Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1999/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 127 par. 3, art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz 28 ust. 2 i 3 a, art. 32
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi W. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. (wpływ do organu – [...] r.) W. J. (dalej skarżąca) wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie części zaległości z tytułu składek oraz rozłożenie pozostałej części na raty

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił jej umorzenia należności z tytułu składek.

W dniu [...]r. skarżąca wystąpiła Pani do ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na podstawie zgromadzonych dowodów organ rentowy ustalił, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą polegającą na obwoźnej sprzedaży detalicznej artykułów branży odzieżowej oraz działalności centrów telefonicznych. Wniosek w sprawie umorzenia należności skarżąca umotywowała złą sytuacją materialną. Podała, że w [...] r. została pozbawiona wraz z dziećmi dachu nad głową przez męża i została bez środków do życia. Oświadczyła, że utrzymuje się wraz z córkami z alimentów i zasiłku rodzinnego. Podkreśliła również, że pracowała w firmie "A" jako sprzedawca, jednakże firma została zlikwidowana, a ona pozostała bez pracy.

Rozpatrując wniosek z dnia [...] r. ZUS uznał, że żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie została w przedmiotowym przypadku spełniona. ZUS

przeanalizował także dokumentację zgromadzoną w sprawie celem ustalenia, czy zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Badanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przeprowadzone przez organ I instancji doprowadził organ ten do przekonania że stan faktyczny wynikający z zebranego w sprawie materiału dowodowego wykazuje zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanek zamieszczonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jednakże ZUS korzystając z instytucji uznania administracyjnego odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek objętych decyzją pierwszoinstancyjną.

W wyniku przeprowadzonej w toku ponownego rozpatrzenia sprawy analizy rozstrzygnięcia organu I instancji, ZUS stwierdził, że decyzję z dnia [...] r. wydano na podstawie obowiązujących przepisów, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz, że w toku postępowania zapewniono skarżącej czynny udział w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, a zatem postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ drugiej instancji wyjaśnił, że - na mocy postanowień zawartych w art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - do składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych między innymi w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 28 ust.2 tej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - całkowita

nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy spełniona jest jedna z enumeratywnie wymienionych tam przesłanek. Jak stwierdził organ rentowy z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu wynika, że żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek, w przypadku skarżącej, nie została spełniona. Przeciwko niej egzekucję prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w Z. - egzekucja obecnie jest nieskuteczna, jednakże zastosowano dopiero jeden środek egzekucyjny. Ponadto w przypadku skarżącej nie został stwierdzony przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Powyższe wyklucza możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności. Przesłanki umarzania, dookreśla rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia - Zakład Ubezpieczeń Społecznych - może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany (ubezpieczony będący równocześnie płatnikiem składek) wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wyliczenie to w przeciwieństwie do wyliczenia zawartego w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - nie jest wyliczeniem enumeratywnym ma zatem charakter przykładowy (o czym świadczy sformułowanie w szczególności) - mającym za cel ułatwienie wykładni tego przepisu (wskazanie kierunku, w którym powinna zmierzać jego interpretacja). W niniejszej sprawie organ drugiej instancji uwzględnił również zapis zamieszczony w § 3 ust. 2 w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w świetle którego - za rodzinę w rozumieniu tego przepisu prawa uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. Zgodnie z przytoczoną uprzednio definicją legalną rodziny - rodzina na gruncie analizowanych przepisów spełnia funkcję gospodarczą chodzi bowiem o zaspokajanie potrzeb bytowych członów takiej rodziny tj. dostarczanie środków utrzymania (mieszkania, żywności, odzieży itd.).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła między innymi, że: "nie mogłam uczestniczyć w stadium postępowania gdyż jestem w ósmym miesiącu ciąży. Zważając na fakt mojej wcześniejszej choroby i pobytu w szpitalu, na obecne złe samopoczucie, częste zasłabnięcia nie jestem w stanie przebyć drogi by stawić się osobiście na postępowanie i wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. W zaistniałej sytuacji mam poważne trudności finansowe, które uniemożliwiają mi wywiązanie się z obowiązku zapłaty. Nadmieniam jednocześnie, że pozostaję bez pracy i w najbliższym czasie nie będę w stanie jej podjąć. Na dzień obecny ledwo wystarcza na zaspakajanie podstaw życiowych zalegając jednocześnie z opłatami za energię czy czynsz starając się by moje dzieci nie chodziły ani głodne ani brudne...". Organ stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie pracuje. Mieszka sama z dwójką niepełnoletnich dzieci. Łączna wysokość dochodów w gospodarstwie domowym wynosi [...] zł. Skarżąca utrzymuje się z: alimentów w kwocie [...] zł, zasiłków rodzinnych na dwoje dzieci w łącznej wysokości [...] zł, dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł.

Stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym (wg oświadczenia) wynoszą łącznie [...] zł w tym: czynsz i woda [...] zł, prąd [...] zł, gaz [...] zł, inne (nie podano z jakiego tytułu) [...] zł.

