Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 939/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 3 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 2, 3, 3a,3b, 4, art. 46
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 1 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi J. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia [...] listopada 2018 roku J. N. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek za okres od kwietnia 2013 roku do maja 2016 roku. Wnioskodawca poinformował, że w czerwcu 2016 roku uległ wypadkowi przy pracy, w wyniku którego doznał urazów całego ciała, które spowodowały trwające nadal problemy zdrowotne, co źle wpływa na jego stan psychiczny. Wnioskodawca powołał się na trudną sytuację finansową i materialną.

Decyzją z [...] lutego 2019 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek ponieważ: nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne; nie wykazano, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego wnioskodawcy; nie wykazano, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; nie wykazano, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiły uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzją z [...] czerwca 2019 roku, nr [...] ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2019 roku, nr [...] wskazując, że nie udowodniono w sposób nie budzący wątpliwości, że zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem należności w oparciu o obowiązujące przepisy prawne w tym zakresie.

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2019 roku, sygn. akt III SA/Po 632/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2019 roku, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia [...] lutego 2019 roku, nr [...]. W ocenie Sądu organ powinien był skonkretyzować wezwanie do złożenia wszelkiej dokumentacji mogącej mieć wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia, poprzez wskazanie, że żąda orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i wyznaczyć termin do jego złożenia uwzględnienia, ponieważ aby użyć argumentu ważnego interesu społeczno-publicznego należy najpierw dokonać pełnej analizy minimum socjalnego i minimum egzystencji.

W konsekwencji akta sprawy zostały uzupełnione przez organ o następującą dokumentację: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z dnia [...] listopada 2018 r.; oświadczenia z dnia [...] grudnia 2018 r.; oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis z dnia [...] listopada 2018 r.; oświadczenie przedsiębiorcy o wielkości otrzymanej pomocy publicznej de minimis z dnia [...] listopada 2018 r.; formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia [...] listopada 2018 r.; dokumentację medyczną ze Szpitala Wojewódzkiego im. [...] w [...] z czerwca 2016 r. oraz Wielospecjalistycznego Szpitala Miejskiego im. [...] w [...] z listopada 2018 r.; dokumentację dotyczącą umów przewłaszczenia [...] oraz [...] wraz nakazami zapłaty w postępowaniu upominawczym; decyzję z [...] Centrum Świadczeń z dnia [...] października 2018 r.; [...] za 2017 r., [...] za 2018 r., [...] za 2019 r.; wyrok zaoczny w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2016 r.; wyciąg z ksiąg bankowych nr [...]; dziesięć nakazów zapłaty; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z dnia [...] sierpnia 2020 r.; oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Pismem z [...] lutego 2020 roku ZUS udzielił wyjaśnień w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz przesłał aktualną informację o stanie należności objętych postępowaniem egzekucyjnym.

Decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] odmówił J. N. umorzenia należności z tytułu składek uznając, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia zaległych należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. N. stwierdził, że nie dokonano w sprawie wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do wydania decyzji i dodatkowo złożył pismo z wyjaśnieniami do sprawy wskazując, że umorzenie powinno nastąpić z mocy prawa, ponieważ postępowanie egzekucyjne było i jest bezskuteczne z powodu braku ściągalności, a ponadto zachodzi przedawnienie należności z tytułu składek i nie doszło do zawieszenia egzekucji oraz wierzyciel nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego przez okres 6 miesięcy.

Decyzją z [...] kwietnia 2021 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2020 roku, nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zaległe należności są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu z powodu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a także nie było możliwości określenia daty ich przedawnienia ze względu na czynną egzekucję. Jednocześnie organ ustalił, że wnioskodawca: nie pracuje zarobkowo; nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych; nie posiada dochodów z innych źródeł; pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł netto miesięcznie i nie korzysta z innych form pomocy; nie wykazał czy ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem; nie wykazał jakie prowadzi gospodarstwo domowe; nie wykazał czy posiada inne zobowiązania pieniężne; nie posiada nieruchomości, praw majątkowych, pojazdów, innych składników mienia ruchomego (sprzęt RTV/AGD); posiada wierzytelności. Ponadto organ ustalił, że wnioskodawca zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego towarów; w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...] sierpnia 2020 r. był zgłoszony jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Transport C. M. W. i podstawa wymiaru składek wyniosła za sierpień 2020 r. - [...] zł; w okresie od [...] do [...] września 2020 r. był zatrudniony jako osoba wykonująca umowę - zlecenie przez [...] [...] i podstawa wymiaru składek wyniosła za wrzesień 2020 r. - [...] zł; w Centralnej Ewidencji Pojazdów figurował jako właściciel ciągnika samochodowego marki [...] z 2005 r. o wartości [...] zł; żona wnioskodawcy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od [...] września 2020 roku. J. N. prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z żoną i na ich utrzymaniu pozostaje małoletnia córka, na którą bez względu na wysokość dochodów przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego z programu "500+" w kwocie [...]zł miesięcznie, która nie jest wliczana do dochodu rodziny. M. N. pobiera świadczenia z programu "500+" oraz zasiłek rodzinny na córkę J. N. w wysokości [...] zł. Organ uwzględnił stałe miesięczne wydatki w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu czynszu za mieszkanie - [...] zł, za prąd - [...] zł, za gaz - [...] zł, klasowe - [...] zł oraz dostrzegł, że w miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, artykułów higienicznych, ubrań, itp., które nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi on ponosić. Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie stanowiła przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne zostały bowiem zaciągnięte świadomie, z uwzględnieniem możliwości finansowych i ich ewentualnych negatywnych skutków.

Organ rentowy uznał, że nie został ustalony element całkowitej nieściągalności długu J. N., a zatem nie zachodziły przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4b u.s.u.s. Pomimo, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie zachodziła przesłanka braku następców prawnych. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodziła w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie zobowiązany wnosił przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodziła, ponieważ nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodziła, ponieważ nie można było stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez organ rentowy. W sprawie nie zaistniały również żadne okoliczności mające cechy zdarzeń szczególnych, które mogłyby stanowić podstawę do umorzenia długu.

Organ uwzględnił informacje J. N., że uległ on w 2016 roku wypadkowi, w wyniku którego przeszedł szereg operacji i nie doszedł do pełnej sprawności co potwierdziła przedłożona dokumentacja medyczna. Organ nie zanegował problemów zdrowotnych wnioskodawcy uznając, że mogą one być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowiły wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, z którego wynikałoby, że jest całkowicie trwale niezdolny do pracy, a ponadto odmówiono wnioskodawcy stwierdzenia braku niezdolności do pracy wskazując, że okresowo był on aktywny zawodowo.

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 roku organ stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Ograniczone możliwości płatnicze wnioskodawcy nie zostały uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie.

W ocenie organu uzyskiwana pomoc finansowa przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy nie oznacza, że wspierana rodzina znajduje się w sytuacji ubóstwa oraz, że stan ten ma charakter trwały i pogłębiający się. Zadeklarowany przez wnioskodawcę stan materialny nie został uznany przez organ za sytuację trwałą i ostateczną, ale za taką która może ulec poprawie w chwili podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawcę i jego żonę. W ocenie organu zabrakło przesłanek, które ograniczałyby możliwość podjęcia przez wnioskodawcę i jego żonę zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co oznaczało, że istnieje realna szansa na poprawę, w określonej perspektywie czasowej sytuacji materialnej, jak również pozyskanie środków na spłatę zadłużenia. W tej sytuacji umorzenie należności naruszałoby konstytucyjną zasadę równości społecznej. Wnioskodawca nie wykazał, aby w dążeniu do uzyskania dochodów, umożliwiających spłatę zaległości i codzienną egzystencję podejmował starania o zatrudnienie, szczególnie że istniała możliwość dokonania przekwalifikowania zawodowego wobec braku dostatecznych środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawca nie podjął również żadnej próby polubownego rozwiązania problemu zadłużenia. ZUS nie podzielił opinii, że w interesie publicznym było uwolnienie wnioskodawcy od obowiązku uregulowania składek z uwagi na wysokość zadłużenia. Organ uwzględnił element interesu społecznego wyrażony w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, który nie pozwala dowolnie preferować interesu jednych płatników kosztem innych. Negatywne skutki działalności gospodarczej mieszczą się w sferze działań objętych ryzykiem gospodarczym, a skutków tego ryzyka gospodarczego, nie powinno się przerzucać na Skarb Państwa, a pośrednio na całe społeczeństwo. Inne rozstrzygnięcie oznaczałoby nieuzasadnione uprzywilejowanie względem tych podmiotów, które regulują swoje ustawowe zobowiązania.

