Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 585/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 i art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 20 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 190, 193 § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko(spr.) Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. K.K. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2004 r. , Nr [...] w przedmiocie ustalenia skarżącemu zryczałtowanego podatku dochodowego za 1998 r. w wysokości 39.889,50 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach.

Z przyjętego w sprawie stanu faktycznego wynika, że K.K. prowadził działalność gospodarczą w zakresie skupu i sprzedaży runa leśnego. Organ kontroli skarbowej zakwestionował złożoną przez podatnika deklarację podatkową za rok 1998 i określił wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej na łączną kwotę 2.509.762,36 zł. (wartość kosztów uzyskania przychodów skorygowana została o odpisy amortyzacyjne oraz o nieumorzoną część wartości ciągnika siodłowego). Zaliczył do wydatków poniesionych w 1998 r. także składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 3.672,70 zł, jak również wpłacone zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 4.447,00 zł. Do wydatków K.K. zaliczona została ponadto kwota 780,00 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej wymierzonej od podwyższonej wartości pojazdu nabytego od byłej małżonki – G.K.. Organ ustalił również, że w 1998 r. podatnik dokonał częściowej spłaty kredytu zaciągniętego w 1996 r. w Banku, ponosząc z tego tytułu wydatek w wysokości 24.216,00 zł.

Ponadto po stronie wydatków skarżącego przyjęto kwotę 36.065,00 zł stanowiącą równowartość otrzymanego odszkodowania za szkodę komunikacyjną powstałą w 1997 r. , a wydatkowaną w związku z przeprowadzonym w 1998 r. remontem spalonego ciągnika siodłowego .

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono jeszcze , że w badanym okresie K.K. zakupił, płacąc gotówką, elementy zespołu komputerowego ze skanerem oraz zespół komputerowy odpowiednio za kwotę 7.361,59 zł oraz 2.870,34 zł. Na podstawie faktury VAT [...] z [...] czerwca 1998 r. Skarżący zakupił też od przedsiębiorstwa A. naczepę chłodniczą za kwotę netto 45.000 zł., a na podstawie faktury VAT nr [...] z [...] listopada 1997 r. od firmy K.-T. ciągnik siodłowy [...] za kwotę netto 30.000,00 zł. Fakturą VAT nr [...] z [...] listopada 1997 r. udokumentowano z kolei zakup od wyżej wymienionej firmy naczepy uniwersalnej za cenę netto 20.000,00 zł. Wartość tę skarżący ujął w ewidencji środków trwałych. W toku czynności sprawdzających w przedsiębiorstwie K.-T. stwierdzono, że na dzień 31 grudnia 1997 r. na koncie K.K. występowało saldo Wn 378,20zł. Według raportu kasowego saldo to zlikwidowane zostało dopiero z dniem 30 listopada 1998 r. wpłatą gotówkową do kasy firmy. Do wydatków 1998 r. organ l instancji przyjął zatem wartość odpowiadającą wartości netto wymienionych środków trwałych, tj. 50.000,00 zł.

W toku kontroli podatnik nie podał wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego. Stwierdził jedynie, że prowadzi oszczędny tryb życia. Organ kontroli skarbowej, mając powyższe na względzie, oszacował ich wysokość w oparciu o dane z rocznika Głównego Urzędu Statystycznego. Przyjęto, że skarżący ponosił koszty utrzymania na poziomie 75% statystycznych wydatków, tj. w kwocie 13.500,00 zł.

W zeznaniu podatkowym PIT - 32 złożonym za 1997 rok skarżący wykazał kwotę do zapłaty 2.494,00 zł. Kwota ta stanowiła wydatek 1998 r. W kontrolowanym roku 1998 K.K. kredytował działalność gospodarczą linią kredytową. Limit obowiązującej od dnia [...] czerwca 1997 r. linii kredytowej do dnia [...] czerwca 1998 r. wynosił 250.000,00 zł., zaś od tego dnia 500.000,00 zł. Usługi faktoringu, z których korzystał skarżący, rozliczane były w ramach tego rachunku bankowego, nie stanowiły wobec tego odrębnego źródła finansowania. Celem ustalenia, w jakim zakresie podatnik finansował działalność gospodarczą kredytem bankowym i w związku z tym w jakiej wysokości uzyskiwał przychody na pokrycie wydatków, organ l instancji dokonał porównania sald na koniec i początek 1998 r. Porównanie to wskazało na spłatę w 1998 r. istniejącego zadłużenia w wysokości 86.148,24 zł .

