Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 693/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu sprawy ze skarg J. P. i Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 14 stycznia 2020 r. nr KR II R 25/19 w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz J. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z 14 stycznia 2020 r. nr KR II R 25/19 uchyliła w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 24 listopada 2011 r. nr 524/GK/DW/2011 i przekazała sprawę Prezydentowi m.st. Warszawy do ponownego rozpatrzenia.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 24 listopada 2011 r. ustalił na rzecz J. P. odszkodowanie w wysokości [...] zł za część przejętej dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], pochodzącej z nieruchomości hipotecznej "[...] ", w części dotyczącej hip. nr [...] - [...], która obecnie stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Nieruchomość ta pochodziła z księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" nr wykazu hip. [...].

Z treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. [...] "[...] ", wynika, że część przedmiotowej księgi hipotecznej uległa zniszczeniu, a na podstawie pozostałej części nie można określić czy zaginiona część zawierała wpisy i jakiej treści, wobec czego księgę hipoteczną należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych z dnia 6 lipca 1982 r. oraz nie można wydać zaświadczenia o treści księgi wieczystej. Z zachowanej części księgi wynika, że na mocy aktu z 28 lipca 1942 r. nr rep. [...] zawartego przed notariuszem A.G., E.D., M. K.(K.), M.K. zd. D. oraz A. D., M. D. i M.K. jako spadkobiercy P. D. sprzedali należącą do nich część nieruchomości o pow. 5 ha 4142,75 m² H.R.

Nieruchomość ta została następnie rozparcelowana, działki ozn. nr [...] zawierające ogólnego obszaru [...] m² wydzielone zostały do księgi oddzielnej oznaczonej powołanymi numerami. Zaś do działu II wykazu została zaprojektowana następująca treść: H. R. co do gruntu o obszarze 1 ha [...] m², odchodzącego pod regulacje ulic [...]. i pięciu projektowanych w granicach określonych na planie złożonym pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV tej księgi literami [...].; co do gruntu o obszarze 3149,50 m², odchodzącego na cele użyteczności publicznej, w granicach określonych na tymże planie [...]; co do działek oznaczonych na tymże planie: nr [...] o obszarze 592 m² , nr [...] o obszarze 592 m², nr [...] o obszarze 592 m², nr [...] o obszarze 592 m², nr [...] o obszarze 592 m² i nr [...] o obszarze 560 m². Postanowieniem Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 marca 1944 r. wniosek nr [...] został zatwierdzony.

W akcie notarialnym nr rep. [...] z 17 grudnia 1942 r. sporządzonym przed niemieckim notariuszem w Generalnym Gubernatorstwie A. E., G.S. jako pełnomocnik przesiedlonych przynależnych do narodowości niemieckiej E. D., M. K., A. D., M. D. oraz M. K. oświadczył, że aktem notarialnym z 22 lipca 1942 r. nr rep. [...] sporządzonym przed niemieckim notariuszem A. E. sprzedał w imieniu właścicieli nieruchomość w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...] " nr. hip. [...] H. R. z domu [...]. Cena kupna w pełnej wysokości [...] zł została zapłacona przez H. R.

W aktach notarialnych z 5 lutego 1943 r. nr rep. [...] oraz z 20 lutego 1943 r. nr rep. [...] sporządzonych przed notariuszem K. J., H. R. oświadczyła, że na mocy aktu zeznanego przed dr A. E. notariuszem Niemieckim w Generalnym Gubernatorstwie w dniu 22 lipca 1942 r. nr rep. [...] nabyła nieruchomość "[...] " nr rejestru hipotecznego [...] - dział gruntu o powierzchni 5 4142,75 m². W aktach tych H. R. wskazała ponadto, że część nabytej przez nią nieruchomości odchodzi pod regulację ul. [...] i pięciu projektowanych ulic (grunt o powierzchni 1 h 1728,25 m²) oraz na cele użyteczności publicznej w związku z regulacją ulic (plac o powierzchni 3 149,50 m²). Powierzchnia 1 ha 4877,75 m² odchodząca pod użyteczność publiczną oraz pod regulację przyległych ulic została odstąpiona przez H. R. bezpłatnie Gminie Miasta W. na mocy ww. aktów notarialnych z [...] i [...] lutego 1943 r.

Następnie aktem notarialnym z 16 maja 1947 r. nr rep. [...] sporządzonym przed notariuszem W. R., H.R. będąc właścicielką nieruchomości położonej w [...] na [...], urządzonej w księdze wieczystej [...] - [...], [...], [...] - [...], [...], [...], [...] - [...], [...] - [...] - [...], wydzielonej z księgi wieczystej [...], powiatu [...], sprzedała Z. U. działkę gruntu niezabudowaną o pow. 560 m², położoną przy ul. [...], ozn. nr [...] i projektowanym nr hipotecznym [...] – [...]. Strony oświadczyły, że odnośny akt sprzedaży wymienionej działki został zawarty przez nie w końcu lipca 1944 r., jednak nie pamiętają nazwiska notariusza, który akt ten sporządził, przy czym akt ten ujawniony został w wymienionej księdze wieczystej, lecz księga ta zaginęła w czasie ewakuacji hipoteki w 1944 r. i posiadane przez U. wypisy aktu kupna uległy spaleniu w czasie działań wojennych.

Strony oświadczyły, że tym aktem potwierdzają sprzedaż działki nr [...] - [...], o pow. 560 m² i wyrażają zgodę w związku z tą sprzedażą na dokonanie odpowiedniego wpisu we właściwej księdze wieczystej, przy czym H. R. przyznała, że cała cena sprzedaży za powyższą działkę została jej zapłacona przez [...].

Zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Planowania Miasta Zarządu Miejskiego w m. W. z 1943 r., opartego na planie sporządzonym przez mierniczego przysięgłego J. R. 29 grudnia 1942 r. L.dz. [...] nieruchomość hip. [...] - [...] obejmowała powierzchnię 916 m², zaś nieruchomość hip. [...] obejmowała powierzchnię 769 m².

Komisja przeanalizowała zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący postępowania spadkowego po F. R. i H. R., podkreślając, że spadkobiercą dawnych właścicieli stał się wnuk K. R., który wnioskiem z 25 sierpnia 2008 r. (27 sierpnia 2008 r. data wpływu do urzędu) zwrócił się o przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką położoną w W. w obrębie ul. [...] i Projektowana o pow. całkowitej 5 ha 4142,75 m², ozn. w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...] " inw. Nr [...], która na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. przeszła na własność państwa. Jako podstawę wniosku wskazał art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Aktem notarialnym z 10 września 2010 r. nr rep. [...] K. R. udzielił J.P. pełnomocnictwa do szeroko pojętych czynności faktycznych i prawnych, których celem i skutkiem będzie zrealizowanie wszelkich wymogów niezbędnych i potrzebnych do otrzymania odszkodowania za nieruchomość opisaną jako "[...] ". W treści aktu wskazano równocześnie, że pełnomocnik może być drugą stroną czynności prawnej, dokonywanej w imieniu mocodawcy, może reprezentować wszystkie strony czynności, które dokonywać będzie w imieniu mocodawcy.

Aktem notarialnym z 19 stycznia 2011 r. nr rep. A [...] r. J. P. powołując się na udzielone wcześniej pełnomocnictwo, działający w imieniu własnym jako kupujący oraz w imieniu i na rzecz K. R., a także K. S., K. S., M. K. zawarli umowę sprzedaży spadku i umowę o dział przedmiotowego spadku.

Na mocy ww. aktu notarialnego J. P. działając w imieniu własnym oraz na rzecz K. R. sprzedał spadek po H. R. K. S. (udział w 1/4 części), K. S. (udział w 1/4 części), M. K. (udział w 1/4 części) oraz samemu sobie (udział w 1/4 części). Następnie osoby te dokonały działu spadku po H. R. w ten sposób, że K. S. nabyła część nieruchomości w postaci działek, ozn. nr hip. [...] [...] - [...]. K. S. nabyła część nieruchomości w postaci działek ozn. nr hip. [...], [...] - [...]. M. K. nabyła część nieruchomości w postaci działek ozn. nr hip. [...], [...] - [...]. J. P. nabył część nieruchomości w postaci działek ozn. nr hip. [...], [...] - [...].

Prezydent m.W. decyzją z 24 listopada 2011 r. po rozpatrzeniu wniosku złożonego 27 sierpnia 2008 r. przez K. R. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość o powierzchni 817 m² położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...] " hip [...] - [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] i [...] z obr. [...], przyznając powyższe odszkodowanie na rzecz J. P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) i wskazał, że w kwestii pierwszej przesłanki dotyczącej przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne zgodnie z ogólnym planem zabudowania m. W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie ww. dekretu nieruchomość położona przy ul. [...] ozn. hip. [...] - [...], która powstała w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej "[...] " znajdowała się w strefie IVa, w której obowiązywała zabudowa "luźna lub grupowa" o 2 kondygnacjach i 50% powierzchni zabudowania. Tym samym mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.

Odnosząc się do drugiej przesłanki, tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r., organ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że projektowana działka hipoteczna nr [...] - [...] objęta została, zgodnie z wykreśleniem geodety uprawnionego – A. R. wstępną propozycją lokalizacji szczegółowej szkoły podstawowej z 20 grudnia 1958 r. wg. szkicu nr [...] wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W. - [...] - [...]. Zgodnie z informacją tam zawartą teren objęty wstępną propozycją lokalizacji na ten czas użytkowany był czasowo pod uprawę ogrodniczą. Lokalizacja szczegółowa miała zostać wydana po przedstawieniu zatwierdzonego projektu budynku i planu zagospodarowania terenu.

Organ powołał ponadto pismo z 23 lipca 2010 r. Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], w którym wskazano, że nieruchomości ozn. nr hip. [...] - [...], weszła w skład osiedla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej [...] VII. Decyzją z 19 września 1993 r. nr NT [...] zatwierdzony został plan realizacyjny osiedla dla SBM Nauczycieli, a następnie wydawane były pozwolenia na budowę poszczególnych budynków, które zrealizowane były pod koniec lat 90-tych.

