Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 588/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 210
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Janusza S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2004r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącego kwotę 315,00 zł (trzysta piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Na oryginale właściwe podpisy


UZASADNIENIE

Syg. akt I SA/Bd 588/04

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...] 2002r Dyrektor Urzędu Celnego w T. odmówił zwrotu kosztów związanych z wydaniem trzech opinii z [...]2001r dotyczących wyceny towaru w postaci rękawic roboczych, rękawiczek wykonanych z dzianiny i bluzek damskich oraz ustalenia ich stopnia jakości w kwocie 750,00zł oraz zwrotu kosztów wynikających z opłat za składowanie w magazynie celnym towaru w postaci rękawic roboczych, rękawiczek dzianych i bluzek damskich w kwocie 7.859,60zł.

Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że [...] 2001r w Oddziale Celnym w T. Firma FHU “S." Janusz S. z T. dokonała zgłoszenia celnego z wnioskiem o objęcie towaru w postaci 121.020 par rękawiczek dzianych i 8.900 par rękawiczek dziecięcych procedurą dopuszczenia do obrotu a w dniu [...] 2001r podmiot ten dokonał zgłoszenia celnego z wnioskiem o objęcie towaru w postaci 385.296 par rękawic roboczych procedurą dopuszczenia do obrotu.

Z uwagi na to, że towar objęty powyższymi zgłoszeniami celnymi budził wątpliwości co do jego rodzaju, składu surowcowego oraz gatunku, postanowieniami z [...] 2001, [...] 2001 oraz [...] 2001 określono formę dozoru nad tym towarem poprzez złożenie we wskazanym magazynie celnym, co w konsekwencji spowodowało obciążenie Strony kosztami składowania w wysokości 7.859,60zł za okres od [...] 2001r do dnia [...] 2002r - momentu wyprowadzenia towaru z magazynu celnego przez Stronę. Magazyn celny, w którym złożono towar jest prowadzony w oparciu o decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. z [...] 2000r.

W celu określenia prawidłowego rodzaju, składu surowcowego i gatunku towaru stanowiącego przedmiot sprawy postanowieniami z [...] 2001r powołano rzeczoznawcę, który stwierdził, że jakość przedstawionego towaru kwalifikuje go do gatunku I, a nie II - jak zadeklarowała to strona w zgłoszeniach celnych. Ponadto w przypadku bluzek damskich wykazał różnice w składzie surowcowym, zadeklarowanym przez stronę a rzeczywistym. Natomiast w przypadku rękawic, których dotyczyło zgłoszenie celne z[...].2001r ustalił, iż poza rękawicami roboczymi w przedstawionej partii znajdują się również rękawice dziane. Badania dokonane przez rzeczoznawcę dokumentują opinie z dnia [...] 2001r.

W wyniku rewizji całkowitych wymienionego towaru ustalono także rozbieżności w ilościach zadeklarowanych w przedmiotowych zgłoszeniach. Wobec stwierdzonych rozbieżności ilościowych po przeprowadzonej rewizji oraz wątpliwościami, co do zasadności przyjęcia zadeklarowanej przez Stronę wartości celnej zasadne stało się uznanie powyższych zgłoszeń celnych za nieprawidłowe i określenie kwoty wynikającej z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego.

W odpowiedzi na te działania wnioskiem z [...] 2001r Janusz S. wystąpił o nadanie towarom przeznaczenia celnego powrotnego wywozu. Swoją decyzję argumentował tym, iż towar nie odpowiada złożonemu zamówieniu u dostawcy zarówno co do składu surowcowego, jak i ilości w związku z czym zamierza dokonać jego zwrotu.

W efekcie trzema decyzjami z dnia [...] 2002r przedmiotowe zgłoszenia celne uznano za nieprawidłowe a towarom w postaci rękawic roboczych, rękawiczek dzianych

i bluzek damskich nadano przeznaczenie celne powrotnego wywozu. Organ celny pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 197 § 1 ordynacji podatkowej w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać biegłego lub biegłych w celu wydania opinii, a na podstawie art. 267 § 1 pkt.5 ordynacji podatkowej stronę obciążają

koszty powstałe z jej winy.

