Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 182/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatek akcyzowy
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
journal: Dz.U. 1997 nr 104 poz 662
law: Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej,podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r.
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
journal: Dz.U. 2001 nr 146 poz 1639
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak/spr./, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia wysokości cła, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60), art. 13 § 1 i § 3 pkt 4, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 3 i ust. 5 części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz. U. nr 146, poz. 1639 ze zm.), art. 13, art. 16, art. 21, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r. nr 104, poz. 662 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] listopada 2004 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] lutego 2002 r. w Oddziale Celnym I objęto procedurą dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD nr [...] samochód osobowy marki Opel Vectra sprowadzony z Holandii, taryfikowany do kodu PCN 8703 23 909. Z uwagi na fakt, że pochodzenie towaru zostało udokumentowane deklaracją o jego unijnym preferencyjnym pochodzeniu sporządzoną na umowie kupna-sprzedaży z dnia 12 lutego 2002 r., do obliczenia kwoty cła zastosowano obniżoną stawkę celną w wysokości 0%.

W związku z wątpliwościami co do autentyczności przedmiotowej deklaracji oraz podpisu eksportera złożonego pod nią, przedmiotowa deklaracja została przesłana do weryfikacji przez władze celne kraju eksportera. Holenderskie władze celne poinformowały, że dane podane na umowie kupna-sprzedaży dotyczące sprzedającego są fałszywe oraz że pojazd wyprodukowano w Unii Europejskiej i odpowiada on warunkom dotyczącym pochodzenia unijnego.

Po wszczęciu "z urzędu" postępowania decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej, kwoty cła oraz wskazanej kwoty podatku akcyzowego i podatku VAT, następnie określił kwotę cła oraz kwoty tych podatków.

W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne poprzez jego zastosowanie do prowadzonego postępowania – w sytuacji gdy ww. przepis ma zastosowanie do przepisów prawa materialnego, a nie procesowego. Zdaniem strony w sprawie powinny być zastosowane przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego, a nie przepisy Kodeks celny oraz Ordynacja podatkowa.

Według organu drugiej instancji zgodnie z art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Użyte w art. 26 sformułowanie "stosuje się przepisy dotychczasowe" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. stosowane będą obowiązujące przed akcesją zarówno przepisy materialne, jak i proceduralne. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej do zgłoszeń celnych przyjętych przez organy celne przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się regulacje dotychczasowe, w żadnym przypadku nie mogą być zastosowane przepisy wspólnotowe.

Strona podniosła również zarzut naruszenia art. 207 i 210 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji po upływie 2 lat i 7 miesięcy mimo braku podstaw prawnych.

Odpowiadając na ten zarzut, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 § 1 Kodeksu celnego zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany.

Organ celny po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, miał prawo uznać, że strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej.

Kodeks celny dopuszcza po przyjęciu zgłoszenia celnego możliwość wydania decyzji, w której organ celny albo uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe albo uznaje zgłoszenie za nieprawidłowe i w takim wypadku wydaje decyzję określającą kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Wydanie decyzji może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony (art. 65 § 4 Kodeksu celnego) w terminie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 5 Kodeksu celnego).

W niniejszej sprawie decyzja została wydana i doręczona stronie przed upływem trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Według organu drugiej instancji zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego obniżone stawki celne wynikają z umów międzynarodowych, które są podstawą ich stosowania.

Przepis ust. 5 części pierwszej A postanowień wstępnych do Taryfy celnej stanowi, że obniżone stawki celne wynikające z umów zawartych przez RP z niektórymi krajami lub grupami krajów, z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących między innymi z państw członkowskich Unii Europejskiej.

Umową międzynarodową regulującą obrót towarowy Polski z państwami Unii Europejskiej jest Układ Europejski, obowiązujący na mocy Oświadczenia Rządowego z dnia 23 grudnia 1993 r. w sprawie wejścia w życie Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Europejskimi z drugiej strony, sporządzony w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. nr 11, poz. 39 ze zmianami). Integralną część umowy stanowi Protokół nr 4 dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej.

Przepis art. 13 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego stanowi, że preferencyjne traktowanie przewidziane w Umowie dotyczy tylko produktów spełniających wymogi tego Protokołu, które są transportowane bezpośrednio między Wspólnotami i Polską, zaś zgodnie z art. 16 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy, pod warunkiem przedłożenia:

a) świadectwa przewozowego EUR.1..., lub

b) w przypadkach określonych w artykule 21 (1) – deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej "deklaracją na fakturze").

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że istnieją trzy przesłanki, których spełnienie jest niezbędne do zastosowania wobec przedmiotu importu preferencji celnych. Przedmiotowe przesłanki to:

1. określenie obniżonych stawek celnych w Taryfie celnej dla towarów pochodzących z krajów członkowskich Unii Europejskiej;

2. bezpośredni przywóz towarów z obszaru UE do Polski;

3. udokumentowanie pochodzenia przedmiotu importu świadectwem przewozowym EUR.1 lub "deklaracją na fakturze".

Odpowiadając na zarzut strony, że weryfikacja dokumentu służy potwierdzeniu preferencyjnego pochodzenia towaru, a nie prawidłowości danych sprzedającego czy eksportera, organ przytoczył art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, zgodnie z którym dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, natomiast w myśl art. 32 ust. 5 Protokołu nr 4 wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski, lub z innego kraju wymienionego w artykule 3 i 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu.

Oznacza to, że weryfikacja dowodu preferencyjnego pochodzenia służy nie tylko sprawdzeniu statusu pochodzenia towaru, lecz również sprawdzeniu autentyczności dokumentu potwierdzającego ten status.

Przedmiotowa deklaracja na fakturze spełnia wszystkie wymogi formalne określone w Protokole nr 4 Układu Europejskiego, jednakże moc dowodowa przedmiotowego dowodu została prawidłowo obalona w kontekście ustaleń weryfikacyjnych. Wprawdzie holenderskie władze celne potwierdzają, iż przedmiotowy samochód spełnia reguły pochodzenia określone w Protokole nr 4 UE, nie mniej jednak wyniki weryfikacji wskazują na nieprawdziwość danych podanych w kontrolowanym dokumencie.

Nie został zatem spełniony warunek określony w ust. 5 części pierwszej A postanowień wstępnych Taryfy celnej, tj. udokumentowanie pochodzenia dowodem pochodzenia określonym w Protokole nr 4 Układu Europejskiego.

Organ podniósł również, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 32 pkt 6 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, zgodnie z którym jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji.

Oceniając moc dowodową pism weryfikacyjnych w świetle przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i zauważając, że przepisy ordynacji regulują kwestie dowodów stosunkowo zwięźle, organ odwołał się do art. 1138 k.p.c., którego istota polega na tym, ze zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe z polskimi dokumentami urzędowymi w zakresie ich mocy dowodowej.

Na decyzję organu odwoławczego Z. W., reprezentowana przez adwokata B. M., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając decyzji naruszenie art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne poprzez jego zastosowanie do wznowienia postępowania w sytuacji, gdy wyżej wymieniony przepis ma zastosowanie do przepisów prawa materialnego, a nie procesowego, art. 207 i art. 210 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji po upływie 2 lat i 7 miesięcy od daty zgłoszenia dokumentu SAD oraz poprzez brak prawidłowego i wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, art. 13, art. 16, art. 21, art. 31, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego poprzez błędną ich wykładnię, art. 224 § 2 w związku z art. 224 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego poprzez nieprawidłowe rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, art. 2, art. 7, art. 217 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do Państwa i prawa. Ponadto skarżąca wniosła o uwzględnienie nowego dowodu w postaci dokumentu EUR.1 nr BA 1986581.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie mimo że nie można się zgodzić z częścią argumentacji podniesionej przez organy celne, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga Z. W. jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej wydana została w dniu [...] Utrzymano nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2004 r. Zgłoszenia celnego o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu skarżąca Z. W. dokonała w dniu [...] lutego 2002 r.

Z uwagi na zgłoszenie celne pojazdu w dacie [...] lutego 2002 r. oraz na wydanie zaskarżonej decyzji po dacie uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, na wstępie sąd poddał ocenie podstawę prawną wydania decyzji, odnosząc się przy tym do zarzutu skarżącej dotyczącego nieprawidłowego jej zdaniem stosowania przez organy celne przepisów postępowania sprzed daty wejścia w życie ustawy Prawo celne i w stosunku do Polski Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz do argumentacji organów podniesionej w odpowiedzi na ten zarzut.

Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie organy celne obowiązane były stosować przepisy prawne – zarówno prawa materialnego, jak i proceduralne – obowiązujące na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgodnie bowiem z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Zarówno w świetle obowiązującego Rzeczpospolitą Polską od dnia 1 maja 2004 r. Wspólnotowego Kodeksu celnego (rozporządzenie Rady nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r.), jak i obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2004 r. ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) dług celny w przywozie powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 201 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu celnego, art. 209 § 2 Kodeksu celnego).

Ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" należy interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w Kodeksie celnym. Zgodnie z art. 1 tej ustawy przedmiotem regulacji tego aktu prawnego są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Z powyższego wynika, że w Kodeksie zawarto zarówno przepisy proceduralne prawa celnego, jak i przepisy materialnego prawa celnego. Zgodnie z doktrynalną definicją prawo celne materialne to normy regulujące treść działań organów administracji celnej, a więc podstawowe zasady obrotu towarowego z zagranicą, prawa i obowiązki podmiotów wchodzących w stosunku administracyjnoprawne w związku z dokonywaniem tego obrotu oraz sprawowaniem nad nim kontroli celnej. Prawo celne proceduralne zaś to normy służące realizacji prawa celnego materialnego. Zawierają one sposób realizacji praw i obowiązków uczestników obrotu towarowego z zagranicą. Regulują zasady i tryb postępowania organów administracji celnej, jak również osób występujących przed tymi organami (por. Prawo celne pod red. prof. dr. hab. Wiesława Czyżowicza, Wydawnictwo C. H.Beck, Warszawa 2004). Zatem do przypadków, gdy dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, zastosowanie będą miały przepisy materialne i proceduralne obowiązujące do dnia 30 kwietnia 2004 r.

Organy celne powołując jako podstawę prawną wydanych decyzji art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, nie uchybiły prawu.

Obowiązek stosowania w powyższych sytuacjach dotychczas obowiązujących przepisów proceduralnych potwierdza art. 67 Wspólnotowego Kodeksu celnego, w myśl którego jeżeli szczególne przepisy nie stanowią inaczej, datą, którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne.

Z powyższego wynika, że do wydania przedmiotowych rozstrzygnięć zastosowanie miały przepisy obowiązujące na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego (14 lutego 2002 r.), w tym ustawa Kodeks celny z 1997 r.

W tym miejscu odnieść się należy do kwestii zastosowania do przedmiotowej sprawy przepisów, w tym przepisów dotyczących weryfikacji dokumentów pochodzenia Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (Załącznik do Dz. U. z 1997 r. nr 104, poz. 662), który to Układ co do zasady obowiązywał do dnia poprzedzającego dzień uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, tj. do dnia 30 kwietnia 2004 r.

Podkreślić trzeba, że mimo iż faktycznie od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej traktaty założycielskie (Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, Traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, Traktat o Unii Europejskiej i ich modyfikacje) oraz opierające się na tych traktatach akty prawne są dla Rzeczpospolitej Polskiej prawem obowiązującym, to w art. 2 Aktu Przystąpienia (Dz. U. UE L z 2003 r. Nr 236 z 23 września 2003 r.) zastrzeżono, że prawo pierwotne obowiązuje nowe Państwa Członkowskie, jednakże obowiązuje zgodnie z przepisami Aktu przystąpienia, który mieści szereg przepisów intertemporalnych dotyczących między innymi prawa celnego (por. Dokument informacyjny Komisji Europejskiej nr TAXUD/763/2003 z dnia 10 grudnia 2003 r.). Owe przepisy intertemporalne wprowadzają stosowanie określonych przepisów dotychczasowych (Układu Europejskiego) we wskazanych okresach przejściowych.

Przepisy intertemporalne dotyczące stosowania przepisów prawa celnego zawiera Załącznik IV nr 5 do Aktu Przystąpienia. I tak w tytule "Unia celna" ustępie 13 stwierdzono, że "odzyskiwanie należności jest przeprowadzane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym. Jednakże w przypadku gdy dług celny powstał przed dniem przystąpienia, odzyskiwanie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie członkowskim, przez to Państwo na jego rzecz." Oznacza to, że w sytuacji gdy dług celny powstał (tj. zgłoszenie celne przyjęto) przed dniem 1 maja 2004 r., do postępowania celnego dotyczącego owego zgłoszenia celnego związanego między innymi z ponownym naliczeniem cła, w tym do czynności weryfikacyjnych dokumentów o preferencyjnym pochodzeniu towaru, zastosowanie będą miały przepisy państwa członkowskiego, które postępowanie prowadzi, tj. w przypadku Polski przepisy obowiązujące przed dniem 1 maja 2004 r.

W tytule Unia celna Załącznika IV nr 5 do Aktu Przystąpienia umieszczono również przepisy przejściowe dotyczące dowodów pochodzenia wystawionych przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z ust. 6 w przypadku gdy dowód pochodzenia i/lub dokumenty przewozowe zostały wystawione przed dniem przystąpienia i gdy wymagane jest dokonanie formalności celnych w odniesieniu do handlu towarami pomiędzy nowymi Państwami Członkowskimi a obecnymi Państwami Członkowskimi lub też pomiędzy samymi nowymi Państwami Członkowskimi, mają zastosowanie postanowienia Protokołów do właściwych Układów, dotyczących definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej.

Przy tym zgodnie z ust. 5 Załącznika IV nr 5 do Aktu Przystąpienia wnioski o późniejszą weryfikację dowodu pochodzenia wystawionego na podstawie preferencyjnych umów są przyjmowane przez właściwe organy celne obecnych Państw Członkowskich i nowych Państw Członkowskich przez okres trzech lat od daty wydania przedmiotowego dowodu pochodzenia i mogą być dokonywane przez te organy przez okres trzech lat począwszy od daty zaakceptowania dowodu pochodzenia dołączonego do zgłoszenia do swobodnego obrotu (por. również Michael Lux, Reguły przejściowe w związku z przystąpieniem Polski i 9 innych krajów do UE w zakresie prawa celnego, rolnego i podatkowego (część pierwsza) [w:] Monitor prawa celnego 2004, nr 2, s. 54).

Zatem w przedmiotowej sprawie w zakresie współpracy administracyjnej i czynności weryfikacyjnych dokumentów o preferencyjnym pochodzeniu towaru zastosowanie prawidłowo miały postanowienia Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (Załącznik do Dz. U. z 1997 r. nr 104, poz. 662).

Odnosząc się więc do podstawy prawnej wydanych w przedmiotowym postępowaniu celnym rozstrzygnięć ocenić należy jako prawidłowe zastosowanie przez organy celne do weryfikacji dokonanego w dniu [...] lutego 2002 r. przez Z. W. zgłoszenia celnego – przepisów Kodeksu celnego oraz Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że organy nie powołały w podstawie prawnej rozstrzygnięć przytoczonych powyżej przepisów intertemporalnych wyrażonych we Wspólnotowym Kodeksie celnym oraz Załączniku IV nr 5 do Aktu Przystąpienia. Jednakże zgodnie z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją, jeżeli stwierdzi m. in. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wyżej opisane uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, zatem nie powoduje ono uchylenia zaskarżonej decyzji.

Poddając badaniu legalność zaskarżonej decyzji w zakresie rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego, stwierdzić należy, że decyzja ta wydana została w zgodzie z prawem.

W dniu [...] lutego 2002 r. przy obejmowaniu procedurą dopuszczenia do obrotu przedmiotowego pojazdu Opel Vectra, zastosowano do obliczenia kwoty cła obniżoną stawkę celną w wysokości 0%. Preferencyjne unijne pochodzenie towaru zostało przez importera Z. W. udokumentowane tzw. "deklaracją na fakturze".

Przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej towary pochodzące ze Wspólnoty Europejskiej, transportowane bezpośrednio między Wspólnotą i Polską lub przez terytoria krajów wymienionych w art. 4 Protokołu nr 4 poddane były preferencyjnemu traktowaniu, tj. stosowaniu do nich obniżonych stawek celnych 0% (art. 13 § 1 i § 3 Kodeksu celnego, ust. 5 pkt 1 części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej ustanowionej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, Dz. U. nr 146, poz. 1639 ze zm., w związku z art. 13 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego), przy czym jeżeli na towary pochodzące z państw, o których mowa w ust. 5 (między innymi państw Unii Europejskiej), nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach, o których mowa w tym przepisie (zatem między innymi w Układzie Europejskim), stosowano stawkę celną autonomiczną (ust. 5 pkt 1 części A postanowień wstępnych załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej).

Zgodnie z art. 16 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego warunkiem skorzystania przez importerów przy imporcie produktów pochodzących ze Wspólnoty z preferencyjnego traktowania było przedłożenie:

1) świadectwa przewozowego EUR.1 lub

2) deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze.

Skarżąca Z. W. przedłożyła tzw. "deklarację na fakturze".

Po zwolnieniu przedmiotowego towaru, organ celny powziął wątpliwości co do autentyczności tzw. "deklaracji na fakturze" o unijnym preferencyjnym pochodzeniu towaru i skorzystał z przewidzianej w art. 83 Kodeksu celnego możliwości dokonania kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru czyli tzw. kontroli postimportowej, polegającej w szczególności na skontrolowaniu dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem.

W oparciu zatem o postanowienia art. 31-32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego dotyczące współpracy administracyjnej władz celnych poszczególnych państw organ celny wystąpił do organów celnych kraju eksportu o dodatkową weryfikację dowodów pochodzenia przedmiotowego pojazdu. Organy celne Holandii, z której importowano towar, w odpowiedzi na wystąpienie polskiego organu celnego nadesłały pismo z dnia 28 czerwca 2004 r. oceniając dane podane w "deklaracji na fakturze" jako fałszywe, a także podnosząc, że pojazd wyprodukowano w UE i odpowiada on warunkom dotyczącym pochodzenia wymienionym w Protokole nr 4.

Z przepisu art. 32 ust. 3 Protokołu nr 4, zgodnie z którym weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu, wynika, że weryfikacji "deklaracji na fakturze" mogły dokonać w przedmiotowej sprawie tylko władze celne Holandii. Władze celne Rzeczypospolitej Polskiej mogły jedynie przyjąć wyniki weryfikacji dokonanych przez władze celne kraju eksportu oraz ocenić owe wyniki, czy organy celne państwa eksportu wypowiedziały się wyraźnie w kwestii autentyczności weryfikowanego dokumentu oraz pochodzenia przedmiotowego produktu. W przypadku uznania, że odpowiedź organów celnych państwa eksportu jest jednoznaczna i pozwala ustalić, czy dokument jest autentyczny i czy sprawdzany produkt można uznać za pochodzący ze Wspólnoty lub Polski lub z innego kraju wymienionego w artykule 4 i czy spełnione są inne wymogi Protokołu, organy celne Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązane są wziąć pod uwagę wyniki weryfikacji w ustalaniu, czy przedmiotowy towar może być objęty obniżoną stawką celną. Wynik weryfikacji pochodzenia towarów jest wiążący dla władz kraju importu. Tak też było w przedmiotowej sprawie.

Zatem skoro deklarację zweryfikowano jako zawierającą fałszywe dane, uznać należy, że w świetle art. 16 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przedmiotowy pojazd nie podlega preferencyjnemu traktowaniu w imporcie do Polski, toteż nie zachodzą przesłanki zastosowania do przedmiotowego pojazdu obniżonej stawki celnej.

W myśl art. 83 § 3 Kodeksu celnego z uwagi na to, że z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynikło, iż przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny, biorąc pod uwagę nowe dane, zasadnie zastosował przepis art. 65 § 4 pkt 2 lit. a Kodeksu celnego.

Należności celne przywozowe są wymagalne według wartości celnej towaru w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 85 § 1 Kodeksu celnego). Do wymierzenia cła w przedmiotowej sprawie zastosowano stawkę celną autonomiczną podaną w załączniku do rozporządzenia w sprawie ustanowienia Taryfy celnej w odniesieniu do określonego kodem PCN 8703 23 909 pojazdu wyposażonego silnik tłokowy wewnętrznego spalania o zapłonie iskrowym o pojemności skokowej powyżej 1500 cm3, ale nieprzewyższającej 3000 cm3, używanego powyżej czterech lat – tj. stawkę 35%, jednak nie mniej niż 2500 EURO za sztukę. Z uwagi na wartość celną towaru 6562 zł, kwotę cła wymierzono na 9164,30 zł.

Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi, tj. naruszenia przez organy obu instancji art. 2, 7 i 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to uznać je należy za chybione.

Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483) w powołanym art. 2 stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Skarżąca zarzuca, że zostały na nią jako importera nałożone obowiązki niemożliwe do spełnienia. Zarzut ten nie jest trafny. Powołanego art. 2 Konstytucji nie można bowiem rozpatrywać w oderwaniu od jej innych przepisów.

