Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 210/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 20, art. 18, art. 26 par. 1e pkt 6, art. 27 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 8 par. 1, art. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 30 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), sędzia WSA Dariusz Czarkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nie przystąpienia do egzekucji 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Burmistrza Miasta J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta J. (Skarżący, Strona, Wierzyciel) przy piśmie z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr [...] zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (Organ pierwszej instancji, Naczelnik, Organ egzekucyjny) o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec małoletniej K.M. (Zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r., wystawionego przez Burmistrza Miasta J. na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., na kwotę należności głównej 99 zł.

W przedmiotowym tytule wykonawczym Wierzyciel wskazał imię, nazwisko oraz datę urodzenia Zobowiązanej. Ponadto do złożonego tytułu wykonawczego Wierzyciel dołączył informację, z której wynika, że przedstawicielem ustawowym zobowiązanej K.M. urodzonej [...] września 2010 r. jest K.K. zamieszkała w W. przy ul. [...].

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. przy piśmie nr [...] z dnia 14 czerwca 2021 r. zawiadomił Burmistrza Miasta J. o nieprzystąpieniu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r. z uwagi na fakt, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony na osobę małoletnią, która nie może występować w obrocie prawnym inaczej niż poprzez przedstawiciela ustawowego. W związku z powyższym organ egzekucyjny wskazał, że w tytule wykonawczym w polu dotyczącym danych identyfikacyjnych zobowiązanej należy wpisać przedstawiciela ustawowego osoby małoletniej, jako osoby upoważnionej z mocy prawa do działania w imieniu małoletniej.

Pismem nr [...] z dnia 29 czerwca 2021 r. Wierzyciel wystąpił na mocy art. 29 § 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej także "u.p.e.a.") z wnioskiem o wydanie przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. w dniu 27 września 2021 r. wydał postanowienie nr [...] o nieprzystąpieniu do egzekucji wobec K.M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r. wystawionego przez Burmistrza Miasta J. Przedmiotowe postanowienie doręczono Stronie w dniu 5 października 2021 r.

Burmistrz Miasta J. nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, wniósł w terminie pismem z dnia 8 października 2021 r. zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o jego uchylenie w całości.

W ocenie Wierzyciela organ egzekucyjny nie rozróżnił kwestii istnienia zobowiązania od kwestii reprezentacji danej osoby w postępowaniu egzekucyjnym. Wierzyciel przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1540 ze zm., dalej także "O.p.") w związku z art. 1a pkt 20 ustawy egzekucyjnej przez uznanie, że w tytule wykonawczym w danych określających osobę zobowiązaną nie należy wpisywać małoletniego, lecz jego przedstawiciela ustawowego.

Ponadto Wierzyciel podniósł, iż "podanie w tytułach wykonawczych danych przedstawiciela ustawowego w rubryce dotyczącej osoby zobowiązanej oznacza skierowanie w stosunku do tej osoby postępowania egzekucyjnego oraz daje podstawę do złożenia w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanej. Bezspornie bowiem zobowiązanym do zapłaty należności w podatku od nieruchomości jest małoletni.".

Ponadto Wierzyciel podniósł, że w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma informacji o konieczności uwzględniania w administracyjnych tytułach wykonawczych przedstawiciela ustawowego nieletniego. Art. 27 § 1 u.p.e.a. zdaniem Wierzyciela określa konieczność uwzględnienia w tytule wykonawczym jedynie "imienia oraz nazwiska zobowiązanego i jego adresu". Z uwagi na fakt, że osoba małoletnia może występować w obrocie prawnym przez swojego przedstawiciela ustawowego, to właśnie dane przedstawiciela ustawowego zostały uwzględnione w informacji dołączonej do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (Organ drugiej instancji, Dyrektor) postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że osoba małoletnia może występować w obrocie prawnym jedynie poprzez swojego przedstawiciela ustawowego, którym jest matka i to jej dane winny zostać wpisane w tytułach wykonawczych w polach dotyczących danych identyfikujących zobowiązanego, z jednoczesnym zaznaczeniem, że działa ona jako przedstawiciel ustawowy zobowiązanej osoby małoletniej. Taki sposób oznaczenia podmiotu zobowiązanego, wbrew zarzutom zażalenia, nie oznacza automatycznego skierowania egzekucji do majątku pełnomocnika ustawowego. Zobowiązanym majątkowo do zapłaty zobowiązania podatkowego nadal pozostaje małoletni, zaś wszystkie czynności egzekucyjne będą skierowane wyłącznie do jego majątku. Małoletni zobowiązany jest w takim przypadku osobą fizyczną działającą przez ustawowego przedstawiciela.

