Pakiet 4 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami NATURA 200 w wariancie 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, Pakiet 9 Strefy buforowe w wariancie 9.3 utrzymanie 2-metrowych miedz śródpolnych, Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie w wariancie 6.1 Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie przeprowadzona została kontrola na miejscu, która ujawniła nieprawidłowości w zakresie działki rolnej T, bowiem stwierdzono, że nie jest gruntem rolnym. Stwierdzono również zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej na działkach rolnych AA, J, R, Z, ZZ. Kierownik Biura Powiatowego, w treści zaskarżonej decyzji wskazał, że dla działki rolnej T zastosowano kod DR33, w związku czym jest wyłączona z płatności. Ponadto wobec niezgodności planu rolnośrodowiskowego z deklarowaną powierzchnią trwałych użytków zielonych z powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną w kontroli na miejscu, na podstawie § 27 ust. 4 rozporządzenia PRŚ płatność w ramach wszystkich wariantów obniżono o 20%. W wariancie 4.1. organ I instancji dokonał zmniejszenia płatności o dwukrotną stwierdzoną różnicę, gdyż kontrola na miejscu stwierdziła zawyżenie powierzchni większe niż 3 %.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję prawidłową co do zasady, jednakże dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem formalnym stwierdził, że decyzja nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był raport z czynności kontrolnych, który obrazował ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 14-16 listopada 2012 r. Producent rolny był poinformowany o zamiarze przeprowadzenia czynności kontrolnych i był obecny podczas ich przeprowadzania. Organ podkreślił, że producent rolny nie zgłosił żadnych zastrzeżeń co do przeprowadzenia kontroli. W myśl art. 31 ust. 8 ustawy w przypadku, gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do ich ustaleń osobie, która sporządziła raport. Z uwagi na niezgłoszenie żadnych zastrzeżeń organ odwoławczy nie ma podstaw do poddawania w wątpliwość ustaleń pokontrolnych zawartych w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] z dnia [...] i raporcie z czynności kontrolnych nr [...] z dnia [...]. W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną kontrolowanych działek rolnych oraz dokumentów przedstawionych przez beneficjenta. Dodać należy, że raport z kontroli jest dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy i stanowi dowód w sprawie. Jeżeli do protokołu nie wniesiono pisemnych zastrzeżeń i został on podpisany przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli, to ustalenia zawarte w jego treści w sposób bezsporny opisują rzeczywistość, na okoliczność której udokumentowania został sporządzony.

W trakcie kontroli stwierdzono zawyżenie powierzchni działek rolnych oznaczonych literami AA, J, R, Z, oraz ZZ. W raporcie z czynności kontrolnych kontrolerzy dla działki rolnej AA - położonej na działce ewidencyjnej o nr 104 stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej (0,95 ha) w stosunku do stwierdzonej (0,91 ha), a dla działki rolnej J - położonej na działce ewidencyjnej o nr 185, 184 stwierdzono 0,92 ha, przy deklaracji 1,01 ha. Natomiast dla działki rolnej R - położonej na działce ewidencyjnej o nr 246, 245 stwierdzono 1,50 ha przy deklaracji 1,64 ha. Zastosowano kody pokontrolne DR 13+. Pomiarów dokonano urządzeniem GPS. Odnośnie działki rolnej T położonej na działce ewidencyjnej o nr 208, 207 stwierdzono, że cała działka nie jest gruntem rolnym i zastosowano kod DR 33. Ustalenia kontrolerów znajdują potwierdzenie w załączonej do raportu dokumentacji fotograficznej. Fotografia nr F58 i zdjęcia oznaczone symbolem F59 - F61, przedstawiają nieprawidłowości wykryte na działce rolnej T. Na zdjęciach tych widać obszar nieużytkowany rolniczo - widoczne zachwaszczenie i liczne samosiejki drzew. Organ zaznaczył, że szkice wykonane przez inspektorów terenowych potwierdzają, że kontrolerzy dokonali pomiarów na działkach rolnych wskazanych przez producenta na załączniku graficznym dołączonym do wniosku. Na szkicach zaznaczono również miejsca i kierunki, w których wykonywano zdjęcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Organ odwoławczy wskazał, że działka rolna T była deklarowana jako łąka trwała do Pakietu l w wariancie 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania. Z raportu wynika natomiast, że działka ta nie jest użytkowana rolniczo i nie stanowi gruntu rolnego wobec występowania wieloletniego zadrzewienia i zakrzaczenia. Organ wskazał na możliwość występowania drzew na działce rolnej, co wynika z treści art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w związku z art. 15 ust. 5 Komisji (UE) Nr 65/2011, w treści którego wskazano, że bez uszczerbku dla przepisów art. 34 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowalny do celów systemów pomocy obszarowej, pod warunkiem że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze. Zdaniem organ z treści tego przepisu wynika, że podstawowym warunkiem zakwalifikowania danego obszaru do płatności jest możliwość jego faktycznego użytkowania rolniczego.

