Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 127/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 182 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
article: art. 136
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 256
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. M., J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezydent Miasta R. (organ I instancji), działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 142 w związku z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., zwanej dalej "u.g.n") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "Kpa"), orzekł o odmowie zwrotu na rzecz J. M., K. M., J. M., W. M., A. M. oraz N. M. nieruchomości, położonej w R. przy ul. C., stanowiącej część działki, oznaczonej w ewidencji gruntów miasta R. nr [...], zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. Nr [...] jako własność Politechniki R. im. K. P. w R., odpowiadającej części dawnych działek nr [...] i nr [...], nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego Rep. "A" Nr [...] z [...] sierpnia 1978 r.

Organ I instancji wskazał, iż spadkobiercy P. M. we wniosku z dnia [...] maja 2007 r. (uzupełnionym w dniu [...] czerwca 2007 r.) wystąpili o zwrot nieruchomości, położonej przy granicy działki nr [...] o powierzchni około [...] m2 oraz działki, położonej przy ul. P. o powierzchni około [...] m2 (leżącej przy działce nr [...]) o numerze [...]. Organ I instancji ustalił, iż właścicielem nieruchomości o obszarze [...] m2, położonej w R. przy ulicach: W. i C., posiadającej księgę wieczystą Nr [...], był P. M.. Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1978 r., Rep "A" Nr [...], Skarb Państwa nabył od w/w część nieruchomości - działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2, z przeznaczeniem pod budowę poligonu dla potrzeb Politechniki Ś. w R.. Nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło za odszkodowaniem, ustalonym w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r., zwanej dalej "ustawą wywłaszczeniową").

Działka nr [...], będąca przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomości, stanowiła własność Skarbu Państwa; jej stan prawny wykazany był w księdze wieczystej nr [...]. Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] czerwca 2002 r., wydanego w sprawie l C [...], Wyższa Szkoła Inżynierska im. K. P. w R., z mocy prawa nieodpłatnie z dniem [...] września 1990 r. nabyła trwające 99 lat, tj. do [...] września 2089 r., wieczyste użytkowanie działki nr [...] o powierzchni [...] m2, położonej w R. przy ul. P.. Po odłączeniu działki nr [...] z księgi wieczystej nr [...] przyłączono ją w dniu [...] marca 2003r. do księgi wieczystej nr [...]. W dziale II tej księgi wpisano: Skarb Państwa, Politechnika R. im. K. P. w R. - jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budynków, stanowiących odrębną nieruchomość.

Następnie Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2007 r., działając na podstawie art. 256 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz.13650, zwanej dalej "ustawą o szkolnictwie wyższym"), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] września 2005 r. przez Politechnikę R. prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w jej użytkowaniu wieczystym, o powierzchni [...] m2, w skład którego weszła między innymi działka nr [...] o powierzchni [...] m2. Tytuł własności nieruchomości wykazany został w księdze wieczystej Nr [...].

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości jako bezprzedmiotowe. Wydaną w wyniku postępowania odwoławczego decyzją z [...] lipca 2009 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości, której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 stycznia 2010r. w sprawie VIII SA/Wa 668/09, po rozpoznaniu skargi K. M. i J. M. (skarżący). Powodem powyższego orzeczenia był fakt, że Wojewoda [...] wydał decyzję także co do nieruchomości, położonej przy działce numer [...] (część działki [...]), która nie stanowiła przedmiotu postępowania i której nie dotyczyło odwołanie. Nadto Sąd zarzucił, że w aktach sprawy brak jest synchronizacji wskazującej, że roszczenie wnioskodawców dotyczy części obecnej działki numer [...]. Po ponownym rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełnił materiał dowodowy o wykaz synchronizacyjny wraz z załącznikiem graficznym, przedstawiającym położenie dawnych działek nr [...] i [...] względem granic obecnej działki nr [...], wykonany przez uprawnionego geodetę. Z wykazu tego wynika, że obecna działka nr [...] o powierzchni [...] m2, położona przy ul. C. w R., posiadająca księgę wieczystą nr [...], stanowiąca własność Politechniki R., obejmuje część dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz całą dawną działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Pozostała powierzchnia dawnej działki nr [...] zawiera się w działce ewidencyjnej nr [...], która nie została objęta wnioskiem o zwrot z dnia [...] maja 2007 r.