W ocenie Prezydenta m.W. z analizy dokumentacji wynika, że pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r., a zatem spełnione zostały obie przesłanki kwalifikujące ww. nieruchomości do wypłacenia odszkodowania za działki budowlane. W sporządzonych 2 listopada 2011 r. operatach szacunkowych rzeczoznawca majątkowy - uwzględniając cel wyceny i aktualne ceny gruntów na rynku nieruchomości - określił wartość nieruchomości na kwotę [...] zł. Decyzja ta stała się ostateczna.

Prokuratura Regionalna we W. pismem z 8 października 2018 r. wniosła sprzeciw na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a. zarzucając wydanie decyzji w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na co wniesiono o stwierdzenie jej nieważności.

Komisja po wszczęciu postępowania i rozpatrzeniu materiału dowodowego uznała, że decyzja Prezydenta m. W. o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz J. P.została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu decyzji Komisja wyjaśniła zasady postepowania administracyjnego wynikające z k.p.a. (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz stwierdziła, że Prezydent m.W. nie przedstawił w sposób zgodny z powołanymi zasadami motywów rozstrzygnięcia, a ustalenia faktyczne Prezydenta nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Ponadto badane rozstrzygnięcie narusza normy określone w treści art. 104 § 2 i 107 § 3 k.p.a.

Komisja zaznaczyła, że materialnoprawną postawę ww. decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n.

Organ przytoczył treść ww. przepisu i podkreślił, że ma on charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w u.g.n. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię.

Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wskazane warunki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z brzmieniem art. 215 ust. 2 u.g.n. osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie jest poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni. Natomiast zgodnie z treścią art. 4 pkt 4 u.g.n. jako poprzedniego właściciela należy przez to rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów.

Komisja przedstawiła stanowisko doktryny oraz orzecznictwo dotyczące rozumienia poprzedniego właściciela i zaznaczyła, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o odszkodowanie było precyzyjne ustalenie poprzedniego właściciela nieruchomości objętej wnioskiem, tj. przed dniem wejścia w życie ww. dekretu z 26 października 1945 r., co miało 21 listopada 1945 r. Obowiązkiem organu było zatem dokonanie ustalenia czy osoba składająca wniosek była poprzednim właścicielem gruntu lub jego następcą prawnym na dzień 20 listopada 1945 r.

Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu prawo to przysługiwało, ale także wszelkich istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na skuteczność wykonywanego prawa. Prezydent m.st. Warszawy zaniechał zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzestając na niezweryfikowanych, fragmentarycznych informacjach, co skutkowało przyjęciem, że stroną uprawnioną do przyznania odszkodowania są następcy prawni H. R. Przedmiotowego ustalenia dokonał w oparciu o zaświadczenie Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005 r. L.dz. [...] przyjmując, że tytuł własności nieruchomości zapisany był na imię H. R., na mocy wniosku nr [...] z 9 marca 1944 r.

Zdaniem Komisji już z pierwszego zdania zaświadczenia wprost wynika, że część księgi hipotecznej pod nazwą "[...], inw. Nr [...] przeznaczona na wpisy w postaci wykazu hipotecznego tomów I, II, III i IV uległa zniszczeniu, zaś na podstawie pozostałej części nie można określić czy część zaginiona zawierała wpisy i jakiej treści. W kolejnym akapicie wprost wskazano, że księgę hipoteczna należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych z dnia 6 lipca 1982 r., i z uwagi na to zaświadczenie o treści księgi nie może być wydane.

Organ zaznaczył ponadto, że występuje rozbieżność nazwiska notariusza, jak również samej daty sporządzenia aktu notarialnego. W zaświadczeniu wskazano, że akt na podstawie, którego H. R. nabyła prawa własności nieruchomości o pow. 5 ha 4142,75 m² ozn. jako " [...] " hip. [...], został "zdziałany 28 lipca 1942 r. za rep. [...] przed A. G. notariuszem w W.".

Zdaniem Komisji zaświadczenie Sądu Rejonowego z 16 czerwca 2005 r. nie wskazuje w sposób jednoznaczny, że H.R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem o odszkodowanie, w tym przede wszystkim w jakim zakresie. Analiza treści ww. zaświadczenia, zbioru dokumentacji akt księgi dawnej Kolonia [...] hip. [...] oraz pozostałej dokumentacji zebranej w toku sprawy wskazuje, że zaginęła znaczna cześć dokumentacji, w tym przede wszystkim akt notarialny z 22 lipca 1942 r. nr rep. [...], plan złożony pod nr [...] do zbioru tomu I księgi oraz plan złożony pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV.

W takim przypadku, wobec niejasności treści przedmiotowego zaświadczenia, jak również braku samego aktu notarialnego, organ prowadzący postępowanie administracyjne winien zachować szczególną ostrożność przy ocenie prawa własności poprzedniego właściciela nieruchomości oraz dążyć do zgromadzenia jak największej liczby innych źródeł dowodowych pozwalających na potwierdzenie lub weryfikację dokonanych ustaleń i dokonać także krytycznej jego weryfikacji.

W ocenie Komisji treść ww. zaświadczenia Sądu Rejonowego nie wskazuje w sposób precyzyjny dobrowolnego odstąpienia przez H.R. Gminie Miasta W. nieruchomości odchodzących pod regulację ul. [...] i pięciu projektowanych, prostopadłych do ul. [...], tj. gruntu o powierzchni 1 h 1728,25 m² oraz odchodzącego pod użyteczność publiczną plac o powierzchni 3 149, 50 m². Powyższe czynności prawne zostały dokonane aktami notarialnymi z 5 lutego 1943 r. oraz 20 lutego 1943 r. i miały miejsce przed datą sporządzenia wniosku z marca 1944 r. Ponadto znajdowały się w zbiorze dokumentów Sądu Rejonowego wystawiającego przedmiotowe zaświadczenie.

Organ przytoczył ponadto treść aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. nr rep. [...] sporządzonego przez notariusza W.R., którym H.R. i Z.U. potwierdziły sprzedaż działki nr [...] - [...] o pow. 560 m² i podkreślił, że zestawienie treści ww. zaświadczenia z treścią aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. kreuje kolejne wątpliwości co do wiarygodności powołanego dokumentu, przede wszystkim w kontekście ustalenia czy H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomość objętej wnioskiem o odszkodowanie.

W ocenie Komisji ustalenia, że H.R. była poprzednią właścicielką na podstawie treści wniosku z 9 marca 1944 r. jest niepewne i nieprecyzyjne z uwagi na datę odległą do dnia 20 listopada 1945 r. (tj. ostatniego dnia przed wejściem w życie dekretu). Występująca ponad 1,5 roczna przerwa nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie okoliczności, iż H. R. od 9 marca 1944 r. do 20 listopada 1945 r. nie dokonywała kolejnych rozporządzeń przedmiotowymi nieruchomościami. Ponadto w treści aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. H.R. i Z. U. nie wymieniają dawnych działek hipotecznych nr [...] i [...] jako wchodzących w skład własności H. R. Natomiast w treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dawne działki hip. [...] i [...] zostały wymienione jako należące do H. R. Przedmiotowe działki zaś obejmowały powierzchnię 916 m² i 769 m², tj. łącznej 1685 m².

Komisja zaznaczyła ponadto, że pierwszy złożony w sprawie wniosek K. R. dotyczył odszkodowania za całą przedmiotową nieruchomość o obszarze 5 ha 4142,75 m², przy czym to organ podjął decyzję o rozbiciu jego rozpoznania na szereg kolejnych decyzji, a więc na wydaniu decyzji częściowych, zgodnie z treścią art. 104 § 2 k.p.a., nie wskazując przyczyny zastosowania ww. normy prawnej oraz informacji co do rozpoznania dalszej części wniosku. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań i wniosków co do zakresu, w jakim ostatecznie wniosek K.R. z 28 sierpnia 2008 r. powinien zostać rozpoznany pozytywnie, a w jakim winna nastąpić ewentualna odmowa. Brak powyższych wyjaśnień utrudnia kontrole wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

W ocenie Komisji poważne wątpliwości budzą ponadto ustalenia organu, co do zakresu w jakim H.R. była właścicielką przedmiotowej działki, tj. czy była właścicielką przed 20 listopada 1945 r. całej nieruchomości o pow. 5 ha 4142,75 m² objętej wnioskiem o odszkodowanie.

Komisja wskazała ponadto, że akt notarialny z 22 lipca 1942 r. został sporządzony przez niemieckiego notariusza w Generalnym Gubernatorstwie A. E. Transakcja zakupu nieruchomości, na mocy której H. R. nabyła w dniu 22 lipca 1942 r. przedmiotową nieruchomość budzi uzasadnione wątpliwości co do jej ważności w świetle obowiązujących przepisów dekretu z 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenach RP (Dz. U. Nr 25, poz. 151) w brzmieniu dekretu z dnia 11 kwietnia 1947 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 144). Zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że transakcji kupna - sprzedaży nieruchomości została oparta na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu, a tym samym nie można byłoby uznać H. R. za pierwotną właścicielkę, uprawnioną do wypłaty odszkodowania.

W ocenie Komisji uzasadnione wątpliwości budzą także ustalenia organu w zakresie przesłanki przeznaczenia przedmiotowych działek pod budownictwo jednorodzinne. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez Prezydenta m.st. Warszawy w toku postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne ustalenie w jakiej określonej strefie planu rzeczywiście przedmiotowa działka się znajduje. Na poczynienie takich kategorycznych ustaleń nie pozwala bowiem materiał dowodowy zawarty w Teczce 1A (niebieski segregator) i zawarta w nim dokumentacja na k. [...]. Pomimo faktu, że na k. 25 zawarto wykreślenie sporządzone przez geodetę A. R. to jest ono nieczytelne i nieprecyzyjne. W wykreśleniu tym nie zawarto wykreśleń dawnych działek hipotecznych, czy też chociażby współczesnych działek. W związku z powyższym niemożliwe jest zweryfikowanie rzeczywistego położenia określonych działek w danej strefie. Ponadto ww. dokumenty zostały dołączone do materiału dowodowego jako załączniki pisma strony z 20 maja 2009 r. Przedmiotowe wykreślenie należało przy tym ocenić jako dokument prywatny. Prezydent m.st. Warszawy w toku postępowania wyjaśniającego nie zbadał przedmiotowego dokumentu prywatnego.