Na prawidłowość powyższego stanowiska wskazuje także, jak słusznie wskazał Organ egzekucyjny, tryb doręczania korespondencji zawarty w art. 40 i 43 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm., dalej także "K.p.a."), mający odpowiednie zastosowanie zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym, który przewiduje, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, wyłącznie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zatem osobie małoletniej nigdy skutecznie nie można doręczyć bezpośrednio pism.

W konsekwencji Dyrektor podniósł, że Organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że wystawiony tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., wskutek błędnego określenia osoby zobowiązanej. W związku z powyższym organ egzekucyjny prawidłowo na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a., odmówił przystąpienia do egzekucji.

Pismem z dnia 29 grudnia 2021 r. Burmistrz Miasta J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2021 r., zaskarżając je w całości i zarzucając:

- błędne przyjęcie na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a., iż tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 tejże ustawy,

- błędne przyjęcie, iż dane przedstawiciela ustawowego osoby małoletniej winny być wpisane w treści tytułu wykonawczego.

Wobec powyższych zarzutów Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2021 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2021 r.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 7 § 1 O.p. podatnikiem może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Przepisy tej ustawy nie określają, kto jest osobą fizyczną, więc pojęcie to z związku z tym należy interpretować według przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej także "K.c."). Podatnikiem może być zatem nie tylko nieubezwłasnowolniona i pełnoletnia osoba fizyczna, ale także osoby niepełnoletnie, osoby niemające zdolności do czynności prawnych oraz osoby mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Dlatego w przypadku wydania decyzji o zakresie odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe, czyli decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości, w tytule powinny zostać uwidocznione dane osoby, której przysługiwał przymiot strony w postępowaniu wymiarowym, nawet jeśli jest to osoba małoletnia.

Dane zawarte w tytule wykonawczym nie mogą być niezgodne z treścią decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek. Skoro podmiotem praw i obowiązków podatkowych może być osoba małoletnia, to nie ma żadnych przeszkód, aby w tytule wykonawczym zostały wpisane jej dane jako podmiotu, na którym ciąży zobowiązanie podatkowe. Reprezentacja małoletniego przez rodziców nie zmienia faktu, że to małoletni jest podmiotem zobowiązanym. Oczywiście wszelka korespondencja, w tym odpis tytułu wykonawczego, jest doręczana przedstawicielowi ustawowemu osoby małoletniej.

Burmistrz wskazał, że K.M. posiada tytuł prawny do nieruchomości, czyli prawo własności (w wysokości ½ udziału), położonej w J. przy ul. [...] na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w W. sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2019 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu 1 listopada 2016 r. D.M. Na podstawie tego postanowienia Burmistrz Miasta J. w dniu [...] grudnia 2019 r. wystawił decyzję o odpowiedzialności spadkobiercy oraz decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości.

Strona wskazała, że dopóki podatnikowi przysługuje prawo własności danej nieruchomości, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości (tak np. - wyrok WSA w Łodzi I SA/Łd 321/19), zaś zobowiązania podatkowe niezapłacone w terminie podlegają egzekucji w trybie przewidzianym ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy jest zobligowany do sporządzenia go w taki sposób, w jaki określają przepisy. Przepisy zaś nie wskazują, iż tytuł wykonawczy ma być wystawiony na pełnoletniego zobowiązanego. Zatem nie ma przeszkód, aby tytuł wykonawczy został wystawiony na osobę małoletnią, skoro zgodnie z odrębnymi przepisami może być ona odpowiedzialna za zobowiązania podatkowe.

