Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1235/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: ustanowiono radcę prawnego
Powołane przepisy: article: art. 239 pkt 1 lit. a, art. 245, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014r. nr [....] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych.


UZASADNIENIE

W dniu 1 września 2014r. (data prezentaty Sądu) skarżący K. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W treści wniosku podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jego dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 529 zł.

Postanowieniem z dnia 17 października 2014r., sygn. akt III SA/Kr 1235/14 referendarz sądowy umorzył postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż skarżący jest zwolniony od obowiązku ich ponoszenia na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego, gdyż skarżący nadużywa swojego prawa do domagania się ustanowienia dla niego pełnomocnika.

Od powyższego postanowienia referendarza sądowego K. Ś. wniósł sprzeciw.

Pismem z dnia 11 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, poprzez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za ostatni okres rozliczeniowy; wyjaśnienie, czy jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a jeżeli tak to o przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu mu statusu osoby bezrobotnej, i czy pobiera zasiłek dla bezrobotnych; nadesłanie dokumentów dotyczących zobowiązań alimentacyjnych; wyjaśnienie, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je wspólnie z innymi osobami, a jeżeli tak to z kim, i w jaki sposób są dzielone pomiędzy nimi koszty utrzymania; przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu skarżącemu zasiłków; wyjaśnienie, czy skarżący otrzymuje inną pomoc finansową niż pochodzącą ze środków pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości oraz podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 18 grudnia 2014r., w którym podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dzieci tylko u niego jedzą i odrabiają lekcje, zaś mieszkają dwa piętra niżej w mieszkaniu babci. Skarżący dodał, że utrzymuje się z żebractwa i kradzieży, gdyż pieniądze otrzymywane z MOPS-u są niewystarczające na pokrycie podstawowych potrzeb takich jak żywność, lekarstwa, czy prąd. Do pisma skarżący dołączył m.in. kserokopie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, skierowania do otrzymania pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD), decyzji Prezydenta Miasta z dnia [.....] 2014r. o odmowie zasiłku celowego na pokrycie czynszu za mieszkanie za listopad 2014r. w kwocie 550,04 zł oraz zaległości od listopada 2011r. do października 2014r., wyciąg z konta Zarządu Budynków Komunalnych, z którego wynika, że na dzień 31 grudnia 2014r. skarżący posiadał zadłużenie czynszowe w kwocie 21.851,48 zł, wezwania do zapłaty od spółki [....] Energia oraz faktury VAT z apteki.

Pismem z dnia 13 lutego 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego o dodatkowe uzupełnienie informacji dotyczących jego stanu rodzinnego, majątku i dochodów poprzez wyjaśnienie okoliczności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wspólnie z innymi osobami, o których wspomina w piśmie z dnia 18 grudnia 2014r.; precyzyjne i jednoznaczne wskazanie i udokumentowanie miesięcznych kwot wydatków ponoszonych przez skarżącego na leki; precyzyjne wskazanie kwoty miesięcznych opłat za energię elektryczną poprzez przedłożenie kopii faktury, z której jednoznacznie wynikałoby w jakiej wysokości są opłaty miesięczne za energię elektryczną; nadesłanie dokumentów dotyczących wysokości zobowiązań alimentacyjnych; wyjaśnienie, czy skarżący jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a jeżeli tak to o przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu mu statusu osoby bezrobotnej, i czy pobiera zasiłek dla bezrobotnych; wyjaśnienie, czy skarżący otrzymuje inną pomoc finansową niż pochodzącą ze środków pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości; podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 23 lutego 2015r., do którego dołączył kserokopie decyzji Prezydenta Miasta o odmowie przyznania mu świadczenia w formie zasiłku celowego na grudzień 2014r. na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego, wezwania do zapłaty od spółki [....] Energia, jak również pismo informujące K. Ś. o uwzględnieniu jego prośby o rozłożenie zaległych płatności za energie elektryczną na raty, wyliczenie opat za bezumowne korzystanie z lokalu oraz zadłużenia z tego tytułu, fakturę za leki. Z dokumentów tych wynika, że źródłem dochodu wnioskodawcy są jedynie świadczenia z pomocy społecznej. Nie pobiera żadnych świadczeń rentowych. Objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych. Opłata za bezumowne korzystanie z lokalu przy ul. [....] wynosi 551,36 zł. Z wyciągu konta Zarządu Budynków Komunalnych wynika, że na dzień 31 grudnia 2014r. skarżący posiadał zadłużenie czynszowe w kwocie 22.008,01 zł. Ponadto skarżący załączył wezwania do zapłaty z [....] Energia łącznie na kwoty 300,57 zł i 47,39 zł oraz fakturę za leki na kwotę 80,90 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności:

"Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

§ 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej."

"Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny."

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy.

W swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Należy jednak zauważyć, że skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skoro zatem skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy.

W ocenie Sądu, K. Ś. wykazał natomiast w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się on jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zawarte w formularzu PPF zostały poparte stosownymi pismami organów (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków Komunalnych), które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nich stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.