Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1481/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.
article: art. 183, art. 3 § 1 pkt 1 § 2, art. 58 § 1 pkt 1, art. 106 § 3 i 5
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 20 stycznia 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Maciej Dybowski /spr./ Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 583/12 w sprawie ze skargi L. Z. oraz S. K.-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazania likwidacji hodowli pszczół oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 583/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę L. Z. i S. K.-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazania likwidacji hodowli pszczół.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] marca 2012 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] marca 2012 r.) Prezydent Miasta L. (dalej Prezydent bądź organ I instancji) nakazał L. Z.i S.K.–Z. likwidację hodowli pszczół utrzymywanej na posesji przy ul. D.Z. 35 w L.. Pszczoły są zwierzętami gospodarskimi, a ich hodowla jest niedopuszczalna na przedmiotowej posesji.

W odwołaniu Leszek Z. i S. K.–Z. (dalej odwołujący bądź skarżący) podnieśli, że prowadzą bardzo intensywną gospodarkę pasieczną w oparciu o pszczoły charakteryzujące się obniżoną agresywnością wobec otoczenia; ich zdaniem pszczoły nie są zwierzętami gospodarskimi.

Decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2012 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej SKO, Kolegium bądź organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania L. Z. i S. K.-Z., utrzymało w mocy decyzję z [...] marca 2012 r.

Kolegium wskazało, że na obszarze Gminy Miasta L. obowiązuje Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta L. przyjęty uchwałą z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Rady Miasta L. (dalej Regulamin). Zgodnie z § 19 pkt 1 Regulaminu – w obszarze Miasta L. ograniczonym ulicami: Al. U. L., ul. L., Al. Wł. A., Al. S., Al. S., ul. K., ul. N., ul. G., ul. N., Al. P. i Al. Z., zwanym obszarem wyłączonym, wprowadzony został całkowity zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich, a ul. D. Z. znajduje się w tym obszarze. Jednocześnie stwierdził, że zgodnie z art. 2 "ust." [winno być "pkt"] 1 lit. h ustawy [z dnia 29 czerwca 2007 r.] o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich [Dz. U. nr 133, poz. 921 ze zm., dalej uhrzg] pszczoła miodna należy do zwierząt gospodarskich.

W tej sytuacji uzasadnione było wydanie nakazu likwidacji tej hodowli na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy [z dnia 13 września 1996 r.] o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 236, poz. 2008 ze zm., ostatnie Dz. U. z 2011 r. nr 152, poz. 897 i nr 230, poz. 1373, dalej ucpg].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli L. Z. i S. K.-Z., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżący podnieśli, że pszczoła miodna nie należy do zwierząt gospodarskich, lecz jest zaliczana do owadów, dlatego przytoczony przez organ Regulamin nie wyłącza możliwości ich hodowli.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzja z [...] kwietnia 2012 r. nie została podjęta z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawą jej wydania były przepisy § 19 i 20 uchwały nr [...] Rady Miasta Lublin z dnia [...] marca 2006 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Lublin, w związku z art. 4 [ust. 1 i 2] ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z "2012 r., poz. 391" [winno być według stanu prawnego z daty uchwalenia Regulaminu "2005 r. nr 236, poz. 2008"] ze zm., dalej ucpg), który stanowi, że rada gminy (...) uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, będący aktem prawa miejscowego, który określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące m.in. wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach.

Ze wskazanego § 19 ust. 1 Regulaminu wynika, że w obszarze Miasta Lublin ograniczonym ulicami: Al. U. L., ul. L., Al. Wł. A., Al. S., Al. S., ul. K., ul. N., ul. G., ul. N. Al. P. i Al. Z., zwanym dalej obszarem wyłączonym oraz na terenach leżących poza obszarem wyłączonym - zabudowanych zabudową wielorodzinną, wprowadza się całkowity zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich. Jak wynika z załączonej mapy (k. 6 akt administracyjnych) ulica D. Z., na której znajduje się hodowla pszczół skarżących, leży obrębie obszaru wyłączonego. W takiej sytuacji – organ na podstawie art. 5 ust. 7 ucpg i § 20 Regulaminu, uprawniony był nakazać likwidację tej hodowli.

