Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1235/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 10, art. 16 ust. 1-3, art. 24, art. 24a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 7-10, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Par. 14 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
article: Par. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi małoletniej M. S. reprezentowanej przez matkę H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 26 kwietnia 2004 r. H. S. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla jej niepełnosprawnej, małoletniej córki M. S. urodzonej w dniu [...] 1993 r.

Decyzją z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, przyznał H. S. zasiłek pielęgnacyjny - związany z niepełnosprawnością małoletniej córki M. S.- w wysokości 144 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2004 r. do 13 stycznia 2009 r., a decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] Starszy Pracownik Socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, zwiększył powyższe świadczenie do wysokości 153 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2006 r. do 13 stycznia 2009 r.

W dniu 30 września 2008 r. H. S. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej kolejny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla jej niepełnosprawnej córki M. S. urodzonej w dniu [...] 1993 r.

W związku z powzięciem wiadomości o pracy na terenie Niemiec Z. S., męża H. S. i ojca uprawnionej M. S. – pismem z dnia 2 lutego 2010 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej pełniący funkcję instytucji właściwej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy z dni 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej, że w sprawie H. i Z. S. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i Z. S. podlega ustawodawstwu niemieckiemu od dnia 6 maja 2008 r. do nadal. Jednocześnie, pismem z dnia 9 lutego 2010 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej poinformował H. S. o prowadzeniu sprawy z "wniosków z dnia 30 września 2008 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami, prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres zasiłkowy 2008/2009.

Decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] Starszy Pracownik Socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, uchylił realizację decyzji z dnia [...] 2006 r. Nr [...] począwszy od dnia 6 maja 2008 r. z powodu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na uzasadnienie organ podał, że od dnia 6 maja 2008 r. mąż H. S. podjął zatrudnienie poza granicami kraju - na trenie Niemiec, że podlega ustawodawstwu niemieckiemu od dnia 6 maja 2008 r. do nadal i w związku z tym nastąpiła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, co powoduje z kolei, że instytucją realizującą zadania z tego zakresu -zgodnie z art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych - jest samorząd województwa. Podkreślono, że - zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w przypadku, gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tej sytuacji organ uchylił decyzję z dnia [...] 2006 r. Nr [...] w całości począwszy od dnia 6 maja 2008 r.

Decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] Dyrektor Regionalnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Marszałka Województwa, przyznał M. S. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od dnia 6 maja 2008 r. do dnia 30 stycznia 2009 r.

Następnie decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] Dyrektor Regionalnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Marszałka Województwa, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie z wniosku H. S. z dnia 30 września 2008 r o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka M. S. ur. [...] 1993 r. Na uzasadnienie decyzji organ I instancji podał, że H. S. złożyła dwa wnioski o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego: w dniu 26 kwietnia 2004 r. i w dniu 30 września 2008 r. Wniosek z dnia 26 kwietnia 2004 r. został rozpatrzony przez Ośrodek Pomocy Społecznej i na podstawie decyzji z dnia [...] 2006 r. Nr [...] przyznano zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Następnie działający z upoważnienia Wójta Gminy pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej uchylił tę decyzję i wraz z aktami sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Regionalny Ośrodek Pomocy Społecznej. W oparciu o wniosek z dnia 26 kwietnia 2004 r., do którego dołączone było orzeczenie o niepełnosprawności M. S. wydane do dnia 13 stycznia 2009 r. działający z upoważnienia Marszałka Województwa Dyrektor Regionalnego Ośrodka Pomocy Społecznej ustalił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...]. Organ ten stwierdził, że zarówno wniosek z dnia 26 kwietnia 2004 r. jak i wniosek z dnia 30 września 2008 r. dotyczą M. S. i do obu wniosków dołączono to samo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane do dnia 13 stycznia 2009 r. Zdaniem tego organu - rozstrzygniecie podjęte na podstawie wniosku z dnia 30 września 2008 r. zawierałoby się w całości w rozstrzygnięciu podjętym na podstawie wniosku z dnia 26 kwietnia 2004 r. i dlatego dalsze postępowanie w sprawie z wniosku H. S. z dnia 30 września 2008 r. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na jej córkę M. S. stało się bezprzedmiotowe.

