Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1079/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 117 ust 4, art 5 ust 1, art. 6 ust 1 pkt 10, art. 7 pkt 4
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
article: art. 7, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia świadczenia pracy na rzecz nielegalnych organizacji politycznych i związków zawodowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. [...] na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1206) po rozpoznaniu wniosku A. W. z dnia 15 grudnia 2013 r. odmówił potwierdzenia, iż w okresie od [...] r. do [...] r. świadczył pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących od [...] roku.

Organ pierwszej instancji wydając powyższe rozstrzygnięcie oparł je na następujących ustaleniach :

We wniosku z [...] r. A. W. wskazał, że w okresie od l[...] r. przebywał w R. gdzie działał w Polskiej Partii Socjalistycznej na emigracji, jako szef koła, a następnie szef grupy, a także współpracował z organizacją pod nazwą Chrześcijańska Służba Wyzwolenia Narodów, również w RFN. W [...] r. A. W. uzyskał azyl polityczny. Działalność wnioskodawcy polegała m.in. na kolportażu w RFN czasopism i literatury, zarówno tej wydawanej na zachodzie jak i podziemnej w Polsce, na udziale w akacjach protestacyjnych pod Konsulatem Generalnym PRL w Kolonii, a także na współpracy - przez pewien czas - z Biurami Solidarności w Brukseli i w Paryżu.

Organ powołując się na przepis art. 117 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1989 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że Szef Urzędu potwierdza okresy o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10, zaś okresem składkowym w myśl tego przepisu jest świadczenie pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących od kwietnia 1989 r. Okres ten może być udowodniony dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Szef Urzędu wskazał, że Polska Partia Socjalistycznej na emigracji działająca w RFN nie może być uznana za organizację polityczną nielegalną w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Była to bowiem organizacja polonijna działająca legalnie na terenie RFN, natomiast przepisy obowiązujące w PRL jej nie dotyczyły, zwłaszcza że nie prowadziła ona zorganizowanej podziemnej działalności na terenach Polski. Również Chrześcijańska Służba Wyzwolenia Narodów, założona 17 czerwca 1982 r. w RFN przez ks. F. B., aczkolwiek skupiająca Polaków i przedstawicieli innych narodów Europy Środkowo-Wschodniej wokół idei suwerenności wewnętrznej i jedności narodów w walce o wyzwolenie, nie może być uznana za organizację polityczną nielegalną w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 z tych samych przyczyn.

Organ dodał, że Polska Partia Socjalistyczna o charakterze min. niepodległościowym i pracowniczym powstała w Polsce w dniu 15 listopada 1987r. i dopiero ta organizacja mogła by być uznana za spełniając’ przesłanki z art. 6 ust. 1 pk 10 ustawy.

Tak więc, nie kwestionując działalności A. W. w PPS na emigracji oraz w Chrześcijańskiej Służbie Wyzwolenia Narodów funkcjonujących w RFN, według organu nie jest możliwe potwierdzenie okresu od lutego 1983 r. do marca 1986 r. jako świadczenia pracy na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 roku.

Pismem z dnia 17 czerwca 2015 r. A. W. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy kwestionując, aby organizacje PPS i ChSWN nie były nielegalne.

Wniósł o wskazanie przez organ przepisu z którego będzie wynikało, że organizacje te były legalne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440, z późn. zm.) i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. z 2014 roku, poz. 1206), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...]. Organ ponownie stwierdził, że Polska Partia Socjalistyczna na emigracji działająca w RFN nie może być uznana za organizację polityczną nielegalną w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Była to bowiem organizacja polonijna działająca legalnie na terenie RFN, natomiast przepisy obowiązujące w PRL jej nie dotyczyły, zwłaszcza że nie prowadziła ona zorganizowanej podziemnej działalności na terenach Polski. Również Chrześcijańska Służba Wyzwolenia Narodów, założona 17 czerwca 1982r. w RFN przez ks. Franciszka Blachnickiego, nie może był uznana za organizację polityczną nielegalną w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 z tych samych przyczyn.

Na powyższą decyzję A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, iż działalność jego na terenie RFN w okresie od lutego 1983 r. do marca 1986 r. miała charakter nielegalny, zaś organ nie powołał żadnego aktu prawnego istniejącego do kwietnia 1989 r., z którego wynikałoby, iż organizacje PPS w Niemczech i ChSWN w Niemczech były organizacjami legalnymi.

