Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 347/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1, art. 54, art. 59 ust. 1 i 2, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 647
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 28, art. 104, art. 105 § 2, art. 107 § 1, art. 127 § 1, art. 138 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Nr [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 i 2, art. 60 ust. 1 oraz art. 54 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 647, dalej jako "u.p.z.p.") i na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."), Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania, przebudowie i rozbudowie byłego budynku kinowo-rozrywkowego na obiekt handlowo-usługowy wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, planowanej do realizacji na działce nr [...], ark. [...], obręb [...], na części działki nr [...], ark. [...], obręb [...] oraz na części działki nr [...], ark. [...], obręb [...], położonych w P. przy skrzyżowaniu ul. [...] i [...]. Decyzję wydano po rozpatrzeniu wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W zakresie ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustalono następujące parametry:

- linia zabudowy – zgodnie z załącznikiem graficznym, obowiązująca bez zmian, w odległości 6m od granicy frontowej działki od strony ul. [...];

- wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni terenu – max. 51%;

- szerokość elewacji frontowej – bez zmian;

- wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki – bez zmian dla istniejącego budynku, dla rozbudowy max. 5,5m od attyki;

- geometria dachu – bez zmian dla istniejącego budynku, dla rozbudowy dach płaski o spadku połaci dachowych do 12º;

- miejsca parkingowe – wymóg zapewnienia ilości i sposobu urządzenia miejsc parkingowych i postojowych (dla usług, na każde 100m2 powierzchni użytkowej należy zapewnić 1,1 miejsca postojowego, a dla handlu, na każde 100m2 powierzchni użytkowej należy zapewnić 0,7 miejsca postojowego);

- inne uwarunkowania – wymóg aby na załączniku graficznym wyznaczono maksymalną nieprzekraczalną linię zabudowy w granicy z działką nr [...], dopuszczenie rozbudowy budynku w granicy z działką nr [...], ustalenie max powierzchni sprzedaży na 800m2, dopuszczenie działalności usługowej (zgodnie z wnioskiem).