W oparciu o dokonane ustalenia organ I instancji stwierdził, iż roszczenie skarżących, dotyczące zwrotu części nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] (tj. część dawnej działki nr [...] oraz cała działka nr [...]), nie może zostać zaspokojone, bowiem Skarb Państwa nie włada sporną nieruchomością. Powyższa okoliczność stanowi negatywną przesłankę orzeczenia o zwrocie nieruchomości, uniemożliwiając tym samym realizację roszczenia wynikającego z art. 136 ust. 3 u.g.n., bez badania, czy nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Od decyzji Prezydenta Miasta R. odwołania wnieśli K. M.

i J. M. wskazując, iż narusza ona prawa osób trzecich, ponieważ przekształcenie użytkowania wieczystego nie może dojść do skutku, jeżeli o odzyskanie gruntu ubiega się dawny właściciel lub jego spadkobiercy. Podnieśli niewyjaśnienie przez organ I instancji, czy Politechnika R. rzeczywiście jest właścicielem części działki nr [...], objętej wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz nieustalenie

w wyniku podziału jakich działek doszło do powstania działki nr [...], jaką miała ona powierzchnię w dacie wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w R. w sprawie I C [...] i czy cała jej powierzchnia stała się przedmiotem użytkowania wieczystego. Podnieśli ponadto, iż w decyzji nie wskazano podstawy prawnej, uzasadniającej odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości, zwłaszcza wobec niezrealizowania celu, na jaki grunt został wywłaszczony.

Decyzją z [...] stycznia 2012 r. Wojewoda [...] (dalej "organ odwoławczy", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 9 "a" u.g.n., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje jednak, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Wojewoda podał, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2001 r., sygn. akt I SA 2572/99, w sformułowaniu "ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego" mieści się zarówno oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w drodze umowy, jak i nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze decyzji administracyjnej lub z mocy ustawy. Przepis ten obejmuje zatem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz.385, ze zm.), co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie bowiem z ust. 1 pkt 1 tego przepisu, z dniem wejścia w życie w/w ustawy ( tj. 27 września 1990 r.) grunty państwowe, pozostające w zarządzie uczelni, stają się przedmiotem użytkowania wieczystego uczelni. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wpis prawa użytkowania wieczystego na rzecz Politechniki R. im. K. P. w R. w księdze wieczystej Nr [...], dotyczącej działki nr [...], nastąpił w dniu [...] marca 2003 r. na podstawie wniosku z dnia [...] sierpnia 2002 r. Powyższe skutkuje uznaniem, iż nie została spełniona przesłanka ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej przed dniem [...] stycznia 1998 r. (data wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami). Brak przysługującego Politechnice R. wpisu prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej przed tą datą nie daje podstaw do skutecznego żądania zwrotu wnioskowanej nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie nabycie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło bowiem na podstawie przepisu art. 182 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, który dla skutecznego powstania prawa użytkowania wieczystego na rzecz szkoły wyższej nie wymaga dokonania wpisu do księgi wieczystej. Użytkowanie wieczyste powstaje w tym wypadku z mocy samego prawa, a wpis ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. Wojewoda stwierdził zatem, iż w sytuacji, gdy na wywłaszczonej nieruchomości, objętej następnie wnioskiem o jej zwrot, powstało z mocy prawa, na podstawie art. 182 ustęp 1 pkt 1 w/w ustawy o szkolnictwie wyższym, prawo użytkowania wieczystego, nabycie tego prawa przez uczelnię wyższą stanowi samodzielną, negatywną przesłankę uniemożliwiającą realizację roszczenia z art. 136 ust. 3 u.g.n. Podniósł także, iż okolicznością uniemożliwiającą zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest także jej aktualny stan prawny, bowiem na podstawie decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r., wydanej w trybie art. 256 ust. 1 i 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, działka nr [...] o powierzchni [...] m2 stała się z mocy prawa z dniem [...] września 2005 r. (data wejścia w życie w/w ustawy) własnością Politechniki R., a prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej Nr [...].

