Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1506/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 7 ust. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: par. 63 pkt 13
journal: Dz.U. 1994 nr 136 poz. 705
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej.
Teza: Akcje są niewątpliwie wierzytelnościami. Obrót wierzytelnościami a więc zakup i sprzedaż mieści się w zakresie usług bankowych.

Z treści pozycji nr 13 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ wynika, że tylko podmiot świadczący usługi pośrednictwa finansowego może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT.

Usługi, których świadczenie jest zwolnione od podatku muszą należeć do przedmiotu działalności podatnika VAT.

Niesporne jest, że sprzedającym akcje był podmiot, do którego zakresu działania nie należało świadczenie usług pośrednictwa finansowego. Przedmiotowa umowa nie była zatem objęta zwolnieniem na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Podlega więc opłacie skarbowej.

TEZY

Akcje są niewątpliwie wierzytelnościami. Obrót wierzytelnościami a więc zakup i sprzedaż mieści się w zakresie usług bankowych.

Z treści pozycji nr 13 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ wynika, że tylko podmiot świadczący usługi pośrednictwa finansowego może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT.

Usługi, których świadczenie jest zwolnione od podatku muszą należeć do przedmiotu działalności podatnika VAT.

Niesporne jest, że sprzedającym akcje był podmiot, do którego zakresu działania nie należało świadczenie usług pośrednictwa finansowego. Przedmiotowa umowa nie była zatem objęta zwolnieniem na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Podlega więc opłacie skarbowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Przemysłu Fermentacyjnego "A." w L. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 1 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie opłaty skarbowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w P. decyzją z dnia 1 czerwca 1998 r. (...) na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 385 Ordynacji podatkowej po rozpatrzeniu odwołania Wiesławy S. i Przedsiębiorstwa Przemysłu Fermentacyjnego "A." w L. od decyzji Urzędu Skarbowego P.-N.-M. z dnia 20 sierpnia 1997 r. (...) określającej opłatę skarbową od umowy sprzedaży w kwocie 8.155,80 zł, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Ustalono, że w dniu 16 czerwca 1995 r. została zawarta umowa sprzedaży akcji pomiędzy Przedsiębiorstwem Przemysłu Fermentacyjnego "A." w L. /sprzedającym/ reprezentowanym przez Agenta - PHP "P." Spółka z o.o. w W. a Wiesławą S. /kupującą/.

Od przedmiotowej umowy nie została uiszczona opłata skarbowa, w związku z tym organ podatkowy pierwszej instancji zaskarżoną decyzją określił opłatę skarbową na kwotę 8.155,80 zł, przyjmując iż umowa ta podlega opłacie skarbowej na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ według stawki określonej w par. 58 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./.

Od tej decyzji odwołanie wniosły obie strony. Strona sprzedająca zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej poprzez przyjęcie przez organ podatkowy, że w stanie faktycznym sprawy dokonana sprzedaż akcji podmiotowi wykonującemu działalność w zakresie usług pośrednictwa finansowego nie korzysta ze zwolnienia od opłaty skarbowej oraz art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez ich pominięcie i nie uwzględnienie okoliczności, że sprzedaż akcji stanowi świadczenie usług objętych opodatkowaniem na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy i podlega zwolnieniu od tego podatku na podstawie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy wraz z załącznikiem nr 2 poz. 13 /usługi pośrednictwa finansowego 65-67/. Ponadto, naruszenie przepisów par. 63 pkt 13 ww. rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej podnosząc podobne zarzuty.

Organ odwoławczy stwierdził, iż wskazane przez strony odwołujące się zwolnienie wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, a w związku z tym i zwolnienie z opłaty skarbowej nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej odsyła do ustawy o podatku od towarów i usług, która z kolei reguluje opodatkowanie tym podatkiem obrotu, obrót osiąga jedynie sprzedawca bądź wykonujący usługę.

Zależność pomiędzy opłatą skarbową a podatkiem VAT, wynikającą z konstrukcji art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej polega m.in. na wykluczeniu podwójnego opodatkowania. Z punktu widzenia opłaty skarbowej istotny jest status sprzedającego. W tej sprawie stroną sprzedającą jest Przedsiębiorstwo Przemysłu Fermentacyjnego "A." w L., której przedmiotem działalności jest m.in. oczyszczanie spirytusu, produkcja kwasu mlekowego, kleju kazeinowego, świadczenie usług w zakresie automatyki przemysłowej, usług o charakterze sportowo-rekreacyjnych i usług hotelarskich.

Z powyższego w sposób oczywisty wynika, iż strona sprzedająca nie świadczyła usług finansowych czy też pośrednictwa finansowego.

Wszelkie pośrednictwo finansowe mieszczące się w gałęzi "usługi finansowe" wymienione pod poz. 13 tabeli stanowiącej załącznik nr 2 do ustawy o VAT jako usługa, której świadczenie zwolnione jest od tego podatku, nie mieści się zatem w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę sprzedającą. Do świadczenia usług pośrednictwa finansowego zobowiązał się agent działający w imieniu i na rzecz sprzedającego, jednakże agent, czyli PHP "P." Spółka z o.o. nie był stroną umowy sprzedaży, a więc zwolnienie wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie może mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Nie trafny jest także zarzut dotyczący naruszenia par. 63 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej, zgodnie z którym zwalnia się od opłaty skarbowej sprzedaż papierów wartościowych podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwa maklerskie. W przedmiotowej sprawie sprzedaż dokonana przez Przedsiębiorstwo Przemysłu Fermentacyjnego "A." nie nastąpiła na rzecz podmiotu prowadzącego działalność maklerską, a ponadto zwolnienie to dotyczy sprzedaży papierów wartościowych w obrocie publicznym, co nie miało miejsca w tej sprawie /umowa dotyczyła obrotu niepublicznego/.