Nadto skarżący powołał się na treść pisma dnia 19 czerwca 2012 r., w którym organ nie negując możliwości potwierdzenia działalności opozycyjnej na emigracji we wskazanym okresie poinformował, iż może to uczynić po przedłożeniu dochodów.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Na wstępie należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją, przeprowadzone zostało przez właściwy organ i w oparciu o mające zastosowanie w sprawie przepisy. Zgodnie bowiem z art. 117 ust. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przytaczanej dalej jako ustawa o emeryturach (tekst jednolity Dz. U. Nr 39/04 poz. 353 ze zm.), okresy świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. oraz okresy niewykonywania pracy z przyczyn niezależnych od pracownika, to jest na skutek represji politycznych (które to okresy stanowią odpowiednio okresy składkowe i nieskładkowe uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i przy obliczaniu ich wysokości), mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wskazane przepisy zawarte są w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42/02 poz. 371 ze zm.). Według nich, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione orzekają, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby (Art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach).

Wskazany wymóg wniosku o potwierdzenie świadczenia pracy na rzecz nielegalnych organizacji politycznych oraz o potwierdzenie niewykonywania pracy na skutek represji politycznych powoduje, że to osoba pragnąca uzyskać potwierdzenie tych okoliczności, ma obowiązek po pierwsze wskazać okoliczności faktyczne świadczące o jej pracy na rzecz nielegalnych organizacji politycznych, bądź o niewykonywaniu pracy na skutek represji politycznych, a po drugie okoliczności te udowodnić przy pomocy dokumentów lub zeznań świadków. Nie zwalnia to oczywiście organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Z obowiązków tych jednak organ w niniejszej sprawie się nie wywiązał.

We wniosku z 15 grudnia 2013 r. skarżący opisał swoją działalność w okresie luty 1983 r. do marca 1986 r. na terenie RFN w strukturach Polskiej Partii Socjalistycznej jako szef koła, a następnie szef grupy, a także jako współpracownik z organizacją założoną przez ks. F. B. Chrześcijańską Służbą Wyzwolenia Narodów. Działalność ta polegała na kolportażu czasopism i literatury, wydawanej zarówno na zachodzie jak i podziemnej Polsce, na udziale w akcjach protestacyjnych pod Konsulatem Generalnym PRL w Kolonii, a także na współpracy – przez pewien czas – z Biurami Solidarności w Brukseli i w Paryżu.

Działalność tej nie zakwestionowały organy obu instancji, natomiast w odniesieniu do organizacji organy stwierdziły, że nie miały one charakteru nielegalnego.

Przepisy ustawy o emeryturach nie definiują określenia organizacji politycznych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r.

Definicja taka nie znajduje się również w żadnych innych przepisach prawa. Na potrzeby niniejszej sprawy można jednak przyjąć, że za nielegalne organizacje polityczne z pewnością można uznać te, które zostały zdelegalizowane, a więc działały wcześniej legalnie, tj. zostały zarejestrowane w myśl przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. (częściowo por. K. Antonów (w:) Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, ABC, 2007 wyd. II. Komentarz do art. 6). Do takich organizacji można też bez wątpliwości zaliczyć organizacje, którym rejestracji odmówiono przed tą datą.

Wydaje się również, że za nielegalne organizacje polityczne można uznać również te organizacje, co do których nie były nawet podejmowane próby ich zarejestrowania, gdyż ich założyciele mieli uzasadnione podstawy aby przypuszczać, że ich organizacja nie tylko nie zostanie zarejestrowana, ale jeszcze próba jej rejestracji może spowodować represje skierowane przeciwko nim. Te uzasadnione podstawy nie mogą przy tym wynikać z samego subiektywnego przekonania osoby powołującej się na nielegalny i polityczny charakter takiej organizacji, ale z obiektywnych, możliwych do weryfikacji faktów. Dowodami takimi mogły by być w szczególności statuty takich organizacji, deklaracje programowe, odezwy, apele, itp.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że organ nie wyjaśnił dlaczego odmówił organizacjom PPS i ChSWN charakteru nielegalnych.

Skoro organ nie zakwestionował działalności skarżącego, to w ogóle nie odniósł się do jego współpracy z Biurami Solidarności w Brukseli i Paryżu.

Wśród korespondencji prowadzonej przez Zarząd Główny Związku Osób Represjonowanych w Stanie Wojennym w sprawie A. W. z Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych znajduje się pismo z dnia 19 czerwca 2012 r. na które skarżący się powołuje, a w którym organ nie wyklucza możliwości potwierdzenia działalności operacyjnej skarżącego na emigracji.

Organ nie wykluczył takiej możliwości wskazując na konieczność przedłożenia dowodów. Konsekwencją tego pisma był wniosek A. W. z 15 grudnia 2013 r., do którego dołączył posiadane materiały, na poparcie swoich twierdzeń zawartych we wniosku, a których organ nie zakwestionował.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 3 czerwca 2015 r. nie odpowiadają warunkom określonym w art. 7 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Organ nie wyjaśnił bowiem z jakich powodów organizacje wskazane przez skarżącego, w których działał w okresie luty 1983 r. – marzec 1986 r. nie były organizacjami nielegalnymi w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ jest zobowiązany wyjaśnić powyższe kwestie.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.