W toku prowadzonego postępowania podatkowego organ l instancji zbadał i przeanalizował również źródła dochodów K.K.. Przychód z działalności gospodarczej w 1998 roku przyjął do rozliczenia w wartościach netto, wykazanych w zeznaniu podatkowym, tj. 2.636.222,94 zł.

W wyniku czynności sprawdzających w firmie prowadzonej przez G.A. stwierdzono, że na dzień 1 stycznia 1998 r. jako bilans otwarcia kont rozrachunkowych prowadzonych dla rozliczeń z przedsiębiorstwem K.K. zaewidencjonowano kwotę 371.902,50 zł. Natomiast bilans zamknięcia tych kont na dzień 31 grudnia 1998 r. wykazał saldo 264.942,50 zł. Organ wskazał, że różnica pomiędzy saldem otwarcia i saldem zamknięcia , w wysokości 105.816,00 zł, świadczy o spłacie w 1998 r. zadłużenia zaciągniętego przez G.A. i stanowi to przychód podatnika.

Ponadto organ podatkowy przyjął po stronie dochodów podatnika kwotę 4.200,00 zł w całości uzyskaną ze sprzedaży samochodu osobowego marki [...].

W toku prowadzonego postępowania podatnik powołał się na dodatkowe źródło dochodów - zaliczki otrzymywane od zagranicznych kontrahentów. Na dowód powyższego przedstawił, wraz z tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego, dwa identyczne pisma, w których zwraca się do zagranicznych odbiorców o potwierdzenie, że w czerwcu każdego z lat 1997-2000 otrzymywał od adresata kwotę 50.000 DM, która rozliczana była do końca lutego następnego roku. Od zaliczek tych nie pobierano prowizji ani odsetek. Organ pierwszej instancji uznał podnoszone okoliczności za niewiarygodne , nie dał wiary przedłożonym dowodom.

Ustalona różnica pomiędzy wydatkami podatnika poniesionymi w 1998 r. w łącznej wysokości 2.828.312,43 zł, a uzyskanymi przychodami w kwocie 2.746.238,94 zł, wynosząca 82.073,49 zł , stała się przesłanką do przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia stanu oszczędności strony na dzień 1 stycznia 1998 r.

Po przeprowadzeniu postępowania organ podatkowy stwierdził, że na dzień 31 grudnia 1997 r. K.K. nie był w stanie zgromadzić żadnych oszczędności, które mogłyby stanowić pokrycie wydatków w 1998 r. Dodatkowo powołał się na treść decyzji wydanej za 1997 rok, z której wynikało , że przychody tego roku rozliczone zostały w całości na pokrycie poniesionych w tym roku wydatków. Na podstawie ustaleń zawartych w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] stwierdził ponadto, że K.K. nie posiadał żadnych oszczędności gotówkowych bądź majątkowych, które mogłyby stanowić pokrycie wydatków już na dzień 31 grudnia 1996 r.

W oparciu o powyższe Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] września 2003 r. , nr [...] ustalił K.K. zryczałtowany podatek dochodowy za 1998 rok w wysokości 61.554,80 zł od przychodów w kwocie 82.073,00 zł nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Podatnik odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie:

1) art. 123, art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - powoływanej dalej jako "O.p." , w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.k.s." , przez niezapoznanie strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym,

2) art. 191 O.p. przez niezastosowanie się do zasady zupełności materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów,

3) art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od

osób fizycznych (Dz.U z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) - powoływanej dalej

jako "u.p.d.o.f." , przez nieprawidłowe ustalenie podstawy opodatkowania.

Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu się z treścią odwołania oraz po przeanalizowaniu akt sprawy, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części i ustalił K.K. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 39.889,50 zł od przychodów w kwocie 53.186,40 zł nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, uznając za nieprawidłowe ustalenia poczynione na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego w przedmiocie przeznaczenia otrzymanego odszkodowania w kwocie 36.065,00 zł z tytułu powstałej szkody w całości na remont spalonego ciągnika siodłowego.

W pozostałym zakresie organ odwoławczy podzielił ustalenia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zawarte w jego orzeczeniu, stwierdzając bezpodstawność podniesionych w odwołaniu zarzutów, w tym dotyczących naruszenia art. 200 O.p. w związku z art. 24 ust. 2 u.k.s.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2004 r. w całości, a zaskarżonemu aktowi zarzucił:

1) naruszenie art. 123, art. 200 O.p. w związku z art. 24 ust. 2 u.k.s. ;

2) naruszenie art. 122 oraz art. 124 O.p. przez nieinformowanie strony

o przesłankach podejmowania decyzji oraz nieskorzystanie z wyjaśnień

podatnika co do treści jego pism i żądań;

3) naruszenie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. przez błędne obliczenie podstawy

opodatkowania.

W opinii skarżącego w postępowaniu przed pierwszą instancją pozbawiono go prawa do zapoznania się z całością materiału zebranego w sprawie oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów. Dowodem na tę okoliczność miała być rozbieżność treści protokołu z kontroli z uzasadnieniem decyzji. Według skarżącego organ podatkowy może odstąpić od tej zasady tylko wtedy, gdy postępowanie wszczęte na wniosek strony zakończy się uwzględnieniem żądania podatnika. Sytuacja taka nie miała w tym wypadku miejsca.

Według skarżącego organy podatkowe bezpodstawnie także nie przyjęły do rozliczenia po stronie przychodów kwoty 371.942,50 zł, stwierdzając wbrew ustaleniom protokołu kontroli działalności gospodarczej G.A., że kwota ta stanowi niezapłacone zobowiązanie przedsiębiorstwa A., podczas gdy zobowiązanie takie nie istniało. Skarżący nie zgodził się również z ustaleniami co do kosztów utrzymania gospodarstwa domowego jakie ponosił według organów podatkowych w 1998 r. , a które ustalone zostały w oparciu o dane GUS.

Skarżący podniósł też zarzut dwukrotnego , jego zdaniem, ujęcia w wydatkach kwoty 86.995,20 zł za zakup ciągnika i naczepy od firmy A. oraz zaliczonego mu w 1998 r. zakupu ciągnika i naczepy za 50.000,00 zł, których dokonał w 1997 r., a nie, jak uznały organy podatkowe, w 1998 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. ( sygn. akt I SA/Go 405/06) po rozpoznaniu skargi uznał, że okazała się ona zasadna . Przyjął, że w postępowaniu podatkowym doszło do naruszenia zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 122 O.p. W ocenie Sądu nie przeprowadzono w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, a dokonana ocena materiału dowodowego nie spełniała wymogów z art. 191 O.p. Uzasadniając wyrok uchylający zaskarżoną decyzję Sąd podkreślił, że ustawodawca w art. 187 § 1 O.p. nałożył na organy podatkowe obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organ prowadzący postępowanie obowiązany był zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi na gruncie obowiązujących przepisów wiąże się skutki prawne. Nie można prowadzić postępowania jednostronnie , ukierunkowanego na z góry założony cel i gromadzić tylko te dowody, które ten cel przybliżają. Zaniedbanie organu podatkowego, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, przyjęte zostało przez Sąd jako wada postępowania, uzasadniająca uchylenie decyzji wydanej w wyniku takiego zaniedbania.

