Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 946/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 78 ust. 3 art. 29
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi C. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaksięgowania retrospektywnego kwoty długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] nr [...] wydaną wobec C.O. w sprawie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu 30 stycznia 2007 r. przedstawiciel C.O. - "P“ - zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu samochód używany marki [...] o numerze nadwozia [...], rok produkcji 2006, wyposażony w silnik benzynowy o pojemności skokowej 1992 cm³. Do zgłoszenia celnego dołączono deklarację wartości celnej (D.V.1); dokument sprzedaży pojazdu Nr [...] z dnia [...], wystawiony przez firmę "Z“ [...]; oświadczenie o poniesionych kosztach transportu; dokument rejestracyjny pojazdu nr [...]. Na podstawie ww. dokumentów "P“ wykazała w zgłoszeniu wartość celną pojazdu obejmującą cenę zakupu, tj. [...], stanowiącą równowartość [...] oraz zadeklarowane koszty transportu poniesione do miejsca wprowadzenia towaru na obszar celny Wspólnoty w wysokości [...], czyli [...]. Łączna wartość celna po zaokrągleniu do pełnych złotych wyniosła [...]. Jak wynika z wyjaśnień organu, towar, po objęciu procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu, został zwolniony.

Następnie, organ wskazał, że w dniu 20 czerwca 2007 r. do Oddziału Celnego w L. wpłynął wniosek "P“, w którym zwróciła się o dokonanie korekty dokumentu SAD w zakresie numeru nadwozia.

W związku z przedłożeniem przez wnioskodawcę dokumentów: nr [...] z dnia [...] stanowiącego korektę rachunku nr [...] z dnia 24 stycznia 2007 r.; zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, Naczelnik Urzędu Celnego w S. postanowieniem z dnia [...] w oparciu o przepis art. 78 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, zmienił ww. zgłoszenie celne wskazując, iż prawidłowy numer nadwozia to [...].

W dalszej części uzasadnienia organ podał, że w wyniku wstępnej analizy podanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej samochodu ustalono, że wartość ta znacznie odbiega od wartości transakcyjnych używanych samochodów osobowych marki [...] na rynku szwajcarskim. Powyższe ustalenia dokonano na podstawie notowań na szwajcarskich stronach internetowych:"www. autoportal24.ch" oraz "www.autoweb.ch" wskazując, że szacunkowa wartość zakupu takiego pojazdu w styczniu 2007 r. wynosiła [...]. Wobec tego, organ uznał za celowe przeprowadzenie weryfikacji autentyczności dokumentu handlowego załączonego do zgłoszenia celnego. W tym celu zwrócił się za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w S. do Departamentu Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier Wydziału Operacji Międzynarodowych Ministerstwa Finansów w Warszawie z wnioskiem o udzielenie pomocy w sprawach celnych przez władze Szwajcarii poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu u podmiotu dokonującego sprzedaży, tj. w firmie "Z“. W odpowiedzi, szwajcarskie władze administracji celne poinformowały organ o wynikach kontroli wskazując, że kontrolowana firma "Z", wystawia faktury "B" w przypadku wpłaty zaliczki gotówką, a następnie wystawia właściwe faktury sprzedaży przy odbiorze pojazdów i po wpłaceniu całej kwoty. Nadto, wyjaśniono, iż jedynie na oryginalnych (ostatecznych) rachunkach zamieszczane są deklaracje o pochodzeniu pojazdów. Natomiast, na przekazanym do weryfikacji dokumencie deklaracje o pochodzeniu pojazdu zostały sfałszowane. Dodatkowo, szwajcarska administracja celna przekazała dokument: nr [...]" z dnia [...] wystawiony przez firmę "Z“ na rzecz C.O. dotyczący sprzedaży ww. pojazdu za kwotę [...].

Informacje te stały się podstawą do wszczęcia w dniu 9 września 2009 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego w S. postępowania w sprawie zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu ww. samochód, a następnie - po umożliwieniu stronie w dniu 20 listopada 2009 r. zapoznania się z aktami sprawy - do wydania decyzji, w której w związku z ustaleniem przez organ nowej wartości celnej, zaksięgowano retrospektywnie kwotę długu celnego w wysokości [...].