Strona w sprawie zadeklarowała towar podając jego nieprawidłową ilość, gatunek i skład

surowcowy. Aby ustalić prawidłowy gatunek towaru i jego skład niezbędne było uzyskanie wiadomości specjalnych; w tym celu organ powołał biegłego, który za sporządzenie opinii zażądał wynagrodzenia w kwocie 750zł. Kwota ta obciąża firmę FHU “S." ponieważ to z jej winy organ celny był zobligowany do ustalenia prawidłowych danych dotyczących przedmiotowego towaru.

Wnioskiem z [...] 2002r Strona zażądała zwrotu należności celnych w postaci opisanych wyżej kosztów. Swoje stanowisko argumentowała tym, że postępowanie w przedmiocie ustalenia wartości celnej towarów objętych zgłoszeniami o dopuszczenie do obrotu było bezprzedmiotowe. Organ wskazał, że takie postrzeganie stanu faktycznego jest błędne albowiem postępowanie organu celnego zmierzało do uregulowania sytuacji prawnej towaru tj. ustalenia wartości celnej towaru niezbędnej do określenia prawidłowej kwoty wynikającej z długu celnego stąd konieczność powołania rzeczoznawcy, który wydał swoją opinię w dniu [...] 2001r, natomiast z wnioskiem o nadanie towarowi przeznaczenia celnego powrotnego wywozu Strona wystąpiła dopiero w dniu [...] 2001r.

Organ podniósł, że nie mogą obciążać Skarbu Państwa koszty poniesione z winy Strony. Art. 246 kodeksu celnego dotyczy zwrotu i umorzenia należności celnych, natomiast zgodnie z art. 3 § 1 pkt.8 tej ustawy należnościami celnymi przywozowymi są cła i inne opłaty związane z przywozem towarów. Natomiast Strona zwracała się z prośba o zwrot kosztów prowadzonego na jej wniosek postępowania celnego, które nie mieszczą się w definicji należności celnych.

W myśl art. 65 § 3 kodeksu celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną, określenie kwoty wynikającej z długu celnego - chyba, że w sprawie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego. Natomiast w myśl art. 49 tej ustawy towary przeznaczone organowi celnemu nabywają status towarów składowanych czasowo aż do chwili nadania im przeznaczenia celnego. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 kodeksu celnego towary składowane czasowo mogą znajdować się jedynie w magazynie celnym lub w innych miejscach za zgodą organu celnego i w warunkach określonych przez ten organ.

W przedmiotowej sprawie jako decyzje rozstrzygające inaczej należy potraktować w.w. decyzje nadające towarom przeznaczenie celne powrotnego wywozu w związku z tym można stwierdzić, iż stanowiły one towar składowany czasowo do chwili podjęcia przez stronę z magazynu celnego w dniu [...] 2002r, co nastąpiło przed terminem uprawomocnienia się w.w. decyzji. Zgodnie z art. 53 § 2 kodeksu celnego organ celny może na ryzyko i koszt osoby będącej w posiadaniu towarów (składowanych czasowo) zarządzić ich przeniesienie w miejsce znajdujące się pod jego dozorem do czasu, kiedy sytuacja towarów zostanie uregulowana. Ponadto, zgodnie z treścią art. 71 § 1 kodeksu celnego dostarczenie towarów do miejsc, gdzie mają być poddane rewizji celnej oraz gdzie mogą zostać pobrane próbki i gdzie dokonane zostaną inne czynności wymagane do przeprowadzenia rewizji lub pobrania próbek, dokonywane jest przez zgłaszającego lub na jego odpowiedzialność. Koszty związane z dostarczaniem towarów w tym rozładunku i załadunku, ponosi zgłaszający.