WSA stwierdził, iż organy podatkowe nie przeprowadziły w całości postępowania dowodowego, zmierzającego w szczególności do ustalenia, czy skarżącemu w rzeczywistości została udzielona w 1997 r. przez firmy niemieckie pożyczka w łącznej kwocie 100.000 DM, tj. 188.400,00 zł. Powstałą wątpliwość co do prawdziwości tych umów, organy rozstrzygnęły na niekorzyść skarżącego, badając jedynie przepływ środków finansowych pomiędzy skarżącym a tymi firmami, całkowicie pomijając przeprowadzenie takich badań pomiędzy wskazanymi zagranicznymi kontrahentami a firmą G.A.; tym bardziej, że zdaniem Sądu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż skarżący dokonywał sprzedaży eksportowej właśnie za jej pośrednictwem.

Sąd uznał, że organy mając jakiekolwiek wątpliwości co do zawarcia umów, co podkreślały uznając za niewiarygodne otrzymanie przez skarżącego zaliczek od niemieckich kontrahentów, powinny, dla uniknięcia zarzutu braku bezstronności, zwrócić się do wskazanych zagranicznych kontrahentów, celem potwierdzenia tych okoliczności lub zaprzeczenia im.

Zwracając uwagę , iż skarżący ujawnił źródło przychodów Sąd wyraził pogląd, że nie można odmówić wiarygodności wskazanego przez podatnika źródła, powołując się na sprzeczność umowy z prawem dewizowym. Nawet gdyby umowa ta została zawarta z naruszeniem prawa dewizowego i nawet wówczas, gdyby okazała się nieważna, to należało przyjąć, iż skarżący o te kwoty został bezpodstawnie wzbogacony, a nie że w ogóle ich nie miał. Zdaniem Sądu przy ocenie tych umów organy podatkowe naruszyły ponadto art.191 O.p. przyjmując, iż decydującą przesłanką uznania umów za nieważne był moment ich przedłożenia organom do wglądu. Mając na uwadze treść art.123 § 1 oraz art.188 O.p. oraz to, że postępowanie w przedmiocie nieujawnionych źródeł przychodów obejmowało swoim zakresem badanie środków finansowych posiadanych na dzień 1 stycznia 1998 r. , według Sądu należało uznać, iż skarżący nawet po odliczeniu ustalonego przez organy podatkowe zobowiązania za 1997 r. mógł jeszcze posiadać znaczne środki finansowe pozostałe z udzielonych pożyczek.

Kolejnym argumentem uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, było przeprowadzenie z naruszeniem art.123 § 1 i art.190 O.p. dowodu z zeznań świadka G.A. oraz to, że na okoliczność wierzytelności skarżącego przysługującej mu od G.A. na koniec 1997 r. przeprowadzono jedynie dowód z jej zeznań , bez dokonania ich weryfikacji i szczegółowej oceny. Należało dokładniej sprawdzić tę istotną dla całego postępowania okoliczność, dotyczącą dokonania w firmie G.A. zapisu o zaleganiu w zapłacie na rzecz K.K., bowiem nie można wykluczyć, że to w firmie G.A. doszło do nieprawidłowych zapisów, które wywołują negatywne skutki w postępowaniu prowadzonym w stosunku do skarżącego.

Sąd uznał natomiast za niezasadny zarzut dwukrotnego ujęcia kwot związanych z zakupami środków trwałych , albowiem (na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy) w sporządzonym zestawieniu ujęto kwoty stanowiące zakupy tych środków w kontekście kompensaty zadłużenia zaciągniętego przez firmę A.. W wyniku tej operacji zwiększeniu uległa kwota przychodów, a nie wydatków.

Co do pozostałych zarzutów skargi Sąd również uznał je za niezasadne.

Z wyżej wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." uznając, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 122, 123 § 1, 187 § 1, 188, 190, 191 O.p. , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na orzeczenie sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Skarbowej .

W skardze tej wnioskował o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim względnie o zmianę wyroku i oddalenie skargi.