Pismem z dnia 14 stycznia 2010 r. pełnomocnik strony – M.B. wniósł żądanie uznania ww. zgłoszenia celnego za prawidłowe. Podniósł, że rachunek nr [...] z dnia [...] w wysokości [...], opatrzony pieczęcią i podpisem sprzedawcy, był podstawą do wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego w S. postanowienia z dnia [...], zmieniającego nieprawidłowe dane w dokumencie SAD w zakresie numeru VIN samochodu. Postanowienie to pełnomocnik uznał za istotny dowód w sprawie. Ponadto, wskazał że przy ustalaniu wartości pojazdu decydujące znaczenie miał stan techniczny samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Polski, a jak wynika z dokumentu przewozowego, samochód był uszkodzony i powypadkowy. Nadto, zdaniem pełnomocnika przesłana przez szwajcarskie władze celne odpowiedź z dnia 14 sierpnia 2007 r. nie jest dokumentem urzędowym na okoliczność ustalenia wartości transakcyjnej, co najwyżej jest to dokument urzędowy stwierdzający jakiej treści wyjaśnienia złożył "Pan Z., niekoniecznie będący sprzedawcą". Pełnomocnik wskazał również na powszechne zjawisko prania "brudnych pieniędzy", z czego wynika wykazywanie fikcyjnych przychodów ze sprzedaży - przychodów nieodzwierciedlających faktycznej ceny należnej i zapłaconej za towar. Pełnomocnik wniósł także o dopuszczenie jako dowód w sprawie zeznań świadka D.K., który przy umowie sprzedaży działał w imieniu i na rzecz strony, oraz przyjęcie jako dowodu w sprawie oświadczenia C.O. na potwierdzenie powyższej okoliczności.

Kolejnym pismem z dnia 6 lutego 2010 r. pełnomocnik wniósł odwołanie od ww. decyzji zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (WKC), poprzez nieuznanie za wartość celną importowanego samochodu jego wartości transakcyjnej, wynikającej z faktury,

- naruszenie przepisów proceduralnych - art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym; art. 180 § 1 i art. 188 O.p. poprzez niedopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nieprzeprowadzenie na żądanie strony dowodów na okoliczności mające znaczenie dla sprawy; art. 127 O.p. poprzez ingerencję Dyrektora Izby Celnej w S. w treść zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S.; art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) poprzez nieprzyjęcie od strony, na jej wniosek oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenie dla potwierdzenia faktów niewymagających, według przepisu prawa, urzędowego potwierdzenia.

Dyrektor Izby Celnej w S. w wyniku rozpoznania odwołania podzielił stanowisko organu I instancji co do zasadności zakwestionowania wartości celnej ww. samochodu. Na wstępie organ ten, odnośnie do uprawnienia organów celnych do weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu, powołał przepis art. 78 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny wskazując, że po zwolnieniu towarów, organy celne mogą w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozowych towarów objętych zgłoszeniem celnym. Wstępnej weryfikacji organ I instancji dokonał w oparciu o dostępną bazę danych, zawartą na stronach szwajcarskiego portalu internetowego "www.autoportal24.ch" oraz "www.autoweb.ch", uwzględniając zarówno markę, jak i pozostałe parametry pojazdu. Weryfikacja ta miała jedynie na celu ustalenie, czy występuje, a jeżeli tak, to na jakim poziomie, rozbieżność pomiędzy podaną w bazie danych ceną, a ceną pojazdu, wykazanego przez stronę w zgłoszeniu SAD. Jak podkreślił organ odwoławczy, ceny z taryfikatorów organ celny I instancji nie traktował jako ceny transakcyjnej. A, ponieważ ustalona w ten sposób różnica wyniosła 2427 %, prawidłowo organ I instancji - zgodnie z art. 181 a ust.1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 (RWKC) oraz art. 29 WKC - przystąpił do ustalenia wartości pojazdu według metody wartości transakcyjnej.

Dalej, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z wytycznymi Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., organ I instancji nie miał obowiązku brać pod uwagę fałszywej deklaracji i - zgodnie z krajowym ustawodawstwem odpowiednio do treści art. 181 § 1 oraz art. 218 ust. 1 RWKC - dokumentem niezbędnym do określenia wartości celnej w celu objęcia towaru procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu stała się faktura.