Przedmiotowy towar został przewieziony do magazynu celnego celem przeprowadzenia rewizji celnej i pozostał tam, aż do czasu uregulowania jego sytuacji celnej i odbioru przez stronę; § 7 ust. 1, zdanie pierwsze rozporządzenia Ministra Finansów z 29 października 1999r w sprawie szczegółowych warunków oraz sposobów i terminów przechowywania towarów w

depozycie urzędu celnego stanowi, iż odbioru towarów przechowywanych czasowo w magazynie depozytowym może dokonać osoba, o której mowa w § 1 ust.2 pkt.1, lub osoba przez nią upoważniona, po zwrocie pokwitowania i uiszczenia opłaty za przechowanie. We wniosku z 08.02.2002r strona jako podstawę ubiegania się o zwrot kosztów składowania towaru w magazynie celnym podała § 7 ust.3 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że nie pobiera się opłat za przechowywanie towarów zatrzymanych do postępowań administracyjnych i karnych skarbowych, prowadzonych przed organami celnymi, jeżeli w zakończonym postępowaniu umorzono postępowanie lub inaczej orzeczono, oddalając zarzuty stanowiące podstawę zatrzymania lub zajęcia; towarom nadano przeznaczenie celne powrotnego wywozu po zakończeniu postępowania administracyjnego prowadzonego przed Dyrektorem Urzędu Celnego w T.

Organ wskazał, że ustalony stan faktyczny dowodzi, ze brak jest podstaw do zwrotu kosztów składowania towarów w magazynie celnym, ponieważ przepis, na który powołuje się strona dotyczy towarów przechowywanych w magazynie depozytowym, a przedmiotowe towary nie zostały złożone w magazynie depozytowym.

W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty. Odnosząc się w uzasadnieniu do ustaleń dokonanych przez organ celny, strona wskazała, że postanowieniem z 13.11. 2001r rękawiczki z dzianiny złożone zostały w magazynie rewizyjnym Referatu Operacyjnego w B. a postanowieniem z [...] 2001r organ zmienił swoje postanowienie z [...] 2001r i stwierdził, że w miejsce “magazyn rewizyjny" winno być “magazyn celny dla ilości 129.920 par rękawic" oraz “magazyn depozytowy" dla ilości 94.540 par rękawic. Bluzki damskie postanowieniem z [...] 2001r złożone zostały w magazynie celnym. Rękawice robocze oraz dziane postanowieniem z [...] 2001r złożone zostały także w magazynie celnym.

Organ w dniu [...] 2002r wydał zlecenie wydania z magazynu celnego towaru objętego postanowieniem z dnia [...] 2001r, w dniu [...] 2002r wydał zlecenie wydania towaru z magazynu celnego objętego postanowieniem z dnia [...] 2001r zlecenie wydania towaru z magazynu celnego bez daty wydania towaru objętego postanowieniem z [...] 2001r - z czego wynika, że przy OC II B. Urząd Celny T. prowadzi trzy odrębne magazyny celne na podstawie jednej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. o utworzeniu magazynu celnego.

Wobec powyższego, jak też dlatego, że pojęcia “magazyn rewizyjny" nie znają przepisy kodeksu celnego, zachodzi sugestia, że charakter czynności magazynowych wykonywanych wobec towarów zależny jest od statusu prawnego towaru wynikającego z określonych przepisów ustawy.

Odwołujący się zarzucił, że na podstawie art. 49 w związku z art. 54 kodeksu celnego oraz przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z 07.10.1999r w sprawie trybu i warunków czasowego składowania towarów oraz utworzenia i prowadzenia magazynów celnych , towary objęte wskazanymi zgłoszeniami nie były towarami składowanymi czasowo, lecz - na podstawie art. 189 § 1 pkt.1 kodeksu celnego oraz na podstawie wskazanego rozporządzenia, były towarami w depozycie urzędu celnego przechowywanymi czasowo i na tej zasadzie winien być stosowany wobec nich przepis dotyczący towarów pozostających w depozycie urzędu celnego. Organ w swej decyzji wskazał, że osoba ubiegająca się o zwrot opłat za przechowywanie towarów w magazynie depozytowym winna dokonać zwrotu pokwitowania za złożony towar - co sugeruje, że organ stosował w sprawie przepisy dotyczące towarów w depozycie a nie składowanych czasowo. Dodatkowo odwołujący się podkreślił, że wielokrotnie podnosił, że stronie nie wydano pokwitowania.

