Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 842/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1a pkt 2,art. 54 § 1,art. 27 § 1 pkt 9 , art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7, art.67 § 1,2,art. 89,art. 72-85,art. 90 § 1,art. 54 § 5a
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 138 § 2 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2019 r. [...] S.A. w P. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec [...] S.A., m.in. na podstawie tytułów wykonawczych: z [...] stycznia 2018 r. nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] oraz z [...] lutego 2018 r. nr [...], wystawionego przez Prezydenta [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lutego 2018 r., na podstawie pierwszego z ww. tytułów, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2018 r., natomiast skarżącej [...] lutego 2018 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Następnie, zawiadomieniem z [...] lutego 2018 r., na podstawie drugiego z ww. tytułów, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2018 r., natomiast skarżącej [...] lutego 2018 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Zawiadomieniem z [...] maja 2019 r. organ dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w firmie [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono skarżącej [...] maja 2019 r. oraz dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] maja 2019 r.

W dniu [...] maja 2019 r. spółka wniosła skargę na zajęcie wierzytelności dokonane zawiadomieniem z [...] maja 2019 r., zarzucając organowi naruszenie art. 33 § 1 pkt 4 oraz art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.; dalej: "u.p.o.l.") polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w momencie, gdy postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone, z uwagi na nieistnienie obowiązku i niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając skargę, spółka podkreśliła, że podstawą dokonania czynności był tytuł wykonawczy, w którym spółka została błędnie oznaczona jako zobowiązany, mimo że nie jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku od nieruchomości. Jest co prawda właścicielem nieruchomości, ale nie jest ich posiadaczem samoistnym i nie można jej "zastępczo" obciążyć należnością publicznoprawną.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] lipca 2019 r. oddalił skargę, podkreślając że sporne zajęcie dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Zawiadomienie zajęcia zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia, a także zostało sporządzone na właściwym formularzu. Zaznaczył, że co do zasady w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną przysługuje wyłącznie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W ramach takiej skargi można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Organ podkreślił, że przystępując do rozpatrzenia wniesionej skargi oraz prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego, zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie był natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jednocześnie wskazał, że wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zawieszenie postępowania egzekucyjnego, zostaną rozpatrzone w toku odrębnych postępowań administracyjnych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, zarzuciła organowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji [...] utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu egzekucyjnego. Odwołując się do art. 54, art. 67, art. 89 u.p.e.a. organ odwoławczy stwierdził, że ww. czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 89 § 3 u.p.e.a. Tym samym dokonując ww. zajęcia, organ egzekucyjny nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji. Skierowanie egzekucji do powyższej wierzytelności było prawnie dozwolone i przeprowadzone w sposób prawidłowy. Zasadnie organ egzekucyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, regulujących procedurę dokonania zaskarżonej czynności, ani nie stwierdził istnienia okoliczności dających podstawę do uwzględnienia skargi. Nadto, nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności egzekwowanej należności z tytułu podatku od nieruchomości, gdyż organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej i takie czynności przed przystąpieniem do egzekucji poczynił. Organ nadzoru podkreślił, że skarga na czynność wszczyna postępowanie, w toku którego sprawdza się formalnoprawne aspekty dokonanej czynności.

W skardze na powyższe postanowienie, spółka wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie kosztów procesowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie:

a) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. ; dalej: "K.p.a.") przez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego;

b) art. 54 § 5a u.p.e.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność, pomimo jej wydania z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ww. ustawy w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.;

c) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu, który w związku z tym, że nie był posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Skarżąca zaznaczyła, że wielokrotnie podnosiła, iż w okresie objętym podatkiem była właścicielem nieruchomości, ale faktycznie posiadaczem samoistnym był inny podmiot - [...] S.A. Jeżeli faktycznie nieruchomością władał inny podmiot niż właściciel, to organ egzekucyjny powinien uwzględnić argumenty spółki i w efekcie umorzyć postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., bowiem nieruchomością władał faktycznie posiadacz samoistny (podmiot inny niż właściciel), który powinien być uznany za podatnika podatku od nieruchomości. Powyższe naruszenie doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, co z kolei stanowiło naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 54 § 5a i art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. Skarżąca stwierdziła, że w sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia skargi i umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie była ona podatnikiem podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy wobec spółki nigdy nie istniał, postępowanie egzekucyjne jest obarczone błędem co do osoby zobowiązanego i tym samym prowadzenie egzekucji wobec spółki należy uznać za niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, a w konsekwencji zasadność postanowienia organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na tę czynność egzekucyjną.

Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (tak: wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (tak: wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13 ). Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).

W świetle powyższych rozważań Sąd zauważa, że zarzuty skargi w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Skarżąca, wniesionymi zarzutami kwestionuje zasadność swojego zobowiązania podatkowego a także treść tytułu wykonawczego. Powyższe argumenty nie mogą jednak stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną. Z uwagi na powyższe, zamierzonego rezultatu nie mogą osiągnąć zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Organ egzekucyjny nie jest w żadnej mierze uprawniony do badania czy podatek od nieruchomości został nałożony na właściwy podmiot.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego powołane przez skarżącą. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny rozpoznając sprawę w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie posiada uprawnienia do rozstrzygania zarzutu nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego czy też niedopuszczalności egzekucji. Powyższe kwestie mogą być rozstrzygane przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a organ egzekucyjny wyjaśnił w swoim rozstrzygnięciu, że wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W sprawie, której przedmiotem jest skarga na konkretną czynność egzekucyjną, nie sposób stwierdzić, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, co w uzasadnieniu skargi sugeruje spółka. Brak jest również przesłanek świadczących o niewymagalności, umorzeniu lub wygaśnięciu dochodzonego zobowiązania podatkowego. Nie wystąpiły okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji bądź też zastosowanych w jej trakcie środków egzekucyjnych. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. ani same w sobie, ani w powiązaniu ze wskazanymi w skardze przepisami u.p.o.l.

Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych jest wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 5 - Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych, zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 89 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§ 1). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1 (§ 3).

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, dokonane zawiadomieniem z [...] maja 2019 r. w [...] S.A., było prawidłowe. Egzekwowany obowiązek był należnością pieniężną z tytułu podatku od nieruchomości za listopad i grudzień 2014 r. oraz za poszczególne miesiąca od kwietnia do grudnia 2017 r., tytuły wykonawcze obejmujące egzekwowane należności wierzyciele wystawili [...] stycznia 2018 r. oraz [...] lutego 2019 r., a organ egzekucyjny doręczył je skarżącej już wcześniej, tj. 9 i [...] lutego 2018 r. wraz z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Skierowane do [...] S.A. oraz skarżącej zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności zawiera wszelkie elementy wymagane przepisem art. 67 § 2 u.p.e.a. Dokonując zajęcia, organ egzekucyjny przesłał do [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z [...] maja 2018 r. Zawiadomienie to zostało skarżącej doręczone [...] maja 2018 r., natomiast trzeciodłużnik potwierdził odbiór ww. zawiadomienia [...] maja 2018 r. Jednocześnie, w ocenie Sądu, organy obu instancji w wydanych postanowieniach (oddalającym skargę na powyższą czynność egzekucyjną, jak i utrzymującym w mocy to oddalenie skargi), zawarły ocenę prawidłowości jej dokonania w kontekście ich zgodności z przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego.

Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a. albowiem przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, zaś ta nie zasługiwała na uwzględnienie, co wyczerpująco wyjaśniły w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji. Ponadto nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., gdyż postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę na czynność egzekucyjną, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru odpowiadają prawu.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów i w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.