Następnie, organ odwoławczy wyjaśnił, że stosując przepisy art. 180 O.p., art. 194 O.p., a także przepisy Porozumienia z dnia 9 czerwca 1997 r. w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską uzupełniające Umowę między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską o Protokół dodatkowy w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, zatwierdzone w imieniu Wspólnoty decyzją Rady z dnia 2 czerwca 1997 r. (Dz. U. UE. L 1997.169.77), organ I instancji prawidłowo przyjął, że pismo szwajcarskiej administracji celnej z dnia 14 września 2007 r. stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 O.p., albowiem zostało sporządzone w formie określonej przepisami prawa (tj. w formie przewidzianej w Protokole), przez powołany do tego organ władzy publicznej, na wniosek polskiego organu o udzielenie pomocy, na podstawie przepisów art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 8 tego Protokołu. Dokument ten stanowił zatem dowód tego, co zostało w nim "urzędowo stwierdzone". A, ponieważ z ustaleń władz szwajcarskich wynikało, że zgłoszony do odprawy celnej pojazd w istocie został sprzedany za cenę [...], wartość ta słusznie została przyjęta przez organ I instancji za wartość transakcyjną, wynikającą z dokumentu przekazanego w wyniku kontroli szwajcarskich władz celnych.

Z kolei, odnosząc się do pozostałych elementów kalkulacyjnych, tj. klasyfikacji taryfowej i pochodzenia towaru oraz zastosowanej w związku z nimi stawki celnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że dla tego typu towaru, zaklasyfikowanego do kodu TARIC 87032390 00, Taryfa Celna Wspólnot Europejskich (art. 20 ust. 1 WKC ) przewiduje stawkę celną erga omnes w wysokości 10 %. W dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. [...] strona wnioskowała o zastosowanie preferencji w zgłoszeniu celnym [...], na podstawie deklaracji eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru, zawartej na dokumencie nr [...]" z dnia [...], deklarując w polu 36 zgłoszenia celnego kod preferencji 300 W. W związku z tym, w zgłoszeniu dług celny został określony z zastosowaniem preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0 %, przewidzianej dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej. W sprawie zastosowanie mają postanowienia Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską, zawarte w Protokole 3 ww. umowy. Zgodnie z art. 16 ust.1 Protokołu 3, z postanowień ww. umowy korzystają produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty, pod warunkiem przedstawienia jednego z wymienionych dowodów pochodzenia: świadectwa przewozowego EUR.1, świadectwa przewozowego EUR-MED., lub w przypadkach określonych w art. 22, deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IVa i IVb, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji. W sprawie organ I instancji, powołując się na postanowienia art. 32 ust. 2 i art. 33 ust. 1 Protokołu nr 3 do Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą, a Konfederacją Szwajcarską, wystąpił do szwajcarskich władz celnych z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji eksportera, sporządzonej na dokumencie nr [...]" z dnia [...] Szwajcarskie władze celne poinformowały organ celny I instancji, że eksporter nie wystawił deklaracji o pochodzeniu towarów i, dlatego też, pojazd nie może zostać uznany za "pochodzący", w rozumieniu postanowień Protokołu. Powyższe ustalenie zostało również potwierdzone w raporcie władz celnych Szwajcarii ujęte w piśmie [...] z dnia 14 września 2007 r., z którego treści wynikało, iż deklaracja o pochodzeniu pojazdu została sfałszowana. A, ponieważ strona w trakcie postępowania nie przedłożyła żadnego dokumentu świadczącego o pochodzeniu towaru, wymaganego na podstawie postanowień ww. umowy, a deklaracja o pochodzeniu pojazdu została sfałszowana, niemożliwe było zastosowanie stawki celnej preferencyjnej w związku z importem towaru, gdyż przedmiotem postępowania nie był towar "pochodzący" z Unii Europejskiej. Prawidłowo zatem zastosowano w sprawie stawkę celną erga omnes w wysokości 10 % .

Odnośnie do kwestii naliczenia w zaskarżonej decyzji odsetek za zwłokę, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne, organ celny pobiera odsetki w przypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. W ocenie organu, elementem potwierdzającym niezgodne z prawem działania strony był fakt przekazania organom celnym przez szwajcarskie władze celne informacji, że w wyniku weryfikacji dokumentu zakupu nr [...]" z dnia [...], zgodnie z oświadczeniem eksportera - firmy "Z“, pojazd został sprzedany C.O. za kwotę [...], tj. za kwotę dwunastokrotnie większą niż zadeklarowana przez stronę.