Strona podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu jakoby nie miał zastosowania w sprawie § 7 ust.3 rozporządzenia z 29.10.1999r, gdyż charakter czynności wykonywanych wobec towaru nie kwalifikuje tych czynności jako czynności zatrzymania towaru do postępowania. W ocenie strony wobec towarów prowadzone były czynności dozoru celnego, w tym strzeżenia towarów, co stanowi formę zajęcia towaru do postępowania administracyjnego, ponieważ celne postępowanie administracyjne nie zna innej formy zabezpieczenia towaru w celu jego zajęcia. Poza tym zwolnienie towaru spod dozoru celnego oraz zakończenie wobec towaru postępowania celnego administracyjnego nastąpiło na podstawie decyzji z 08 stycznia 2002r o objęciu towaru wywozem powrotnym.

W przedmiocie odmowy zwrotu kosztów biegłego strona podniosła, że zgodnie z art. 267

§ 1 ordynacji podatkowej strony nie obciążają koszty z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Koszty opinii biegłego są właśnie takimi kosztami i na tej zasadzie nie powinny obciążać skarżącego, bo na podstawie art. 187 ordynacji podatkowej na organie ciąży obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w sprawie. Skoro zatem organ z urzędu podjął czynności w sprawie ustalenia wartości celnej towaru oraz określenia rodzaju towaru i jego rozmiaru, to wykonywał swój ustawowy obowiązek prowadzenia postępowania zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i koszty czynności tego postępowania nie powinny obciążać skarżącego.

Decyzją z [...] 2004r Dyrektor Izby Celnej w T. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. z [...] 2002r w całości i umorzył postępowanie w sprawie wniosku Janusza S. z dnia [...] 2002r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wniosek strony z [...] 2002r dotyczył zwrotu należności celnych w trybie art. 246 kodeksu celnego, we wniosku tym strona wystąpiła o zwrot kosztów za przechowywanie towarów w magazynie celnym oraz kosztów poniesionych w związku z czynnościami wykonywanymi przez rzeczoznawcę. Zgodnie z § 2 wskazanego przepisu kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Zarówno z treści tego przepisu, jak i z nazwy działu V kodeksu celnego “Zwrot i umorzenie należności celnych“, w którym zawarty jest ten przepis wynika, że przepisy te odnoszą się do pojęcia należności celnych, w którego definicji nie mieszczą się koszty postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 pkt.8 kodeksu celnego należności celne przywozowe to cła i inne opłaty związane z przywozem towarów. Natomiast poniesione przez stronę koszty za przechowywanie towarów w magazynie celnym oraz koszty sporządzenia opinii biegłego stanowią element toczącego się postępowania administracyjnego i są to tzw. koszty postępowania, co do których stosuje się przepisy ustawy ordynacja podatkowa w związku z zastosowaniem trybu, o którym mowa w art. 262 kodeksu celnego. Zarówno przepisy prawa celnego, jak i przepisy ordynacji podatkowej nie regulują zasad zwrotu kosztów postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że powyższe ustalenia prowadzą do uznania, że wniosek strony z [...] 2002r o zwrot kosztów postępowania w trybie art. 246 kodeksu celnego należy uznać za bezprzedmiotowy, co oznacza stwierdzenie przez organ w sposób oczywisty braku podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Motywując swoje stanowisko organ powołał się na wyrok NSA z 12.03.2003r przytaczając jego treść.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu celnego pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji w związku z naruszeniem prawa materialnego a szczególności art. 265 ordynacji podatkowej oraz prawa procesowego w postaci 262 kodeksu celnego i art.120 i 121 ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wynika obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości; zasada ta

wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli stron. Na poparcie tych wywodów skarżący powołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł, że w orzecznictwie przyjmuje się, że organ jest związany żądaniem strony co do przedmiotu postępowania jako określonej podstawy faktycznej żądania, a nie powołanej przez stronę podstawy prawnej. Na tej zasadzie przyjęcie przez organ błędnego wskazania przez stronę podstawy prawnej i rozstrzygnięcia w oparciu o nią o umorzeniu postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość, koliduje z zasadą zaufania.

