Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 497/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 51, art. 20 ust. 2 pkt 1,
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
article: par. 46 ust.2, par. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2012 roku sprawy ze skargi A. Spółka Akcyjna w S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zmiany w rejestrze ewidencji gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów.

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 6 października 2010r. Zarząd Zakładów A. S.A. w S. wystąpił do Starosty S. o wykreślenie z ewidencji gruntów wpisu dotyczącego Zakładów jako użytkownika działek nr 46/10 i 134, podnosząc, że działki te przestały być użytkowane i są zbędne.

Jak ustaliły organy w rejestrze ewidencji gruntów, założonym dla obrębu S. obręb 09 Zachodnie w 1967r., jako władający działką nr 47 o pow. 0,4455 ha został ujawniony K. D. i F. W., natomiast jako władający działką nr 46 o pow. 1,0575 ha zostali ujawnieni spadkobiercy J. B..

Zakłady A. zajęły z dniem 1 lipca 1966r. pod budowę drogi dojazdowej oraz ogrodzenia studni głębinowych łączną powierzchnię 7.510 m2 opisanego powyżej gruntu, położonego w S. przy ul. C..

Zgodnie z opracowaniem geodezyjnym nr [...], stanowiącym mapę sytuacyjno-wysokościową, działka nr 47 uległa podziałowi na działki 47/1 o pow. 0,4123ha, 47/2 o pow. 0,0170ha i 47/3 o pow. 0,0162ha. Działka 46 została podzielona na kolejne działki oznaczone nr od 46/1 do 46/11. Jednocześnie dokonano zmian w jednostce rejestrowej nr 65 dotyczącej działki 47 poprzez jej wykreślenie i wpisanie działki 47/1 o pow. 0,4285 ha, która stanowiła sumę powierzchni działek 47/1 i 47/3. W jednostce rejestrowej nr 15 dotyczącej działki nr 46 – wykreślono działkę 46 i wpisano działki: 46/2, 46/4, 46/6, 46/9 i 46/11. Działka nr 47/2 i działka nr 46/10 o pow. 0,0382 ha zostały wpisane do jednostki rejestrowej nr 4, w której jako właściciela ujawniono przedsiębiorstwo państwowe Zakłady w S. W 1971r. jako właściciela tych działek wpisano Skarb Państwa, zaś Zakłady jako władającego.

Aktem notarialnym z dnia 30 listopada 1979r. Skarb Państwa nabył od osób fizycznych własność działki 47/1 o pow. 0,4285 ha.

W 1982r. działkę nr 46/10 włączono do działki nr 133 o pow. 1,3737ha,

a działkę 47/2 i działkę 47/1 włączono do działki nr 134 o pow. 3,9886ha.

Działki nr 133 i nr 134 w ewidencji gruntów w 1989r. ujawnione zostały w jednostce rejestrowej nr 3, w której jako właściciela wskazano Skarb Państwa a Zakłady w S. jako władającego.

Na podstawie opracowania geodezyjnego przyjętego do państwowego zasobu w 1992r. pod nr [...] z uwagi na zróżnicowany stan prawny działki nr ew. 134, wydzielono działkę nr 134/3 o pow. 0,0225 ha, a z działki nr 133 wydzielono działkę nr 46/10 o pow. 0,0206 ha. Działka nr 134/3 odpowiada działkom nr 47/2 i 47/3 (jak na mapie [...]) oraz obecnej działce nr 134.

W 1993r. w jednostce rejestrowej nr 7 jako właściciel działki nr 134 oraz nr 46/10 został wykazany Skarb Państwa, a jako władającego wykazano Zakłady z siedzibą w S., z tym że od 2003r. Zakłady A. S.A.

W wyniku dokonanych w dniu 2 marca 2011r. na spornych działkach oględzin organ I instancji stwierdził, że służą one jako jedyny dojazd do sąsiadującej z nimi działki nr 1/14, na której znajduje się ujęcie wody podziemnej, eksploatowane przez A. S.A. Ponadto ustalono, że w latach 1999-2011 i wcześniejszych naliczano opłaty za korzystanie z ww. nieruchomości przez ten podmiot. Przedstawiciele Zakładów A. S.A. oświadczyli, że ujęcie to jest przez nich eksploatowane.

Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 16 czerwca 2011r. Starosta S. odmówił wykreślenia Zakładów A. S.A. jako użytkownika przedmiotowych działek.

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpoznaniu odwołania Zakładów A. S.A., utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. W tym zakresie podzielono stanowisko organu I instancji co do możliwości wprowadzania zmian w rejestrze gruntów wyłącznie na podstawie określonych dokumentów – o czym stanowi § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454). Organ II instancji uznał, że brak dołączenia przez stronę do wniosku dokumentu, który wskazywałby zmianę w zakresie władania lub użytkowania przedmiotowych działek stanowi o zasadności odmowy uwzględnienia zgłoszonego żądania dotyczącego wykreślenia danych z ewidencji gruntów. Zdaniem organu, skoro w 1969r. w rejestrze ewidencji gruntów, uwzględniając dekret z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 6, poz. 32), wykazano jako właściciela przedmiotowych działek Zakłady z siedzibą w S., a obecnie Zakłady A. S.A. figurują jako użytkownik tych nieruchomości to dyspozycja art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. nr 193, poz. 1287 ze zm.).

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2011r., sygn. akt II SA/Ke 641/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi B. S.A. w S. (następcy prawnego Zakładów A. S.A.) na decyzję organu II instancji, uchylił to rozstrzygnięcie oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd zwrócił uwagę na okoliczność, że obecne zapisy ewidencji gruntów prowadzonej w zakresie działek ewidencyjnych nr 134 oraz nr 46/10 są wadliwe – jako że nie znajdują oparcia w dyspozycji art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Organ I instancji, po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] orzekł o wprowadzeniu następujących zmian w rejestrze ewidencji gruntów miasta S. w jednostce rejestrowej G.351, w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa, a B. S.A. jako użytkownik działek nr: 46/10 o powierzchni 0,0206 ha, 134 o powierzchni 0,0252 ha, arkusz mapy nr 51:

1. wykreślić B. S.A. jako użytkownika;

2. wykreślić Skarb Państwa jako właściciela;

3. wpisać B. S.A. jako władającego (na zasadach samoistnego posiadacza).

- na podstawie art. 20, 22, 51 ustawy Prawo geodezyjne, § 46 i 47 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz art. 104 K.p.a.

W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowe działki nie mają urządzonej księgi wieczystej, zbioru dokumentów, czy też księgi hipotecznej, a ich stan prawny pozostaje nieuregulowany. W związku z tym należało wykreślić Skarb Państwa jako właściciela, gdyż zapis ten stanowił naruszenie art. 20 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne – co jednoznacznie wskazał WSA w Kielcach. Analizując podstawę dotychczasowego wpisu Zakładów A. S.A. jako użytkownika przedmiotowych działek – po wykreśleniu wpisu tego podmiotu jako władającego – wskazano, że zmiana ta została wprowadzona w 2003r., przy konwersji programów informatycznych, bez dokumentu potwierdzającego tę zmianę. Tymczasem brak jest jakiegokolwiek dokumentu, z którego by wynikało, że Zakłady A. S.A. są użytkownikami przedmiotowych działek – wobec czego należało wykreślić przedmiotowy zapis z rejestru ewidencji gruntów i budynków. Orzekając o wpisaniu B. S.A. jako władającego organ podkreślił, że okoliczność tę potwierdza zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja. W tym zakresie powołano się na:

- fakt zajęcia ww. nieruchomości przez Zakłady pod budowę drogi dojazdowej oraz ogrodzenie studni głębinowych;

- sporządzenie operatu geodezyjnego numer [...] – obejmującego m. in. działki numer 46/10 i 134 i przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 17 sierpnia 1965r. – na zlecenie ww. Zakładów – w celu wyznaczenia na gruncie projektu trasy i pasa wywłaszczeniowego pod drogę wzdłuż istniejących studni głębinowych; z operatu tego wynika, że przedmiotowe działki były przeznaczone do wywłaszczenia na rzecz Zakładów w S.;

