Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 204/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń 1. zobowiązuje Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m², nr hip. [...], położonej we wsi [...], gm. [...], stanowiącej własność spadkobiercy A. R.: A. L. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o przyznaniu na rzecz spadkobiercy A. R.: A. L. odszkodowania za ww. nieruchomość - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz H. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. H. K. (dalej jako: skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność (zakwalifikowaną przez Sąd jako skarga na przewlekłość) Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej jako: organ/Minister) w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m², nr hip. [...], położonej we wsi D., gm. [...], stanowiącej własność spadkobiercy A. R.: A. L. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o przyznaniu na rzecz spadkobiercy A. R.: A. L. odszkodowania za ww. nieruchomość.

Skarżąca zarzuciła Ministrowi naruszenie: 1) art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 § 1 kpa, zgodnie z którymi sprawa powinna zostać załatwiona bez zbędnej zwłoki, przy czym sprawa wymagająca postępowania wyjaśniającego w terminie jednego miesiąca, a sprawa szczególnie skomplikowana nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania - podczas gdy postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczy się od niemal trzech i pół roku; 2) art. 36 kpa w zw. z art. 9 kpa poprzez niewskazanie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie i niewyznaczenie nowego terminu zakończenia postępowania.

Skarżąca wskazała, że opisanym na wstępie wnioskiem wystąpiła w dniu [...] grudnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności powołanych orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. Następnie, wobec niewydania przez organ żadnego rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z dnia [...] maja 2016 r. wezwała Ministra do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłości w załatwieniu sprawy oraz do niezwłocznego wydania decyzji kończącej postępowanie. W reakcji na powyższe organ pismami z dnia [...] czerwca 2016 r. zobowiązał stronę do udzielenia informacji o adresach pozostałych spadkobierców A. R., jak również poinformował, że z uwagi na konieczność ustalenia tożsamości tych osób, sprawa zostanie załatwiona w terminie do dnia 31 października 2016 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. skarżąca udzieliła organowi wyjaśnień, iż orzeczenia, których stwierdzenia nieważności się domaga, zostały wydanie i skierowane wobec J.

Sygn. akt I SAB/Wa 204/19

L. a nie A. R., a zatem żaden z jego spadkobierców nie jest stroną postępowania administracyjnego toczącego się z przedmiotowego wniosku skarżącej. Pomimo tych wyjaśnień skarżącej, jak również pomimo upływu terminu wyznaczonego przez organ, wniosek o stwierdzenie nieważności opisanych wyżej orzeczeń nie został dotychczas rozpoznany. Jednocześnie Minister nie wskazał na żadne obiektywne przeszkody uniemożliwiające rozpoznanie wniosku. Zdaniem skarżącej organ wykazuje całkowitą bezczynność i brak aktywności ukierunkowanej na zakończenie prowadzonego postępowania administracyjnego. Wobec tego zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, która stanowić będzie dla skarżącej zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na załatwienie jej sprawy oraz nadwyrężenie jej zaufania do organów władzy państwowej, które powinny działać z poszanowaniem prawa.

W konsekwencji skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie, że w przedmiotowym postępowaniu zachodzi bezczynność organu administracji publicznej; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wyznaczenie Ministrowi dodatkowego, miesięcznego terminu na załatwienie sprawy, licznego od dnia zwrotu akt z odpisem prawomocnego orzeczenia; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., powołanej dalej jako: ppsa), stosownie do art. 149 § 2 ppsa; 5) zasądzenie kosztów postępowania, w ty m kosztów zastępstwa procesowego, w wysokości prawem przewidzianej.

Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. orzeczeniem z dnia [...] listopada 1954 r. nr [...] orzekło m.in. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi D., gm. [...]., o łącznej pow. [...] m2, stanowiącej własność spadkobierców A. R., zapisanej w tabeli likwidacyjnej nr [...]. Odrębnym orzeczeniem z dnia [...].11.1954 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. orzekło m.in. o przyznaniu na rzecz spadkobierców A. R. odszkodowania za ww. nieruchomość. Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. H. K. wniosła o stwierdzenie nieważności powołanych orzeczeń. Z kolei odrębnym pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. H. S. i Z. S. wystąpili z tożsamym wnioskiem o stwierdzenie nieważności tych orzeczeń.

