Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1291/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 7, art. 18, art. 64, art. 64b, art. 64c, art. 64e,  art. 67a § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: Art. 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14 § 1, 77 § 1, 80, 124, 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1291/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 11 stycznia 2017 r., sprawy ze skargi D. Z. – B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. nr [...], uwzględniając możliwości finansowe D. Z., odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia 19 maja 2016 r. nr [...], [...], [...], [...], z dnia 31 marca 2016 r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w łącznej kwocie 1 716,5 zł. Postanowienie to było później prostowane.

Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 64e w związku z art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599, dalej: u.p.e.a.).

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu 30 czerwca 2016 r. wpłynął wniosek D. Z. o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Organ podniósł, że dokonując oceny, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie, uwzględnił okoliczności sprawy oraz materiał dowodowy dostarczony w toku prowadzonego postępowania, a mianowicie:

- formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis;

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości;

- oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis;

- oświadczenie z dnia 28 czerwca 2016 r. dot. braku zeznań podatkowych oraz wyciągu z księgi przychodów i rozchodów;

- pismo z dnia 28 czerwca 2016 r. dot. sprecyzowania wniosku;

- pismo z dnia 30 czerwca 2016 r., w którym wycofuje wniosek o rozłożenie zadłużenia na raty;

- kserokopię postanowienia z dnia 30 czerwca 2015 r. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dalej stwierdził, ze przeprowadzona analiza materiałów doprowadziła organ do wniosku, że w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki uzasadniające podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu kosztów egzekucyjnych.

Uzasadniając powyższe podniósł, że w dniach 31 marca 2016 r. i 19 maja 2016 r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne poprzez zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Wydział Świadczeń Emerytalno-Rentowych poinformował o zbiegu egzekucji z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym [...]. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...]z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt [...] łączne prowadzenie egzekucji przejął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] M. M. i jak z powyższego wynika egzekucja nadal jest prowadzona, organ prowadzący postępowanie egzekucyjne nie stwierdził nieściągalności dochodzonego obowiązku.

Organ wskazał, że w sprawie nie zachodzi także sytuacja, gdzie za umorzeniem przemawiałby ważny interes społeczny. Nie udokumentowano bowiem poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Dalej stwierdził, że z materiałów postępowania wynika, że obecnie D. Z. jest emerytką i pobiera z tego tytułu świadczenie w wysokości 823,01 zł (po dokonanych potrąceniach w kwocie 348,48 zł). Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J.B., który jest emerytem i pobiera z tego tytułu świadczenie w kwocie 3 252 zł netto miesięcznie. Analiza materiałów postępowania doprowadziła do ustaleń, że D. Z. nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem, związanych z leczeniem oraz innych. Ponadto organ zaznaczył, że D. Z. posiada również zobowiązania z tytułu podatków, z tytułu zaciągniętego kredytu, w instytucjach oraz u osób fizycznych. Przedmiotowe zobowiązania dochodzone są w ramach przymusowego dochodzenia prowadzonego przez Komornika Sądowego.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału organ stwierdził, że sytuacja materialna Wnioskodawczyni może być uznana za trudną. Nie jest to jednakże, w ocenie organu stan uprawniający do podjęcia decyzji pozytywnej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się natomiast do kwestii niewspółmierności wydatków egzekucyjnych przy egzekucji jedynie kosztów egzekucyjnych organ stwierdził, że okoliczność ta także w sprawie niniejszej nie zachodzi. Przedmiotem postępowania egzekucyjnego są bowiem także zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnościami ubocznymi.

Reasumując organ nie stwierdził nieściągalności egzekwowanego obowiązku, nie wykazano, że D. Z. nie jest w stanie ponieść kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, nie zachodzi także przesłanka niewspółmierności wydatków egzekucyjnych przy dochodzeniu tylko kosztów egzekucyjnych.

D. Z. w zażaleniu podniosła, że pobiera bardzo niską rentę i nie ma żadnego majątku. Podkreśliła, że "wszystkie składki nieopłacone mają swoje źródło w działalności gospodarczej prowadzonej przez D. Z. znacznie wcześniej przed dniem zawarcia związku małżeńskiego". Zdaniem strony "stanowią majątek osobisty D.Z., albowiem były one założone wiele lat przed zawarciem związku małżeńskiego z J. B.". Uzasadnienie zażalenia, powtórzone w uzasadnieniu skargi do Sądu, szerzej przytoczone jest poniżej.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r., na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej: K.p.a.) sprostował z urzędu błąd pisarski w postanowieniu z 3 sierpnia 2016 r., przez zmianę lub dodanie dat wystawienia tytułów wykonawczych (w 18 przypadkach).