Tym samym Komisja uznała, że Prezydent powinien uzupełnić materiał dowodowy o precyzyjne i czytelne wykreślenie biegłego specjalisty na przedmiotowym planie zabudowy, uwzględniające przy tym granice dawnych działek hipotecznych.

Komisja stwierdziła ponadto, że Prezydent m.st. Warszawy nie zbadał w sposób prawidłowy, czy w sprawie została spełniona druga z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 u.g.n., tj. pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Uzasadnienie w tym zakresie jest zbyt ogólnikowe i niejasne, przez co nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Prezydent opiera ustalenia nie na decyzji lokalizacyjnej, lecz na wstępnej propozycji lokalizacji szczegółowej szkoły podstawowej z 20 grudnia 1958 r. według szkicu nr [...], wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W-wa – [...]. W chwili sporządzania wstępnej propozycji lokalizacji szkoły podstawowej przedmiotowy teren był użytkowany tymczasowo pod uprawę ogrodniczą. Mając zaś na uwadze datę sporządzenia tego dokumentu, tj. 20 grudnia 1958 r. uzasadnione jest przypuszczenie, że nad przedmiotowym terenem dawna właścicielka mogła utracić możliwość faktycznego władania przed datą 5 kwietnia 1958 r. Ponadto 5 stycznia 1951 r. wydano zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z [...] przyznające Zakładom Gazownictwa Okręgu Warszawskiego teren nieruchomości przy ul. [...]. Z treści pisma z 9 stycznia 1956 r. dotyczącego lokalizacji szczegółowej nr [...] przy ul. [...] na [...], wynika, że wobec nierozpoczęcia realizacji inwestycji i nadesłania przez inwestora zrzeczenia się ww. lokalizacji szczegółowej Odział Planu Miasta SUB w porozumieniu z Miejską Komisją Planowania Gospodarczego uchylił przedmiotowe zaświadczenie lokalizacyjne. Planowana we wczesnych latach 50 - tych inwestycja na przedmiotowym terenie nie została zrealizowana.

Zdaniem Komisji podstawy ustalenia, że poprzedni właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością nie mogą też stanowić informacje wskazane w piśmie z 23 lipca 2010 r. oraz powołana w treści pisma decyzja z 19 września 1993 r. nr [...], którą zatwierdzony został plan realizacyjny osiedla dla SBM Nauczycieli, a następnie wydawane były pozwolenia na budowę poszczególnych budynków, które zrealizowane były pod koniec lat 90-tych, bowiem realizacja wskazanych inwestycji nastąpiła w okresie odległym od daty 5 kwietnia 1958 r.

Tym samym Komisja uznała, że dokumentacja zebrana przez organ w toku dotychczasowego postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne dokonanie ustalenia rzeczywistego momentu pozbawienia możliwości faktycznego władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela nieruchomości. Koniecznym jest zatem uzupełnienie zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze, czy też wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadach jakąkolwiek dokumentację lub informacje w tym zakresie, celem precyzyjnego ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez poprzedniego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomości. Dopiero kompleksowo uzupełniony materiał dowodowy, oceniony przy tym zgodnie z zasadami logiki może pozwolić na wyjaśnienie w tym zakresie istniejących wątpliwości.

W zgromadzonym przez Prezydenta m.st. Warszawy materiale dowodowym brak jest dokumentów wskazujących na możliwość faktycznego władania nieruchomością przez H.R. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Organ nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, co działo się z nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Prezydent zaniechał również analizy rzeczywistej daty pozbawienia poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent nie wskazał ponadto przyczyny częściowego rozstrzygnięcia oraz nie poinformował o trybie i terminie rozpatrzenia pozostałej części sprawy. Brak wyjaśnień ze strony organu co do przyczyny takiego potraktowania wniosku, jak i precyzyjnego określenia zakresu rozpoznania sprawy w wydanych rozstrzygnięciach, w tym przede wszystkim określenia obszaru w jakim w toku dotychczasowych postępowań wniosek został już rozpoznany oraz określenia obszaru względem, którego zostaną wydane kolejne rozstrzygnięcia w sposób znaczny utrudnia merytoryczną kontrolę tych decyzji.

Komisja podkreśliła, że decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu to prawo przysługiwało, występujących wątpliwości co sposobu ustalenia przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne oraz ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową. Doszło ponadto do naruszeń norm proceduralnych, które stanowią o obowiązku wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji. Prezydent m.st. Warszawy naruszył tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 104 § 2 i 107 § 3 k.p.a.

W konsekwencji na podstawie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa Komisja uznała, że kontrolowana decyzja Prezydenta podlega uchyleniu i przekazała sprawę Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia.

Na zakończenie Komisja zaleciła organowi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenie w pierwszej kolejności w sposób precyzyjny poprzedniego właściciela nieruchomości, w tym także zakresu w jakim rzeczywiście uprawienia właścicielskie temu podmiotowi przysługiwały, wyczerpującego rozważenia kwestii dotyczących okoliczności zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w kontekście przepisów Dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, w tym także rozważenia celowości wystąpienia do sądu cywilnego o stwierdzenie nieważności tej umowy oraz wyjaśnienia wątpliwości dotyczących ustalenia przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na budownictwo jednorodzinne. Ponadto zobowiązała organ do ustalenia kiedy dawna właścicielka nieruchomości utraciła faktyczną możliwość władania nieruchomością. Moment utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n. należy odnieść nie do zdarzeń prawnych, a do stanu faktycznej utraty możliwości władania nieruchomością. Ponadto w ocenie Komisji konieczne jest uzupełnienie zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze, czy też wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadach jakąkolwiek dokumentację lub informacje, celem precyzyjnego ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez dawną właścicielkę nieruchomości możliwości faktycznego władania nieruchomością.

Komisja wyjaśniła ponadto, że stosownie do treści art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, Komisja może wszcząć postępowanie rozpoznawcze w razie wniesienia przez prokuratora sprzeciwu od ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej do organu właściwego do wznowienia postępowania albo uchylenia lub zmiany tej decyzji. W razie wszczęcia postępowania rozpoznawczego, w sprawie o której mowa w ust. 1, prokuratorowi służą prawa strony. Mając powyższe na uwadze uznała Prokuratora Regionalnego we Wrocławiu za stronę przedmiotowego postępowania.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto Stołeczne Warszawa oraz J.P.

Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżyło decyzję w zakresie obejmującym wskazane w skardze części uzasadnienia tej decyzji, którym zarzuciło:

1) naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt. III.1.3. w zakresie: " w tym zaś zakresie organ nie ustalił w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu prawo to przysługiwało, ale także wszelkich istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na skuteczność wykonywanego prawa. Prezydenta m.st. Warszawy zaniechał zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzestając w tym zakresie na niezweryfikowanych, fragmentarycznych informacjach, co skutkowało przyjęciem ustalenia, że stroną uprawnioną do przyznania odszkodowania są następcy prawni H.R." (str. 18.), "W ocenie Komisji Prezydent m.st. Warszawy opierając swoje ustalenia wyłącznie na ww. zaświadczeniu nie zebrał dostatecznej dokumentacji uprawniającej do przyjęcia takiego wniosku w sprawie, że H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem" (str. 19.), "W takim przypadku, wobec niejasności treści przedmiotowego zaświadczenia, jak również braku samego aktu notarialnego, organ prowadzący postępowanie administracyjne winien zachować szczególną ostrożność przy ocenie prawa własności poprzedniego właściciela nieruchomości. Prezydent m.st. Warszawy w takiej sytuacji winien dążyć do zgromadzenia jak największej liczby innych źródeł dowodowych pozwalających na potwierdzenie lub weryfikację dokonanych ustaleń, i co nader istotne - dokonać także krytycznej jego weryfikacji. W uzasadnieniu kontrolowanej decyzji brak jest jakichkolwiek szerszych rozważań organu w tym zakresie, poprzestano przy tym wyłącznie na fragmentarycznym odesłaniu do treści zaświadczenia Sądu Rejonowego." (str. 20.), "Zgodnie zaś z treścią art. 7 k.p.a. organ był z urzędu zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czego zaś w niniejszej sprawie w zaakcentowanym wyżej przypadku nie uczynił." (str. 20.), "Zestawienie zaś treści analizowanego zaświadczenia z treścią aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. nr repertorium [...] kreuje kolejne wątpliwości co do wiarygodności powołanego dokumentu, przede wszystkim w kontekście dokonania ustalenia przez organ okoliczności, iż H. R. była poprzednią właścicielką nieruchomość objętej wnioskiem o odszkodowanie." (str. 22.), "Należy przy tym także zauważyć, że powołane w treści uzasadnienia decyzji zaświadczenie nie odzwierciedla rzeczywistego stanu własności przedmiotowej nieruchomości na dzień 9 marca 1944 r., bowiem przeczą temu wnioski płynące z analizy innych dokumentów zbioru dokumentacji akt księgi dawnej Kolonia [...] hip. [...]. Prezydent m.st. Warszawy nie zawarł przy tym w treści uzasadnienia decyzji jakichkolwiek rozważań w tym zakresie." (str. 23.), "W związku z powyższym, Komisja stwierdziła, że ustalenia w opisanym wyżej zakresie kontrolowanej decyzji są nieprecyzyjne, niepełne i niejasne, a przy tym budzą uzasadnione wątpliwości, bowiem organ nie zetknął się z wszystkimi istotnymi dokumentami sprawy w toku prowadzonego postępowania w sposób bezpośredni, jak również część z nich w ogóle nie zgromadził. Dlatego też koniecznym będzie usunięcie dostrzeżonych przez Komisję naruszeń prawa przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu niniejszego wniosku o odszkodowanie." (str. 23-24.); w pkt. III.2. w zakresie: "Decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu to prawo przysługiwało(...)" (str. 51.), "Ponadto w niniejszej sprawie w ocenie Komisji doszło do naruszeń norm proceduralnych które stanowią o obowiązku wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji." (str. 51.);

podczas gdy -

(1) Prezydent m.st. Warszawy ustalenia w zakresie przysługiwania H.R. prawa własności do nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. w księdze hipotecznej pod nazwą "[...] " inw. nr [...], dotyczącej hip. nr [...] - [...] oparł na dostępnym w dacie orzekania materiale dowodowym sprawy, tj. zaświadczeniu Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. 1750 "[...] ", posiadającego moc dokument urzędowego, zaś sama Komisja, kwestionując ustalenia Prezydenta oraz treść ww. zaświadczenia nie przedstawiła żadnego innego, nowego materiału dowodowego, który podważałby te ustalenia, a opiera się wyłącznie na przypuszczeniach i domniemaniach, z których nie wywodzi kategorycznych wniosków istotnych dla sprawy;

