Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2663/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi B. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego

z siedzibą w S. uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. stwierdziła,

że B. B., syn A. i H., uzyskał wynik negatywny z egzaminu.

W uzasadnieniu wskazano, że zdający z zadania z prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego - ocenę dostateczną,

z zadania z zakresu prawa gospodarczego - ocenę niedostateczną, z zadania

z zakresu prawa administracyjnego - ocenę dostateczną, a z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki - ocenę dobrą. Powołując się na treść art. 78f ust. 1 pr. adw., który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, że B. B. uzyskał wynik negatywny

z egzaminu.

Od powyższej uchwały B. B. wniósł odwołanie, zaskarżając ją

w części dotyczącej zadania z zakresu prawa gospodarczego.

Uchwale tej zarzucił naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że uzasadnienie uchwały zawiera jednoznaczne wyjaśnienie oceniających, dlaczego uznali,

że umowa Odwołującego z zakresu prawa gospodarczego nie mogła zostać przez nich zakwalifikowana w przedziale ocen pozytywnych;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78e ust. 4 pkt 1 i 2 pr. adw. poprzez błędne przyjęcie, że Zdający nie może otrzymać oceny pozytywnej, gdy jego umowa nie w pełni odpowiada kryteriom wymienionym w art. 78e ust. 2 pr. adw., podczas gdy Zdający może otrzymać oceny pozytywną;

3) rażące naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne;

4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78e ust. 2 pr. adw. poprzez błędne przyjęcie, że ocena rozwiązania zadania z prawa gospodarczego powinna zawierać tylko uchybienia zawarte w tym artykule, podczas gdy właściwe zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do wniosku, iż ocena pracy ma uwzględniać nie tylko uchybienia, ale także elementy, które zostały ocenione pozytywnie;

5) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78e ust. 2 pr. adw. poprzez błędne przyjęcie, że ocena uzasadnienia cząstkowego powinna zawierać dodatkowe kryterium ocenne, tj. inne uwagi (język, styl staranność pracy), podczas gdy

z cytowanego artykułu taki obowiązek nie wynika;

6) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78e ust. 4 pkt 2 pr. adw. poprzez błędne przyjęcie, że w ocenach cząstkowych, a w konsekwencji

w uchwale jest miejsce na uznanie administracyjne, podczas gdy należy uwzględniać jedynie spełnienie warunków określonych przez prawo;

7) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78e ust. 4 pkt 1 i 2 pr. adw. poprzez błędne przyjęcie, że treść zadania z zakresu prawa gospodarczego pozwala na zastosowanie w umowie sporządzonej przez Zdającego jedynie rozwiązań uznawanych przez Oceniających, podczas gdy prawidłowe ich zastosowanie pozwala na przyjęcie, że istnieją różne sposoby ujęcia prawidłowych rozwiązań w tej części egzaminu adwokackiego;

8) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że umowa komisu nie jest umową spełniającą kryteria uzasadniające przyznanie oceny co najmniej dostatecznej, podczas gdy całokształt okoliczności sprawy, zgromadzony materiał dowodowy wskazują, że umowa komisu jest umową spełniającą kryteria uzasadniające przyznanie oceny co najmniej dostatecznej.

Odwołujący wniósł o zmianę oceny z zakresu prawa gospodarczego na ocenę pozytywną, uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez podjęcie uchwały stwierdzającej, że Odwołujący uzyskał zakresu prawa gospodarczego pozytywny wynik egzaminu adwokackiego.

Uchwałą z dnia [...] października 2019r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą

w S. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego działając na podstawie art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2019 r. poz. 1513, ze zm.; dalej: pr. adw.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania B. B., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa

w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Jednakże, mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), jeżeli Komisja odwoławcza rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, które nie zostały podniesione przez egzaminatorów Komisji I stopnia, ma obowiązek wzięcia ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Jasne jest także, że reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżoną częścią egzaminu), winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.

Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania. W powyższym kontekście, zdaniem organu nie można przyjąć, aby utrzymanie w mocy negatywnej uchwały przez Komisję odwoławczą na skutek stwierdzenia nie wytkniętych uprzednio przez Komisję egzaminacyjną istotnych uchybień, naruszało zakaz reformationis in peius.