Dyrektor ARiMR zaznaczył, że zgodnie z przepisem § 4 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm z dnia 11 marca 2010 r. (Dz. U. nr 39, poz. 211 ze zm.), zasadą jest, że grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami. Przepis § 4 pkt l tego rozporządzenia przewiduje wyjątki od tej zasady. Z przepisu tego wynika wprost, że łąki i pastwiska mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami. Kolejnymi warunkami jest to, by drzewa te i krzewy nie wpływały na prowadzoną na tych gruntach produkcje roślinną, a ich liczba nie przekroczyła 50 sztuk na hektar (§ 4 pkt 3). Treść cytowanego przepisu jest jednoznaczna. Organ odwoławczy uznał, że w sytuacji gdy na gruncie rolnym nie stwierdzono działalności rolniczej i występuje zadrzwienie i zakrzaczenie, to przepis § 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm nie znajduje w ogóle zastosowania. W konsekwencji grunt taki nie jest utrzymany zgodnie z normami i uprawnione było stwierdzenie kontrolerów, że taki stan gruntu rolnego wykluczał możliwość wykorzystania rolniczego.

Biorąc pod uwagę, że trwałym użytkiem zielonym jest jedynie grunt zajęty pod uprawę traw samosiewnych czy zasianych lub innych upraw zielonych (zgodnie z art. 2 lit. c) i d) rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U. L 316 z 2.12.2009, str. 1), to - przy określeniu powierzchni działki rolnej zgłoszonej do płatności jako trwały użytek zielony, zgodnie z art. 34 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 - należało wziąć pod uwagę jedynie powierzchnię faktycznie użytkowaną, zatem powierzchnię, na której odbywa się uprawa. Kontrolerzy wyłączyli całą działkę z płatności, bowiem na całej jej powierzchni na dzień przeprowadzenia kontroli nie stwierdzono działalności rolniczej.

