Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 190/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 64 § 2, art. 43, art. 58 § 2, art. 64 § 2;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c;
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 541/18 w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 20 lutego 2018 r., nr OR12/2018/P/002 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na rzecz D. B. 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 12 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 541/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę D. B. na postanowienie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie z 20 lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie płatności obszarowych.

Jak wynika z akt sprawy D. B. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2014. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał skarżącemu płatność w pomniejszonej, w stosunku do wnioskowanej, wysokości. W wyniku wniesionego odwołania organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po rozpoznaniu skargi na tę decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje organów administracji obydwu instancji z uwagi na pominięcie w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika strony będącego adwokatem.

Decyzją z 19 października 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w M. ponownie załatwił wniosek skarżącego, a decyzja ta została wysłana na adres G. B. – pełnomocnika wnioskodawcy, upoważnionego przez niego w systemie ewidencji producentów rolnych. Doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika tego pełnomocnika 25 października 2016 r.

W dniu 19 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego będący adwokatem, powołując się na udzielone przez skarżącego pełnomocnictwo zażądał prawidłowego doręczenia tej decyzji lub o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wskazał, że przyczyną uchybienia terminu było nieprawidłowe doręczenie decyzji – pełnomocnikowi w systemie ewidencji producentów rolnych, a nie pełnomocnikowi – adwokatowi.

Decyzja została temu pełnomocnikowi przesłana. Następnie, 19 stycznia 2017 r., skarżący, reprezentowany przez tego adwokata wniósł odwołanie od decyzji z 19 października 2016 r.

Zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przywrócenia terminu od wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ wyjaśnił, że na żadnym etapie sprawy pełnomocnikowi w systemie ewidencji producentów nie zostało wycofane pełnomocnictwo. Natomiast pełnomocnik będący adwokatem reprezentował skarżącego w sprawie zakończonej decyzją, która została uchylona przez Sąd Wojewódzki. W sprawie niniejszej pełnomocnictwo udzielone adwokatowi złożono już po doręczeniu decyzji organu pierwszej instancji. Na wcześniejszym etapie aktualne było pełnomocnictwo udzielone w systemie ewidencji producentów rolnych.

Oddalając skargę na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że w chwili wydawania oraz doręczania ponownej decyzji pierwszoinstancyjnej, pełnomocnik – adwokat nie był uprawniony do reprezentowania strony. Jego wcześniejsze pełnomocnictwa miały bowiem charakter szczególny i zostały one "skonsumowane" w ten sposób, że pełnomocnik – adwokat przedstaw’ił je dokonując tych czynności procesowych, do których został ustanowiony. W tej sytuacji , zdaniem Sądu pierwszej instancji, doręczenie decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnikowi w systemie ewidencji producentów rolnych było uzasadnione, a skorzystanie z możliwości doręczenia zastępczego nie naruszało prawa. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że w świetle art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 235 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a.", termin może być przywrócony na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, złoży stosowny wniosek w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie dopełni czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Zdaniem Sądu pierwszej instancji przesłanki określone w tym przepisie nie zostały spełnione.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i opierając środek odwoławczy na drugiej podstawie kasacyjnej. Zażądał uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia od organu na rzecz strony kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw.

Zarzucił: 1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 151 w związku z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 43 w związku z art. 8 § 1 i art. 7 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji przyjęciu, że w sprawie doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia decyzji w trybie doręczenia zastępczego, w sytuacji gdy organ nie zweryfikował w jakikolwiek sposób twierdzeń podnoszonych przez skarżącego co do nieprawidłowości w doręczeniu, a zatem przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji było bezzasadne, 2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 w związku z art. 134 § 1, art. 151 w związku z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu w stanie faktycznym sprawy i oddaleniu skargi skarżącego wobec nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach argumentów strony uprawdopodobniających uchybienie terminowi do wniesienia odwołania bez jej winy, co winno było skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przywróceniem skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania; ta jednak w sprawie nie wystąpiła – wobec czego związany jest granicami skargi kasacyjnej, a ta jedynie dotyczy naruszenia przepisów postępowania w warunkach określonych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nr 1 petitum skargi kasacyjnej. Sąd II instancji nie podziela poglądu wyrażonego w jej motywach, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. "konieczne jest, aby na podpisywanym potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, bo osoba dokonująca odbioru przesyłki podjęła się oddania pisma adresatowi".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustawodawca nie wymaga adnotacji, która wskazywałaby na takie rozumienie treści art. 43 k.p.a., jakie proponuje Skarżący. To w momencie doręczenia przesyłki dorosły domownik sam decyduje czy przyjmie przesyłkę celem jej oddania adresatowi, czy też odmawia podjęcia się pośrednictwa. Doręczenie takie – w świetle literalnej interpretacji art. 43 k.p.a. – nie wymaga konieczności pisemnego odzwierciedlenia woli osoby podejmującej się doręczenia przesyłki adresatowi. Przyjęcie przesyłki przez domownika świadczy - w sposób dorozumiany – że przyjął ją celem przekazania adresatowi.

Dodatkowo wskazać należy, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazuje się w jakikolwiek sposób naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i art. 7 k.p.a.

Zasługuje na uwzględnienie zarzut nr 2 petitum skargi kasacyjnej; znamienne jest, że Sąd I instancji – w kontekście dokonanych ustaleń w związku z zastosowaniem art. 58 § 2 k.p.a. zwrócił uwagę, że:

"Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata nie spełnił przesłanki przywrócenia naruszonego terminu procesowego, przewidzianej w art. 58 § 2 k.p.a. (...). W przedmiotowej sprawie, Skarżący (jego pełnomocnik – adwokat) nie tylko nie uprawdopodobnił braku winy Strony w niedokonaniu czynności procesowej w terminie, nie wskazał kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi, ale – przede wszystkim – nie dokonał "opóźnionej" czynności procesowej równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, że wniosek o przywrócenie terminu wpłynął do Organu I instancji 19 grudnia 2016 r. Wniesienie odwołania od decyzji z 19 października 2016 r. miało zaś miejsce dopiero po miesiącu, tj. 19 stycznia 2017 r."

W kontekście powyższego cytatu Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że w świetle art. 58 k.p.a. konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, dopełnienie czynności procesowej, dla której przewidziany był termin, a także zachowanie 7 dniowego terminu, o którym mowa w § 2 tego przepisu – co wymaga oceny w kontekście treści złożonego wniosku i zawartej tam argumentacji.

Oddalając skargę Sąd I instancji nie dokonał wnikliwej analizy istotnej okoliczności podniesionej w skardze do WSA w Gliwicach, jak też w skardze kasacyjnej (tj. w uzasadnieniu), że przesyłkę z decyzją doręczoną w trybie art. 43 k.p.a. pełnomocnik otrzymał od dorosłego domownika nie w dacie jej faktycznego pokwitowania lecz 13 grudnia 2016 r., co stanowiło okoliczność całkowicie niezależną i uzasadniającą złożenie wniosku w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Bez wątpienia wniosek, który wpłynął do organu 19 grudnia 2016 r. (noszący datę 13 grudnia 2016 r.) został złożony w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia wniesienia odwołania dopiero 19 stycznia 2017 r., gdyż jego brak przy złożeniu wniosku o przywrócenie terminu winien skutkować wezwaniem do uzupełnienia tego braku (art. 64 § 2 k.p.a.); brak ten więc został sanowany bez uprzedniego wezwania organu, a zatem nie naruszono treści art. 58 k.p.a.

Rozpatrując ponownie sprawę Sąd I instancji winien uwzględnić powyższe konstatacje poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając na uwadze treść art. 185 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.