Dokonując oceny trafności zarzutów, Komisja Odwoławcza stwierdziła, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającego rozwiązanie z zakresu prawa gospodarczego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust. 2 pr. adw., na ocenę niedostateczną. Komisja wskazała na następujące błędy:

1. nieprawidłowe skonstruowanie komparycji umowy,

2.zbędne powołanie zgody spółki jawnej (wspólnika komplementariusza) na zawarcie umowy komisu,

3. brak essentialia negotii umowy komisu,

4. mylna konstrukcja umowy komisu,

5. przepisanie in extenso art. 768 k.c., nie odnosząc go do stanu faktycznego w zadaniu,

6. nieprawidłowe odwołanie się w § 8 ust. 2 umowy do otrzymania przez komitenta "rzeczy",

7. niezrealizowanie zadania w zakresie skutków niedotrzymania terminu przekazania przez komisanta komitentowi uzyskanej ceny sprzedaży,

8. niewymienienie w spisie załączników protokołu zdawczo-odbiorczego,

9. niewykonanie zadania w zakresie potrącenia przez komisanta należnej mu prowizji.

10. nie zawarcie oświadczenia komitenta, że rzecz stanowiąca przedmiot komisu jest wolna od obciążeń na rzecz osób trzecich,

11. nie zabezpieczenie interesu komitenta w stosunku do komisanta z tytułu ewentualnej regresowej odpowiedzialności za wady rzeczy,

12. nie zastrzeżenie obowiązku zwrotu maszyny komitentowi w wypadku wypowiedzenia umowy lub niesprzedania maszyny w terminie obowiązywania umowy, jak i terminu, w jakim powinno to nastąpić.

Organ stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Powyższe uchybienia świadczą o istotnych brakach w wiedzy i niedostatecznym warsztacie, których posiadanie jest niezbędne w pracy adwokata. Popełnione przez Zdającego błędy świadczą o niedostatecznej znajomości przepisów prawa procesowego

i materialnego oraz orzecznictwa sądów, a także o braku należytej umiejętności wykładni i stosowania przepisów prawa i braku należytego warsztatu, co nie pozwala na przyjęcie, że B. B. jest aktualnie przygotowany do samodzielnego wykonywania zawodu adwokata. Zdający nie wykazał się należytym poziomem profesjonalizmu, o czym świadczą wcześniej opisane błędy.

Z powyższej analizy treści pracy B. B. wynika,

że przedstawionych w zadaniu egzaminacyjnym problemów Zdający nie rozwiązał

w sposób prawidłowy w istotnej ich części. Tak więc Komisja Egzaminacyjna prawidłowo oceniła pracę Zdającego. Podkreślono, że na oceną bardzo dobrą zasługuje praca, która posiada wszystkie wymagane elementy umowy skonstruowane w sposób prawidłowy, w której przyjęto prawidłowe rozwiązanie, zdiagnozowano wszystkie - mające wpływ na rozstrzygnięcie - uchybienia sądu,

a następnie sformułowano je w postaci trafnych, prawidłowo skonstruowanych postanowień umowy, przy wykazaniu umiejętności wykładni i stosowania prawa.

Zdaniem organu praca Zdającego nie zawiera elementów kwalifikujących ją do oceny celującej. Organ odwoławczy wskazał, że popełnione przez Zdającego uchybienia, opisane powyżej w pkt 1-3 (w szczególności w pkt 3), obniżają ocenę pracy przynajmniej o dwa stopnie w stosunku do pracy, która mogłaby być oceniona jako bardzo dobra. Pozostałe błędy i uchybienia, opisane powyżej, powodują,

że praca nie może zostać oceniona na ocenę chociażby dostateczną, stosując właściwą gradację ocen. Zdający ma problemy z profesjonalnym skonstruowaniem umowy, co skutkuje tym, że interes strony nie został należycie zabezpieczony. Zgodzić się należy z Egzaminatorami, że praca jest słaba i pobieżna, zawierająca jedynie częściowe uzasadnienie, nawet w zakresie sformułowanych zarzutów.