Dyrektor Izby Skarbowej [...] postanowieniem z 21 września 2016 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 64e § 1 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone, opisane na wstępie, postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...]jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach ww. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie 1 716,50 zł.

Organ I instancji postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. nr 39/2016, uzupełnionym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2016 r., odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1 716,50 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Organ przywołał brzmienie art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a. i wskazał, że treść powołanego wyżej przepisu, wskazuje na uznaniowy charakter podejmowanych przez organ postanowień w tym przedmiocie. Tak więc nawet w przypadku gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64 § 2 pkt 1-3 u.p.e.a. może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca.

W ocenie organu nadzoru wniosek zobowiązanej o umorzenie kosztów egzekucyjnych został rozpoznany we właściwym zakresie z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę argumentów. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, uwzględniając również informacje zawarte w dołączonych do wniosku dokumentach, m. in. "Oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej De Minimis", "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości" oraz "Wniosek o umorzenie należności z tytułu składek".

Organ stwierdził, że analiza przedstawionych przez Skarżącą dokumentów nie wykazała, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych w kwocie 1 716,50 zł bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Dochody Strony (823,01 zł) oraz męża (3 252 zł), z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie pozwalają stwierdzić, że zobowiązana żyje jak sama określiła "poniżej granicy ubóstwa". Konsekwencją tego było stwierdzenie, iż organ egzekucyjny nie znalazł przesłanek przemawiających za umorzeniem kosztów egzekucyjnych, na które powoływała się Skarżąca.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że za umorzeniem nie przemawia także ważny interes publiczny. Nieregulowanie w terminie należności, powoduje, iż zobowiązana naraża się na dodatkowe obciążenia w postaci konieczności regulowania powstałych kosztów postępowania egzekucyjnego.

Organ zauważył, że ewentualna "rezygnacja" - poprzez umorzenie – z należnych ustawowo kosztów egzekucyjnych oznaczałaby, że wydatki egzekucyjne związane z egzekwowaniem należnej kwoty zaległości podatkowej musiałby ponieść sam wierzyciel (Skarb Państwa), co stanowiłoby dla niego nieuzasadnioną sankcję za dochodzenie należnych mu zaległości i byłoby jednocześnie równie nieuzasadnioną "premią" dla dłużnika, który ową zaległość wygenerował - wbrew przesłance ważnego interesu publicznego w rozumieniu art. 64e § 2 u.p.e.a.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wskazana w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. przesłanka, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne, również w przedmiotowej sprawie nie występuje. Analiza materiału dowodowego jak również czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny w trakcie prowadzonego postępowania nie wskazują zdaniem organu, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Organ zwrócił uwagę, że rozstrzyganie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Stwierdził, że odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa, zarówno wtedy, gdy występują przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy gdy nie mają one miejsca.

Organ poddał ocenie zaskarżone postanowienie i stwierdził, że postanowienie to jest poprawne pod względem formalnym, zawiera wszystkie elementy zawarte w art. 124 K.p.a., w tym uzasadnienie faktyczne i prawne.

D. Z. wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności, będących przedmiotem postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze wniosła o zasądzenie od organu kosztów sądowych.

W uzasadnieniu zarzutów podniosła, że prowadziła działalność gospodarczą w postaci wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, spółki jawnej i spółki z o.o., ale od 2009 r. nie prowadzi już żadnej z tych działalności gospodarczej (działalności te są zawieszone, nie ma żadnych obrotów).

O tym fakcie wielokrotnie informowała ZUS. Małżeństwo J.B. i D. Z. zostało zawarte w 2008 r. a wszystkie składki nieopłacone mają swe źródło w działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą znacznie wcześniej przed dniem zawarcia związku małżeńskiego.

Te wszystkie działalności stanowią majątek osobisty Skarżącej, albowiem były one założone wiele lat przed zawarciem związku małżeńskiego z J. B..

J. B. nigdy nie pomagał D.Z. w tych działalnościach, nigdy nie był w nich zatrudniony - w dacie zawarcia związku małżeńskiego te działalności nie były prowadzone. J. B. nigdy nie interesował się tymi "działalnościami gospodarczymi" i nigdy nie czerpał z nich profitów.

