Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 908/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 112 ust. 1 pkt 1, art. 112 ust. 3, art. 115 pkt 4;
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1 w zw z art. 104.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2014 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania spółki E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "strona") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] umarzającej postępowanie w części dotyczącej nakazania stronie zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "E. " położonej w S. przy ul. [...] i jej działalności, polegającej na uczestnictwie powyższej apteki w programie rabatowym "E." oraz nakładającej na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 6 500 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Za podstawę prawną wydanej decyzji Główny Inspektor Farmaceutyczny przyjął art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm., dalej także: "P.f.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej także: "k.p.a.").

Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

Pismem z dnia 15 listopada 2012 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny we. W., w związku z podjętą informacją dotyczącą podejrzenia naruszenia zakazu reklamy przez aptekę ogólnodostępną "E." położoną w S. przy ul. [...], wezwał stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień w przedmiocie:

1. potwierdzenia, bądź nie, uczestniczenia apteki w programie lojalnościowym / rabatowym;

2. potwierdzenia, bądź nie, posiadania w systemach komputerowych funkcjonujących w aptece, zainstalowanych programów umożliwiających pacjentom posiadającym karty rabatowe, naliczenie punktów za zakupione w aptece produkty oraz ich sumowanie, a także korzystanie z innych upustów i rabatów;

3. wyjaśnienia zasad programu rabatowego, zasad wydawania kart rabatowych oferowanych przez aptekę;

4. złożenia uwierzytelnionej kserokopii regulaminu programu;

5. wyjaśnienia zasad wydawania kart klientom "E.";

6. wyjaśnienia, kto rozprowadza karty rabatowe;

7. wyjaśnienia, który z podmiotów uczestniczących w programie finansuje wydawanie kart rabatowych i broszur oraz wydaje produkty po obniżonych cenach i pokrywa różnicę pomiędzy ceną detaliczną, a obniżoną ceną płaconą przez klienta;

8. złożenia uwierzytelnionej kserokopii umowy łączącej spółkę z organizatorem programu;

9. udzielenia informacji, czy w witrynie przedmiotowej apteki został wywieszony plakat informujący o specjalnych ofertach rabatowych w niej dostępnych.

W piśmie z dnia 21 listopada 2012 r. strona udzieliła następujących informacji:

1. apteka uczestniczy w programie rabatowym, a nie (jak określił w piśmie organ) programie lojalnościowym;

2. funkcjonujące w aptece systemy komputerowe umożliwiają wyłącznie udzielanie rabatów pacjentom posiadającym karty rabatowe; apteka nie nalicza punktów za dokonywane transakcje, ani ich nie sumuje; program lojalnościowy był prowadzony wcześniej i został zakończony w dniu 31 grudnia 2011 r. (do tego okresu wydano klientom apteki wszelkie nagrody w nim uzyskane);

3. program rabatowy prowadzony w aptece pozwala na udzielenie klientom posiadającym kartę programu rabatu w wysokości 3% od każdej transakcji z okazaniem karty; z oferty rabatowej wyłączone są produkty lecznicze refundowane ze środków publicznych; karty wydawane są klientom, którzy dokonali jednorazowych zakupów o wartości minimum 50 zł;

4. w załączniku przesłano kopię regulaminu programu rabatowego "E.";

5. apteka nie posiada "kart pacjenta E.";

6. karty rabatowe są wydawane przez pracowników apteki;

7. wydawanie kart rabatowych oraz udzielanie informacji finansuje spółka będąca właścicielem apteki; informacja na temat programu rabatowego nie jest zamieszczona w żadnych biuletynach apteki;

8. E. jest współorganizatorem programu, a jego zasady zostały ujęte w regulaminie; nie istnieje ponadto umowa pomiędzy współorganizatorami programu;

9. załączono kopię plakatu widniejącego w izbie ekspedycyjnej apteki.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, w piśmie z dnia 21 czerwca 2013 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "E." położonej w S. przy ul. [...] poprzez uczestnictwo w programie rabatowym "E." oraz nałożenia kary pieniężnej. Jednocześnie organ wezwał do złożenia wyjaśnień w zakresie objętym przedmiotem postępowania, w szczególności do wskazania, czy przedmiotowa apteka nadal uczestniczy w programie rabatowym.