Ustosunkowując się kolejno do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej w S. stwierdził, że - wbrew twierdzeniom strony - dołączył do akt sprawy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w S. o sprostowaniu dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] w zakresie pola 31 numeru VIN pojazdu. Sprostowania tego dokonano na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu wydanego przez uprawnionego diagnostę. Organ zauważył, że sprostowanie to dotyczy wyłącznie wskazania prawidłowego numer VIN.

Odnośnie do uznania przez organy przesłanej przez szwajcarskie władze celne odpowiedzi z dnia 14 sierpnia 2007 r. za dokument urzędowy, na okoliczność ustalenia wartości transakcyjnej, jak również tego, że w ocenie pełnomocnika szwajcarskie władze celne nie stwierdziły sfałszowania na rachunkach deklaracji o pochodzeniu, a jedynie przytoczyły wyjaśnienia pana "Z“, organ odwoławczy przytoczył treść uwierzytelnionego tłumaczenia z języka niemieckiego dokumentów przekazanych przez szwajcarskie organy celne. Wskazał, że wynika z nich, iż R.Z. jest odpowiedzialny za sprzedaż pojazdów oraz sporządzanie dowodów pochodzenia i, tym samym, ma on uprawnienia do wystawiania rachunków i do ich podpisywania. R.Z. wymaga od zainteresowanych kupnem zaliczki i wystawia na powyższą zaliczkę rachunek gotówkowy. Ostateczny, faktyczny rachunek, zostaje wystawiony i przekazany po zapłaceniu reszty, względnie przy wydawaniu pojazdów. Rachunek ten jest odnotowywany w księgowości. Wyjaśniono, że jedynie na oryginałach rachunków zamieszczana jest deklaracja o pochodzeniu pojazdu, przy użyciu stempla znajdującego się na dokumencie wzorcowym. Pieczęć ta jest przybijana wyłącznie na oryginalnym rachunku, co R.Z. potwierdza dodatkowo w dwóch miejscach pieczątką "Z“ [...]“. A, ponieważ, pieczęcie są przystawiane na oryginałach rachunku, zaś kopia rachunku nr [...] z dnia [...], przekazana przez szwajcarskie władze celne, jako nie oryginał dokumentu, nie posiadała ich, tym samym, organ uznał, że eksporter nie sporządził deklaracji pisemnej, jak ma to miejsce na dokumentach nr [...]" z dnia [...], "B nr [...]" z dnia [...], a przedstawiony organowi sporządzony dowód pochodzenia towaru jest nieprawidłowy i nie może wywoływać skutków prawnych polegających na stosowaniu preferencyjnej stawki celnej.

Następnie, organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów dotyczących ustalenia wartości pojazdu, podał że nowa wartość celna towaru została ustalona na podstawie wartości transakcyjnej w wysokości [...], wskazanej w dokumencie nr [...]" z dnia [...] przesłanym przez władze celne Szwajcarii. Przyjmując, że skoro wartość ta stanowi połowę ceny transakcyjnej wskazywanej na portalach internetowych "www.autoportal24.ch", oraz "www.autoweb.ch", to cena [...] uwzględnia fakt, iż samochód był uszkodzony i powypadkowy.

Z uwagi na podniesiony przez pełnomocnika zarzut naruszenia przepisów postępowania, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie mógł uwzględnić wniosków o dopuszczenie zeznań świadka D.K., jak i przyjęcia od C.O. oświadczenia, gdyż wniosek taki wpłynął do tegoż organu po dniu wydania przez niego decyzji (decyzja wydana w dniu [...], a wniosek wpłynął w dniu w dniu 14 stycznia 2010 r.). Natomiast, organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia ww. dowodów wydając w tej sprawie w dniu 30 września 2010 r. postanowienie, w którym jako przyczynę podał okoliczność, że skoro przy zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...] nie stwierdzono stosownego upoważnienia dla D.K. do dokonania zakupu w imieniu i na rzecz kupującego, to zbędne było przesłuchanie go w charakterze świadka. Odnośnie zaś do oświadczenia C.O., wyjaśniono, że organ celny, będąc w posiadaniu dokumentów urzędowych, sporządzonych przez uprawnione do tego szwajcarskie służby celne, zastosował przepis art. 188 O.p., przyjmując, że istotne dla sprawy okoliczności zostały stwierdzone wystarczająco innym dowodem.

