Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 530/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2006-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.145 par.1 pkt2, art.135, art.200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.40 ust. 1 i ust.2 pkt3, art.19 ust.2 pkt4
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Obwieszczenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o drogach publicznych.
article: art.18, art.19
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art.156 par.1 pkt1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.2 ust.4
journal: Dz.U. 1997 nr 36 poz 224
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 marca 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych.

SENTENCJA

Sygnatura akt: I SA/Ke 530/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Rojek, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant: Referent stażysta Krzysztof Armański, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25.01.2006 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] numer [...] w przedmiocie : odmowy uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]nr [...] odmawiające uwzględnienia zarzutów J. T. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż podstawą zarzutów było twierdzenie strony o rzekomym przedawnieniu egzekwowanego obowiązku oraz wskazanie błędu co do osoby zobowiązanego, czyli o nieistnieniu tego obowiązku po stronie J. T. Te podstawy zarzutów zostały wymienione w przepisie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej i zgodnie z art. 34 § 1 tej ustawy zarzuty te organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ustawy wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Dlatego przy rozstrzyganiu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego związany było stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym ostatecznym postanowieniem z dnia [...].

Dodatkowo organ wskazał, iż zgodnie z art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Powołał się również na argumentację wyrażoną w postanowieniu przez Miejski Zarząd Dróg w K.

Od powyższego rozstrzygnięcia J. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zarzucił naruszenie art. 19 i 156 §1 pkt 1 i 4 Kpa oraz art.19 § 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.

W uzasadnieniu skarżący podał, iż stosownie do powołanych przepisów właściwym organem egzekucyjnym jest organ gminy o statusie miasta, w tym konkretnym przypadku Urząd Miasta. Nadzór nad egzekucją prowadzoną przez organy samorządu terytorialnego sprawuje samorządowe kolegium odwoławcze. Dlatego, zdaniem skarżącego, Miejski Zarząd Dróg winien przekazać wystawiony przez siebie tytuł wykonawczy do komórki egzekucyjnej, która istnieje w Urzędzie Miasta. Ponadto skarżący podał, iż nie jest stroną roszczenia i skoro nie jest to roszczenie budżetowe uległo ono przedawnieniu na mocy art.118 Kc. Nadmienił też, że roszczenie w stosunku do niego jest niezasadne bowiem Miejski Zarząd Dróg w dniu 26 marca 1999 r. w sprawie, z której wynika roszczenie pieniężne zawarł postępowanie układowe ze Towarzystwem Finansowym "A." S.A., do którego skarżący w 1998 r. wniósł aportem własną firmę tj. B., a zatem zgodnie z art.494 § 1 Kodeksu spółek handlowych spółka przejmująca albo nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmującej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Dlatego egzekucja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ podał, iż zarzut niewłaściwości strona podniosła w skardze, nie mógł on być rozpatrzony na etapie postępowania instancyjnego i jest on bezpodstawny. Przedmiotowa opłata została określona orzeczeniem Miejskiego Zarządu Dróg z dnia [...], który jest jednostką budżetową gminy K. Jednakże nie jest on tożsamy z organem gminy uprawnionym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zachodzi więc sytuacja o której mowa w art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, tj. łączenie w kompetencji jednego organu ustalania i pobierania opłaty oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach jest właściwy do rozpoznania skargi stosownie do dyspozycji § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i w Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187 poz. 1926 ).

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie organu podatkowego I instancji dotknięte są kwalifikowaną wadą procesową skutkującą stwierdzeniem nieważności stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 Kpa.

Kwestionowane skargą postanowienie zostało podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego, którego przedmiotem jest egzekwowanie od zobowiązanego - J. T. opłaty z tytułu umieszczenia w pasie drogowym baneru reklamowego.

Egzekucja należności pieniężnych odbywa się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz.968 z późn. zm.) - cyt. dalej jako ustawa egzekucyjna. Zasadą wyrażoną w art. 18 ustawy egzekucyjnej jest odpowiednie stosowanie w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kpa. Stosownie zaś do art. 19 Kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Właściwość organów egzekucyjnych określa art. 19 ustawy egzekucyjnej. Ustanawia on zasadę, iż naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, z zastrzeżeniem sytuacji określonych w §2 - 8 tegoż artykułu.

Stosownie zaś do treści art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ.

Możliwość prowadzenia egzekucji w zakresie obowiązków pieniężnych uzyskały samorządy gminne w ramach ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach publicznych (t. j. z 1997 r., Nr 36, poz. 224 ze zm.). Na mocy art. 2 ust. 4 tej ustawy do właściwości organów miast wymienionych w załączniku do tej ustawy przeszły jako zadania własne, zadania i kompetencje należące do urzędów skarbowych. Z mocy art. 87 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) uprawnienia te pozostały zadaniami miast uczestniczących w tzw. pilotażu samorządowym. Do miast tych należy również miasto K.