Od powyższej decyzji organu I instancji H. S. wniosła odwołanie, w którym podniosła, że został jej zwrócony zasiłek pielęgnacyjny za rok 2008 i przyznany na rok 2010, natomiast przepadł jej zasiłek pielęgnacyjny za cały rok 2009. Odwołująca się podała, że nie wiedziała, iż powinna złożyć nowy wniosek, gdyż w przeciwnym razie złożyłaby go razem z nowym orzeczeniem wydanym już [...] 2009 r. Stwierdziła, że nie jest to jej wina i w związku z tym nie powinna ponosić straty. Zwróciła uwagę, że była w stałym kontakcie zarówno z Regionalnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej jak i z Ośrodkiem Pomocy Społecznej, gdyż jej sprawa trwała 18 miesięcy. Zdaniem odwołującej się, powinna zostać poinformowana o konieczności wysłania orzeczenia i nowego wniosku na 2009 rok.

Decyzją z dnia 11 sierpnia 2010 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 23, art. 24 ust. 1 i ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2010 r. Nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji opisał przebieg postępowania administracyjnego zapoczątkowanego przez wniosek z dnia 26 kwietnia 2004r. i wszystkie wydane w nim decyzje i powtórzył argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. W szczególności organ odwoławczy stwierdził, że zarówno wniosek z dnia 26 kwietnia 2004 r., jak i z dnia 30 września 2008 r. dotyczył ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla M. S. w oparciu o to samo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na okres do dnia 13 stycznia 2009r., a zatem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie zapadło w decyzji z dnia [...] 2010 r. Nr [...], a więc wydanie w takiej sytuacji rozstrzygnięcia dotyczyłoby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności tej decyzji. W tej sytuacji, zdaniem tego organu - zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdyż postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Kolegium podniosło, iż z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, kiedy organ rozstrzygnął już sprawę inną decyzją ostateczną, czyli występuje tzw. tożsamość sprawy. Tożsamość sprawy występuje wówczas kiedy zachodzi: 1) tożsamość elementów podmiotowych, tj. tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, 2) tożsamość przedmiotowa, tj. tożsamość praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Zdaniem organu II instancji, taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie odnośnie wniosków strony z dnia 26 kwietnia 2004 r. i z dnia 30 września 2008 r., gdyż "orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] 2009 r. Nr [...] zostało przesłane przez Panią H. S. do ROPS dopiero w dniu 4 maja 2010 r. i postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla M. S. w okresie od 1 marca 2010 r. zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 28 maja 2010 r. Odnosząc się z kolei do zarzutów odwołującej się odnośnie nie wypłacenia jej zasiłku pielęgnacyjnego za 2009 rok Kolegium wskazało, że przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie z wniosku H. S. z dnia 30 września 2008 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla M. S., gdyż w tym przedmiocie zapadła już ostateczna decyzja administracyjna – z dnia [...] 2010 r. Nr [...]. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 3a ustawy o zasiłkach rodzinnych w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z orzecznictwem sądowym - przepis art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r . o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) ma jednoznaczne brzmienie i wynika z niego bezspornie, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji kontynuacji poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ustala sienie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację tego świadczenia. Od tej zasady ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków.

