Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 115/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 178 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Bożena Pindel, Protokolant specjalista Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. S., zamieszkała w G. przy ul. [...], zwana dalej "podatniczką", "stroną" lub "skarżącą", wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zwanego dalej "organem odwoławczym" lub "Kolegium", nr [...]z dnia [...]r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy G., zwanego dalej "organem pierwszej instancji", nr [...] z dnia [...]r. ustalającą stronie wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2013. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), określanej dalej jako "O.p." oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925).

Jak wskazał organ odwoławczy, do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia 2 lipca 2013 r. organ pierwszej instancji ustalił stronie wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013 w kwocie [...]zł. Do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości organ przyjął: budynki mieszkalne o powierzchni 174,29 m2, garaże pozostałe o powierzchni 20 m2, budynki mieszkalne (od 1.40-2.20 m) o powierzchni 39,44 m2. Ponadto wykazał jako zwolnione z podatku od nieruchomości grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi "Wp" o powierzchni 420 m2. Do podstawy opodatkowania podatkiem leśnym przyjął lasy o powierzchni 0,7100 ha. Do podstawy opodatkowania podatkiem rolnym przyjął 3,2480 ha fizycznego użytków rolnych (2,6974 ha przeliczeniowego). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż - zgodnie z zaleceniami Kolegium zawartymi w decyzji z dnia 21 maja 2013 r., uchylającej decyzję organu pierwszej instancji z dnia 31 stycznia 2013 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania - uzupełnił materiał dowodowy sprawy między innymi o wypisy z ewidencji gruntów sporządzone według stanu na dzień 1 stycznia 2013 r. Następnie przytoczył dane wynikające z tych wypisów i wskazał, że wysokość podatku ustalił na podstawie przedmiotowych danych.

W odwołaniu od tej decyzji strona wskazała, że jest właścicielką nieruchomości gruntowej. Odwoła się do wypisów z ewidencji gruntów i treści decyzji Kolegium z dnia 21 maja 2013 r. Zażądała poprawienia – wyeliminowania w decyzji błędu pisarskiego i przywrócenia prawidłowego wpisu powierzchni hektarów fizycznych jej gospodarstwa rolnego, ponieważ – jak wywiodła - w zakresie podatku rolnego ha fiz. winno być 3.2900 ha a nie 3.2480 ha. Strona wskazała, że grunty oznaczone Wp (działka nr [...]) znajdują się na działce rolnej na terenach rolniczych; grunty te nie należą do terenów infrastruktury technicznej ani wodociągów. Cała działka nr [...] będąca jej własnością leży w J. w G.. Są to tereny ochronne, podlegające dodatkowym zakazom, nakazom i regulacjom prawnym.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. podatniczka zwróciła się do organu pierwszej instancji o wydanie odpłatnie wszystkich uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy, przekazanych do Kolegium.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. organ pierwszej instancji poinformował stronę, że oryginały akt sprawy zostały – zgodnie z obowiązującymi przepisami – przekazane do Kolegium, w związku z czym nie może uwzględnić jej żądania.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. podatniczka zwróciła się do organu odwoławczego z wnioskiem o "odpłatne wydanie uwierzytelnionych wszystkich dokumentów z oryginałów dokumentacji akt sprawy", przekazanych do Kolegium.

Pismem z dnia 9 października 2013 r. podatniczka zwróciła się do Kolegium o podanie, czy została do niej wysłana korespondencja odnośnie wniosku z dnia 16 sierpnia 2013 r., ponieważ nie otrzymała żadnej odpowiedzi.

Pismem z dnia 16 października 2013 r. Kolegium, działając na podstawie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 O.p. zawiadomiło stronę o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału, zaznaczając, że akta zawierają dokumenty przekazane przez organ pierwszej instancji wraz z odwołaniem strony. Zawiadomienie zostało doręczone w dniu 29 października 2013 r.

Pismem z dnia 5 listopada 2013 r. podatniczka wskazała organowi odwoławczemu, że nie otrzymała odpowiedzi na swoje pisma z dnia 16 sierpnia 2013 r. i 9 października 2013 r. Stwierdziła, że w sprawie zebranego materiału dowodowego wypowie się po wydaniu jej dokumentów, których żądała w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, iż podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości na 2013 r. stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tj.: Dz. U. z 2010 roku Nr 95, poz.613 ze zm.), zwanej dalej "u.p.o.l." oraz uchwała Nr [...] Rady Gminy G. z dnia [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości na 2013 rok. Natomiast podstawę prawną podatku rolnego stanowią przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (tj.: Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) – dalej "ustawa o podatku rolnym".