Właściwość organów egzekucyjnych ocenia się według stanu prawnego z daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dlatego dla ustalenia właściwości rzeczowej organu miasta, w świetle cyt. art. 19 §2 ustawy egzekucyjnej, jako organu egzekucyjnego, istotnym jest zbadanie właściwości rzeczowej dotyczącej materialnych przesłanek dla ustalania lub określania przez organ miasta konkretnych należności pieniężnych.

Tym samym właściwość rzeczowa organu gminy w zakresie orzekania w przedmiocie podatków i opłat lokalnych implikuje właściwość rzeczową tego organu do prowadzenia egzekucji.

W sprawie poddanej kontroli sądowej przedmiotem postępowania egzekucyjnego było dochodzenie nieuiszczonej opłaty administracyjnej określonej decyzją o zezwoleniu na umieszczenie baneru reklamowego w pasie drogowym.

W dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, kompetencje do ustalania opłat za umieszczenie reklam w pasie drogowym określał art.40 ust.1 i ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz.838 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o drogach publicznych. Stosownie do tego przepisu opłatę ustala zarządca drogi w zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego. Wg. art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych dla dróg gminnych zarządcą jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Organ ten, w świetle treści art. 19 §2 ustawy egzekucyjnej jest więc organem egzekucyjnym właściwym dla egzekwowania ustalonych opłat.

W niniejszej sprawie właściwym organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta bowiem jest on organem uprawnionym do ustalania opłat za zajęcie pasa drogowego. Stanu tego nie zmienia fakt, iż Prezydent Miasta, jako zarządca drogi realizuje swoje obowiązki przy pomocy Miejskiego Zarządu Dróg - jednostki organizacyjnej gminy. Stosownie do treści art.21 ust. 1 ustawy o drogach zarządca drogi może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej przez radę gminy.

Delegowanie tych kompetencji na konkretną jednostkę organizacyjną nie przenosi funkcji orzeczniczych. Świadczy o tym też przepis art. 21 ust.1a ustawy o drogach, stosownie do którego, zarządca drogi (tu: Prezydent Miasta) może upoważnić pracowników urzędu miasta albo pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi (tu: Miejskiego Zarządu Dróg), do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Pełnomocnictwo to ma postać pełnomocnictwa pierwotnego, gdyż prezydent miasta nie może wyzbyć się jemu wyłącznie przysługujących kompetencji na gruncie ustawy o drogach. Nie wykluczone zaś jest, iż prezydent miasta może realizować swe zadania za pośrednictwem określonych przez prawo osób. W sytuacji bowiem koncentracji prawa do podejmowania decyzji w rękach jednej osoby pełniącej funkcje organu może to prowadzić do niekorzystnego zjawiska tzw. spiętrzenia decyzji i faktycznej niewydolności organu. Stąd istnienie takiego zagrożenia spiętrzenia decyzji rodzi konieczność delegowania uprawnień do ich podejmowania. Delegowanie prawa do podejmowania decyzji może mieć charakter ciągły lub czasowy i dotyczyć pewnego (szerszego lub węższego) zakresu spraw. Delegowanie takich uprawnień decyzyjnych jest zawsze uprawnieniem, a nie obowiązkiem delegującego.

W dacie podejmowania czynności egzekucyjnych uprawniony organ miasta (prezydent) delegował swoje kompetencje na utworzoną jednostkę organizacyjną gminy. Nie znaczy to jednak, iż organ ten wyzbył się swych kompetencji. Realizuje je natomiast przy pomocy innego podmiotu i może upoważnić jego pracowników do podejmowania w jego imieniu decyzji administracyjnych.

Art.21 ust.1a ustawy o drogach stanowi podstawę dla delegowania swych uprawnień orzeczniczych przez Prezydenta Miasta. Zważyć przy tym należy, iż z konstrukcji powyższego przepisu wynika, iż instytucja delegowania uprawnień decyzyjnych (tzw. pełnomocnictwo administracyjne) ma charakter wyjątkowy i należy do wyłącznych kompetencji prezydenta. Stanowi przy tym podstawę do upoważnienia tylko osób fizycznych i to z ograniczonego kręgu. W przypadku takiego upoważnienia, upoważniona osoba wydaje decyzje w imieniu prezydenta miasta. Organem decyzyjnym w aspekcie prawa ustrojowego, materialnego oraz procesowego nadal jest więc prezydent, który niejako realizuje swe kompetencje przy pomocy innej osoby, która nie staje się organem.

Prezydent miasta podejmuje więc decyzje w zakresie indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w tym w ramach udzielanego zezwolenia ustala opłaty za zajęcie pasa drogowego. Jest też organem egzekucyjnym w zakresie dochodzenia tych należności publicznych. Delegowanie uprawnień orzeczniczych na inne osoby nie pozbawia go statusu organu administracji o kompetencjach decyzyjnych, w tym egzekucyjnych.

Z uwagi więc, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały podjęte przez organy niewłaściwe należało wyeliminować je z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 oraz art. 200 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.