Odnosząc się do konieczności podziału działki rolnej T deklarowanej do pakietów 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania i pakietu 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków o powierzchni 2,15 ha, na działki rolne TT i T położone na działkach ewidencyjnych o nr 207 i 208, organ wskazał, że wynikała ona z faktu, że zgodnie z § 9 ust. 5 rozporządzenia PRŚ do pakietu 4. w wariancie 4.1 deklarowane mogą być jedynie grunty rolne użytkowane jako trwałe użytki zielone, na których występują siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia — w przypadku wariantu pierwszego tych pakietów. Zatem powierzchnie deklarowane w latach ubiegłych jako UPO tj. do płatności uzupełniających do powierzchni upraw podstawowych, trwałego użytku zielonego nie mogą stanowić. W roku 2009 na działce ewidencyjnej nr 208 deklarowano UPO na powierzchni 0,84 ha, a na działce ewidencyjnej o nr 207 na powierzchni 0,70 ha. Na działce ewidencyjnej o nr 207 od 2007 roku jako TUZ deklarowano 1.02 ha, natomiast na działce o nr 208 od 2007 roku deklarowano 0,69 ha. Organ I instancji jednakże ustalił dla działki ewidencyjnej o nr 208 możliwą powierzchnie TUZ na poziomie 0,77 ha, ponieważ od powierzchni całkowitej działki 1,91 ha odjęto powierzchnię lasu równą - zgodnie z EG1B - 0,27 ha, powierzchnię nieużytku 0,03 ha oraz powierzchnię UPO zgłaszaną w poszczególnych latach (0,84 ha). Ustaleń tych dokonano na podstawie danych zawartych w systemie ZSZiK, którego obowiązek wykorzystywania wynika z art. 10 rozporządzenia nr 65/2011. Zgodnie z przywołaną definicją trwałego użytku zielonego, są to grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej (art. l pkt c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Biorąc pod uwagę powyższe zasadnie organ I instancji wezwał stronę do wyjaśnienia nieścisłości wniosku. W trakcie wyjaśniania nieścisłości prawidłowo dokonano podziału działki rolnej T na działki rolne TT i T, bowiem do pakietu w wariancie 4.1 kwalifikowała się zgodnie z § 9 ust. 5 rozporządzenia PRŚ jedynie powierzchnia stanowiąca trwały użytek zielony wynosząca 1,79 ha. Natomiast dla pozostałej powierzchni niestanowiącej trwałego użytku zielonego tj. 0,36 ha nie było przeszkód, by przyznać płatność do pakietu w Wariancie 1.1, który został również zadeklarowany dla tej działki rolnej we wniosku o przyznanie płatności.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że na wysokość naliczonej płatności miała wpływ okoliczność, że inspektorzy terenowi porównali treść planu rolnośrodowiskowego w zakresie utrzymywania trwałych użytków zielonych zgodnie z tym planem i podjętym zobowiązaniem. Podczas kontroli inspektorzy wykonali zdjęcia planu rolnośrodowiskowego, w treści którego wskazano, że powierzchnia trwałych użytków wynosi 6,81 ha, tyle też strona deklarowała do płatności. Natomiast powierzchnia stwierdzona TUZ wynosiła 6,08 ha tj. powierzchnia działek rolnych C, I, J, N, T, TT, W oraz Z. Bez wątpienia zatem powierzchnia TUZ nie została dotrzymana, biorąc pod uwagę brzmienie przepisu § 4 ust. 2 rozporządzenia PRŚ zgodnie, z którym rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. Organ stwierdził, że stosowanie do treści § 27 ust. 4 rozporządzenia kwotę przyznanych płatności należy obniżyć o 20 %, wobec stwierdzonego niedotrzymania zobowiązania zachowania TUZ zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie doszło do przeniesienia posiadania w drodze umowy powierzchni trwałych użytków zielonych, dlatego też wyłączenie wynikające z treści art. 27 ust. 5 rozporządzenia PRŚ nie ma zastosowania.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że niezależnie od tego czy działka rolna TT i T, była by jedną działką rolną o powierzchni 2,15 ha czy dwiema o powierzchni 1,79 ha i 0,36 ha, to i tak wystąpiło przedeklarowanie powierzchni TUZ o 0,36 ha, w stosunku do danych zawartych w planie działalności rolnośrodowiskowej.

Strona podnosi w odwołaniu, że nie można mówić o niedotrzymaniu zobowiązania w zakresie TUZ, bowiem zobowiązanie powstaje z dniem 15 marca, w roku w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, lecz to dopiero w decyzji o przyznaniu pierwszej płatności zobowiązanie to jest ustanawiane i wywołujące skutki z mocą wsteczną.

Organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten jest nietrafny, bowiem to rolnik deklaruje działki rolne w tym przypadku trwałe użytki zielone, które następnie są weryfikowane w trakcie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu w zakresie zgodności deklaracji, z planem działalności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia PRŚ "plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, (...), Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowejest realizowane od dnia 15 marca danego roku "

