Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 144/91
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 37
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: ze zm .art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Obowiązywanie ostatecznej decyzji zezwalającej na budowę określonego obiektu, wydanej w postępowaniu, które następnie zostało wznowione, wyłącza możliwość orzekania o rozbiórce tego obiektu na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ bez uprzedniego zakończenia wznowionego postępowania.

TEZY

Obowiązywanie ostatecznej decyzji zezwalającej na budowę określonego obiektu, wydanej w postępowaniu, które następnie zostało wznowione, wyłącza możliwość orzekania o rozbiórce tego obiektu na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ bez uprzedniego zakończenia wznowionego postępowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Mariana M. na decyzję Wojewody C-kiego z dnia 20 grudnia 1990 r. w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki dobudowanej części budynku mieszkalnego i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w C., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody C-kiego kwotę dwadzieścia tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 listopada 1990 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w C. oddalił wniosek Mariana M. o orzeczenie rozbiórki dobudowanej części mieszkalnej budynku na działce Kazimierza R., położonej w C. przy ul. K. nr 16. Z dokonanych ustaleń wynika, że decyzją z dnia 5 czerwca 1987 r. zezwolono Kazimierzowi R. na dobudowę części mieszkalnej do budynku mieszkalnego znajdującego się na działce przy ul. K. nr 16 graniczącej z działką Mariana M. Marian M. złożył dnia 12 maja 1989 r. wniosek o wznowienie postępowania. Postępowanie wznowiono postanowieniem z dnia 8 czerwca 1989 r. W chwili wznowienia postępowania budynek został już wybudowany w odległości 5,65 m od budynku mieszkalnego i 0,90 m od granicy działki Mariana M. Wysokość dobudowanej części budynku wynosi 5,60 m i nie przekracza odległości od budynku na działce sąsiedniej. Jest to zgodne z par. 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/. Nie ma zatem przesłanek do wydania decyzji o rozbiórce na podstawie art. 37 prawa budowlanego. Działka Kazimierza R. znajduje się na terenie przeznaczonym według planu zagospodarowania przestrzennego miasta C. /zatwierdzonego w dniu 29 czerwca 1989 r./ pod budownictwo jednorodzinne. Nie nastąpiło ograniczenie dopływu światła dziennego do pomieszczeń w budynku mieszkalnym Mariana M. ani też inne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nie występuje również zagrożenie pożarowe, ponieważ rozbudowany budynek od strony działki Mariana M. ma ściany bez otworów oraz stropodach żelbetonowy. Odległość między budynkami jest zgodna z opinią straży pożarnej z dnia 10 listopada 1990 r.

Wojewoda C-ki decyzją z dnia 20 grudnia 1990 r. Nr UAN. NA.8382-19/90, po rozpatrzeniu odwołania Mariana M., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając zawarte w niej uzasadnienie i stwierdzając, że wprawdzie został naruszony par. 12 ust. 2 cytowanego w decyzji rozporządzenia, ale brak jest przesłanek do orzeczenia rozbiórki w świetle art. 37 prawa budowlanego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Wojewody Marian M. stwierdza, że fakt naruszenia przy budowie obowiązujących odległości został potwierdzony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 1990 r. Jego zdaniem, bezpodstawne jest twierdzenie o braku naruszenia warunków użytkowych. Skarżący wykazywał wadliwość takiego stanowiska w toku postępowania, a naruszenie tych warunków przyznał nawet organ wojewódzki w decyzji z dnia 5 września 1989 r. Kazimierz R. jest osobą samotną i dokonanie rozbiórki nie pozbawi go należytych warunków mieszkaniowych.

W odpowiedzi na skargę potwierdzono stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, przedstawiając przebieg dotychczasowego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W tej sprawie wydano różne decyzje zarówno w zakresie pozwolenia na budowę, jak i w przedmiocie rozbiórki wzniesionego przez inwestora obiektu, przy czym decyzją organu stopnia podstawowego z dnia 19 lipca 1989 r. oddalono wniosek skarżącego o rozbiórkę spornego obiektu,

Organ stopnia wojewódzkiego w decyzji z dnia 5 września 1989 r. i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 1990 r. jednoznacznie oceniły wadliwość orzekania w sprawie rozbiórki w decyzji z dnia 19 lipca 1989 r., gdyż kwestia ta nie była objęta postępowaniem, które na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa zostało wznowione postanowieniem z dnia 8 czerwca 1989 r. Wznowione postępowanie bowiem dotyczyło pozwolenia na budowę.