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się H. S. i pismem z dnia 22 września 2010 r. wniosła na nią skargę domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 105 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie wywołane wnioskiem z dnia 30 września 2008 r. zostało rozstrzygnięte inną decyzją ostateczną Regionalnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2010 r. Nr [...] pomimo, że w tych sprawach nie występowała tożsamość podstawy prawnej rozstrzygnięcia i stan faktyczny w obu sprawach był odmienny. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie w stosunku do wniosku z dnia 30 września 2008 r. i niewyznaczenie terminu na uzupełnienie brakujących dokumentów, a to orzeczenia o stopniu niepełnosprawności właściwego dla osoby, która ukończyła lat 16. Następny podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczył naruszenia art. 24 ust 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego zastosowanie pomimo, że w sprawie brak było ku temu przesłanek. Skarżąca stwierdziła, że zostały także naruszone art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, brak odpowiednich wyjaśnień i wskazówek oraz doprowadzenie tym samym do powstania u skarżącej wymiernej szkody majątkowej. Ostatni podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczył naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej w/w naruszeniami prawa. W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że decyzja organu I instancji rozstrzygająca jej wniosek z dnia 30 września 2008 r. zapadła w dacie 16 czerwca 2010 r., w której to dacie uprawniona do zasiłku M. S. ukończyła już lat 16, a czego organ orzekający nie wziął pod uwagę. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, a według ust. 3 tego artykułu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Zdaniem strony skarżącej, są to dwie różne podstawy do przyznania świadczenia zawierające odmienny katalog przesłanek warunkujących jego przyznanie, a zatem brak jest podstawowego warunku tożsamości sprawy jakim jest tożsamość podstawy prawnej postępowania. Nie można więc zasadnie twierdzić, że sprawa z wniosku z dnia 30 września 2008 r. została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] bowiem w tym postępowaniu organ nie badał przesłanek z art. 16 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy oświadczeniach rodzinnych lecz tylko przesłanki z art. 16 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Skarżąca stwierdziła, że organy administracji także błędnie zinterpretowały i zastosowały art. 24 ust 3a ustawy, zgodnie z którym w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie. Skarżąca podniosła, że ten przepis nie dotyczy sytuacji jaka wystąpiła w niniejszej sprawie albowiem na datę wydania decyzji przez organ I instancji postępowanie dotyczyło osoby, która skończyła lat szesnaście. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności nie mogło stanowić podstawy do wydania decyzji nie dlatego, że utraciło ważność, lecz dlatego, że koniecznym było ustalenie stopnia tej niepełnosprawności oraz daty jej powstania, które to okoliczności dla rozstrzygania poprzedniej sprawy – wywołanej wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2004 r. – nie miały znaczenia. Zdaniem skarżącej, w dacie rozstrzygnięcia organ I instancji powinien zbadać te dodatkowe przesłanki do przyznania świadczenia z ust. 3 art. 16 ustawy, czego nie mógł uczynić na podstawie poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej, w tych okolicznościach organ rozpoznający wniosek z dnia 30 września 2008 r. powinien zastosować art. 24a ust. 2, który stanowi, że w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Po zastosowaniu tej procedury organ powinien merytorycznie rozpoznać wniosek i przyznać świadczenie. Tymczasem organ I instancji nie zastosował tego przepisu ani nie podjął żadnych innych starań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Skarżąca podniosła również, że pozostawała w nieustającym kontakcie zarówno z Ośrodkiem Pomocy Społecznej jak i z Regionalnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej, jednak na żadnym etapie sprawy nie udzielono jej merytorycznej informacji odnośnie prowadzonych spraw i wymaganych do rozpoznania wniosku dokumentów. W końcowym rezultacie pozbawiono dziecko zasiłku za okres od dnia 1 lutego 2009 r. do dnia 28 lutego 2010 r. pomimo niewątpliwych przesłanek do jego przyznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu, że w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 30 września 2008 r. powinien mieć zastosowanie art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ wskazał, że przepis ten ma zastosowanie, gdy w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia nie jest on kompletny. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca, gdyż M. S. w tej dacie nie miała skończonych 16 lat i złożone dokumenty były kompletne.

Sąd stwierdza z urzędu, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się na k. 31 orzeczenie o stopniu niepełnosprawności M. S. z dnia 21 stycznia 2009 r., które – jak wynika z prezentaty - wpłynęło do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w dniu 7 maja 2010 r. Z orzeczenia wynika m.in., że M. S. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, że orzeczenie wydaje się na stałe, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia oraz ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 13 stycznia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu, skarga H. S. reprezentującej małoletnią M. S. jest w pełni uzasadniona.

Podstawą prawną przyznania zasiłku pielęgnacyjnego związanego z niepełnosprawnością jest art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). W szczególności art. 16 ust. 1- 3 stanowi:

"Art. 16. 1. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

2. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie, która ukończyła 75 lat.

3. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia."