Skarżąca nie ma żadnego majątku - stosowne oświadczenia składała na potrzeby spraw o wyjawienie majątku jakie były prowadzone przez Sądy Rejonowe. Jedynym majątkiem i dochodem Skarżącej jest jej emerytura. ZUS zajął tą emeryturę i po dokonanych potrąceniach pozostaje dla skarżącej kwota 823,01 zł. Sam ZUS w uzasadnieniu postanowienia stwierdza, że jej sytuacja materialna może zostać uznana za trudną - jest to delikatne określenie. Dochody Skarżącej są poniżej granicy ubóstwa. Nie ma innych dochodów i gdyby nie pomoc męża nie miałaby na chleb.

ZUS i Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniając zaskarżoną decyzję popadają w sprzeczność - raz twierdzą, że sytuacja materialna Skarżącej jest trudna a drugi raz, że nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej oraz, że nie zachodzi przesłanka niewspółmierności wydatków egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontrolując zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej jak i poprzedzające postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia 3 sierpnia 2016 r., w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że naruszają one prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, jednak z zasadniczo innych przyczyn niż podnoszone w skardze.

Istota sprawy sprowadza się do stwierdzenia czy organ egzekucyjny prawidłowo odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącą.

Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne.

Z kolei w myśl art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Podkreślić trzeba też, że powołane przepisy stanowią wyczerpującą i kompletną regulację w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z wymienionych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 64e § 1 u.p.e.a. określenia "może umorzyć", jak również, to że przesłanki umorzenia odnoszą się ponadto do pojęć precyzyjnie niezdefiniowanych, takich jak: "ważny interes publiczny", "znaczny uszczerbek", "niewspółmierne wydatki". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony.

W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego orzeczenia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Wobec tego, sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Kr 7/04; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 387/08, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ).

Należy też podkreślić, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I SA/Kr 203/13).

Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jak wskazano powyżej jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, przeanalizowały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (czy organ egzekucyjny, a także organ wyższego stopnia, prawidłowo zinterpretował pojęcia niezdefiniowane (niedookreślone) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie), czy wreszcie uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.

Należy również zaznaczyć, że postępowanie w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych stanowi niejako postępowanie wpadkowe w postępowaniu egzekucyjnym, jest więc w pewnym sensie częścią tego postępowania. Jednakże jego cele różnią się zasadniczo od celów samej egzekucji. O ile specyfika postępowania egzekucyjnego polega przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków, to postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych zmierza do ewentualnego zastosowania względem zobowiązanego swoistej ulgi, a nie do szybkiego i skutecznego zaspokojenia wierzyciela poprzez wyegzekwowanie od dłużnika wierzytelności, której istnienie i wymagalność zostały uprzednio ustalone w stosownych procedurach postępowania orzekającego.

W związku z powyższym należy wskazać, na przepis art. 18 u.p.e.a.

Stosownie do tego przepisu, "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Odpowiednie stosowanie przepisów innej ustawy oznacza, że w zależności od specyfiki konkretnej sytuacji, przedmiotu uregulowania i obszaru ewentualnego zastosowania, może wchodzić w rachubę stosowanie pełne, stosowanie z odpowiednimi modyfikacjami, bądź niestosowanie w ogóle określonych przepisów, do których odpowiedniego zastosowania odesłano.

Omawiając zakres stosowania K.p.a. należy zwrócić uwagę na zakres stosowania zasad ogólnych postępowania w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Doktryna i orzecznictwo przyjmują, że z uwagi na tę specyfikę egzekucji nie wszystkie zasady ogólne znajdą zastosowanie, że względu na cel tego postępowania. Postępowanie egzekucyjne toczy się bowiem w celu realizacji stwierdzonego już obowiązku i musi zmierzać do jak najszybszego zaspokojenia wierzyciela. Stąd uznaje się, że tak postawione postępowaniu egzekucyjnemu cele determinują zakres inkorporacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6 - 16 K.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 K.p.a. do podstępowania egzekucyjnego. W praktyce oznacza to, że treść cytowanego powyżej art. 18 u.p.e.a., należy rozumieć w ten sposób, że tylko niektóre zasady postępowania administracyjnego można przenieść na grunt postępowania egzekucyjnego nie zmieniając ich brzmienia, inne należy stosować odpowiednio, jeszcze innych nie stosuje się w ogóle. W oparciu o powyższe podnosi się więc, że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady: wynikającą z art. 6 K.p.a. zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 K.p.a. zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 K.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12. K.p.a.) oraz zasadę pisemnego załatwienia sprawy (art. 14 § 1 K.p.a.). W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art. 10 K.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (por.: D. Jankowiak w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 184-185, M. Szubiakowski, Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego, (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 119 i nast.), R. Hauser, A. Skoczylas, Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.), wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r.; sygn. akt I FSK 157/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r.; sygn. akt III SA 3483/03).