(2) kwestia nabycia przez H. R. przedmiotowej nieruchomości oraz następstwa prawnego po niej stanowiła przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej, w toku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. I SA/Wa 2116/05, nie zakwestionował tego, że H.R. przysługiwało prawo własności do rzeczonej nieruchomości;

(3) sam fakt sporządzenia aktu notarialnego na podstawie, którego H.R. nabyła przedmiotową nieruchomość przez niemieckiego notariusza jest niewystarczający, aby uznać ten akt za nieważny, szczególnie zważywszy na fakt, że sprzedaż nieruchomości nastąpiła na rzecz osoby posiadającej obywatelstwo polskie.

2) naruszenie przepisów art. 111 § 1 i § 1b k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez odmowę - mocą postanowienia Komisji z 11 lutego 2020 r. sygn. akt KR II R 25/19 - uzupełnienia decyzji w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia przez beneficjenta decyzji Prezydenta z 24 listopada 2011 r.;

podczas gdy:

(1) decyzja Prezydenta m.st Warszawy, stanowiąca podstawę przyznania, a następnie wypłaty odszkodowania za nieruchomością warszawską jest decyzją reprywatyzacyjną w rozumieniu ww. ustawy z 9 marca 2017 r.;

(2) wydanie przez Komisję decyzji o charakterze kasacyjnym, tj. uchylającej decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, nie wyklucza możliwość orzeczenia w tym samym rozstrzygnięciu o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia;

(3) decyzja Komisji podpada pod przepis art. 31 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., a w sprawie niniejszej ziściły się przesłanki faktyczne oraz prawne do orzeczenia przez Komisję o obowiązku zwrotu na rzecz m.st. Warszawy nienależnego świadczenia przez beneficjenta decyzji z 24 listopada 2011 r.;

(4) brak orzeczenia o obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia przeczy dotychczasowej praktyce Komisji, która stwierdzając wadliwość decyzji Prezydenta m.st. Warszawy zwykła orzekać o obowiązku zwrotu równowartości świadczeń podlagających zwrotowi;

(5) nieorzeczenie przez Komisję o obowiązku zwrotu równowartości świadczenia narusza interesy majątkowe m.st. Warszawy, jak również względy ekonomiki procesowej, wobec konieczności wszczynania przez m.st. Warszawa dodatkowych procedur związanych ze zwrotem wypłaconego odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia ww. zakresie oraz w części dotyczącej postanowienia Komisji z 11 lutego 2020 r. o odmowie uzupełnienia decyzji w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia przez beneficjenta decyzji reprywatyzacyjnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

J.P. w złożonej skardze zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 30 ust. 1 pkt 4a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez uchylenie w całości decyzji odszkodowawczej w następstwie błędnego, bezzasadnego i naruszającego art. 7, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. uznania, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w wyniku:

a) oparcia rozstrzygnięcia o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, w tym także wszelkich okoliczności oraz ustalenia momentu utraty przez poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową,

podczas gdy z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika następstwo prawne skarżącego, zwłaszcza ważność i skuteczność umowy sprzedaży nieruchomości zawartej 22 lipca 1942 r. przed notariuszem A. E.(Rep. [...]), a także fakt pozbawienia byłej właścicielki H. R. faktycznej możliwości władania działką hip. nr rej. [...] - [...] po dniu 5 kwietnia 1958 r.;

b) braku udowodnienia, że H.R. w dniu 21 listopada 1945 r. była właścicielką nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...] ", w skład w której wchodziła m.in. działka hip. nr rej. [...] - [...], na skutek zaniechania zebrania przez Prezydenta m.st. Warszawy wystarczającej dokumentacji w postaci umów cywilnoprawnych oraz planów geodezyjnych oraz przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego uprawniającej do przyjęcia takiego wniosku, a oparcie ustaleń wyłącznie na dokumencie urzędowym w postaci zaświadczenia z księgi hipotecznej dawnej nieruchomości "[...] ",

podczas gdy w granicach swojej kognicji Prezydent m.st. Warszawa nie był uprawniony do gromadzenia i oceny materiału dowodowego w postaci umów cywilnoprawnych oraz planów geodezyjnych, a następnie przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego celem ewentualnego obalenia prawdziwości wiarygodności (prawdziwości) wpisu ujawnionemu w zaświadczeniu Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z 16 czerwca 2005 r. (Ldz. [...]) stosownie do art. 20 oraz art. 22 Prawa o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hypotekach w mieysce tytułu XVIII księgi III kodexu cywilnego (Dz.P. K.P. 1818.5.21.295 ze zm.; dalej "Prawo hipoteczne z 1818 r.") w zw. z art. XXX dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321);

c) braku sprecyzowania w jakim zakresie dawna działka hipoteczna nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. jako "[...] ", nr rej. [...] - [...], odpowiada aktualnym działkom ewidencyjnym,

podczas gdy Prezydent m.st. Warszawa wydając decyzję, opierał się na operatach synchronizacyjnych sporządzonych przez biegłych geodetów uprawnionych, w następstwie czego ustalił i przyznał odszkodowanie za powierzchnię części dawnej nieruchomości, tj. działkę hip. nr rej. [...] - [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] i [...] z obrębu [...] o powierzchni 817 m²; a zatem nie był obowiązany do wskazania w decyzji odszkodowawczej, jaka część dawnych nieruchomości hipotecznych odpowiada działkom nr [...] i [...] z obrębu [...], gdyż taka okoliczność pozostawałaby bez znaczenia dla określenia przedmiotu odszkodowania;

d) braku precyzyjnego ustalenia, w jakiej określonej strefie Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy, zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., znajdowała się działka hip. nr rej. [...] - [...],

podczas gdy Prezydent m.st. Warszawy w sposób dokładny ustalił, że przedmiotowa działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, ponieważ ww. plan wyznaczał wartości maksymalne, a nie minimalne, w związku z tym nawet hipotetyczne przyjęcie, że działka hip. nr rej. [...] - [...] znajdowała się w strefie IVa, nie wykluczało zabudowy działki budynkiem mieszkalnym dla jednej rodziny;

e) braku dopuszczenia i przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego geodety i oparcie się na opinii prywatnej, tj. wykreśleniu geodety uprawnionego A. R.,

podczas gdy zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. zasięgnięcie opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym ma charakter fakultatywny, na co wskazuje zwrot "może" użyty w tym przepisie, a także fakt, że postępowanie było prowadzone przez pracowników wyspecjalizowanej jednostki Urzędu m.st. Warszawy - Biura Gospodarki Nieruchomościami, posiadających odpowiednie kwalifikacje i wiedzę w przedmiocie oceny dokumentów niezbędnych do oceny przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n., w związku z czym można by rozważyć obowiązek Prezydenta m.st. Warszawy do zasięgnięcia opinii biegłego z urzędu jedynie wówczas, jeżeli powziąłby wątpliwości co do poprawności, czy też rzetelności opinii uprawnionego geodety przedstawionej przez stronę, a więc w razie kwestionowania wiarygodności dokumentu prywatnego, co nie miało miejsca w kontrolowanym postępowaniu;

a zatem w wyniku postępowania rozpoznawczego, w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., Komisja powinna była wydać decyzję utrzymującą decyzję odszkodowawczą w mocy, gdyż brak było przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej;

2. art. 1 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 25, poz. 151 ze zm.; dalej "Dekret o mocy obowiązującej") poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że umowa sprzedaży nieruchomości zawarta 22 lipca 1942 r. przed notariuszem A. E. (Rep. [...]), na mocy której H. R. nabyła własność nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...] ", jest nieważna, podczas gdy przedmiotowy akt notarialny nie został wydany na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom, czy też nieważnych orzeczeniach sądowych lub też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego, w związku z czym akt ten jest ważny i wywołuje skutki prawne;

3. art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. art. 2 § 1 k.p.c. oraz art. 365 § 1 k.p.c. poprzez uzurpowanie sobie przez Komisję (organ administracji publicznej) prawa do oceny prawomocnego postanowienia Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 marca 1944 r. (Ldz. [...]), na podstawie którego H.R. została wpisana jako właścicielka dawnej nieruchomości położonej przy w W. ul. [...] ozn. jako "[...] ", a także ważności czynności cywilnoprawnej - umowy sprzedaży nieruchomości zawartej 22 lipca 1942 r. przed notariuszem A. E. (Rep. [...]), będącej podstawą wpisu do księgi hipotecznej [...], podczas gdy do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy, a obowiązkiem organów administracji jest respektowanie prawomocnych orzeczeń sądów cywilnych;

