Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 630/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, ust. 3, art. 30, art. 31
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2, par. 3, par. 4, par. 27
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej: Dyrektor OR ARiMR) z dnia 31 października 2014 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) w Opolu z dnia 18 sierpnia 2014 r., nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 13 maja 2013 r. (wpływ do organu 14 maja 2011 r.) P. D. wystąpił do Kierownika BP ARiMR Opolu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 - 2013) na rok 2013, w tym w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) wskazał łączną powierzchnię 5,78 ha na 6 działkach ewidencyjnych, oznaczonych literami A, B, D, E, F, I, natomiast w ramach wariantu 2.11 - pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) powierzchnię 24,44 ha na 4 działkach oznaczonych C, G, H, J.

W dniach 2-9 sierpnia 2013 r. organ przeprowadził kontrolę na miejscu w obecności wnioskodawcy, w wyniku której stwierdzono, że w odniesieniu do działek rolnych A, B oraz I produkcja rolna nie jest prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin (kod błędu E6), natomiast dla działki rolnej I - brak jest utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów (kod błędu E7). W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami P. D. wyjaśnił w piśmie z dnia 9 sierpnia 2013 r., że międzyrzędzia są wykoszone i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, a z powodu ekstremalnie wysokich temperatur sadzonki porzeczki czarnej są celowo utrzymywane w zachwaszczeniu, co nie było kwestionowane przez kontrolerów Jednostki Certyfikującej (dalej w skrócie JC) oraz przedstawicieli Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Opolu (zwanego dalej WIJHARS), którzy podpowiadali, że chwasty chronią roślinę przed niekorzystnymi warunkami.

W dniu 28 listopada 2013 r. P. D. złożył korektę wniosku, pomniejszając areał dla wariantu 2.9 do 4,11 ha oraz dodając wariant 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) realizowany na działce rolnej F o powierzchni 1,67 ha, w związku z czym sporządzono skorygowany raport czynności kontrolnych.

Decyzją z dnia 2 stycznia 2014 r. Kierownik BP ARiMR w Opolu przyznał P. D. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 19.822,60 zł, w tym z tytułu wariantu 2.9 kwotę 1.524,60 zł za powierzchnię 4,10 ha, z tytułu wariantu 2.10 - 2.412,00 zł za powierzchnię 1,56 ha oraz z tytułu wariantu 2.11 kwotę 15.886,00 zł za powierzchnię 24,44 ha. Organ wyjaśnił, że kwotę przyznaną w ramach wariantu 2.9 ustalono przy zastosowaniu zmniejszenia w kwocie 4.804,80 zł z uwagi na wykluczenie z płatności działek rolnych A, B, oraz I z powodu nieprzestrzegania wymogów dla pakietu Rolnictwo ekologiczne.

W wyniku odwołania wniesionego przez P. D., który zakwestionował zasadność stwierdzenia nieprawidłowości oznaczonych E6 i E7 powtarzając dotychczasowe zarzuty i wyjaśniając, że plantację porzeczki założono w 2012 r., stąd zjawisko "wypadania" sadzonek w pierwszym roku jest nieuniknione i istnieje prawna możliwość ich uzupełnienia w ciągu 3 lat od założenia plantacji, czyli do roku 2015, Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia 3 marca 2014 r. uchylił powyższą decyzję z powodu niewyjaśnienia, na czym polegało zachwaszczenie działek oraz jakie były ustalenia kontrolne poczynione przez inne instytucje.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ pierwszej instancji uzyskał wyjaśnienie WIJHARS w Opolu, zawarte w piśmie z dnia 25 marca 2014 r., że organ ten w dniach 27 i 30 sierpnia 2013 r., tj. 18 dni po kontroli ARiMR, przeprowadził kontrolę która wykazała stan działek ewidencyjnych nr A, B, C i D zgodny z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego. Ponadto, w trakcie kontroli WIJHARS stwierdzono wykonanie wykaszania i mulczowania międzyrzędzi na tych działkach, natomiast sprawując nadzór nad jednostkami certyfikującymi oraz produkcją ekologiczną Inspekcja nie udziela porad i podpowiedzi dotyczących prowadzenia produkcji ekologicznej. Natomiast A Sp. z o.o. w piśmie z dnia 14 kwietnia 2014 r. wyjaśniła, że w wyniku kontroli gospodarstwa ekologicznego, przeprowadzonej w dniu 26 lipca 2013 r. przez pracownika B, nie stwierdzono uchybień, a utrzymanie zachwaszczenia w rzędach uprawy porzeczki czarnej w przypadku ekstremalnych temperatur letnich wg niektórych zaleceń może chronić sadzonki. Poza tym, występowanie zachwaszczenia nie uchybia przepisom rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 określającym zasady kontroli produkcji ekologicznej i jest jedynie efektem niewłaściwej agrotechniki. Jednostka wskazała też, że dokumenty kontroli, w tym protokół, są w posiadaniu producenta i nie są przez nią udostępniane.