- naliczanie Zakładom opłat za użytkowanie w/w działek – potwierdzone m.in. decyzją Urzędu Miejskiego S. z dnia 30 sierpnia 1986r., pismem Starostwa Powiatowego z dnia 22 stycznia 2009r. i wykazem nieruchomości Zakładów wg stanu na dzień 1 stycznia 2009r., sporządzonego przez ich pracownika;

- uiszczanie przez ww. podmiot podatku od działek numer 46/10 i 134 – co potwierdza pismo Urzędu Miasta w S. z dnia [...];

- oględziny przedmiotowych działek, potwierdzające pozostawanie ich we władaniu Zakładów A. S.A., w rezultacie których ustalono, że działki te stanowią jedyny dojazd do studni głębinowych, które są eksploatowane przez Zakłady;

- zlecenie opracowania geodezyjnego w 1992r., które dowodzi, że Zakłady były zainteresowane uregulowaniem stanu prawnego m.in. przedmiotowych działek.

Wskazano przy tym, że dokonywane na przestrzeni od 1971 do 2003r. zmiany w ewidencji gruntów w kwestii oznaczenia władającego gruntami nie uległy zmianie, gdyż Zakłady w S. figurowały nadal jako władający. Natomiast wpis w rejestrze ewidencji gruntów dokonany w 2003r., polegający na wykreśleniu Zakładów "A." S.A. jako władającego działkami nr 46/10 i 134 i jednoczesnym wpisaniu Zakładów jako użytkownika w/w działek był czynnością wadliwą, niemającą uzasadnienia w zgromadzonej dokumentacji.

W odwołaniu od ww. decyzji B. S.A. wskazał na naruszenie prawa materialnego tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz art. 7, 77, 107 § 1 i 3 K.p.a.

Organ II instancji, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, podzielił w całości przedstawione w niej stanowisko podkreślając, że z analizy materiału dowodowego wynika, iż B. S.A. (dawniej Zakłady A. S.A) włada przedmiotowymi gruntami nieprzerwanie od 1969r. Wskazano przy tym, powołując się na art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, że przepisy tej ustawy nie dają organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków możliwości zmiany władającego, wpisanego w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o ww. dekret z 1955r., do czasu uregulowania tytułu własności i wykazania w miejsce władającego właściciela tych gruntów. Z tego też względu, jak również mając na uwadze zapis dokonany w rejestrze ewidencji gruntów w 1969r. oraz fakt, że działki nr 46/10 oraz 134 znajdują się w faktycznym władaniu B. S.A. organ odwoławczy uznał stanowisko Starosty S. za prawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach B. S.A. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 20 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 336 K.c. poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie bezzasadne przyjęcie, że w stosunku do skarżącego zachodzą podstawy do wpisania go w ewidencji gruntów jako władającego na zasadach samoistnego posiadania, pomimo braku spełnienia ku temu jakichkolwiek przesłanek faktycznych i prawnych;

b) § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez błędne przyjęcie, że skoro wpis dotyczący własności gruntu okazał się bezpodstawny, gdyż właściciel gruntu nie jest znany organowi, to jako władającego gruntem należy wpisać skarżącego pomimo tego że skarżący nie jest posiadaczem tego gruntu ani władającym być nie chce;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych ze stanem faktycznym poprzez przyjęcie, że skarżący jest samoistnym posiadaczem przedmiotowych działek w sytuacji kiedy jest oczywiste że nie można być posiadaczem nieruchomości wbrew własnej woli;

b) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji bez rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności bez odniesienia się do oświadczeń skarżącego co do faktu, iż przedmiotowa nieruchomość nie jest w jego posiadaniu ani też nawet nie ma on zamiaru władania przedmiotowymi działkami w jakiejkolwiek formie (brak woli władania);

c) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak zawarcia w skarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie, w jakim organ uznał, iż uiszczanie opłat za użytkowanie, opłacanie podatków, czy korzystanie z drogi położonej na przedmiotowych działkach jedynie w celach dojazdowych do sąsiadującej z nimi działki numer 1/14 w minionych latach ma świadczyć o aktualnym władaniu przez skarżącego tą nieruchomością oraz poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się w skarżonej decyzji do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji przez co ma ona charakter pełnej uznaniowości i dowolności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej "ustawą P.p.s.a.", zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu I lub II instancji.

Zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związania Sądu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 listopada 2011r., sygn. akt II SA/Ke 641/11. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Tym samym, orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania, w którym zostało wydane tak ono jak i zaskarżone rozstrzygnięcie, obejmując zarazem przyszłe – ewentualne – postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z 22 marca 1999r., sygn. akt IV SA 527/97). Jest to szczególnie istotne przy orzeczeniach kasatoryjnych, gdzie fundamentalne znaczenie ma uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, w wyniku którego następuje ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym. Są tam bowiem zawarte wskazania co do dalszego postępowania organów administracyjnych, jak również stosowna ocena prawna dotychczasowych działań.

Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że zarówno organy administracji publicznej orzekające w przedmiotowej sprawie, jak i Sąd związani są wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 listopada 2011r., sygn. akt II SA/Ke 641/11. Podkreślić trzeba, że kwestionowana przez stronę skarżącą wykładnia powołanych poniżej przepisów materialnoprawnych – dokonana przez organy obu instancji – jest wynikiem zaleceń zawartych w uzasadnieniu tego właśnie orzeczenia – od którego poprzednik prawny B. S.A. nie wywiódł skargi kasacyjnej. Natomiast obecnie podnoszona w tym zakresie argumentacja jest spóźniona – z uwagi na wskazaną powyżej zasadę związania Sądu wydanym uprzednio prawomocnym wyrokiem.

W tym miejscu wskazania wymaga, że w stanie faktycznym istniejącym w dacie wydania powołanego orzeczenia w rejestrze ewidencji gruntów miasta S. w jednostce rejestrowej G.351 – odnośnie działek nr 46/10 i 134 –figurowały następujące wpisy: właściciel – Skarb Państwa, użytkownik – B. S.A.

Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że powołane zapisy przedmiotowej ewidencji – "nie znajdują podstawy prawnej w dyspozycji w art. 20 ust. 2 pkt 1, jak również dyspozycji art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989r. (Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 2010r. nr 193, poz. 1287 ze zm., zwanej dalej ustawa), a więc jest prowadzona wadliwie. Ujawnienie w 1969r. w rejestrze ewidencji gruntów na podstawie dekretu z 1955r. jako właściciela przedmiotowych działek Zakładów z siedzibą w S. (poprzednika prawnego B. S.A) nastąpiło mimo braku tytułu prawnego do nieruchomości, a więc nie było podstawy prawnej koniecznej do dokonania wpisów w ewidencji gruntów (...). Podkreślić należy, iż art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi podstawę wpisu władającego w stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa lub gruntów samorządowych i może nastąpić na podstawie dokumentów wydanych przez właściwe organy świadczących o przekazaniu nieruchomości we władanie. Dokonanie zaś wpisu w zakresie władania nieruchomością na podstawie art. 51 ustawy następuje na podstawie stanu faktycznego jakim jest władanie gruntami do czasu uregulowania stanu prawnego, a skoro prawo dopuszcza prowadzenie ewidencji na podstawie stanu faktycznego, to żądanie dokumentu, który stanowiłby podstawę dokonania zmian w ewidencji nie znajduje oparcia w § 46 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia (Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz. U. nr 38, poz. 454 ze zm.). Ustaleń w zakresie stanu faktycznego organ winien poczynić w granicach postępowania administracyjnego i w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy dokonać wpisów w ewidencji gruntów i budynków". Mając na względzie powyższe tut. Sąd, formułując zalecenia dla organu I instancji, wskazał na konieczność określenia podstawy opisanego powyżej wpisu w ewidencji gruntów i budynków Zakładów A. Spółka Akcyjna w S. jako użytkownika – w oparciu o zaprezentowaną wykładnię art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 ustawy. Wskazano przy tym na konieczność ustalenia, czy skarżący jest użytkownikiem czy też władającym gruntem – przy uwzględnieniu numerus clausus ograniczonych praw rzeczowych.

Nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność zrealizowania przez Starostę S. – w ponownie prowadzonym postępowaniu – powyższych zaleceń

w całości.

W tym miejscu należy podkreślić, że przepis art. 51 ustawy pozwala na wykazanie w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 6, poz. 32) oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności – także osoby władającego. Jak zauważył WSA w Kielcach w sprawie o sygn. akt: II SA/Ke 641/11, "dokonanie wpisu w zakresie władania nieruchomością na podstawie art. 51 ustawy następuje na podstawie stanu faktycznego jakim jest władanie gruntami do czasu uregulowania stanu prawnego". Wskazania wymaga, że władający jest wpisywany w oparciu o art. 51 ustawy tylko wówczas, gdy właściciel nie jest znany i to do czasu jego ustalenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2007r., sygn. akt: IV SA/Wa 441/07, LEX nr 347025). Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu omawianego wyroku tut. Sądu, w którym stwierdzono, że art. 51 ustawy nie umożliwia pozostawienia w ewidencji zapisu wskazującego jednocześnie właściciela i władającego w odniesieniu do tego samego gruntu – a taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że zupełnie odrębną podstawę przedmiotowego wpisu – w stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa lub gruntów samorządowych – stanowi art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy. W przypadku tej regulacji wpis może nastąpić w oparciu o dokumenty wydane przez właściwe organy, świadczące

o przekazaniu nieruchomości we władanie.

Organ I instancji, odnosząc się do powyższych zagadnień, prawidłowo wskazał, że działki nr 46/10, 134 nie mają urządzonej księgi wieczystej, zbioru dokumentów, czy też księgi hipotecznej – wobec czego ich stan prawny pozostaje nieuregulowany. Z tego też względu, zdaniem Sądu, prawidłowo rozstrzygnięto o wykreśleniu wpisu Skarbu Państwa jako właściciela tych nieruchomości, gdyż zapis ten stanowił naruszenie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy – na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu wyroku sygn. akt II SA/Ke 641/11. Skoro brak jest jakiegokolwiek tytułu własności to nie istnieje podstawa do dokonywania wpisu w tym przedmiocie. Jak wynika bowiem z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 (właścicieli) oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia (użytkowników wieczystych, jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych, dzierżawców) do gruntów budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, umów dzierżawy o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 (§ 12 ust. 1 rozporządzenia). Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów (§ 46 ust. 2 rozporządzenia).

Kierując się treścią cyt. przepisów wskazać należy na brak wymaganej dokumentacji do dokonania w prowadzonej przez Starostę S. ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr 46/10 i 134 następujących wpisów: właściciel – Skarb Państwa, użytkownik – B. S.A. Co się zaś tyczy tego ostatniego wpisu to wskazać trzeba, że – jak wynika z wyjaśnień organu I instancji – nastąpił on przy jednoczesnym wykreśleniu poprzednika prawnego strony skarżącej jako władającego – w 2003r., przy konwersji programów informatycznych – bez dokumentu potwierdzającego tę zmianę.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość stanowisk organów obu instancji w przedmiocie wykreślenia w ewidencji gruntów i budynków B. S.A. jako użytkownika oraz Skarbu Państwa jako właściciela działek nr 46/10 i 134. Należy przy tym przypomnieć, że zgodnie z § 44 ww. rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. prowadzenie ewidencji gruntów i budynków polega m.in. na utrzymaniu operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi – w związku z czym w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu nie istniała możliwość wydania decyzji administracyjnej o innej treści.