W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że budynek objęty wnioskiem znajduje się na narożnikowo położonym terenie u zbiegu ulic [...] i [...]. Wskazano, że inwestor w wyniku zmiany sposobu użytkowania planuje wprowadzić do budynku nieuciążliwy handel detaliczny, a także nieuciążliwe usługi. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy wykazał niewielki zakres przedsięwzięcia oraz zmian funkcjonalnych w jego obrębie, jak również potwierdził, że zamierzenie kontynuuje sposób zabudowy nieruchomości sąsiednich. Podniesiono, że stosownie do wymogów procedury administracyjnej wszystkie strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz o przysługujących im uprawnieniach, z których mogły korzystać bez ograniczeń.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono również, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. działający w imieniu P. B. radca prawny A. K., złożył pismo w sprawie uznania jego mocodawcy za stronę w niniejszym postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym zwrócono się do P. B. o wykazanie swojego indywidualnego i konkretnego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. celem rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Wskazano, że w dniu 14 września 2012 r. pełnomocnik P. B. złożył do sprawy pismo, w odpowiedzi na które organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko podnosząc, że właściciele lub użytkownicy wieczyści działek niegraniczących bezpośrednio z działką objętą wnioskiem, a sąsiadujących z inwestycją – mogą być stroną tylko po wykazaniu w konkretnej sprawie i okolicznościach przesłanek z art. 28 k.p.a. (czyli wpływu wyniku tego postępowania na własny interes prawny lub obowiązek). Podtrzymano więc, że nie znaleziono żadnych przesłanek, by za strony przedmiotowego postępowania uznać współwłaścicieli dalszych nieruchomości, niegraniczących bezpośrednio z terenem inwestycji (działka stanowiąca współwłasność P. B. znajduje się po przeciwnej stronie ulicy, vis a vis terenu planowanej inwestycji, około 18m od niej). W dniu [...] października 2012 r. do organu I instancji wpłynęło kolejne pismo pełnomocnika P. B., w którym zwrócił on się z prośbą o wydanie decyzji odmawiającej jego mocodawcy występowania w postępowaniu w charakterze strony. Prezydent Miasta P. podniósł, że przyczyny odmowy uznania P. B. za stronę zostały wyjaśnione w decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] października 2012 r.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. pełnomocnik P. B. wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...], znak [...]. Odwołanie wniesiono z zachowaniem terminu do dokonania tej czynności. Zaskarżył decyzję w całości, zarzucając organowi niezastosowanie art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik P. B. wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny w zakresie ustalania charakteru inwestycji i jego wpływu na ład przestrzenny. Podniósł, iż budynek, którego dotyczą warunki zabudowy, jest chroniony na podstawie wpisu do rejestru zabytków pod nr [...]. Zgodnie z ustaleniami Miejskiego Konserwatora Zabytków inwestor powinien zatem zachować bryłę budynku, jego gabaryty, układ i artykulacje elewacji, kształt i formę dachu oraz kolorystykę. Tym samym, założenia inwestycyjne nie współgrają z warunkami Miejskiego Konserwatora Zabytków, albowiem inwestor planuje rozbudowę budynku poprzez pobudowanie nowego niższego budynku z płaskim dachem. Ponadto w odwołaniu podniesiono, iż teren inwestycji narusza swymi granicami nieruchomości sąsiednie, co do których inwestor nie dysponuje i dysponować nie będzie jakimkolwiek tytułem prawnym. Podkreślono, że największe zastrzeżenie wzbudza brak wystarczającej ilości miejsc parkingowych, bowiem warunki zabudowy naruszały w znacznym stopniu standardy dotyczące zapewnienia przez inwestora ilości miejsc parkingowych. Wskazano również, że zarówno ul. [...], jak i ul. [...], nie były projektowane do celów usługowo-handlowych o takich rozmiarach, a porównywanie okolic inwestycji do zabudowy przy ul. [...] jest błędne. W odwołaniu podniesiono fakt decyzji odmownej Zarządu Dróg Miejskich dotyczącej przejazdu samochodów o masie całkowitej powyżej 16 ton. Zdaniem odwołującego zakaz ten skutkować będzie jedynie tym, iż inwestor zapewni częstsze dojazdy pojazdów o mniejszej ładowności, co uniemożliwi, bądź przynajmniej znacznie utrudni, normalne życie mieszkańców. Ponadto żaden z właścicieli zabudowań sąsiednich nie mógł wyrazić swojego zdania dotyczącego niniejszej inwestycji, co więcej – odmówiono właścicielom nieruchomości sąsiednich przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. W odwołaniu wskazano, iż nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta P., że sąsiedztwo zaskarżonej inwestycji stanowią budynki o charakterze usługowo-handlowym. Zgodzono się z faktem, iż w niedalekim sąsiedztwie może być prowadzona działalność gospodarcza, jednakże żaden z przedsiębiorców nie prowadzi działalności gospodarczej na skalę porównywalną z zaskarżoną inwestycją. W nawiązaniu do usługowego charakteru sąsiedztwa, pełnomocnik P. B. podniósł, że w obrębie skrzyżowania ul. [...] i [...] brak jest podobnych inwestycji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 2 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że określając krąg stron postępowania organ I instancji prawidłowo uznał, iż P. B. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla spornej inwestycji. Kolegium wskazało, że w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla opisanej inwestycji odwołujący nie wykazał, iż posiada interes prawny do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony. Opierając się na art. 28 k.p.a. organ II instancji wskazał, że pojęcie interesu prawnego rozumieć należy jako interes oparty na konkretnych przepisach prawa lub chroniony przez prawo. Tak więc osoba trzecia powołująca się na ochronę swoich uzasadnionych interesów, czyli chcąca w tym postępowaniu brać udział jako strona, powinna wykazać, iż pod względem podmiotowym i przedmiotowym ma do tego prawo. Podmiot taki powinien więc udokumentować, że sporna inwestycja narusza jego uzasadnione interesy prawne, dodatkowo wskazując w jakim zakresie i z naruszeniem jakich przepisów. Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie należy odróżnić pojęcie interesu prawnego od interesu faktycznego, kiedy to dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej, ale nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania podjęcia stosownych czynności organu administracji. Kolegium wskazało również, że powoływanie się przez P. B. na okoliczność, iż planowana inwestycja spowoduje dysharmonię w ładzie architektonicznym, a ponadto doprowadzi do pogorszenia warunków zamieszkania przez powstanie hałasu, spalin i zwiększonego ruchu samochodów, jest wskazaniem jedynie interesu faktycznego, który nie wystarcza aby uznać, że posiada on status strony postępowania. Organ II instancji podniósł, że w omawianej sprawie ewentualne zakłócenie ładu przestrzennego, czy też pogorszenie warunków zamieszkania, nie stanowią podstaw do uznania P. B. za stronę w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