Wskazał, że zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Na podstawie art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 21 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj.: Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), zwanej dalej "Prawem geodezyjnym i kartograficznym", podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie dane zawarte w ewidencji gruntów (powierzchnia gruntów, rodzaj użytków gruntowych) miały istotny wpływ na załatwienie sprawy, ponieważ organ ustalający wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości nie jest uprawniony do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Jest ona bowiem urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Powyższą argumentację poparł poprzez odwołanie się do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 3 marca 2005 r. (LEX nr 164493 ).

Odnosząc powyższe ogólne twierdzenia do okoliczności sprawy Kolegium wskazało, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w W. strona jest właścicielką działki nr [...] (jednostka rejestrowa nr [...], obręb ewidencyjny Ł.) o powierzchni 0.3820 ha oznaczonej w ewidencji gruntów jako S-RIVb (sady, grunty orne) oraz działek: nr [...] o łącznej powierzchni 0,1606 ha oznaczonej jako działka B-PsIV (użytki rolne zabudowane), nr [...] o łącznej powierzchni 0.1574 ha, w tym sady S-PsIV - 0.1238 ha, użytki rolne zabudowane B-PsIV - 0.0336 ha, nr [...] o łącznej powierzchni 1.8800 ha, w tym grunty orne RHIb - 0.4800, łąki ŁIV - 0,1200 ha, pastwiska PsIV - 0,6600 ha, lasy LsIII - 0,2200 ha, lasy LsIV -0,4000 ha, nr 700/162 o powierzchni 0,0820 ha oznaczonej jako PsIV pastwiska, nr [...] o łącznej powierzchni 0.2910 ha, w tym łąki ŁV - 0,1590 ha, lasy LsIII - 0,0900 ha, grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi Wp - 0,0420 ha, nr [...] o łącznej powierzchni 1.0470 ha w tym grunty orne RIVb - 0,4114 ha, sady S-RV -0,1700 ha, sady S-RIVb - 0,3456 ha, łąki ŁV - 0,0300 ha, pastwiska PsIII - 0,0900 ha.

Mając na względzie powyższe dane Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stronie wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. w kwocie [...]zł; w tym podatek rolny w kwocie [...]zł, podatek leśny w kwocie [...]zł i podatek od nieruchomości w kwocie [...]zł.

Uzasadniając to twierdzenie organ odwoławczy wskazał, iż kwestionowana przez stronę podstawa prawna zaliczenia gruntów pod wodami płynącymi (oznaczonych symbolem Wp) do innych gruntów, co do których stosuje się u.p.o.l., a nie ustawę o podatku rolnym jest prawidłowa – tym samym zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego jest chybiony. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Stosownie natomiast do treści art. 2 tej ustawy za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Kolegium stwierdziło, że z powyższych przepisów wynika, iż w skład gospodarstwa rolnego wchodzą użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Następnie organ odwoławczy odwołał się do regulacji prawnej zamieszczonej w § 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454), zwanego dalej "rozporządzeniem" i wskazał, że użytki rolne dzielą się na: grunty orne (symbol R), sady (S), łąki trwałe ( Ł), pastwiska trwałe ( Ps), grunty rolne zabudowane ( B-R, B-Ł, B-Ps), grunty pod stawami (Wsr), rowy (W). Zaakcentował, że grunty pod wodami - w tym przypadku - powierzchniowymi płynącymi, oznaczone symbolem Wp stanowią, jak wynika to z § 67 pkt 6 rozporządzenia odrębną kategorię użytków gruntowych (gruntów) innych niż użytki rolne. Kolegium wywiodło, iż grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp) nie wchodzą w skład gospodarstwa rolnego strony i nie podlegają, w związku z określoną w ewidencji kategorią, opodatkowaniu podatkiem rolnym. Podlegają one zgodnie z art. 2 ust.3 pkt 2 u.p.o.l. wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Ustosunkowując się do żądania strony sformułowanego w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r., organ odwoławczy – z powołaniem się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2009 r., I SA/Bk 56/09 (LEX nr 496194) - wyjaśnił, że przepisy prawne nie przewidują obowiązku sporządzania przez organ administracji publicznej kserokopii akt administracyjnych i doręczania ich stronie. Podkreślił, że organy zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu. Pouczyły o możliwości ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; strona mogła zapoznać się z materiałem dowodowym w siedzibie organu, lecz z tego uprawnienia nie skorzystała.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca stwierdziła, że Kolegium nie rozpatrzyło jej odwołania, które wraz z aktami sprawy zostało przekazane przez Gminę G. w dniu 8 sierpnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Kolegium ponownie odwołało się do regulacji zawartej w art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazując, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, stanowią podstawę wymiaru podatków, a szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji i czynionych w niej zapisów reguluje rozporządzenie. Podkreśliło, że dane zawarte w tej ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p.; stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Wskazało, że w związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym, nie może ich też zmienić. Podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję (starosta). Zatem w sytuacji gdy podatniczka twierdzi, że dane wynikające z ewidencji są nieprawdziwe, powinna w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przed Starostą Wodzisławskim doprowadzić do ich zmiany.