W myśl § 21 ust. 1 rozporządzenia PRŚ Rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Zdaniem organu wyraźnie przepisy rozporządzenia przewidują, że plan działalności rolnośrodowiskowej obowiązuje od dnia 15 marca roku, w którym złożono pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, jeżeli sporządzono go przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej. Zgodnie z dokumentacją fotograficzną sporządzoną przez inspektorów terenowych podczas kontroli na miejscu plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w dniu 9 maja 2012 r., czyli został sporządzony w terminie, o którym mowa powyżej. Co więcej w treści planu wskazano, że czas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego wynosi od 15 marca 2012 r. do 14 marca 2017 r. Na datę początkową powstania zobowiązania nie ma, wiec znaczenia data wydania decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, bowiem jej mocą przyznawana jest płatność po przeprowadzeniu niezbędnych kontroli mających na celu zbadanie oświadczenia strony ze stanem faktycznym, przy istniejącym i realizowanym już zobowiązaniu od dnia 15 marca 2012 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy powołał się na treść art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007 r. wskazując, że obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz ustalenia stanu faktycznego sprawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Strona kwestionując ustalenia kontrolerów terenowych winna przedstawić dowody przeciwne, bowiem zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz mnę osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dodatkowo zgodnie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

W ramach Pakietu 1 Zrównoważony sposób gospodarowania Wariant 1.1. organ stwierdził powierzchnię 26,57 ha, natomiast powierzchnia deklarowana do 33,55 ha. Przyznana kwota płatności, pomniejszona o 20% tytułu niezachowania powierzchni TUZ wyniosła 7652,16,- zł.

W ramach Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 Wariant 4.1. - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Powierzchnia deklarowana - 6,19 ha Powierzchnia stwierdzona - 5,88 ha. Kwota wynikająca z powierzchni stwierdzonej 7056 zł. Kwotę tę zmniejszono o 20 % wobec stwierdzonego niezachowania powierzchni TUZ zgodnie z § 27 ust. 4. rozporządzenia PRŚ. Wobec tego, że przedeklarowanie wynosi 5,27 %, płatność winna zostać zmniejszona o dwukrotną stwierdzoną różnicę i wynosi 4900,80 zł. Płatność należna wynosi 6900,80 zł

W ramach Pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych w rolnictwie, Wariant 6.1 - Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych

Powierzchnia deklarowana- 19,07 ha. Powierzchnia stwierdzona - 19,04 ha. Stawka wynosi zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia wynosi 570 zł/ha. Kwota płatności wynosi 10852,80 zł. Kwotę tę zmniejszono o 20 % wobec stwierdzonego niezachowania powierzchni TUZ zgodnie z § 27 ust. 4 rozporządzenia PRŚ. Płatność należna wynosi 8682,24 zł.

W ramach Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, Wariant 8.2.1 - Między plon ozimy. Powierzchnia deklarowana - 26,74 ha. Powierzchnia stwierdzona - 26,57 ha. Różnica między powierzchnią zgłoszoną o powierzchnią stwierdzoną wynosiła 0,17 ha, co stanowi 0,64 % powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 0,17 ha x 100 %) pow. stwierdzona 26,57 ha = 0,64 %). Zgodnie z art. 16 ust. 3. Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011: "Jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany. Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw" Stwierdzona różnica nie przekracza 3 % lub 2 ha, wobec czego płatność przysługuje do powierzchni. Stawka płatności wynosi zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia wynosi 420 zł/ha. Kwotę tę zmniejszono o 20 % wobec stwierdzonego niezachowania powierzchni TUZ . Płatność należna wynosi 8927,52 zł.

W ramach Pakietu 9 - Strefy buforowe, Wariant 9.3 - Utrzymywanie 2-metrowych miedz śródpolnych. Deklarowana długość strefy buforowej - 200 mb Stwierdzona długość strefy buforowej - 283,06 mb .Stawka zgodnie z załącznikiem nr 5 wynosi 0,40 zł/mb. Kwota płatności: 80 zł (200 mb x 0,40 zł). Kwotę tę zmniejszono o 20 % wobec stwierdzonego niezachowania powierzchni TUZ. Płatność należna wynosi 64 zł.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo ustalił powierzchnię uprawnioną do przyznania pomocy, prawidłowo również zostały naliczone sankcje z tytułu przekroczenia powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Ustalenia Kierownika Biura Powiatowego są zbieżne z ustaleniami organu odwoławczego.