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela możliwe jest tylko wówczas, gdy w chwili rozstrzygania sprawy nieruchomość ta stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przeniesienie własności takiej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, stanowi negatywną przesłankę dla uwzględnienia roszczenia poprzedniego właściciela również z uwagi na niewykonalność decyzji, stanowiącej o zwrocie takiej nieruchomości.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: K. M. i J. M., wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Wydanej decyzji skarżący postawili zarzut naruszenia:

1. art. 229 w związku z art. 136 ust. 3 u.g.n., polegający na błędnej wykładni tych przepisów, a w rezultacie niezastosowaniu w sprawie, poprzez pominięcie faktu, że użytkownik wieczysty nie spełnił warunków określonych art. 229 w/w ustawy, bowiem wniosek o wpis prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej złożony został dopiero [...] sierpnia 2001 r., tj. po dniu wejścia w życie przepisów ustawy z 1 stycznia 1998 r.;

2. art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n., polegający na ich pominięciu w przedmiotowej sprawie, co miało istotny wpływ na jej wynik, bowiem brak powiadomienia skarżących, jako spadkobierców P. M. o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, skutkuje bezskutecznością dokonanej czynności;

3. art. 182 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, polegający na niewłaściwej interpretacji tego przepisu i przyjęciu, iż wpis do księgi wieczystej nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Politechnikę R. z mocy samego prawa ma charakter deklaratoryjny oraz błędnym uznaniu, że wpis ten nie musiał być ujawniony w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wobec brzmienia art. 229 tej ustawy;

4. art. 29 w związku z art. 44 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), polegający na pominięciu tych przepisów, a co za tym idzie braku rozważenia skutków, jakie w niniejszej sprawie wynikają z oznaczenia daty ujawnienia wpisu użytkownika wieczystego w księdze wieczystej, wobec brzmienia przepisów w/w ustaw;

5. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3 Kpa, poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i słusznego interesu strony, a także niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Rozwijając zarzuty skargi skarżący podnieśli, iż sporna nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. na budowę poligonu dla potrzeb Politechniki, dlatego zgodnie z art. 136 u.g.n. skarżącym, jako spadkobiercom wywłaszczonego właściciela, przysługuje prawo żądania zwrotu nieruchomości. Skarżący za nieuprawnione uznali stanowisko organów, iż przesłanką wykluczającą zwrot gruntu jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Politechniki R., co nastąpiło z mocy prawa na podstawie art. 182 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Podnieśli, że dla skutecznego uniemożliwienia właścicielowi prawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o art. 229 u.g.n. koniecznym jest, poza przekazaniem gruntu innemu podmiotowi (co w niniejszej sprawie jest bezsporne, gdyż nastąpiło z mocy prawa na rzecz Politechniki R.), także ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu prawo ma zostać "ujawnione" w księdze wieczystej, wobec czego odnosi się ono zarówno do wpisów o charakterze konstytutywnym jak i deklaratoryjnych. Zwrot "ujawnienie prawa" świadczy o potwierdzeniu prawa już nabytego, w tym z mocy prawa. W ocenie skarżących, dla skutecznego wywodzenia praw z art. 229 ustawy o szkolnictwie wyższym konieczne jest spełnienie w terminie do 1 stycznia 1998 r. łącznie dwóch przesłanek, tj. ustanowienie na wywłaszczonej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej oraz ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej i to bez względu na konstytutywny, czy deklaratoryjny charakter tego wpisu. W niniejszej sprawie przekazanie gruntu w użytkowanie wieczyste nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., jednak ujawnienie tego prawa – wpis w księdze wieczystej miał miejsce już po tej dacie (złożenie wniosku o jego dokonanie nastąpiło [...] sierpnia 2002 r., a wpis do księgi wieczystej [...] marca 2003 r.).