Konstytucja wymaga by zgodnie z jej art. 217 nakładanie podatków, innych danin publicznych, określenie podmiotów, przedmiotu opodatkowania i stawek, a także zasady przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następowało w drodze ustawy.

Art. 84 Konstytucji RP, stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych w tym podatków określonych w ustawie. Przepis ten wyznacza granice obowiązku ciężarów i świadczeń publicznych, w tym również cła i podatków. W jego ujęciu obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych powinien być nałożony jedynie w drodze ustawy. Tylko ustawa może określić granice ingerencji państwa w sferę własności obywatela, nakładając na niego obowiązek zapłaty cła i podatku. Obywatel ma więc obowiązek ponoszenia tych ciężarów, o ile obowiązek taki został nałożony na niego w drodze ustawy.

Organy celne w swoich decyzjach szczegółowo wykazały, które przepisy prawa rangi ustawowej uprawniały je do nałożenia cła i podatków od sprowadzonego przez skarżącą samochodu.

Również decyzje organów obu instancji, zawierają obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne, znajdujące potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i obowiązujących przepisach krajowych i umowach międzynarodowych. Dlatego niczym nieumotywowany jest przez stronę zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji.

Podkreślić tylko należy, że cechą demokratycznego państwa prawnego, o jakim traktuje art. 2 Konstytucji, jest m.in. przestrzeganie prawa, zarówno przez państwo jak i obywateli, zapewniające ład społeczny i stanowiące jeden z elementów umożliwiających urzeczywistnienie zasad sprawiedliwości społecznej. Obowiązek zapłaty cła i podatków nie może być więc potraktowany jako naruszający art. 2 Konstytucji.

Odnosząc się do świadectwa przewozowego EUR.1 złożonego przez stronę w załączeniu do skargi, stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Celnej wydawał zaskarżoną decyzję na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W dacie wydania decyzji środek dowodowy w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 nie istniał, zatem nie mógł być brany pod uwagę przez orzekający organ. Organ prawidłowo rozstrzygnął sprawę w oparciu o istniejący i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy. Natomiast zadaniem sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest kontrola działalności administracji publicznej według kryterium, czy decyzje administracyjne organów administracji publicznej wydane zostały w zgodzie z prawem. Sąd nie może zatem brać pod uwagę środków dowodowych nieistniejących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, z którymi to środkami dowodowymi organ orzekając nie mógł zapoznać się i ustosunkować do nich. Ubocznie stwierdzić należy, że w sytuacjach gdy w sprawach zakończonych decyzją ostateczną wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję, postępowanie podlega wznowieniu, przy czym może być ono wznowione na wniosek strony i z urzędu (art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej). Zatem jeżeli w ocenie strony z uwagi na fakt uzyskania świadectwa przewozowego EUR.1 zachodzi przesłanka wznowienia postępowania (wymieniona powyżej lub inna), może ona zażądać wznowienia przedmiotowego postępowania.

Poddając ocenie kwestię określenia w odniesieniu do przedmiotowego towaru podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, podnieść należy, że organy prawidłowo określiły podatek akcyzowy oraz podatek od towarów i usług w odniesieniu do importowanego pojazdu, jednakże błędnie zastosowały przepisy proceduralne zawarte w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), bowiem obie decyzje wydane zostały pod rządami nowych przepisów (ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, która weszła w życie w dniu 20 kwietnia 2004 r.; Dz. U. nr 54, poz. 535 oraz ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, która weszła w życie w dniu 1 marca 2004 r.; Dz. U. nr 29, poz. 257). Nowe ustawy nie zawierają przepisów intertemporalnych nakazujących w przypadku obejmowania towarów procedurą celną dopuszczenia do obrotu stosowanie do określania prawidłowej kwoty podatku od towaru i usług w razie stwierdzenia nieprawidłowości pod tym względem w zgłoszeniu celnym przepisów obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego. Dlatego zgodnie z kolizyjną dyrektywą systemową "późniejsza norma prawna rozwiązuje wcześniejszą normę prawną" zastosowanie do czynności w postępowaniu podatkowo-celnym, dotyczących określenia kwot podatków, miały przepisy proceduralne ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. Jednakże uchybienie powołania w podstawie prawnej przepisów prawnych identycznie brzmiących z tymi, które należało podać, nie jest naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, i skutkującym uchyleniem decyzji.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.