Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 516/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (Spr.) Sędziowie AWSA Dorota Dąbek WSA Elżbieta Kremer Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 20 lutego 2003r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie: [...] złotych i [...] grosze).


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2001 r A. K. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...] , rok produkcji 1999 , przywieziony z Niemiec . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] DEM . W zgłoszeniu celnym zastosowano stawkę celną obniżoną 5% min.357,1 EUR/szt. właściwą dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej .

Dyrektor Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury i decyzją z dnia [...] lipca 2001 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił dług celny w wysokości [...] PLN.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Dyrektor Urzędu Celnego podniósł , że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.

W rozpatrywanej sprawie organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu " Informator Rynkowy , Samochody ciężarowe II/2001 EUROTAX " , a następnie pomniejszył tę wartość o 35% z tytułu cła . Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] DEM . Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej 5% .

Dyrektor Izby Celnej w [...] , działając na podstawie art.4 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ) , po rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy w związku z odwołaniem skarżącego, postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2002 r przekazał sprawę organowi pierwszej instancji w celu zmiany zaskarżonej decyzji , gdyż wartość rynkowa powołana w zaskarżonej decyzji tj. [...] zł powinna być wyższa i wynosić [...] zł , a tym samym podstawa wymiaru należności celnych i kwota długu celnego także powinna być wyższa.

Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2002 r zmienił decyzję z dnia [...] lipca 2001 r w ten sposób , że określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając , że samochód był uszkodzony i posiadał ponadnormatywny przebieg , co znalazło swój wyraz w zapłaconej cenie tj. 11.000 DEM odpowiadającej jego wartości . Fakt uszkodzenia pojazdu został odnotowany w granicznym urzędzie celnym na dokumencie SAD poprzez zamieszczenie adnotacji " samochód uszkodzony". Funkcjonariusz celny Urzędu Celnego w [...] odmówił jednak uwzględnienia powyższych okoliczności i dokonał obliczenia wartości celnej samochodu na podstawie " danych książkowych". Funkcjonariusz ten odmówił również zamieszczenia informacji o stanie pojazdu w dokumentach celnych. Ponadto skarżący zarzucił , że w dokonanych przez organ celny obliczeniach dotyczących ustalenia wartości celnej samochodu nie uwzględniono marży , ani podatku VAT.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 20 lutego 2003 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie , zmienione decyzją Naczelnika Urzędu Celnego I w [...] z dnia [...] listopada 20002 r. Organ odwoławczy stwierdził, że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa EurotaxSchwacke , zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na rynku niemieckim.

Organ odwoławczy stwierdził, że podstawą oceny wiarygodności towaru w przedmiotowej sprawie były dane z katalogu "Schwackeliste" nr III/2001 , w którym cena pojazdu odpowiadającego parametrami samochodowi będącemu przedmiotem niniejszego postępowania wynosi [...] DEM . Różnica pomiędzy wskazaną wartością , a wartością zadeklarowaną przez skarżącego wynosi ok.55% wartości transakcyjnej. W ocenie Dyrektora izby Celnej jest to różnica znacząca , dająca podstawę do odrzucenia wartości zadeklarowanej jako wartości celnej pojazdu.

Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu w kwocie [...] zł ( na podstawie katalogu " Informator rynkowy. Samochody ciężarowe " nr II/2001 , należało pomniejszyć tę cenę o należności celne tj. o 35% . W wyniku otrzymanej kalkulacji kwotę [...] zł (po zaokrągleniu).

Dyrektor Izby Celnej podniósł, że użyte wydawnictwa "Schwackeliste" oraz wydawnictwo Eurotax " Informator rynkowy. Samochody ciężarowe " podają bieżące ceny na rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego , są to informacje o cenach średnich pojazdów , ustalone na podstawie analizy prowadzonej na próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdów.

W ocenie organu odwoławczego przebieg pojazdu będącego przedmiotem importu , jego braki wskazane w niemieckim dokumencie określającym stan techniczny pojazdu i zapis w dokumencie SAD , że pojazd jest uszkodzony , nie mają wpływu na wartość celną towaru . Samochód został uznany przez rzeczoznawcę za sprawny technicznie i dopuszczony do ruchu.

