Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 307/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: § 12 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1480
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów  doktoranckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Rektora z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 K.p.a., art. 200 i 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] września 2015 r. w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich, po rozpoznaniu wniosku A. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmawiającą przyznania wnioskodawczyni stypendium doktoranckiego na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektor wskazał, że uczelniana Doktorancka komisja stypendialna przeprowadziła weryfikację wszystkich złożonych wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, w tym wniosku A. Z. i sporządziła w trybie § 4 ust. 4 wyżej wymienionego zarządzenia listę rankingową biorąc pod uwagę liczbę uzyskanych punktów. Listy rankingowe sporządzono dla każdego rocznika oddzielnie. Na liście rocznika III roku studiów doktoranckich A. Z. została ujęta pod pozycją nr 5 z liczbą uzyskanych punktów 87,40. Rektor, po zapoznaniu się z liczbą rankingową, działając na podstawie § 5 ust. 1 zarządzenia ustalił wymaganą liczbę punktów w wysokości 89,07, od której przyznawano stypendia. Z uwagi na nieuzyskanie przez A. Z. wymaganej liczby punktów należało odmówić przyznania jej stypendium doktoranckiego.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. Z. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez tę decyzję w mocy decyzji z dnia

[...] października 2015 r., nr [...]

Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., jak również art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo

o szkolnictwie wyższym w związku z § 12 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Nauki

i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich. Podniosła, że oparcie decyzji na kryteriach wprowadzonych w § 2 ust. 2 i 3 zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] września 2015 r. w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...], pomimo tego że w § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Nauki

i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2014 r. nie przewidziano takich kryteriów. Skarżąca wskazała, także że wprowadzenie zmian w zasadach przyznawania stypendiów doktoranckich w sposób uzależniający przyznanie stypendium od spełnienia kryteriów odnoszących się do poprzedniego roku akademickiego w sytuacji, gdy nowe reguły przyznawania stypendium nie były znane w poprzednim roku akademickim, stanowi naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii wniósł

o jej oddalenie. Wyjaśnił, że skarżąca – doktorantka III roku studiów złożyła w dniu

[...] października 2015 r. wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego. Wniosek ten zawierał wszystkie dane określone w § 4 i § 2 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] września 2015 r. Zgodnie z wnioskiem średnia ocen skarżącej w roku akademickim 2014-2015 wyniosła 5,0, co stanowi 25,00 pkt. Praktyki zawodowe w postaci prowadzenia zajęć dydaktycznych skarżąca odbyła w wymiarze 90 godzin, co potwierdziła Kierownik Katedry prof. dr hab. A. L. i z tego tytułu Komisja stypendialna dokonała wpisu 50,40 pkt. Skarżąca oceniła na 14 pkt postęp w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej w roku akademickim 2014-2015 potwierdzając to załącznikami: A2, B, C, D, F dołączonymi do wniosku. Komisja po weryfikacji nie uznała jednego osiągnięcia z grupy F w związku z tym skarżąca uzyskała łącznie 87,40 pkt za osiągnięcia z poprzedniego roku akademickiego, a nie jak sama zsumowała 89,4 pkt.

Przedłożona Rektorowi przez Komisję stypendialną lista rankingowa usytuowała skarżącą na piątym (ostatnim) miejscu III roku studiów doktoranckich na Wydziale [...].

Po zapoznaniu się z listą rankingową Rektor określił próg, od którego przyznawał stypendia na 89,07 pkt. Z uwagi na nie uzyskanie przez skarżącą takiej liczby punktów Rektor odmówił przyznania jej stypendium. W trybie odwoławczym skarżąca nie kwestionowała podstaw wyliczenia liczby punktów za poszczególne osiągnięcia podane we wniosku o stypendium, jak również łącznej punktacji. Nie kwestionowała też opinii Wydziałowej Komisji Doktoranckiej oraz opiekuna naukowego. Powoływała się wyłącznie na duże zaangażowanie w pracę badawczą, oraz na to, że jej osiągnięcia były zbliżone do pozostałych doktorantów III roku, którzy otrzymali stypendia. Te okoliczności nie mogły mieć wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Stypendia są przyznawane ze środków własnych wypracowanych przez uczelnię, stąd ich liczba musi być ograniczona, dostosowana do środków jakimi dysponuje uczelnia.