Za pismem z dnia 3 kwietnia 2014 r. organ pierwszej instancji przesłał stronie skorygowany raport z czynności kontrolnych. P. D. odmówił jego podpisania i w piśmie z dnia 14 kwietnia 2014 r. wskazał na niezasadne zastosowanie kodu nieprawidłowości E6 dla działek rolnych A, B oraz I, a także kodu E7 dla działki rolnej I. Wniósł zastrzeżenia do korekty raportu przytaczając wszystkie argumenty podnoszone w odwołaniu.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 18 sierpnia 2014 r. Kierownik BP ARiMR w Opolu przyznał P. D. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 20.432,00 zł, w tym z tytułu wariantu 2.9 kwotę 1.540,00 zł za powierzchnię 1,00 ha, z tytułu wariantu 2.10 - kwotę 3.006,00 zł za powierzchnię 1,67 ha oraz z tytułu wariantu 2.11 - kwotę 15.886,00 zł za powierzchnię 24,44 ha. Organ wyjaśnił, że kwotę przyznaną w ramach wariantu 2.9 ustalono przy zastosowaniu zmniejszenia w kwocie 4804,80 zł z uwagi na wykluczenie z płatności działek rolnych A, B oraz I z powodu nieprzestrzegania wymogów dla pakietu Rolnictwo ekologiczne. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173), zwanej dalej ustawą, art. 16 ust. 2 i 3 oraz art. 10 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L z 2011 r. nr 25, s. 8 - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011"), § 2, § 3 § 10, § 11, § 12, § 20, § 26, § 38 ust. 1 i 2, § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm. - zwanego dalej: "rozporządzeniem z 2013 r."), art. 15 ust. 1, art. 17 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L z 2009 r. nr 30, s. 16 - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 73/2009") oraz art. 104 K.p.a.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dla wariantów 2.10 i 2.11 płatność została przyznana do powierzchni deklarowanej we wniosku, natomiast w zakresie wariantu 2.9 płatność przyznano do areału 1,00 ha z powodu wykluczenia z płatności powierzchni 3,11 ha działek rolnych A, B oraz I, dla których w trakcie kontroli na miejscu stwierdzono nieprzestrzegania wymogów dla pakietu Rolnictwo Ekologiczne. Organ omówił przebieg postępowania i wyjaśnił, że zachwaszczenie stwierdzone na tych działkach rolnych stanowiło przejaw naruszenia zasad gospodarki ekologicznej. Powołując się na literaturę przedmiotu organ podał, że skala zachwaszczenia była zbyt wysoka dla uznania, że jego utrzymywanie ma na celu ochronę plantacji. Chwasty w niewielkiej ilości chronią roślinność przed przymrozkami, ale również stanowią zagrożenie w uprawach sadowniczych, jeśli ich intensywny rozwój przypada na okres, kiedy dostęp do pokarmów decyduje o właściwym wzroście i plonowaniu roślin. Silne zachwaszczenie może prowadzić do osłabienia rozwoju i plonowania krzewów. W rezultacie pogarszają się warunki fitosanitarne, co sprzyja rozwojowi chorób roślin uprawnych oraz szkodników. Poza tym organ uznał kontrolę przeprowadzoną przez B za niewiążącą, gdyż w dniu kontroli Jednostka ta nie dysponowała właściwym upoważnieniem, które utraciła trzy dni wcześniej. W treści uzasadnienia organ przedstawił szczegółowo rachunkowe wyliczenie kwot płatności jakie przyznał dla wariantów 2.9, 2.10 i 2.11.

