Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1959/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 156 § 1 pkt 2, art. 148 § 1 w zw. z art. 149 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji własnej odnośnie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...]; II. uchyla postanowienie Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzjami tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2000 r. Nr [...] i z dnia [...] czerwca 2000 r. Nr [...]; III. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] na rzecz skarżącego W. K. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 10 zł (dziesięć złotych).


UZASADNIENIE

SA/Rz 1959/03

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. K. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dn. [...].11.2003r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Stan sprawy, na tle którego wydano zaskarżoną decyzję wyglądał następująco:

Wyrokiem z dn.25.02.2002r. SA/Rz 1104/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie oddalił skargę W. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dn. [...].06.2000r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Z akt sprawy wynika, że w dn.6.09.2002r. do Departamentu Sądów Powszechnych w Ministerstwie Sprawiedliwości wpłynęła kopia wniosku W. K. adresowanego do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych określonego jak żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dn. [...].06.2000r. W treści tego wniosku W. K. wywodził, iż istnieje uzasadniona podstawa faktyczna i prawna, by uznać swa walkę jako żołnierska i przyznać mu uprawnienia kombatanckie z art.1 ust.1 i 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Wniosek ten nie został złożony do jego adresata, a przekazano go z Ministerstwa Sprawiedliwości jako załącznik do pisma z dn.24.09.2002r.

Postanowieniem z dn. [...].10.2002r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] powołując w podstawie prawnej art.149 § 1 i 2 w zw. z art.145 § 1 i art.148 § 1 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) wznowił postępowanie zakończone własnymi decyzjami z dn. [...].04.2000r. Nr [...] i [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wniosek W. K. o wznowienie postępowania uwzględniono mając na uwadze słuszny interes społeczny i interes strony.

Prowadząc postępowanie wznowieniowe organ wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o udzielenie informacji odnośnie z jakimi formacjami walczyły jednostki, w których służył W. K., precyzując iż chodzi o [...] Pułk Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w piśmie z dn.21.03.2003r. poinformowało, że z materiałów archiwalnych wynika, że jednostki KBW, w których służył W. K. brały udział w walkach zbrojnych w latach 1949-51 z takimi formacjami zbrojnymi jak: Konspiracyjne Wojsko Polskie, Armia Krajowa, "Wolność i Niezawisłość", Narodowe Zjednoczenie Wojskowe oraz z bandami o charakterze rabunkowym. W odrębnym piśmie IPN poinformował, że z kserokopii posiadanych dokumentów wynika, iż W. K. brał udział w walkach ze zbrojnym podziemiem w latach 1946-47, zaś nie zawierają one informacji o przynależności do grupy operacyjnej podległej dowództwu WP.

Decyzją z dn. [...].05.2003r. Nr [...] działając na podstawie art.151 § 1 pkt 1 w zw. z art.149 § 1 i 2 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnych z dn. [...].06.2000r. oraz z dn. [...].04.2000r. w przedmiocie pozbawienia W. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem wznowienia było to, że wyszły na jaw nowe okoliczności, nie znane organowi wcześniej, a mogące świadczyć, że strona brała udział w walkach z oddziałami UPA w czasie pełnienia służby wojskowej lub podlegała dowództwu Wojska Polskiego w okresie służby w ORMO. Odwołując się do uzyskanej informacji z IPN oraz orzecznictwa sądowego odnośnie charakteru Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej organ doszedł do przekonania, iż poza własnym oświadczeniem W. K. nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń odnośnie swej działalności, mogącej być uznaną za kombatancką.

W. K. złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wywodząc iż brał udział w walkach z UPA jako członek ORMO oddelegowany do Baonu Operacyjnego KW MO [...]. Dał także wyraz niezadowoleniu, iż organ nie daje wiary jego oświadczeniom, składanym w poczuciu honoru i prawdy.