W związku z powyższym brak jest przesłanek dla przyjęcia , że uśrednione ceny podane w w/w katalogach nie odpowiadają wartości pojazdu będącego przedmiotem niniejszego postępowania i że ceny te są zawyżone .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 1 października 2005 r skarżący podniósł , że samochód został zakupiony w firmie prowadzącej skup i sprzedaż samochodów powypadkowych . Przedmiotowy pojazd był rozbity z lewej strony , posiadał kilkucentymetrowe wgniecenia karoserii , urwane lusterka boczne i wybite szyby po lewej stronie , wyciek oleju spod silnika , uszkodzoną instalację elektryczną, brak świateł oraz przebieg ponad 162.000 km , a także brak TUV (dopuszczenia do ruchu ). Podczas zawierania transakcji kupna tego pojazdu skarżący zobowiązał się do usunięcia we własnym zakresie i na własny koszt uszkodzeń i dokonania przeglądu powypadkowego , a w zamian jego cena wyniesie [...] DEM. Samochód ten skarżący naprawiał przez 8 dni na terenie Niemiec.

Przekraczając granicę w [...] funkcjonariusz celny odnotował w dokumentach celnych , że pojazd jest uszkodzony. Funkcjonariusz celny w Urzędzie Celnym w [...] po przeprowadzeniu rewizji samochodu nie odnotował rzeczywistego stanu technicznego w opisie na odwrocie zgłoszenia celnego.

Skarżący zarzucił , że organy celne oparły się na katalogach , które zawierają ceny samochód używanych , ale bezwypadkowych i które - jak wynika z opisii - charakteryzują się następującymi parametrami : poprawnym stanem technicznym , nie wymagającym napraw i będących w ruchu , brakiem uszkodzeń , usterek i wad , standartowym wyposażeniem i normatywnym przebiegiem , 50% zużyciem opon i pierwszą rejestracją w maju danego roku. Ustalenie wartości konkretnego pojazdu sprowadza się do skorygowania jego notowań z danego rocznika. Korekty , zdaniem skarżącego , wynikają z różnicy rzeczywistego przebiegu w stosunku do standardowego , eksploatacyjnego zużycia opon , stanu technicznego odbiegającego od modelowego , dokonanych napraw , w tym powypadkowych lub wymiana podzespołów , konieczności przeprowadzenia dodatkowych napraw , lokalnej specyfiki rynku samochodowego.

Skarżący podniósł , że po zasięgnięciu opinii rzeczoznawców z zakresu techniki samochodowej , w oparciu o dokumentację złożoną w Urzędzie Celnym wartość sprowadzonego przez niego samochodu powinna być skorygowana z tytułu ponadnormatywnego przebiegu , wcześniejszych napraw oraz o naprawy w kraju i przy uwzględnieniu lokalnej sytuacji rynkowej , wartość przedmiotowego pojazdu wynosi [...] zł .

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Dyrektora Izby Celnej zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , że stan techniczny samochodu , braki , wady i uszkodzenia nie mają wpływu na wartość celną to waru , uznając iż takie stanowisko jest przejawem bezprawia. Według biegłych te okoliczności uzasadniaj ą obniżenie wartości samochodu o ponad [...] zł

Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił , że organy celne prowadziły postępowanie w przedmiotowej sprawie przewlekle z naruszeniem terminów określonych w Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie , gdyż organy celne naruszyły obowiązujące przepisy prawa w zakresie niżej opisanym.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów .

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że organy celne są uprawnione do weryfikowania dokumentów stwierdzających wartość celną towaru będącego przedmiotem importu , jednak ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia .

W rozpatrywanej sprawie ograny celne zakwestionowały wartość transakcyjną zaimportowanego samochodu z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do wartości wynikającej z katalogu "Schwackeliste". Organ celny nie wykazał , że treść zakwestionowanej faktury nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Ustalenie w tym zakresie nie może być intuicyjne ani dowolne. Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności, a te pominięto w rozpatrywanej sprawie.

Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie pozostawia żadnych wątpliwości , że zaimportowany przez skarżącego pojazd uległ uszkodzeniu w wyniku wypadku . Fakt, że został zakupiony w firmie samochodów powypadkowych oraz że funkcjonariusz Urzędu Celnego w [...] odnotował na dokumencie SAD , iż pojazd jest uszkodzony , a także że skarżący w toku całego postępowania podnosił te okoliczności , obligowały organ celny do badania indywidualnych okoliczności zawarcia umowy kupna przedmiotowego pojazdu pod kątem wiarygodności ceny wynikającej z przedłożonej faktury. Nadmienić należy , że brak informacji o uszkodzeniach tego pojazdu w opisie wyniku rewizji odnotowanym na odwrocie dokumentu SAD [...] z dnia 9 [...]lipca 2001 r czyni wiarygodnym zarzut skarżącego , że funkcjonariusz Urzędu Celnego w [...] przeprowadzając rewizję celną towaru świadomie pominął rzeczywisty stan badanego towaru. Czynność celna polegająca na rewizji towaru, której celem - zgodnie z art.3 § 1 pkt.15 Kodeksu celnego jest ustalenie rodzaju , ilości , stanu towaru oraz z w razie potrzeby , ocena wartości celnej towaru , została przeprowadzona wadliwie , co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Twierdzenie Dyrektora Izby Celnej zawarte na stronie 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji , że przebieg pojazdu jak i braki samochodu wskazane w niemieckim dokumencie określającym stan techniczny pojazdu ( ... ) a także zapis , że pojazd jest uszkodzony , widniejący na dokumencie SAD [...], nie mają wpływu na wartość celną towaru " stoi w oczywistej sprzeczności z art.23 § 1 w związku z art.85 § 1 Kodeksu celnego . Wartość transakcyjna jest nierozerwalnie związana ze stanem towaru będącego przedmiotem transakcji , a stan towaru jest nierozerwalnie związany z należnościami celnymi przywozowymi. Uszkodzenie , braki , wady , naprawy powypadkowe , ponadmormatywny przebieg - to okoliczności , które w sposób istotny wpływają na wartość transakcyjną pojazdu znacznie obniżając jego wartość i powyższe twierdzenie organu celnego jest sprzeczne z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego .

Wbrew poglądowi wyrażonemu w zaskarżonej decyzji ceny zawarte w katalogu "Schwackeliste" są cenami uwzględniającymi spadek wartości pojazdu wynikający z wieku jedynie z tytułu zużycia eksploatacyjnego . Notowania katalogowe , zgodnie ze wskazówkami zawartymi w katalogu " Schwackeliste", należy skorygować m.in. o ponadnormatywny przebieg , dokonywane naprawy powypadkowe , ilość poprzednich właścicieli , sposób użytkowania , lokalną specyfikę rynku samochodowego , akcje promocyjne , zwyczajowe prowizje. Organ celny zakwestionował zadeklarowaną wartość transakcyjną samochodu sprowadzonego przez skarżącego dokonując formalnego porównania z ceną katalogową " pojazdu odpowiadającego parametrami samochodowi będącemu przedmiotem niniejszego postępowania tj. samochodu ciężarowego m-ki [...] ( rok produkcji 1999, silnik o pojemności skokowej 2496 cm3 , moc 76 KM). Parametry zgadzały się , ale stan towaru nie był zgodny . W ocenie Sądu jest to istotne uchybienie w postępowaniu dowodowym w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy , które miało wpływ na jej wynik . Podkreślić należy , że przedmiotowy katalog nie zawiera ceny konkretnych pojazdów , lecz ceny średnie , będące wynikiem wielu notowań , dlatego należy je traktować jako ceny orientacyjne , a nie ceny sztywne , bezwzględnie wiążące. Posługiwanie się w/w katalogiem nie może być ograniczone wyłącznie do tabel zawierających ceny pojazdów o określonych parametrach , ale odczytywanie tych informacji musi być w powiązaniu ze wskazówkami dotyczącymi posługiwania się tym wydawnictwem , w szczególności w odniesieniu do korekt tych cen pod kątem konkretnych pojazdów.

Wskazane uchybienia odnoszą się nie tylko do tego etapu postępowania celnego , które dotyczy weryfikacji ceny transakcyjnej zadeklarowanej przez skarżącego w zgłoszeniu celnym , ale również do następnego etapu tj. ustalania wartości celnej.

Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r- Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej ( Dz.U.Nr 80, poz.908 z 1999 r ) , powołane w podstawie prawnej zakażonej decyzji, w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).

Użyte w w/w Wyjaśnieniach określenia " w rozsądny sposób" i " z rozsądną elastycznością " należy interpretować w ten sposób , że ustalenie wartości celnej podjazdu nie może być dokonane bez uwzględnienia stanu towaru , dla którego ustalana jest wartość celna. Ten " elastyczny rozsądek" dotyczy dwóch sytuacji : po pierwsze , gdy z powodu uszkodzeń , braków , nadzwyczajnego zużycia , itp - wartość towaru należy obniżyć w stosunku do cen wynikających z katalogu , a po drugie - gdy z powodu dodatkowego wyposażenia pojazdu , " polepszenia" jego stanu - wartość tę należy podwyższyć w stosunku do ceny katalogowej.

Tak więc " rozsądna elastyczność " musi dotyczyć nie tylko weryfikacji ceny transakcyjnej i jej skutecznego zakwestionowania , ale również ustalenia wartości celnej towaru. W rozpatrywanej sprawie organy celne przeprowadziły postępowanie z pominięciem tych zasad , przy czym należy podkreślić , że dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego . Sąd podzielił stanowisko organów celnych , że dla samochodów używanych ustalenie wartości celnej pojazdu należy dokonać metodą określoną w art.29 Kodeksu celnego.

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny.

Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.