Sygn. akt I SAB/Wa 204/19

Ustosunkowując się do zarzutów skargi H. K. z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ wskazał na ich bezzasadność, albowiem nie pozostawał on w bezczynności, dokonując w toku postępowania licznych czynności wyjaśniających, a także informując strony o przyczynach przedłużenia postępowania i o przewidywanych terminach rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślił, iż przedmiotowa sprawa ma charakter bardzo skomplikowany ze względu na trudności związane z ustaleniem następców prawnych byłego właściciela nieruchomości – A. R. Natomiast skarżąca, pomimo wezwania organu, pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. odmówiła wskazania pozostałych następców prawnych A. R. poza następcami prawnymi J. L., żądając przeprowadzenia postępowania nadzorczego jedynie w części dotyczącej wywłaszczenia udziału w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości stanowiącego własność ww. spadkobierczyni A. R. (tj. udziału stanowiącego własność J. L.) i przyznania za ten udział odszkodowania. Skarżąca wskazała, że prowadzenie postępowania w pozostałym zakresie jest w jej ocenie bezprzedmiotowe. Jednakże organ nie podzielił stanowiska skarżącej i podkreślił, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 156 i nast. kpa są byli właściciele nieruchomości, ewentualnie ich następcy prawni oraz osoby którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. W związku z czym organ obowiązany jest ustalić stan prawny nieruchomości w dacie wywłaszczenia oraz jakim działkom obecnie odpowiada wywłaszczona nieruchomość wraz z podmiotami, którym przysługują aktualnie prawa do wywłaszczonego gruntu. Dlatego podjął czynności zmierzające do ustalenia pełnego kręgu następców prawnych byłego właściciela nieruchomości. W wyniku ww. ustaleń Minister pismami z dnia [...] maja 2019 r. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] w L. o nadesłanie odpisów prawomocnych postanowień spadkowych po następcach prawnych właściciela nieruchomości oraz do T. M. - notariusza w L. o nadesłanie wypisu zarejestrowanego aktu poświadczenia po jednej z następczyń prawnych właściciela nieruchomości. Ponadto w odrębnym pismem z dnia [...] maja 2019 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta L. o nadesłanie informacji o aktualnym stanie wywłaszczonej nieruchomości. Na pisma te dotychczas nie udzielono odpowiedzi. Jednocześnie Minister wskazał, iż informował wnioskodawców o ww. przeszkodach uniemożliwiających wydanie rozstrzygnięcia w sprawie oraz wyznaczał nowy termin zakończenia sprawy, w tym termin

określony w piśmie z dnia [...] maja 2019 r., który dotychczas nie upłynął. Ponadto Minister podkreślił, że rozstrzygnięcie w sprawie zostanie wydane po uzyskaniu dokumentów pozwalających ustalić pełen krąg stron prowadzonego postępowania nadzorczego. Zaznaczył również, że sprawy rewindykacyjne ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wynika z trudności w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem wywłaszczeniowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia, a w rozważanym przypadku - po upływie ponad 60 lat. Zwrócił też uwagę na wielowątkowość omawianych postępowań, na którą składa się konieczność zbadania legitymacji wnioskodawców oraz pozyskania akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego postępowania. Podkreślił bardzo wymagający, zarówno pod względem czasowym, jak i merytorycznym, charakter czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Przy czym, zdaniem Ministra, do wydania prawidłowej decyzji w niniejszej sprawie niezbędne jest, poza pozyskaniem materiałów archiwalnych, ustalenie stron, a także przeanalizowanie orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Dodatkowo nie każda podejmowana przez organ czynność jest widoczna dla stron postępowania. Takie czynności jak analiza akt sprawy, badanie treści ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów, poszukiwania w aktach innych spraw w celu odnalezienia dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wywłaszczenia, są czasochłonne i nie sposób ich pomijać przy rozważaniu zasadności skargi na bezczynność. Z kolei odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej Minister podniósł, że w skardze całkowicie pominięto okoliczność, iż przedłużające się postępowanie nadzorcze jest również wynikiem bierności skarżącej, która pomimo wezwania organu odmówiła udzielenia informacji, pozwalającej na ustalenie pełnego kręgu następców prawnych byłego właściciela nieruchomości. Takie pasywne działanie skarżącej, w ocenie organu, nie uzasadnia przyznania jej sumy pieniężnej, bowiem trudności organu w ustaleniu pełnego kręgu spadkobierców właściciela nieruchomości, które wpłynęły na procedowanie w przedmiotowej sprawie, były m.in. wynikiem brakiem współpracy z jej strony. Organ zwrócił ponadto uwagę, że zasądzenie sumy pieniężnej ma charakter wyjątkowy. Powinna ona przede wszystkim dyscyplinować organ, zaś jej funkcja prewencyjna (czy też restrykcyjna) powinna być uznawana tylko za uzupełniającą. Tym samym zasądzenie sumy pieniężnej powinno być stosowane tylko w przypadku uporczywego uchylania się przez organ od wydania decyzji pomimo monitów i skarg, a także w razie dostrzeżenia w działaniu organu celowego opóźniania załatwiania sprawy. Natomiast indywidualnie występujące opóźnienia, które nie wynikają ze złej woli organu nie powinny skutkować stosowaniem tak dotkliwych sankcji. Jednoczenie przypadki opóźnień wynikających z dużej ilości spraw i ograniczonych zasobów kadrowych mają charakter powszechny i nie sposób przypisywać im charakteru rażącego naruszenia prawa, które powinno być zarezerwowane dla wyjątkowo poważnych naruszeń prawa. Również zasądzenie sumy pieniężnej za prowadzenie postępowania z umiarkowanym naruszeniem ustawowych terminów (uwzględniając stopień skomplikowania sprawy i inne uwarunkowania) należy uznać za nieuzasadnione zwłaszcza w przypadku, gdy zamierzony przez stronę skarżącą skutek może odnieść zobowiązanie organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie lub też samo wniesienie skargi (jak w rozważanym przypadku).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji dopuszczają przepisy ppsa. Art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną.