Na rozprawie skarżąca podała, że podtrzymuje skargę, precyzując równocześnie jej żądania poprzez stwierdzenie, że wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Dodatkowo podkreśliła, że nie godzi się na zmniejszenie powierzchni swoich użytków rolnych i uważa, że - ze względu na zlokalizowanie na terenie użytków rolnych – również wody płynące powinny być kwalifikowane jako użytki rolne. Skarżąca podała, że nie kwestionuje wysokości podatku, ale obawia się, że w przyszłości dane dotyczące wielkości jej gospodarstwa rolnego, podane do KRUS, mogą zostać zakwestionowane i wpłynąć na wysokość świadczeń z ubezpieczenia rolniczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Sporne w niniejszej sprawie są ustalenia faktyczne, a różnice w stanowiskach stron zostały wyżej przedstawione. Syntetycznie wskazać jedynie trzeba, że strona skarżąca zarzuciła nieprawidłowe ustalenia faktyczne co do powierzchni użytków rolnych w związku z błędną kwalifikacją wód powierzchniowych płynących przez jej gospodarstwo rolne podkreślając, że organ odwoławczy uniemożliwił jej przedstawienie dowodów, które – jej zdaniem – mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazała, że organ odwoławczy nie udostępnił jej odpłatnie uwierzytelnionych odpisów dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, co skutkowało brakiem możliwości wzięcia udziału w postępowaniu. Natomiast organ odwoławczy podał, że istotne okoliczności sprawy zostały ustalone na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów, którymi jest związany. Stwierdził, że przepisy prawne nie przewidują obowiązku sporządzania przez organ administracji publicznej kserokopii akt administracyjnych i doręczania ich stronie, a organy zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu.

Natomiast w zakresie stanu prawnego sprawy, w pierwszej kolejności wskazać trzeba na art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), ponieważ w badanej sprawie grunty będące własnością strony, położone na terenie gminy G. podlegały po części opodatkowaniu podatkiem rolnym, po części podatkiem od nieruchomości i po części podatkiem leśnym.

Zgodnie z art. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza (art. 1). Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1). Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego, 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1).

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty, 2) budynki lub ich części, 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (ust. 1). Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (ust. 2). Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają również grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi i kanałami żeglownymi, z wyjątkiem jezior oraz gruntów zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych (ust. 3 pkt 2). Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, między innymi będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów – powierzchnia, 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. W okolicznościach badanej sprawy wskazać jeszcze trzeba na uchwałę Nr [...]Rady Gminy G. z dnia [...]r. w sprawie podatku od nieruchomości na 2013 rok, wydaną na podstawie delegacji zawartej w art. 5 u.p.o.l.

Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 465) opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna (art. 1 ust. 1). Lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (art. 1 ust. 2). Podatnikami podatku leśnego są między innymi właściciele lasów (art. 2 ust. 1 pkt 1). Podstawę opodatkowania podatkiem leśnym stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 3).

Przechodząc do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p., ponieważ strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. zwróciła się do organu odwoławczego z wnioskiem o "odpłatne wydanie uwierzytelnionych wszystkich dokumentów z oryginałów dokumentacji akt sprawy". Pismem z dnia 9 października 2013 r. skarżąca zwróciła się do Kolegium o podanie, czy została do niej wysłana korespondencja odnośnie wniosku z dnia 16 sierpnia 2013 r., ponieważ nie otrzymała żadnej odpowiedzi. Kolegium nie załatwiło wniosku skarżącej i nie odpowiedziało na monit. Natomiast pismem z dnia 16 października 2013 r. zawiadomiło stronę o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. W tym terminie skarżąca pisemnie wskazała organowi odwoławczemu, że nie otrzymała odpowiedzi na swoje pisma z dnia 16 sierpnia 2013 r. i 9 października 2013 r. Nadto stwierdziła, że w sprawie zebranego materiału dowodowego wypowie się po wydaniu jej dokumentów, których żądała w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. W zaskarżonej decyzji Kolegium - z powołaniem się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2009 r. - wywiodło, że przepisy prawne nie przewidują obowiązku sporządzania przez organ administracji publicznej kserokopii akt administracyjnych i doręczania ich stronie; a organy zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 178 § 3 O.p. strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Natomiast art. 179 O.p. stanowi, że przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny (§ 1). Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia (§ 2). Na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie (§ 3).