Nie godząc się z tą decyzją P. D. wniósł odwołanie, w którym podważył prawidłowość i rzetelność ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji odnośnie działek rolnych A, B oraz I. Powtórzył zarzuty i argumentację podnoszone w poprzednim odwołaniu i wskazał, że przepisy nie określają szczegółowych zasad ani norm postępowania w zakresie oceny zachwaszczenia, w związku z czym powinny być interpretowane przez organ na korzyść beneficjenta. Kwestionując zastosowanie sankcji w związku z kodem E7 na całej działce rolnej I, zarzucił brak przedstawienia w protokole kontroli sposobu szacowania liczby sadzonek. Podniósł też, że organ pierwszej instancji przyjął błędne domniemanie, iż cofnięcie upoważnienia B nie było bezpodstawne, a ponadto wskazał nieprawdziwą datę cofnięcia tego upoważnienia, podczas gdy jednostka ta uzyskała certyfikat ponownie. Niezależnie od tego odwołujący stwierdził, że nie brał udziału w czynnościach kontrolnych, jakie zostały przeprowadzone przez organ w dniu 12 lipca 2013 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor OR ARiMR w Opolu decyzją z dnia 31 października 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania oraz zacytował treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i podał, że z mocy § 50 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. realizacja zobowiązania może być kontynuowana zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262, z późn. zm. - zwanego dalej rozporządzeniem z 2009 r.). Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że nie stwierdził nieprawidłowości co do części rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji dotyczącej wariantów 2.10 i 2.11, w odniesieniu do których płatność została przyznana w wysokości żądanej przez wnioskodawcę i skoncentrował się na ocenie w zakresie wariantu 2.9 oraz zasadności zastosowania kodów E6 i E7. W tej kwestii organ odwoławczy wskazał, że w przypadku kodu E6 powodem zastosowania tego błędu było stwierdzenie w trakcie kontroli terenowej, iż uprawa porzeczki jest zachwaszczona. Organ zaznaczył, że te nieprawidłowości stwierdzono w ramach kontroli przestrzegania wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2009 r. podczas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w pakiecie Rolnictwo ekologiczne. Wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 3 tego rozporządzenia udział w programie rolnośrodowiskowym wiąże się z koniecznością przestrzegania dodatkowych wymagań, które wykraczają poza podstawowe wymagania obejmujące wszystkich rolników starających się o pomoc obszarową w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Z załącznika nr 7 rozporządzenia z 2009 r. wynika sankcja za nieprzestrzeganie tych wymogów w wysokości 100% płatności dla danej działki rolnej, co uzasadniało wykluczenie działek rolnych A, B oraz I z płatności rolnośrodowiskowej z powodu nieprzestrzegania wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że materiał fotograficzny sporządzony w dniu 12 lipca 2013 r. jednoznacznie i wyraźnie pokazuje, że zachwaszczenie na działkach rolnych A, B oraz I jest bardzo duże i ma charakter wieloletni. Chwasty oraz trawy, głównie perze i łopiany, przewyższają ponad dwukrotnie pędy porzeczki, które mają wysokość około 30 cm, przy czym na każdym ze zdjęć wykonanych podczas kontroli pędy porzeczki są niewidoczne (np. dla działki rolnej A na zdjęciach nr 28 i 29, dla działki rolnej B na zdjęciach nr 26 i 27, a dla działki rolnej I na zdjęciach nr 9, 10, 12). Nie zasługują zatem na uwzględnienie argumenty, że porzeczki są jedynie w niewielkiej ilości osłonięte przez rośliny towarzyszące oraz że niewielka roślinność towarzysząca plantacji służyła utrzymaniu upraw w dobrej kulturze rolnej i nie ograniczyła prawidłowego rozwoju roślinności i zbioru plonów. Zdaniem organu odwoławczego, materiał zdjęciowy nie potwierdza stanowiska odwołującego się, że ilość roślinności obcej na plantacjach porzeczki jest poniżej progu szkodliwości. Odwrotnie, poziom zachwaszczenia stwierdzony na działkach rolnych A, B oraz I znacznie przewyższał próg szkodliwości. Według organu, słuszne jest stanowisko wyrażone w decyzji, że silne zachwaszczenie może prowadzić do osłabienia rozwoju roślinności i plonowania krzewów, zwłaszcza gdy plantacja jest stosunkowo młoda i jej intensywny rozwój wymaga swobodnego dostępu do pokarmu. Organ wskazał na treść fachowych opracowań z zakresu poradnictwa w rolnictwie ekologicznym, w których określono metody ograniczenia i eliminowania rozrostu chwastów m.in. na młodych plantacjach porzeczek i aronii oraz wymieniono ekologiczne metody ograniczania rozrostu chwastów przy zastosowaniu do tego celu kory, trocin, słomy, mulczowania międzyrzędzi, a w trzecim roku uprawy - możliwości założenia murawy przy obowiązku jej wielokrotnego nawet koszenia. Zabiegi te, mające na celu także utrzymanie wilgoci w obszarze upraw, są bardziej pracochłonne niż zastosowanie środków chemicznych, jednak właśnie dlatego na tego rodzaju praktyki skierowano specjalne dopłaty finansowane w ramach działania "Programy rolnośrodowiskowe" ze środków PROW 2007-2013. Poza tym, w odniesieniu do aronii wskazuje się, że podstawowym sposobem utrzymania gleby w młodych nasadzeniach przez pierwsze dwa lata jest czarny ugór, a międzyrzędzia można wykorzystać do uprawy warzyw i roślin motylkowych.

Dalej, organ odwoławczy stwierdził, że nie neguje, iż niewielki poziom zachwaszczenia może przyczyniać się do ochrony plantacji przed m.in. działaniem wysokich temperatur, czego wyrazem jest wskazany przez organ pierwszej instancji próg tolerancji wynoszący co najmniej 50% zachwaszczenia, jednak nie można mówić o niewielkim zachwaszczeniu, gdy roślinność "obca" zdecydowanie dominuje nad roślinnością pożądaną (porzeczką czarną), przewyższając ją zarówno pod względem ilościowym, jak i poziomu rozwoju (znacznie bardziej zaawansowany etap wegetacji). W tym przypadku procentowy poziom zachwaszczenia nie ma więc decydującego znaczenia, przesądzający jest bowiem fakt stwierdzenia zachwaszczenia uniemożliwiającego prawidłowy rozwój plantacji.

Poza tym, odnosząc się do wyników kontroli prowadzonych przez A oraz B w [...], organ stwierdził, że nie kłócą się one z ustaleniami wizytacji terenowej przeprowadzonej przez pracowników Agencji, a to z uwagi na odmienny przedmiot każdej z tych kontroli, stąd niestwierdzenie w toku tych kontroli nieprawidłowości nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie. Nie ma też znaczenia fakt odebrania A upoważnienia do przeprowadzania kontroli. Organ wyjaśnił, że zakresem kontroli jednostek certyfikujących objęta jest analiza sposobu gospodarowania pod kątem zgodności z wymogami produkcji ekologicznej, zawartymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007, natomiast kontroli B - nadzór nad jednostkami certyfikującymi i produkcją ekologiczną. Z kolei kontrole ARiMR mają za zadanie weryfikację warunków i wymogów przyznawania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu z 2009 r., a więc kryteriów innych niż weryfikowane przez ww. podmioty. Jednym z wymogów określonych w załączniku nr 3 tego rozporządzenia jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. O ile więc sam fakt występowania zachwaszczenia nie stanowi naruszenia przepisów rozporządzenia z 2009 r., gdyż w art. 12 ust. 1 lit. g jako jeden z warunków produkcji ekologicznej wskazuje się na zapobieganie szkodom wyrządzonym przez szkodniki, choroby i chwasty, to utrzymywanie znacznego zachwaszczenia na plantacjach ekologicznych jest przejawem niewłaściwej agrotechniki (kultury rolnej) oraz brakiem dbałości o stan fitosanitarny roślin.

