Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 661/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] marca 2022r. L. K. (skarżąca) zwróciła się do Burmistrza W. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką C. D..

2. Decyzją z dnia [...] marca 2022r. Burmistrz W. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm.; obecnie tj. Dz. U. z 2022r., poz. 615 – dalej "u.ś.r."), albowiem strona nie wykazała, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia.

3. W odwołaniu skarżąca zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uwzględnienie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2022r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz powołał treści art. 17 ust. 1 i ust. 1b oraz art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia przez organ I instancji na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie.

Dalej powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Tymczasem z akt sprawy wynika (wywiad str. 1, pkt B.3), że strona jedynie cyt. "stara się codziennie przyjeżdżać do matki", co w ocenie Kolegium świadczy o tym, iż wizyty te jednak nie są codzienne. Ponadto pracownik socjalny wskazał, że strona cyt. "odwiedza swoją matkę, jednak przeważnie są to godziny wieczorne" (pkt D wywiadu). Powyższe oznacza nie tylko, że strona nie sprawuje stale opieki nad swoją matką, gdyż przyjeżdża dopiero w godzinach wieczornych, lecz co więcej pracownik socjalny wskazał, że strona "odwiedza swoją matkę", co wskazuje na charakter pobytu strony u matki - odwiedziny. Zdaniem organu nie jest możliwe uznanie wizyty u matki w godzinach wieczornych za stałe i długotrwałe sprawowanie opieki. Nadto w wywiadzie w sposób jednoznaczny wskazano, że matka strony ma prawie codziennie zapewnione posiłki u wnuczki, z którą mieszka, a jedynie w razie potrzeby obiad dowozi strona, co także potwierdza, że w zakresie podstawowej potrzeby egzystencjalnej każdego człowieka - posiłków - zapewnia je wnuczka a nie strona, co także jednoznacznie wskazuje, że opieka sprawowana przez stronę nie jest stała i długoterminowa. W ocenie Kolegium fakt ten potwierdza także okoliczność, iż strona zamieszkuje w znacznej odległości od matki - 10 km. W ocenie Kolegium zamieszkiwanie w takiej odległości od matki nie pozwala na przyjęcie, iż skarżąca może dotrzeć z natychmiastową pomocą do swojej matki.

5. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie jej prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że całość uzasadnienia Kolegium opiera się w zasadzie jedynie na wywiadzie przeprowadzonym z pracownikiem opieki społecznej z którym ona się nie zgadza. Wyjaśniła, że codziennie jest u mamy i spędza u niej większą część dnia, co może potwierdzić opiekunka, która w tym samym domu opiekuje się jej wnuczką. Pomaga mamie w porannej toalecie, przyrządza posiłki, przygotowuje ubrania i pomaga w ich założeniu, wykonuje opatrunki nóg na których są otwarte rany. Kąpiel odbywa się codziennie, wykonuje ją obmywając kolejne części ciała, tak aby rany na nogach nie miały kontaktu z wodą. Mama musi być zaprowadzona do toalety. Skarżąca zanegowała ustalenia zawarte w wywiadzie, że jedynie odwiedza swoją matkę. Podkreśliła, że kiedy mama odpoczywa lub idzie spać, wtedy wyjeżdża załatwić pozostałe sprawy związane z opieką nad nią tj. wizyty lekarskie, pielęgniarskie, realizacja recept. Dowozi mamę do lekarzy i na zmianę opatrunków do przychodni -czasami jest to 1-2 razy w tygodniu, a czasami raz na dwa tygodnie. Częstotliwość zależy od decyzji pielęgniarki wykonującej zabiegi. W opiece nad mamą nikt jej nie pomaga. Kiedy ma pilny wyjazd córka dba o to aby mama zjadła posiłek, lecz są to sporadyczne przypadki. Osoba która przeprowadzała wywiad widziała, że mama porusza się o balkoniku, aby zejść do części dziennej potrzebuje pomocy drugiej osoby. Ponadto skarżąca wskazała, że wykonuje czynności zwykłe dla każdego gospodarstwa domowego - sprząta, robi zakupy, pierze. Ma braci, którzy mieszkają w miejscowościach ościennych, lecz mama nie życzy sobie aby mężczyzna - syn pomagał jej w czynnościach pielęgnacyjnych. Jest to starsza kobieta, która ma zaufanie do jedynej córki. Ponadto bracia skarżącej pracują zawodowo (dwoje z nich), jeden prowadzi gospodarstwa rolne, a jeden jest niepełnosprawnym rencistą. Skarżąca zanegowała ustalenia pracownika socjalnego, który wskazał, że opiekuje się teściową.

Dalej strona wskazała, że córka u której mieszka jej matka przygotowała również dla niej mieszkanie - obok matki i jest gotowa w każdej chwili przeprowadzić się tam, aby być blisko niej. Jednak z uwagi na fakt, że obecnie nie ma takiej potrzeby, ponieważ doskonale radzi sobie z codziennymi dojazdami i nie są one dla niej uciążliwe nie przeprowadziła się. Skarżąca podkreśliła, że jej córka może jednak potwierdzić, że kiedy mama jest dodatkowo chora (dodatkowo - oprócz codziennych dolegliwości tj. przeziębienie, grypa, problemy żołądkowe) zostaje na noc.

Zdaniem strony Istotnie znaczenie ma aby wywiad opieki społecznej obejmował dokładne ustalenia jakie czynności i w jakim czasie są wykonywane, a także wszelkie czynności poboczne i te ustalenia powinny zostać odniesione do stanu niepełnosprawności matki. Natomiast w jej ocenie zostało to pominięte, czego wynikiem jest odmowa przyznania świadczenia. Nie zostało doprecyzowane ile czasu poświęca na dojazd, czy mam swój środek lokomocji. Wskazała, że miejsce jej zamieszkania i miejsce zamieszkania matki oddziela 10 km. Miejscowości znajdują się na wsi, gdzie nie ma pór zwiększonego ruchu, ogólnie ruch jest niewielki. Dojazd zajmuje jej 7-9 minut.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

8. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] marca 2022r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Uzasadniając odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika KRUS z dnia [...] stycznia 2020r. z którego wynika, że C. D. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji od nie da się ustalić.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18 lub 25 roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

9. Przechodząc do kwestii spornej, która w przedmiotowej sprawie dotyczy niespełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19).