W skardze z dnia 13 maja 2013 r. S. K. podtrzymał wszystkie zarzuty z odwołania ponownie wskazując na naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 , art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnianie w sprawie słusznego interesu strony, pomijanie istnienia w sprawie dwóch raportów z kontroli, pisma Kierownika Biura Powiatowego w [...] dotyczącego wstawienia kodu O6 dla działki T, nieistnienie zarysowanej działki rolnej T i TT na załączniku graficznym oraz pominięcie faktu, że pismo kierownika BKM o przekazaniu drugiego raportu nie zawiera informacji o wprowadzonych zmianach w raporcie.

Strona zarzuciła także naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez sanowanie decyzji I instancji, która zawiera wiele nieprawidłowości. Skarżący wskazał na nadinterpretację przepisu § 27 ust. 4 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania (...)przez organ odwoławczy. Zaznaczył, że Dyrektor ARiMR przyjął błędne założenia, że dokumentacja ornitologiczna jest zgodna ze stanem faktycznym oraz błędne założenie, że nie przekazał organowi pełnych i prawdziwych danych do sporządzenia planu. Skarżący nie zgodził się z wykluczeniem działki T jako trwałego użytku rolnego, co w jego ocenie narusza § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w związku z art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji WE nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. W ocenie strony naruszono także art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia decyzji w zakresie istnienie dwóch raportów kontroli, pisma Kierownika BP w [...] w sprawie wstawienia kodu 06, nieistnienia zarysowanej działki rolnej T i TT na załączniku graficznym oraz pisma kierownika BKM adresowanego do skarżącego o przekazaniu drugiego raportu kontroli, który nie zawierał informacji o wprowadzonych zmianach w raporcie.

W szerokim uzasadnieniu skarżący nie zgadza się z wnioskami organu, że nie dotrzymał zobowiązań TUZ na działce rolnej T. Podnosi, że nie można dotrzymać czegoś, co od początku nie było TUZ, gdyż nastąpił co do części działki T błąd ornitologa, który "może uznał, że jest to ostoja dla ptaków". Może nie było również należytej współpracy na linii ornitolog - doradca rolnośrodowiskowy. Ale za błędy tych osób obarcza się niesłusznie skarżącego. W jego ocenie w sprawie nie można mu postawić zarzutu niedotrzymania TUZ-ów. Nastąpiło tylko przedeklarowanie powierzchni i to nie z jego winy.

Uważa również , że jego zgoda na podział działki T na działki : T i TT , zasugerowany przez pracownika agencji, był dla niego niekorzystny i miał wpływ na postawienie kodu O6.

Ponadto w jego ocenie, zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowej od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. To zobowiązanie, w jego ocenie, powstaje ex tunc, co oznacza, że wywołuje skutki z mocą wsteczną . Powstaje ono od 15 marca ale na podstawie decyzji wydanej w pierwszym roku programu rolnośrodowiskowego. To w decyzji pierwszorocznej ustanawiane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W związku z tym w pierwszym roku nie można mówić o niedotrzymaniu zobowiązania skoro powstaje ono z mocą wsteczną na podstawie decyzji pierwszorocznej.

Skarżący podkreślił, że nie kwestionuje ani uprawnień kontrolerów ani decyzji w innym zakresie. Odwołuje się tylko od zastosowania kodu O6, którego nie było w pierwszym raporcie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydana została przede wszystkim z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawowym problemem i osią sporu między skarżącym rolnikiem a organami AR i MR jest wykładnia § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262 ze zm.).

Przepis ten stanowi: "Jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie" .

W rozpatrywanej sprawie wszystkie płatności z pakietów zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013), realizowanych przez skarżącego, zostały po ich wyliczeniu zmniejszone o 20% wobec przyjęcia przez organ, że rolnik nie zachował powierzchni TUZ (trwałych użytków zielonych ) zgłoszonych we wniosku z dnia 9 maja 2012 r.

Podkreślić należy, że we wniosku w pierwotnej wersji, rolnik zadeklarował TUZ o łącznej powierzchni 6,81 ha na następujących na działkach rolnych : T ( działka rolna w obrębie działek ewidencyjnych nr 208 i 207) o powierzchni 2,15 ha, Z (działka rolna w obrębie działek ewidencyjnych nr 176, 175, 174) o powierzchni 1,64 ha, J ( działka rolna w obrębie działek ewidencyjnych nr 185 i 184) o powierzchni 1,01 ha, I (działka rolna położona na działce ewidencyjnej nr 182) o powierzchni 0,46 ha, N ( działka rolna położona na działce ewidencyjnej nr 306) o powierzchni 0,2 ha , C ( działka rolna położona na działce ewidencyjnej nr 32) o powierzchni 0,7 ha.