Wyjaśnił ponadto organ odwoławczy, że zdjęcia działek rolnych zostały sporządzone podczas kontroli kwalifikowalności działek rolnych dokonanej w dniu 12 lipca 2013 r., w ramach której dokonywane są pomiary działek oraz ocena sposobu ich użytkowania. Przeprowadzenie tej kontroli nie wymaga konieczności poinformowania producenta rolnego o tym fakcie, jak również jego obecności podczas wykonywania pomiarów. Natomiast czynności związane z kontrolą realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, obejmujące weryfikację prowadzonej dokumentacji, w tym przede wszystkim Rejestru Działalności Rolnośrodowiskowej i Planu Działalności Rolnośrodowiskowej, jak i kontrolę przestrzegania wymogów wspólnych dla wszystkich pakietów/wariantów odbywają się przy obecności producenta rolnego po uprzednim poinformowaniu. Z protokołu z czynności kontrolnych wynika, iż termin wizytacji w dniu 9 sierpnia 2013 r. został telefonicznie uzgodniony ze stroną. Wyniki kontroli powierzchniowej oraz przestrzegania wymogów dla programu rolnośrodowiskowego zawarto w jednym raporcie sporządzonym w dniu zakończenia kontroli w gospodarstwie. Organ odwoławczy zauważył, że każde zdjęcie wykonane w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu 12 lipca 2013 r. jest opatrzone tablicą informacyjną zawierającą identyfikator działki rolnej, której dotyczy, a miejsce wykonania jest szczegółowo określone za pomocą współrzędnych geograficznych i weryfikacja tych danych pozwala jednoznacznie stwierdzić, że zdjęcia te uwidoczniają działki rolne A, B oraz I, zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowej w roku 2013. Zdaniem organu, dokumentacja z kontroli jest czytelna i kompletna, a ustalenia zawarte w raporcie z kontroli na miejscu nie budzą wątpliwości. Dokonując oceny protokołu z kontroli na miejscu z dnia 9 sierpnia 2013 r. organ odwoławczy powołał się na poglądy orzecznictwa, wyrażone w wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07, dotyczące konieczności przypisania przymiotu wiarygodności dowodom z protokołu kontroli oraz akcentujące leżący po stronie ubiegającego się o pomoc obowiązek inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania kwalifikowalności do płatności powierzchni objętych wnioskiem, co wynika z art. 21 ust. 3 ustawy.

Zdaniem organu, w świetle ustaleń odnoszących się m.in. do działki rolnej I, skutkujących odmową przyznania płatności dla danej działki, wskazywana przez organ pierwszej instancji nieprawidłowość dotycząca niewystarczającej jej obsady nie wpływa na treść rozstrzygnięcia, jednak odnośnie zachowania tej obsady oraz sposobu ustalenia ilości sadzonek żywych i martwych, podnoszone w odwołaniu twierdzenia nie zostały poparte przez stronę żadnymi dowodami, pomimo obowiązku wynikającego z art. 21 ust. 3 ustawy. Według organu, takim dowodem nie jest twierdzenie o obsadzeniu plantacji pod zbiór kombajnowy przy założeniu ok. 4500 szt/ha. Organ uznał, że ustalenie w wyniku inspekcji terenowej liczby 2285 sadzonek, w tym 1285 sztuk żywych, co ustalono poprzez rzeczywiste zliczenie krzewów, a nie ich szacowanie, nie wyklucza ilości pędów rzeczywiście zasadzonych, a brakująca część sadzonek mogła ulec zjawisku "wypadania" w związku z młodym wiekiem plantacji, jak to wskazywała strona. Według organu odwoławczego, samo podważanie wyników kontroli w zakresie działki rolnej I - w tym sposobu obliczania liczby sadzonek, bez przedstawienia jakichkolwiek dowodów potwierdzających podnoszone zarzuty, w sytuacji gdy wiarygodność protokołu z kontroli nie pozostawia wątpliwości, nie może stanowić podstawy do uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia.