10. Zdaniem Sądu wbrew stanowisku organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie daje wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Z materiału dowodowego nie wynikają bowiem jakiekolwiek ustalenia dotyczące, ile dane czynności - które są niezbędne przy opiece - zajmują skarżącej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. W ocenie Sądu istotne dla właściwego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jest zobrazowanie czasu faktycznej i koniecznej obecności skarżącej przy matce w ciągu doby i tym samym dokonanie realnej oceny możliwości pogodzenia przez skarżącą możliwości wykonywania pracy zarobkowej (choćby w niepełnym zakresie czasu pracy) z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie adekwatnym do posiadanych przez nią schorzeń oraz mając na uwadze jej podeszły wiek (84 lata) i w związku z tym możliwości jej samodzielnej egzystencji. Organ winien mieć na uwadze, że opieka nad niepełnosprawną osobą polega również na wykonywaniu takich podstawowych czynności jak sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów i to te czynności – umożliwiające przecież egzystencję osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym – stanowią rdzeń tej opieki. W zależności od sytuacji osoby niepełnosprawnej mogą one jednak przybierać postać czynności bardziej czasochłonnych i angażujących. Rolą organu jest zaś ustalenie charakteru i koniecznego wymiaru w tej konkretnej sprawie tej pomocy, a dalej ocena, czy wykonywanie czynności domowych związanych z opieką nad niepełnosprawną rzeczywiście pozbawia wnioskodawcę możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Bez precyzyjnego ustalenia zakresu sprawowanej opieki (zarówno pod względem wykonywanych czynności, jak i pór dnia przeznaczonych na tę opiekę) nie jest możliwe tak jednoznaczne, jak uczynił to organ odwoławczy, przesądzenie przedmiotowej kwestii. Podkreślenia wymaga, że formułując swoje tezy organ odwoławczy jak trafnie wskazano w skardze oparł się w zasadzie jedynie na wnioskach pracownika socjalnego, a dokładnie na dwóch cyt. zawartych w wywiadzie tj. "stara się codziennie przyjeżdżać do matki" oraz "odwiedza swoją matkę, jednak przeważnie są to godziny wieczorne" (pkt D wywiadu) oraz fakcie, że skarżąca zamieszkuje w znacznej odległości od matki (10 km), co nie pozwala na przyjęcie, że może dotrzeć z natychmiastowa pomocą do matki. Tymczasem skarżąca konsekwentnie podnosi, że powyższe stwierdzenia są błędne. Wywiad przeprowadzony przez pracowników opieki społecznej sporządzony był nierzetelnie, nie uwzględniał czynności jakie wykonuje przy chorej matce i nie miała możliwości ingerować w treść wywiadu, a zakres opieki nad matką wyczerpuje przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W kontekście twierdzeń organu wskazania wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie można uzależniać otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18). W wypadku, gdy ta odległość jest niewielka, za niewłaściwe uznaje się twierdzenie, że wyklucza ona możliwość sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 270/20). Jak trafnie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 29 lipca 2021r. sygn. akt III SA/kr 640/21 nie ma znaczenia sama faktyczna odległość i nie można stosować przepisu o świadczeniu pielęgnacyjnym w sposób automatyczny i przyjmować, że o przyznaniu świadczenia decyduje sztywno określona liczba kilometrów dzieląca opiekuna od osoby, która się opiekuje. Istotny jest bowiem czas poświęcony na dojazd, środek lokomocji, którym się dojeżdża, jak również możliwość szybkiej komunikacji pomiędzy miejscem zamieszkania opiekuna oraz podopiecznego. Odległość między miejscowością w której mieszka skarżąca, a miejscowością, w której mieszka jej matka faktycznie wynosi ok 10 km. Z pewnością, gdyby skarżąca używała komunikacji publicznej czas dojazdu byłby wydłużony, a co więcej nie mogłaby ona przyjechać na miejsce na każde wezwanie ze strony swojej matki. Jednakże organ nie ustalił, czy skarżąca dojeżdża własnym środkiem lokomocji do matki, czy też korzysta z transportu publicznego. Ponadto organ winien ustalić czy skarżąca ma możliwość kierowania pojazdem, skoro jak wynika z ustaleń zawartych w wywiadzie środowiskowym kilka lat temu przeszła zapalenie neuronu przedczaszkowego i ma również uszkodzony błędnik.

11. Wobec powyższego w ocenie Sądu w prowadzonym postępowaniu organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Podkreślić należy, że zarówno przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i odmowa przyznania tego prawa powinno wynikać z tak przeprowadzonego postępowania, by nie było wątpliwości, że stronie przysługuje to prawo, bądź że prawo to jej nie przysługuje. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przysługującym jedynie za samo sprawowanie opieki, lecz związanym z koniecznością rezygnacji z wykonywania pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki lub niepodejmowania pracy z tego właśnie względu. Wykonywanie opieki i jej rozmiar musi uniemożliwiać podjęcie pracy, bądź wymuszać na opiekunie rezygnację z aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, czy w przypadku skarżącej tego rodzaju przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia zachodzą, czy też nie.

Zdaniem Sądu sytuacja ta sprawia - nie przesądzając sposobu rozstrzygnięcia sprawy - że odmowa przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia nastąpiła co najmniej przedwcześnie. Wskazane naruszenia prawa przez organy obu instancji powodują, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca powinny być wyeliminowane z obiegu prawnego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Zdaniem Sądu wskazane wątpliwości powinny skłonić organ do ponownego skorzystania z instrumentu procesowego w postaci rodzinnego wywiadu środowiskowego. Pamiętać przy tym należy, że o ile wywiad środowiskowy jest zasadniczym instrumentem procesowym służącym usunięciu istniejących wątpliwości co do zakresu sprawowanej opieki, to organy dysponują również możliwością pozyskania innych dowodów, w myśl reguły wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a., takich jak oświadczenia osób bliskich (córka skarżącej mieszka z osobą wymagającą opieki) lub sąsiadów.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie art. 15zzs? ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs? ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta Bydgoszczy, będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo, badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów, podobnie jak na posiedzeniu jawnym.