Opisaną na wstępie decyzją z dn. [...].11.2003r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dn. [...].05.2003r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji własnej w wyniku wznowienia postępowania. Organ jeszcze raz zrelacjonował wyniki postępowania wyjaśniającego, podkreślając iż z zaświadczeń IPN wynika, iż W. K. nie brał udziału w walkach z UPA w trakcie swej służby w KBW, jak również podczas swej służby w ORMO. Jeszcze raz organ przywołał orzecznictwo sądowe odnośnie warunków uznania za działalność kombatancką udziału w walkach przez milicjantów pod dowództwem wojskowym. Wskazując na to, że W. K. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu walk o utrwalanie władzy ludowej od 1 sierpnia 1946r. do 31 grudnia 1947r. podczas służby w ORMO organ wskazał, iż akta kombatanckie nie zawierają żadnych dowodów na jakąkolwiek działalność kombatancką lub równorzędną z takową w rozumieniu ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz.371 ze zm.).

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego _ Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wniósł W. K., zarzucając jej naruszenie art.6-9 i art.77 § 1 k.p.a. oraz art.30-32 Konstytucji RP poprzez brak uwzględnienia specyficznego rodzaju staczanych walk z UPA pod bezpośrednim dowództwem wojskowym. Skarżący wskazuje, że brał udział w takich walkach w rejonie D., S. i C. W. K. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji, tak by mógł udowodnić tytuł prawny do odzyskania uprawnień kombatanckich. Zarzuca nieobiektywność w ocenie materiału dowodowego i to, że nie wzięto pod uwagę, zdaniem skarżącego, realiów prowadzonych walk z UPA. Zarzuca, iż nie sięgnięto do opracowań publikacyjnych, do których to może skarżący sięgnąć, jak i poszukać świadków, po uchyleniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dn.4.05.2005r. W. K. podtrzymał swą skargę, jeszcze raz wywodząc że po przeszkoleniu jako członek ORMO brał udział w walkach z oddziałami UPA pod dowództwem wojskowym, uważając to za swój patriotyczny obowiązek względem ojczyzny. Dodatkowo wywodził, że organ nie współdziałał z nim przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn, które sąd wziął pod rozwagę wyłącznie z urzędu.