Skarżący uznali, iż organ bezwzględnie zobowiązany był do powiadomienia ich, jako spadkobierców P. M., o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na cel inny, aniżeli określony w decyzji wywłaszczeniowej. Zaniechanie organu w tym zakresie spowodowało, iż czynność przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste dokonana została z naruszeniem podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasady zaufania organów do państwa i jego organów (art. 8 Kpa). W skardze powołali się również na naruszenie przez organy administracyjne zasad wyrażonych w art. 21 i art. 32 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, Sąd podzielił ustalenia faktyczne organów obu instancji, przyjmując je za własne oraz czyniąc je podstawą poniższych rozważań. Zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, po uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2007 r., ustalił przy pomocy uprawnionego geodety, zakres wniosku z dnia [...] maja 2007 r. Działka numer [...] składa się więc z działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz z części dawnej działki numer [...] o powierzchni [...] ha, łącznie [...] ha.

Żądanie zwrotu wywłaszczonej w 1978 r. nieruchomości wnioskodawcy oparli na art. 136 u.g.n., z którego wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą tego żądać, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (ustęp 3 w/w artykułu). Jednak roszczenie, o którym mowa w art. 136 ustęp 3 u.g.n. nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W polskim systemie prawa wyróżnia się 3 sposoby oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Podstawowym sposobem jest zawarcie umowy; tylko w przypadku umownego oddania lub przeniesienia użytkowania wieczystego wpis tego prawa do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny. Poza czynnością o charakterze cywilnoprawnym, użytkowanie wieczyste może powstać z mocy samego prawa na podstawie przepisu ustawy (przepisów o charakterze uwłaszczeniowym). Trzecim sposobem nabycia użytkowania wieczystego jest decyzja administracyjna (S.Rudnicki, G.Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego. Własność i inne prawa rzeczowe", LexisNexis 2008, str. 472-473).

W niniejszej sprawie Politechnika R. nabyła użytkowanie wieczyste na podstawie art. 182 ustęp 1 punkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, z którego wynika, iż z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 27 września 1990 r., grunty państwowe pozostające w zarządzie uczelni stają się przedmiotem użytkowania wieczystego tej uczelni. Potwierdzeniem nabycia przez Politechnikę R. (wówczas Wyższą Szkołę Inżynierską w R.) z mocy samego prawa użytkowania wieczystego na 99 lat wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości o numerze [...] był wyrok Sądu Okręgowego w R. w sprawie I C [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Artykuł 182 ustęp 1 punkt 1 w/w ustawy ma charakter uwłaszczeniowy, a ustawy o takim charakterze wprowadzają wyjątek od zasady konstytutywnego charakteru wpisu użytkowania wieczystego do księgi wieczystej (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów SN z 9 listopada 1998 r., III CZP 33/98, OSNC 4/99/67). Tak więc Politechnika R., która posiadała wywłaszczone w 1978 r. grunty w swoim zarządzie, mogła stać się użytkownikiem wieczystym tych gruntów na podstawie art. 182 ustęp 1 punkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, a przepisy prawne w tym wypadku nie wymagały potwierdzenia powstania tego prawa przez wpis do księgi wieczystej. Jego wpisanie w księdze wieczystej w dniu [...] marca 2003 r. (na skutek wniosku z dnia [...] sierpnia 2001 r.) ma charakter tylko deklaratoryjny. Cytowany przepis art. 182 ustęp 1 punkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym stanowi więc wyjątek (lex specialis) do art. 229 u.g.n.