Ponadto w tytule wykonawczym, w sekcji A. 1.1, w której winna znaleźć się informacja odnośnie rodzaju zobowiązanego, widnieje określenie "osoba fizyczna" lub "podmiot niebędący osobą fizyczną". Niewątpliwie podmiotem, u którego powstał obowiązek z tytułu nieopłacenia podatku od nieruchomości jest osoba fizyczna - małoletnia uczestniczka postępowania egzekucyjnego, a nie przedstawiciel ustawowy.

Burmistrz Miasta J. w dniu 3 lutego 2021 r. wystawił dwa tytuły wykonawcze (nr [...] oraz nr [...]) wpisując w polach dotyczących danych identyfikacyjnych zobowiązanego matkę małoletniej K.M. – K.K., z jednoczesnym zaznaczeniem, że działa ona jako przedstawiciel ustawowy zobowiązanej osoby małoletniej oraz wystawił informacje, które również m.in. zawierały powyższe dane. Komplet dokumentów niezwłocznie przesłany został do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.

W dniu 1 marca 2021 r. do Urzędu Miasta wpłynęło postanowienie nr [...] z Organu egzekucyjnego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...] na skutek zawiadomienia Wierzyciela o wygaśnięciu w całości należności pieniężnych objętych tymi tytułami. Zawiadomienie to zostało wysłane w dniu 17 lutego 2021 r. na skutek interwencji telefonicznej ze strony K.K., która twierdziła, że organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia jej wynagrodzenia za pracę w P. SP. Z O.O. oraz próbę zajęcia świadczenia w ZUS [...] Oddział w W. (informacja o działaniach znajduje się w uzasadnieniu do postanowienia).

Mając na uwadze tezę wyroku WSA w Olsztynie I SA/OI 532/08 z dnia 29 stycznia 2009 r. powołanego w zaskarżonym postanowieniu, z którego wynika, iż zobowiązany małoletni jest osobą fizyczną działającą przez przedstawiciela ustawowego, którym jest matka i to jej dane winny zostać wpisane w tytułach wykonawczych w polach dotyczących danych identyfikacyjnych zobowiązanego z jednoczesnym zaznaczeniem, że działa ona jako przedstawiciel ustawowy zobowiązanej osoby małoletniej i że taki sposób oznaczenia podmiotu zobowiązanego nie oznacza automatycznego skierowania egzekucji do majątku przedstawiciela ustawowego, bowiem zobowiązanym majątkowo do zapłaty zobowiązania podatkowego nadal pozostaje małoletni, zaś wszelkie czynności egzekucyjne będą skierowane wyłącznie do jego majątku, znamienny jest fakt, że egzekucja została skierowana do majątku przedstawiciela ustawowego (matki).

Jednocześnie Sąd wskazał, iż pod pojęciem osoby zobowiązanej należy rozumieć m.in. osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która w terminie nie wykonała obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym (art. 1a u.p.e.a.).

Burmistrz wskazał, że niewątpliwie uczestniczka niniejszego postępowania jest osobą fizyczną, która posiada od urodzenia zdolność prawną pozwalającą być podmiotem praw i obowiązków. W powołanym wyżej wyroku WSA w Olsztynie I SA/OI 532/08 z dnia 29 stycznia 2009 r. wskazano, iż nie ulega wątpliwości, że zobowiązanym do zapłaty zobowiązania pieniężnego jest małoletni. W przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma informacji o uwzględnieniu w administracyjnym tytule wykonawczym przedstawiciela ustawowego. Tym samym przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione zostały prawidłowo poprzez wskazanie zobowiązanego jako małoletniej K.M.

Strona wskazała, że Dyrektor powołuje nieaktualny stan, ponieważ zgodnie z art. 26 § 1e pkt 6 u.p.e.a. w brzmieniu znajdującym zastosowanie (zmiana od 30 lipca 2020 r.) w sprawie wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym przekazuje organowi egzekucyjnemu wraz z wnioskiem egzekucyjnym i tytułem wykonawczym informację dotyczącą m.in. imienia i nazwiska oraz adresu do korespondencji przedstawiciela ustawowego zobowiązanego. Wzmianka o przedstawicielu ustawowym w rzeczonej ustawie jest wskazana w informacji do tytułu wykonawczego, a nie w samym tytule wykonawczym.