Pismem z dnia 28 listopada 2019r. B. B. wniósł skargę do WSA w Warszawie na powyższą uchwałę, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 139 kpa w związku z art. 78e ust. 2 i 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez działanie Komisji II stopnia, która dokonując oceny odwołania:

a) wprowadziła wobec pracy skarżącego inne wady (niż te, które wytknęła Komisja egzaminacyjna), naruszając w ten sposób zasadę reformationis in peius, co w konsekwencji doprowadziło do nie skupienia się na rozpoznaniu istoty sprawy;

b) bez wprowadzenia wobec pracy skarżącego innych wad (niż te, które wytknęła Komisja egzaminacyjna) nie miała podstaw do utrzymania oceny negatywnej z zakresu prawa gospodarczego;

c) wprowadzając wobec pracy skarżącego inne wady (niż te, które wytknęła Komisja egzaminacyjna) pozbawiła zdającego niejako jednej, choć szczególnej instancji odwoławczej w zakresie, której dotyczą;

2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez:

a) błędne przyjęcie, że uzasadnienie Uchwały Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą

w S. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego zawiera jednoznaczne wyjaśnienie oceniających, dlaczego uznali, że umowa odwołującego

z zakresu prawa gospodarczego nie mogła zostać przez nich zakwalifikowana

w przedziale ocen pozytywnych;

b) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń

i zarzutów strony skarżącej, co w konsekwencji uchybień proceduralnych spowodowało, iż organ odwoławczy nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy rzeczywiście nie doszło do naruszenia przepisu art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - polegającego na zaniechaniu obiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącego w rozwiązaniu czwartej części egzaminu adwokackiego (prawo gospodarcze) przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez niego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zdający miał reprezentować, czym organ odwoławczy, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa;

c) niewyjaśnienie, które zarzuty skarżącego Komisja uznała w większości za chybione, a które za trafne, bowiem gdyby zostało to uczynione, to poprzez również ich gradację należałoby w jeszcze większym stopniu kierować się w stronę oceny co najmniej dostatecznej;

d) niewyjaśnienie, dlaczego i na podstawie jakich kryteriów uchybienia (zdaniem Komisji), opisane w pkt 1-3 uzasadnienia Uchwały, obniżają ocenę pracy o co najmniej dwa stopnie w stosunku do pracy, która mogłaby oceniona jako bardzo dobra;

3. naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 78 e ust. 2 w związku z art. 78 e ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy prawo o adwokaturze poprzez błędne przyjęcie, że zdający nie może otrzymać oceny pozytywnej, gdy jego umowa nie w pełni odpowiada kryteriom wymienionym w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze podczas gdy zdający może otrzymać oceny pozytywną, gdy jego umowa nie w pełni odpowiada  kryteriom wymienionym w art. 78e ust. 2 ww. ustawy;

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78d ust. 10 w zw. z art. 78e ust. 2 oraz art. 78d ust. 1 i 7 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen polegające na nieuzasadnionym utrzymaniu oceny negatywnej z zakresu prawa gospodarczego, pomimo że zarówno uzasadnienie uchwały Komisji II stopnia, podobnie jak i odniesienie się do zarzutów skarżącego było pobieżne, bez szczegółowej analizy, a zwłaszcza bez wzięcia pod uwagę, że rozwiązanie zaproponowane przez zdającego było poprawne w świetle poleceń zadania oraz treści obowiązujących przepisów;

5. naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 78 e ust. 2 ustawy prawo o adwokaturze poprzez błędne przyjęcie, że ocena rozwiązania zadania z prawa gospodarczego powinna zawierać tylko uchybienia zawarte w cytowanym artykule, podczas gdy właściwe zastosowanie tego przepisu powinno prowadzić do wniosku, iż ocena pracy ma uwzględniać nie tylko uchybienia, ale także elementy, które zostały ocenione pozytywnie;

6. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78 e ust. 2 ustawy prawo o adwokaturze poprzez błędne przyjęcie, że ocena uzasadnienia cząstkowego powinna zawierać dodatkowe kryterium ocenne tj. Inne uwagi (język, styl staranność pracy), podczas gdy z cytowanego artykułu taki obowiązek nie wynika;

7. naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 78 e ust. 2 w związku z art. 78 e ust. 4 pkt 2 ustawy prawo o adwokaturze poprzez błędne przyjęcie, że w ocenach cząstkowych, a w konsekwencji w Uchwale Komisji jest miejsce na uznanie administracyjne, podczas gdy należy uwzględniać jedynie spełnienie warunków określonych przez prawo;

8. naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 78 e ust. 2 w związku z art. 78 e ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy prawo o adwokaturze poprzez błędne przyjęcie, iż treść zadania

z zakresu prawa gospodarczego pozwala na zastosowanie w umowie sporządzonej przez zdającego jedynie rozwiązań uznawanych przez oceniających, podczas gdy prawidłowe ich zastosowanie pozwala na przyjęcie, że istnieją różne sposoby ujęcia prawidłowych rozwiązań w tej części egzaminu adwokackiego;

9. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78h ust. 9 ustawy Prawo o adwokaturze polegające na nieprawidłowym rozpoznaniu odwołania skarżącego poprzez nie odniesienie się należycie do wszystkich zarzutów lub odniesienie się w sposób lakoniczny,

10. rażące naruszenie art. 80 kpa poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przytoczonego orzecznictwa, czy stanowiska przedstawicieli doktryny, a zwłaszcza całkowite pominięcie załączonych wzorów umów oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne;

11. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że umowa komisu nie jest umową spełniającą kryteria uzasadniające przyznanie oceny co najmniej dostatecznej, podczas gdy całokształt okoliczności sprawy, zgromadzony materiał dowodowy wskazują, że umowa komisu jest umową spełniającą kryteria uzasadniające przyznanie oceny co najmniej dostatecznej.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o zmianę w całości zaskarżonej uchwały poprzez przyjęcie, że zdający uzyskał wynik pozytywny z części dotyczącej prawa gospodarczego, co w konsekwencji skutkuje uzyskaniem przez niego wyniku pozytywnego z egzaminu adwokackiego oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu rozwinął podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."),

Oceniając zaskarżoną uchwałę w oparciu o powołane kryteria Sąd uznał, że Komisja Odwoławcza dokonała prawidłowej oceny pracy skarżącego z zakresu prawa gospodarczego, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną. Wnioski organu zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo adwokaturze (Dz.U.2019.1513) egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Stosownie do treści art. 78e ust. 2 tej ustawy oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie

z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego Komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

W art. 78e ust. 2 ww. ustawy wyszczególniono najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj. 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej).

Jak podkreśla się w orzecznictwie kryteria te muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego

i należytego wykonywania zawodu adwokata.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego sporządzona przez skarżącego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów wyszczególnionych w art. 78e ust. 2 i w art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze.

Skarżący przy sporządzaniu pracy egzaminacyjnej dopuścił się następujących uchybień:

1) nieprawidłowo skonstruowano komparycję umowy. Po pierwsze, sformułowanie "w imieniu której funkcjonuje łącznie zarząd" jest nieprawidłowe, gdyż zarząd reprezentuje spółkę prawa handlowego na zewnątrz (w stosunku do osób trzecich), a ponadto dopiero z podpisów pod umową wynika, że zarząd komplementariusza działa w niniejszej sprawie. Po drugie, treść komparycji sugeruje, że w komitenta reprezentuje również akcjonariusz, co byłoby oczywiście nieprawidłowe (art. 137 i 138 k.s.h.). Dopiero z treści § 1 ust. 5 umowy wynika, że akcjonariusz nie ma uprawnienia do reprezentowania komitenta i nie reprezentuje go przy zawieraniu tej umowy. Tak więc całkowicie zbędnie został on wpisany do komparycji umowy. W konsekwencji, treść komparycji jest nieczytelna, jak również wprowadza w błąd co do sposobu reprezentacji jednej ze stron;

2) skarżący powołał zgodę spółki jawnej (wspólnika komplementariusza) na zawarcie umowy komisu. Ta zgoda jest zbędna, gdyż w świetle kodeksu spółek handlowych nie jest w ogóle wymagana, nie zostało zresztą wskazane (ani w umowie, ani w odwołaniu), na podstawie którego przepisu została podjęta uchwała w tym przedmiocie. W szczególności, taki wymóg nie wynika z art. 146 k.s.h. Nie zachodzi tu również sytuacja dokonania czynności przekraczającej zwykły zarząd (z uwagi na chociażby przedmiot działalności komitenta), a poza tym nie dotyczyłoby to zgody ww. spółki. Wywody odwołania dotyczące "relacji biznesowych" i konieczności znalezienia "złotego środka", czy też klarowności i nieukrywania niczego w relacjach biznesowych są zupełnie nieadekwatne, gdyż nie powodują powstania obowiązku podjęcia ww. uchwały. Podobnie rzecz ma się z kwestią kto zaproponował zawarcie przedmiotowej umowy - nie ma ona znaczenia dla podjęcia takiej uchwały. Celem zadania egzaminacyjnego jest m.in. sprawdzenie wiedzy zdających i umiejętności stosowania przez nich przepisów prawa, zaś negatywny aspekt stanowi również tworzenie zbędnych dokumentów;