We wniesionej skardze P. D. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji w części, w której organ pomniejszył płatność rolnośrodowiskową na rok 2013. Po raz kolejny powtórzył argumentację na uzasadnienie stanowiska prezentowanego w toku postępowania. Rozwinął też zarzuty podnosząc, że decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, tj. załącznika nr 7 do rozporządzenia z 2009 r., poprzez zastosowanie sankcji wynoszącej 100%, pomimo że akt ten nie obowiązywał w dacie wydania decyzji, gdyż został uchylony z dniem 15 marca 2013 r. Poza tym zarzucił naruszenie art. 31 ust. 1 ustawy w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 168, poz. 1181) poprzez pominięcie, że kontrola w dniu 9 sierpnia 2013 r. została przeprowadzona przez osoby nieposiadające ważnego i prawidłowo wystawionego imiennego upoważnienia, gdyż takie upoważnienie nie zostało skarżącemu okazane przez kontrolerów w dniu kontroli. Sformułował także zarzut naruszenia art. 31 ust. 5 ustawy z zw. § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia poprzez sporządzenie raportu z czynności kontrolnych, który nie zawierał wszystkich obligatoryjnych elementów, a tylko opis stwierdzonego stanu faktycznego nieprawidłowy i niezgodny z rzeczywistością. Skarżący zakwestionował twierdzenia organu, że w toku kontroli sadzonki zostały faktycznie policzone i stwierdził, że z uwagi na obszar wynoszący ponad 30 ha, zajęłoby to czas znacznie dłuższy niż okres kontroli, która trwała zaledwie jeden dzień, przy czym czynność liczenia nie została też opisana w raporcie. Zdaniem skarżącego, obliczenia dokonano metodą szacunkową, przy czym szacunek jest niechlujny, brak jest też wskazania sposobu jego wykonania oraz przebiegu tej czynności. Powoduje to niepewność co do ustaleń raportu i rzutuje na jego rzetelność. Kolejnymi zarzutami było naruszenie art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez pominięcie obligatoryjnych zasad, które obowiązywały Państwo wobec beneficjenta przy przyznawaniu płatności rolnośrodowiskowych oraz naruszenie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy poprzez przeprowadzenie postępowania wbrew zasadzie praworządności i bez wyczerpująco rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wskazał, że organ błędnie wyłożył pojęcie "prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną". Poza tym skarżący zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym określenia liczby krzewów poprzez rzeczywiste ich zliczenie oraz załatwienie sprawy mając na względzie jedynie interes Agencji, bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela. Zarzucił też naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady praworządności i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wydanie decyzji bez uwzględnienia całości okoliczności ustalonych w sprawie i wbrew zasadom logiki oraz doświadczenia zawodowego, jak również naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób urągający wynikającej z tego przepisu zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Skarżący stwierdził, że decyzję organu odwoławczego oparto o treść pracy magisterskiej oraz o opracowania nieposiadające statusu źródeł prawa. Z kolei dokumentacja fotograficzna została pozyskana w sposób nieprawny, bez udziału skarżącego, dlatego nie może stanowić dowodu w sprawie. Skarżący ponownie wyraził wątpliwość, czy sfotografowano faktycznie działki będące jego własnością, przy czym w czasie kontroli z jego udziałem nie wykonywano zdjęć, a w protokole stwierdzono, że sadzonki mają odpowiedni wzrost i są prawidłowo ukorzenione. Poza tym podniósł, że brak jest legalnej definicji "zachwaszczenia", a organ w dalszym ciągu nie wskazuje, czy roślinność towarzysząca uprawie porzeczki może wpływać negatywnie na prawidłowy rozwój plantacji. Stwierdził też, że w trakcie kontroli przedłożył dokumentację zabiegów agrotechnicznych. Rejestr zabiegów agrotechnicznych w 2013 r. dołączył do skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że sankcja wynosząca 100%, dotycząca braku prowadzenia produkcji zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przewidziana jest również w załączniku nr 7 do rozporządzenia z 2013 r., a kwestia obsady działki rolnej I nie ma znaczenia prawnego w świetle innych nieprawidłowości stwierdzonych w odniesieniu do tej działki. Ponadto, w toku postępowania skarżący nie podważał ustaleń co do mniejszej liczby sadzonek, ale potwierdzał je, wyjaśniając młodym wiekiem plantacji. Nie był też podnoszony zarzut prawidłowego umocowania kontrolerów, którzy posiadali wymagane uprawnienia, o czym świadczą upoważnienia dołączone do akt sprawy. Z kolei pogląd Agencji o przekroczeniu norm zachwaszczenia znajduje potwierdzenie w opracowaniach naukowych, przy czym decydujące znaczenie dla dokonanej oceny miały takie czynniki jak etap wegetacji rośliny obcej, jej ilość i gatunki zagłuszające (wieloletnie). Natomiast dane zawarte w wyciągu z rejestru zabiegów agrotechnicznych nie potwierdzają stanu faktycznego utrwalonego w materiale fotograficznym i wyciąg ten nie może być dowodem na wykoszenie uprawy na spornych działkach, a zapisy nie potwierdzają, że zabiegi te dotyczyły obszaru sadzonek, czy tylko międzyrzędzi. Organ podkreślił, że kontrola odbyła się dwuetapowo i na pierwszym etapie wykonano zdjęcia pozwalające bez wątpienia stwierdzić, że przedstawiają działki rolne A, B oraz I, o czym świadczą podane współrzędne. Organ zauważył, że zarzuty podważające wiarygodność wyników inspekcji terenowej nie są poparte dowodami, a raportom co do zasady należy przypisać walor wiarygodności.

Na rozprawie strony podtrzymały stanowiska procesowe, przy czym skarżący dodatkowo wyjaśnił, że w trakcie kontroli w sierpniu 2013 r. dokonano przeliczenia kilku rzędów sadzonek porzeczki, a na spornych działkach były sadzonki dwuletnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd w powyższym zakresie kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził tego rodzaju nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie stosowania do niego przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy. Ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje natomiast umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Przypomnienia wymaga, że przedmiot oceny Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora OR ARiMR w Opolu, utrzymująca w mocy decyzję przyznającą skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w ograniczonej wysokości. Zakwestionowane przez skarżącego zmniejszenie płatności nastąpiło w związku ze stwierdzeniem w wyniku kontroli, że na działkach gruntu A, E oraz I, zgłoszonych do płatności na rok 2013, oznaczonych we wniosku symbolami, produkcja rolna prowadzona była niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji od razu wskazać należy, że materialnoprawną podstawą działania organów były przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173), zwanej nadal ustawą. Poza tym, stosownie do § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm., zwanego nadal rozporządzeniem z 2013 r.), podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w roku 2013 jest wskazane w § 58 tego aktu prawnego rozporządzenie Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262, z późn. zm. - zwane dalej "rozporządzeniem z 2009 r."). W myśl powołanego przepisu, kontynuacja zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58 (czyli rozporządzenia z 2009 r. - przyp. Sądu) m.in. w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego i jedenastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może być kontynuowana zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58. Ponadto, zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r., do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że płatności są przyznawane w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58 jeśli zostaną spełnione warunki określone tym rozporządzeniem (pkt 1), a jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58 (pkt 2). Wynika z tego jednoznacznie, że rozporządzenie z 2009 r., pomimo że w dacie orzekania przez organy akt ten nie obowiązywał, gdyż został uchylony z dniem 15 marca 2013 r. rozporządzeniem z 2013 r., co zasadnie dostrzeżono w skardze, ma jednak zastosowanie w razie kontynuacji podjętego wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego zarówno w zakresie wymogów do uzyskania kolejnych płatności, jak i ustalania ich wysokości, w tym również ich zmniejszania. Przepisy te miały zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie w związku z tym, że skarżący bezspornie rozpoczął realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w roku 2011.

Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie kontrowersje dotyczyły przede wszystkim ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy, gdyż skarżący podniósł, iż ustalenia organów w tym zakresie są błędne i zarzucił naruszenie prawa procesowego - art. 7, 8, 77, 80 K.p.a. oraz materialnego - art. 21 ustawy i przepisów aktów wykonawczych, stąd kontrolując prawidłowość podjętych w sprawie rozstrzygnięć koniecznym było zbadanie, czy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał organom na poczynienie ustaleń stanowiących podstawę wydanych w sprawie decyzji.

Odnosząc się do powyższych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast w myśl art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że wprowadza on istotne modyfikacje zasad postępowania, które mają pierwszeństwo w stosunku do reguł przewidzianych w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym określonym w przepisach K.p.a. Jak zasadnie wywiedziono w orzecznictwie, stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 K.p.a. W postępowaniu w sprawie przyznania pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z wyrażonej w art. 77 K.p.a. zasady postępowania dowodowego, statuującej obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy.

W świetle powyższego za niezasadny uznać należało uznać zarzut naruszenia art. 7 i art. 77, 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skoro kwestia zebrania materiału dowodowego została na gruncie ustawy ujęta odmiennie niż we wskazywanych przez skarżącego przepisach K.p.a. Przyjęta w art. 21 ust. 3 ustawy zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 K.c. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Udział skarżącego ograniczał się natomiast w istocie wyłącznie do gołosłownego kwestionowania ustaleń organu poczynionych w toku kontroli. Wobec treści art. 21 ustawy, skarżący w toku postępowania nie przedstawił własnych dowodów, a jedynie zastrzeżenia co do treści protokołu, których nie poparł stosownym materiałem dowodowym. Na gruncie ustawy takie działanie należy uznać za niewystarczające do podważenia dowodów przedstawionych przez organ.

Na treść rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie mogły też mieć wpływu twierdzenia skarżącego, że sposób prowadzenia uprawy nie był kwestionowany w toku kontroli dokonywanej przez jednostki certyfikujące oraz Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Opolu. Zauważyć przyjdzie, że podstawą kontroli prowadzonej przez jednostkę certyfikującą są przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. nr 116, poz. 975, z późn. zm.), określającej zadania organów oraz ich właściwość w tym zakresie, z których wynika, że rolą tych jednostek jest kwalifikowanie produktów na rynek rolnictwa ekologicznego i sprawowanie kontroli w zakresie dotyczącym spełnienia wymagań objętych certyfikatami. Wobec tego, sam fakt stwierdzenia przez jednostkę certyfikującą, że dany producent rolny spełnił wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, nie może oznaczać, iż w sposób niejako automatyczny zostały spełnione wymagania niezbędne do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zwrócić należy uwagę, że stosowanie metod ekologicznych uprawy i uzyskanie certyfikatu zgodności jest tylko jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wymagania w zakresie produkcji ekologicznej nie są bowiem tożsame ze spełnieniem wymagań do uzyskania dopłat.

Zasadnie wywodziły organy, że uczestniczenie w programie rolnośrodowiskowym i ubieganie się o płatności z tego tytułu nakłada na producenta rolnego zakres innych obowiązków i wymagań określonych w odrębnych przepisach, do których należy powoływane już wyżej rozporządzenie z 2009 r. Przepis § 2 rozporządzenia z 2009 r. przewiduje bowiem, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów; ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym", 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, oraz

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Podstawowymi wymaganiami, o których mowa w tym przepisie są - stosownie do § 3 rozporządzenia z 2009 r. - wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (pkt 1) oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia (pkt 3).

Do oceny, czy powyższe przesłanki zostały spełnione i czy konkretny pakiet rolnośrodowiskowy jest realizowany przez producenta rolnego, nie są powołane jednostki certyfikujące, ale jednostki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do której kompetencji należą te kwestie z mocy art. 4 ust. 2 ustawy. Z tego względu nie można podzielić zapatrywania skarżącego, że ustalenia jednostki certyfikującej, a właściwie brak zastrzeżeń w toku prowadzonej kontroli, może mieć przesądzające znaczenie w kwestii przyznania płatności rolnośrodowiskowej do skontrolowanych przez nią działek.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z pakietów wymienionych w tym przepisie, wśród których wskazano Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne (ust. 1 pkt 2), natomiast wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określa załącznik nr 3 (ust. 3). Załącznik ten w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne w odniesieniu do wszystkich wariantów, w tym dla wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) zawiera wymóg prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (część II, ust. 1 pkt 3). Biorąc pod uwagę wskazywany już wcześniej fakt, że wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy podejmą dobrowolnie na okres co najmniej 5 lat zobowiązania rolnośrodowiskowe obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, uznać należy, że dla uzyskania płatności z tytułu działalności rolniczej obejmującej prowadzenie uprawy w postaci plantacji porzeczek nie wystarczy dokonanie samych tylko nasadzeń krzewów porzeczki czarnej, ale przede wszystkim wymagane jest prowadzenie tego rodzaju działalności rolnej przez okres wskazany w planie rolnośrodowiskowym, przy jednoczesnym zachowaniu wymogu dotyczącego standardu gospodarowania na poziomie wyższym niż podstawowe wymagania. Taki kwalifikowany standard został określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2009 r. w odniesieniu do pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne jako "prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby".