Na powyższą decyzję pełnomocnik P. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne ustalenie, iż wymieniony nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy spornej inwestycji. Jednocześnie zarzucił decyzji naruszenie następujących przepisów k.p.a.: art. 6, 7, 8, 28, 127 § 1, 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 2. Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik P. B. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że P. B. wykazał juz wielokrotnie swój interes prawny w przedmiotowej sprawie poprzez liczne pisma kierowane do Prezydenta Miasta P. Wskazano, iż zmiana charakteru użytkowania spornej inwestycji dotyka kwestii cywilno-prawnych, ponieważ immisje bezpośrednie i pośrednie z przedmiotowego budynku mogą dotykać nieruchomości sąsiadujących, w tym nieruchomości P. B. W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że jest sprawą oczywistą, iż zmiana sposobu korzystania z budynku (z sali kinowej na sklep spożywczy) może spowodować zakłócenie ruchu samochodowego i blokowanie wjazdu do posesji przy ul. [...]. Odnosząc się do decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2012 r. zarzucono jej, że przedmiotowego rozstrzygnięcia nie można nazwać decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a. Natomiast odnosząc się do decyzji organu II instancji zarzucono jej wewnętrzną sprzeczność, ponieważ w sentencji decyzji organ powołał się z jednej strony na umorzenie postępowania ze względu na art. 105 § 2 k.p.a., a z drugiej strony również ze względu na art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma wskazano, że w skardze przywołano argumenty, które zostały już rozważone w czasie postepowania odwoławczego, a więc podniesiono kwestię niezachowania ładu przestrzennego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Podkreślono więc, że nie sposób zgodzić się z argumentami skarżącego, ponieważ organy I i II instancji wskazały zarówno okoliczności faktyczne jak i prawne, które złożyły się na rozstrzygnięcie sprawy. Zaznaczono, że podnoszona przez pełnomocnika P. B. okoliczność wpływu planowanej inwestycji na nieruchomość, której jest współwłaścicielem, nie stanowi o jego interesie prawnym. Przypomniano również, że zarówno obiekt kinowo-rozrywkowy, jak i obiekt handlowo-usługowy, stanowią niezbędne uzupełnienie funkcji mieszkaniowej, a ponadto w sąsiedztwie inwestycji objętej wnioskiem znajdują się liczne obiekty biurowe, usługowe, handlowe, a także jednostka wojskowa z koszarami.

Podczas rozprawy sądowej przeprowadzonej w dniu 29 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, wywodząc jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w dniu [...] grudnia 2012 r., którą organ II instancji umorzył postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...], znak [...], ustalającej na rzecz "A" Sp. z o.o. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania, przebudowie i rozbudowie byłego budynku kinowo-rozrywkowego na obiekt handlowo-usługowy. Warunki zabudowy ustalono dla inwestycji planowanej na nieruchomości – działkach nr [...],[...] cz. z arkusza [...] obręb [...] oraz na cz. działki nr [...] ark. [...] obręb [...], położonych w P. przy skrzyżowaniu ul. [...] i [...].