Skargę na powyższą decyzję złożyło Przedsiębiorstwo "A." zarzucając: naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług, wskutek wymierzenia opłaty skarbowej od umowy sprzedaży akcji, dokonanej w imieniu skarżącego - podatnika podatku od towarów i usług - przez agenta /Spółkę z o.o. "P." z siedzibą w W./, trudniącej się zawodowo usługami pośrednictwa finansowego, na rzecz osoby fizycznej - Wiesławy S., prowadzącej w P. pod nazwą "Wolumen" działalność gospodarczą, której przedmiotem był obrót papierami wartościowymi nie dopuszczonymi do obrotu publicznego wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Izba Skarbowa w P. w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosła o jej oddalenie. (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania umowy sprzedaży akcji, nie podlegają opłacie skarbowej umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz inne tego rodzaju umowy, objęte zwolnieniami na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2, a także umowy sprzedaży zawierane przez podatników, o których mowa w art. 14 tej ustawy, w zakresie czynności zwolnionych od podatku.

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ zwalnia się od podatku od towarów i usług sprzedaż usług.

Nie podlegają więc opłacie skarbowej umowy odpłatnego świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy VAT. Załącznik ten zawiera wykaz usług, których świadczenie jest zwolnione od podatku VAT. Sprzedaż akcji nie jest sprzedażą towaru w myśl ustawy o VAT. Akcje są niewątpliwie wierzytelnościami. Obrót wierzytelnościami a więc zakup i sprzedaż mieści się w zakresie usług bankowych.

Z treści pozycji nr 13 załącznika nr 2 do ustawy o VAT wynika, że zwolnione są od podatku VAT usługi pośrednictwa finansowego. Z powyższych przepisów wynika, że podatnik podatku VAT, którego zakresem działalności jest świadczenie usług pośrednictwa finansowego /a więc i sprzedaż wierzytelności - akcji/ korzysta ze zwolnienia od podatku VAT. Tylko bowiem podmiot świadczący usługi pośrednictwa finansowego może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT. Wynika to wprost z załącznika nr 2 do ustawy o podatku od towarów i usług. Usługi, których świadczenie jest zwolnione od podatku muszą należeć do przedmiotu działalności podatnika VAT.

Niesporne jest, że sprzedającym akcje był podmiot, do którego zakresu działania nie należało świadczenie usług pośrednictwa finansowego. Przedmiotowa umowa nie była zatem objęta zwolnieniem na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Podlega więc opłacie skarbowej.

Status prawny Wiesławy S. nie ma wpływu na zasadność rozstrzygnięcia. Usługę finansową. świadczył bowiem inny podmiot /sprzedający/.

Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z par. 63 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ zwalnia się od opłaty skarbowej sprzedaż papierów wartościowych podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwa maklerskie.

Zwolnienie to dotyczy tylko takiej sytuacji, gdy nabywcą - kupującym jest podmiot prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie. Zaś podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo maklerskie jest podmiot, który zobowiązuje się za wynagrodzeniem wobec dającego zlecenie /w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa/ do sprzedaży lub zakupu oznaczonych papierów wartościowych w imieniu własnym lecz na rachunek dającego zlecenie lub też nabywa papiery wartościowe we własnym imieniu i na własny rachunek celem dalszej sprzedaży.

Podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwa maklerskie jest podmiot w rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /t.j. Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239 ze zm./. Ustawa powyższa regulowała publiczny obrót papierami wartościowymi stanowiąc, że obrót ten musi się odbywać wyłącznie za pośrednictwem podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa maklerskie. Tylko podmioty wymienione w tej ustawie korzystają z dobrodziejstwa par. 63 pkt 13. Tylko przedsiębiorstwa maklerskie określone w ustawie - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a więc osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, utworzone do czynności maklerskich, posiadające stosowne zezwolenie Komisji Papierów Wartościowych.

Jak podkreśla S. Brzeszczyńska w artykule "Umowa sprzedaży a opłata skarbowa" /Monitor Podatkowy 1997 nr 5 str. 136/ zwolnienie określone w powyższym par. 63 dotyczy tylko tej sytuacji, gdy nabywcą - kupującym w rozumieniu art. 535 Kc jest podmiot prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie.

Skoro powyższego przymiotu nie posiadała Wiesława S. oraz Spółka Cywilna "W.", dlatego rozstrzygnięcie Izby Skarbowej jest zgodne z obowiązującym prawem.

Należy podzielić także pogląd organu odwoławczego, iż walor decyzji ostatecznych organów podatkowych uzyskują wyniki kontroli, które określają wysokość zobowiązań podatkowych co nie miało miejsca w tej sprawie.

Ma rację Izba Skarbowa twierdząc, iż nie naruszono przepisu art. 14 par. 6 Ordynacji podatkowej, gdyż brak podstaw prawnych do rozstrzygnięcia w tej sprawie w oparciu o pisma, które dotyczą indywidualnych spraw innych podmiotów.

Wreszcie podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, iż pismo Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego jest opinią statystyczną, podlegającą jako dowód ocenie organu podatkowego.

Zatem, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.