Ponadto w świetle art. 98 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, dalej także "K.r.i.o.) rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską i każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy, jednakże nie czyni to z nich (z tego powodu) właścicieli nieruchomości, która należy do małoletniego dziecka. Zdaniem Burmistrza na uwagę zasługuje również fakt, iż w innych sytuacjach, gdzie jako strona postępowania występuje małoletni, rodzic działa jako przedstawiciel ustawowy, a nie jako strona. Przykładem może być sytuacja przy podpisywaniu aktu notarialnego w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku, gdzie stroną jest małoletni, w którego imieniu działa rodzic, składając w jego imieniu oświadczenie. Kolejnym przykładem może być sytuacja z życia codziennego, w przypadku złożenia wniosku o świadczenie rodzinne na małoletnie dziecko - to małoletni jest wpisywany jako osoba, której świadczenie przysługuje, a nie przedstawiciel ustawowy. Przedstawiciel ustawowy w tej sytuacji jest osobą składającą wniosek, a nie stroną.

Dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego kwestią istotną jest poprawne oznaczenie osoby zobowiązanej tak, by organ egzekucyjny mógł skierować swe czynności do właściwej osoby. W tytule wykonawczym nie może być wskazana osoba, na której nie ciąży obowiązek podatkowy. Podanie zaś w tytułach wykonawczych danych przedstawiciela ustawowego w rubryce dotyczącej osoby zobowiązanej oznacza skierowanie w stosunku do tej osoby postępowania egzekucyjnego oraz daje podstawę do złożenia w trybie art. 33 pkt 4 u.p.e.a. zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanej. Bezspornie bowiem zobowiązanym do zapłaty należności w podatku od nieruchomości jest małoletni.

W konsekwencji zdaniem Strony należy uznać, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. błędnie wykazał, iż w zaskarżonym postanowieniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wystawione przez Wierzyciela tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. wskutek nieprawidłowego określenia osoby zobowiązanej i że na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. w sposób nieuzasadniony odmówiono przystąpienia do egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, powołując się na wyroki WSA w Olsztynie z dn. 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/OL 532/08 oraz WSA w Gdańsku z dn. 21 października 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 303/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie sąd wyjaśnia, że zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022, poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, w przedstawionych wyżej granicach, sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, a skarga jest zasadna.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ egzekucyjny zasadnie nie przystąpił do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego o numerze wykonawczego nr [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r. wystawionym przez wierzyciela – Burmistrza Miasta J., który to tytuł wykonawczy został wystawiony na małoletnią.

W ocenie organu odwoławczego, jak i organu egzekucyjnego, osoba małoletnia może występować w obrocie prawnym jedynie przez swojego przedstawiciela ustawowego i to jego dane winny zostać wpisane w tytułach wykonawczych w polach dotyczących danych identyfikujących zobowiązanego, z zastrzeżeniem, że działa jako przedstawiciel ustawowy małoletniej.

Przeciwnego zdania jest wierzyciel. W jego ocenie skoro osoba małoletnia może być podmiotem praw i obowiązków podatkowych, to nie ma przeszkód, aby w tytule wykonawczym zostały wpisane jej dane, jako podmiotu, na którym ciąży zobowiązanie podatkowe.

Zdaniem sądu, rację w tym sporze należy przyznać wierzycielowi. W tym względzie Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku tut. Sądu z dn. 17 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2604/21 (orzeczenie prawomocne) i w dalszej części posługuje się argumentacją zawartą w tymże wyroku, przyjmując ją za własną.

Zgodnie z treścią art. 1a pkt 20) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: "ustawa egzekucyjna"), ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.

Istotne jest również, że w myśl art. 18 ustawy egzekucyjnej, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 30 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: kpa), zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zaś przepis art. 30 § 2 kpa stanowi, że osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli.

