Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 735/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 235 (1), art. 237
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5, par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej kpa., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej – obustronnego, trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz, a wiec choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że wnioskodawca pracował jako [...] w latach 197[...] – 199[...] w spółce A S.A. w narażeniu na hałas o wartościach 76,7 -85 dB(A), natomiast w latach 199[...] – 201[...] w B. spółce z o.o. w narażeniu na hałas o wartościach przekraczających normatyw higieniczny. Z dokumentacji badań profilaktycznych wynika, że przed podjęciem pracy zawodowej A. K. słuch miał dobry. Stopniowe pogarszanie słuchu u A. K. odnotowano od lat 80-tych ub. wieku. W sprawie rodzaju schorzenia A. K. wydane zostały dwa orzeczenia lekarskie jednostek uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych - Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu-Ośrodek w K. (dalej: WCMP) - orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nr [...] z dnia [...] 2011 r, oraz Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi (dalej IMP) -orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nr [...] z dnia [...] marca 2012 r.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u A. K. choroby zawodowej WCMP wyjaśniło, że podstawą do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu jest stwierdzenie obustronnego ubytku słuchu typu ślimakowego, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz. Przeprowadzone badania specjalistyczne nie potwierdziły u A. K. powyższych zmian. Stopień stwierdzonego ubytku słuchu nie przekracza wymaganych progów i nie jest typowy dla objawów klinicznych przewlekłego urazu akustycznego.

Z orzeczenia IMP w Łodzi wynika, że przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne wskazują, iż A. K. cierpi na obustronny odbiorczy ubytek słuchu. Średnia głębokość uszkodzenia słuchu stwierdzona w uchu prawym i lewym (wyliczona jako średnia arytmetyczna z 1,2 3KHz) wynosi 63 dB i spełnia kryteria diagnostyczno-orzecznicze średniej głębokości uszkodzenia słuchu stwierdzonego w uchu lepiej słyszącym, określonego ustawowo na co najmniej 45 dB, wymaganych do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Jednakże, jak podkreślono w orzeczeniu, obecny obraz kliniczny stwierdzonego uszkodzenia słuchu, tj. objęcie uszkodzeniem słuchu również zakresu niskich jak i średnich częstotliwości zaznaczona w uchu prawym i lewym oraz głuchota w zakresie 4-8 kHz widoczna w uchu prawym, jak również obserwowana progresja uszkodzenia słuchu widoczna podczas kolejnych badań wykonywanych w 2011 r., tj. w okresie braku narażenia na hałas o poziomach stwarzających ryzyko rozwoju trwałego uszkodzenia słuchu, wskazują na brak charakterystycznego obrazu klinicznego rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. W ocenie IMP w Łodzi, obserwowaną pomiędzy badaniami słuchu wykonanymi w 2011 r. w WCMP i IMP w Łodzi, progresję uszkodzenia słuchu oraz zmianę jego charakteru klinicznego, należy wiązać z przebytym od stycznia 2011 r. leczeniem chemioterapeutykiem – [...]. W związku z powyższym IMP w Łodzi uznał, iż niecharakterystyczny dla skutków biologicznego działania hałasu obraz uszkodzenia słuchu nie daje podstaw do rozpoznania u A. K. choroby zawodowej.