3) brak essentialia negotii umowy komisu. W szczególności umowa nie spełnia wymogów wynikających z art. 765 k.c., zgodnie z którym przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w imieniu własnym. Tymczasem w § 2 umowy wskazano, że przedmiot umowy komisu stanowi maszyna, a brak jest zobowiązania komisanta wynikającego z powołanego przepisu. Co prawda Zdający wskazał w tytule umowy, że jest to umowa komisu, oznaczył strony jako komisanta i komitenta, ale treść tego postanowienia wskazywałaby, że chodzi

o umowę sprzedaży. Należy pamiętać, że o rodzaju umowy nie decyduje jej nazwa, ale właśnie treść. Dopiero z innych postanowień można byłoby - w drodze wykładni (art. 65 § 2 k.c.) - dojść do wniosku, że strony zawarły jednak umowę komisu. Wymagałoby to jednak przeprowadzenia procesu wykładni oświadczeń woli stron;

4) skarżący całkowicie myli konstrukcję umowy komisu (zakładając, że taką sporządził), o czym świadczy chociażby § 7 ust. 2 umowy, w którym wskazano, że komisant nabywa rzecz za określoną cenę, a komitent może nie wyrazić na nią zgody. Zadanie dotyczyło umowy komisu w zakresie sprzedaży, tymczasem we wskazanym postanowieniu mowa jest o umowie komisu w zakresie nabycia rzeczy. Skarżący nie rozróżnia zatem tych dwóch rodzajów umowy komisu. O tym, że nie stanowi to jedynie oczywistej omyłki, świadczy również błędny (w zadanym stanie faktycznym) § 7 ust. 3 umowy, regulujący brak uprawnienia komitenta do żądania zapłaty różnicy ceny lub odmowy zgody na wyższą cenę. Oczywiste jest bowiem, że w wypadku komisu dotyczącego sprzedaży rzeczy ruchomej komisant jest uprawniony do jej sprzedaży osobie trzeciej za cenę wyższą niż ustalona, a korzyść z tego wynikająca należy się komitentowi (art. 767 k.c.), co zawarto w § 6 umowy.

Tak naprawdę, skarżący bezrefleksyjnie przepisał art. 768 k.c., nie odnosząc go do stanu faktycznego w zadaniu, co świadczy o braku umiejętności stosowania przepisów prawa;

5) niezrozumiałe jest odwołanie się w § 8 ust. 2 umowy do otrzymania przez komitenta "rzeczy". Jeżeli bowiem ma on otrzymać rzecz (jak można rozumieć,

z powrotem przedmiot umowy), to nie doszło do zawarcia przez komisanta umowy jej sprzedaży z osobą trzecią (w imieniu własnym, lecz na rachunek komitenta),

w związku z czym nie przysługuje mu roszczenie o zapłatę prowizji, która, po pierwsze, jest związana z dokonaną czynnością sprzedaży, a po drugie, wynosi 5% ceny sprzedaży przedmiotu umowy (§ 8 ust. 1 umowy). Jeżeli natomiast skarżącemu chodziło o obowiązek zapłaty prowizję niezależnie od faktycznej sprzedaży, to w umowie powinny zostać zawarte stosowne postanowienia;

6) zadanie nie zostało w ogóle zrealizowane w zakresie skutków niedotrzymania terminu przekazania przez komisanta komitentowi uzyskanej ceny sprzedaży (np. przez ustalenie odsetek za opóźnienie wyższych niż określone w art. 481 § 2 k.c.), jak również co do kwestii przejścia na komisanta ryzyka utraty lub uszkodzenia przedmiotu umowy (pkt III.8. i 10. zadania). Bez znaczenia jest przy tym, czy tego rodzaju kwestie są regulowane w przepisach ustawy, albowiem treść zadania egzaminacyjnego była jasna, a ponadto celem egzaminu jest sprawdzenie wiedzy zdających i umiejętności stosowania przez nich właściwych przepisów prawa;

7) w spisie załączników nie został wymieniony protokół zdawczo-odbiorczy, na podstawie którego rzecz została wydana komisantowi (w § 5 pkt 1 wskazano, że rzecz została wydana komisantowi na podstawie takiego protokołu). Stanowi to brak umowy.