Na uzasadnienie żądania przywołał zarzuty:

1. naruszenia prawa materialnego - art. 20 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w postępowaniu podatkowym dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu ciężar dowodu (inicjatywa dowodowa) obciąża organ podatkowy;

2. naruszenia przepisów postępowania, tj. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że organy podatkowe dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania (art.122, 123 § 1, 187 § 1, 188, 190 i 190 O.p.) mającego istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji;

3. naruszenia przepisów art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 134 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się uznaniem decyzji organu podatkowego za niezgodną z prawem;

4. naruszenia przepisu art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w związku z art.233 k.p.c. przez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego polegającej na przyjęciu, że organy podatkowe nie dokonały wyczerpujących ustaleń, co do udzielonych podatnikowi pożyczek przez firmy niemieckie; bezpodstawnie wyłączyły z przychodów należnych podatnikowi za 1997 r. kwotę 371.902,50 zł oraz błędnie przyjęły stan oszczędności podatnika na dzień 31 grudnia 1996 r.;

5. naruszenia przepisu art. 141 § 1 P.p.s.a. przez zastosowanie przez Sąd pełnej dowolności w sposobie rozstrzygnięcia sprawy, czym Sąd naruszył zasadę prawdy obiektywnej w stosunku do oceny istnienia wierzytelności G.A. wobec K.K..

Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II FSK 1764/06) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, mimo że nie wszystkie jej zarzuty były trafne.

Omawiając uchybienia Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z brzmieniem przepisu art.141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania. Szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku sądu zajmować powinno wskazanie podstawy rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Powinno ono mieć charakter zwięzły, ale jednocześnie pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie Naczelny Sąd Administracyjny, czy sąd I instancji nie popełnił błędu w swoim rozumowaniu.

NSA wskazał też, że kontrola zaskarżonych aktów sprawowana przez wojewódzkie sądy administracyjne powinna polegać na dogłębnej i wszechstronnej analizie stanu faktycznego oraz stanu prawnego wniesionych do sądu spraw. Sąd I instancji powinien poddać gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, w których są wątpliwości, w których ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń stron postępowania. To z treści uzasadnienia powinno wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami organu i materiałami dowodowymi sprawy. Każde orzeczenie sądu, jest rozstrzygnięciem indywidualnym pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy. Z tego też powodu uzasadnienie wyroku, powinno odnosić się ściśle do zaskarżonego aktu, ustaleń stanu faktycznego i przyjętej przez organ podstawy prawnej w zaskarżonym orzeczeniu. Zgodnie z kolei z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Z powyższego przepisu wynika, iż sąd zobowiązany jest dokonać analizy całości akt sprawy , konfrontując to zarówno z ustaleniami organu jak i zaskarżonym aktem. Przyjęcie takiego trybu pozwala sądowi na wyrobienie sobie własnego poglądu (stanowiska) w sprawie, który albo się pokrywa ze stanowiskiem organu, albo nie, czemu wyraz daje sąd w sentencji orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie sporządzone przez Sąd I instancji nie spełniło powyższych wymogów i tym samym naruszyło art. 141 § 4 P.p.s.a.

Ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w żadnym razie nie pozwalały na uchylenie zaskarżonej decyzji, w szczególności jeżeli uwzględni się czynione przez stronę skarżącą zarzuty.

Sąd II instancji uznał za słuszne wywody skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji wydał rozstrzygnięcie dowolne w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, błędnie zarzucając organom podatkowym naruszenie przepisów postępowania podatkowego - art.122, 123 § 1, 187 § 1, 188, 190, 191 O.p.

Jak stwierdził NSA, w przedmiotowej sprawie Sąd błędnie zarzucił organom podatkowym nieprzeprowadzenie w całości postępowania dowodowego zmierzającego w szczególności do ustalenia, czy skarżącemu w rzeczywistości została udzielona pożyczka w 1997 r. przez firmy niemieckie w łącznej kwocie 100.000 DM, tj.188.400,00 zł .

