Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1222/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44n
journal: Dz.U. 2020 poz 1327
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Kurator Oświaty z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2021 r. A. G., dalej jako "skarżąca", reprezentowana przez adwokata zwróciła się do Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci [...] w S., dalej jako "Dyrektor SOSW", o przywrócenie terminu do wniesienia zastrzeżenia do rocznej oceny klasyfikacyjnej ustalonej niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen, i złożyła jednocześnie wniosek o przeprowadzenie sprawdzianu wiadomości i umiejętności córki L. G., w oparciu o art. 44n ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.s.o.".

Skarżąca podniosła, że w dniach [...] czerwca 2021 r. przebywała z córką w szpitalu, a realną możliwość odbioru świadectwa córki miała dopiero w dniu [...] sierpnia 2021 r. Dowiedziała się wówczas, że L. G., pomimo licznych nieobecności w szkole i trudności z nauką ukończyła klasę trzecią i otrzymała promocję do klasy czwartej. Do dnia odbioru świadectwa nie miała możliwości podjęcia żadnych działań w tej sprawie ze względu na problemy zdrowotne córki i konieczność zapewnienia jej opieki.

Z kolei we wniosku o przeprowadzenie sprawdzianu wiadomości i umiejętności skarżąca szczegółowo opisała sytuację córki, która w jej ocenie nie uzasadniała promowania jej do czwartej klasy. Skarżąca wywodziła, że dotychczasowe niewielkie postępy w nauce córki uzasadniały pozostawienie jej w klasie trzeciej i umożliwienie jej tym samym nadrobienie zaległości.

Pismem z dnia [...] września 2021 r., Dyrektor SOSW uznał wniosek za bezzasadny i wskazał, że roczna opisowa ocena klasyfikacyjna L. G., uczennicy klasy III, została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi trybu ustalania tej oceny w klasach I-III. W uzasadnieniu pisma Dyrektor SOSW wyjaśniła, że nikt nie utrzymywał skarżącej w przekonaniu, iż jej córka nie zostanie klasyfikowana do klasy programowo wyższej. Dalej wskazała, że przy podejmowaniu decyzji wzięto pod uwagę wiek dziecka, jej niepełnosprawność sprzężoną, a także okoliczność, iż L. G. rozpoczęła naukę w wieku 11 lat.

Dalej przytoczono art. 44o ust. 1 i 2 u.s.o., z którego wynika, że uczeń klasy I-III szkoły podstawowej otrzymuje w każdym roku szkolnym promocję do klasy programowo wyższej. W wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych poziomem rozwoju i osiągnięć ucznia w danym roku szkolnym lub stanem zdrowia ucznia, rada pedagogiczna może postanowić o powtarzaniu klasy przez ucznia klasy I-III szkoły podstawowej, na wniosek wychowawcy oddziału po zasięgnięciu opinii rodziców ucznia lub na wniosek rodziców ucznia po zasięgnięciu opinii wychowawcy oddziału i wskazano, że ani matka dziewczynki, ani wychowawczyni takiego wniosku nie złożyły. W dniu [...] czerwca 2021 r. Rada Pedagogiczna, na wniosek wychowawczyni podjęła decyzję o promowaniu L. G. do następnej klasy.

Dyrektor SOSW podkreśliła, że gdyby wystąpiły przyczyny zagrażające otrzymaniu promocji do klasy programowo wyższej, o niemożności klasyfikowania dziecka z powodu zbyt dużej absencji, matka zostałaby o tym fakcie poinformowana miesiąc przed planowanym terminem zebrania Rady Pedagogicznej. Brak takiej informacji jest jednoznaczny – dziecko otrzymuje promocję.

Dalej w piśmie wskazano, że w dniu [...] czerwca 2021 r. skarżąca telefonicznie poinformowała Dyrektora SOSW, iż nie chce aby córka otrzymała promocję i została wówczas powiadomiona, że decyzje w zakresie klasyfikacji uczniów zostaną podjęte na posiedzeniu Rady Pedagogicznej w dniu [...] czerwca 2021 r. Podkreślono również, że od dnia [...] czerwca do[...] lipca 2021 r. skarżąca przebywała z dzieckiem w domu i miała czas zarówno na uzyskanie informacji o wynikach klasyfikacji dziecka, jak również na złożenie pisemnych zastrzeżeń do wyników klasyfikacji.

Pismem z dnia [...] września 2021 r. skarżąca wniosła do Kurator Oświaty odwołanie od pisma Dyrektora SOSW z dnia [...] września 2021 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania i wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia zastrzeżenia do rocznej oceny klasyfikacyjnej ustalonej niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen.

Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. Kurator Oświaty stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy, po zreferowaniu przebiegu postępowania wyjaśnił, że w przypadku uznania, że roczna ocena klasyfikacyjna ucznia z zajęć edukacyjnych została ustalona niezgodnie z wewnątrzszkolnymi przepisami dotyczącymi oceniania, rodzice mają prawo do zgłoszenia zastrzeżeń co do tej oceny do dyrektora szkoły. Zastrzeżenia są zgłoszone skutecznie, jeśli zostaną wniesione do dyrektora w terminie zawitym – do dwóch dni roboczych od zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno – wychowawczych. Przekroczenie tego terminu powoduje bezskuteczność wniesionych zastrzeżeń i uniemożliwia ich rozpatrzenie przez dyrektora szkoły (art. 44n ust. 1 i 3 u.s.o). Kurator podkreślił, że termin ten jest terminem zawitym, a więc nieprzywracalnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

1) art. 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, wobec uznania, iż termin, o którym mowa w art. 44n ust. 1 i 2 jest terminem zawitym, a więc nieprzywracalnym, pomimo tego, iż skarżąca spełnia przesłanki opisane w art. 58 §1 i § 2 k.p.a., uprawdopodobniła brak winy uchybieniu terminu i niemożność terminowego wniesienia odwołania z powodu trudnych do przezwyciężenia przeszkód, istniejących w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, zaś prośbę o przywrócenie terminu wniosła w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz jednocześnie z wniesieniem prośby dopełniła czynności, dla której określony był termin,

2) przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 80 k.p.a., przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób błędny, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, skutkujące odmową przywrócenia terminu do wniesienia zastrzeżenia do rocznej oceny klasyfikacyjnej ustalonej niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen,

3) przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez nie odniesienie się przez organ II instancji w sposób wyczerpujący i wystarczający do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu skarżącej z dnia [...] września 2021 r.

Skarżąca, w związku z podniesionymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do twierdzeń podnoszonych w skardze i wyjaśnił, że na skutek przeprowadzonej kontroli doraźnej ustalono, iż klasyfikowanie i promowanie L. G. do klasy czwartej było prowadzone zgodnie z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana, na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t. ze zm.), według kryterium zgodności z prawem, wykazała, że akt ten, pomimo błędnego uzasadnienia, prawa nie narusza.

Zaskarżonym postanowieniem Z. Kurator Oświaty stwierdził niedopuszczalność odwołania od pisma Dyrektora SOSW dla Dzieci [...] w S. uznając, że przewidziany w art. 44n ust. 3 u.s.o. termin do wniesienia zastrzeżeń do rocznej oceny klasyfikacyjnej jest terminem prawa materialnego, którego nie można przywrócić.

Sprawa dotyczy rocznej oceny klasyfikacyjnej małoletniej L. G., która skutkowała promowaniem jej do klasy programowo wyższej, z czym nie zgadza się skarżąca, wywodząc, że ze względu na dobro dziecka, promocja nie powinna nastąpić, a dziewczynka powinna powtarzać klasę trzecią. Przy czym podkreślenia wymaga, że kwestię sporną stanowi dopuszczalność odwołania od stanowiska Dyrektora SOSW, wyrażonego w piśmie z dnia [...] września 2021 r.

Zasady oceny zgodności ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen zostały określone w art. 44n ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 44n ust. 1 u.s.o., uczeń lub jego rodzice mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora szkoły, jeżeli uznają, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych lub roczna ocena klasyfikacyjna zachowania zostały ustalone niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen.

Zastrzeżenia, o których mowa w ust. 1, zgłasza się od dnia ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych lub rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania, nie później jednak niż w terminie 2 dni roboczych od dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych, o czym stanowi ust. 3 przywołanego przepisu.

W przypadku stwierdzenia, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych lub roczna ocena klasyfikacyjna zachowania zostały ustalone niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen, dyrektor szkoły powołuje komisję, która:

1) w przypadku rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych - przeprowadza sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia oraz ustala roczną ocenę klasyfikacyjną z danych zajęć edukacyjnych;

2) w przypadku rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania - ustala roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania (art. 44n us. 4 u.s.o.).

Ustalona przez komisję, o której mowa w ust. 4, roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych oraz roczna ocena klasyfikacyjna zachowania nie może być niższa od ustalonej wcześniej oceny. Ocena ustalona przez komisję jest ostateczna, z wyjątkiem negatywnej rocznej oceny klasyfikacyjnej, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 44zb, z zajęć edukacyjnych, która może być zmieniona w wyniku egzaminu poprawkowego, z zastrzeżeniem art. 44m ust. 1 (art. 44n ust. 5 u.s.o.)

Uczeń, który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do sprawdzianu, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, w wyznaczonym terminie, może przystąpić do niego w dodatkowym terminie wyznaczonym przez dyrektora szkoły w uzgodnieniu z uczniem i jego rodzicami (art. 44n ust. 6).

Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio w przypadku rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych ustalonej w wyniku egzaminu poprawkowego, z tym że termin do zgłoszenia zastrzeżeń wynosi 5 dni roboczych od dnia przeprowadzenia egzaminu poprawkowego. W tym przypadku ocena ustalona przez komisję, o której mowa w ust. 4, jest ostateczna (art. 44n ust. 7).

Regulacje zawarte w przytoczonym art. 44n u.s.o. w sposób zupełny i kompletny określają sposób i tryb kwestionowania rocznej oceny klasyfikacyjnej, oddając dyrektorowi szkoły wyłączną kompetencję do badania zgodności jej ustalenia z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen. Skuteczne kwestionowanie rocznej oceny klasyfikacyjnej, w świetle art. 44n ust. 1 u.s.o., może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy naruszone zostały przepisy ustalające tryb wystawienia oceny, a nie w każdym wypadku, gdy uczeń, bądź jego rodzice są niezadowoleni z oceny.

Zgłoszenie zastrzeżeń uruchamia proces badania ich zasadności, a badania tego dokonuje dyrektor szkoły. Dopiero wówczas, gdy dyrektor szkoły stwierdzi, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć bądź z zachowania zostały ustalone niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen, dyrektor wdraża procedurę, o której mowa w art. 44n ust. 4 u.s.o. Ocena ustalona przez powołaną przez dyrektora szkoły komisję, co do zasady jest ostateczna. Stwierdzenie, iż do naruszenia przepisów nie doszło kończy postępowanie w sprawie ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej.

Lektura art. 44n u.s.o. odczytywanego całościowo prowadzi do wniosku, że badanie zgodności procesu ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej z przepisami zostało zastrzeżone do wyłącznej kompetencji dyrektora szkoły, a podjęte przez niego w tym zakresie decyzje, dotyczące powołania bądź odstąpienia od powołania komisji mają charakter ostateczny. Ustawa nie przewiduje bowiem żadnego trybu odwoławczego ani od decyzji o uznaniu, że trybu ustalania oceny nie naruszono, ani od decyzji o przyjęcia, że do takiego naruszenia doszło i decyzji o powołaniu komisji celem przeprowadzenia sprawdzianu wiadomości i umiejętności.

Oznacza to, w ocenie Sądu, iż uznanie przez dyrektora szkoły, że przepisy dotyczące trybu ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej nie zostały naruszone, a w konsekwencji brak jest podstaw do powołania komisji, kończy postępowanie w sprawie ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej zarówno z zajęć edukacyjnych, jak i z zachowania. Ocena, co do której dyrektor szkoły nie znalazł podstaw do jej weryfikacji przez komisję staje się ostateczna, co oznacza, że brak jest możliwości kwestionowania tak ustalonej oceny w drodze odwołania.

Ustawodawca nie przewidział również formy w jakiej rozstrzygnięcie co do braku podstaw do powołania komisji powinno nastąpić, co – zdaniem Sądu, oznacza, że dopuszczalna jest zwykła forma pisemna, przy czym pismo informujące o tej ocenie nie ma, w ocenie Sądu, charakteru decyzji administracyjnej.

Zdaniem Sądu procedura wystawiania ocen jak i możliwości ich weryfikacji jest dokonywana w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów prawa oświatowego, które nie ma charakteru postępowania administracyjnego.

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Dyrektor SOSW odpowiadając na wniosek skarżącej o powołanie komisji i przeprowadzenie sprawdzianu wiadomości i umiejętności złożony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zastrzeżeń, krytycznie ocenił przyczyny, dla których skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zastrzeżeń. Z treści pisma wynika jednak, że Dyrektor odniósł się do żądania o powołanie komisji, a zatem dokonał merytorycznej oceny zasadności wdrożenia procedury , o której mowa w art. 44n ust. 4 u.s.o., w kontekście naruszenia przepisów dotyczących trybu ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej. Inaczej mówiąc rozpoznał wniesione przez skarżącą zastrzeżenia, uznając je za niezasadne i przyjmując, że przy wystawieniu rocznej oceny klasyfikacyjnej w przypadku małoletniej L. G. nie doszło do naruszenia przepisów. Skoro tak, to w świetle przedstawionego wyżej poglądu, roczna ocena klasyfikacyjna stała się ostateczna, a od stanowiska Dyrektora SOSW, wyrażonego w piśmie z dnia [...] września 2021 r. nie przysługiwał żaden środek odwoławczy. Zatem trafnie Kurator Oświaty uznał odwołanie skarżącej za niedopuszczalne, błędnie jednak uznając za przyczynę tej niedopuszczalności uchybienie terminu do wniesienia zastrzeżeń.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.