Powyższe rozważania należy również odnieść do rozstrzygnięcia w przedmiocie wpisu B. S.A. jako władającego przedmiotowymi działkami. W tym zakresie niezbędne jest odwołanie się do cyt. powyżej art. 51 ustawy. Jak wynika z zaprezentowanej w sprawie II SA/Ke 641/11 wykładni tego przepisu – stanowiącego podstawę wpisu w ewidencji gruntów i budynków osoby władającego – regulacja ta odnosi się do stanu faktycznego. Wprawdzie przepisy ustawy nie definiują pojęcia "władania" nieruchomością, jednakże nie budzi wątpliwości, że pojęcie to jest tożsame z "posiadaniem" w rozumieniu k.c. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 września 2010r., sygn. akt: II SA/Po 435/10, LEX nr 754415). Jak wynika z art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Do ustalenia faktu posiadania niezbędne jest zawsze spełnienie dwóch elementów: corpus i animus. Corpus oznacza faktyczne władztwo nad rzeczą, którego występowanie, w zależności od towarzyszącego mu animus albo jego braku, będzie dowodem posiadania albo dzierżenia (por. postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2011r., sygn. akt: IV CSK 443/10, LEX nr 1129147).

W tym miejscu wskazania wymaga, że – wbrew zarzutom skargi – organy administracji, stosownie do zasad wynikających z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., przeprowadziły szczegółowe postępowanie dowodowe, które doprowadziło do dokładnego i niewątpliwego wyjaśnienie istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w dniu 17 sierpnia 1965r. przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego operat geodezyjny numer [...], obejmujący m.in. działki numer 46/10 i 134, sporządzony na zlecenie Zakładów w S., w celu wyznaczenia na gruncie projektu trasy i pasa wywłaszczeniowego pod drogę wzdłuż istniejących studni głębinowych. Następnie w dniu 1 lipca 1966r. Zakłady A., działając w oparciu o pisemną zgodę wyrażoną przez spadkobierców J. B., L. D. i J. B., zajęły pod budowę drogi dojazdowej oraz ogrodzenia studni przedmiotową nieruchomość. Jak wynika z protokołu z oględzin z dnia 2 marca 2011r. (K-I-81, 82) sporne "działki nr 134 i 46/10 stanowią część dojazdu do (sąsiadującej z nimi) działki nr 1/14, na której znajduje się ujęcie wody podziemnej", przy czym wskazano na "brak dostępu do ujęcia wody podziemnej od innej strony" (mapa – K-I-75). Obecni podczas ww. czynności przedstawiciele Zakładów A. oświadczyli, że "ujęcie to jest przez nich eksploatowane, wykorzystywane na potrzeby Zakładów".