W dalszej części uzasadnienia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wskazał, że choć ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. K. pracował w warunkach narażenia na hałas, w tym przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN), to jednak fakt nie rozpoznania u niego przez dwie jednostki orzecznicze choroby zawodowej uniemożliwia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Podkreślono, że wydając decyzję o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej organ nie może podejmować czynności, które miałyby charakter analizy prowadzącej do rozpoznania innej choroby, niż zdiagnozowanej i określonej w orzeczeniu lekarskim właściwej jednostki orzeczniczej medycyny pracy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K. podnosząc, iż jest ona dla niego krzywdząca. Wskazał, iż w zakładach A S.A. oraz B spółki z o.o. przepracował łącznie [...] lata na stanowisku pracy, na którym narażony był na nieustanny hałas o wartościach 76,7 – 93dB. Dane powyższe potwierdza charakterystyka pracy otrzymana od B spółki z o.o. Odnosząc się do rzekomego pogorszenia słuchu na skutek leczenia lekiem [...] skarżący wyjaśnił, iż lek powyższy został wprowadzony do leczenia w [...] 2011 r., a nie jak stwierdzono w orzeczeniu IMP w [...] 2011 r., zaś przyjmowana dawka [...] mg dwa razy dziennie nie stanowi dawki, która w opinii lekarzy mogłaby spowodować uszkodzenie słuchu. Podniósł, że pogorszenie słuchu miało miejsce już w latach 80 – tych i było związane z wykonywaną pracą. Do odwołania załączono ulotkę informacyjną leku [...].

Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść przepisów regulujących zasady stwierdzenia choroby zawodowej. Następnie organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że organ I instancji dokonał wszelkich niezbędnych ustaleń w zakresie oceny narażenia zawodowego A. K. i ustalił stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśniono decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje (lub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenie lekarskie ma w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowi obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Równocześnie, w świetle orzeczeń sądów administracyjnych, wskazać należało na fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, jak również do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia. Ocena opinii lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się więc do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych oraz czy są rzeczowo i przekonywująco uzasadnione.

W przedmiotowej sprawie uznane za wiążące dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy opinie lekarskie WCMP oraz IMP w Łodzi, poprzedzone kompleksowymi badaniami audiologicznymi, w sposób jasny i nie budzący wątpliwości wskazują, jakie przesłanki doprowadziły do uznania o braku podstaw do rozpoznania u A. K. choroby zawodowej narządu słuchu. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że z załączonego do akt sprawy orzeczenia lekarskiego Instytutu MP w Łodzi z dnia [...] marca 2012 r. wynika, wbrew twierdzeniom skarżącego, że leczenie –[...] uzasadniało wyłącznie zmianę charakteru klinicznego oraz progresję uszkodzenia słuchu, obserwowaną między kolejnymi badaniami słuchu, wykonanymi w 2011 r. w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia.

Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, iż w rozpatrywanej sprawie wystąpiła jedynie pierwsza przesłanka stwierdzenia choroby zawodowej, jaką jest narażenie na czynnik uciążliwy (hałas), które mogło, ale nie musiało wywołać chorobę zawodową. Rozpoznany u skarżącego przez WCMP oraz IMP w Łodzi ubytek słuchu nie spełnia natomiast kryterium, określonego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, co uniemożliwia wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K. reprezentowany przez adwokata A. G. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy polegającego na nieuwzględnieniu, iż narażenie skarżącego na ponadnormatywny hałas z wysokim prawdopodobieństwem wskazuje na spowodowanie choroby zawodowej; § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych polegającego na braku wystąpienia o dodatkowe orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy lub o konsultację lekarzy; naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 77 § 1, 80 oraz 84 § 1 kpa poprzez nienależyte prowadzenie postępowania dowodowego; naruszenie art. 15 kpa poprzez nie rozstrzygnięcie sprawy merytorycznie przez organ II instancji; naruszenie art. 136 kpa poprzez pominięcie nieścisłości w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy oraz naruszenia art. 107 § 3 kpa. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji nie odniósł się merytorycznie do stawianych przez skarżącego zarzutów oraz wskazano, iż w świetle decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji bezspornym jest, że skarżący pracował w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas. Jak podkreślono, przywołując orzeczenia sądów administracyjnych – jeżeli można było stwierdzić, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie jednostki chorobowej, to narażenia na jego działanie na stanowisku pracy może dawać podstawę domniemania, że prowadziło ono do powstania schorzenia. Zakwestionowano również treść orzeczeń lekarskich wskazując w szczególności, że z orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy wynika, że uszkodzenie słuchu skarżącego spełnia kryteria diagnostyczno – orzecznicze średniej głębokości uszkodzenia słuch wymaganego do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Jako wadliwe oceniono odwołanie się do zażywania przez skarżącego leku, który zdaniem lekarzy orzeczników miał wskazywać na przyczynę progresji uszkodzenia słuchu oraz zmianę charakteru klinicznego stwierdzonego schorzenia. Zdaniem skarżącego organ wydając przedmiotową decyzję winien był w pierwszej kolejności wskazać, jak powinien wyglądać charakterystyczny obraz kliniczny rozwoju uszkodzenia słuchu oraz ocenić, jak fakt zażywania leku mógł wpłynąć na progresję powyższego uszkodzenia.