Zarządzenie Rektora nr [...] z dnia [...] września 2015 r. nie wprowadza innych niż przewiduje rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia

[...] października 2014 r. kryteriów przyznawania stypendium doktoranckiego, a jedynie

w § 2 ust. 3 je precyzuje i określa współczynniki wpływu osiągnięć doktoranta na ogólną ocenę w celu sporządzenia przez Komisję doktorancką listy rankingowej. Osiągnięcia doktorantów są porównywane w ramach tego samego wydziału, roku studiów oraz dziedziny naukowej. Taki system zrównuje szanse doktorantów ubiegających się

o przyznanie stypendium i pozwala na wyłonienie najlepszych w obrębie grupy wspólnej oceny.

Uczelnia była zobowiązana do zmiany zarządzenia nr [...] Rektora [...] obowiązującego w roku 2014-2015, gdyż nie uwzględniało ono wszystkich obowiązujących zapisów zawartych w § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2014 r. Zarządzenie nr [...] uwzględnia w pełni regulacje zawarte w rozporządzeniu i dostosowuje zasady przyznawania stypendiów doktoranckich do możliwości finansowych uczelni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, do czego Sąd jest uprawniony w świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "P.p.s.a.") należało uznać, że skarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.; dalej także: "ustawa P.s.w."). Zgodnie z art. 200 ust. 1 i 3 tejże ustawy, uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz wysokości świadczenia pieniężnego podejmie, co do zasady, rektor uczelni.

W art. 201 ust. 1 ustawy P.s.w. zawarte zostało upoważnienie dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków

i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększania stypendium doktoranckiego. W oparciu

o powyższą delegację ustawową Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu 24 października 2014 r. wydał rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich

i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2014 r. poz. 1480), które zastąpiło poprzednio obowiązujące rozporządzenie dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2013 r. poz. 1581) i weszło w życie w dniu 31 października 2014 r.

Zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia stypendium doktoranckie na drugim

i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który:

1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich;

2) wykazuje się zaangażowaniem w:

a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo

b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową;

3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

W świetle § 13 ust. 1 stypendium doktoranckie przyznawane jest na wniosek doktoranta złożony do kierownika studiów doktoranckich. Ustęp 2 tego przepisu wymienia niezbędne elementy, które wniosek taki powinien zawierać, a ustęp 3 zobowiązuje doktorancką komisję stypendialną do zaopiniowania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego i przekazania rektorowi uczelni listy doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium.

Należy w tym miejscu zauważyć, że – w ocenie Sądu – w ramach autonomii uczelni, rektor szkoły wyższej może doprecyzować określone w § 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia kryteria i określić punktację umożliwiającą komisji stypendialnej stworzenie listy rankingowej doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium. Użyte w § 12 rozporządzenia określenia są bowiem nieostre i mogące prowadzić do dużej dowolności w ocenie. Sprecyzowanie tych kryteriów nie jest zatem sprzeczne

z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym i rozporządzeniem.

W rozpatrywanej sprawie Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii wydając w dniu [...] września 2015 r. zarządzenie nr [...] w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w [...] nie naruszył przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ani rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia [...] października 2014 r.

Należy mieć na względzie, że decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową. Wynika to z art. 200 ust. 1 ustawy P.s.w., który stanowi, że uczestnik studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Konsekwencją tej ustawowej regulacji jest stwierdzenie w § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 24 października 2014 r., że "stypendium doktoranckie może być przyznane".

Przepis art. 207 ust. 1 P.s.w. obliguje organy uczelni aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosować odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej także: "K.p.a."). Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw o których mowa w tym przepisie.

Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (patrz: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258). Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 ustawy P.s.w.), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, a zarzuty skargi za niezasadne.

Należy mieć na względzie, że postępowanie o przyznanie stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Z powodu bowiem ograniczonej liczby stypendiów, stypendium może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tym, którzy uzyskali najlepszą ocenę osiągnięć. Konkurs taki dotyczył wąskiego grona osób, które posiadają wyższe wykształcenie i doświadczenie związane z zasadami funkcjonowania szkoły wyższej.

Skarżąca w istocie nie kwestionuje sposobu i przebiegu dokonywania oceny poszczególnych kandydatów i faktu, że lista rankingowa ustalona została przez Komisję stypendialną z naruszeniem zasad postępowania. Nie kwestionuje okoliczności, że na liście tej znalazła się na piątym (ostatnim) miejscu z punktacją 87,40 pkt, a próg od którego Rektor [...] przyznawał stypendia wyniósł 89,07 pkt. Zarzuty skargi podważają oparcie postępowania konkursowego o przyznanie stypendium doktoranckiego o zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] września 2015 r. w sprawie zasad i trybu przyznawania

i wypłacania stypendiów doktoranckich. Naruszenie prawa – w ocenie skarżącej – polegało na tym, że za podstawę oceny doktoranta przyjęte zostały, w postępowaniu konkursowym, jego osiągnięcia w poprzednim roku akademickim 2014-2015,

a zarządzenie precyzujące przedmiot i sposób punktacji osiągnięć wydane zostało dopiero we wrześniu 2015 r. Tym samym doktoranci nie znali tych kryteriów

w przyjętym do oceny okresie.

Należy mieć na względzie, że skarżąca jest doktorantką III roku studiów. Rozporządzenie wykonawcze do ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, wydane przez Ministra Nauki i Szkolnictw Wyższego w dniu 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w § 12 wskazuje kryteria przyznawania stypendium i określa, że podstawą dokonywania oceny, w przypadku doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich jest poprzedni rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego. Ubocznie należy zauważyć, iż taki sam okres oceny przyjmowały poprzednio obowiązujące rozporządzenia wykonawcze do ustawy P.s.w., jak również obecnie obowiązujące rozporządzenie z dnia 13 kwietnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 558), które zastąpiło rozporządzenie z dnia 24 października 2014 r.

Doktoranci zamierzający ubiegać się o stypendium doktoranckie w następnym roku akademickim znali zatem wskazane w rozporządzeniu w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, zarówno okresy podlegające ocenie, jak i ogólne kryteria oceny w postępowaniu konkursowym.

Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, jak już uprzednio Sąd wskazał, uprawniony był do doprecyzowania, własnym zarządzeniem, współczynników osiągnięć doktoranta w celu sporządzenia listy rankingowej. Zarządzenie to nie wprowadza innych niż wskazane w § 12 obowiązującego rozporządzenia kryteriów przyznawania stypendium. Przyjęty w zarządzeniu system zrównuje szanse doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie w ramach rocznika i kierunku studiów i pozwala na wyłonienie najlepszych w obrębie wspólnej oceny.

W świetle powyższego należało uznać za chybione zarzuty skarżącej o błędnym zastosowaniu przez Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii przepisów art. 200 ustawy P.s.w. oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, a także art. 8 i 11 K.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. należy uznać go za niezasadny z tej przyczyny, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera w zasadzie podstawowe elementy wymienione w tym przepisie. Należy jednakże zauważyć, że powtarza ono argumentację uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej i stwierdza, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor uznał za zasadne utrzymanie swojej poprzedniej decyzji w mocy. W istocie działając jako organ odwoławczy, Rektor nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych we wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. o ponowne rozpoznanie sprawy. Szeroka argumentacja podstaw faktycznych i prawnych decyzji zawarta została dopiero w odpowiedzi na skargę. Brak ten nie pozbawia jednak zaskarżonej decyzji waloru trafności rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.