Skarżąca oświadczyła również, że posiada zadłużenie wobec Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w kwocie [...] zł - zadłużenie to jednak nie zostało udokumentowane, brak jest również informacji, czy jest spłacane w ratach lub jest przedmiotem egzekucji. Organ II instancji analizując ponownie stan faktyczny spawy podzielił stanowisko organu I instancji przyznające, że obecna sytuacja materialna skarżącej jest trudna, oraz, że główną przyczyną tej sytuacji jest fakt, iż pozostaje ona bez pracy. Zatem według oceny organu II instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu ZUS zasadnie przyjął, że w stanie fatycznym sprawy spełniała się przesłanka umorzenia należności z tytułu składek zawarta w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zatem, że opłacanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącą możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Jednakże pamiętać należy, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych jako przesłanki umorzenia, daje potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia powstałego wobec funduszów obsługiwanych przez ZUS. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygniecie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji zawarte w jego decyzji, że przypadku skarżącej nie można z całą pewnością stwierdzić, iż brak jest jakichkolwiek perspektyw na przystąpienie do spłaty zadłużenia. Prowadziła ona działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej i jak wynika z pisma Powiatowego Urzędu Pracy w R. z dnia [...] r. otrzymywała propozycje zatrudnienia. Z dniem [...] r. została Pani pozbawiona statusu bezrobotnej z powodu nieuzasadnionej odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia. W ostatnim czasie - do dnia [...] r. była zatrudniona jako sprzedawca w firmie "A", co w ocenie organu wskazuje, że skarżąca posiada kwalifikacje i doświadczenie zawodowe pozwalające na skuteczne poszukiwane zatrudnienia. Jest w okresie aktywności zawodowej i nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy. Na potwierdzenie tego organ II instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył złożoną przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - deklarację co do zapłaty w ratach należności głównej (bez odsetek) zaległości z tytułu składek objętych niniejszym postępowaniem. W ocenie organu II instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy potwierdzone zostało założenie przyjęte w orzeczeniu pierwszoinstancyjnym co do zdrowia skarżącej, a mianowicie, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby w jej przypadku zostały spełnione pozostałe przesłanki wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. We wniosku o umorzenie skarżąca podała, że jest leczona [...], jednakże nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że stan zdrowia pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodów. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca załączyła kserokopię wyniku badania wydanego przez Laboratorium "B" z dnia [...] r., kserokopię wyniku badania wydanego przez Centrum Medyczne K.S. z dnia [...] r., kserokopię wyniku badania wydanego przez Centrum Medyczne K.S. z dnia [...] r., - z których wynika, że obecnie jest w ciąży. Jednakże według opinii organu drugiej instancji stan ciąży nie może być zakwalifikowany jako choroba o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 przedmiotowego rozporządzenia.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do WSA w Gliwicach, w której skarżąca wniosła o umorzenie odsetek z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez ZUS. Powtórzyła dane dotyczące jej sytuacji materialnej oraz podkreśliła, iż kwotę faktyczna jej zaległości wobec ZUS, po umorzeniu odsetek, będzie się starała spłacać z otrzymywanych świadczeń.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył,

co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę wykonują biorąc pod uwagę kryterium legalności. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie natomiast z art. 145 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność tych aktów w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako k.p.a.) lub w innych przepisach.

Stosownie do unormowań art. 134 § 1 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonana we wskazanych wyżej granicach ocena legalności zaskarżonej decyzji ZUS pozwala stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów aniżeli w niej podniesione. Okoliczności, które zadecydowały o sposobie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie należą przede wszystkim do materii prawa proceduralnego. Na wstępie przypomnieć należy, iż konstrukcja prawna art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej jako u.s.u.s.) pozwala na przyjęcie stanowiska, iż umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może nastąpić albo z urzędu, albo na wniosek zainteresowanej strony, przy czym w sytuacji gdy został złożony wniosek o umorzenie tych należności – stanowisko uprawnionego do jego złożenia przesądza o zakresie żądania, w ramach którego może zapaść rozstrzygnięcie. "Takie rozumienie ww. przepisu określa art. 63 § 1 k.p.a., który wskazuje m.in. na konieczność określenia we wniosku żądania strony, a który to przepis tak jak i inne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ma zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych z mocy art. 123 u.s.u.s." (por.: wyrok WSA w Warszawie dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1604/07; LEX nr 485137). W analizowanej sprawie skarżąca we wniosku dnia [...] r. skierowanym do ZUS wystąpiła o umorzenie części zaległości oraz rozłożenie pozostałej części na raty. Strona w tymże wniosku nie sprecyzowała o umorzenie jakiej części zaległości wnosi. Organ I instancji w tej sytuacji winien był wezwać stronę do doprecyzowania swego wniosku, co zresztą uczynił pismem z dnia [...] r. W odpowiedzi na to pismo skarżąca pismem z dnia [...] r. oświadczyła, że: "Nie jestem w stanie sprecyzować mojej prośby o umorzenie jakichkolwiek zaległości oraz układ ratalny, gdyż nie posiadam wiedzy na temat praw i kodeksów. Przychylę się więc do postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych." W ocenie Sądu treść tego pisma wskazuje na brak wiedzy skarżącej na temat obowiązującego w tym postępowaniu prawa. Zdaniem Sądu ZUS w toku postępowania pierwszoinstancyjnego w przedmiotowej sprawie winien, przed wydaniem decyzji, zastosować w tej sytuacji zasadę ogólną kodeksu postępowania administracyjnego zwaną zasadą obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s.), która głosi, iż: "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek." Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze w świetle art. 9 k.p.a. podmiotem uprawnionym jest strona, przy czym należy podkreślić, że organ administracji obowiązany jest z urzędu udzielić informacji stronie. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art.9 k.p.a.) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami." (por.: wyrok SN z dnia 23.07.1992 r., sygn. akt III ARN 40/92 – nie publ.). Naruszenie tej zasady ogólnej przejawia się w: a) odmowie udzielenia informacji stronie, b) nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej oraz udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. "Jakkolwiek organ administracji państwowej jest jedną ze stron stosunku administracyjnoprawnego, nie wolno mu ograniczać się do ochrony interesów państwa. Jest on bowiem zarazem piastunem administracji państwowej, podmiotem działalności zmierzającej do dobra powszechnego, jako do ostatecznego celu, a więc i dobra jednostki, której sprawę załatwia. Dlatego też organ powinien być również obrońcą interesów prawnych jednostki, tj. interesów uznanych przez państwo, a więc nie kolidujących z interesem powszechności." (por.: E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory formularze. Warszawa 1970, s. 56; B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 63-67).