4. art. 29 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przedstawienie Prezydentowi m.st. Warszawy sprzecznych z obowiązującym prawem zapatrywań w zakresie możliwości i obowiązku organu administracji do oceny lub kwestionowania prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego oraz konstytutywnego wpisu tytułu własności nieruchomości do księgi hipotecznej [...], objętego rękojmią wiary publicznej, niepodlegającego żadnemu zarzutowi i w konsekwencji wskazanie Prezydentowi m.st. Warszawy (organowi administracji) wytycznych, których w ramach swoich kompetencji, nie będzie mógł on zrealizować;

5. art. 29 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez uchylenie w całości decyzji odszkodowawczej, mimo braku wykazania, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zwłaszcza że Komisja nie wskazała Prezydentowi m.st. Warszawy żadnych nowych okoliczności, które powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, tj. takich które nie wynikają wprost z zebranego przez ten organ materiału dowodowego oraz które nie zostały ustalone i poddane merytorycznej ocenie w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym ewentualne ponowne rozpatrzenie sprawy może polegać wyłącznie na przeprowadzeniu przez Prezydenta m.st. Warszawy analizy już zgromadzonego i wszechstronnie zbadanego materiału dowodowego, ergo prowadzić do tych samych co uprzednio wniosków;

6. art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez dokonywanie nieuprawnionej, życzeniowej wykładni przepisów obowiązującego prawa, skrajnie odmiennej od popartej orzecznictwem sądów administracyjnych praktyki organów w dacie wydania decyzji odszkodowawczej,

podczas gdy obowiązkiem Komisji było prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, odpowiadający zasadzie proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowała się przy załatwieniu sprawy, czego Komisja nie uczyniła.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Komisji do ponownego rozpoznania, a także zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi Komisja wniosła o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 8 lipca 2020 r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Wa 693/20 ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy i I SA/Wa 694/20 ze skargi J. P. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić pod jedna sygnaturą akt I SA/Wa 693/20.

Pismem z 5 stycznia 2021 r. do udziału w postępowaniu zgłosił się Prokurator Regionalny we Wrocławiu.

Postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. Sąd postanowił dopuścić do udziału w sprawie Miłośników Krajobrazu – Stowarzyszenie Właścicieli Lokali w W.

J. P. w piśmie z 21 października 2022 r. przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów szczegółowo opisanych w piśmie.

Prokurator Regionalny we Wrocławiu w piśmie z 25 października 2022 r. przedstawił stanowisko w sprawie i wniósł o uwzględnienie w toku rozpoznawania sprawy treści uchwały NSA z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 oraz wyroku NSA z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20 oraz I OSK 2875/20.

Na rozprawie przeprowadzonej 27 października 2022 r. Sąd postanowił dopuścić wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów przedłożonych do akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że wbrew stanowisku Komisji dla jej rozstrzygnięcia w kontekście prawidłowego ustalenia stron postępowania nie znajduje zastosowania uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022r. sygn. I OPS 1/22. W uchwale tej Sąd stwierdził bowiem, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Sąd wskazał, że z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 k.c., której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W okolicznościach faktycznych sprawy niniejszej Skarżący J.P. nabył w rozumieniu art. 1051 k.c., od K. R., drogą umowy kupna – sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z 19 stycznia 2011r. spadek po przedwojennych właścicielach spornej nieruchomości i dokonał jego działu.

Zauważyć należy, że skoro spadkobierca zmarłego właściciela, w myśl art.1053 k.c., wstępuje poprzez spadkobranie w sytuacje prawne w których znajdował się spadkodawca, w związku z sukcesywną realizacją elementów stanów faktycznych potrzebnych do wywołania określonego skutku prawnego, to na zasadzie sukcesji uniwersalnej nabywca spadku uno actu uzyskuje wszelkie korzyści i przejmuje wszelkie ciężary wynikające z dziedziczenia przez zbywcę. Oznacza to, że nabywca spadku jest uprawniony do podejmowania tych działań, które mógł podjąć spadkobierca. Tego rodzaju skutek jest charakterystyczny dla sukcesji generalnej. Treść art. 1053 k.c. stanowi ustawowe potwierdzenie, że nabywca spadku staje się następcą zbywcy pod tytułem ogólnym. Umowa przenosząca spadek powoduje nie tylko wstąpienie nabywcy w prawa i obowiązki zbywcy, ale i w całą jego sytuację prawną jako spadkobiercy. Nabywcy spadku przysługuje ochrona jakby to on był spadkobiercą. Chronione będą dlatego także sytuacje prawne, w których znajdował się spadkodawca, a w które w jego miejsce wstąpił zbywca, w tym np. władztwo faktyczne (posiadanie) jakie przysługiwało spadkodawcy w chwili jego śmierci i które może doprowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie przez nabywcę spadku (art. 172 i 176 k.c.). Wstąpienie w sytuację prawną spadkobiercy ma przy tym miejsce z chwilą zawarcia umowy, bez potrzeby podejmowania dodatkowych czynności ze strony nabywcy spadku. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie SN oraz NSA.

Sąd Najwyższy w uchwale z 15 października 1968 r., III CZP 96/68 stwierdził, że nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy, nabywa spadek lub udział w nim w rozumieniu art. 922 k.c. W wyroku z 27 kwietnia 2007r. sygn. I OSK 844/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającego legitymację do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. W wyroku z 13 października 2003r. sygn. OSA 4/03 Sąd ten wprost wskazał, że nabywca spadku od spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości, któremu odmówiono przyznania własności czasowej do gruntu na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej.

Powyższa analiza prowadzi, zdaniem Sądu, do wniosku, że zaistniała w sprawie niniejszej umowa zbycia i działu spadku w rozumieniu art.1051 i 1053 k.c. nie może być postrzegana jako umowa przelewu wierzytelności ujęta w art. 509 k.c. o której mowa w treści uchwały NSA z 30 czerwca 2022r. I OPS 1/22.

Przechodząc do dalszych rozważań Sąd ocenił, że skargi J. P. oraz Miasta Stołecznego Warszawy zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zdaniem Sądu obie skargi są dopuszczalne. Zostały wniesione w ustawowym terminie, przez podmioty, których uprawnień lub obowiązków dotyczy zakwestionowana decyzja, a tym samym mające w sprawie przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie budzi wątpliwości, że Miasto Stołeczne Warszawa ma prawo do wniesienia skargi i bycia stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji. Wynika ono bowiem wprost z zapisu art.16 ust.2 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa, który nakazuje Komisji powiadomienie Miasta Warszawa o wszczęciu postępowania. Także między innymi art. 29 ust 1 tej ustawy wskazuje na możliwość wydania określonych rozstrzygnięć wobec decyzji reprywatyzacyjnej, zaś art. 31 pozwala Komisji na przyznanie Miastu dodatkowych uprawnień np. zwrotu równowartości nienależnego świadczenia.

Jako dopuszczalną Sąd uznał także samą możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji lub jego części z uwagi na rolę jaką spełnia ono w ramach dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Podkreśla się, że już w orzecznictwie zaistniałym pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym była ona powszechnie akceptowana, co ma miejsce także w obecnie funkcjonującym stanie prawnym. Powyższe nie zmienia jednakże faktu, że brak jest dotychczas pełnej zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej – z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia, a w rezultacie czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie. (zob. Turski "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie uzasadnienie lub jego fragmenty". ZNSA 1 (70)/2017). Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej odrzuca koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym przez skarżącego tylko do uzasadnienia danej decyzji bądź jego części, sąd jest władny uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji. Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie ani uzasadnienie nie mogą bowiem funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, niezależnie od siebie. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z tego obrotu przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. Istotnym jest także, że wniesienie skargi przeciwko uzasadnieniu decyzji zawsze oznacza zaskarżenie decyzji jako całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane i stanowią integralną całość. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu wadliwości wyłącznie uzasadnienia zawsze skutkuje uchyleniem decyzji jako całości decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu skarga skierowana tylko przeciwko części uzasadnienia decyzji może być oddalona jedynie w przypadku, gdy wady zakwestionowanego uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała odmienna sytuacja, bowiem obok uzasadnionej skargi J. P. zarzucane przez Miasto Warszawa błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma istotny wpływ na wynik sprawy, aczkolwiek zawiera się w zakresie zaskarżenia w/w skargi osoby fizycznej. Powyższe skutkuje zaś jej uchyleniem.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 14 stycznia 2020 r. nr KR II R 25/19 uchylająca decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 524/GK/DW/2011 z 24 listopada 2011 roku orzekającą o ustaleniu na rzecz Skarżącego J.P. odszkodowania w kwocie [...] zł za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...] w części dotyczącej hip Nr [...] - [...], która obecnie stanowi część dz.ew. Nr [...] i [...] z obrębu [...] i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia Prezydenta był art. 215 ust. 2 u.g.n. , wg którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.

Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy wydał wskazaną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ ustalił stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a motywy rozstrzygnięcia, które zawarł w uzasadnieniu decyzji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wydanie decyzji częściowej nastąpiło ponadto z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a.

Komisja zarzuciła, że Prezydent m.st. Warszawy:

1. nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości przysługiwania H.R. i jej następcom prawnym prawa własności do spornej nieruchomości oraz zakresu tego prawa

2. nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie ustalił przesłanki planistycznej tj., że przedmiotowa nieruchomość przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz momentu faktycznego, rzeczywistego przejęcia tej nieruchomości przez Państwo.

Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. Przepisy te stanowią, że Komisja uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4 m.in., jeżeli stwierdzi inne (niż wcześniej wymienione) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności m.in., jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Powołany przepis pozwala zatem na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wyłącznie wtedy gdy decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że Komisja może zastosować ten tryb tylko wówczas gdy wykaże, że stwierdzone przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej naruszenie prawa miało istotny wpływ na prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej a nie tylko wtedy gdy wyraża przypuszczenie, że mogłoby ono mieć taki wpływ na wynik sprawy. Zauważenia wymaga, że kontrolowana przez Komisję decyzja Prezydenta m.st. Warszawy w dacie wszczęcia przez Komisję postępowania nadzorczego była decyzją ostateczną, której co do zasady służy z mocy art.16 k.p.a. domniemanie zgodności z prawem. Samo zatem przypuszczenie, że organ wydając decyzję reprywatyzacyjną być może nieprawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, bez poparcia powyższego zgromadzonymi dowodami, a w konsekwencji uchylenie przez Komisję ostatecznej decyzji odszkodowawczej należy ocenić jako naruszenie zawartej w art.7 Konstytucji RP zasady praworządności odzwierciedlonej w art. 6 k.p.a.

Analiza akt sprawy prowadzi do ustalenia, że Prezydent m.st. Warszawy wydał kontrolowaną przez Komisję decyzję odszkodowawczą w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Komisja zaś nie wykazała, że doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a w konsekwencji do ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego sprawy i naruszenia art.215 ust.2 u.g.n. Komisja nie wskazała także jakie dowody organ ten pominął i gdzie powinien ich poszukiwać oraz które z posiadanych dowodów ocenił w sposób wadliwy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć należy, że przysługiwanie H. R. prawa własności przedmiotowej nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu Bieruta pomimo częściowego zniszczenia księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości "[...] " Prezydent m.st. Warszawy ustalił na podstawie zaświadczenia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005r. dotyczącego hip. [...] "[...] " zawierającego informację, że część księgi hipotecznej po nazwą "[...] " inw. Nr [...] przeznczona na wpisy w postaci wykazu hipotecznego tomów I, II, III i IV uległa zniszczeniu i nie można określić czy i ewentualnie jakie wpisy zawierała jednak wskazano w nim także, na podstawie zachowanego wniosku nr [...] z 5 stycznia 1943 r. potwierdzającego, że aktem notarialnym z 28 lipca 1942 r. rep. A [...] sporządzonym przed A. E. notariuszem w Warszawie zbywcy sprzedali H. R. należącą do nich część nieruchomości o powierzchni 5 ha 4142,75 m2 . Prezydent ustalił także, że zachowana część księgi wieczystej potwierdza, że wskazany wniosek nr [...] z dnia 5 stycznia 1943 r. został zatwierdzony postanowieniem Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 marca 1944 r. Znajduje się w niej także wniosek nr [...] z 9 marca 1944 r. zawierający informację o parcelacji gruntu oraz jakimi konkretnie numerami oznaczone były nieruchomości wchodzące w skład nabytej przez H. R. całości, w tym między innymi parcele za które przyznane zostało odszkodowanie.

Powyższe dowody potwierdzające prawo własności omawianej nieruchomości przez H.R. posiadają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Sporządzone zostały w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowią zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dopiero przeprowadzenie przeciwdowodu o którym mowa w art. 76 § 3 k.p.a. mogło doprowadzić do wzruszenia domniemania ich prawdziwości, co jednak nie nastąpiło.

Sąd dostrzega, że Prezydent w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na wniosek nr [...] w oparciu, o który dokonano wpisu, jak zarzuca Komisja " w sposób blankietowy", poprzez odwołanie się do treści zaświadczenia. Okoliczność ta nie stanowi natomiast naruszenia reguł postępowania administracyjnego. W prawie administracyjnym nie istnieje bowiem tzw. "zasada bezpośredniości przeprowadzenia dowodu". Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 zd. pierwsze k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 31 stycznia 2012 r. I OSK 1206/11, że "organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia, przez orzekający w sprawie sąd, ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach w czasie rozprawy i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu". Nie ma zatem przeszkód, by organ powoływał się także na dowody pośrednie w części odnoszącej się do będącej przedmiotem postępowania nieruchomości.

Komisja nie tylko nie podważyła zatem treści omawianego zaświadczenia ale nie wskazała także Prezydentowi gdzie i jakie dowody powinien pozyskać aby rozwiać sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości.

Zdaniem Sądu zarzucane przez Komisję dostrzeżone nieścisłości dotyczące nazwiska sporządzającego umowę notariusza, daty sporządzenia aktu notarialnego oraz pominięcie, że w treści aktu notarialnego z 16 maja 1947 r. nr repertorium [...] H. R. nie wymieniła jako stanowiących jej własność nieruchomości hipotecznych nr [...] i [...] nie stanowią wystarczającego zaprzeczenia jej prawa własności spornej dzialki. Oprócz powszechnie rozumianych, oczywistych przyczyn związanych z upływem czasu i niepamięcią usprawiedliwia je bowiem szczególny czas okupacji oraz powstań w 1943r. i 1944r. Przedmiotem zaś postępowania w sprawie jest kwestia ustalenia odszkodowania za część nieruchomości objętej hip nr [...] - [...], a nie za nieruchomości ozn. Nr [...] i [...].

Odnośnie zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości Komisji , co do zakresu prawa własności H.R. do omawianej nieruchomości z uwagi na znaczny upływ czasu od daty jej zakupu do dnia wejścia w życie dekretu warszawskiego, szczególnie wobec nieodpłatnego przekazania przez właścicielkę Gminie Miasta W. pod regulację ulic [...] i pięciu projektowanych, gruntu o powierzchni 1 h 1728,25 m2 oraz placu o powierzchni 3 149, 50 m2 aktami notarialnym z 05 lutego 1943 r. nr rep. [...] i z 20 lutego 1943 r. nr rep. [...] Sąd zauważa, że Komisja dysponowała przekazanymi jej wynikami kontroli przeprowadzonej przez Biuro Kontroli Urzędu m.st. Warszawy w zakresie prowadzenia postępowań mających na celu realizację roszczeń do nieruchomości oraz postępowań odszkodowawczych w zakresie dotyczącym postępowań w sprawie nieruchomości położonej przy ul. [...] - "[...] " hip. [...] .

W wyniku kontroli ustalono, że powyższe akty notarialne dotyczą terenu objętego decyzjami odszkodowawczymi Prezydenta m.st. Warszawy z 10 lipca 2012 r. nr [...] oraz nr [...], co oznacza , że odszkodowanie ustalone tymi właśnie decyzjami nie powinno zostać przyznane. Wskazane akty notarialne nie dotyczą jednak odszkodowania za nieruchomość objętą decyzją badaną w niniejszym postępowaniu.

W aktach sprawy brak jest także jakichkolwiek dokumentów, które uprawdopodobniłyby, że H. R. dokonała innych rozporządzeń w zakresie nabytej przez nią 28 lipca 1942r. nieruchomości, co czyniłoby nieaktualnym zaświadczenie Sądu z 16 czerwca 2005 r. i przywołany w nim wniosek nr [...] z 9 marca 1944 r. Komisja nie wskazała gdzie Prezydent powinien poszukiwać innego, nowego materiału dowodowego w celu wyjaśnienia wskazanych przez Komisję wątpliwości. Prowadząc postępowanie przez 9 miesięcy Komisja nie pozyskała żadnych nowych dowodów, które podważałyby treść zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z 16 czerwca 2005r. Tymczasem przysługiwanie H. R. prawa własności spornej nieruchomości potwierdzone zostało hipotecznym zatwierdzeniem aktu notarialnego z 28 lipca 1942r. zaś wpis prawa własności, w świetle przepisów prawa hipotecznego z 1818r. miał charakter konstytutywny.

W nawiązaniu do przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przypuszczeń Komisji, że zawarta przez H. R. umowa kupna nieruchomości z 28 lipca 1942 nr rep. [...] może być nieważna z uwagi na regulację dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej z 6 czerwca 1945 r. Sąd zwraca uwagę, że Prezydent m.st. Warszawy nie był uprawniony do badania tej okoliczności ani także inicjowania stosownego postępowania przed sądem powszechnym.

Niezależnie od powyższego na potrzebę zainicjowania takiego postępowania nie wskazywały, zdaniem Sądu, okoliczności faktyczne zaistniałe w tej konkretnej sprawie. Sąd nie przesądza kwestii ważności ww. umowy, ponieważ nie jest do tego uprawniony. Niemniej, jedynie na marginesie rozważań, podkreślenia wymaga, że dekret z 6 czerwca 1945 r. odnosi się do orzeczeń wydanych podczas okupacji przez sądy niemieckie.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 tego dekretu wyroki i inne orzeczenia, wydane podczas okupacji przez sądy niemieckie są nieważne i pozbawione skutków prawnych. Stosownie do ust. 2 przepis ust.1 stosuje się do orzeczeń, nakazujących w postępowaniu hipotecznym i rejestrowym wniesienie wszelkiego rodzaju wpisów w księgach hipotecznych, rejestrze handlowym i innych rejestrach publicznych tylko wówczas, jeżeli orzeczenia te zostały oparte na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego.

Podniesiona przez Komisję okoliczność, że omawiany akt notarialny opatrzony jest godłem III Rzeszy Niemieckiej, tj. wizerunkiem czarnego orła ze swastyką oraz pieczęcią notariusza Dr A.E. zawierającą także wizerunek symbolu III Rzeszy Niemieckiej jest zatem bez znaczenia jeśli sam akt notarialny nie został oparty na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych, czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Wbrew stanowisku Komisji fakt, że sprzedający byli osobami przesiedlonymi, zgodnie oświadczyli, że dla uzyskania wyrównania majątkowego udzielili R.SS, Komisarzowi Rzeszy dla utwierdzania niemieckości, B. – H. nieodwołalnego pełnomocnictwa do zarządzania i sprzedaży ww. nieruchomości, jak również do udzielania wszelkich w tym celu potrzebnych oświadczeń wobec sądów i innych władz oraz osób prywatnych a G.S. działający w imieniu R.SS upoważnił H. R. do przeprowadzenia wszelkich działań, które okażą się potrzebne przy przepisaniu prawa własności , w tym oświadczenia do księgi wieczystej, nie przesądza o nieważności umowy ani nie wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, iż wskazana czynność prawna została oparta na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu.