Należy zwrócić w pierwszej kolejności uwagę na fakt, że zaskarżone decyzje zapadły w wyniku wznowienia postępowania, zakończonego prawomocną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dn. [...].06.2000r. Nr [...], mocą której utrzymano w mocy decyzję tegoż organu z dn. [...].04.2000r. Nr [...] orzekającą o pozbawieniu W. K. uprawnień kombatanckich. NSA OZ w Rzeszowie wyrokiem z dn.25.02.2002r. oddalił skargę W. K. na decyzję w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Oznacza to, że decyzje orzekające o pozbawieniu takich uprawnień strony uzyskały przymiot decyzji prawomocnych, a wydany w sprawie wyrok wiąże organ i sąd administracyjny orzekający w tej sprawie (por. art.30 ustawy z dn.11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm. oraz art. 99 Pwsa). Należy zwrócić uwagę, iż w wyroku tym sąd orzekł m.in., iż podnoszona w ówczesnej skardze kwestia działalności skarżącego, polegająca na tym że "... brał udział w walce z bandami UPA w obronie ludności cywilnej u boku żołnierzy Wojska Polskiego w ramach skoszarowania nie mieści się w działalności kombatanckiej o jakiej mowa w art.1 ust.2, art.2 i art.4 ustawy o kombatantach". Na s. 5 uzasadnienia w/w wyroku sąd stwierdził ponadto, że "również zasadnicza służba wojskowa w Ludowym Wojsku Polskim i w ramach tej służby walka z bandami UPA po 30 czerwca 1947r. nie daje podstaw do zaliczenia tego rodzaju walk do działalności kombatanckiej". Sąd podkreślił, że w jego ocenie stanowisko organu pozbawiające uprawnień kombatanckich W. K. jest prawidłowe, gdyż zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach jego udział jako członka ORMO w walkach z oddziałami UPA nie może zostać uznany za działalność kombatancką. Te wywody wyroku SA/Rz 1104/00 nakazują przyjąć, że zarówno działalność skarżącego w ramach ORMO, jak i w czasie służby wojskowej w KBW była przedmiotem oceny sądu administracyjnego, który merytorycznie te aspekty sprawy rozpoznał i oddalił skargę W. K. na decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Za motyw wznowienia postępowania organ przyjął ujawnienie nowych faktów, nie znanych mu uprzednio. Stosownie do art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli ... wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję". Jest rzeczą charakterystyczną, że w postanowieniu z dn. [...].10.2002r. orzekającym o wznowieniu postępowania nawet nie powołano się na tę przesłankę, ograniczając się do przywołania w podstawie prawnej tego aktu art.145 § 1 k.p.a. zawierającego większość przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Podanie strony z dn.2.08.2002r. określone jako wniosek o wznowienie także nie zawiera wskazania nowego faktu lub nowego dowodu. W. K. odwołuje się w tym wniosku do bliżej nie sprecyzowanej "uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego", co w żaden sposób nie pozwala uznać że wskazał na nowy dowód lub nowy fakt istniejący w dacie wydania decyzji. Orzeczenie sądowe, zawierające także i nową wykładnię przepisów prawnych nie stanowi przesłanki do wznowienia, nie jest bowiem nowym dowodem ani nowym faktem w rozumieniu art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ nie wezwał wnioskodawcy do sprecyzowania przesłanki wznowienia, nie poinformował strony o treści art.145 i art.145a k.p.a. zawierających wyłączny katalog przesłanek wznowieniowych, czym naruszył niewątpliwie art.7 k.p.a., nakładający na niego obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Treść podań składanych w niniejszym postępowaniu przez stronę, jak i wydane decyzje wskazują niedwuznacznie, że owymi "nowymi istotnymi okolicznościami" miały być walki skarżącego z UPA w czasie służby wojskowej oraz podleganie dowództwu wojskowemu w czasie służby w ORMO. Treść wyroku SA/Rz 1104/00, jak i akt sprawy zakończonej decyzją prawomocna z dn. [...].06.2000r. całkowicie przeczą, by były to okoliczności "nowe". Przeciwnie, o obydwu tych okolicznościach W. K. pisał we wniosku z dn.18.04.2000r. o ponowne rozpatrzenie jego sprawy (k.22 akt administracyjnych). Z tych przyczyn uznać należy, że prowadzono postępowanie wznowieniowe pod kątem zaistnienia takich okoliczności, które nie miały waloru "nowości", przeciwnie były już ujawnione w toku postępowania administracyjnego, a nadto podlegały ocenie sądu administracyjnego. Wszczęcie w takiej sytuacji postępowania wznowieniowego i wydawanie decyzji w trybie art.151 k.p.a. oznacza rażące naruszenie dyspozycji art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. i uzasadnia stosownie do dyspozycji art.145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji.

Pominął organ także całkowicie kwestię terminu do złożenia podania o wznowienie, albowiem termin ten wynosi jeden miesiąc od dnia, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ustalenie to organ winien dokonać przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Z tej przyczyny uznać trzeba, iż narusza prawo także postanowienie organu z dn. [...].10.2002r. Sąd, z mocy art.135 Ppsa może zastosować środki przewidziane tą ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zdaniem sądu uzasadnionym jest przeto uchylenie także postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania, naruszenie przepisów o postępowaniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy), jako wydanego z naruszeniem art.148 § 1 w zw. z art.149 § 3 k.p.a.

Niezależnie od powyższego sąd uznaje, że zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisów Konstytucji RP, a w szczególności art.30 (obowiązek poszanowania i ochrony godności człowieka przez władze publiczne), art.31 (ochrona wolności i zakres jej ograniczenia, jako możliwy tylko w drodze ustawowej) oraz art.32 Konstytucji (zasada równości wobec prawa i niedyskryminacji) nie zostały w żaden sposób przez skarżącego wykazane.

O kosztach sadowych sąd orzekł po myśli art.97 Pwsa w zw. z art.200 Ppsa. Ochrony tymczasowej z art.152 Ppsa nie stosowano, wobec charakteru wydanych w sprawie decyzji.