W ocenie skarżącego powołane powyżej wątpliwości wskazują, że organ II instancji winien był zwrócić się do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia o dodatkowe konsultacje. Działania powyższe były bowiem niezbędne dla prawidłowego zebrania materiału dowodowego. Tymczasem podejmowane przez organ działania uznać należało za działania całkowicie dowolne, zaś wydane rozstrzygnięcia nie znajdywały oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak podniesiono organ odwoławczy zaniechał przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego, co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie podkreślając, że obecny obraz kliniczny stwierdzonego uszkodzenia słuchu nie [...] [jest] charakterystycznym obrazem klinicznym rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Progresja uszkodzenia słuchu u skarżącego została wyjaśniona przez IMP w Łodzi, który również wskazał prawdopodobną etiologię rozpoznanego uszkodzenia słuchu. Zdaniem organu nie zasługuje również na uwzględnienie zgłoszony zarzut naruszenia art. 107 §3 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając sprawę w tak określonych granicach Sąd uznał, iż skarga jest zasadna.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej postępowania w przedmiocie odmowy stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej – obustronnego, trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz

Zgodnie z dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 99 poz. 825) art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem, wydanego na podstawie art. 237 Kodeksu pracy, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych. Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., o ile, w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy, można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź to w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, lub też w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.

Zgodnie z § 6 ust. 1 omawianego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. uprawniony lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Postępowanie przed lekarzem orzecznikiem nie zostało ograniczone wyłącznie do zbadania stanu zdrowia osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej, lecz musi odnosić się również bezpośrednio do ewentualnych niekorzystnych warunków, w jakich była ona wykonywana, przy szczególnym uwzględnieniu narażenia zawodowego w miejscu pracy. Uregulowane wyżej zasady postępowania mają na celu zapewnienie możliwości orzekania przez lekarzy na podstawie pełnej wiedzy zarówno, co do stanu zdrowia badanego pacjenta, jak i warunków wykonywanej przez niego pracy, z uwzględnieniem przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego. Stąd też, jak zasadnie wskazuje się w doktrynie, lekarz medycyny pracy wydając orzeczenie o chorobie zawodowej ma odpowiedzieć na trzy pytania: 1) jaka choroba jest źródłem objawów, które uzasadniały zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej i wszczęcie całej procedury; 2) czy stwierdzona choroba jest objęta listą chorób zawodowych; 3) czy istnieje zależność przyczynowo – skutkowa między warunkami pracy i chorobą zawodową (W. Kisiel, Decyzje i wyroki w sprawach chorób zawodowych (część 2), Przegląd Prawa Publicznego 2007, Nr 10, s. 33 – 34). Dopiero orzeczenie, które spełnia wszystkie powyższe wymogi, może zostać zakwalifikowane jako orzeczenie zgodne z rozporządzeniem z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, umożliwiające, w dalszej kolejności wydanie właściwej decyzji o stwierdzeniu lub ewentualnie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W świetle poczynionych powyżej rozważań orzeczenie lekarskie stanowi dowód z opinii biegłego, który winien być szczegółowo uzasadniony i zgodnie z art. 80 kpa., oceniony przez organ inspekcji sanitarnej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej. Organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej tego orzeczenia, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., VII SA/Wa 2429/06, LEX 334113.; wyrok NSA z dnia 05 stycznia 2007 r., II OSK 1078/06, LEX 315089). Tym samym organ nie może sprzecznie z orzeczeniami lekarskimi dokonać rozpoznania choroby zawodowej we własnym zakresie.

