Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 93/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędzia WSA Piotr Popek /spr./ Asesor WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dnia 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi M.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę, 2) zarządza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej M.R. zwrot kwoty 100 (sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. R. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], [...]. Odmówiono nim przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], którą określono podatniczce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. oraz kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w/w decyzja z dnia [...] czerwca 2018 r. została doręczona skarżącej [...] lipca 2018 r. Podatniczka odwołanie złożyła w sekretariacie Urzędu Skarbowego w dniu [...] sierpnia 2018 r. W tymże dniu zgłosiła również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania twierdząc, że w/w decyzja nie została jej doręczona. Według podatniczki jej bowiem tylko decyzję dotyczącą podatku od towarów i usług za listopad 2013 r., natomiast informację o decyzji za grudzień 2013 r. powzięła dopiero w dniu [...] sierpnia 2018 r., kiedy doręczono jej informację o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Obie decyzje miały jej zostać doręczone w jednej kopercie, ale przesyłka zawierała tylko jedną, od której skutecznie wniosła odwołanie. Podniosła, że na owej kopercie znajduje się odręczna adnotacja wskazująca, że wewnątrz znajdowała się tylko decyzja dotycząca podatku za listopad 2013 r. Tak więc jej zdaniem doręczenie decyzji za grudzień było wadliwe i nieskuteczne.

Rozpoznając powyższy wniosek o przywrócenie terminu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że nie ziściły się – określone w art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) – przesłanki do jego uwzględnienia. Zdaniem organu, wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W przekonaniu organu, decyzja dotycząca podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. została doręczona stronie [...] lipca 2018 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął [...] lipca 2018 r., podczas gdy złożono je dopiero [...] sierpnia 2018 r. Podkreślił dalej, że kwestionowanie i badanie skuteczności doręczenia nie powinno odbywać się w postępowaniu z wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, Odniesiono się w nim również do dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu kserokopii pierwszej strony koperty. Stwierdzono, że kserokopia ta nie może świadczyć o niedoręczeniu decyzji, ponieważ była to kserokopia koperty, w której doręczono jej informację o sposobie ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] dotyczącej rozliczenia podatku za listopad 2013 r.

W przekonaniu organu odwoławczego, podatniczka błędnie wywodzi, że niedoręczenie - według niej - decyzji wymiarowej powinno skutkować przyjęciem twierdzenia o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Kwestia doręczenia decyzji jest jednak tylko jedną z okoliczności, wstępną, dla prawidłowego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a drugą - zasadniczą - jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Podatniczka w żaden jednak sposób nie wykazała zaistnienia tej przesłanki. Dlatego odmówiono uwzględnienia wniosku.

W skardze wniesionej do tut. Sądu zarzucono naruszenie:

1. art. 162 § 1 O.p. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, dotyczącą braku spełnienia przesłanki uprawdopodobnienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji bez jej winy,

2. art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, dotyczącą braku spełnienia przesłanki uprawdopodobnienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji bez jej winy.

Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że [...] sierpnia 2018 r. skarżąca odebrała zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wynikało z niego, że dokonano go na podstawie tytułu wykonawczego odnoszącego się do decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], która nigdy nie została jej doręczona. Z decyzją tą zapoznała się dopiero po przeglądnięciu akt w dniu [...] sierpnia 2018 r. Doręczono je tylko decyzję dotyczącą podatku za listopad 2013 r., od której wniosła odwołanie. Gdyby doręczono jej decyzję dotyczącą podatku za grudzień 2013 r., to także wniosłaby od niej odwołanie. Gdyby decyzja ta została jej prawidłowo doręczona, to termin do wniesienia odwołania upłynąłby w tym samym dniu, w którym upływał do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku za listopad 2013 r., a więc [...] lipca 2018 r. Ma to w jej ocenie dowodzić, że uchybienie terminu nie było przez nią zawinione. Poprzez brak doręczenia została przez organ pozbawiona możliwości złożenia skutecznego odwołania. Dlatego zgłoszony wniosek był uzasadniony. O braku doręczenia jej decyzji dotyczącej podatku za grudzień 2013 r. ma świadczyć fakt przeglądania akt w dniu 16 sierpnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a nie mającymi znaczenia w kontrolowanej sprawie.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Od negatywnych skutków uchybienia terminu, strona może się uchylić poprzez złożenie prośby o przywrócenie terminu do złożenie odwołania. W świetle bowiem art. 162 § 1 pkt 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p.).

W postępowaniu nie było kwestionowane spełnienie powyższych przesłanek, natomiast sporne jest zaistnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.