Pismem z dnia [...] maja 2021 roku J. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie skarżącego w decyzjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ma rzetelnej odpowiedzi na zadane przez skarżącego pytania, pomijane są kluczowe informacje takie wypadek którego doznał i przez który znalazł się w takiej, a nie innej sytuacji oraz skrajne ubóstwo w jakim żyjemy, gdyż przy kwocie [...]zł miesięcznie nie jest w stanie spłacać jakiekolwiek zobowiązania. Zdaniem skarżącego jego argumenty są lekceważone przez organy, które twierdzą, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności i że są jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości. Skarżący wskazał, że dokonując porównania jego sytuacji materialnej należało wysokość zaległości zestawić z wartością posiadanego majątku oraz wysokością dochodu uzyskiwanego przez stronę w celu ustalenia czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku i podać jego źródła. W konsekwencji skarżący ponownie zwrócił się z pytaniem jakie możliwości na uzyskanie dochodu miał na myśli organ odmawiając umorzenia należności poza stwierdzeniem że ich nie wykorzystał. Zdaniem skarżącego organ powinien jasno wskazać konkretne źródło zarobkowania. Według skarżącego oczywistą nieprawdą są twierdzenia, że skarżący pozostaje właścicielem pojazdu [...] (ciągnik siodłowy) który był wzięty w kredyt zabezpieczony przewłaszczeniem i w momencie braku spłaty własność przechodzi na bank. Według skarżącego w sposób nieprawidłowy organy stwierdziły, że dokonano zajęcia prawa majątkowego tj. [...] oraz [...]., z 2017r, w 2018 i 2019 r. Nie było w tym okresie ani jednej faktury. Według skarżącego nie otrzymał on żadnego zawiadomienia oraz informacji o wszczęciu postępowania, o jakichkolwiek zaległościach. W efekcie wszystkie zaległości przedawniły się z upływem 5 letniego okresu. Żaden z tytułów wykonawczych nie został doręczony, ani odebrany przez skarżącego. Podstawą przerwania lub zawieszenia terminu biegu przedawnienia jest prawidłowe doręczenia zawiadomienia, do którego nie doszło w sprawie i zastrzegł, że dla prawidłowego doręczenia nie jest istotne zameldowanie, lecz faktyczne zamieszkiwanie pod danym adresem.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy oceny legalności podjęcia decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległych należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz z tytułu nieopłaconych składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 roklu, poz. 423 t.j.) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Stosownie do art. 32 u.s.u.s., do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zachodzi wówczas, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.).

Jednak w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, zwanym dalej: rozporządzeniem z 2003 r.), biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tego rodzaju sprawach organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym. Swoje rozstrzygnięcie organ powinien uzasadnić, wskazując w szczególności, jakie okoliczności skłoniły go do odmowy umorzenia składek.

Sądowa kontrola legalności tzw. decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji, zatem nie może oceniać wyboru organu w zakresie uznania administracyjnego pod względem słuszności czy też celowości. Rzeczą Sądu jest skontrolowanie, a więc zbadanie, czy organ działał zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy wyciągnął logiczne i poprawne wnioski w zakresie wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2-3b u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.

W omawianej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że organ uczynił zadość powyższym wymogom w pełnym zakresie. Niewątpliwie należy przyznać organowi rację, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (brak przesłanki całkowitej nieściągalności). Pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej jak ustalił organ nie wystąpiła przesłanka braku następców prawnych (art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.). Skarżący mimo przebytego wypadku oraz związanych z tym traumatycznych doświadczeń, które odbiły się na jego zdrowiu, stara się podejmować dorywcze prace zarobkowe co zostało uwzględnione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie zaległych należności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że ZUS dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu wzajemnej współpracy dłużników zajętych wierzytelności w ramach egzekucji na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych. W tym względzie organ uwzględnił również, że bieg terminu przedawnienia należności został zawieszony z uwagi na doręczenie upomnień i zawiadomień o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co potwierdziły akta sprawy. W tym względzie doręczenia zostały dokonane w trybie art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego na co wskazują akta administracyjne sprawy. Zasadne było więc stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.