Orzeczenia uprawnionych jednostek orzeczniczych w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Związanie powyższe dotyczy zarówno rozpoznania choroby, jak i przyczyn jej powstania. Tym samym ocena opinii lekarskich dokonywana zarówno przez organ prowadzący postępowanie, jak i sąd administracyjny, sprowadza się do ich badania pod względem formalnym, czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonywująco uzasadnione, w tym z uwzględnieniem oceny zagrożenia zawodowego oraz przebiegu i charakteru pracy osoby, która ubiega się o stwierdzenie choroby zawodowej. Za szczególnie istotne uznać należy uprawnienie przyznane państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu w § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zgodnie z którym jeżeli organ prowadzący postępowanie przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub też wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Postępowanie w tym zakresie ma charakter uzupełniający (dodatkowy) w porównaniu do wydanych uprzednio w sprawie orzeczeń lekarskich.

Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że, jak wynika z orzeczenia IMP w Łodzi z dnia 20 marca 2012 r., skarżący A. K. cierpi na obustronny odbiorczy ubytek słuchu, przy czym średnia głębokość uszkodzenia słuchu stwierdzona w uchu prawym i lewym (wyliczona jako średnia arytmetyczna z 1,2 3KHz) wynosi 63 dB i spełnia kryteria diagnostyczno-orzecznicze średniej głębokości uszkodzenia słuchu stwierdzonego w uchu lepiej słyszącym. Wymagany dla stwierdzenia choroby zawodowej próg wynosi co najmniej 45 dB. W powyższym orzeczeniu uznano równocześnie, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż obraz kliniczny stwierdzonego uszkodzenia słuchu, tj. objęcie uszkodzeniem słuchu również zakresu niskich jak i średnich częstotliwości zaznaczona w uchu prawym i lewym, oraz głuchota w zakresie 4-8 kHz widoczna w uchu prawym, jak również obserwowana progresja uszkodzenia słuchu widoczna podczas kolejnych badań przeprowadzonych w 2011 r., a więc w okresie braku narażenia na hałas o poziomach stwarzających ryzyko rozwoju trwałego uszkodzenia słuchu, wskazują na brak charakterystycznego obrazu klinicznego rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu. Zdaniem lekarzy z IMP w Łodzi obserwowaną progresję uszkodzenia słuchu oraz zmianę jego charakteru klinicznego należy wiązać z przebytym od stycznia 2011 r. leczeniem chemioterapeutykiem. Tymczasem, jak wynika z oświadczenia skarżącego zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący lek ten przyjmuje od miesiąca kwietnia 2011 r., w dawkach, które w opinii prowadzących chorego lekarzy, nie mogłyby spowodować uszkodzenia słuchu. Wskazanych przez organ skutków działania leku nie odnotowano przy tym w jego ulotce informacyjnej, która skarżący załączył do odwołania. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do powyższych twierdzeń i w uzasadnieniu decyzji powtórzył argumentację przytoczoną w orzeczeniu IMP w Łodzi, która nie zawiera odpowiedzi na zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu. Nie wyjaśniono zatem, czy w związku z krótszym okresem podawania leku, aniżeli IMP w Łodzi przyjął w swoim orzeczeniu, aktualne pozostaje stwierdzenie, iż z jego stosowaniem w terapii należy wiązać pogorszenie słuchu skarżącego i zmianę jego obrazu klinicznego. W opinii Sądu kwestie te wymagały wyjaśnienia na etapie postępowania odwoławczego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pracował w narażeniu na hałas do dnia 3 kwietnia 2011 r. Pierwsze badanie słuchu przeprowadzono w WCMP w dniu 9 czerwca 2011 r. W IMP w Łodzi badania wykonano w listopadzie 2011 r. i to wówczas stwierdzono ubytek słuchu o wartościach uprawniających do stwierdzenia choroby zawodowej. Zważyć także należy, iż w orzeczeniu lekarskim WCMP podano, iż stopień stwierdzonego u skarżącego ubytku słuchu nie przekracza wymaganych progów i nie jest typowy dla objawów klinicznych przewlekłego urazu akustycznego, nie wyjaśniając w sposób zrozumiały dla laika, na czym ta odmienność polega. Natomiast w orzeczeniu Instytutu jest mowa o zmianie charakteru klinicznego schorzenia. Lek rozpoczęto podawać przed pierwszym badaniem, przy czym z orzeczenia IMP nie wynika, w jakim stopniu podjęta terapia oraz jej długość może mieć wpływ na postępującą progresję uszkodzenia słuchu oraz zmianę jego charakteru klinicznego oraz na czym zmiana ta polega. Zdaniem Sądu podnoszone przez skarżącego zarzuty wymagały, aby lekarz orzecznik wypowiedział się w sposób jasny i precyzyjny, czy podjęcie przez skarżącego leczenia [...] miało bezpośredni wpływ na stwierdzony w listopadzie 2011 r. stopień uszkodzenia słuchu oraz zmianę charakteru klinicznego tego uszkodzenia, a w konsekwencji na diagnozę.