Z akt sprawy wynika, że skarżący nie brał udziału w charakterze strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] października 2012 r. Inwestycja objęta postępowaniem ograniczała się do zmiany sposobu użytkowania, przebudowy i rozbudowy byłego budynku kinowo-rozrywkowego na obiekt handlowo-usługowy, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Żadna z działek objętych inwestycją nie stanowi przedmiotu własności skarżącego, jak też nie jest on bezpośrednim sąsiadem planowanej inwestycji. Bezsporne przy tym jest, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...]. Nieruchomość ta znajduje się po przeciwnej stronie ulicy, aniżeli działka nr [...] i [...], i nie jest zlokalizowana naprzeciw terenu inwestycji, lecz na wysokości sąsiedniej działki - licząc od strony tego terenu.

Przechodząc do meritum rozpoznawanej sprawy należy wyjaśnić, iż obowiązkiem organu administracji jest w szczególności dokonanie ustaleń, kto jest stroną danego postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powstałym na tle powyższego przepisu wyrażono pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiący podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony.

Wymaga podkreślenia, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie daje przymiotu strony. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na jej uznanie za stronę. W praktyce interes prawny strony jest ustalany każdorazowo na podstawie norm prawa materialnego, które mogą znaleźć swoje zastosowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej.

Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określają kręgu podmiotów będących stronami postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Stąd zastosowanie znajduje ogólna zasada wyrażona w art. 28 k.p.a. W świetle tego przepisu istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką, którą można wskazać, jako jego podstawę i z której podmiot, legitymujący się tym interesem, może wywodzić swoje racje. Stronami postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy są więc z pewnością inwestor oraz właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, której dotyczy to postępowanie. Natomiast właściciele lub wieczyści użytkownicy działek sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy postępowanie, mogą być jego stroną po wykazaniu w konkretnej sprawie i w konkretnych okolicznościach tej sprawy przesłanek z art. 28 kpa, a więc wpływu wyniku tego postępowania na własny interes prawny lub obowiązek. Uznanie za stronę właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości dalej położonych wymaga wykazania, że wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku (por. wyrok NSA z 28.09.2006 r. sygn. II OSK 726/06 Lex 203457).

Źródłem interesu prawnego w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu są bowiem zasadniczo normy prawa materialnego, z których wynikają prawa do nieruchomości (z reguły prawa rzeczowe). Stąd też jako strony postępowania administracyjnego kwalifikuje się osoby mające tytuły prawne do nieruchomości znajdujących się w zakresie oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Oddziaływanie to może dotyczyć wszelkiego rodzaju wpływu inwestycji na wykonywanie praw do nieruchomości. Jest oczywiste, że stwierdzenie przez organ okoliczności, że inwestycja oddziałuje na sposób realizacji prawa własności daje osobom legitymującym się tym prawem status strony postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Należy podkreślić, iż bezsporne zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie jest to, że do organu odwoławczego należy obowiązek przeprowadzenia analizy, czy odwołanie pochodzi od strony, czy też od osoby niemającej tego statusu. Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 k.p.a. jedyne stronie przysługuje legitymacja do wniesienia odwołania i to na tym etapie winna mieć miejsce w/w analiza. Powinnością organu odwoławczego, po wypłynięciu odwołania jest wyjaśnienie, czy osoby wnoszące odwołanie posiadają przymiot strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Konsekwencją braku przymiotu strony musiało być umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W orzecznictwie ukształtowało się bowiem stanowisko, iż stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania administracyjnego następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt: OPS 16/98, Wokanda 1999, nr 11, s. 35 oraz przykładowo: wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt: II OSK 515/05, niepubl., postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt: I OSK 386/05, niepubl., wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt: II OSK 942/05, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 50).

Również przedstawiciele nauki prawa publicznego w pełni podkreślają wyżej przedstawiony pogląd, że w przypadku, gdy odwołanie wniosła jednostka, która twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać jej odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje on wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 597; por. także G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, t. II, s. 229-230).

Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Ponadto musi on aktualnie istnieć w sprawie, w której organ administracji publicznej władny jest wydać decyzję (wyrok NSA z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt: IV SA 1693/97 – za R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 104).