Sformułowanie wskazanego wyżej warunku wymaga ustalenia w każdej konkretnej sprawie, czy został on przez rolnika spełniony, przy czym - jak zasadnie wywiedziono w orzecznictwie - bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty te muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować m.in. wieloletnie chwasty. Występowanie tego rodzaju roślinności na działce objętej deklaracją producenta rolnego dyskwalifikuje tę działkę z możliwości przyznania płatności (tak NSA w wyroku z 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09 - powołana strona internetowa). Nie można też nie dostrzegać, że z założeń metodologicznych dla kalkulacji płatności rolnośrodowiskowych w ramach programu rolnośrodowiskowego, określonych w załączniku nr 10 do Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW) (Mon. Pol. nr 94, poz. 1035, z późn. zm.) wynika, że płatność rolnośrodowiskowa stanowi rekompensatę utraconego dochodu, dodatkowych poniesionych kosztów oraz ponoszonych kosztów transakcyjnych. W odniesieniu do pakietu rolnictwo ekologiczne dla upraw sadowniczych i jagodowych (zarówno w okresie przestawiania, jak i z certyfikatem) kalkulacja płatności uwzględnia m.in. wartość dodatkowych nakładów pracy w gospodarstwach ekologicznych oraz większe zużycie paliwa z tytułu mechanicznej ochrony przed chwastami. Ponadto, wśród wymogów tego pakietu, poza prowadzeniem produkcji rolnej zgodnie z regułami określonymi w ustawie o rolnictwie ekologicznym i rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 i uprawą roślin zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, w przypadku realizacji wariantów 2.9, 2.10 i 2.11 wskazany został obowiązek corocznego wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych. Niezależnie od tego, jak zasadnie wskazywał organ pierwszej instancji, w odniesieniu do plantacji prowadzonej przez skarżącego ma zastosowanie przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 39, poz. 211, z późn. zm.), zgodnie z którym wieloletnie plantacje trwałe uznaje się za utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli są utrzymywane w stanie niezachwaszczonym.

Ustaleń w zakresie przestrzegania powyższych wymogów jednostki ARiMR dokonują w toku przeprowadzanych kontroli, obejmujących weryfikację powierzchni kwalifikujących się do dopłat oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Zasady realizacji czynności kontrolnych przeprowadzanych przez ARiMR wynikają z ustawy, a tryb ich wykonywania określony został w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 168, poz. 1181, z późn. zm.). W świetle tych unormowań, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy ARiMR przeprowadza kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, które stosownie do ust. 2 tego przepisu mogą być też powierzone innym podmiotom dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, jak również, zgodnie z art. 31a ustawy, kontrole w zakresie spełniania wymogów lub norm określonych w tym przepisie są przeprowadzane przez Agencję oraz powiatowego lekarza weterynarii. Kontrole te przeprowadzane są na okoliczność ustalenia czy wnioskodawcy spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności. Natomiast art. 31 ustawy określa zasady i kolejność czynności w ramach kontroli, jak też uprawnienia osób wykonujących czynności kontrolne oraz ich obowiązki, w postaci okazania imiennego upoważnienia przed rozpoczęciem czynności oraz sporządzenia raportu z tych czynności (ust. 2 i 5), który podpisywany jest również przez podmiot kontrolowany (ust. 6).

Zasadnie organ odwoławczy wskazywał, że w orzecznictwie podkreśla się znaczenie dowodowe raportu w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Zgodzić należy się bowiem ze wskazywanym przez organ odwoławczy poglądem, iż o wadze dowodu z raportu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być kontrole na miejscu przeprowadzone są bezpośrednio przez ARiMR bądź na jej zlecenie, przez wyspecjalizowane i bezstronne podmioty, wskazane w art. 30 ust. 2 i 31a ustawy. Sporządzone w ich efekcie protokoły są dokumentem mającym walor urzędowy, stąd dowodom tym co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (por. wyroki NSA z 7 sierpnia 2013 r., II GSK 527/12 oraz z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej rozpoznawanej sprawie kontrola przeprowadzona została po uzgodnieniu jej terminu ze skarżącym i sprowadzała się do oceny zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności, w tym powierzchni deklarowanych działek, ze stanem faktycznym w gospodarstwie oraz przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Skarżący nie wykazał, aby w trakcie kontroli doszło do takich naruszeń przepisów, które podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organ. Z dokonanych czynności został sporządzony raport, który zawierał wszystkie wymagane elementy. Podane też zostały też numery upoważnienia kontrolerów zbieżne z widniejącymi na upoważnieniach dołączonych do akt sprawy, obejmujących czynności na miejscu metodą inspekcji terenowej w zakresie działań PROW 2007-2013. Skarżący nie przedstawił natomiast dowodu, że osoby przeprowadzające kontrolę nie posiadali i nie okazali ważnych upoważnień. Ponadto, podnosząc zarzut wadliwości protokołu skarżący nie sprecyzował na czym polega jego niekompletność oraz przedstawił dowodów na potwierdzenie zamieszczenia w raporcie nieprawdziwych danych. W szczególności nie wykazał, że stan faktyczny na gruncie w dniu kontroli przedstawiał się odmienne niż na sporządzonym materiale fotograficznym. Wręcz przeciwnie, w pisemnych wyjaśnieniach sporządzonych po kontroli z dnia 9 sierpnia 2013 r. wskazywał okoliczności usprawiedliwiające wystąpienie nieprawidłowości stwierdzonych w wyniku kontroli.