Nawiązując do art. 136 u.g.n. należy również podnieść, że uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter cywilnoprawny, które może być jednak realizowane wyłącznie w postępowaniu administracyjnym. Ustawodawca, ustanawiając prawo użytkowania wieczystego gruntów państwowych, w żaden sposób nie uzależnił jego powstania z mocy prawa od ziszczenia się warunku w postaci zrealizowania celu wywłaszczenia przed dniem [...] września 1990 r. Ta okoliczność była obojętna dla powstania z mocy prawa użytkowania wieczystego. Osoba trzecia, o której mowa w art.182 ustęp 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, mogłaby ewentualnie żądać zwrotu takiej nieruchomości, jeżeli z wnioskiem wystąpiłaby przed 27 września 1990 r. Organy administracji publicznej, rozpoznając przedmiotowy wniosek, wobec ustalenia nabycia z mocy prawa przez Politechnikę R. z dniem [...] września 1990 r. prawa użytkowania wieczystego, nie miały obowiązku ustalać przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie ma więc w tej sytuacji zastosowania przepis art. 136 ustęp 1 i ustęp 2 u.g.n. (obowiązek zawiadomienia właściciela lub jego następców o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, aniżeli w decyzji o wywłaszczeniu), których niezastosowanie przez organy zarzucają skarżący w skardze. Tak samo art. 6 ustęp 1-5 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., na podstawie którego P. M. zawarł ze Skarbem Państwa umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, nie przewidywał żadnych okresów, z upływem których ustawodawca wiązałby spełnienie przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji (umowie) o wywłaszczeniu.

Konsekwencją uznania, że poczynając od [...] września 1990 r. przedmiotowa działka pozostawała w użytkowaniu wieczystym Politechniki R., było przyjęcie, że z dniem [...] września 2005 r. grunty te stały się jej własnością na podstawie art. 256 ustawy o szkolnictwie wyższym (z dnia [...] lipca 2005 r.). Organ administracji nie jest uprawniony do dokonywania oceny w postępowaniu prowadzonym w trybie w/w przepisu, czy wnioskodawca nabył skutecznie prawo użytkowania wieczystego gruntów w trybie art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r., czy też do rozstrzygania o ewentualnych prawach rzeczowych nabytych pod rządami nieobowiązującej już ustawy z 1990 r. (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2010 r., I OSK 1073/09, LEX nr 594872).

Nabycie własności przedmiotowej nieruchomości przez szkołę wyższą - Politechnikę R. nastąpiło z mocy prawa, w oparciu o następujące po sobie kolejne ustawy uwłaszczeniowe, tak więc w ocenie Sądu nie ma znaczenia okoliczność, że ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r. została wydana po złożeniu przez spadkobierców P. M. wniosku z dnia [...] maja 2007 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie w/w decyzji Wojewody [...] Politechnika R. nabyła z mocy prawa z dniem [...] września 2005 r. własność gruntu, który był wcześniej w jej użytkowaniu wieczystym. Decyzja administracyjna jedynie potwierdzała to nabycie.

W kontekście uznania, że wpis do księgi wieczystej użytkowania wieczystego, nabytego przez Politechnikę R. z mocy prawa z dniem [...] września 1990 r., ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje zarzut skargi, polegający na pominięciu przez organy w postępowaniu administracyjnym zastosowania art. 29 (moc wsteczna wpisu w księdze wieczystej od dnia złożenia wniosku) w związku z art. 44 (za dzień złożenia wniosku uważa się dzień jego wpływu do sądu) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U Nr 19, poz. 147 ze zm.).

Zdaniem Sądu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 6-8, art.77 i art. 107 § 3 Kpa, bowiem dalsze postępowanie dowodowe, w odniesieniu do okoliczności nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowiłoby jedynie przedłużenie postępowania, które i tak nie mogłoby doprowadzić do wydania innego rozstrzygnięcia, korzystnego dla skarżących wobec treści wyżej analizowanych przepisów prawnych. Sąd nie dopatrzył się również, w kontekście cytowanych ustaw, naruszenia przez organy przepisów art. 21 i 32 Konstytucji RP, tym bardziej, że skarżący w skardze nie wskazali na czym miałoby polegać to naruszenie.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.