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje to w zdecydowanej sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, gdyż przede wszystkim w aktach administracyjnych sprawy brak jest umów pożyczek zawieranych przez skarżącego z zagranicznymi kontrahentami. Akta sprawy zawierają jedynie pisma skarżącego do bliżej nieokreślonych adresatów z prośbą o potwierdzenie otrzymania przez skarżącego zaliczek na przyszłą zapłatę za skupowane przez skarżącego grzyby. Pismo to nie zawiera adresata, zawiera natomiast nieczytelny podpis z pieczątką niemieckiej firmy. Z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji też nie wynika, aby organy podatkowe analizowały umowy pożyczek skarżącego z zagranicznymi kontrahentami. Wręcz przeciwnie, jednoznacznie stwierdziły, iż skarżący nie przedłożył umów ani żadnych innych dokumentów, które mogłyby stanowić dowód otrzymanych przez niego "zaliczek" w łącznej kwocie 100.000,00 DM. Podobnie nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy twierdzenie Sądu I instancji , iż skarżący dokonywał sprzedaży eksportowej za pośrednictwem firmy G.A.. NSA za bezprzedmiotowy uznał zatem zarzut, iż organy podatkowe powinny sprawdzić pod tym względem posiadane przez G.A. dokumenty. Zarzucając organom podatkowym przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka G.A. bez udziału skarżącego nie rozważono innych dowodów w sprawie, wskazanych w decyzjach oraz tego, jakie to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, do czego Sąd I instancji był zobowiązany na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. , mając na uwadze treść art.188 O.p.

W związku z podniesionym w skardze kasacyjnej zarzutem błędnej wykładni zasady inicjatywy dowodowej w postępowaniu w przedmiocie opodatkowania dochodów ze źródeł nieujawnionych , Naczelny Sąd Administracyjny zdecydowanie podkreślił, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 czerwca 2006 r. nieprawidłowo wywiódł, że to właśnie organy podatkowe obarczone są nieograniczonym ciężarem dowodzenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy i że to na nich spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego, również w zakresie udzielenia K.K. w 1997 r. przez firmy niemieckie pożyczki w łącznej wysokości 100.000,00 DM.

Niezasadnym natomiast, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okazał się zarzut naruszenia art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 k.p.c. Z akt sprawy nie wynika bowiem, żeby Sąd dopuszczał dowód z dokumentu, a skoro przepisy powyższe nie były stosowane, to również nie mogły zostać naruszone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, iż w sprawie rozpoznawanej ponownie na skutek orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, w myśl art. 190 P.p.s.a. - sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając na względzie powyższe wskazania uchybień Sąd rozpoznający obecnie sprawę doszedł do przekonania, iż skarga K.K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się w szczególności przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych. Art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. przewiduje, że wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Obowiązkiem organów podatkowych dokonujących ustalenia podatku z nieujawnionych przychodów jest przede wszystkim ustalenie kwoty poniesionego wydatku oraz wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych. Te dwie wielkości muszą być stwierdzone przez organy w sposób nie budzący wątpliwości, gdyż w istocie odpowiadają kwocie przychodu będącego podstawą wymiaru zryczałtowanego podatku.

Zauważyć jednak należy, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, że o ile w postępowaniu podatkowym dotyczącym dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu zostanie stwierdzone poniesienie wydatków znacznie przekraczających ustalony dochód, to z kolei na podatniku ciąży wykazanie, iż poniesione wydatki oraz zgromadzone mienie znajdują pokrycie w określonych źródłach przychodu lub w posiadanych zasobach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2005 r. FSK 2350/04, niepubl.). Gdy stwierdzone zostanie, iż poniesione wydatki nie znajdują pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oraz w zgromadzonych wcześniej zasobach finansowych organy podatkowe zyskują uprawnienie do przyjęcia, iż podatnik osiągnął przychody ze źródeł, których nie ujawnił. Bez znaczenia przy tym jest, czy podatnik uzyskał z ujawnionych źródeł wyższe przychody, aniżeli zadeklarował, czy też w ogóle nie zgłosił źródeł swego przychodu do opodatkowania (tak w wyroku NSA z dnia 29 kwietnia 2003 r. I SA/Po 3536/01, niepubl., a także w wyroku z dnia 31 lipca 2001 r. III SA 643/00).

Linia orzecznictwa wyraźnie wskazuje, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f. inicjatywa dowodowa obciążą tę stronę postępowania, która z określonych okoliczności wywodzi skutki prawne.