Skarżący zarzucił także, że organ bezpodstawnie uznał, że na gruncie ordynacji podatkowej brak jest przepisów regulujących kwestie zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy art. 266 dopuszcza zwrot na żądanie strony należności biegłego oraz innych kosztów postępowania i wydatków związanych z rozstrzygnięciem sprawy. Mając na uwadze, że koszty składowania towaru w magazynie celnym wynikały wyłącznie z pomyłki funkcjonariuszy dokonujących rewizji celnych importowanych towarów, to organ stosując zasadę zaufania mógł na korzyść strony zaliczyć te koszty do kosztów postępowania i uwzględnić wniosek strony o ich zwrot.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o odrzucenie skargi z powodu braków formalnych ( braku podpisu ) ewentualnie o oddalenie skargi podtrzymując w zakresie argumentacji merytorycznej stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy umorzył postępowanie uznając je za bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość toczącego się postępowania organ wywiódł z okoliczności, że skarżący domagając się zwrotu należności celnych w trybie art. 246 kodeksu celnego, faktycznie domagał się zwrotu poniesionych kosztów postępowania administracyjnego, których za należności celne uznać nie można. Organ pierwszej instancji, mimo tak określonego wniosku strony z [...] 2002r, rozpoznał istotę sprawy pomijając błędnie wskazaną podstawę prawną jednoznacznie określonego żądania faktycznego.

Z kolei organ odwoławczy ograniczył się do formalistycznego odczytania przedmiotowego wniosku strony i uznania, że nie ma podstaw prawnych i faktycznych dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy ponieważ strona domaga się zwrotu należności celnych, a należności, których zwrotu żąda takiego charakteru nie mają.

Stanowisko organu odwoławczego uznającego, że w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania jest błędne albowiem utożsamia negatywne rozpatrzenie sprawy z jej bezprzedmiotowością. Gdyby nawet uznać, że strona nie ma podstaw do uzyskania zwrotu uiszczonych kosztów postępowania, to należy wydać w sprawie decyzję o negatywnej dla niej treści a nie uznawać, że odpadł przedmiot postępowania - istniejąca strona nie cofnęła wniosku a jej żądanie jest nadal aktualne, może natomiast być nieuzasadnione.

Wbrew twierdzeniom odpowiedzi na skargę, z zaskarżonej decyzji nie wynika jakie inne przesłanki legły u podstaw negatywnego rozpatrzenia wniosku strony, pomijając nawet kwestię wadliwej formy zakończenia postępowania. W kwestionowanej decyzji na okoliczność merytorycznej niezasadności żądania strony znajduje się jedynie, niczym nie uzasadnione szerzej twierdzenie, że “zarówno przepisy prawa celnego jak i przepisy Ordynacji podatkowej nie regulują zasad zwrotu kosztów postępowania administracyjnego“. Na podstawie takiego zapisu nie sposób ocenić trafności rozstrzygnięcia o braku możliwości zwrotu stronie wydatkowanych przez nią w toku postępowania środków.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd podzielił zarzuty skargi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasad ogólnych postępowania, które stanowią integralną część przepisów postępowania, a także, co bardziej istotne, nie zawiera rozstrzygnięcia o istocie sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy powinien odnieść się merytorycznie do żądania strony dokonania na jej rzecz zwrotu uiszczonych należności z tytułu opinii biegłego oraz składowania towaru. Wydana decyzja, zgodnie z art. 210 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego z 09.01.1997r powinna zawierać wszystkie wymienione w tym przepisie elementy, w szczególności uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia.

Podstawę prawną wydanego wyroku stanowi art. 145 § 1 pkt.1c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości i zgodnie z art. 200 ustawy zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 315zł (równowartość uiszczonego wpisu) tytułem zwrotu kosztów postępowania.