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa).

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca wyczerpała wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 § 1 kpa.

Należy wskazać, że pojęcia "bezczynność" i "przewlekłe prowadzenie postępowania" do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie były zdefiniowane ustawowo. W orzecznictwie sądowym wskazywano, iż z bezczynnością mamy do czynienia gdy w prawnie ustalonym terminie organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy tj.: wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; wyrok NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13; wyrok NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/1). Natomiast zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu zachodzi gdy nie załatwił on sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Przy czym przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania ma miejsce wówczas gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 kpa). Zatem uznać należy, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wtedy gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, lecz podejmowane przez niego czynności w postępowaniu nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Przedstawione uwagi prowadzą do wniosku, że zakres badania przez Sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju. Przy czym to do Sądu należy określenie, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy też przewlekłość postępowania. Przedmiot postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność organu jak i przewlekłe prowadzenie postępowania, stanowi bowiem zasadniczo ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12). Dlatego rozpoznający taką skargę Sąd dopiero w dacie wyrokowania rozstrzyga o tym, czy w sprawie zaistniał stan "bezczynności" lub "przewlekłości" i orzeka odpowiednio o zastosowaniu środków przewidzianych w art. 149 ppsa bądź skargę oddala.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarga w istocie dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania. W sprawie zaistniały bowiem przesłanki uzasadniające stwierdzenie nie bezczynności a przewlekłego prowadzenia przez Ministra Inwestycji i Rozwoju postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m2, nr hip. [...], położonej we wsi D., gm. [...]., stanowiącej własność spadkobiercy A. R.: A. L. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o przyznaniu na rzecz spadkobiercy A. R.: A. L. odszkodowania za ww. nieruchomość.

Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Przy czym Sąd badając przewlekłość postępowania kontroluje czynności podejmowane przez organy i ich terminowość w zakresie przepisów wynikających z art. 35 - 36 kpa.

Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).

Odnosząc poczynione rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że poza sporem jest, że Minister nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m², nr hip. [...], położonej we wsi D., gm. [...]., stanowiącej własność spadkobiercy A. R.: A. L. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] o przyznaniu na rzecz spadkobiercy A. R.: A. L. odszkodowania za ww. nieruchomość. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2015 r. i od tego momentu, zgodnie z art. 61 § 3 kpa, rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Tymczasem pomimo upływu ponad trzech i pół roku od dnia wpływu wniosku organ nie zakończył postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego w odniesieniu do przedmiotowego wniosku, co stanowi o zasadności skargi. Z tego względu, Sąd zobowiązał Ministra do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.