Następnie, w kwestii naruszenia przez organ I instancji przepisów proceduralnych (art. 127 O.p.) poprzez ingerencję Dyrektora Izby Celnej w S. w treść zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S., organ odwoławczy wyjaśnił, że analiza treści pism zarówno nr [...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...] wykazała, iż Dyrektor Izby Celnej w S. przekazywał jedynie korespondencję pomiędzy organem I instancji, a Departamentem Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier Wydziału Operacji Międzynarodowych Ministerstwa Finansów w Warszawie, nie dokonując jakiegokolwiek komentarza oraz nie zajmując stanowiska w kwestiach będących przedmiotem niniejszych pism.

W konkluzji, organ odwoławczy stwierdził, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przepisów art. 187 § 1 i art. 191 O.p., w tym również obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 123 i 200 Op.), gdyż prawo to zapewniono stronie w dniu 20 lipca 2010 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik strony potrzymał dotychczasowe zarzuty podniesione w odwołaniu, zarzucając, analogicznie jak w odwołaniu, naruszenie poszczególnych przepisów prawa procesowego i materialnego. Dodał, że załączony do pisma władz szwajcarskich wydruk komputerowy sporządzony przez Z. nie jest opatrzony pieczęcią ani podpisem sprzedawcy, stąd nie ma jakiegokolwiek dowodu na zapłacenie innej ceny transakcyjnej niż wykazana w zgłoszeniu SAD. Ponadto, wskazał, że zarówno treść jak i podpis oświadczenia deklarującego pochodzenie samochodu w pełni odpowiada treści wskazanej przez eksportera na wzorcowym dokumencie. Według pełnomocnika, władze szwajcarskie nie stwierdziły sfałszowania na rachunkach deklaracji o pochodzeniu samochodu, a jedynie przytoczyły wyjaśnienia sprzedawcy, że przedłożone rachunki są fałszywe.

Zarzucając organowi naruszenie art. 200 O.p. pełnomocnik wskazał, że postanowieniem z dnia [...]Dyrektor Izby Celny w S. wyznaczył stronie 7-dniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie, a następnie w dniu 1 czerwca 2010 r. zwrócił się ponownie do władz szwajcarskich o dodatkowe, kluczowe dla sprawy informacje. Dokumenty przetłumaczone na język polski organ otrzymał w dniu 16 lipca 2010 r., a strona nie miała możliwości zapoznania się z nimi.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnośnie do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 200 O.p. dodał, że organ dwukrotnie zawiadamiał stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i o prawie wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, tj. postanowieniem z dnia [...] a następnie w dniu [...], po tym jak organ otrzymał dodatkowe dokumenty nadesłane w dniu 1 czerwca 2010 r. przez szwajcarskie organy celne. W uzasadnieniu tego ostatniego postanowienia wskazano nawet, że władze szwajcarskie przesłały pismo i raport "Untersuchungbericht", które stanowią dowód w sprawie. Postanowienie to zostało doręczone skutecznie pełnomocnikowi w dniu 26 lipca 2010 r. W związku z powyższym organ uznał zarzut pełnomocnika za nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności, z uwagi na sformułowane w niej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym zasad ogólnych określonych w Ordynacji podatkowej, badanie legalności zaskarżonej decyzji należało przeprowadzić przede wszystkim w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., sąd uwzględnieni skargę i uchyli zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z zasadniczym, jak wynika to z treści uzasadnienia skargi, zarzutem dotyczącym przyjęcia zawyżonej, zdaniem strony skarżącej, wartości sprowadzonego pojazdu marki [...], wynikającej z uwzględnienia przez organ celny dokumentów nadesłanych przez szwajcarskie władze celne, na wstępie należało wyjaśnić, że na gruncie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L Nr 302 z 19 października 1992 r. ze zm. – WKC), rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L Nr 253 z 11 października 1993 r. ze zm. – RWKC) oraz ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) organy celne są uprawnione do kwestionowania wiarygodności dokumentów transakcyjnych (rachunku, faktury) załączonych do zgłoszenia celnego, nie tylko pod względem formalnym, lecz także pod względem materialnym, tj. co do ceny towaru. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność lub dokładność informacji, czy dokumentów służących do określenia wartości celnej, które dołącza się do zgłoszenia celnego. Na podstawie art. 78 ust. 2 WKC, organy celne po zwolnieniu towarów mogą w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu i wywozu towarów objętych zgłoszeniem. W razie, gdy z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działanie w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3 WKC). Organy celne mają zatem uprawnienie do kontroli dokumentów i danych załączonych do zgłoszenia, przy czym w postępowaniu weryfikacyjnym, jak wskazano powyżej, może być badana nie tylko autentyczność formalna przedłożonego dowodu zakupu, tzn. czy nie został on sfałszowany, ale także jego autentyczność materialna, co do ceny towaru.