Jak to jednak wyżej wykazano postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, jakkolwiek związane z postępowaniem egzekucyjnym, niesie ze sobą zupełnie inne cele. Chodzi w nim o zbadanie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych i ewentualne zastosowanie względem zobowiązanego ulgi dlatego w tym postępowaniu znajdzie zastosowanie również zasada określona w art. 10 K.p.a.

Jak wskazano powyżej podstawą prawną kontrolowanych rozstrzygnięć są przepisy art. 64e § 1, § 2 u.p.e.a., zatem podstawę faktyczną do podjęcia tych rozstrzygnięć stanowi prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny związany z przesłankami umorzenia wynikającymi z tych przepisów. Aby podjąć skutecznie takie rozstrzygniecie niezbędne jest przeprowadzenie stosownego postępowania co do ustalenia istnienia przesłanek i w związku z tym w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy K.p.a. dotyczące między innymi postepowania dowodowego.

Na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 K.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze - opierać się na materiale dowodowym. Po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości poszczególnych dowodów dla toczącej się sprawy. Po czwarte wyciągnięte wnioski muszą mieć uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i po piąte dokonana ocena musi mieścić się w ustawowych granicach. W przypadku postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych powyższe przekłada się na prawidłową interpretację przez organy pojęć niezdefiniowanych (niedookreślonych) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie.

Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny.

Z kolei zgodnie z art. 124 K.p.a. postanowienie powinno zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postepowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie oraz podpis. W końcu ustalenia i oceny powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu postanowienia. Wynika to z przepisu art. 124 § 2 K.p.a, który stanowi, że postanowienie na które służy zażalenie (jak w niniejszej sprawie) powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei na podstawie art. 126 K.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. do postanowień stosuje się przepis art. 107 § 3 K.p.a.

Zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. (sygn. SA/Lu 2479/94) jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych.

Obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia ma bardzo istotne znaczenie w sytuacji, gdy organ podejmuje negatywne rozstrzygnięcie dla zobowiązanego.

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że postanowienie organu I instancji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 124 § 1 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 K.p.a.

W osnowie postanowienia nie powołano pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia organ wskazał jedynie na przepis art. 64e (nie odwołując się do konkretnych jednostek redakcyjnych na podstawie których orzekał – przepis art. 64e u.p.e.a. zawierał w dacie orzekania przez organ I instancji 6 jednostek redakcyjnych) i również w uzasadnieniu nie wyjaśnił podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, gdyż trudno w świetle art. 107 § 3 K.p.a. uznać za wyjaśnienie podstawy prawnej powołanie się ogólnie na przepis art. 64e u.p.e.a. i przytoczenie niepełnej treści przepisu. W ocenie Sądu uzasadnienie prawne decyzji nie może polegać wyłącznie na zacytowaniu w uzasadnieniu treści przepisu lecz powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle zastosowanego przepisu prawa, oraz wskazać, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

Kolejną kwestią na którą Sąd zwrócił uwagę jest określenie przedmiotu rozpatrywanej sprawy.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia, czy powstałe koszty egzekucyjne w wyniku dokonywania czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny w określonej kwocie (podkreślenie Sądu) mogą być umorzone. Wskazać należy, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a w egzekucji należności pieniężnych, na koszty egzekucyjne składają się opłaty egzekucyjne za dokonane czynności egzekucyjne (art. 64 § 1 u.p.e.a), wydatki egzekucyjne w postaci kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny (art. 64b § 1 u.p.e.a) i opłaty manipulacyjne (64 § 6 u.p.e.a.). W przypadku czynności polegającej na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego obowiązek uiszczenia tych opłat powstaje z dniem doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 i § 10 u.p.e.a.).

Organ odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych, powstałych wyniku "prowadzenia postępowania egzekucyjnego" wskazując, że powstały na podstawie 21 tytułów wykonawczych, (których numery i daty wystawienia wymienił) - w łącznej kwocie 1 716,50 zł. W rozstrzygnięciu nie wskazał z jakimi konkretnie czynnościami egzekucyjnymi były one związane. Nie uczynił tego również w uzasadnieniu postanowienia, a powinien to uczynić gdyż Skarżąca we wniosku nie wskazała kwoty "kosztów i dodatkowych opłat z tym związanych" (sformułowanie z wniosku z dnia 30 czerwca 2016 r.), których umorzenia żąda, a organ I instancji zaniechał wyjaśnienia tej kwestii przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Przeprowadzona przez Sąd drobiazgowa analiza zgromadzonych w tym zakresie dowodów aktach sprawy (tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu) wykazała, że koszty w łącznej kwocie 1 716,50 zł ujęte są w czterech "zawiadomieniach o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej" odpowiednio:

- z dnia 30 marca 2016 r. nr [...], dotyczącego 9 tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział [...] na zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od maja 2013 r. do czerwca 2015 oraz na zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie za marzec 2005 r. (tytuł wykonawczy nr [...]) - kwota kosztów 1065,60 zł.

- z dnia 30 marca 2016 r. nr [...], dotyczącego 8 tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział [...] na zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od maja 2013 r. do czerwca 2015 - kwota kosztów 395,10 zł.

- z dnia 18 maja 2016 r. nr [...] dotyczącego 2 tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział [...] na zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od lipca 2015 r. do listopada 2015 r. - kwota kosztów egzekucyjnych – 182,50 zł.

- z dnia 18 maja 2016 r. nr [...] dotyczącego 2 tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział [...] na zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od lipca 2015 r. do listopada 2015 r. - kwota kosztów egzekucyjnych – 73,30 zł.

Jak wskazano powyżej z zawiadomień tych wynika kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości 1 716,50 zł, jednak powyższe powinno być wprost wyartykułowane przez organ w uzasadnieniu postanowienia, gdyż jest to jeden z podstawowych elementów uzasadnienia faktycznego postanowienia i pominięcie go jest naruszeniem art. 107 § 3 w związku z art. 124 § 2 K.p.a.

Należy zauważyć, że brak tej podstawowej informacji w uzasadnieniu pozbawia Stronę możliwości oceny, czy organ odmówił umorzenia wszystkich kosztów egzekucyjnych jakie na Niej ciążą czy tylko części. Potwierdzeniem powyżej konkluzji jest pismo Dyrektora ZUS Oddział [...] w piśmie z dnia 17 sierpnia 2016 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej [...], które również zostało przesłane do wiadomości Skarżącej. W piśmie tym organ I instancji zawarł stanowisko w sprawie złożonego przez Skarżącą zażalenia i jednocześnie wskazał, że Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych:

- składek na ubezpieczenia społeczne wraz z pochodnymi: za okres od stycznia 2005 do marca 2005, za: marzec 2006 r., sierpień 2006 r., październik 2006 r., grudzień 2006 r., za kwiecień i maj 2007 r., za okres od lipca 2007 do marca 2008 r. oraz za okres od maja 2008 do lutego 2016 r., "w kwocie należności głównej 73.066 ,33 zł, odsetek (...) oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie 1248,10 zł."

- składek na ubezpieczenia zdrowotne za: styczeń 2005 r., grudzień 2006 r., za okresy: od marca 2007 r. do maja 2007 r., od lipca 2007 r. do marca 2008 r. oraz od maja 2008 r. do maja 2016 r. "w kwocie należności głównej 41.742,17 zł, odsetek (...) oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie 468,40 zł."

Dane zawarte w tym piśmie mogą wskazywać, że wymienione koszty egzekucyjne odnoszą się do wszystkich zaległości powstałych w okresach wymienionych w tym piśmie, a jak wskazano dotyczą jedynie kosztów ujętych w czterech zawiadomieniach, które obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, od maja 2013 r. do listopada 2015 r. i marzec 2005 r.

Przechodząc do kolejnej kwestii należy wskazać, że w uzasadnieniu postanowienia organ I instancji powołał się na dowody, których brak w przedłożonych Sądowi aktach sprawy, dotyczy to postanowienia z dnia 30 czerwca 2015 wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, pisma z dnia 5 kwietnia 2016 r. dotyczącego zbiegu egzekucji, postanowienia Sądu [...] z dnia 30 maja 2016 r. w sprawie prowadzenia egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...]. Przywołane dwa ostatnie dokumenty mają zdaniem organu I instancji potwierdzać fakt, że organ egzekucyjny nie stwierdził nieściągalności dochodzonego obowiązku.