W ocenie Sądu szczegółowego i zrozumiałego dla osób nie posiadających wiedzy medycznej wyjaśnienia wymaga, czy wskazane w orzeczeniu IMP w Łodzi objęcie u skarżącego uszkodzeniem słuchu również zakresu niskich jak i średnich częstotliwości oraz głuchota w zakresie 4-8 kHz widoczna w uchu prawym, wykluczają zawodowe pochodzenie schorzenia. W tym aspekcie analiza orzeczenia IMP w Łodzi nie pozwala również na bezkrytyczne przyjęcie stwierdzenia, że skoro pogorszenie słuchu skarżącego miało miejsce po zakończeniu wykonywania pracy zawodowej, to bezpośrednie przebywanie w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas, w okresie ponad [...] lat pracy zawodowej, nie miało wpływu na powstanie obserwowanego obecnie schorzenia. Uzasadnienia wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich oraz decyzji organów obu instancji nie zawierają argumentacji (medycznej), która pozwoliłaby Sądowi ocenić zasadność wykluczenia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wykonywaną pracą, a zdiagnozowanym schorzeniem. W przedmiotowej sprawie ustalenie powyższej okoliczności ma szczególne znaczenie w świetle twierdzeń skarżącego, który utrzymuje, że pogorszenie słuchu miało miejsce już w latach 80-tych, postępowało w ostatnich 10 latach, a przez cały czas zatrudnienia pracował w warunkach narażenia na hałas ponadnormatywny. Nadmienić należy, iż przepisy stanowiące w niniejszej sprawie podstawę do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej nie uniemożliwiają rozpoznania choroby zawodowej po upływie określonego czasu narażenia (zgodnie z rozporządzeniem zgłoszenie choroby zawodowej może nastąpić w terminie 2 lat od ustania narażenia). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994r., sygn. I SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Należy również wskazać, że istnieje utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56), które może zostać obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn.

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ administracji publicznej nie rozważył w wystarczającym stopniu zebranego materiału dowodowego. W szczególności nie przeprowadzono pełnej oceny orzeczenia Instytutu Pracy w Łodzi, co wskazuje na naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz w art. 80 kpa. W konsekwencji, także uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 §3 kpa.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Inspektor Sanitarny zobowiązany jest do wystąpienia do IMP w Łodzi w trybie określonym w § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych z wnioskiem o dodatkowe uzasadnienia orzeczenia z dnia 20 marca 2012 r. w zakresie etiologii schorzenia, na które cierpi skarżący oraz wskazania, czy przyjmowanie od [...] 2011 r. (a nie od [...] 2011 r.) leku [...] mogło mieć istotny wpływ na pogorszenie słuchu skarżącego. Dopiero po uzyskaniu powyższych wiadomości organ będzie uprawniony do ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz do wydania rozstrzygnięcia w prawie.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy art. 200, natomiast o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.