Należy zgodzić się z ZUS, że uwzględniając publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli więc istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek z uwagi chociażby na uzyskiwanie dochodu, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla niej rozstrzygnięcie nie może być uznane za dowolne. W świetle powyższego nie ma wpływu na ocenę braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności stanowisko skarżącego, że nie jest właścicielem ciągnika samochodowego wbrew zresztą informacjom znanym organowi z urzędu.

Organ zbadał również zgromadzoną w sprawie dokumentację pod kątem spełnienia przez skarżącego przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 roku, Nr 141, poz.1365). W tym zakresie ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, to jednak nie można przyjąć, aby w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych na podstawie przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. organ był obarczony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych w tych przepisach przesłanek. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia z 2003 r., będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy. Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości.

Skarżący złożył wprawdzie do akt sprawy informacje dotyczące jego stanu zdrowia, ale nie przedstawił na wezwanie organu orzeczenia o niepełnosprawności, które mogłoby stanowić podstawę do wykluczenia jego możliwości podjęcia stałej pracy zarobkowej przez wnioskodawcę. Z tych względów organ miał podstawę do uznania, że podawane przez skarżącego problemy zdrowotne nie wykluczają możliwości uzyskiwania przez niego dochodu ze świadczenia pracy. Skarżący nie wykazał w toku postępowania administracyjnego, że nie jest w stanie spłacić wymaganych należności z uwagi na przewlekłą chorobę, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003 r., ani nie udowodnił, że stan zdrowia uniemożliwiał bądź w znacznym stopniu ograniczał pozyskiwanie środków niezbędnych do spłaty zadłużenia. Szczególnie, że skarżący po przebytym wypadku świadczył pracę na podstawie umowy zlecenia.

Sąd zgodził się również ze stanowiskiem organu, że o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie może decydować jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane. Ważny interes zobowiązanego jest rozumiany przede wszystkim jako sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków (np. trwała utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku) nie jest on w stanie uregulować swoich zaległości. Niewątpliwie dolegliwość ekonomiczna z powodu konieczności zapłaty zaległości składkowych jest dla skarżącego oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie osoby zobowiązanej, który należy rozważyć na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.

Zdaniem Sądu, organ w przedmiotowej sprawie zasadnie uwzględnił możliwość wyegzekwowania zaległych składek przez skarżącego, mając na uwadze interes publiczny, a więc dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa w postaci równości i powszechności opłacania składek, czy zapewnienia środków na wypłatę rent i emerytur. Decyzja o odmowie umorzenia należności nie korzysta z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Przepisy prawa nie tamują możliwości wystąpienia do organu z ponownym wnioskiem o umorzenie należności składkowych, jak i przewidują możliwość regulowania należności w systemie ratalnym. W sytuacji, gdy skarżący przedstawi organowi dowody dokumentujące nową, odmienną sytuację finansową i osobistą, wówczas może być ona poddana ocenie, w nowym postępowaniu administracyjnym, zainicjowanym ponownym wnioskiem (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2794/15, publ. LEX nr 2330595).

Niezasadny pozostaje też zarzut braku informacji ze strony organu o powstałych zaległościach. W tym względzie należy uwzględnić, że rozpoczynając działalność gospodarczą skarżący podjął się prowadzić ją na własny rachunek i ryzyko, z czym wiąże się również odpowiedzialność za sposób prowadzenia firmy i jej finansów. Powinien również w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły na wywiązywanie się z ciążących należności publicznoprawnych. Jak wynika z art. 46 u.s.u.s., obowiązkiem osób prowadzących działalność gospodarczą, będących z tego tytułu płatnikami składek, jest terminowe i w pełnej wysokości opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy. Oznacza to, że każdy płatnik składek, bez wezwania ZUS, powinien w ustawowym terminie regulować należne składki, gdyż w przeciwnym wypadku skutkuje to powstaniem zadłużenia powiększonego o obligatoryjne odsetki za zwłokę, naliczane przez ZUS na zasadach i w wysokości określonej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2021 r., poz. 1540).

Zdaniem Sądu, ocena organu w przedmiocie istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego w zakresie umorzenia zaległych składek została dokonana po wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych, co nie pozwala postawić zaskarżonej decyzji zarzutu dowolności. W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ wyważył wzajemne relacje pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego a interesem społecznym, podjął także wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.