Ponadto Komisja wskazała również na inne błędy, które nie zostały wyszczególnione przez Egzaminatorów:

8) skarżący nie wykonał zadania w zakresie potrącenia przez komisanta należnej mu prowizji. Skoro bowiem w § 8 ust. 2 zastrzeżono, że komisant nabywa roszczenie

o jej zapłatę w chwili, gdy komitent otrzymał cenę (rzecz należy tu pominąć), to nie ma możliwości dokonania potrącenia zgodnie z art. 498 i 499 k.c., jako że wówczas komitentowi nie przysługuje przeciwko niemu roszczenie o zapłatę (przekazanie ceny uzyskanej od kupującego). Komisant może jedynie dochodzić roszczenia z tytułu należnej mu prowizji (np. na drodze sądowej). Nie został więc wykonany pkt III.7. zadania;

9) z postanowień § 8 umowy wynika, że komisantowi przysługuje prowizja

w wysokości określonego procenta od ceny netto sprzedaży;

10) w umowie nie zawarto oświadczenia komitenta, że rzecz stanowiąca przedmiot komisu jest wolna od obciążeń na rzecz osób trzecich;

11) nie został zabezpieczony interes komitenta w stosunku do komisanta z tytułu ewentualnej regresowej odpowiedzialności za wady rzeczy, ponieważ w umowie nie zostało zawarte postanowienie o zbadaniu rzeczy przez komisanta i niewnoszeniu przez niego zastrzeżeń co do jej stanu;

12) w umowie nie zastrzeżono obowiązku zwrotu maszyny komitentowi w wypadku wypowiedzenia umowy lub niesprzedania maszyny w terminie obowiązywania umowy, jak i terminu, w jakim powinno to nastąpić. O ile ta pierwsza kwestia wynika

z prawa własności, to nie określa sama w sobie terminu dokonania zwrotu. Co więcej, skoro adwokat świadczył usługi na rzecz komitenta, to powinien zabezpieczyć jego interes przez zastrzeżenie np. kary umownej, jeżeli komisant nie wywiązałby się

z tego obowiązku.

Wobec powyższego zdaniem sądu podzielić należy stanowisko organu, że skarżący nie potrafi - w stopniu dostatecznym - diagnozować problemów związanych ze skonstruowaniem umowy.

Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wykonywanie zawodu adwokata uwarunkowane jest posiadaniem takiej wiedzy, co uzasadnia ocenę prac zdających nie tylko pod kątem ich ewentualnej skuteczności procesowej, ale także pod kątem profesjonalizmu w ich sporządzeniu (w tym w szczególności należy mieć na względzie art. 355 § 2 k.c.).

O ile w ustawie przewidziana jest gradacja ocen, to aby uzyskać ocenę przynajmniej dostateczną, osoba zdająca egzamin zawodowy powinna wykazać się wiedzą na poziomie przynajmniej dostatecznym. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykazał się wiedzą, o jakiej mowa w powołanych przepisach. Nie potrafił sporządzić właściwej umowy, stosując właściwe przepisy prawa.

W ocenie Sądu, sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, ocenę rozwiązania każdego

z zadań dokonało dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Wynik egzaminu adwokackiego ustalany jest na podstawie uzyskanych wyników cząstkowych. Odnotować przy tym należy, że wśród kryteriów ocen prac z poszczególnych zadań nie znalazło się kryterium wyniku uzyskanego z rozwiązań pozostałych części egzaminu. Zdaniem Sądu oznacza to, że ustawowe kryterium braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata może być odnoszone do określonej części egzaminu adwokackiego sprawdzającej przygotowanie w ramach jednej z dziedzin prawa i uzyskanie negatywnej oceny z tej części egzaminu, zgodnie z art. 78e ust. 4 powołanej ustawy skutkuje uznaniem nieprzygotowania do wykonywania zawodu adwokata.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone

w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcie Komisji II Stopnia zostało przy tym uzasadnione w sposób odpowiadający prawu.

W ocenie sądu nie można podzielić zarzutu strony skarżącej co do naruszenia przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius. Utrzymanie w mocy negatywnej uchwały przez Komisję odwoławczą przy uwzględnieniu przez organ odwoławczy istotnych uchybień, których nie wytknęła uprzednio Komisja egzaminacyjną nie zmienia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i tym samym nie można mówić o naruszeniu zakazu reformationis in peius.

Dlatego też sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.