Sąd w pełni podziela stanowisko organów celnych zaprezentowane w decyzjach obu instancji, że organy celne w rozpoznawanej sprawie miały podstawę do zakwestionowania wskazanej przez skarżącego wartości celnej towaru (art. 29 WKC). Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w dniu 30 stycznia 2007 r. skarżący zgłosił do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używany samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2006, wyposażony w silnik benzynowy o pojemności skokowej 1992 cm³. Z załączonego do zgłoszenia celnego dokumentu sprzedaży pojazdu nr [...]" z dnia [...] wystawionego przez firmę "Z“ [...] wynikało, że skarżący nabył ten samochód za kwotę [...]. Natomiast, w wyniku porównania tej ceny z wartością rynkową tego typu pojazdów o zbliżonych parametrach, według notowań na szwajcarskich portalach internetowych związanych ze sprzedażą pojazdów, okazało się, że rynkowa wartość pojazdu kształtowała się na poziomie [...], a więc była znacznie wyższa od wykazanej w dokumencie SAD.

Mając na uwadze stwierdzoną rozbieżność pomiędzy wartością zadeklarowaną przez importera w stosunku do rzeczywistych wartości tego typu pojazdów na rynku szwajcarskim, organ za pośrednictwem Ministerstwa Finansów wystąpił do szwajcarskiej administracji celnej z prośbą o pomoc w ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego. Na zapytanie polskich organów celnych, szwajcarska administracja celna przekazała informację, że kontrolowana firma "Z" [...] wystawia faktury "B" w przypadku wpłaty zaliczki gotówką, a następnie wystawia właściwe faktury sprzedaży przy odbiorze pojazdów i po wpłaceniu całej kwoty. Nadto, wyjaśniono, iż jedynie na oryginalnych (ostatecznych) rachunkach zamieszczane są deklaracje o pochodzeniu pojazdów. Natomiast, na przekazanym przez polskie organy celne do weryfikacji dokumencie, deklaracja o pochodzeniu pojazdu została sfałszowana. Dodatkowo, szwajcarska administracja celna przekazała dokument nr [...]" z dnia [...] wystawiony przez firmę "Z“ [...] na rzecz C.O., dotyczący sprzedaży ww. pojazdu za kwotę [...].