Odnosząc się do cytowanych przepisów i dokonując ich wykładni systemowej Sąd wskazuje, że żądanie strony wydania jej odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z wszystkich akt sprawy organ odwoławczy winien był załatwić w sposób procesowy. Przepisy prawne nie dozwalają na zignorowanie wyżej opisanego żądania, czy ustosunkowanie się do niego wyłącznie w uzasadnieniu decyzji. Sposobem załatwienia takiego żądania jest albo dokonanie czynności materialno-technicznej, polegającej na odpłatnym wydaniu uwierzytelnionych odpisów (art. 178 § 3 O.p.), albo odmówienie wydania uwierzytelnionych odpisów – z przyczyn wskazanych w art. 179 § 1 O.p. – w formie zaskarżalnego postanowienia (art. 179 § 2 w zw. z § 3 O.p.).

W toku całego postępowania odwoławczego Kolegium w żaden sposób żądania strony nie załatwiło, naruszając art. 178 § 3 w zw. z art. 179 O.p. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało jedynie, iż nie jest zobowiązane do wydania żądanych odpisów, powołując się na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko organu odwoławczego jest w sposób oczywisty sprzeczne z przytoczonymi wyżej przepisami prawnymi.

Nadto Sąd stwierdza, że Kolegium niezasadnie odwołało się do poglądu prezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2009 r., który został wydany w okolicznościach faktycznych podlegających odmiennej kwalifikacji prawnej. WSA w Białymstoku stwierdził bowiem, że: "Prawidłowo również organy odmówiły stronie przesłania nieuwierzytelnionych kserokopii kompletnych akt sprawy. Organy nie mogły naruszyć art. 178 § 1 O.p., który przewiduje prawo strony postępowania podatkowego wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Organ naruszyłby ten przepis, gdyby odmówił wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Ponadto zauważenia wymaga, że w art. 178 § 3 O.p. przewidziano prawo strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Przepis nie przewiduje jednak wymogu sporządzania i wydawania przez organy podatkowe nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt postępowania. Strona postępowania nie może żądać, aby kserokopie wykonywał i dostarczał jej organ podatkowy (zob. Komentarz do art. 178 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 05.8.60), (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2007, wyd. II.)".

Sąd podziela prezentowany pogląd dotyczący braku obowiązku wydawania przez organ nieuwierzytelnionych kserokopii z akt postępowania, jednocześnie stwierdzając, że w sprawie zakończonej w administracyjnym toku instancji zaskarżoną decyzją, strona od samego początku, konsekwentnie i jednoznacznie domagała się odpłatnego wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z całości akt sprawy; na żadnym etapie postępowania nie wnosiła o wydanie nieuwierzytelnionych kserokopii z akt postępowania. Przytoczony pogląd dotyczy więc sprawy o odmiennych okolicznościach faktycznych, w których żądanie strony podlegało załatwieniu w oparciu o inną podstawę prawną. W tym stanie rzeczy posłużenie się przez Kolegium wskazaną argumentacją było oczywiście błędne.

Konsekwencją niezałatwienia wniosku skarżącej było naruszenie praw strony do czynnego udziału w postępowaniu. Jak wynika z kolejnych pism (a okoliczność tę skarżąca potwierdziła na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r.), strona oczekiwała na przesłanie jej uwierzytelnionych odpisów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w celu zapoznania się z nimi, wypowiedzenia się oraz – w przypadku, gdy byłoby to uzasadnione zawartością zebranego przez organy materiału dowodowego – uzupełnienia tego materiału poprzez zaoferowanie dowodów znajdujących się w jej posiadaniu. Sąd stwierdza, że zasadnie strona oczekiwała na załatwienie jej wniosku w sposób zgodny z prawem, a wydanie orzeczenia przed załatwieniem wniosku z dnia 16 sierpnia 2013 r. było przedwczesne.