Podkreślić przyjdzie, że ustalenie stanu faktycznego w sprawie, umożliwiające ocenę zgodności danych zadeklarowanych we wniosku o płatność z rzeczywistością, powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich środków dowodowych, którymi dysponuje organ, ktore mogą przyczynić się do wyjaśnienia jej stanu faktycznego. Powinny zostać zatem dopuszczone przez organy orzekające w sprawie zarówno dowody przeprowadzone przez osoby wykonujące kontrole, jak i zaoferowane przez podmiot kontrolowany. Z tego powodu również zdjęcia wykonane w dniu 12 lipca 2013 r. mogą stanowić dowód w sprawie. Z treści raportu wynika, że fotografie te zostały wykonane przez uprawnione osoby i przedstawiają działki należące do skarżącego, oznaczone symbolami A, B oraz I, gdyż zapisy zamieszczone na każdym ze zdjęć pozwalają precyzyjnie zidentyfikować uwidocznioną na nich powierzchnię gruntu.

Na tej podstawie, w ocenie Sądu, zasadnie przyjęły organy, że materiał fotograficzny pozwala na stwierdzenie, iż powierzchnie te nie kwalifikują się do przyznania płatności. Na wskazywanych przez organ zdjęciach przedstawiających działki A, B oraz I, widoczny jest obszar porośnięty wysoką, bujną roślinnością, wśród której tylko w nielicznych miejscach można dostrzec pojedyncze pędy rośliny stanowiącej właściwą uprawę, czyli porzeczki czarnej. Uprawa ta, wbrew twierdzeniom skarżącego, które miałby potwierdzać przedłożony dowód, nie wskazuje też śladów przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych wokół roślin stanowiących uprawę podstawową. W realiach rozpoznawanej sprawy, organy obu instancji przy dokonywaniu oceny stwierdzonego rzeczywistego stanu na gruncie uwzględniły rodzaj i wiek nasadzeń. Nie powtarzając już obszernej argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, należy uznać, że organy wykazały, iż charakter, skład rodzajowy oraz stan wegetacji "roślinności obcej" na działkach A, B oraz I, wpływał w sposób istotny na stan uprawy podstawowej, co dawało podstawy do oceny, że standardy gospodarowania na tym obszarze nie zostały zachowane, a uprawy nie można zakwalifikować jako prowadzonej z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Tym samym nie zostały spełnione wymogi wynikające z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 2009 r. oraz załącznika nr 3 do tego rozporządzenia w odniesieniu do pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne. Na poparcie tego stanowiska w wydanych decyzjach przywołana została literatura fachowa. Organy nie pominęły też wyjaśnień strony w toku postępowania, ale odniosły się do nich dokonując ich oceny. Skarżący, kwestionując prawidłowość tych poglądów, nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, natomiast subiektywne przekonanie o nieprawidłowej ocenie przez organy materiału dowodowego nie może być podstawą uznania, że stanowisko organów jest dowolne i naruszające prawo.

W ocenie Sądu, organy właściwie zakwalifikowały powyższe nieprawidłowości jako kod E6 i dokonały niewadliwej subsumpcji tak ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod normę prawną § 27 rozporządzenia z 2009 r., zgodnie z którą w razie stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (ust. 1), a wysokość zmniejszeń w tym przypadku określa załącznik nr 7 do tego rozporządzenia (ust. 2). W załączniku nr 7, zatytułowanym "wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów", w części II - rolnictwo ekologiczne w odniesieniu do wszystkich wariantów przewiduje się zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Tym samym zasadnie organy dokonały wykluczenia działek nr A, B oraz I, przyznając płatność w wariancie 2.9 do powierzchni 1,00 ha dla działek C, D, E.

Podzielić należy przy tym stanowisko organu odwoławczego, że ustalenie ilości sadzonek na działce I nie ma istotnego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w sytuacji, gdy w odniesieniu do tej działki stwierdzono jednocześnie nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej. Już bowiem tylko ta okoliczność uzasadniała w świetle powołanego wyżej przepisu § 27 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. zastosowanie zmniejszenia płatności przy uwzględnieniu współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do tego rozporządzenia.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie zebrany został wiarygodny materiał dowodowy. Jako dowód dopuszczono wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe i zdjęcia. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy dokonały następnie oceny okoliczności faktycznych i zweryfikowały powierzchnię działek zadeklarowanych we wniosku. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego spełnia też wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organy wyjaśniły wysokość przyznanych płatności i powody ich pomniejszenia. Przedstawiły przepisy i sposób wyliczenia płatności. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego dowodu przeciwnego, który podważałby ustalenia organu, stąd zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. Sąd z urzędu nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z porządku prawnego.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.