Pismem z dnia 12 lipca 2013 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w W. ponownie wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w powyższym zakresie.

Spółka, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 lipca 2013 r., poinformowała, że przedmiotowa apteka nie uczestniczy w programie rabatowym "E.".

Wobec braku wskazania w piśmie strony, do kiedy apteka uczestniczyła w programie, organ pierwszej instancji wezwał pismem z dnia 25 lipca 2013 r. stronę do udzielenia informacji w tym zakresie. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny dwukrotnie ponowił wezwanie w pismach z dnia 22 sierpnia 2013 r. oraz 13 września 2013 r. Pisma organu pozostały bez odpowiedzi.

Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w W., pismem z dnia 13 września 2013 r. wezwał kierownika przedmiotowej apteki, B. K., do złożenia pisemnego oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy - Kodeks karny, dotyczącego daty, do której apteka uczestniczyła w programie rabatowym "E.".

Zgodnie z otrzymaną odpowiedzią z dnia 23 września 2013 r., organ ustalił, iż program "E." był realizowany w przedmiotowej aptece od stycznia 2012 r. do 31 marca 2013 r. Z dniem 1 kwietnia 2013 r. program zastąpiono kartą identyfikacji transakcji, która wydawana była do dnia 17 maja 2013 r. Obecnie nie są w aptece wydawane żadne karty upoważniające do udzielenia rabatów.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny zwrócił się do strony z pismem o ustosunkowanie się do wyjaśnień złożonych przez kierownika apteki. Pismo pozostało bez odpowiedzi. W tej sytuacji Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w W., wezwał w piśmie z dnia 8 października 2013 r. kierownika przedmiotowej apteki do złożenia pisemnego oświadczenia dotyczącego tego, czy karty identyfikacji transakcji były wydawane w ramach programu rabatowego "E.". Zgodnie z uzyskaną odpowiedzią z dnia 16 października 2013 r., karty identyfikacji transakcji nie były wydawane w ramach programu rabatowego "E.".

Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w W. zawiadomił stronę o zamiarze zakończenia postępowania w piśmie z dnia 22 października 2013 r. Jednocześnie organ pouczył o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się, co do zgromadzonych w postępowaniu dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej nakazania stronie zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej "E." położonej w S. przy ul. [...] i jej działalności, polegającej na uczestnictwie apteki w programie rabatowym "E." oraz nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 6 500 zł.

Od powyższej decyzji, strona złożyła w dniu 4 grudnia 2013 r. odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Decyzję zaskarżono w całości, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W odwołaniu sformułowano następujące zarzuty:

1. naruszenie przepisu art. 94a P.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, uznając honorowaną w przedmiotowej aptece kartę E. za program lojalnościowy;

2. naruszenie przepisu art. 129b ust. 1 i 2 P.f. przez uznanie, że strona prowadziła reklamę apteki w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2013 r., pomimo, że postępowanie zostało umorzone;

3. naruszenie art. 7, 77, 107 § 1 i 3 k.p.a., przez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz wielokrotne błędne interpretowanie regulaminu programu, tj. przyjęcie, że: a) karta E. pozwala na uzyskanie rabatu 3%, 5%, 10% w zależności od wysokości wartości zakupów odnotowanych na koncie uczestnika, podczas gdy karta pozwala na uzyskanie jedynie rabatu 3%, b) program był komunikowany publicznie na stronie internetowej spółki, podczas gdy na portalu znajdował się wyłącznie regulamin nieopatrzony żadnymi hasłami, które można by uznać za reklamujące program.

Pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny powiadomił stronę o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji. Jednocześnie organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Główny Inspektor Farmaceutyczny, po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem, decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielił jego ocenę co do kwalifikacji działalności strony polegającej uczestnictwie prowadzonej przez nią apteki ogólnodostępnej "E." położonej S. przy ul. [...] w programie "E.", jako formę niedozwolonej reklamy apteki oraz jej działalności.

Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, jedną z form reklamy aptek i ich działalności są programy lojalnościowe. Celem programów lojalnościowych jest budowanie pozytywnego wizerunku podmiotu realizującego program, obniżenie kosztów dotarcia do klienta z kolejną ofertą, rozpoznanie potrzeb klientów. Jednak przede wszystkim, programy lojalnościowe służą pozyskaniu grupy lojalnych klientów (przyciągnięciu nowych, zatrzymaniu dotychczasowych) regularnie nabywających towary lub korzystających z usług przedsiębiorcy. Podstawą realizacji celów programu jest więc wywołanie po stronie klienta stanu emocjonalnego zaangażowania. Może to nastąpić poprzez zaoferowanie mu takiego towaru, czy też usługi, które sprawią, że poczuje korzyści o charakterze emocjonalnym i ekonomicznym. Kształtowanie przez program lojalnościowy swego rodzaju więzi pomiędzy klientem, a przedsiębiorcą prowadzi w rezultacie do wzrostu sprzedaży oferowanych towarów lub usług, często osłabiając pozycję konkurencji, jak również zapewniając bezpłatną reklamę.

W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, realizowany w przedmiotowej aptece program rabatowy "E." nosi znamiona programu lojalnościowego. Informacji na temat programu rabatowego prowadzonego przez stronę dostarczają wyjaśnienia strony złożone w piśmie z dnia 21 listopada 2012 r. oraz przedłożony regulamin. Organizatorem programu jest strona, która realizuje go za pośrednictwem partnerów, tj. podmiotów wymienionych w załączniku do regulaminu, w tym apteki ogólnodostępnej "E." położonej w S. przy ul. [...]. Warunkiem przystąpienia do programu przez klientów apteki jest dokonanie jednorazowego zakupu produktów (z wyłączeniem produktów refundowanych ze środków publicznych) o minimalnej wartości 50 zł. Uczestnik (może być nim osoba pełnoletnia) otrzymuje Kartę Rabatową, wydawaną przez pracowników apteki. Okazanie omawianej Karty Rabatowej przy każdorazowym zakupie produktów innych, niż refundowane ze środków publicznych, umożliwia z kolei uzyskanie rabatu w wysokości 3% od wartości transakcji.

Główny Inspektor Farmaceutyczny stanął na stanowisku, że stopniowanie (czy też brak stopniowania) wysokości rabatu w zależności od sumy dokonanych w przeszłości zakupów pozostaje bez znaczenia dla oceny programu rabatowego "E." jako zakazanej reklamy apteki. Sam fakt udzielania rabatów, bez względu na jego wysokość, stanowi zachętę do uczestnictwa w programie - dokonywania zakupów w określonej aptece / sieci aptek realizujących program. Proponowany dla klientów apteki - uczestników programu rabat (choćby tylko w wysokości 3%) przedstawia bowiem ekonomiczną korzyść związaną z dokonaniem zakupów w konkretniej aptece / sieci aptek - zachętę do "powrotu do apteki", a tym samym konstytutywny element programu lojalnościowego.

Organ odwoławczy stwierdził, że obecnie obowiązujące uregulowania nie wykluczają możliwości wydania jednej decyzji, w której jednocześnie - ze względu na zaprzestanie prowadzenia zakazanej reklamy - umarza się postępowanie w części nakazującej zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki i jej działalności na podstawie art. 94a ust. 3, a jednocześnie nakłada karę pieniężną z art. 129b ust. 1 P.f. ze względu na udowodniony w postępowaniu fakt prowadzenia reklamy apteki i jej działalności w ściśle określonym czasie.

Główny Inspektor Farmaceutyczny zauważył, że informacja o prowadzonym programie rabatowym "E." podana była na stronie internetowej, a więc w powszechnie dostępnym źródle informacji - nie sposób zaprzeczyć jej publicznemu charakterowi. Faktu informowania internautów o prowadzeniu przedmiotowego programu rabatowego (tj. aktywności stanowiącej zakazaną reklamę apteki i jej działalności) nie zmienia obecność, czy też brak obecności jakichkolwiek dodatkowych haseł. Umieszczenia regulaminu na portalu www.euroapteka.pl, jak również w placówkach Partnerów programu (w tym przedmiotowej apteki) dowodzą postanowienia przedłożonego w sprawie regulaminu. Ponadto, postępowanie prowadzone przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Farmaceutycznym skupiało się nie tyle na komunikowaniu programu "E." (co wskazane zostało niejako dodatkowo), o ile na jego realizowaniu przez aptekę położoną w S. przy ul. [...]. Sama istota programu rabatowego (ocenionego jako program lojalnościowy) została uznana za formę zakazanej reklamy apteki, o której mowa w art. 94a ust. 1 F.f.

Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1. Prawa materialnego, tj.:

a) art. 94a P.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, uznając honorowaną w aptece należącej do skarżącej kartę E. za program lojalnościowy, a w konsekwencji, iż stanowi ona niedozwoloną reklamę apteki, podczas gdy karta E. nie była wydawana w aptece należącej do skarżącej, lecz jedynie umożliwiała jej posiadaczom otrzymanie rabatu;

b) art. 129b ust. 1-2 P.f. poprzez uznanie, że skarżąca prowadziła reklamę apteki w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2013 r., pomimo, iż ze względu na nieprowadzenie programu E. postępowanie administracyjne w punkcie I decyzji zostało umorzone, a z oświadczenia Prezesa Spółki jasno wynika iż w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie program był już zakończony i nie są już wydawane nowe karty E., zatem nie ma możliwości aby nowi klienci przystąpili do programu, a zatem nie można postawić skarżącej zarzutu zamiaru zwiększenia liczby pacjentów korzystających z jej usług.

2. Prawa procesowego tj.:

a) art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niewłaściwą interpretację zapisów regulaminu programu m.in. poprzez błędne ustalenie iż:

a.1) karta E. pozwala na udzielenie rabatu w wysokości 3%, 5%, 10% w zależności od wysokości skumulowanych zakupów na koncie uczestnika programu - podczas gdy karta pozwala na udzielenie rabatu 3% niezależnie od wartości zakupów;

a.2) program był komunikowany publicznie na stronie internetowej spółki, podczas gdy na stronie tej znajdował się wyłącznie regulamin nie opatrzony żadnymi hasłami które można by uznać za reklamę tego prpgramu.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje w wcześniejsze stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga spółki E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego, jak również utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2013 r. - nie naruszają przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, zasadnie przyjęły, iż skarżąca spółka dopuściła się naruszenia zakazu reklamy apteki oraz jej działalności, o którym mowa w przepisie art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, co dało podstawę do nałożenia stosownej kary pieniężnej, w oparciu o przepis art. 129b ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy.

Sąd uznał jednocześnie, że wydając w niniejszej sprawie decyzje administracyjne, organy Inspekcji Farmaceutycznej obu instancji nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na końcowy wynik sprawy.

W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Według Sądu, wszechstronnie wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest spójna i wyczerpująca.

Należy zauważyć, że przepis art. 94a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne został wprowadzony ustawą z dnia 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2007 r. Nr 75, poz. 492), w konsekwencji implementacji m. in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/27/WE z dnia 31 marca 2004 r. zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.

Następnie, przepis art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne został zmieniony z dniem 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696). Obecnie zatem (również w dacie kontroli apteki prowadzonej przez skarżącą spółkę oraz wydania obu spornych decyzji), przepis art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne stanowi o zakazie reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Zakaz ten nie obejmuje jedynie informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

W ocenie Sądu, powyższe oznacza, że zakaz ten został rozszerzony w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz - co istotne - ich działalności. W poprzednio wskazanym stanie prawnym, czyli przed dniem 1 stycznia 2012 r., przedmiotowy zakaz był niejako zawężony do spełnienia łącznie trzech przesłanek, gdy: działalność ta nosiła cechy reklamy, była skierowana do publicznej wiadomości oraz odnosiła się w sposób bezpośredni do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.

Zauważyć należy, że w aktualnym stanie prawnym także nie zawarto definicji reklamy apteki i jej działalności, tak jak uczyniono to przykładowo w przepisie art. 52 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, w zakresie reklamy produktu leczniczego.

Zdaniem Sądu, posiłkując się jednakże definicjami reklamy zawartymi w publikacjach słownikowych, należy wskazać, że za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (np. Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2003).

W ocenie Sądu, oznacza to, że reklamą apteki może być każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 cyt. ustawy, a więc kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

Sąd zwraca uwagę, że reklama może przyjmować różne formy zachęcania: poprzez ulotki, foldery, czy też gazetki temu służące.

Należy zauważyć, że powyższa definicja reklamy działalności apteki została przyjęta w szeregu orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (vide: m. in. wyroki WSA w Warszawie wydane w sprawach sygn. akt VII SA/Wa 1985/07, sygn. akt VII SA/Wa 2215/07, sygn. akt VII SA/Wa 1739/07, czy też sygn. akt VII SA/Wa 1914/07) oraz w przytoczonym przez organ wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07 (LEX nr 307127, Monitor Prawniczy z 2007 nr 20, poz. 1116).

Według Sądu, reklama nie musi zawierać w sobie wyraźnych elementów ocennych, ani też zachęcających do zakupu. Wystarczy, że wywoła u odbiorców zainteresowanie produktem i chęć jego nabycia.

Na gruncie niniejszej sprawy należy przyznać rację organom Inspekcji Farmaceutycznej, które stwierdziły, że program, w którym funkcjonuje karta "E." jest programem lojalnościowym polegającym - poprzez zastosowane rabaty udzielane pacjentom, którzy zdecydowali się dokonać zakupów w tej aptece - na zachęceniu pacjentów do kupowania leków w "E.". Zdaniem Sądu, organy Inspekcji Farmaceutycznej prawidłowo doszły do przekonania, iż wprowadzenie kart rabatowych dla klientów miało na celu zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych w aptece położonej w S. Oznacza to - jak słusznie przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie - że celem spornej karty rabatowej było zachęcenie pacjentów szukających pomocy farmaceutycznej do skorzystania z usług apteki wskazanej na karcie "E.". Powyższe stwierdzenie potwierdza także fakt, że z regulaminu programu (upublicznionego na stronie internetowej apteki) wynika, że wraz ze wzrostem kwoty zakupów wzrastała kwota rabatu.

Sąd zwraca także uwagę, że na karcie, którą pacjenci otrzymywali w momencie zakupu, widnieje informacja o adresach i godzinach otwarcia aptek, w których można posługiwać się tą kartą i oczekiwać znacznych zniżek cen leków (wskazanych w regulaminie programu rabatowego). Sąd zauważa także, że na wspominanej karcie znajduje się odesłanie do regulaminu Programu Rabatowego umieszczonego na stronie internetowej: www.euroapteka.pl. Ze wspomnianego regulaminu wprost wynika, że wysokość rabatu uzależniona jest od wysokości zarejestrowanych na koncie pacjenta (za pomocą kodu kreskowego przypisanego danej karcie, którą posługuje się pacjent) wartości zakupów dokonanych we wskazanych na karcie rabatowej aptekach (vide: Regulamin Program Rabatowego "E." - w aktach administracyjnych).

Zdaniem Sądu, powyższe stanowi formę przekazu, która może być potraktowana przez odbiorców, jako zachęta do kupna, a zatem nosi cechy reklamy. Zatem, Sąd nie zgadza się z twierdzeniem strony skarżącej, jakoby regulamin umieszczony na stronie internetowej www.euroapteka.pl. nie stanowił formy reklamy.

Ponadto, Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącej spółki, że organy obu instancji błędnie przyjęły, iż z regulaminu wynika, że w zależności od wartości zakupów zarejestrowanych na karcie rabatowej pacjentowi był udzielany rabat w wysokości: 3%, 5%, albo 10%. Zdaniem Sądu, z regulaminu wynika w sposób oczywisty, że rabaty w powyższych wysokościach mogły być przyznawane w zależności od wartości zakupów zrealizowanych w danej transakcji, a także zsumowanych wartości z wszystkich dokonanych we wskazanych na karcie aptekach. Powyższe wynika z pkt 5.7 Regulaminu, w świetle którego spółka zastrzega sobie prawo do udzielania wyższych rabatów (w wysokości 5 % i 10 %). Natomiast z pkt 5.9. Regulaminu wynika, że warunkiem udzielenia rabatu oraz skumulowania wartości zakupów na koncie uczestnika (pacjenta) jest okazanie karty pracownikowi apteki i zarejestrowanie kodu znajdującego się na karcie rabatowej.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd nie zgadza się ze stroną, według której, Regulamin nie przewiduje możliwości udzielenia rabatu w wysokości 5% i 10 %, a zatem - w ocenie Sądu - organ prawidłowo ocenił zapisy Regulaminu znajdującego się materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu, wobec naruszenia przez skarżącą spółkę zakazu ustanowionego w przepisie art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, zasadne było nałożenie na nią kary pieniężnej, na podstawie art. 129b ust. 1 cyt. ustawy, który stanowi, że karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.

Sąd zwrócił uwagę, że karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów (ust. 2). Zdaniem Sądu, oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ zobligowany był do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej, pomimo że strona skarżąca zaprzestała reklamy, a postępowanie o naruszenie art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne zostało umorzone.

Należy podkreślić, że przepis art. 94a ust. 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne stanowi, że organ może w razie stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy, w drodze decyzji, nakazać zaprzestanie prowadzenia takiej reklamy.

Niewątpliwie decyzja administracyjna, wydana w trybie art. 94a ust. 3 cyt. ustawy, wywołuje skutki nie tylko wobec zdarzeń mających miejsce w momencie jej wydania, ale również wobec zdarzeń mających miejsce przed jej wydaniem. Wprowadzony ustawą - Prawo farmaceutyczne model "następczego" nadzoru nad reklamą produktu leczniczego, polega na uprawnieniu organu do wydawania decyzji administracyjnych nakazujących zaprzestania ukazywania się lub prowadzenia reklamy produktów leczniczych sprzecznej z obowiązującymi przepisami dopiero po ukazaniu się danej reklamy oraz wobec potencjalnych zdarzeń w przyszłości. Zdaniem Sądu, powyższy skutek jest zgodny z intencją ustawodawcy i wynika z istoty wykonywania funkcji nadzorczych przez organ administracji publicznej. Skoro zatem w niniejszej sprawie ustalono, że strona skarżąca przed wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. oświadczyła, że nie prowadzi już działalności reklamowej (vide: oświadczenie Prezesa Zarządu skarżącej spółki znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy), uzasadnione było umorzenie przez organ pierwszej instancji postępowania w zakresie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo Farmaceutyczne z powodu jego bezprzedmiotowości. Nie było bowiem przedmiotu postępowania w postaci prowadzenia niedozwolonej reklamy.

Sąd uznał ponadto, że ustalając wysokość kary administracyjnej, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny uwzględnił stosowne kryteria, wskazane przez ustawodawcę w przepisie art. 129b ust. 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów.

Oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń.

Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego, a więc art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne.

Nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej obu instancji, wydając w niniejszej sprawie sporne decyzje, obowiązane były do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa, prawidłowo stosując przy tym zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, obowiązujące w dacie wydawania owych decyzji. Oznacza to, że wskazana w decyzjach podstawa prawna wynikać winna z obowiązującego prawa materialnego, tak, by nie naruszać zasady praworządności określonej w przepisie art. 6 k.p.a.

Zdaniem Sądu, z powyższego obowiązku organy Inspekcji Farmaceutycznej wywiązały się i brak jest podstaw do postawienia im w tym zakresie jakichkolwiek istotnych zarzutów.

Sąd uznał jednocześnie, że - wbrew zarzutom skarżącej spółki - nie można organom obu instancji odmówić respektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Przeprowadzone postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, zostało poprzedzone sumiennym postępowaniem dowodowym, w którym organy dowiodły w sposób niewątpliwy naruszenia zakazu określonego w art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne.

Według Sądu, ocena organów Inspekcji Farmaceutycznej dokonana została po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, przeprowadzonym zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 77 i art. 80 k.p.a.).

Ponadto, należy uznać, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają dyspozycji przepisu art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wynika z nich ocena faktów, prawa i subsumcji oraz cele i skutki rozstrzygnięcia, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasady zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, wyrażonej w przepisie art. 8 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.