W kontekście powyższego, godzi się przypomnieć, że na podstawie art. 54 § 2 P.p.s.a. organ którego działanie jest przedmiotem skargi (w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej [...]) ma obowiązek przekazać Sądowi kompletne i uporządkowane akta sprawy. Sąd dokonując kontroli decyzji opiera się na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Jak wynika bowiem z art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez ten sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy.

Sąd zauważa, że gdyby nawet powyższe dowody były włączone do akt sprawy, to samo powołanie się na nie, tak jak to uczynił organ I instancji, nie byłoby wystarczające w świetle przepisu art. 107 § 3 K.p.a., gdyż organ nie wyjaśnił ich znaczenia w kontekście w art. 64e § 2 pkt 1 zdanie pierwsze u.p.e.a.

Uzasadnienie postanowienia organu I instancji w zakresie przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 1 zdanie drugie u.p.e.a. (zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej), zdaniem Sądu jest niezgodne doświadczeniem życiowym. Organ I instancji wykazał kwotowo na dochody Skarżącej (823,01 zł - z tytułu świadczenia emerytalnego) i jej męża (3 252 zł – z tytułu świadczenia emerytalnego) i że razem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, by wskazać w kolejnym zdaniu, że "Analiza materiałów postępowania doprowadziła do ustaleń, że nie ponosi Pani żadnych wydatków z utrzymaniem, związanych z leczeniem oraz innych".

Stwierdzenie organu o braku wydatków związanych z utrzymaniem organ oparł na złożonym przez Skarżąca "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości" z dnia 28 czerwca 2016 r. (dalej: "Oświadczenie") w którym na stronie trzeciej w istocie Skarżąca zakreśliła pola że nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem. Z kolei na stronie szóstej "Oświadczenie" stwierdza, "Emeryturę otrzymałam od 15 marca 2016 r. jej wysokość którą obecnie otrzymuję w wysokości 823,01 zł wystarcza mi z ledwością na skromne przeżycie" i dalej podnosi "długo chorowałam nie biorąc zwolnień lekarskich".

Organ nie wyjaśnił, tej sprzeczności i wbrew doświadczeniu życiowemu przyjął arbitralnie, że Skarżąca nie ponosi żadnych wydatków. Wyjaśnienie tych sprzeczności było szczególnie istotne dlatego, że treść składanych pism (oświadczeń) w toku postępowania, wskazuje, iż Skarżąca jest osobą zagubioną w sytuacji, w której się znalazła i w sposób niejasny formułuje wnioski. To zaś obligowało organ w myśl przepisów art.: 7, 8, 9, 77 § 1 K.p.a. do większej dociekliwości w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych tym bardziej, że sama Skarżąca nie była pewna, czy prawidłowo złożyła wniosek dając temu wyraz w piśmie kierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia 28 czerwca 2016 r., w którym wskazała "w razie jakichkolwiek uchybień w złożonych przeze mnie dokumentów proszę o kontakt telefoniczny lub kontakt pisemny".

Uzasadnienie organu I instancji w zakresie omawianej przesłanki zawiera ponadto ogólne stwierdzenie odnośnie różnych zobowiązań Skarżącej, bez podania kwot zadłużenia i jego odniesienia do uzyskiwanych dochodów, co oznacza, że również tej kwestii organ należycie nie wyjaśnił.

W kontekście powyższej przesłanki należy wskazać, że organ I instancji nie odniósł się do podnoszonych w "Oświadczeniu" argumentów związanych z nieprowadzeniem przez Skarżącą działalności gospodarczej od 2009 r. i niewyrejestrowaniem działalności.

Powyższe stanowisko organu I instancji w zakresie rozpatrywanej przesłanki zostało w pełni zaakceptowane przez organ II instancji.