Komisja wyrażając wątpliwości do ważności umowy notarialnej zawartej przez H. R. nie wskazała jednak jakie przepisy, które miały zastosowane przy przedmiotowej sprzedaży były skierowane przeciwko Państwu Polskiemu, przez co w świetle brzmienia art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. akt notarialny nie zyskał mocy prawnej. W sprawie niniejszej obywatelka polska nabyła prawo własności nieruchomości od Polaków wpisanych na volkslistę, podlegających prawu niemieckiemu a nie utraciła tego prawa w warunkach zagrożenia lub przymusu, na skutek przepisów wprowadzonych przez władze Generalnego Gubernatorstwa. W tych okolicznościach wątpliwa wydaje się zatem ocena, że zakup nieruchomości przez H. R. nastąpił z naruszeniem interesów Państwa Polskiego lub jego obywateli. Brak wątpliwości odnośnie powyższego po stronie wydającego decyzję reprywatyzacyjną Prezydenta m.st. Warszawy usprawiedliwiony był także faktem, że kwestia skuteczności nabycia prawa własności spornej nieruchomości przez H. R. oraz następstwa prawnego po niej stanowiła przedmiot analizy sądowoadministracyjnej. W prawomocnym wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Wa 2116/05 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 marca 2005 r. nr 57/GK/DW/2005, nie dopatrzył się uchybień w zakresie oznaczenia i ustalenia tożsamości właścicielki przedmiotowej nieruchomości. Wyrok dotyczył tej samej nieruchomości , jej dawnych właścicieli a ustalenia organów oparte były na tożsamym stanie faktycznym oraz potwierdzających go dowodach.

Za niepotwierdzone żadnym materiałem dowodowym oraz nieuprawdopodobnione należy także uznać stanowisko Komisji, że Prezydent m.st. Warszawy wydał kontrolowaną decyzję reprywatyzacyjną bez ustalenia w sposób prawidłowy przesłanki planistycznej zawartej w art. 215 ust.2 u.g.n. warunkującej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.

Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił prawidłowo przeznaczenia spornej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne gdyż wykreślenie sporządzone przez geodetę Agnieszkę Rynkiewicz na którym organ się oparł jest nieczytelne i nieprecyzyjne.

Sąd dostrzega, że wskazany dokument nie jest precyzyjny gdyż nie obrazuje dawnych i nowych działek geodezyjnych. Tym niemniej jego interpretacja powinna mieć miejsce łącznie z aktualną mapą nieruchomości dekretowej sporządzoną przez tego samego geodetę, na której wykreślone są aktualne działki istniejące w obrębie dawnej całości (zielony segregator Teczka 1B – mapy 2 szt. w koszulce, k. 436 i 437) oraz mapą sytuacyjną sporządzoną przez geodetę uprawnionego Z.O. w 2007r. przedstawiającą aktualnie istniejące działki nałożone na rysunek ogólnego planu zabudowania Warszawy z 11 sierpnia 1931r. (czarny segregator k. 159).

W świetle powyższych dokumentów istotnym jest, że zgodnie z ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy z 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dniu wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem, która powstała w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej "[...] " znajdowała się w strefie IVa. Zarzucana przez Komisję okoliczność, że w decyzji reprywatyzacyjnej wskazano, iż sporna działka znajdowała się w strefie IVa w której obowiązywała zabudowa "luźna lub grupowa" o 2 kondygnacjach i 50% powierzchni zabudowania zaś w operacie szacunkowym z 2 listopada 2011r. biegła przyjęła przeznaczenie działki pod zabudowę jednorodzinną o charakterze zwartym i 50% zabudowę terenu do 3-ch kondygnacji, pozostaje bez wpływu na prawidłowość dokonanego przez Prezydenta m.sta Warszawy rozstrzygnięcia. Każda z w/w funkcji planistycznych pozwala bowiem na wykorzystanie nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, co jest dla sprawy decydujące.

Zasadniczym argumentem Komisji uzasadniającym zakwestionowanie przez ten organ prawidłowości wykreślenia sporządzonego przez uprawnionego geodetę A. R. jest wykonanie tego dokumentu jako dokumentu prywatnego na wniosek strony. Pogląd ten, w świetle art. 75 k.p.a. ustanawiającego zasadę równej mocy środków dowodowych, uznać należy za nieuprawniony. Zauważenia wymaga, że ustalenie przesłanki planistycznej warunkującej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., w przeciwieństwie do dokonania jej wyceny w operacie szacunkowym, którego wykonanie zleca organ (art.130 ust.2 u.g.n.), nie jest prawnie dla tego organu zarezerwowane. Tym samym nie znajduje w sprawie zastosowania unormowanie z art. 84 k.p.a. regulujące tryb i przesłanki powoływania biegłego.

Komisja nie przedstawiła ani nie odnalazła żadnego dowodu na potwierdzenie tezy, że teren objęty uchyloną decyzją odszkodowawczą w ogólnym planie zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. nie był przeznaczony na budownictwo jednorodzinne. Nie pozyskała także nowego wykreślenia geodezyjnego wykonanego zgodnie z jej wskazaniami, pomimo posiadania ku temu uprawnień a także pomimo ciążącego na Komisji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Tym samym Komisja w toku prowadzonego postępowania nie wzruszyła skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez Prezydenta m.st. Warszawy odnośnie planistycznego położenia spornego gruntu.

Zdaniem Sądu niezrozumiały jest zarzut Komisji, że Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił w sposób prawidłowy daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłych właścicieli nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz, że nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, co działo się z nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r.

W ocenie Komisji Prezydent m.st. Warszawy naruszył przepisy postępowania przyjmując, że dawna działka hipoteczna [...] zgodnie z wykreśleniem uprawnionego geodety A. R. objęta została wstępną propozycją lokalizacji szczegółowej szkoły podstawowej z 20 grudnia 1958r. wg. szkicu nr [...] wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W-wa - [...] - [...]. Prezydent przywołał ponadto pismo Naczelnika Wydziału Architektury I Budownictwa dla Dzielnicy [...] informujące, że nieruchomość ozn. nr hip. [...] - [...] weszła w skład osiedla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej [...] VII. Decyzją NT [...] z 19 września 1993 r. zatwierdzony został plan realizacyjny osiedla dla SBM Nauczycieli, a następnie wydawane były pozwolenia na budowę poszczególnych budynków, które zrealizowano pod koniec lat 90-tych.

Zdaniem Komisji Prezydent posłużył się wykreśleniem stanowiącym dokument prywatny, którego nie ocenił w kontekście art. 80 k.p.a. a uzasadnienie decyzji odszkodowawczej odnośnie wskazanej przesłanki jest zbyt ogólnikowe i niejasne przez co nie spełnia wymogów zawartych w art.107 § 3 k.p.a.

Pogląd ten w zaistniałych okolicznościach sprawy należy ocenić jako nieuprawniony. Brak było zdaniem sądu przeszkód prawnych w zakresie posłużenia się opracowaniem geodezyjnym przedstawionym przez stronę z przyczyn przedstawionych wyżej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wprost nie wynika dlaczego Komisja kwestionuje prawidłowość powołania się przez Prezydenta m.st. Warszawy na przywołane wyżej decyzje lokalizacyjne odnośnie ustalenia daty faktycznego pozbawienia władania nieruchomością. Niezasadnie przywołuje także prawdopodobną okoliczność wydzierżawienia części nieruchomości osobom prywatnym, co pozostaje bez wpływu na ocenę utraty władania działką przez właściciela w rozumieniu art. 215 ust.2 u.g.n.

Wątpliwości zasygnalizowane przez Komisję w uzasadnieniu decyzji uchylającej decyzję odszkodowawczą, że możliwym jest, iż była właścicielka utraciła możliwość władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 roku nie zostały poparte żadnymi faktami ani dowodami, które pozwalałyby przypuszczać, że stan faktyczny sprawy jest inny niż ustalony przez Prezydenta m.st. Warszawy w decyzji reprywatyzacyjnej. Komisja nie pozyskała żadnych dowodów ani nie wskazała na okoliczności, które potwierdzałyby, że przed dniem 5 kwietnia 1958 roku na przedmiotowej nieruchomości została zrealizowana jakakolwiek inwestycja, która uniemożliwiła faktyczne władanie nią przez byłą właścicielkę. Nie wskazała także organowi odszkodowawczemu do jakich organów lub instytucji powinien się zwrócić aby takie dokumenty pozyskać. Komisja nie dołączyła także do materiału dowodowego sprawy dokumentu geodezyjnego wykonanego na jej zlecenie ani także zdjęć lotniczych, które to dowody nakazała uzupełnić Prezydentowi m.st. Warszawy gdy tymczasem powyższe dowody, w przypadku ujawnienia przez nie innego stanu faktycznego sprawy niż przyjęty przez Prezydenta, uzasadniłby prawidłowość dokonanego przez Komisję rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu nie można podzielić stanowiska Komisji, że wpływ na prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej ma ustalenie w jakim dokładnie momencie po dacie 5 kwietnia 1958 r. doszło do faktycznej, rzeczywistej utraty władania nieruchomością. Nie jest również trafne stanowisko Komisji, że przesłanką konieczną dla zastosowania art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest faktyczne władanie nieruchomością przez jej dawnych właścicieli lub ich następców prawnych przed 5 kwietnia 1958 r. W ocenie Sądu, analiza treści art. 215 ust. 2 u.g.n. wskazuje, że przepis ten zawiera przesłankę pozytywną pozbawienia poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania gruntem w dowolnej dacie po 5 kwietnia 1958 r., oznacza to, że dla zastosowania tej normy wystarczająca jest sama faktyczna możliwość władania gruntem przed 5 kwietnia 1958 r. Nie jest przy tym konieczne aby właściciel lub jego następca prawny rzeczywiście władał gruntem, za wystarczające uznać należy jedynie faktyczną możliwość takiego władania.