Jednocześnie, oceniając prowadzenie postępowania przez organ Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość prowadzonego przez Ministra postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy wskazuje, że w [...] grudnia 2015 r. skarżąca wystąpiła z opisanym na wstępie wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. Pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero [...] lutego 2016 r., gdy wystosował pismo do pełnomocnika skarżącej o nadesłanie postanowienia o nabyciu spadku po A. R. Żądane dokumenty strona nadesłała przy piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Kolejne czynności organ podjął dopiero w dniu [...] czerwca 2016 r. zwracając się do Sądu Rejonowego [...] w L. oraz L. Urzędu Wojewódzkiego w L. o udzielenie informacji i nadesłanie dokumentów do sprawy. Jednocześnie organ wystąpił do pełnomocnika skarżącej o podanie adresów zamieszkania pozostałych spadkobierców A. R. – wskazując, że z tożsamym wnioskiem co skarżąca wystąpili również H. S. i Z. S. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. organ poinformował także, iż nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie z uwagi na konieczność ustalenia pozostałych spadkobierców A. R., a przewidywany termin rozpoznania sprawy to [...] października 2016 r. W reakcji na powyższe skarżąca wystosowała pismo z dnia [...] czerwca 2016 r., w treści którego podniosła, że orzeczenia których stwierdzenia nieważności się domaga zostały wydane i skierowane do spadkobierczyni A. R. – J. L., a zatem A. R. nie był stroną postępowania o wywłaszczeniu ze odszkodowaniem. Wobec tego niniejsze postępowanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, których adresatem była J. L., a skarżąca nie wnosi o kontrolę legalności orzeczeń wydanych wobec innych spadkobierców A. R. oraz wskazuje, iż sprawy te nie są tożsame przedmiotowo ani podmiotowo z niniejszą sprawą. Każda bowiem z osób wymienionych przez Ministra w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r., będąca spadkobiercą A. R., nie jest stroną niniejszego postępowania, a więc ich udział w sprawie byłby zatem bezprzedmiotowy (każda z tych osób była adresatem odrębnej decyzji o wywłaszczeniu oraz o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie).

Organ nie ustosunkował się do pisma skarżącej z dnia [...] czerwca 2016 r., a kolejne czynności w sprawie dokonał dopiero w dniach [...] i [...] maja 2019 r. zwracając się do różnych instytucji i osób fizycznych o udzielenie informacji dotyczących pozostałych spadkobierców A. R. Jednocześnie poinformował strony postępowania, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] lipiec 2019 r. (pismo z dnia [...] maja 2019 r.). W związku z ww. kolejnymi wystąpieniami organu pełnomocnik skarżącej pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. wskazał, że w imieniu skarżącej jak i w imieniu H. S. i Z. S. złożył do organu dwa niezależne od siebie wnioski o stwierdzenie nieważności orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej we wsi D., gminie [...]. Krąg uczestników postępowań administracyjnych zainicjowanych tymi wnioskami został wskazany w treści tych wniosków, a ustalanie następstwa prawnego po osobach, których postępowanie o stwierdzenie nieważności wskazanych we wnioskach orzeczeń w żaden sposób nie dotyczy jest niecelowe i powoduje jedynie niczym nieuzasadnione przewlekanie postępowania. W związku z czym pełnomocnik skarżącej wezwał organ do podjęcia czynności w celu załatwienia obu spraw i zaniechania podejmowania czynności zbędnych dla wydania w tych sprawach rozstrzygnięcia. Powyższe stanowisko strony pozostało bez odpowiedzi organu, który pismem z [...] lipca 2019 r. ponownie wystąpił do Urzędu Miasta L. o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości.

Zdaniem Sądu rację ma skarżąca twierdząc, że postępowania ze sprawy z jej wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. i z wniosku H. S. oraz Z. S. z dnia [...] stycznia 2016 r. są odrębne od siebie nawzajem i dotyczą innych orzeczeń administracyjnych wydanych w odniesieniu do odrębnych spadkobierców A. R. Wobec tego organ powinien rozpatrzyć wnioski te w odrębnych postępowaniach, a dodatkowo do ich rozpatrzenia nie ma potrzeby ustalania innych niż wnioskodawcy spadkobierców A. R. Zatem w przedstawionych okolicznościach sprawy należy uznać zasadność stanowiska skarżącej w kwestii nieuzasadnionego przedłużenia przez organ rozpoznania jej sprawy. Od zainicjowania przez skarżącą przedmiotowego postępowania nadzorczego upłynęło już ponad trzy i pół roku. Tak długi okres niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa strony do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach kpa. Jednocześnie zauważyć należy, że iż organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, czym w sposób nieuzasadniony przedłużył termin jej załatwienia. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Sąd wskazuje również, iż elementy składające się na skomplikowany charakter sprawy, nie uwalniają organu od powinności zakończenia jej w ustawowym terminie. Słusznie bowiem podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, że organ winien tak procedować, by zapewnić prawo stron do sprawnego załatwienia sprawy. Oczywiście nie może to nastąpić z naruszeniem innych zasad procesowych, a przede wszystkim z zaniedbaniem jakości orzecznictwa administracyjnego. Z tych względów zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowanie przez Ministra Inwestycji i Rozwoju nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa.

Zdaniem Sądu nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, by skarżąca na skutek nierozpoznania wskazanego wniosku o stwierdzenie nieważności powołanych orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. w terminie doznała uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie jej sumy pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 149 § 2 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.