Jako utrwalone należy uznać stanowisko sądów administracyjnych, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy dochowaniu przez stronę wymaganej staranności. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności będzie dopuszczalne dopiero w przypadku uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (w rozumieniu zamierzonego działania sprzecznego z regułami postępowania), ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa rozumianego jako niedołożenie należytej staranności do załatwienia własnych spraw. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie uzasadniono faktem nie doręczenia skarżącej decyzji dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r.. Niekwestionowane jest, że przed organem I instancji toczyły się równolegle dwa postępowania mające za przedmiot prawidłowość rozliczenia skarżącej w podatku od towarów i usług za dwa okresy sprawozdawcze: listopada i grudzień 2013 r. Jak wskazuje lektura akt sprawy administracyjnej i czego w gruncie rzeczy nie kwestionuje skarżąca, kierowana w trakcie tych postępowań korespondencja zawierała pisma łącznie w obu tych sprawach. Skarżąca jako dowód braku prawidłowego doręczenia decyzji dotyczącej grudnia 2013 r. wskazała na kopertę, w której jej zdaniem doręczono tylko decyzję dotyczącą listopada 2013 r. i ze znajdujących na niej adnotacji nie wynika, że zawierała także decyzję dotyczącą grudnia 2013 r. Niemniej jednak organ odwoławczy przekonywująco wykazał, że owa wskazana przez skarżącą koperta zawierała inną przesyłkę aniżeli twierdzi skarżąca, a mianowicie informację o sposobie ustosunkowania się do zarzutów podniesionych we wniesionym w terminie odwołaniu od decyzji dotyczącej rozliczenia podatku za listopad 2013 r. Z uwagi na to, że odwołanie wniesiono w tej tylko sprawie, korespondencja ta zawierała siłą rzeczy tylko pismo tyczące tej konkretnej sprawy. Zalegające w aktach sprawy potwierdzenie odbioru z dnia [...] lipca 2018 r. nie pozostawia zaś wątpliwości, że skarżącej doręczono 2 sztuki decyzji, z tej samej daty, ze wskazaniem ich oznaczeń, w sposób praktykowany w toku obu równolegle toczących się postępowań.

Podkreślenia wymaga, że przepisy Ordynacji podatkowej nie zabraniają doręczania jednej stronie w ramach jednej korespondencji (kopercie) kilku pism jej dotyczących. Istotnym jest jedynie, aby z doręczanej korespondencji wynikało, że zawiera ona klika odrębnych pism. W ocenie Sądu taki sposób doręczania korespondencji (kilka pism w jednej kopercie) nie tylko nie narusza przepisów Ordynacji podatkowej, ale odpowiada zasadzie ekonomiki i szybkości postępowania. Taka praktyka w istotny sposób zmniejsza koszty prowadzonych postępowań, nie wpływając przy tym w negatywny sposób na prawa stron postępowania, wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej. Jeszcze raz należy podkreślić, że taki sposób doręczenia organ I instancji stosował w trakcie prowadzonych równolegle postepowań i strona tego nie kwestionowała.

Skarżąca należycie dbając o swoje interesy, w sytuacji gdyby rzeczywiście otrzymała korespondencję zawierającą tylko jedną decyzję, pomimo opisu organu, że zawiera dwie decyzje, winna niezwłocznie wystąpić do nadawcy o wyjaśnienie sytuacji i uzupełnienie przesyłki. Niemniej jednak skarżąca nie prezentuje takiej wersji zdarzeń, lecz forsuje pogląd, że adnotacja na otrzymanej korespondencji nie wskazuje w ogóle na to, że zawiera dwie decyzje, czemu jednoznacznie przeczy ogląd zalegającego w aktach sprawy dowodu doręczenia. Skarżąca próbowała nawet przed organami nieudolnie wykazać, że decyzję od której wniosła odwołanie otrzymała w innej przesyłce, z innej daty, czego jednak już w skardze nie forsuje.

Logika czy racjonalność postępowania skarżącej wnoszącej odwołanie tylko w jednej sprawie, mimo, że wykazują one bliskie związki, nie może stanowić punktu odniesienia dla oceny zachowania przez nią należytej staranności, bowiem ocenie podlegają nie intencje, lecz przyjęty sposób zachowania w konkretnej sprawie. Także okoliczność, że skarżąca otrzymała w jednej przesyłce dwie decyzje podatkowe nie oznacza, że przy dołożeniu należytej staranności nie mogła złożyć odwołania w terminie. Strona powinna bowiem dokładnie zapoznać się z korespondencją, która pochodzi od organu prowadzącego postępowanie, zwłaszcza, że wiedziała o równolegle toczącym się postępowaniu w drugiej sprawie. Fakt przeoczenia jednej z decyzji należy traktować zatem jako przejaw braku należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw.

Zasadnie zatem ocenił organ, że nie można uznać zachowania skarżącej za niezawinione, nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i związku z tym nie zaistniały okoliczności uzasadniające przywrócenie tego terminu.

Na marginesie dodać należy, że Sąd w niniejszej sprawie oceniał zachowanie skarżącej przy założeniu, że została jej doręczona skutecznie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r., bo o tym czy niedopełnienie terminu do wniesienia odwołania miało charakter zawiniony czy też nie rozważać można wtedy, gdy odwołanie dotyczy istniejącej decyzji. Natomiast kwestia czy ta decyzja weszła do obiegu prawnego czy też nie była badana na etapie stwierdzania przez organ uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zakończonego wydaniem ostatecznego postanowienia Dyrektora Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2018 r. nr [...].

Wbrew stanowisku skargi organ nie mógł naruszyć wskazanego w niej przepisu art. 58 k.p.a., gdyż przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, a postępowanie toczyło się w oparciu o regulacje Ordynacji podatkowej.

Z tych względów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.