Należy zauważyć, że strona skarżąca miała przyznany zasiłek pielęgnacyjny decyzją z dnia 14 maja 2004 r. Nr [...] Wójta Gminy, związany z niepełnosprawnością małoletniej M. S. na okres do dnia 13 stycznia 2009 r., a więc do czasu ukończenia przez małoletnią M. S. lat 16–tu, decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] Wójt Gminy jedynie zwiększył powyższe świadczenie do wysokości 153 zł miesięcznie do dnia 13 stycznia 2009 r. jako dnia ukończenia przez małoletnią M. S. lat 16-tu. W tej sytuacji kolejny wniosek złożony w dniu 30 września 2008 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej przez matkę dziecka H. S. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na małoletnią M. S. urodzoną w dniu [...] 1993 r. wymagał co najmniej wyjaśnienia, o ile wprost nie wskazywał na wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla małoletniej M. S. na dalszy okres, po ukończeniu przez nią szesnastego roku życia. Okoliczność, że matka dziecka dołączyła takie samo orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, a więc wskazujące na niepełnosprawność dziecka do dnia 13 stycznia 2009 r. jako daty ukończenia przez dziecko lat 16-tu mogła wskazywać wyłącznie na fakt powstania niepełnosprawności dziecka przed ukończeniem przez dziecko lat szesnastu i sygnalizować organowi możliwość stwierdzenia przez odpowiednie organy dalszej niepełnosprawności małoletniej, przy czym oczywistym dla organu powinien być fakt, że orzeczenie o dalszej niepełnosprawności małoletniej, mogące stanowić dalszą podstawę uprawnień małoletniej M. S. do zasiłku pielęgnacyjnego, może być wydane dopiero po ukończeniu przez małoletnią lat szesnastu.

Sąd zauważa niekonsekwencję organu - Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, który to organ początkowo prawidłowo zinterpretował wniosek z dnia 30 września 2009 r. H. S. działającej imieniem małoletniej córki M. S., jako wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dalszy okres, to jest okres po ukończeniu przez małoletnią w dniu 13 stycznia 2009 r. lat szesnastu albowiem pismem z dnia 9 lutego 2010 r. organ ten poinformował H. S. o prowadzeniu sprawy m. in. z wniosku z dnia 30 września 2008 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego "na okres zasiłkowy 2008/2009".

W tej sytuacji Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 3 pkt 10 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych:

"Ilekroć w ustawie jest mowa o okresie zasiłkowym – oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych;"

Z kolei, według art. 2 pkt 2 tej ustawy:

"Świadczeniami rodzinnymi są: (...) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny (...)."

Skoro w tymże okresie zasiłkowym 2008/2009 małoletnia M. S. kończyła lat szesnaście, przy czym do dnia ukończenia lat 16-tu (w dniu 13 stycznia 2009 r.) miała przyznany zasiłek pielęgnacyjny, to powinno pozostawać niewątpliwym, że matka dziecka działająca imieniem małoletniej składając wniosek w dniu 30 września 2008 r. o przyznanie małoletniej zasiłku pielęgnacyjnego wniosła o przyznanie go na dalszy okres, po dniu 13 stycznia 2009 r. i organ rzeczywiście tak zrozumiał ten wniosek kierując do wnioskodawczyni stosowną informację pismem z dnia 9 lutego 2010 r. W tej sytuacji organ - Dyrektor Regionalnego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Marszałka Województwa - wydając decyzję z dnia [...] 2010 r. Nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie z wniosku H. S. z dnia 30 września 2008 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka M. S. ur. [...] 1993 r. wykazał się co najmniej brakiem konsekwencji. Ta niekonsekwencja organu jest tym bardziej niezrozumiała, że w dacie wydania decyzji o bezprzedmiotowości postępowania organ dysponował już wydanym dnia 21 stycznia 2009 r. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności M. S. będącej w wieku powyżej 16 roku życia stwierdzając, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia (a więc powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia) oraz ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 13 stycznia 2009 r.

Powyższe ustalenia wskazują jednoznacznie, że przedmiotem wniosku H. S. działającej imieniem małoletniej M. S. z dnia 30 września 2008 r. było ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla małoletniego dziecka na okres powyżej 16 roku życia tego dziecka, a ten przedmiot nie został przez organ rozpatrzony. Powoduje to jednoznaczne stwierdzenie Sądu o braku podstaw do umorzenia postępowania z powodu bezprzedmiotowości i jednoznaczne wskazanie dla organu rozpatrzenia tego wniosku jako wniosku małoletniej M. S. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres po dniu 13 stycznia 2009 r., a więc na okres powyżej 16 roku życia tego dziecka.

