Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2109/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-05-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

sygn. akt I SA/Kr 2109/13 Kraków, dnia 20 maja 2014 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.R.-W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 września 2013r., znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2005 r. postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi G.R.-W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 września 2013r., znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2005 r. Skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek ten oddalił. G.R.-W. wniosła w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Trzeba podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą

i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu

o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się

w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).

W niniejszej sprawie skarżąca reprezentowana jest przez fachowego pełnomocnika w osobie adwokata. Działa zatem, mając pełne rozeznanie co do tego, od jakich przesłanek uzależnione jest przyznanie prawa pomocy oraz świadomość, że ryzyko niewykazania tych przesłanek obciąża stronę.

Należy zauważyć, że samo oświadczenie skarżącej w żaden sposób nie wystarcza do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Wynika z niego, że nie posiada ona ani majątku, ani dochodów, a rodzina pomaga jej w utrzymaniu. Referendarz wezwał skarżącą do złożenia dokładnych wyjaśnień co do szeregu kwestii. W odpowiedzi skarżąca podała informacje, które w ocenie Sądu są wzajemnie sprzeczne. Z wyjaśnień, zawartych w piśmie z dnia 14 marca 2014r. wynika np., że stale zamieszkuje u rodziny (albo u córki, albo u innych krewnych w C.). W tym czasie nie ponosi żadnych kosztów, co musi oznaczać, że pozostaje na utrzymaniu krewnych. Jednocześnie oświadcza jednak, że z nikim nie prowadzi gospodarstwa domowego. Jednak skoro w czasie zamieszkiwania u rodziny jest przez nią utrzymywana – oznacza to pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym z tymi członkami rodziny. Tymczasem w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012r., sygn. akt II GZ 442/12, Lex Omega nr 1240669 oraz z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 553/11, Lex Omega nr 1070045). W ocenie Sądu skarżąca uchyliła się od udzielenia wyczerpujących i rzetelnych wyjaśnień w tej kwestii.

Skarżąca nie wyjaśniła również, z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru. W odpowiedzi przytoczyła pogląd orzecznictwa, w którym wskazano, że pomoc zawodowego pełnomocnika nie jest "luksusem" i może być koniecznością życiową, nie jest też jednoznaczna z możliwością poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania. Sąd z poglądem tym jak najbardziej się zgadza; gdyby stał na stanowisku przeciwnym, sam fakt posiadania pełnomocnika z wyboru wystarczyłby dla uzasadnienia odmowy zwolnienia od kosztów. Niemniej jednak, dla wyjaśnienia zarobkowych i majątkowych możliwości strony niezbędne jest ustalenie, w jaki sposób skarżąca – która zgodnie z oświadczeniem niczego nie posiada i niczego nie zarabia – finansuje pomoc prawną. Sąd nie wnika w treść umowy pomiędzy skarżącą a pełnomocnikiem, uznaje jednak, że wiedza na temat pochodzenia tych środków finansowych jest okolicznością istotną przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy. Nie można prawnie zmusić wnioskodawcy do ujawnienia takich informacji. Jednak skutki niewykazania kwestii istotnych będą go obciążały.

Skarżąca została również zapytana, do kogo należy lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje. Istotnym jest, że w skardze oraz kolejnych pismach procesowych wskazany został adres zamieszkania: ul. C w K. Odpowiedź na to pytanie, że zamieszkuje u rodziny, należy uznać za wymijającą. Działająca przez profesjonalnego pełnomocnika skarżąca musiała mieć świadomość, że wezwanie o informację dotyczy lokalu (czy budynku), wskazanego jako jej adres zamieszkania w toku postępowania. Co istotne, można bez trudności sprawdzić, że na nieruchomości przy ul. C w K. znajduje się budynek mieszkalny, a z uwagi na jego charakter oraz lokalizację, nieruchomość musi posiadać znaczną wartość. Kwestia jej własności jest również w sprawie istotna, a w interesie skarżącej było złożenie w tej kwestii wyczerpującego oświadczenia, czego jednak nie zrobiła.

Można zatem stwierdzić, że G.R.-W.przedstawiała w toku postępowania jedynie wybrane informacje. Z sobie wiadomych powodów zrezygnowała z udzielenia odpowiedzi na część pytań, zawartych w wezwaniu referendarza. Nie sposób więc uznać, że wykazała zaistnienie okoliczności, od których ustawa uzależnia zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, za podstawę przyjmując art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a.