W dniu 3 października 2012 r. skarżący złożył korektę wniosku , gdzie m.in. w miejsce działki rolnej T o powierzchni 2,15 h deklarowanej jako łąka trwała wpisał działkę T o powierzchni 0,36 ha ( deklarowana do programu RS wariant 1.1) i działkę TT o powierzchni 1,79 ha (deklarowana do programu RS wariant 4.1 i 1.1) zgłaszając nadal obie działki jako łąkę trwałą .

Przeprowadzona w dniach 14-16 listopada 2012 r. kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej w zakresie realizacji programu rolno środowiskowego oraz w zakresie wzajemnej zgodności wykazała m.in. zawyżenie deklarowanej powierzchni działki Z , gdyż stwierdzono, że ma ona powierzchnię 1,36 ha ( zamiast 1,64 ha), zawyżenie powierzchni działki rolnej J, gdyż posiada ona powierzchnię 0,92 ha ( zamiast 1,01 ha) a ponadto gdy chodzi o działkę T (o powierzchni 0,36 ha) stwierdzono, że cała działka nie jest gruntem rolnym i zastosowano do niej kod DR33. Powierzchnia pozostałych działek zgłoszonych jako TUZ była zgodna z wnioskiem. Stwierdzona powierzchnia trwałych użytków zielonych wyniosła zatem 6,08 ha, a różnica w stosunku do powierzchni trwałych użytków zielonych zgłoszonych we wniosku wynikała z podania większej niż rzeczywista powierzchni działek Z i J oraz zgłoszenia jako trwały użytek zielony działki T ( nazwa po podziale), która nie była użytkowana rolniczo.

Podkreślić należy, że skarżący był powiadomiony o kontroli, był obecny przy czynnościach kontrolnych, otrzymał raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności i nie zgłosił zastrzeżeń do tego raportu. Także w postępowaniu sądowoadministacyjnym skarżący nie kwestionuje i nie podważa wyników pomiarów działek rolnych wymienionych we wniosku o przyznanie płatności. Nie podważa także dokonanego ustalenia, że działka T nie jest gruntem rolnym, gdyż nie była użytkowana rolniczo, występują na niej "zadrzewienia zwarte, teren bagienny" ( fotografie 59,60 61). Zaznaczenia wymaga przy tym, że w trakcie wskazanej kontroli w dniu 15 listopada 2012 r. sporządzony został na wydruku mapy obejmującym działki ewidencyjne nr 207 i 208 szkic ( nr 13) , na którym zaznaczono m.in. granice działek T i TT Ustalenia poczynione w toku kontroli, nie podważane przez skarżacego, także w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości, co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.

W takich okolicznościach sprawy, skoro nie jest kwestionowana i nie budzi wątpliwości prawidłowość dokonanego pomiaru działek, do rozważenia pozostała przede wszystkim prawidłowość, zakwestionowanego przez skarżącego, stanowiska organu, który przyjął, że realizując od 15 marca 2012 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie zachował on trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej tzn. nie utrzymał powierzchni TUZ, skoro zadeklarował 6,81 ha TUZ , a kontrola potwierdziła istnienie TUZ tylko na powierzchni 6,08 ha.

W tym zakresie zarzut błędnych ustaleń wiąże się ściśle z wykładnią treści § 27 ust. 4 w związku z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.

W ocenie Sądu, zastosowana przez organ wykładnia cytowanego wyżej § 27 ust. 4 rozporządzenia nie jest prawidłowa. Organ przyjmując, że wskazanie we wniosku o przyznanie płatności oraz w planie rolnośrodowiskowym większej powierzchni trwałych użytków zielonych (6,81 ha ) niż wyniosła powierzchnia rzeczywiście stwierdzona (6,08 ha) jest równoznaczne z tym, że powierzchnia TUZ nie została dotrzymana, błędnie zinterpretował i błędnie zastosował powyższy przepis.