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. prawidłowo umorzyło postępowanie z wniosku pełnomocnika P. B. w przedmiocie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania, przebudowie i rozbudowie byłego budynku kinowo-rozrywkowego na obiekt handlowo-usługowy. Co prawda organ II instancji powołał w sentencji decyzji nieprecyzyjną podstawę prawną (art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 2 k.p.a.), niemniej nie miało to żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dla porządku należy jednak podkreślić, że zgodnie z wywodem przeprowadzonym powyżej – jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że dana jednostka nie ma w określonej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten prawidłowo powołany został w sentencji zaskarżonej decyzji, zatem zbędne powołanie art. 105 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia dla oceny prawnej zaskarżonej decyzji.

Tutejszy Sąd stanął na stanowisku, że P. B. nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, w którym została wydana sporna decyzja o warunkach zabudowy. Interes prawny skarżącego powinien się wyrażać w możliwości zastosowania w sprawie konkretnej normy prawa materialnego. Tymczasem zarzuty przedstawione w odwołaniu i skardze wyraźnie wskazują na interes faktyczny P. B., który jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Jak podkreślono jednak wyżej – od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie daje przymiotu strony. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.

Proces budowlany, którego pierwszym etapem w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jest wyrazem korzystania przez jednostki z przysługujących im wolności i praw konstytucyjnych. Do istoty prawa własności w świetle art. 21 i 64 Konstytucji RP należą uprawnienia do rozporządzania, pobierania pożytków oraz korzystania z przedmiotu własności (zob. wyrok TK z 12 stycznia 2000 r. sygn. akt P/98). Określone prawem zasady procesu inwestycyjno-budowlanego powinny uwzględniać konieczność zapewnienia ochrony wyżej wskazanych wolności i praw konstytucyjnych. Obowiązkiem władz publicznych jest również zapewnienie ochrony wolności i praw osób trzecich, władających nieruchomościami, na które może oddziaływać realizowana inwestycja. Oddziaływanie obiektu budowlanego może mieć różny stopień uciążliwości i charakter.

Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy - stosownie do art. 54 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. określa rodzaj inwestycji, warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych, w szczególności w zakresie m.in. wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich, a nadto linie rozgraniczające teren inwestycji. Kolejnym elementem jaki określa decyzja o warunkach zabudowy są warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych, w tym w zakresie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich.

Z akt sprawy wynika, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...], która zlokalizowana jest po przeciwnej stronie ulicy, aniżeli teren inwestycji, na wysokości sąsiedniej działki - licząc od strony tego terenu.

Oddalając niniejszą skargę Sąd miał na uwadze, że sporny obiekt handlowo-usługowy zlokalizowany jest przy skrzyżowaniu ulic [...] i [...]. Obie ulice mają charakter przelotowy i zarazem dojazdowy do znajdujących się w tej okolicy osiedli mieszkaniowych. Inwestycja zlokalizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie osiedla budynków mieszkalnych wielorodzinnych, których mieszkańcy będą stanowić podstawową klientelę projektowanego obiektu handlowego. W bliskiej okolicy inwestycji znajdują się takie obiekty jak Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych, czy Centrum Handlowe "Viktor", które to obiekty swoimi gabarytami znacznie przewyższają wielkość inwestycji przy zbiegu ul. [...] i [...].

