Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2879/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 7 ust. 1i ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Joanna Skiba, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 15 września 2021 r., działając na podstawie art. 157 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 25 września 1957 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 6 lutego 1957 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

Powyższa decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych.

Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej: dekret). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

Zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu Grodzkiego w Warszawie Wydział Ksiąg Wieczystych z [...] września 1948 r. nr [...], nieruchomość warszawska ozn. nr hip. [...] położona przy ul. [...] zawierająca powierzchni 313,04 saż. kw. stanowiła własność [...] I voto [...] w 1/8 części, [...] w częściach równych w 1/8 części oraz [...] w 6/8. Jednocześnie wskazano, że na mocy aktów notarialnych [...] sprzedała 2/8 nieruchomości [...], a także że w dniu 18 kwietnia 1947 r. wpłynął wniosek o przepisanie tytułu własności 1/8 niepodzielnej części nieruchomości w spadku po zmarłej [...] I voto [...] II voto [...] na imię [...].

W dniu 28 października 1947 r. został sporządzony protokół oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków, instalacji i urządzeń.

Do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie, wpłynął wniosek [...] o przyznanie im prawa własności czasowej do terenu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Na wniosku, znajdującym się w aktach własnościowych (k. 4), brak jest wskazania daty wpływu wniosku do Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, wynika jednak z jego treści, że został podpisany przez wnioskodawców w dniu 17 grudnia 1948 r., a więc jest to najwcześniejsza możliwa data złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.

Prezydent m.st. Warszawy orzeczeniem administracyjnym z 19 sierpnia 1949 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o prawo własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...].

Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z 6 lutego 1957 r. odmówiło [...] i innym przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i jednocześnie stwierdziło, że zgodnie z art. 8 dekretu wszystkie budynki na przedmiotowym gruncie przechodzą na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu wskazano, że w planie zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] przeznaczony został pod społeczne budownictwo mieszkaniowe, a dalsze korzystanie przez dotychczasowych właścicieli z gruntu nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższemu orzeczeniu nadano klauzulę natychmiastowej wykonalności uzasadnionej interesem publicznym.

Od powyższego orzeczenia odwołanie wnieśli [...].

Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z 25 września 1957 r. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości warszawskiej.

Orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 6 lutego 1957 r. zostało sprostowane z urzędu postanowieniem z 3 lipca 1968 r. poprzez wskazanie nazwisk wszystkich współwłaścicieli.

Zgodnie ze znajdującym się w aktach własnościowych raportem z 24 stycznia 1949 r. na nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] znajdował się budynek frontowy zburzony do parteru - niezamieszkały, prawa oficyna 2-piętrowa częściowo odremontowana, zamieszkała, poprzeczna oficyna wypalona i częściowo wyburzona, niezamieszkała, lewa oficyna zburzona do parteru, niezamieszkała.

Obecnie następcami prawnymi przeddekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości warszawskiej są: [...].

Po rozpatrzeniu wniosku oraz całości akt sprawy Minister Rozwoju, Pracy i Technologii nie dostrzegł wadliwości umożliwiających stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 6 lutego 1957 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 25 września 1957 r.

Minister przywołał treść art. 7 ust. 1 dekretu, jak również powołując się na § 5, § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112), wskazał, że – jak wynika z opracowania geodety uprawnionego [...] z 26 maja 2021 r. – grunt nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] został objęty w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy w dniu publikacji Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy nr [...], tj. w dniu [...] listopada 1947 r. Zatem termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 14 maja 1948 r. Tymczasem wniosek [...] o przyznanie im prawa własności czasowej do terenu powyższej nieruchomości warszawskiej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, wpłynął do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie najwcześniej w dniu 17 grudnia 1948 r., a zatem już po upływie terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu. Organ podkreślił, że do terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, nie mają zastosowania przepisy dotyczące przywrócenia terminu, a stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. A zatem, już samo niezłożenie przez osobę uprawnioną wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu stanowiło wystarczającą okoliczność uzasadniającą wydanie orzeczenia o nieprzyznaniu prawa własności czasowej. W konsekwencji Minister uznał, że orzeczenia dekretowe, choć z niewłaściwym uzasadnieniem, nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Złożenie wniosku po upływie terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu, stanowiło bowiem okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji błędnych podstaw wydanego rozstrzygnięcia stanowi niewątpliwie uchybienie wydanego orzeczenia, jednak nie jest to uchybienie będące rażącym naruszeniem prawa. W toku prowadzonego postępowania w trybie nadzoru nie stwierdzono również, aby kwestionowane decyzje dekretowe były obciążone innymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności.

Skargę na powyższą decyzję organu nadzoru wniosła [...], reprezentowana przez radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1) art. 7 ust. 1 dekretu poprzez wadliwe uznanie, że wniosek dekretowy ówczesnych właścicieli nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] z 17 grudnia 1948 r. został złożony po upływie sześciomiesięcznego terminu przewidzianego w tym przepisie, w sytuacji gdy tzw. pierwsze objęcie gruntu przez gminę m.st. Warszawa było prawnie nieskuteczne;

2) art. 7 ust. 2 dekretu w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich wadliwe niezastosowanie prowadzące do uznania, że odmowne orzeczenie dekretowe nie narusza rażąco art. 7 ust. 2 dekretu, podczas gdy odmowne orzeczenie dekretowe nie zawiera (i) ustaleń dotyczących planu obowiązującego dla nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], (ii) ustalenia przeznaczenia nieruchomości w tym planie oraz (iii) analizy dotyczącej możliwości pogodzenia korzystania z nieruchomości przez jej właścicieli z przeznaczeniem nieruchomości w planie zabudowy, co świadczy o rażącym naruszeniu tych przepisów;

3) § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy, poprzez wadliwe uznanie, iż współwłaściciele nieruchomości nie stawili się z własnej winy do udziału w oględzinach, w sytuacji gdy z akt sprawy jasno wynika, że nie zostali oni o oględzinach w ogóle powiadomieni, natomiast Zarząd Miejski znał miejsce zamieszania przynajmniej jednej dawnej współwłaścicielki, p. [...], która mieszkała w przedmiotowej nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] i nią zarządzała, ponieważ jej dane adresowe znajdowały się w dawnej księdze wieczystej i były dla organu łatwo dostępne, a organ nie podjął żadnej próby ustalenia miejsca pobytu [...] ani nawet próby zawiadomienia jej na adres nieruchomości obejmowanej w posiadanie, w której to nieruchomości zamieszkiwała jedna z jej współwłaścicielek;

4) § 8 ust. 1 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie i wadliwe uznanie, iż grunt nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] a został objęty w posiadanie w trybie tego rozporządzenia z dniem ukazania się Dziennika Urzędowego Nr 25 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, tj. w dniu 14 listopada 1947 r., w sytuacji gdy dopiero objęcie w posiadanie tej nieruchomości w trybie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. z 1948 r. Nr 6, poz. 43) i na podstawie ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy nr 27 z dnia 25 listopada 1948 r. było prawnie skuteczne, a zatem termin do złożenia wniosku dekretowego upływał w dniu 25 maja 1949 r, czyli wniosek dekretowy z dnia 17 grudnia 1948 r. został złożony w ustawowym terminie;

5) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przy wadliwym ustaleniu istotnych okoliczności sprawy oraz z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów objawiających się błędnym przyjęciem, iż Zarząd Miejski prawidłowo powiadomił współwłaścicieli nieruchomości o terminie jej oględzin, jednakże nikt (co wynika z protokołu oględzin) się na nie nie stawił; w rzeczywistości jednak współwłaściciele nie zostali o oględzinach powiadomieni, a nieprawdą jest, iż Zarząd nie miał możliwości zawiadomienia chociażby byłej właścicielki, pani [...], o czynnościach związanych z obejmowaniem gruntu w posiadanie, gdyż Organ w ogóle nie podjął próby ustalenia miejsca pobytu dawnej właścicielki, nie wykazując nawet minimalnej staranności przy obejmowaniu gruntu w posiadanie, mimo że dane adresowe chociażby p. [...] były organowi znane, co więcej - w decyzji przyznano również, że p. [...] administrowała Nieruchomością do co najmniej 1958 r.

W związku w powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z 4 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z fragmentów księgi meldunkowej prowadzonej dla nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] na okoliczność zameldowania i zamieszkiwania w tej nieruchomości przez [...], dawną jej współwłaścicielkę – w momencie sporządzenia protokołu oględzin gruntu z 28 października 1947 r. oraz po tej dacie, oraz na okoliczność nieskuteczności tzw. pierwszego objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy w sytuacji, w której organ administracji z łatwością mógł ustalić miejsce zamieszkania współwłaścicieli i zawiadomić ich o dacie oględzin.

Pismem procesowym z 15 kwietnia 2022 r. pełnomocnik [...] podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w skardze oraz wniosek dowodowy. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie bądź na posiedzeniu zdalnym.

Pismem z 28 kwietnia 2022 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania [...] poparła w całości argumentację skargi wskazując, że zaskarżona decyzja zawiera szereg uchybień proceduralnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd obowiązany jest zająć się sprawą zakończoną w trybie administracyjnym zaskarżonym aktem, kontrolując jego legalność, a zatem jego zgodność z prawem w zakresie wyznaczonym normami prawa determinującymi treść rozstrzygnięcia i czynności poprzedzające jego podjęcie.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Zastosowanie tego trybu stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Regułą jest natomiast, aby przepisy o charakterze wyjątku intepretować ściśle, a nie rozszerzająco.

We wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego skarżąca podniosła jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zauważyć zatem należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. A zatem o tym, czy naruszenie prawa jest rażącym, decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za rażące należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Tak więc nie każde, nawet oczywiste naruszenie prawa, może być uznane za rażące (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1334/17, CBOSA). Jak zauważa się w doktrynie (por. komentarz do art. 156 k.p.a., B.Adamiak 2021, wyd. 17/Borkowski/Adamiak, nb.15), stwierdzenie nieważności jest nową sprawą o ograniczonym przedmiocie postępowania. Organ administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W postępowaniu nieważnościowym organ nie przeprowadza postępowania dowodowego co do istoty sprawy zakończonej kontrolowaną w tym nadzwyczajnym trybie decyzją. W wyroku z 28 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1694/08, CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że organ nadzoru może wyłącznie dokonać oceny, czy postępowanie w trybie zwykłym zostało przeprowadzone zgodnie z prawem, czy też doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym regulujących postępowanie dowodowe. Oceny tej dokonuje się w oparciu o materiał zgromadzony w postępowaniu zwykłym, a nie na podstawie własnych ustaleń organu nadzoru, przeprowadzonych w sposób właściwy dla postępowania zwykłego, a więc co do istoty sprawy. Z tego względu, zgłoszony przez skarżącą wniosek dowodowy jako wykraczający poza zakres kontrolowanego przez Sąd postępowania nadzwyczajnego, podlegał oddaleniu. Przedłożone kopie domowej książki meldunkowej nie spełniały wymogów ustalonych art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając na uwadze, że to kwalifikowana niezgodność z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy jest celem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu nadzoru odpowiada prawu.

Przedmiotem sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych wydanych w sprawie nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] było wyjaśnienie, czy w świetle art. 1, art. 3, art. 7 i art. 8 dekretu, które to przepisy stanowiły podstawę orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej, doszło do rażącego naruszenia prawa umożliwiając stwierdzenie nieważności tego orzeczenia oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 25 września 1957 r. utrzymującej w mocy powyższe orzeczenie. Wypada podkreślić, że Prezydium odmawiając przyznania prawa własności czasowej odwoływało się w uzasadnieniu orzeczenia do braku zgodności możliwości korzystania z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli z jej przeznaczeniem pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. W tym znaczeniu, Prezydium nawiązało do treści art. 7 ust. 2 in principio dekretu, zgodnie z którym gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia i pozostawiło je w mocy jako zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

W postępowaniu wszczętym na wniosek spadkobierczyni poprzednich właścicieli nieruchomości dekretowej o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia Minister Rozwoju, Pracy i Technologii - pomijając ocenianą w trybie zwykłym argumentację o braku zgodności możliwości korzystania z nieruchomości przez byłych właścicieli w aspekcie planistycznym - przedmiotem rozważań uczynił kwestię terminowości złożenia wniosku dekretowego. W tym zakresie odwołał się do przesłanki ustalonej przepisem art. 7 ust. 1 dekretu, w myśl którego dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Uznając, że złożenie wniosku dekretowego nastąpiło po terminie, Minister zauważył, że powyższa okoliczność pozwalała na wydanie decyzji odmownej. W tym zakresie organ nadzoru odwołał się do opinii geodezyjnej sporządzonej przez głównego specjalistę [...] – Samodzielne Stanowisko ds. Opracowań Geodezyjno-Prawnych w Departamencie Orzecznictwa, zgodnie z którą grunt przedmiotowej nieruchomości warszawskiej został objęty w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy w dniu publikacji Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy nr 25, tj. 14 listopada 1947 r. A zatem złożony w dniu 17 grudnia 1948 r. wniosek dekretowy był spóźniony, co – zdaniem Ministra - uzasadniało odmowę przyznania prawa własności czasowej. Brak zatem podstaw do uznania, że orzeczenia odmawiające przyznania prawa własności czasowej zostały wydane w warunkach rażącego, kwalifikowanego naruszenia prawa.

Dla rozważenia występującej w niniejszej sprawie kwestii prawnej istotne jest przypomnienie, że termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu jest terminem prawa materialnego uznawanym za termin zawity. Dlatego też niezłożenie przez osobę uprawnioną wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w art. 7 dekretu powoduje wygaśnięcie roszczenia (uprawnienia). Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu wniosek taki winien być złożony w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie reprezentowane jest jednolite stanowisko, zgodnie z którym stosunek prawny polegający na objęciu danego gruntu w posiadanie przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu następował z dniem wydania numeru dziennika urzędowego Zarządu Miejskiego (por. m.in. uchwała składu pięciu sędziów NSA z 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPS 32/99 opubl. ONSA 2000 z. 4, poz. 142 i wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 11 czerwca 2001 r., sygn. akt OSA 3/01 opubl. ONSA 2001 z. 4, poz. 144). A więc ten dzień wywołuje skutek prawny w postaci rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czadowej. Takie ogłoszenie w niniejszej sprawie zostało dokonane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 25, datowane na dzień 14 listopada 1947 r. Tak więc sześciomiesięczny ustawowy termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 14 maja 1948 r. Wniosek zaś złożony został najwcześniej w dniu 17 grudnia 1948 r., czemu skarga nie zaprzecza. Świadomość uchybienia terminu do złożenia wniosku dekretowego towarzyszyła również składającym wniosek o przywrócenie tego terminu [...].

W tych warunkach przywoływane w skardze argumenty o innej dacie rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku, czy też braku skutecznego objęcia gruntu w posiadanie na podstawie rozporządzenia z 1946 r., wyprowadzane na okoliczność złożenia wniosku dekretowego w przepisanym terminie, nie mogły pozbawić słuszności stanowiska Ministra o braku rażącej wadliwości wydanej w sprawie decyzji dekretowej, skutkując uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przywołany na tę okoliczność wyrok tut. Sądu z 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1803/06, został wydany w wyniku kontroli decyzji wydanej w trybie zwykłym, a zatem nie mógł stanowić adekwatnego punktu rozważań w niniejszej sprawie. Zaznaczyć trzeba, że treścią ustaleń dokonywanych przez organ w trybie nieważnościowym nie mogły stać się kwestie ze sfery faktów ustalone i przyjęte w postępowaniu zwykłym. W wyroku z 22 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1650/06 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że postępowanie nieważnościowe jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w tym postępowaniu nie można rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Tym samym kwestia ustalenia rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu, nie mogła być przedmiotem ponownych ustaleń w postępowaniu nieważnościowym obejmującym orzeczenie administracyjne wydane w odpowiedzi na wniosek złożony z uchybieniem terminu. Nieuzasadnionymi pozostają zatem zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jakie wiąże pełnomocnik skarżącej z wadami postępowania związanymi z obejmowaniem gruntu w posiadanie polegającymi na braku podjęcia próby ustalenia miejsca pobytu byłej właścicielki. Powyższe czyni niezasadnym zarzut naruszenia § 5 ust. 1 i § 8 rozporządzenia w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy.

W tych warunkach podnoszona dalej w skardze kwestia związana z możliwością pogodzenia korzystania z gruntu przez ówczesnych współwłaścicieli, pozostaje marginalna i nie może mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych. Skarga zmierza do wykazania, że organ nie przeprowadził w postępowaniu zwykłym postępowania wyjaśniającego w zakresie przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, co uszło uwadze organowi nadzoru.

Odnosząc się do tej argumentacji i uznając ją za wadliwą zauważyć przyjdzie, że autor skargi nie przekonuje, by kwestia ta w sposób istotny godziła w prawidłowość dekretowej decyzji odmownej, czyniąc wadliwym poddane kontroli Sądu w tej sprawie rozstrzygnięcie. Nie wskazuje też, jakie wedle przekonania skarżącej było przeznaczenie planistyczne przedmiotowej nieruchomości dekretowej. Akcentuje jedynie kwestię poczynienia niewystarczających ustaleń w tym zakresie w postępowaniu zwykłym. Podkreślić trzeba, że w postępowaniu nieważnościowym wymagane jest wykazanie, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domagają się strony, jest obarczona którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jednakże nie są to wady ze swej istoty o charakterze proceduralnym. Usuwanie wad postępowania dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. Czynności procesowe, podejmowane w kontrolowanym w trybie nadzoru postępowaniu dekretowym nie stanowiły zaś zaprzeczenia stanu prawnego sprawy. Nie sposób zatem uznać, że oceniane w trybie nadzorczym orzeczenia były dotknięte wadami o kwalifikowanym charakterze.

W świetle powyższego brak podstaw do przyjęcia, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii wydana była w warunkach uzasadniających jej uchylenie. Poddane kontroli w trybie nieważnościowym: decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 25 września 1957 r. i orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 6 lutego 1957 r. nie zawierają wad o charakterze materialnoprawnym, godząc w elementy podmiotowe stosunku prawnego, jego przedmiot bądź w podstawę prawną. Minister mając na uwadze charakter prowadzonego postępowania, prawidłowo stwierdził, że wniosek dekretowy złożony po terminie do jego złożenia, determinował wydanie orzeczenia odmownego, albowiem upływ terminu powodował bezskuteczność wniosku.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Podkreślić trzeba, że poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola w niczym nie odbiega od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.