Wbrew zarzutom skargi, pszczoła należy do zwierząt gospodarskich zarówno w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jak i w rozumieniu Regulaminu. Przepis art. 2 ucpg zawiera bowiem definicję "zwierząt gospodarskich", obejmując tym terminem również pszczołę miodną (Apis mellifera). Regulamin, będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji, stanowi w § 3 pkt 20, że przez zwierzęta gospodarskie należy rozumieć m.in. pszczoły.

W sytuacji występującej w sprawie nie ma więc podstaw do uwzględnienia skargi, a okoliczność, że hodowane przez skarżących pszczoły nie są agresywne nie ma znaczenia, skoro ani ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ani Regulamin, nie wyłączają z grupy zwierząt gospodarskich takich pszczół.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł L. Z. (dalej skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez adwokata A. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 3 § 2 pkt 1 ppsa (Dz. U. "nr 153, poz. 1270" [winno być "2012, poz. 270"] ze zm., dalej ppsa) w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez nakazanie likwidacji hodowli pszczół na terenie nieruchomości należącej do skarżącego, w sytuacji gdy hodowla istnieje od ponad 20 lat, a uchwała Rady Gminy – zakazująca hodowli pszczół w tym miejscu jest aktem prawa miejscowego uchwalona została dopiero w 2006 r., co doprowadziło do naruszenia zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych – mających charakter zasady przedmiotowych i wyznaczających granice ingerencji władzy publicznej w sferę praw podmiotowych w demokratycznym państwie prawnym;

2. art. 106 § 3 ppsa z powodu odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jako dokumentu prywatnego, a tym bardziej jego uwzględnienia oraz nieustosunkowania się do zgłoszonego wniosku w wyroku mimo, że zgłoszenie przez stronę wniosku dowodowego nastąpiło przed rozprawą.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, z 2014 r., poz. 543, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 ppsa w zw. z art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471; z 2009 nr 114, poz. 946, dalej Konstytucja) nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego jest pogląd, zgodnie z którym art. 3 § 2 ppsa określa przedmioty zaskarżenia, wyznacza zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd może go naruszyć wykraczając poza wyznaczoną nim właściwość rzeczową (rozpoznając skargę na akt lub czynność nie poddane jego kognicji) bądź odmawiając merytorycznego rozpoznania sprawy leżącej w jego właściwości (przez uznanie skargi za niedopuszczalną - art. 58 § 1 pkt 1 ppsa). Nie może zaś uchybić wskazanej wyżej normie prawnej dokonując tej kontroli (wyrok NSA z 12.4.2011 r., II OSK 650/10, Lex 795207; 4.11.2012 r., II FSK 819/10, Lex 1165380; 29.2.2012 r., II OSK 2441/10, Lex 1138163), jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie.

Zaskarżony wyrok nie narusza zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) jako zasady złożonej, ani wyinterpretowanej z tej zasady – zasady ochrony praw słusznie nabytych, która z kolei złożona jest z zasady własności i zasady nieretoaktywności prawa (J. Mikołajewicz, Pojmowanie "państwa prawnego" w orzecznictwie Trybunału Kostytucyjngo Rzeczypospolitej Polskiej w: red. S. Wronkowska, Polskie dyskusje o państwie prawa, Wyd. Sejmowe 1995, s. 100-101, p. 3, 4). W szczególności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i w doktrynie trafnie wskazuje się, że prawodawca może nowelizować prawo, także na niekorzyść obywateli, jeżeli odbywa się to w zgodzie z konstytucją. Za zmianami sytuacji prawnej obywateli w tych przypadkach muszą przemawiać łatwe do odczytania prima facie zasady, wartości lub normy konstytucyjne (B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 23 i 27-31, nb 9, p. 3).

Zarzut retroaktywności, polegający na naruszeniu zakazu retroakcji - zasady lex retro non agit, w istocie będącej składnikiem zasady ochrony praw nabytych, jest nietrafny. W doktrynie i orzecznictwie trafnie wskazuje się, że ogólny zakaz retroakcji (wstecznego działania prawa) jest zasadą pochodną od zasady zaufania. Retroakcja polega na tym, że normy prawne zakazują kwalifikować według nowych norm czyny, stany rzeczy lub zdarzenia, które miały miejsce i zakończyły się w przeszłości (art. 2 Konstytucji RP; W. Sokolewicz w: red. L. Garlicki, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Wyd. Sejmowe 2007, t. V, s. 41-46, uw. 34-35 do art. 2; orzeczenie TK z 8.11.1994 r., P 1/94, OTK 1994/2/37; 14.3.1995 r., K 13/94, OTK 1995/1/6; P. Szustakiewicz, Retroakcja w prawie administracyjnym, Radca Prawny 2005/3/54). Akty normatywne mogą jednak ingerować w stany rzeczy, które istnieją w dłuższych okresach (przykładowo – w stosunki najmu, dzierżawy).

Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zgodnie z art. 4 ust. 1 in fine Pucg, stanowi akt prawa miejscowego. Zgodnie z regulacją konstytucyjną, akty prawa miejscowego to ustanowione na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie powszechnie obowiązujące źródła prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji). Są one stanowione zarówno przez organy jednostek samorządu terytorialnego, jak i terenowe organy administracji rządowej (art. 94 Konstytucji). Akty prawa miejscowego jako akty podustawowe, muszą być wydane na podstawie wyraźnego, a nie opartego jedynie na domniemaniu, czy wykładni celowościowej upoważnienia ustawowego, w granicach w tym upoważnieniu określonych. Upoważnienie to nie może opierać się na domniemaniu objęcia swoim zakresem materii w nim niewymienionych (D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007 r., s. 72).

W § 19 ust. 1 Regulaminu Rada Miasta L. wprowadziła całkowity zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich. Natomiast art. 2 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. nr 133, poz. 921 ze zm.) wskazuje, że pszczoła miodna (Apis mellifera) należą do zwierząt gospodarskich a tym samym dopuszczalne było uregulowanie kwestii dopuszczalności ich hodowli w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Organ stanowiący akt prawa miejscowego obowiązany jest przestrzegać zakresu udzielonego jemu przez ustawę i w swoich działaniach nie może wkraczać w materię uregulowana w odrębnych, powszechnie obowiązujących przepisach prawa (P. Chmielnicki, w: K. Bandarzewski, P. Chmielnicki, B. Dziadkiewicz, Komentarz do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, LexisNexis 2007 r., s. 138-139; Ł. Złakowski, w: red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, Ustawa o samorządzie gminnym, C.H. Beck 2011 r., s. 432-433, nb 7). W orzecznictwie podkreśla się, że rada gminy nie może zamieścić w regulaminie utrzymania czystości i porządku w gminie, pod rygorem dopuszczenia się istotnego naruszenia prawa, regulacji wykraczających poza katalog zagadnień określonych w art. 4 ust. 2 pkt 1-3, 5-8 ucpg, czy nie znajdujących uzasadnienia w przedmiotowej delegacji ustawowej (wyrok NSA z 10.11. 2009 r., II OSK 1256/0; wyrok WSA w Białymstoku z 16.02.2010 r., II SA/Bk 627/09, Lex nr 566006; wyrok WSA w Szczecinie z 30.4.2009 r., II SA/Sz 994/08, Lex nr 557043; wyrok WSA w Opolu z 7.4.2009 r., II SA/Op 62/09, Lex nr 509623, wyrok WSA w Bydgoszczy z 6.01.2009 r., II SA/Bd 611/08, Lex nr 509625).

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 7 ucpg rada określa w regulaminie szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. Tym samym należy przyjąć, że § 19 ust. 1 Regulaminu znajduje uzasadnienie w delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 7 ucpg.

Nie można wobec tego podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że zaskarżony wyrok narusza zasady ochrony praw nabytych i interesów w toku, i zasady lex retro non agit, tym bardziej że zaskarżona decyzja została wydana po upływie ponad 5 lat i 10 miesięcy od wejścia w życie Regulaminu, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 17 maja 2006 r. nr 90, poz. 1613 (§ 27 Regulaminu).

Prawodawca miejscowy w § 3 pkt 20 wprowadził na użytek Regulaminu definicję legalną pojęcia "zwierzęta gospodarskie", do których w szczególności zaliczył "pszczoły oraz inne zwierzęta w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich". Obowiązująca w dacie uchwalenia Regulaminu ustawa 20 sierpnia 1997 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (j.t. Dz. U. z 2002 r. nr 207, poz. 1762, zm. z 2004 r. nr 91, poz.866), w art. 2 ust. 1 pkt 15 lit. h do zwierząt gospodarskich zaliczyła pszczoły. Nowa ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. nr 133, poz. 921 ze zm.) w art. 2 pkt 1 lit. h do zwierząt gospodarskich zaliczyła pszczołę miodną (Apis mellifera).