Powyższe oznacza, że wbrew stanowisku Komisji przeprowadzone przez ten organ postępowanie nie dowiodło, że przy wydaniu kontrolowanej decyzji odszkodowawczej Prezydenta m.st. Warszawy doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji do naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. Zdaniem Sądu Komisja wydała zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., które miało wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć należy, że obowiązkiem Komisji jest przeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdy obiektywnej.

Do czynienia takich ustaleń Komisja posiada wszelkie instrumenty prawne. Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich. Stosownie do celu jej uchwalenia Komisja stoi na straży interesu społecznego. Posiada szerokie uprawnienia w zakresie wyjaśniania nieprawidłowości i uchybień w procesach reprywatyzacyjnych. Ustawodawca przyznał Komisji m.in. prawo do orzekania o niezgodności z prawem decyzji reprywatyzacyjnych. Wyposażył też Komisję w szereg uprawnień, w tym uprawienia prokuratorskie o jakich mowa w Kodeksie postępowania cywilnego czy Kodeksie postępowania administracyjnego. Komisja zatem, jako organ administracji publicznej ma nie tylko uprawnienia własne ale i uprawnienia jakie przysługują organom ścigania – choć w ograniczonym zakresie – co wynika z art. 3 pkt 4 ustawy, który obowiązywał w dacie wydania decyzji . Ma zatem całe spektrum środków służących realizacji ustawowych zadań, jakkolwiek jest organem administracji publicznej a nie sądowniczym (art. 3 pkt 3 ustawy). Sąd zwraca także uwagę, że Komisja ma status tzw. organu nadzoru, który prowadzi postępowanie rozpoznawcze będące administracyjnym postępowaniem nadzwyczajnym w rozumieniu art. 16 § 1 i art. 163 k.p.a. Wobec tego, że przedmiotem weryfikacji Komisji była w niniejszej sprawie decyzja ostateczna, której służy domniemanie zgodności z prawem, samo zaistnienie wątpliwości co do jej prawidłowości bez wskazania dowodów potwierdzających wadliwość ustaleń faktycznych oraz ocen prawnych dokonanych przez organ odszkodowawczy nie mogło prowadzić do eliminacji kontrolowanej decyzji z obrotu prawnego. Warunkiem prawidłowego zastosowania art. 29 ust.1 pkt.3 ustawy jest wykazanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Respektowanie powyższej zasady jest istotne z punktu widzenia prawidłowego stosowania konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. Za nieprawidłowe uznać należy zatem uchylenie przez Komisję decyzji odszkodowawczej Prezydenta miasta Warszawy z powodu wątpliwości co do prawidłowości wydanego przez organ dekretowy rozstrzygnięcia, bez jednoczesnego powołania się na konkretne dowody potwierdzające, że stan faktyczny sprawy został przez ten organ ustalony w sposób wadliwy. Pozostaje to bowiem w kolizji z realizacją zawartej w art. 7 Konstytucji RP konstytucyjnej zasady praworządności odzwierciedlonej w art. 6 k.p.a.

Nałożony na Komisję ustawowy obowiązek usuwania skutków prawnych decyzji organów dekretowych oraz wyjaśnienia nieprawidłowości i uchybień w działaniu organów i osób prowadzących postępowania w przedmiocie wydawania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich rodzi po stronie Komisji konieczność podejmowania aktywnych działań w tym kierunku. Ich realizacji służy szeroki wachlarz prerogatyw przyznanych Komisji w zakresie obowiązku udzielania Komisji pomocy przez wszystkie organy administracji oraz sądy ( art.12). Zawiera się w nich zarówno udzielanie informacji, udostępniania dokumentów jak i wydawania opinii oraz przekazywania akt. Komisja posiada dostęp do Krajowego Rejestru Karnego, Krajowego Rejestru Sądowego i centralnej bazy danych ksiąg wieczystych ( art.12a). Może występować do prokuratora o przeszukanie pomieszczeń i zajęcie rzeczy ( art.13) oraz żądać od prokuratora przekazania dokumentów z toczących się postępowań oraz akt ( art.14). W celu realizowania zadań wskazanych w ustawie z 9 marca 2017r. Komisja powinna aktywnie z przyznanych jej kompetencji korzystać. Powyższe odnosi się zwłaszcza do zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji uchylenia decyzji Prezydenta miasta Warszawy z powodu podejrzenia wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez ten organ a w konsekwencji dokonania jego nieprawidłowej oceny prawnej. Pomimo zarzutów i argumentów odnoszących się do ważności nabycia spornej nieruchomości przez Z. R. Komisja nie zainicjowała wystąpienia do sądu powszechnego o jego weryfikację. Zarzucając Prezydentowi miasta Warszawy posłużenie się przy wydawaniu decyzji odszkodowawczej nieczytelną dokumentacją geodezyjną wykonaną na zlecenie Skarżącej przez geodetę A.R. Komisja zaniechała zlecenia wykonania nowego wykreślenia spełniającego wymagania. Tymczasem podkreślenia wymaga, że dopiero pozyskanie przez Komisję powyższych dokumentów, w przypadku potwierdzenia się wątpliwości sformułowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozwoliłoby na postawienie uzasadnionej tezy, że Prezydent miasta Warszawy dokonał ustaleń faktycznych w sprawie z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i 77 k.p.a. a w konsekwencji naruszył przepis prawa materialnego art. 212 ust.2 u.g.n.

W odniesieniu do zarzutu Komisji, że Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję przyznającą Skarżącej odszkodowanie z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a. Sąd nie podziela przedstawionego stanowiska. Za bezsporne uznać należy, że regułą postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie całej sprawy administracyjnej co do jej istoty jedną decyzją administracyjną. W art. 104 § 2 k.p.a. dopuszcza jednak także wydanie decyzji częściowej. Wobec braku odrębnej regulacji w tym przedmiocie powszechnie przyjmuje się, że dopuszczalność wydania decyzji częściowej związana jest z przedmiotem postępowania, który musi mieć charakter podzielny.

Zgodnie z zasadą prawdy materialnej decyzja częściowa może być wydana wówczas, gdy część sprawy została dostatecznie wyjaśniona i jest tego rodzaju, że może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia. Bezspornie zaś roszczenie pieniężne ma charakter podzielny.

Sąd dostrzega, że kontrolowana przez Komisję decyzja odszkodowawcza Prezydenta m.st. Warszawy nie zawiera informacji, że jest decyzją częściową wydaną na podstawie art. 104 § 2 k.p.a.. Jednakże brak wskazania w decyzji częściowej wprost jej charakteru oraz podstawy prawnej jej wydania nie przesądza o jej wadliwości.

Zauważyć bowiem należy, że decyzja ta wprost wskazuje, że jej wydanie jest następstwem rozpoznania wniosku K.R. z 27 sierpnia 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomości pochodzące z nieruchomości hipotecznej "[...]" w części dotyczącej hip. Nr [...] - [...] .

W uzasadnieniu decyzji Prezydenta podano także, że powyższa nieruchomość hip: [...] - [...], powstała w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej "[...] " a przyznane w niej odszkodowanie dotyczy części nieruchomości z ogólnej powierzchni 5 ha 4142,75 m2 objętej księgą hipoteczną "[...] ", którą nabyła H. R. a która została rozparcelowana m.in. na działkę ew. o nr hip: [...] - [...]. Powyższe oznacza, że z treści analizowanej decyzji i jej uzasadnienia wynika jej częściowy charakter co oznacza, że uchybienie Prezydenta w tym zakresie nie miało istotnego wpływu na treść wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut podniesiony przez Miasto st. Warszawa odnośnie naruszenia art. 111 § 1 i 1 1b k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z odmową uzupełnienia decyzji Komisji w zakresie orzeczenia w niej o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia przez beneficjenta decyzji, a tym samym naruszenia interesu Miasta st. Warszawy. Zauważyć należy, że ewentualne nałożenie przez Komisję na beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego, co wynika z treści art. 31 ust. 1 ww. ustawy. Działanie w granicach uznania administracyjnego oznacza zaś, że organ może, ale nie musi ukształtować określonej sytuacji prawnej jednostek, na gruncie norm prawa materialnego, w sposób w jaki strona lub inny uczestnik postępowania by tego oczekiwały. Istotnym jest, że przewidziany w art. 31 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. środek prawny, ze względu na jego istotę, nie będzie mógł być zastosowany w każdej wydanej przez Komisję decyzji - jak mogłoby się to wydawać, gdyby rekonstruować normę w tym przepisie zawartą poprzez proste odwołanie się do jego literalnego brzmienia, gdzie możliwość nałożenia obowiązku zwrotu nienależnego świadczenie łączy się z decyzją "o której mowa w art. 29 ust. 1", a zatem każdą z wymienionych tam decyzji. Oczywistym jest bowiem, że rozpatrywanie ewentualnej potrzeby zwrotu określonych świadczeń kwalifikowanych jako "nienależne", traci na znaczeniu w sytuacji, gdy Komisja utrzymuje w mocy decyzje reprywatyzacyjną, albo umarza prowadzone względem niej postępowanie rozpoznawcze. Tymczasem tego rodzaju rozstrzygnięcia również są wymienione w art. 29 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. do którego nawiązuje art. 31 ust. 1 tej ustawy. Podobnie w ocenie Sądu art. 31 ust. 1 powołanej ustawy nie znajduje zastosowania do decyzji kasatoryjnych, w których kwestia przynależenia beneficjentom pierwotnych decyzji reprywatyzacyjnych określonych uprawnień, nie zostaje definitywnie przez Komisję przesądzona. Brak zatem było podstaw do skutecznego formułowania przez Miasto żądania uzupełnienia w tym zakresie przez Komisję decyzji z 14.01.2020 r.

Mając te okoliczności na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Komisji wydana została z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., które miało wpływ na wynik sprawy co uzasadnia jej uchylenie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Komisja uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ rozważy pozyskanie dowodów i ustalenie okoliczności, które mogą ewentualnie potwierdzić wątpliwości Komisji co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy przez Prezydenta m.st. Warszawy i dokonanej przez ten organ oceny prawnej a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.