Fakt, że przedmiotowy wniosek został złożony w chwili, gdy małoletnia jeszcze nie ukończyła lat 16–tu i nie mogła dysponować orzeczeniem o niepełnosprawności na okres powyżej 16 roku życia nie ma znaczenia w niniejszej sprawie nie tylko dlatego, że organ istotnie prowadził sprawę o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego małoletniej M. S. "na okres zasiłkowy 2008/2009", a więc na okres od dnia 1 listopada 2008 roku do dnia 31 października 2009 roku, w czasie którego małoletnia kończyła lat szesnaście i w związku z treścią art. 16 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych organ powinien badać dwie różne podstawy tego zasiłku (ewentualnie rozważając umorzenie postępowania za okres do dnia 13 stycznia 2009 r. wobec już przyznanego zasiłku inną decyzją), ale przede wszystkim z uwagi na konieczność stosowania wykładni celowościowej art. 24 i art. 24a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd zauważa, że ustawa nie wskazuje na to, kiedy – w jakiej dacie – podmiot realizujący świadczenie ma wyznaczyć termin (nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni) na uzupełnienie brakujących dokumentów. Co prawda, brzmienie art. 24a ust. 2 omawianej ustawy ("W przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie przyjmuje wniosek i wyznacza termin...") wskazywałoby na niezwłoczność wyznaczenia określonego w ustawie terminu, nie mniej – z uwagi na możliwość wydania orzeczenia przez uprawniony organ w przedmiocie niepełnosprawności osoby powyżej szesnastego roku życia po ukończeniu przez tę osobę lat szesnastu – niezwłoczne wyznaczenie terminu uzupełnienia wniosku o takie orzeczenie w przypadku wniosku złożonego kilka miesięcy przed ukończeniem przez dziecko lat szesnastu byłoby całkowicie bezcelowe. W niniejszej sprawie sytuacja taka o tyle nie miała miejsca, że organ w chwili wydawania zaskarżonych decyzji dysponował brakującym dokumentem, to jest orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności M. S. wydanym 8 dni po ukończeniu przez uprawnioną lat szesnastu. Nie mniej jednak Sąd zwraca uwagę na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 372/09 (opubl. LEX nr 580497), które Sąd orzekający w pełni podziela: "Skoro zatem skarżący nie dołączył do wniosku wymaganego przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych dokumentu, tj. orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zawierającego określenie daty powstania niepełnosprawności, względnie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności organ winien był postąpić po myśli art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pouczając przy tym skarżącego o treści ust. 3. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy bez uprzedniego zastosowanie trybu uzupełnienia braków wniosku stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy."

Sąd zaznacza, że w niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły art. 7 – 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa) albowiem organy nie załatwiły sprawy mając na względzie słuszny interes obywatela (art. 7 Kpa), nie przeprowadziły postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa) i nie dopełniły obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć (i miały) wpływ na ustalenie ich praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz nie udzieliły stronie skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek doprowadzając stronę skarżącą do braku przez wiele miesięcy zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz niepełnosprawnego dziecka (art. 9 Kpa). W zakresie naruszenia przez organy w niniejszej sprawie art. 10 Kpa Sąd orzekający podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 521/07 (opubl. LEX nr 486405): "W razie wątpliwości co do okresu, za jaki wnioskodawca domaga się przyznania określonego świadczenia, organ administracyjny powinien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania zakresu wniosku. Za niedopuszczalne uznać należy autorytarne rozstrzyganie przez organy administracyjne o zakresie wniosku, wbrew temu co z niego wynika, bez stworzenia wnioskodawcy możliwości przewidzianych w art. 10 k.p.a."

Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekając na mocy powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. - jak w pkt I wyroku.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 p.p.s.a. i w związku z § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz § 14 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) orzeczono w przedmiocie kosztów postępowania – jak w pkt. II wyroku.