Zatem to sam skarżący powinien w toku prowadzonego postępowania podatkowego wykazać źródła przychodów osiągniętych bądź w badanym okresie bądź w latach poprzednich, a co więcej powinny one pochodzić z przychodów wcześniej opodatkowanych lub z przychodów wolnych od opodatkowania. K.K. powinien więc wykazać, czy w rzeczywistości otrzymał od niemieckich kontrahentów w 1997 r. jako zaliczki na poczet realizacji przyszłych transakcji łącznie kwotę 100.000 DM (188.400,00 zł) . Nie mogło wystarczyć tylko oświadczenie skarżącego złożone w tym zakresie. Do akt sprawy zostały przez skarżącego złożone też jedynie jego pisma kierowane do bliżej nieokreślonych adresatów z prośbą o potwierdzenie otrzymania przez niego zaliczek na przyszłą zapłatę za skupowane runo leśne. Pismo nie miało oznaczonego adresata , zawierało tylko nieczytelny podpis z pieczątką niemieckiej firmy. Dokumenty przedłożone przez K.K. nawet nie uprawdopodobniały otrzymania zaliczek. Zasadnie więc organy oceniły brak dowodów na posiadanie przez skarżącego takich zasobów walutowych. Ponadto słusznie dokonały tej oceny w całokształcie innych okoliczności przemawiających przeciwko temu , co oświadczył skarżący. Z akt wynika, że ani dokumentacja księgowa prowadzona przez skarżącego, ani rachunki bankowe nie wykazywały w 1997 r. żadnego przepływu środków z tytułu zaliczek od kontrahentów niemieckich. Z dokumentów wynika też, że K.K. nie dokonał w roku 1997 jakiejkolwiek sprzedaży na rzecz odbiorców zagranicznych, finansowanie bieżącej działalności opierał na kredycie bankowym. W ocenie wiarygodności wskazanego źródła w postaci zaliczek mógł też być brany pod uwagę fakt, kiedy skarżący powołał się po raz pierwszy na to, że dysponował tak znacznymi kwotami w walucie obcej . Zrobił to dopiero we wrześniu 2003 r., mimo że postępowanie kontrolne toczyło się od [...] lutego 2002 r., a przesłuchiwany w listopadzie 2003 r. również nie wspomniał o tej istotnej okoliczności.

Z materiału zgromadzonego przez organ podatkowy wynikało też , jaki system rozliczeń istniał między skarżącym a firmą G.A.. Przychód podatnika w wysokości 105.816,00 zł przypisany został jako saldo bilansowe z kont rozrachunkowych . Były to zapisy w księgach rachunkowych prowadzonych w firmie G.A.. Ustalenie tego przychodu nie nastąpiło więc wyłącznie na podstawie zeznań G.A., przeprowadzonych rzeczywiście z uchybieniem procedurze (art. 190 O.p.), bowiem bez udziału skarżącego jako strony. Wyżej wymieniona kwota rozliczenia wynikała przede wszystkim z dokumentów uzyskanych podczas kontroli działalności gospodarczej G.A., jak również z wyjaśnień złożonych w toku tej kontroli przez księgową J.M.. Tak więc nieprawidłowość w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka, w tych okolicznościach nie miała wpływu na sprawę. Można było przyjąć, jak zrobiły to organy podatkowe, że okoliczności dotyczące rozliczeń z firmą G.A. zostały stwierdzone wystarczająco innymi dowodami, w tym dowodem z ksiąg rachunkowych , którym na mocy art. 193 § 1 O.p. przypisana została określona moc dowodowa.

Jak z powyższego wynika, organy podatkowe prowadząc postępowanie w przedmiocie ustalenia skarżącemu K.K. zryczałtowanego podatku dochodowego za 1998 r. nie naruszyły przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.), zaskarżona decyzja nie została też wydana z naruszeniem prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.).

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł zatem o oddaleniu skargi.

( - ) Anna Juszczyk-Wiśniewska ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko