Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3290/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 31 par. 1 i par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Sękowska Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] października 2017 r. [...] w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji: 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem, na zasadzie art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", odmówiono – wobec wniosku [...], zwanej dalej "Stowarzyszeniem" - wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2016 r., którą stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na odkrywkowej eksploatacji kopaliny ze złoża "[...]" na działkach ew. nr [...], [...], [...] i [...] w [...] gm. [...], zwanych dalej "działkami inwestycyjnymi". Decyzja ta będzie określana dalej mianem "środowiskowej".

Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania, opisano przebieg sprawy, a następnie przywołano następujące istotne okoliczności faktyczne i prawne jej uwarunkowania:

- udział w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej normuje art. 31 K.p.a.; organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania bądź dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny; organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu,

- co wynika z przytoczonych regulacji prawnych, uznanie żądania za uzasadnione wymaga łącznego wystąpienia dwóch przesłanek inicjatywy procesowej organizacji społecznej:

- żądanie jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i

- przemawia za tym interes społeczny;

co zgodnie podkreślano w orzecznictwie, okoliczności te winny być wykazane przez organizację społeczną, kierującą żądanie do organu administracji (tak wyroki NSA sygn. akt II OSK 234/15, oraz WSA sygn. akt VII SA/Wa 2622/15 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"),

- przy ocenie, czy żądanie organizacji społecznej jest uzasadnione, należy rozważyć, czy pomiędzy wskazanymi celami statutowymi organizacji, a przedmiotem sprawy administracyjnej zachodzi bezpośredni związek, w rozumieniu art. 31 § 1 K.p.a.; między celami statutowymi organizacji społecznej, a materialnoprawnym przedmiotem sprawy musi zachodzić prawny związek w tym znaczeniu, że cele statutowe tej organizacji mogą mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy, w szczególności na treść rozstrzygnięcia sprawy; jak podkreślano w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, treść konkretnych postanowień zawartych w regulaminie czy statucie nie może być interpretowana w sposób rozszerzający; udział organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony stanowi bowiem wyjątek od zasady, że mogą w nim uczestniczyć wyłącznie podmioty, mające w tym interes prawny; przy tym, przyznanie uprawnień strony dodatkowemu podmiotowi ma istotny wpływ na zakres praw i obowiązków faktycznych stron postępowania, zmieniając w sposób istotny układ ich praw procesowych; statutowa działalność, na którą powołuje się organizacja społeczna dla uzasadnienia żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, powinna dotyczyć zasadniczych kierunków działalności tej organizacji; zakres tej działalności winien być odpowiednio skonkretyzowany, aby było możliwe uchwycenie rzeczywistego i bezpośredniego związku pomiędzy tak pojmowanymi celami statutowymi organizacji, a postępowaniem, dopuszczenia do udziału w którym, czy też wszczęcia którego, organizacja oczekuje (tak: wyrok NSA sygn. akt II OSK 2614/13, postanowienie WSA sygn. akt IV SA/Po 211/15, wyrok WSA sygn. akt II SA/Kr 773/16 – dostępne w CBOSA),

- w uzupełnieniu pierwotnego wniosku Stowarzyszenie wskazało na swoje cele statutowe, jakimi są zabieganie o ochronę i odnawianie zasobów środowiska przyrodniczego dla współczesnych i przyszłych pokoleń, w szczególności przez ochronę walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień (§ 10 ust. 4 pkt 4 statutu); swoje cele realizuje natomiast poprzez:

- podejmowanie działań o charakterze interwencyjnym, w szczególności współdziałanie w zakresie ujawniania i ścigania przestępstw oraz wykroczeń przeciwko środowisku przyrodniczemu,

- podejmowaniu działań, zmierzających do ograniczania ujemnych skutków naruszania środowiska przyrodniczego, w tym składanie uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, bądź uczestniczenie w nim na prawach strony,

- współdziałaniu z organami państwowymi, w tym administracji rządowej i samorządowej, a w szczególności z komisjami i radami powoływanymi przez nie, w celu wykonywania zadań wchodzących w zakres działania Stowarzyszenia, w tym zleconych przez te organy;

wynika to z § 11 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 statutu,

- wskazany przedmiot działalności i cele Stowarzyszenia, nie dają jednak dostatecznych podstaw do uznania, że spełniony został wymóg zgodności żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby z celami statutowymi organizacji,

- organ nie dopatrzył się podstaw do uznania, a takich Stowarzyszenie w ogóle nie wykazało, aby w sprawie, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - tyczącej się wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na odkrywkowej eksploatacji kopaliny na terenie działek inwestycyjnych - mogło dojść do popełnienia przestępstwa bądź wykroczenia przeciwko środowisku przyrodniczemu, które w zakresie ujawnienia i ścigania wymagało by interwencji czy współdziałania Stowarzyszenia,

- nie sposób też uznać, aby za wszczęciem postępowania na wniosek Stowarzyszenia przemawiały jego cele, realizowane w sposób wskazany w powoływanym § 11 ust. 1 pkt 5 statutu; charakteru wskazanego tam współdziałania należy upatrywać raczej w ewentualnym opiniowaniu przy tworzeniu aktów prawotwórczych, obowiązujących na danym terenie (miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, obszarów chronionego krajobrazu, ustanawiania pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego),

- co tyczy się celu Stowarzyszenia, realizowanego poprzez podejmowanie działań zmierzających do ograniczania ujemnych skutków naruszania środowiska przyrodniczego, w tym składanie uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, bądź uczestniczenie w nim na prawach strony, wyjaśniono, że inwestycja, której dotyczy postępowanie, nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; jest planowana do realizacji na terenie działek o łącznej powierzchni [...] ha, przy czym pod planowaną działalność zostanie zajęte [...] ha; wstępna analiza wskazuje, że otoczenie planowanego przedsięwzięcia stanowią użytki rolne oraz użytki leśne; w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji nie występują inne przedsięwzięcia, które powodowałyby kumulowanie się oddziaływań; planowane przedsięwzięcie nie należy do przedsięwzięć stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii; obszar inwestycji nie leży w strefach ochrony ująć wód ani obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych; planowane przedsięwzięcie będzie położone poza obszarami wymagającymi specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną; na terenie planowanego przedsięwzięcia i w jego pobliżu nie występują uzdrowiska i obszary ochrony uzdrowiskowej; w toczącym się w sprawie postępowaniu administracyjnym żaden z uczestniczących w nim organów - ani prowadzący to postępowanie (Wójt Gminy [...]), ani współdziałający (Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]) - nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko; już na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz dowodów będących w dyspozycji organów ustalono, że przedsięwzięcie nie będzie w znaczącym stopniu negatywnie wpływać na środowisko przyrodnicze, zamiar ochrony którego deklaruje Stowarzyszenie; postępowanie poprzedzające wydanie decyzji nie jest zatem postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa (w ramach którego, przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko), w którym każdy, także Stowarzyszenie, ma prawo składania uwag i wniosków,

- wskazano też, że udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym został również unormowany w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie opubl. Dz.U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm.), zwanej dalej ustawą "o ocenach"; przepisy tam zawarte stanowią m.in., że organizacje ekologiczne - które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa - uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania; regulacje te wskazują na brak uznaniowości ze strony organu; to organizacja ekologiczna, która w oparciu o powyższą regulację oraz powołując się na swoje cele statutowe, zgłosi chęć, uczestniczy w postępowaniu na prawach strony; warunkiem jest jednak aby postępowanie wymagało udziału społeczeństwa, zgodnie z przepisami ustawy o ocenach oraz prowadzenie przez organizację ekologiczną działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez określony czas; regulacja ta, nie stoi co prawda na przeszkodzie ubiegania się przez organizację społeczną o wszczęcie postępowania czy dopuszczenie do udziału w nim wobec art. 31 § 1 K.p.a.; sugeruje jednak, w jakich postępowaniach udział organizacji, jeśli zgłoszą akces, jest preferowany,

- za wszczęciem postępowania w sprawie nie przemawiały pozostałe cele statutowe, ukierunkowane w głównej mierze na działania oświatowe i wychowawcze (§ 10 ust. 1, 5 i 6 statutu),

- reasumując, sprawa tycząca wydania decyzji środowiskowej, gdzie stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na odkrywkowej eksploatacji kopaliny na działkach inwestycyjnych nie pozostaje w wymaganym, bezpośrednim związku z zakresem statutowej działalności Stowarzyszenia,

- uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być także uzasadnione interesem społecznym; ocena zasadności żądania organizacji społecznej pod tym kątem należy do uznania organu administracji publicznej, prowadzącego postępowanie, które nie jest równoznaczne z dowolnością; pojęcie interesu społecznego wymaga indywidualnej oceny w każdej sprawie; jak podkreślano w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji, nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ żądanych przezeń działań; jak już wskazano, przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania administracyjnego, dotyczącego praw lub obowiązków osób trzecich, nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca; udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, jako podmiotu na prawach strony, musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych; obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej; powyższe nie zwalnia jednak organizacji społecznej, domagającej się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu lub żądającej wszczęcia postępowania ze względu na interes społeczny, od obowiązku szczególnie starannego wykazania istnienia tegoż w danym postępowaniu,

- Stowarzyszenie nie wykazało, aby za wszczęciem postępowania w przedmiotowej sprawie przemawiał interes społeczny; podnosiło, że celem jego wystąpienia jest uspokojenie nastrojów bardzo wzburzonego społeczeństwa, zaś przyczyną tej sytuacji było pominięcie strefy ochrony ekologicznej Gminy [...]; żądano przywrócenia do stanu właściwego siedliska przyrodniczego; co do zasady każdy właściciel nieruchomości, w ustawowo zakreślonych granicach, ma jednak prawo do swobodnego dysponowania swoją własnością; może być ono ograniczone jedynie w ściśle wskazanych przypadkach,

- Stowarzyszenie swoje żądanie wywodzi w głównej mierze z tego, że uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 1994 r. Rada Gminy [...] utworzyła na swojej znacznej części zalesionej strefę ochrony ekologicznej; na jej terenach leśnych, określonych na planie jako lasy glebochłonne, niedopuszczalna była eksploatacja piasku i innych surowców mineralnych oraz prowadzenie gospodarczej działalności leśnej, a zwłaszcza wyrębu drzew; ten powszechnie znany fakt był respektowany przez państwowe władze administracyjne i społeczeństwo; tymczasem - przy podejmowaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia - nie uwzględniono rzeczonej strefy ochrony ekologicznej, co miało stanowić podstawowe uchybienie prawu; Stowarzyszenie pomija jednakże, że powoływana przezeń uchwała nie stanowi już prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organu, który ją ustanowił; miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, uchwalone przed 1 stycznia 1995 r. zachowywały moc nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r.; po 1 stycznia 2004 r. nie ma prawnej możliwości zastosowania ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego sprzed 1 stycznia 1995 r.; na dzień podejmowania rozstrzygnięcia, którego wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, działki inwestycyjne, nie byty objęte obowiązującymi zmianami planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]; nie zostały one także objęte pobliską Europejską Siecią Ekologiczną Natura 2000 "[...]" (PLH [...]); obecnie teren inwestycji nie jest także objęty żadną z form ochrony przyrody, w tym wskazywaną strefą ochrony ekologicznej czy też obszarem chronionego krajobrazu; to, że zdaniem Stowarzyszenia teren planowanego przedsięwzięcia zasługuje przynajmniej na uznanie go obszarem chronionego krajobrazu może ewentualnie stanowić podstawę po podjęcia współpracy z organem prawotwórczym (sejmikiem województwa); nie daje jednak podstaw do uznania, że w sprawie wystąpił interes społeczny, pozwalający w dalszej kolejności na ingerencję w sprawę dotyczącą innej osoby,

- żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie uzasadniają także wskazywane przez Stowarzyszenie okoliczności, jakoby wcześniejsze zamierzenia inwestora były ukierunkowane na założenie pasieki, której nie zrealizowano, czy też to, że zwałki wierzchniej warstwy roślinności, humusu, darniny i ziemi z działek inwestycyjnych dokonano w okresie lęgowym (po 20 maja 2017 r.); nie maja one bowiem bezpośredniego związku z zakresem postępowania, którego dotyczy wniosek Stowarzyszenia.

W skardze zarzucono naruszenie:

- art. 124 § 2, w zw. z art. 8 i 9 K.p.a., poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia faktycznego postanowienia - organ nie uzasadnił prawidłowo przyczyn odmowy wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej,

- art. 124 § 2, w zw. z art. 6, 8 i 9 K.p.a., poprzez przyjęcie, za udowodnione, że za wszczęciem postępowania nie przemawiają uzasadnione cela statutowe Stowarzyszenia oraz interes społeczny,

- art. 80, w zw. z art. 8 oraz 11 K.p.a., poprzez dowolną, a nie - jak wymaga tego procedura administracyjna - swobodną ocenę dowodów w sprawie; przyjęto bowiem stan faktyczny wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu,

- art. 156 § 1 pkt 2 i 7 oraz art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a., przez odmowę wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, z uwagi na brak wykazania przez Stowarzyszenie interesu społecznego,

`- art. 31 § 2 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdy Stowarzyszenie udowodniło, że za wszczęciem postępowania przemawiają jego cele statutowe oraz interes społeczny.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi że organ administracji rozpoznający wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności nie był uprawniony do oceny, czy kwestionowana decyzja środowiskowa jest w faktycznie wadliwa. Miał się natomiast skoncentrować na ocenie, czy za badaniem jej legalności przemawia w istocie interes społeczny.

W odpowiedzi na skargi organ administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko, zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).

Sąd zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty są trafne.

Zaskarżony akt wydano z naruszeniem przepisu prawa procesowego, zakreślającego przesłanki, gdy wszczyna się z urzędu postępowanie na żądanie organizacji społecznej (art. 31 § 1 K.p.a.).

Trafnie wprawdzie organ administracji scharakteryzował uwarunkowania prawne sprawy - opisał jakie są kryteria uwzględnienia wniosków organizacji społecznych o wszczęcie postępowania - oraz szeroko przywołał ukształtowane na tym gruncie poglądy judykatury i wskazał istotne postanowienia statutu Stowarzyszenia, jak i okoliczności sprawy, które mogły mieć znaczenie dla orzekania w związku z konkretnym wnioskiem. Wobec szczegółowego zreferowanie stanowiska organu w danym zakresie ponowne jego przytaczanie byłoby bezzasadne. Organ administracji - oceniając istotne aspekty sprawy, w kontekście stosownych regulacji normatywnych oraz powoływanych jej uwarunkowań faktycznych i formalnych (w tym treści statutu Stowarzyszenia) - nie wywiódł jednak właściwych wniosków.

Odnosząc się do kwestii przesłanki zgodność żądania Stowarzyszenia z jego celami statutowymi należy wskazać, że wprawdzie – co słusznie odnotował organ – nie jest dopuszczalna rozszerzająca interpretacja postanowień tego dokumentu. Muszą być one jednak rozumiane zgodnie z ich brzmieniem. W tym świetle wypada odnotować, że do celów Stowarzyszenia należy m.in.: "ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień" a maja być one realizowane także przez "podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia ujemnych skutków naruszenia środowiska przyrodniczego, w tym składanie uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa bądź uczestniczenia w nim na prawach strony" (powołany już § 10 ust. 4 pkt 4 i § 11 ust. 1 pkt 2). Trafnie wprawdzie zauważył organ, że w niniejszej sprawie, zakończonej wydaniem decyzji środowiskowej, nie prowadzono postępowania wymagającego udziału społeczeństwa. Uznano bowiem, że - w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia - nie jest niezbędne przeprowadzenie procedury oceny oddziaływania na środowiskom, zaś kwestie te pozostają w związku (art. 79 ust. 1 ustawy o ocenach). Ze statutu wynika jednak wprost, że wyrażonym w nim sposobem realizacji celów Stowarzyszenia jest udział w danego rodzaju postępowaniach. Nie sposób przy tym pominąć, że sposób ten wymieniono przykładowo, a poprzedzone sformułowaniem "w tym". W realiach rozpoznawanej sprawy Stowarzyszenie kwestionowało decyzję, wydaną wobec treści art. 84 ust. 1 ustawy o ocenach. Podjęto ją w następstwie konkluzji, że przeprowadzenie procedury ocen oddziaływania na środowisko nie jest konieczne. Stosownej oceny dokonywano w kontekście określonych ustawowo przesłanek (wymienione w art. 63 ust. 1 wskazanej ustawy). Z oceną, której skutkiem było ostateczne rozstrzygnięcie, nie zgadza się Stowarzyszenie, podnoszące jego wadliwość, gdyż - jego zdaniem - prowadzi to do nadmiernej ingerencji w środowisko przyrodnicze. Nie sposób w tym kontekście uznać jakoby Stowarzyszenie, którego wprost wskazanym w Statucie sposobem realizacji celu jest udział w postępowaniach, wymagających udziału społeczeństwa, nie było uprawnione do kwestionowania rozstrzygnięcia, zamykającego drogę do udziału w takim postępowaniu. Stwierdzono w nim bowiem brak potrzeby przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko, co wymagałoby zapewnienia udziału społeczeństwa. Konkluzja organu jest w szczególności nieuprawniona, gdy w statucie udział w danego rodzaju postępowaniach - wymagających udziału społeczeństwa - wskazano jest jako szczególną forma aktywności Stowarzyszenia (użycie sformułowania "w tym"). Taki zapis wskazuje, że danego rodzaju postępowania pozostają w centrum zainteresowania danego Stowarzyszenia wobec jego celów działania. Uzasadniony statutem jest więc także udział w innych postępowaniach, pozostających w bezpośrednim związku.

Nie sposób również podzielić stanowisko organu, gdy chodzi o brak interesu społecznego, w kontekście wszczęcia danego postępowania. Jak trafnie wskazano w skardze, organ - odnosząc się do tej kwestii - skoncentrował się w istocie na ocenie, czy istnieje potencjalna możliwość wadliwości decyzji, odnosząc to do realiów sprawy – np. położenia działek inwestycyjnych na terenie nie objętym szczególnymi formami ochrony (o konkretnych reżimach prawnych), czy analizie stanowisk organów uczestniczących w podejmowaniu kwestionowanego orzeczenia. Ocena taka nie była jednak dopuszczalna na danym etapie postępowania. Dotyczy w istocie kwestii merytorycznych – ewentualnej wadliwości danego aktu – i są one rozpatrywane przez wydanie stosownej merytorycznej decyzji (tak: art. 158 § 1 zd. 1 K.p.a.). Mogą być więc rozważane dopiero w razie wszczęcia postępowania z urzędu wobec wniosku organizacji społecznej, po wydaniu postanowienia, w myśl art. 31 § 2 zd. 1 K.p.a. Rozpatrując wniosek Stowarzyszenia organ obowiązany był natomiast odnieść się do zawartej tam argumentacji w kontekście czy faktycznie inicjujący postępowanie wskazał istnienie konkretne względów interesu społecznego, przemawiających za badaniem, czy dana decyzja jest wadliwa. W tym zakresie – jak sam odnotował organ - Stowarzyszenie podnosiło, że realizacja przedsięwzięcia budzi konkretne kontrowersje w lokalnej społeczności. Ich przyczyną był jego rodzaj - odkrywkowa eksploatacja kopaliny skutkować musi znaczną ingerencją w elementy przyrodnicze - oraz położenie. Jest ono bowiem zlokalizowane na terenach, które wcześniej - stosownym aktem normatywnym - objęte były szczególnym reżimem ochronnym. Chybione jest argumentacja organu wywodzącego, że nie może mieć to generalnie znaczenia sprawie, skoro stosowne akt normatywny już nie obowiązuje. Uprzednia ochrona w drodze aktu miejscowego, który utracił moc, jest bowiem okolicznością, która nie pozwala wykluczyć, że dany teren miał w istocie - obiektywnie - cenne walory przyrodnicze. Dodatkowo - wbrew stanowisku organu - nie może być całkowicie bez znaczenia podnoszona kwestia opisywanych skutków, do jakich miało już doprowadzić podjęcie działalności. Wobec wydania w danym przypadku decyzji środowiskowej bez przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko, nie określano w niej warunków prowadzonej działalności (nie przewidziano takiej możliwości w art. 84 ustawy o ocenach, przed jego nowelizacja, która weszła w życie po wydaniu decyzji środowiskowej). Gdyby natomiast stosowna procedura została przeprowadzona ich określenie byłoby obligatoryjne (tak art. 82 ust. 1 ustawy o ocenach). W takiej sytuacji skutki odstąpienie od przeprowadzenia oceny mogą stanowić także pewien przyczynek dla oceny, czy rodzaj przedsięwzięcia i jego lokalizacja nie wymagały w sposób oczywisty przeprowadzenia procedury ocen, w kontekście przesłanek zakreślonych normatywnie w ustawie. Także w tym upatrywać należy interes społeczny, w zbadaniu legalności wydanego uprzednio orzeczenia.

Odnosząc się do argumentacji organu należy wskazać, że możliwość ingerencji w dysponowanie własną nieruchomością jest ściśle określona – wynikać musi ze zastosowanych przepisów prawa. Nie wyklucza to jednak zasadności zbadania, czy w przedmiotowej sprawie tego rodzaju ingerencja nie była zasadna z uwagi na potrzebę ochrony środowiska. Mogłaby ona potencjalnie dotyczyć zarówno zakazu podjęcia działalności danego rodzaju w konkretnej lokalizacji jak i – przy ustaleniu możliwości jej prowadzenia - określenia stosownych warunków, ograniczających oddziaływania na środowisko.

Przedwczesna byłaby natomiast ocena stanowiska organu w zakresie, w jakim sformułowano tam wypowiedzi dotyczące braku przesłanek przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko dla konkretnego przedsięwzięcia. Kwestia ta wykracza poza granice niniejszej sprawy – istnienia interesu społecznego w zbadaniu, czy dane orzeczenie nie jest dotknięte kwalifikowaną wadliwością, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (występowanie przesłanki rażącego naruszenia prawa). Może być to rozważane wyłącznie po wszczęciu stosownego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności danej decyzji środowiskowej.

Chybione są zatem zarzuty skargi w zakresie, w jakim zarzucono organowi błędne oceny, gdy chodzi o ewentualną kwalifikowaną wadliwość decyzji środowiskowej. Odniesienie się do tej kwestii byłoby przedwczesne. Nie są też zasadne zarzuty, jakoby naruszono przepisy w zakresie obowiązku stosownego uzasadnienia orzeczenia. Organ sformułował wprawdzie błędną konkluzję. Wyjaśnił jednak, wobec jakich uwarunkowań i ocen ją wywiódł, zaś rozstrzygnięcia jest logicznym następstwem treści uzasadnienia. Ocena organu była natomiast błędna.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Koszty postępowania zasądzono w pkt 2 wobec treści art. 200 wskazanej ustawy, nakazując zwrot od organu kwoty uiszczonej przez Stowarzyszenie tytułem wpisu.