Przenosząc te rozważania na grunt analizowanej sprawy należy stwierdzić, iż organ I instancji w piśmie z dnia [...] r. nie udzielił skarżącej pełnej i jasnej informacji dotyczącej możliwości umorzenia należności, tj. tego iż można wnioskować o umorzenie całości należności (składek i należności ubocznych) oraz że możliwe jest umorzenie samych odsetek od tych należności i wnioskowanie o rozłożenie składek (należności głównej) na raty. Wydając decyzję z dnia [...] r. odmówił umorzenia całości należności – tj. zarówno składek jak i odsetek, bez odniesienia się do treści wniosku skarżącej z dnia [...] r. W ocenie Sądu jest to orzeczenie nie mieszczące się w zakresie żądania wyrażonego we wniosku.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] r. skarżąca wyraźnie stwierdziła, iż: "W poprzednim moim wniosku zwróciłam się z prośbą o umorzenie należności jak również o rozłożenie na raty mając na myśli prośbę o umorzenie odsetek i rozłożenie zadłużenia na raty, mając świadomość, iż ZUS nie będzie w stanie umorzyć całości wraz z odsetkami." Trzeba zaakcentować, iż w trakcie postępowania drugoinstancyjnego winno dojść do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej oraz do kontroli postępowania pierwszoinstancyjnego i decyzji, która w nim zapadła pod względem zgodności z prawem. W ocenie Sądu organ II istancji w tej sprawie nie sprostał temu zadaniu. Nie zauważył naruszenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s.) oraz tego, iż orzeczenie, które zapadło po jego zakończeniu nie mieści się w zakresie żądania wyrażonego we wniosku z dnia [...] r. Należy podkreślić, iż w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. ustawodawca posłużył się terminem "należności", a nie "należność", co oznacza, iż wszystkie elementy, takie jak: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, są należnościami z tytułu składek. Poszczególne należności zaliczane do "należności z tytułu składek" nie tworzą nowego, odrębnego bytu w postaci jednej "należności z tytułu składek", która obejmuje łącznie wszystkie wymienione w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności. Pojęcie należności obejmuje zatem różnego rodzaju świadczenia o odrębnym statusie, które ze względów redakcyjno-legislacyjnych określono wspólnym mianem "należności z tytułu składek" (por.: wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt I UK 240/05, nie publ.). Wskazać należy, że art. 28 u.su.s. pozwala na umorzenie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym we wskazanym wyżej zakresie pełną swobodę w wyborze należności, których umorzenia się domaga; może zatem domagać się umorzenia w całości lub w części niektórych tylko składek, samych odsetek, dodatkowej opłat, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu ulegają również te należności z nimi związane, o których mowa jest w art. 28 ust. 4 u.s.u.s., tj.: odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i dodatkowa opłata.

W ocenie składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie ZUS nie dokonał właściwych ustaleń, co do treści i zakresu żądania zawartego we wniosku, naruszył także zasadę ogólną obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s.) stronie postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu z uwzględnieniem wskazanej zasady ogólnej k.p.a. organ ten winien przede wszystkim ustalić treść i zakres żądania zawartego we wniosku o umorzenie należności, a następnie ustalić czy wystąpiły przesłanki do umorzenia, w zależności od treści żądania strony, całości należności lub tylko samych odsetek.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Sąd - uwzględniając skargę na decyzję – uchyla ją, gdy organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ n wynik sprawy. Taka przesłanka w niniejszej sprawie – jak wyżej powiedziano zachodzi, wobec czego Sąd orzekł jak w sentencji.