Z treści § 19 pkt 1, 2, 3 lit. c i pkt 12 Regulaminu wynika, że Rada Miasta L. w sposób świadomy i wyraźny uregulowała zarówno zakaz hodowli pszczół w obszarze wyłączonym, jak i ograniczenia w zakresie dopuszczalnej hodowli pszczół poza obszarem wyłączonym. Normodawca gminny wprowadził także przepis przejściowy, zgodnie z którym "utrzymywanie zwierząt prowadzone w warunkach sprzecznych z postanowieniami niniejszej uchwały winno być zlikwidowane lub dostosowane do wymagań w niej określonych, w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie niniejszej uchwały (§ 20 Regulaminu).

Zatem zarówno organy administracji publicznej obu instancji, jak i Sąd I instancji, związani byli wskazanymi jako podstawa rozstrzygnięcia, normami wywiedzionymi z art. 5 ust. 1 pkt 5, ust. 7 ucpg i § 19 pkt 1 i § 20 Regulaminu. Autor skargi kasacyjnej nie postawił zarzutu naruszenia tych przepisów prawa materialnego.

Zarzut naruszenia art. 106 § 3 ppsa nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Co do zasady Sąd administracyjny może przeprowadzić dowód z dokumentu prywatnego, jakim jest ekspertyza rzeczoznawcy, złożona w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 245 kpc). Nie ulega wątpliwości, że przedstawienie prywatnej opinii biegłego przez stronę jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony przy zaakcentowaniu, że pogląd ten odpowiada stanowisku rzeczoznawcy (wyrok Sądu Najwyższego z 25.6.2010 r., I CSK 544/09). Prywatny biegły może, nawet bez złej woli, informowany tylko przez jedną ze stron, eksponować momenty korzystne dla swego zleceniodawcy i jednocześnie pomijać, nawet nieświadomie, okoliczności mniej korzystne (K. Muller, Der Sachversdtandige im gerichtlichen Verfahren, Frankfurt a. M. 1973 s. 42, 43; M. Lipczyńska, O tzw. "opinii prywatnej" biegłych w procesie karnym, Pal. 3/76/51-52; K. Knopek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993 s. 107-108; T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LexisNexis 2010 t. 1 s. 712 uw. 15; orzeczenie SN z 8.6.2001 r., I PKN 468/00, OSNP 2003/8/197; s. 758-759 uw. 18; wyrok SN z 21.8.2008 r., IV CSK 168/08). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest, że pogląd iż każde pismo sporządzone przez osobę posiadającą określoną wiedzę specjalistyczną stanowi dowód z opinii biegłego nie znajduje oparcia w treści art. 75 § 1 kpa. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdyby dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie mogłoby być jednoznacznie oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to istotne, mające wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 7.11.2008 r., II GSK 478/08, Lex 525893). Pismo autorstwa dra inż. K. Olszewskiego (k. 36-37 akt sądowych) nie jest opinią biegłego (bo jego autor nie został powołany przez decydenta procesowego jako biegły w trybie przewidzianym ustawą – jest wyłącznie ekspertyzą rzeczoznawcy). Skarżący winni byli przedstawić takie pismo już w postępowaniu administracyjnym. Nie dotyczyło ono okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy (art. 78 § 1 kpa), przeto niedopuszczenie dowodu z tego pisma nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.

Posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu a nie jego obowiązek. Już tylko to stwierdzenie wyklucza możliwość skutecznego postawienia Sądowi I instancji zarzutu jego naruszenia. Nie przeprowadzenie bowiem dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to art. 106 § 3 ppsa, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Okoliczności objęte ekspertyzą rzeczoznawcy mogły być istotne w postępowaniu legislacyjnym, którego efektem było uchwalenie Regulaminu. Pismo dra inż. K. O. może być wykorzystane w ewentualnym postępowaniu z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm., dalej usg). W aktach sprawy brak informacji, że skarżący korzystali z art. 101 usg.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 461), pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie wniosek wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.