W związku z tym wskazać należy, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 poz. 173 ). Określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy", zwanej płatnością rolnośrodowiskową, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Jak stanowi § 2 ust. 1 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) (2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Podstawowymi wymogami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit 1 rozporządzenia nr 1698/2005 wymienione w załączniku do rozporządzenia ( § 3 pkt 1-3 rozporządzenia )..

Zgodnie z treścią § 4 ust. 2 rozporządzenia, rolnik realizujący zadanie rolnorodowiskowe:

1/ zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolno środowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 /.../( Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 str. 1) zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2/ prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych /../;

3/ przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia ( § 4 ust. 3 rozporządzenia).

Definicję "trwalych użytków zielonych " zawiera w art. 2 lit.c) wskazane w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. stwierdzając, że "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych ( samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 20789/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22,23,24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 /.../.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowej aby grunt stanowił "trwały użytek zielony" (dalej TUZ) musi spełniać wszystkie warunki wymienione w przytoczonej wyżej definicji. Grunt ma więc być zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i w tym czasie być wyłączony z płodozmianu.

W rozpatrywanej sprawie jest okolicznością bezsporną, że działki zgłoszone przez skarżącego we wniosku jako TUZ, z wyjątkiem działki T, stanowiły w istocie TUZ tyle, że odniesieniu do dwóch z tych działek podano zawyżoną powierzchnię. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby mniejsza powierzchnia działek J i Z wynikała z wykorzystania brakującej powierzchni działki na inne cele rolnicze. Organ stwierdził jedynie zawyżenie powierzchni tych działek rolnych ( str. 5 zaskarżonej decyzji). Nie można w takiej sytuacji, w ocenie Sądu stwierdzić, że skarżący nie zachował w całości trwałych użytków zielonych na tych działkach.. Zarzuty skarżącego w tym zakresie są uzasadnione.

Przeszacowanie powierzchni zgłoszonych we wniosku i planie rolnośrodowiskowym działek nie jest, zdaniem Sądu, równoznaczne z niezachowaniem przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym "trwałych użytków zielonych". Zachować (przetrzymać, dochować w stanie nienaruszonym) można bowiem tylko to, co rzeczywiście istniało, występowało. Czym innym jest podanie zbyt dużej powierzchni działek stanowiących TUZ, a czym innym zlikwidowanie na danej działce lub jej części łąki stanowiącej TUZ i wykorzystanie jej na inny cel ( np. pod inne uprawy).

Skarżący jako "trwały użytek zielony" zgłosił także działkę T, co do której stwierdzono czasie kontroli, że cala ta działka nie jest gruntem rolnym, gdyż jest to obszar nieużytkowany rolniczo, zachwaszczony, z licznymi samosiejkami drzew. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym załączonej dokumentacji fotograficznej, zastosowanie do tej działki przez organ kodu DR 33 ( cala działka nie jest gruntem rolnym ), nie budzi wątpliwości. Gdy chodzi o działkę rolną T, brak jednocześnie jakichkolwiek ustaleń bądź stwierdzeń, że działka ta kiedykolwiek była TUZ. Fakt, że rosną na niej kilkuletnie samosiejki drzew, twierdzenie takie raczej wyklucza. Zatem także w odniesieniu do tej działki postawienie skarżącemu zarzutu, że nie zachował na niej "trwałych użytków zielonych" nie znajduje oparcia w treści zebranego w sprawie materiału , a tym samym nie uzasadnia zastosowania § 27 ust. 4 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.

Zauważyć przy tym należy, że w rozpoznawanej sprawie powierzchnia TUZ zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ostatecznie nie weszła do powierzchni, od której uzależniona była wyjściowa wysokość dopłat w poszczególnych pakietach z wyjątkiem pakietu 4. Przede wszystkim, gdy chodzi o pakiet 1 wariant 1.1, rolnik zadeklarował na działkach T, W, C, N, I, TT, J oraz Z roślinę, dla której nie jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa. Powyższe działki zostały więc wykluczone z naliczania płatności w tym wariancie, a płatność została przyznana do powierzchni stwierdzonej 26,57 ha, przy deklarowanej powierzchni 33,55 ha. Kwota płatności 9565,20 zł ( 26,57 ha x 360 zł) została następnie na podstawie § 27 ust. 4 rozporządzenia zmniejszona o 20% wobec uznania, że rolnik nie zachował deklarowanej powierzchni TUZ.