Sąd miał nadto na uwadze, iż wcześniej istniejący na skrzyżowaniu ul. [...] i [...] obiekt kinowo-rozrywkowy swym charakterem i zakresem oddziaływania na sąsiednie nieruchomości nie odbiegał znacząco od charakteru spornej inwestycji w postaci obiektu handlowo-usługowego. Co więcej, w czasie seansów czy koncertów jednorazowo z obiektu tego mogło korzystać nawet 800 osób. Niewątpliwe musiało się to wiązać ze zwiększonym ruchem pojazdów, generowanym z całego miasta (i nie tylko) oraz trudnościami związanymi z koniecznością parkowania pojazdów (w tym również autokarów) na czas tych imprez. Planowany lokal handlowy będzie z kolei sklepem spożywczym typu osiedlowego, którego klientami są głównie okoliczni mieszkańcy – kwartału wydzielonego ulicami [...]-[...] i [...]. Założono, że większość klientów będzie docierać do sklepu dochodząc. Dla klientów przyjeżdżających samochodami zapewniono parking na terenie inwestycji. Z analizy projektu zagospodarowania terenu inwestycji (k.82 akt administracyjnych) wynika, że miejsca parkingowe zapewniono od strony sali sprzedaży. Natomiast rozładunek samochodów dostawczych odbywać się będzie od strony zaplecza, w głębi działki nr [...]. Dostawa towarów odbywać się będzie pojazdami o stosunkowo małym tonażu. Na powyższe zwrócili uwagę inwestorzy w piśmie z dnia [...] września 2012 r. (karty nr 157-158 akt administracyjnych I instancji). W opinii Sądu jedyną niedogodnością, z punktu widzenia skarżącego, jaka wiąże się z takim sposobem zagospodarowania terenu inwestycji, jest zlokalizowanie głównego wjazdu od strony ulicy [...]. W istniejących, wyżej opisanych uwarunkowaniach faktycznych, niedogodności z tym związanych nie można jednakże oceniać jako takiego rodzaju uciążliwości, które pozwoliłyby uznać, iż dochodzić będzie z tej przyczyny do zwiększonych immisji ze strony planowanej inwestycji na nieruchomość, której współwłaścicielem jest skarżący. Potencjalne uciążliwości związane z funkcjonowaniem spornego obiektu nie będą zakłócać korzystania z nieruchomości skarżącego ponad przeciętną miarę.

W skardze podniesiono, iż zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego dotyka kwestii cywilno-prawnych związanych z immisjami bezpośrednimi i pośrednimi, które mogą dotykać nieruchomości skarżącego. Sądowi podczas rozpoznawania niniejszej sprawy znany był z urzędu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt: II OSK 465/11 (orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok wskazując, że "art. 144 k.c., stanowiący, że właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych daje skarżącej, jako właścicielce nieruchomości sąsiedniej możliwość oparcia na nim swego interesu prawnego, a co za tym idzie przymiotu strony w postępowaniu o warunki zabudowy dotyczące zamierzonej inwestycji adaptacji budynku gospodarczego na kostnicę". Niemniej w okolicznościach wyżej przywołanej sprawy inwestycja, co do której wydane zostały warunki zabudowy, miała wyjątkowo specyficzny charakter związany z przechowywaniem zwłok i uroczystościami przedpogrzebowymi. Powyższe przesądzało o uznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż w opisanych uwarunkowaniach dochodzi do takich immisji, które zakłócają korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. W opinii Sądu oceny tej nie można przenieść na grunt niniejszej sprawy. Biorąc pod uwagę charakter inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania, przebudowie i rozbudowie budynku kinowo-rozrywkowego na obiekt handlowo-usługowy tutejszy Sąd uznał, że nie można podzielić argumentacji podnoszonej przez skarżącego, że immisje bezpośrednie lub pośrednie ze spornej inwestycji mogą dotykać również nieruchomości skarżącego.

Należy wreszcie podkreślić, że nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które można by zastosować automatycznie w każdej sprawie. Kwestie należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając sobie na pytanie, jakiego interesu prawnego, czy faktycznego mogłyby dotyczyć skutki wydania kwestionowanej decyzji, a to powinien wyjaśnić skarżący. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał interesu prawnego w niniejszej sprawie.

Wskazać także należy, iż z uwagi na zakres niniejszego postępowania, w ramach którego oceniana jest decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego z uwagi na brak przymiotu strony wnoszącego odwołanie, nie pozwala Sądowi na przeprowadzenie oceny zasadności zarzutów dotyczących prawidłowości postępowania organu I instancji oraz samej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji wyroku.