Mając na uwadze powyższe nie sposób podzielić stanowiska skarżącej spółki o tym, że nie przysługuje jej – wobec deklarowanego niepozostawania ww. działek w jej posiadaniu przy jednoczesnym braku zamiaru (woli) władania nimi – status "władającego" w rozumieniu ustawy. Nie zasługują także na uwzględnienie zawarte w skardze twierdzenia o tym, że skarżący posiada dostęp do studni przez inne swoje nieruchomości. Przeciwne wnioski można bowiem wysnuć z treści opisanego powyżej protokołu z oględzin oraz ww. mapy. Brak również podstaw, aby uznać za zasadną zaprezentowaną w skardze argumentację ad absurdum, zarzucającą organom przyjęcie stanowiska, w myśl którego każdy korzystający z drogi mógłby być uznany za władającego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości wynika bowiem, że skarżąca spółka włada działkami numer: 46/10, 134. W tym zakresie wskazać trzeba, że – jak wynika z pisma Zakładów A. (poprzednika prawnego skarżącej spółki) z dnia 10 stycznia 1969r. – to właśnie Zakłady były inicjatorem i inwestorem budowy przedmiotowej drogi dojazdowej oraz ogrodzenia studni – na który to cel w dniu 1 lipca 1966r. Zakłady zajęły nieruchomość, obejmującą obecnie sporne działki. W efekcie opisanego działania od tej właśnie daty rozpoczęło się faktyczne władztwo Zakładów (a następnie ich następcy prawnego) nad przedmiotowymi działkami (corpus). Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że podmioty te znalazły się w sytuacji pozwalającej im na korzystanie z przedmiotowej nieruchomości w taki sposób, w jaki mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo własności. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że wystarczająca dla spełnienia powyższej przesłanki jest sama możliwość korzystania, rozumiana m. in. jako możliwość używania tej rzeczy. Władztwo nad rzeczą musi być stanem trwałym (choć przejściowo posiadacz może nie wykonywać władztwa bez utraty posiadania), nie napotykającym skutecznego oporu osób trzecich (por. postanowienie SN z dnia 30 września 2010r., sygn. akt: I CSK 586/09, LEX nr 630169). Taki właśnie stan faktyczny zaistniał w niniejszej sprawie, gdyż – jak wynika z oświadczeń przedstawicieli Zakładów A., zaprotokołowanych podczas oględzin w dniu 2 marca 2011r. – ujęcie wody podziemnej (do którego jedyny dojazd – wybudowany na potrzeby Zakładów – prowadzi przez sporne działki) jest przez ten podmiot w dalszym ciągu wykorzystywane. Odnośnie natomiast woli władania dla siebie (animus rem sibi habendi) wskazać trzeba, że przejawia się ona w podejmowaniu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w jego sferze swobodnej dyspozycji, przy czym ocena podejścia uwzględnia rzeczywistą wolę władającego, ale dokonywana jest obiektywnie, z punktu widzenia otoczenia posiadającego. W tym zakresie ponownie należy powołać się na okoliczność zajęcia przez Zakłady spornych działek pod drogę dojazdową i taki też – trwały – sposób z nich korzystania – co przemawia za spełnieniem ww. przesłanki. W odniesieniu do przeciwnych twierdzeń zawartych w tym zakresie w skardze podkreślić trzeba, że ustalenie in concreto istnienia i treści zamiaru władania rzeczą dla siebie, z wszystkimi odcieniami woli, może nastąpić jedynie według zewnętrznych, zamanifestowanych przejawów posiadania. Trudno bowiem o ścisłe dowody wewnętrznej woli posiadania. Można zaś dostrzegać jej oznaki według zachowania posiadacza. Trzeba tu jeszcze uwzględniać dalsze fakty, chociażby takie, jak okoliczności nabycia posiadania rzeczy, wypowiedzi posiadacza wobec otoczenia, czy też jego postępowanie z tą rzeczą (por. postanowienie SN z dnia 25 marca 2011r., sygn. akt: IV CK 1/11, LEX nr 989138). Końcowo powołać się także należy na uiszczanie przez Zakłady podatku od działek numer 46/10 i 134, co potwierdza pismo Urzędu Miasta w S. z dnia 26 marca 2012r., jak również naliczanie temu podmiotowi opłat za użytkowanie w/w działek – potwierdzone m.in. decyzją Urzędu Miejskiego S. z dnia 30 sierpnia 1986r., pismem Starostwa Powiatowego z dnia 22 stycznia 2009r. i wykazem nieruchomości Zakładów wg stanu na dzień 1 stycznia 2009r., sporządzonego przez ich pracownika. Jakkolwiek sam fakt opłacania przez skarżącą zobowiązań podatkowych związanych ze sporną nieruchomością nie stanowi dostatecznej podstawy do uznania jej za władającą gruntem, to w świetle pozostałych – opisanych powyżej okoliczności –

w niniejszej sprawie Starosta S. prawidłowo orzekł o wpisaniu B. S.A. jako władającego przedmiotowymi działkami. Nie doszło przy tym do naruszenia § 10 ust. 2 rozporządzenia, jako że wobec braku danych dotyczących właściciela spornych działek (po wykreśleniu Skarbu Państwa), w ewidencji należało wykazać dane jednostki organizacyjnej, która tą nieruchomością włada.

Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że – pomimo podnoszonych w skardze zarzutów – organ odwoławczy umotywował swoje stanowisko, tak w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i przedstawionych rozważań prawnych, w uzasadnieniu spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Nie sposób przy tym uznać – jak chce tego skarżący – że zaskarżone rozstrzygnięcie nosi cechy jakiejkolwiek uznaniowości.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.