Organ odwoławczy odstępując od załatwienia wniosku uniemożliwił stronie czynny udział w postępowaniu odwoławczym, czym naruszył zasadę wynikającą z art. 123 § 1 O.p., nakazującą organom podatkowym zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Naruszenia tego nie konwalidowało zastosowanie art. 200 § 1 O.p., które w okolicznościach sprawy miało charakter czysto formalny, a wręcz iluzoryczny. Organ odwoławczy pismem z dnia 16 października 2013 r. - działając na podstawie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 O.p. - zawiadomił stronę o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. We wskazanym terminie skarżąca ponownie wezwała ten organ do wydania żądanych uwierzytelnionych odpisów podając, że w sprawie zebranego materiału dowodowego wypowie się po przesłaniu jej tych dokumentów. Kolegium kolejny raz zignorowało żądanie strony i wydało zaskarżoną decyzję.

Opisany sposób zastosowania art. 200 § 1 O.p. pozostaje w oczywistej sprzeczności z ratio legis tego przepisu, którego celem jest umożliwienie stronie – w ramach tzw. "ostatniego słowa" – wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Winien to być ostatni etap postępowania rozpoznawczego, przed przejściem przez organ do fazy jurysdykcyjnej postępowania. W sytuacji, gdy organ w żaden sposób nie załatwił, mającego oparcie w prawie, wniosku strony o odpłatne wydanie uwierzytelnionych odpisów z całości akt sprawy, uniemożliwił stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym – w sposób przez stronę preferowany. Nadto nawet nie poinformował strony, że nie udostępni jej żądanych odpisów, czym faktycznie uniemożliwił zapoznanie się z tym materiałem w inny sposób. Strona zasadnie mogła oczekiwać na załatwienie jej wniosku z dnia 16 sierpnia 2013 r. i wstrzymać się z uczestnictwem w postępowaniu do czasu jego rozpatrzenia (o czym organ poinformowała w piśmie z dnia 5 listopada 2013 r.). Organ zignorował stanowisko strony i zakończył postępowanie zaskarżoną decyzją. Organ odwoławczy naruszył tym samym również art. 200 § 1 O.p. w związku z art. 123 § 1 O.p., ponieważ ze względów wyżej opisanych, skarżąca faktycznie nie mogła skorzystać z przysługującego jej prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy.

Sąd stwierdza, że opisane wyżej naruszenia przepisów postępowania rozpatrywane w sposób kompleksowy, we wzajemnych ze sobą powiązaniach i z uwzględnieniem skutków, które spowodowały w zakresie sytuacji prawnej skarżącej w postępowaniu odwoławczym, stanowią naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (podatkowego) w oparciu o przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Jak szczegółowo wyżej wywiedziono strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Kwalifikowany charakter naruszenia prawa skutkujący wystąpieniem przesłanki wznowieniowej, dającej podstawę do uruchomienia trybu nadzwyczajnego postępowania powoduje, że w razie stwierdzenia takiego naruszenia prawa zaskarżona decyzja podlega uchyleniu niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Prawodawca formułując art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy p.p.s.a. nie zastrzegł, w przeciwieństwie do regulacji zawartych w punkcie a) i c) tej jednostki redakcyjnej przepisu, że wskazane naruszenie prawa musi mieć jednocześnie chociażby potencjalny wpływ na wynik sprawy. Tym samym ustawodawca wskazał na jednoznaczną preferencję aksjologiczną, przyjmując że realizacja zasady praworządności, wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP i art. 120 O.p. jest wartością wyższą niż przestrzeganie zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 O.p.

Stwierdzenie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (podatkowego) w oparciu o przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p., obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy będzie obowiązany w pierwszej kolejności rozpatrzyć wniosek strony z dnia 16 sierpnia 2013 r. o odpłatne wydanie uwierzytelnionych odpisów z całości akt postępowania, z uwzględnieniem wyżej sformułowanej oceny prawnej. Kolejno, umożliwi stronie udział w postępowaniu, polegający także na przedłożeniu, znajdujących się w posiadaniu skarżącej, dowodów. Po zakończeniu postępowania w fazie rozpoznawczej, zapewni stronie możliwość wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Dopiero po wypełnieniu tych obowiązków przejdzie do fazy orzeczniczej.

Ze względu na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania odwoławczego w pełnym zakresie, w sposób honorujący prawo strony do udziału w tym postępowaniu i umożliwiający prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi jest zbędne.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy p.p.s.a. Na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.