W prawomocnym wyroku z 20 lutego 2020 roku w sprawie VIII SA/Wa 691/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w przypadku osób małoletnich na podstawie art. 30 § 2 kpa w zw. z art. 11 ustawy kodeks cywilny i art. 98 § 1 krio przedstawicielami ustawowymi dziecka, upoważnionymi do podejmowania działań w imieniu dziecka, są rodzice dziecka. Dzieci nieposiadające zdolności do czynności prawnych (np. dzieci, które nie są pełnoletnie), są reprezentowane w postępowaniu przez swoich przedstawicieli ustawowych. "Fakt reprezentacji osoby uprawnionej w postepowaniu (..) przez ustawowego przedstawiciela nie zmienia faktu, ze nadal osoba uprawnioną, (..) jest dziecko. Tym samym decyzja przyznająca świadczenie kierowana jest do osoby uprawnionej (dziecka), a tylko reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego." – stwierdził sąd w omawianym orzeczeniu.

Powołany fragment ww. wyroku, choć zapadł w okolicznościach sprawy odmiennych od okoliczności sprawy niniejszej, odnosi się do uniwersalnych zasad reprezentacji osoby małoletniej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni zgadza się z tezami powyższego orzeczenia. Należy bowiem odróżnić okoliczność bycia stroną postępowania (w niniejszej sprawie – zobowiązanym) od reprezentacji w tym postępowaniu.

W sprawie niniejszej pozostaje poza sporem, że zobowiązanym w sprawie jest małoletnia K.M. To ona jest bowiem spadkobiercą podatnika podatku od nieruchomości. W tej sytuacji to właśnie K.M. – jako zobowiązana – została prawidłowo wskazana w tytule wykonawczym wystawionym przez Burmistrza Miasta J. W świetle bowiem art. 8 § 1 kodeksu cywilnego w zw. z art. 30 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, od daty urodzenia ma ona zdolność prawną, tj zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków także w sferze prawa podatkowego. Dlatego prawidłowym było wystawienie tytułu wykonawczego na małoletniego.

Ponieważ jednak małoletnia zobowiązana nie ma zdolności do czynności prawnych, winna być w toku postpowania egzekucyjnego reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego (np. matkę). Oznacza to, że wystawiony na małoletnią tytuł wykonawczy winien być doręczony temu przedstawicielowi ustawowemu.

Sąd w pełni zgadza się z wierzycielem, że reprezentacja małoletniego przez jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu, że to małoletni jest podmiotem zobowiązanym. Natomiast wszelka korespondencja, w tym odpis tytułu wykonawczego, jest doręczana przedstawicielowi ustawowemu osoby małoletniej.

Trafnie również, wierzyciel przytoczył argument odnoszący do treści art. 26 § 1e pkt 6) ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią tego przepisu, wierzyciel przekazuje organowi egzekucyjnemu wraz z wnioskiem egzekucyjnym i tytułem wykonawczym informację dotyczącą imienia i nazwiska oraz adresu do korespondencji przedstawiciela ustawowego zobowiązanego. Jak słusznie wskazał wierzyciel, z treści powołanego przepisu wynika, że wzmianka o przedstawicielu ustawowym małoletniego zobowiązanego jest przekazywana przez wierzyciela jako informacja odrębna od tytułu wykonawczego. Gdyby wolą ustawodawcy było zamieszczenie danych przedstawiciela ustawowego w samym tytule wykonawczym, to zostałoby to wskazane w treści art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej. Tymczasem we wskazanych w tym przepisie elementach składowych tytułu wykonawczego brak jest danych dotyczących przedstawiciela ustawowego.

Z uwagi na to, że orzeczenia, na które powołał się organ odwoławczy zapadły w poprzednim stanie prawnym, sprzed wprowadzenia regulacji art. 26 § 1e do ustawy egzekucyjnej, nie mogą mieć zastosowania w spawie niniejszej.

Mając na uwadze powyższe, zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, zostało uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a., o czym sąd orzekł w punkcie 1) sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz Skarżącego stanowi uiszczony przez Niego wpis od skargi.

Orzeczenie powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.