W ocenie Sądu, organy obydwóch instancji odniosły się wyjątkowo lakonicznie do przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. tj., że za umorzeniem kosztów nie przemawia "ważny interes publiczny". Organ I instancji stwierdził, jedynie, że nie zachodzi ona, gdyż "nie udokumentowano bowiem poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych". Podobnie uczynił organ II instancji stwierdzając, że podziela stanowisko organu I instancji oraz, że "Nieuregulowanie w terminie należności, powoduje, iż zobowiązana naraża się na dodatkowe obciążenia w postaci konieczności regulowania powstałych kosztów postępowania egzekucyjnego". Pomijając nawet już lakoniczność stwierdzeń organów to należy wskazać, że zaprezentowane w uzasadnieniu postanowień rozumienie przesłanki ważnego interesu publicznego nie odpowiada przyjętemu w orzecznictwie rozumieniu tego pojęcia, a w istocie odpowiada rozumieniu pojęcia "ważnego interesu podatnika" którym ustawodawca posłużył się w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U z 2015 r. poz. 613 ze zm.; przeglądu i analizy poglądów judykatury dotyczącego rozgraniczenia pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" na gruncie Ordynacji dokonał WSA w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 marca 2013 r. I SA/Lu 612/12).

Sąd wskazuje, że rozumienie pojęcia ważnego interesu publicznego na gruncie u.p.e.a. było wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych (przykładowo wyroki: WSA w Lublinie z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Lu 578/11; WSA w Krakowie z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1467/15; WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1882/15). Pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Spełnienie przesłanki "ważnego interesu publicznego", o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. należy rozpatrywać (uwzględniać) z punktu widzenia różnych aspektów, na tle każdej indywidualnej sprawy administracyjnej.

Na gruncie niniejszej sprawy organy z jednej strony powinny zbadać czy okoliczności, na które powołuje się Skarżąca wnosząc o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego nie mają bezpośredniego powiązania z interesem publicznym, czyli szeroko rozumianym dobrem wszystkich obywateli. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Z drugiej strony organy powinny pamiętać, że także odnośnie kosztów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiące o zasadach ogólnych postępowania egzekucyjnego. Chodzić tu będzie w szczególności o zasadę celowości i zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji (art. 7 u.p.e.a.). Z powyższych zasad wynika, że zobowiązany będzie ponosił koszty celowe, niezbędne do przeprowadzenia egzekucji (R. Hauser. Z. Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. C.H. Beck. Warszawa 2005, str. 46 i n.). W tym kontekście ramach przesłanki ważnego interesu publicznego organ powinien również zbadać (pomimo, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością oraz realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego), czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą zobowiązaną.

Sąd podziela stanowisko organu I instancji zaakceptowane przez organ II instancji, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Treść tego przepisu wskazuje, że odnosi się ona do stanu przyszłego, w którym potencjalnie może dojść do ściągnięcia kosztów. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła, ponieważ postępowanie egzekucyjne jest w toku. Nie można również stwierdzić, że istnieje takie zagrożenie, aby organ egzekucyjny musiał podejmować wiele skomplikowanych czynności, generujących niewspółmierne wydatki w celu egzekucji ciążących na Skarżącej zobowiązań, gdyż jak wynika z "Oświadczenia" zobowiązana nie posiada żadnego majątku, a jedynym źródłem dochodów jest emerytura.

Podsumowując powyższe rozważania należy wskazać, że w ocenie Sądu argumentacja odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych zawarta w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji nie zasługiwała na aprobatę przez organ II instancji i dlatego organ II instancji to postanowienie powinien uchylić. Nie podjęcie takiego rozstrzygnięcia powoduje zatem, że organ naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art.: 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 w zw.124 § 2, w związku z art. 18 u.p.e.a.

Przechodząc z kolei do samego postanowienia organu II instancji należy wskazać, że organ nie ustosunkował się do podniesionych w zażaleniu okoliczności związanych z powstaniem zaległości w opłacaniu składek przed zawarciem przez Skarżącą związku małżeńskiego. Wbrew zapisowi na stronie 3 postanowienia okoliczność powyższa została podniesiona przez stronę dopiero w uzasadnieniu zażalenia i organ miał obowiązek ustosunkować się do tej okoliczności i wyjaśnić czy ma wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Stwierdzone przez WSA w Krakowie naruszenia przez organy zarówno przepisów postępowania (art.: 7, 8, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 w zw.124 § 2, 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Przedwczesne w tych okolicznościach byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi, które w istocie są powtórzeniem zarzutów zażalenia do który organ II instancji się nie ustosunkował.

Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organ jest zobowiązany, do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. Rozpatrując sprawę organ, przeprowadzi postępowanie zgodnie z regułami zawartymi w K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oceni czy istnieją przesłanki umorzenia wymieniona w art. 64e § 2 u.p.e.a., a ocenę tę przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...].

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.