Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1764/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi I. O. i H. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań I. O. i H. G. od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość o pow. [...] m2, położoną w W., przy ulicy [...], oznaczoną hip. jako "[...]" rej. Hip. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją Nr [...] z dn. [...] września 2009 r. Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, ze nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.).

Zgodnie z art. 1 powołanego wyżej dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stała się własnością Skarbu Państwa.

Zgodnie z zaświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...].10.1991r., L.dz. [...] przedmiotowa nieruchomość o pow. [...] m2 stanowiła własność T. O., H. M., M. K. i C. O.

Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1959 r. wniosek złożony przez współwłaścicieli w dniu 22 października 1948 r. w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy o ustanowienie prawa własności czasowej w/w nieruchomości został rozpatrzony odmownie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w W. odmówił przyznania odszkodowania spadkobiercom poprzednich współwłaścicieli, za część działki o pow. [...] m2. Za część przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2 ustalone zostało odszkodowanie w drodze umowy cywilno - prawnej. Spadkobiercami współwłaścicieli w/w nieruchomości zostali H. G. i R. O.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 1998 r. oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1996 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku tym stwierdził, że w/w decyzja nie narusza prawa i przedmiotowa nieruchomość nie była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2008 r. H. G. i I. O. wystąpiły o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip. [...] o pow. [...] m2 Do wniosku załączone zostało postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dn. [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po R. O. nabyła żona I. O.

Organ I instancji podniósł, ze że sprawa odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...], rej. hip. [...] w części o pow. [...] m2 została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, która znajduje się w obrocie prawnym, zatem ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalne, gdyż podjęte w tym zakresie decyzje dotknięte byłyby wadą nieważności jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Organ wskazał, ze wydanie w takiej sprawie ponownej decyzji merytorycznej naruszyłoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną wart. 16 k.p a., a sama decyzja dotknięta byłaby zaś kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a, co skutkowałoby obowiązkiem stwierdzenia jej nieważności.

Od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość o pow. [...] m2, położoną w W., przy ulicy [...], odwołanie złożyły I. O. i H. G. spadkobierczynie poprzednich właścicieli – T. O., H. M., M. K., M. N. i C. O., kwestionując zasadność umorzenia postępowania.

Organ odwoławczy rozpatrując sprawę podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa), gdyż sprawa została już rozstrzygnięta ww. decyzją, którą odmówiono przyznania odszkodowania.

Organ odwoławczy uznał w szczególności, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej z uwagi na tożsamość przedmiotową i podmiotową, gdyż zmiana stanu prawnego nie wpływa na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja zostaje w pełni przejęta przez nowy akt; art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami powtarza treść art. 83 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Skoro więc kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to żądanie stron dotyczące przyznania odszkodowania nie może być merytorycznie rozpatrzone, gdyż stanowi ono w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Decyzja ta jest ostateczna, pozostaje nadal w obrocie prawnym i dopóki nie zostanie zeń wyeliminowana w sposób, o którym mowa w art. 16 § 1 Kpa, podlega ochronie związanej z zasadą trwałości decyzji ostatecznych.

W tej sytuacji merytoryczna decyzja wydana w tej samej sprawie dotknięta byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Taki stan rzeczy powoduje oczywistą bezprzedmiotowość postępowania odszkodowawczego.

Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r, nr [...] wniosły I. O. i H. G.

W skardze podniosły, ze Naczelny Sąd Administracyjny, w wydanym w dniu 23 listopada 1998 r. wyroku, odmówił następcom prawnym prawa do odszkodowania za odebraną przedmiotową nieruchomość. Podkreśliły, iż organy administracji (w tym również NSA) odmawiając spadkobiercom właścicieli odebranej nieruchomość prawa do odszkodowania, swe decyzje opierały na niewłaściwej interpretacji przedwojennych przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli, odwołując się do powojennej definicji budownictwa jednorodzinnego, podczas gdy przepis art.83 ust.2 ustawy o gospodarce gruntami, odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji, sąd uznał, że nie narusza ona prawa.

Na wstępie podkreślić należy, iż w postępowaniu administracyjnym obowiązuje ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z nią przypadki zmiany, uchylenia albo stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych muszą wynikać wprost z kodeksu postępowania administracyjnego lub z przepisów szczególnych, do których kodeks ten odsyła. Fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja oznacza, że sprawa nią objęta nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego, a domniemanie ważności takiej decyzji może być obalone tylko w trybie określonym w przepisach procedury administracyjnej. Naruszenie tej reguły przez ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy pociąga za sobą sankcję nieważności wydanego w tych warunkach rozstrzygnięcia - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten gwarantuje trwałość decyzji administracyjnej i ma on zastosowanie w przypadku, gdy istnieje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy rozstrzyganej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym, gdy występują w niej te same podmioty (chyba że w zbywalne i dziedziczne prawa strony wejdą jej następcy prawni albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać). Przy czym zmiana stanu prawnego nie wpływa na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) Komentarz, 2005, s. 740).

Analizując przepisy dotyczące odszkodowań można zauważyć, że art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami powtarza treść art. 83 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), który zastąpił art. 53 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zatem mimo zamian przepisów dotyczących gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz terenowych jednostek samorządu, została zachowana ciągłość regulacji prawnej dotyczącej odszkodowań za przejęte przez Państwo nieruchomości (...).

Oznacza to, iż w sytuacji gdy w obrocie prawnym występuje ostateczna decyzja z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w W. odmawiająca przyznania odszkodowania spadkobiercom poprzednich współwłaścicieli, za część działki o pow. [...]m2 wydana w trybie w trybie art. 83 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości niedopuszczalne jest ponowne orzekanie w przedmiocie tego odszkodowania w oparciu o przepisy obwiązującej obecnie ustawy - o gospodarce nieruchomościami. Dopiero wzruszenie decyzji o odszkodowaniu z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w W. doprowadzić może do ponownego ustalenia odszkodowania. Rozpoznanie zatem merytoryczne wniosku 1 grudnia 2008 r. H. G. i I. O. i ustalenie odszkodowania na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy bez wzruszenia uprzednio wydanej w tym przedmiocie ostatecznej decyzji (a więc w warunkach powagi rzeczy rozstrzygniętej) jest niedopuszczalne, bowiem obarczone by było wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem H. G. i I. O. należało umorzyć jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.), a bezprzedmiotowość postępowania w tym wypadku oznacza, że nie można rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.