Po uchyleniu decyzji z dnia 19 lipca 1989 r., odmawiającej nakazania rozbiórki, organ stopnia podstawowego wydał w dniu 24 października 1989 r. w trybie przepisów o wznowieniu postępowania decyzję odmawiającą uchylenia decyzji z dnia 5 czerwca 1987 r., udzielającej Kazimierzowi R. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego. Organ stopnia wojewódzkiego decyzją z dnia 29 grudnia 1989 r. utrzymał w mocy tę decyzję. Decyzje te jednak zostały uchylone wspomnianym już wyrokiem z dnia 13 czerwca 1990 r.

Obecnie zatem obowiązuje ostateczna decyzja zezwalająca na budowę /rozbudowę/, a postępowanie wznowione postanowieniem z dnia 8 czerwca 1989 r. nie zostało zakończone. Obowiązywanie ostatecznej decyzji zezwalającej na budowę określonego obiektu, wydanej w postępowaniu, które następnie zostało wznowione, wyłącza możliwość orzekania o rozbiórce tego obiektu na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ bez uprzedniego zakończenia wznowionego postępowania.

Pierwszą i niezbędną przesłanką wydania decyzji o rozbiórce na podstawie tego artykułu prawa budowlanego jest wybudowanie obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy. Ostateczna decyzja zezwalająca na budowę stwarza stan wskazujący na to, że budowa była legalna, a więc nie ma opisanej wyżej przesłanki pozwalającej na orzeczenie rozbiórki. Dopiero wzruszenie ostatecznej decyzji zezwalającej na budowę, między innymi w trybie wznowienia postępowania, otwiera możliwość orzekania o rozbiórce. Jest to jednak tylko możliwość, wzruszenie bowiem ostatecznej decyzji zezwalającej na budowę nie stwarza automatycznie podstawy do wydania decyzji o rozbiórce. Jak wiadomo, dla orzeczenia nakazu rozbiórki muszą występować jeszcze dalsze przesłanki, określone w jednym z dwóch punktów ust. 1 w art. 37 prawa budowlanego.

Wbrew tym zasadom organy obu instancji wydały decyzje w przedmiocie rozbiórki obiektu objętego pozwoleniem na budowę zawartym w ostatecznej decyzji z dnia 5 czerwca 1987 r., choć nie zostało zakończone postępowanie o wzruszenie tej decyzji w trybie wznowienia postępowania,

Nie zmienia sytuacji okoliczność, że decyzja w przedmiocie rozbiórki miała charakter odmowy. Bez zakończenia wznowionego postępowania nie można wyłączyć możliwości wzruszenia decyzji o pozwoleniu na rozbudowę, a wówczas powstałby zupełnie inny stan, nie wyłączający z kolei możliwości rozbiórki. Zakończenie więc postępowania wznowionego, dotyczącego pozwolenia na budowę, ma dla orzekania w zakresie rozbiórki znaczenie prejudycjalne,

Zarówno wydanie decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę /w trybie wznowienia postępowania/, jak i wydanie decyzji o rozbiórce należy do tego samego organu. Choć więc pomiędzy tymi decyzjami występuje zależność określona w art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie tego przepisu. Obowiązek zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa występuje wówczas, gdy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od rozstrzygnięcia należącego z istoty swej do kompetencji innego organu administracji lub sądu,

Brak jednak możliwości zawieszenia postępowania nie upoważniał organów administracji do orzekania w przedmiocie rozbiórki. Organy te najpierw powinny zakończyć postępowanie wznowione w dniu 8 czerwca 1989 r,

Naruszenie tej kolejności jest równoznaczne z nienależytym wyjaśnieniem sprawy /art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa/ w przedmiocie rozbiórki, co uzasadniało uchylenie na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa decyzji organów obu instancji,