W pakiecie 4 wariant 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - obliczając wysokość dopłaty organ uwzględnił powierzchnię stwierdzoną TUZ 5,88 ha, przy deklarowanej 6,19 ha i wobec przedeklarowania powierzchni ( do pakietu 4 w tym wariancie deklarowane mogły być jedynie grunty rolne użytkowane jako TUZ, na których występują siedliska lęgowe ptaków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia), poza zmniejszeniem kwoty płatności o 20 %, płatność została pomniejszona o dwukrotną stwierdzoną różnicę powierzchni ( przekraczała ona 3% ) . Takie działanie organu nie było prawidłowe. Przedeklarowanie powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności mogło uzasadniać obniżenie kwoty przyznanej pomocy lub wykluczenie beneficjanta z uzyskania pomocy, zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011, nie powinno natomiast dodatkowo powodować niezależnego od tego zmniejszenia płatności, za niezachowanie trwałych użytków zielonych, gdyż taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca.

W ocenie Sądu, zastosowanie sankcji przewidzianej w § 27 ust. 4 rozporządzenia i obniżenie przysługujących dopłat o 20% w z tytułu niezachowania TUZ na działkach , których powierzchnie nie wchodzą do płatności może nastąpić tylko w przypadkach zlikwidowania części lub całości TUZ wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W innych bowiem przypadkach uzasadnione jest zastosowanie sankcji za zawyżenie zgłoszonych do płatności powierzchni , a w innych zastosowanie sankcji za zlikwidowanie (zniszczenie) całości lub części powierzchni TUZ, wchodzących w skład gospodarstwa .

Należy przy tym podzielić stanowisko wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji, że za rzetelność danych podanych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada rolnik , który wniosek składa. W tym rolnik odpowiada także za prawidłowość m.in. danych dotyczących powierzchni działek, podanych przez zatrudnionych przez niego ekspertów w sporządzanym dla niego planie działalności rolnośrodowiskowej. Ewentualne ich pomyłki lub niedokładności wywierają niekorzystne skutki dla rolnika ubiegającego się o płatność.

Rolnik ponosi bowiem odpowiedzialność za treść wniosku, który złożył nawet jeżeli, tak jak w rozpoznawanej sprawie, posługiwał się przy sporządzeniu planu rolnośrodowiskowego osobami o określonych kwalifikacjach – fachowcami. Zlecenie przygotowania programu rolnośrodowiskowego osobie o określonych kwalifikacjach nie zwalnia rolnika od odpowiedzialności za treść i prawidłowość planu, który on składa. Biorąc pod uwagę art 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym obniżek i wykluczeń., przewidzianych w rozdziałach I i II , nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, stwierdzić należy, że zawyżenie powierzchni działek przez eksperta sporządzającego na podstawie umowy zawartej z rolnikiem projekt planu działalności rolnośrodowiskowej , nie stanowi okoliczności wyłączającej zawinienie rolnika.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, że także nie są one zasadne. Za prawidłowe należy uznać stanowisko organu., że w niniejszej sprawie zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizowane jest przez rolnika od 15 marca 2012 r., mimo iż plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w dniu 9 maja 2012 r. Wynika to jednoznacznie z treści przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r., który stanowi, że plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin, w jakim składa się wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolno środowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich /.../,na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolno środowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku.

Potwierdza to także treść § 21 ust. 1 rozporządzenia stanowiącego, że rolnik realizuje zobowiązanie rolno środowiskowe od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Trafnie zatem organ uznaje, że na początkową datę powstania zobowiązania nie ma znaczenia data wydania decyzji o przyznaniu płatności.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą wykładnię § 27 ust. 4 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. i ponowie z jej uwzględnieniem dokona oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i określi wysokość płatności przysługujących skarżącemu.

b.a.