Według Sądu, informacja szwajcarskich organów celnych została uzyskana ze źródła najbardziej wiarygodnego i kompetentnego, wobec czego polskie organy celne miały pełne prawo przyjąć, że kwota zakupu podana w sporządzonej przez stronę dokumentacji nie odzwierciedlała rzeczywistej ceny (wartości) transakcyjnej. Dokument sporządzony przez szwajcarskie organy celne, w ramach dokonanej przez ten organ weryfikacji, prawidłowo został oceniony przez polskie organy celne jako dowód potwierdzający występowanie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej, w rozumieniu art. 181a RWKC. Na mocy art. 86 - Prawo celne, organ celny przyjmuje bowiem jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Takie uregulowanie stwarza możliwość oparcia ustaleń postępowania na dokumentach pochodzących od obcego państwa. Przepis ten nie stanowi podstaw do uznania tego rodzaju dowodów jako uprzywilejowanych dla oceny stanu faktycznego sprawy, nie nadaje im też szczególnej mocy dowodowej w odniesieniu do pozostałych środków dowodowych przewidzianych w krajowym porządku prawnym. Niemniej, wskazać trzeba, że pismo organu administracji celnej Szwajcarii z dnia 14 września 2007 r. nr [...], jako dokument sporządzony przez organy władzy publicznej, a niewątpliwie taką władzą jest administracja celna Szwajcarii, należy uznać za dokument urzędowy. Teza ta znajduje również oparcie w art. 73 ust. 1 - Prawa celnego, zgodnie z którym do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że - zgodnie z art. 180 O.p. - organ celny może dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei, z art. 194 § 1 i 2 O.p. wynika, że dokumenty urzędowe, to dokumenty sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej lub przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów organy te uprawnione są do ich wydawania. Jeżeli więc dany dokument spełnia łącznie wymienione przesłanki, to należy go uznać za urzędowy i przyjąć, że stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ordynacja podatkowa nie ogranicza przy tym pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych. Uznanie dokumentu zagranicznego za dokument urzędowy, w rozumieniu tego przepisu, jest uzależnione od uregulowań zawartych w wiążących Polskę umowach międzynarodowych. Taką umową międzynarodową, którą Polska jest związana od czasu uzyskania członkostwa w UE (art. 91 i art. 9 Konstytucji RP), jest Porozumienie z dnia 9 czerwca 1997 r. w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską uzupełniające Umowę z 1972 r. między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską o Protokół dodatkowy w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, zatwierdzone w imieniu Wspólnoty decyzją Rady z dnia 2 czerwca 1997 r. (Dz.U.UE.L.1997.169.77). Przepisy tego Protokołu określają m.in. organy właściwe do realizacji wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych (art. 1 lit. c i d), ich kompetencje i formy działania (art. 2 - 5), formy przekazu informacji (art. 8), a także kwestie poufności (art. 10) i sposobu wykorzystywania uzyskanych informacji (art. 11).

Wobec tego, pismo szwajcarskiej administracji celnej z dnia 14 września 2007 r., wbrew zarzutom skargi, jako dokument urzędowy, w rozumieniu art. 194 O.p., sporządzony zgodnie z ww. Protokołem przez powołany do tego szwajcarski organ władzy publicznej, na wniosek polskiego organu, stanowi dowód tego, co zostało w nim "urzędowo stwierdzone", a podany w nim wynik weryfikacji był wiążący dla polskich organów celnych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności i przechodząc do zarzutu podniesionego w skardze, że władze szwajcarskie nie stwierdziły sfałszowania na rachunkach deklaracji o pochodzeniu samochodu, a jedynie przytoczyły wyjaśnienia sprzedawcy, iż przedłożone rachunki są fałszywe oraz, że nie ma jakiegokolwiek dowodu na zapłacenie innej ceny transakcyjnej niż wykazana w zgłoszeniu SAD, wskazać należy, iż pismo szwajcarskiego organu celnego nie zawiera takich sprzeczności, które nakazywałyby zakwestionowanie dokonanych przez ten organ ustaleń, jak tego domaga się strona skarżąca. Przeciwnie, z pisma z dnia 26 lipca 2007 r. wynika, że eksporter do rachunku nr [...] nie wystawił deklaracji o pochodzeniu towarów i dlatego określone tam pojazdy nie mogą być uznane za "pochodzące", zaś z pisma z dnia 14 sierpnia 2007 r. wynika, że przedstawiona polskim organom celnym faktura sprzedaży była jedynie dowodem uiszczenia zaliczki, której sprzedający każdorazowo żąda od zainteresowanego kupnem pojazdu. Właściwy rachunek zostaje wystawiony po uiszczeniu reszty kwoty i na oryginale rachunku sprzedający przybija w dwóch miejscach stempel w celu podania pochodzenia pojazdu. Szwajcarskie służby celne wskazały, że przedłożone zaświadczenia/oświadczenia/ pochodzenia "są nieważne i kwalifikują się jako sfałszowane dokumenty". Ponadto, organy te przesłały kopię faktury wystawionej przez podmiot sprzedający na rzecz skarżącego, dotyczącą sprzedaży sprowadzonego pojazdu, opiewającą na kwotę [...].

W tej sytuacji, nieuprawnione są zarzuty strony skarżącej, że organ odwoławczy nie wyjaśnił podstawowych w sprawie okoliczności, w szczególności tych dotyczących dokumentów wystawianych przez sprzedawcę samochodu. Według Sądu, ocena zgromadzonych w sprawie dowodów, dokonana przez organy celne, nie przekroczyła granic zakreślonych art. 191 O.p., a więc uznania, że wyjaśnienia szwajcarskich służb celnych są wiarygodne i nie uchybiły obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.).

Nie było również podstaw do ustalania wartości samochodu w inny sposób, skoro ustalona została cena transakcyjna, według wartości wskazanej w dokumentach nadesłanych przez szwajcarskie organy celne, z uwzględnieniem okoliczności, iż sprowadzony pojazd był uszkodzony, co uzasadniało cenę [...], chociaż wartość podobnego samochodu na rynku szwajcarskim wynosiła w dacie jego nabycia cenę [...].

W działaniach organów celnych Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zasady prawdy materialnej, określonej w art. 122 O.p., ani uchybienia obowiązkowi wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 180 O.p.). Nie można bowiem przyjmować, że w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie nie odpowiada oczekiwaniom strony i zostało wydane w wyniku odmiennej oceny dowodów od tej, jakiej domagała się strona, postępowanie prowadzone było w sposób naruszający zasady postępowania ujęte w przepisach Ordynacji podatkowej.

Odnośnie do zarzutu naruszenia przez organ celny przepisu art. 200 O.p., wskazać należy, że jest on nieuzasadniony, gdyż z akt administracyjnych wynika, iż organ dwukrotnie zawiadamiał stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i o prawie wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, tj. postanowieniem z dnia [...], a następnie w dniu [...], po tym jak organ otrzymał dodatkowe dokumenty nadesłane w dniu 1 czerwca 2010 r. przez szwajcarskie organy celne. W uzasadnieniu tego ostatniego postanowienia wskazano ponadto, że władze szwajcarskie przesłały pismo i raport "Untersuchungbericht", które stanowią dowód w sprawie. Postanowienie to zostało doręczone skutecznie pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 26 lipca 2010 r.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 89 ust. 1 - Prawa celnego, w takim zakresie w jakim organ celny nie uwzględnił wniosku strony o przyjęcie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o przekazaniu w Polsce kwoty [...] D.K., który przy umowie sprzedaży samochodu działał w imieniu i na rzecz skarżącego, jako kupującego. Organ odwoławczy ustosunkował się bowiem do powyższego wniosku, dając temu wyraz w postanowieniu z dnia [...] nr [...], w którym odmówił przeprowadzenia żądanego dowodu. Wyjaśnił w nim, że organ I instancji nie mógł uwzględnić wniosków o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka D.K., jak i przyjęcia od C.O. oświadczenia, gdyż po pierwsze - wniosek taki wpłynął do tego organu po dniu wydania przez niego decyzji, i po wtóre - organ odwoławczy nie widział podstaw do jego przeprowadzenia skoro przy zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...] nie stwierdzono upoważnienia dla D.K. do dokonania zakupu w imieniu i na rzecz kupującego, a zatem zbędne było przesłuchanie go w charakterze świadka. Odnośnie zaś do oświadczenia C.O. wyjaśniono, że organ celny, będąc w posiadaniu dokumentów urzędowych, sporządzonych przez uprawnione do tego szwajcarskie służby celne, słusznie uznał przeprowadzenie tego dowodu za nieuzasadnione, tym bardziej, że we wniosku dowodowym zawarto żądanie przeprowadzenia tego dowodu celem potwierdzenia danych wynikających z rachunku załączonego do zgłoszenia celnego (na kwotę [...]). W ocenie Sądu, takie działanie organów celnych nie narusza przepisu art. 89 ust. 1 - Prawa celnego, a ponadto, istotne dla sprawy okoliczności zostały stwierdzone wystarczająco innymi dowodami.

Za bezpodstawny należało również uznać zarzut naruszenia art. 127 O.p. (zasady dwuinstancyjności postępowania), wskutek skierowania przez Dyrektora Izby Celnej do szwajcarskich organów celnych pisma o udzielenie pomocy w sprawach celnych. Z akt administracyjnych jasno wynika, że organ odwoławczy pośredniczył jedynie w przekazywaniu korespondencji pomiędzy organem występującym o taką pomoc – Ministrem Finansów, a Urzędem Celnym w S. Organem wnioskującym, o którym mowa jest w art. 1 lit. c Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską uzupełniające Umowę między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską o Protokół w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, jest bowiem Minister Finansów.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, wobec niestwierdzenia by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak też by została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.