Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1381/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 96 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt. 14
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz /spr./ Sędzia NSA Ludwik Żukowski Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt 3 II SA/Wr 167/03 w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 października 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 167/03 oddalił skargę L. F. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] o odmowie zameldowania L. F. na pobyt stały w W. przy ul. [...]. Jak podał organ, adres – pod którym zameldowania domagał się wymieniony – to adres Dworca [...] w W.. Organ pierwszej instancji uznał na tej podstawie, iż nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji wywodząc, że zgodnie z art. 9 b ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba na której ciąży obowiązek meldunkowy winna wskazać dokładny adres lokalu mieszkalnego, w którym ma nastąpić zameldowanie oraz potwierdzenie na formularzu meldunkowym, że przebywa w tym lokalu. L. F. nie może przedstawić potwierdzenia swojego pobytu w budynku Dworca [...] w W., obiektu użyteczności publicznej, nie przeznaczonego do zamieszkiwania w nim osób.

W skardze do sądu administracyjnego L. F. podniósł, że decyzja organu odwoławczego utrzymuje go w bezdomności i przyczynia się do wypaczenia porządku prawnego w Polsce. Twierdził, że bez zameldowania na pobyt stały przebywa w W. od 1997 r., a brak stosownego wpisu w dowodzie osobistym uniemożliwia mu funkcjonowanie w społeczeństwie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu skarżący twierdził, że posiada dowody potwierdzające przebywanie pod adresem Dworca [...] i dobrowolnie uiszczał na rzecz zarządcy budynku [...] czynsz w ustalonej przez siebie kwocie.

Sąd pierwszej instancji przywołał regulacje zawarte w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Nadto art. 9 b w ust. 1 ustawy przewiduje, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Adres określa się przez podanie w gminach, które uzyskały status miasta – nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu (pomieszczenia) oraz nazwy województwa.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji adres, który podał L. F. we wniosku o zameldowanie, nie wskazuje nr lokalu (pomieszczenia), w którym miałoby nastąpić zameldowanie. Skarżący w toku postępowania sądowoadministracyjnego sam przyznał, iż przebywa na [...] m2 peronu nr [...], a tak określone miejsce nie jest lokalem lub pomieszczeniem.

Sąd zaznaczył, iż wprawdzie art. 9 b ust. 2 powołanej ustawy nie wprowadza wprost wymogu adresu domu lub lokalu o charakterze mieszkalnym, to jednak warunek taki wydaje się oczywisty. Przede wszystkim zameldowanie dotyczy "zamieszkiwania".

Nadto Sąd wskazał, iż utrwalone orzecznictwo jednoznacznie wiąże zamiar stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka życia osobistego i interesów majątkowych. Ocena pobytu danej osoby nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli wnioskodawcy co do jego zamiarów. W tym kontekście nie sposób przyjąć, iż obiektywna jest wola zamieszkiwania - w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – w budynku lub lokalu do tego nie przeznaczonym.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyjąć należy, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy nastąpić może jedynie w budynku czy lokalu do tego przeznaczonym. Wyjątki od tej zasady są wyraźnie w ustawie wskazane. Przypadek rozważany w sprawie nie należy do żadnych z tych wyjątków.

Twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, dotyczące m.in. trudności życiowych związanych z brakiem meldunku lub uiszczaniem czynszu, nie stanowią przesłanek ustawowych uzasadniających dokonanie zameldowania.

L. F., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj:

- art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, iż stałe przebywanie pod adresem przy ul. [...] w W. nie może mieć charakteru pobytu stałego,

- art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego nieuwzględnienie w okolicznościach faktycznych sprawy i nie przyjęcie, iż skarżący prawidłowo wykonał obowiązek meldunkowy,

- art. 11 ust. 1 pkt 13 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, iż na skarżącym spoczywa obowiązek wskazania lokalu (pomieszczenia), w którym nastąpić miało zameldowanie, gdy zgodnie z tym przepisem wymagane jest, aby zgłosić adres nowego miejsca pobytu stałego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej L. F. stwierdził, iż jego pobyt na Dworcu [...] w W. ma charakter stały i traktuje to miejsce jako ośrodek życiowy, miejsce spożywania posiłków, miejsce powrotu każdego dnia na spoczynek.

Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji nie rozpatrzył wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy. Pominął całkowicie obowiązek meldunkowy wynikający z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący zwrócił się do właściwych organów administracyjnych z wnioskiem meldunkowym, wiedząc, że bezczynność w tym zakresie obarczona jest odpowiedzialnością karną.

Skarżący powtórzył, iż brak zameldowania uniemożliwia mu prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie - np. uzyskanie środków z pomocy społecznej, możliwość zakupu telefonu komórkowego w abonamencie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) ewidencja ludności polega między innymi na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art. 2 cytowanej wyżej ustawy). Realizacja tego obowiązku przez obywatela polskiego, przebywającego stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego (art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy), przez co rozumie się zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy). Konsekwentnie w art. 9b ust. 1 cytowanej ustawy ustawodawca zawał zapis, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Jednym z elementów określających adres stanowi numer domu i lokalu (pomieszczenia) / art. 9b ust. 2 cytowanej ustawy/.

Obowiązek meldunkowy należy dopełnić w sytuacji przebywania w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia (art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy). Realizując ten obowiązek należy zgłosić między innymi adres nowego miejsca pobytu stałego (art. 11 ust. 1 pkt 14 cytowanej ustawy).

Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, iż zameldowanie nie może nastąpić w jakimkolwiek miejscu wskazanym przez osobę zobowiązaną do zameldowania. Miejsce, w którym może dojść do zameldowania na pobyt stały musi spełnić określone wymogi istotne z punktu widzenia ewidencji ludności. Jednym z takich niezbędnych wymogów jest adres, którego jeden z elementów stanowi określenie numeru domu i lokalu (pomieszczenia). Oznacza to, iż zameldowanie może nastąpić w miejscu do tego przeznaczonym z punktu widzenia funkcji jaką to miejsce pełni. Chodzi tutaj o funkcję mieszkaniową w znaczeniu obiektywnym. Z funkcją mieszkaniową wiąże się bowiem możliwość dłuższego przebywania w takim miejscu, a więc zamieszkanie. Natomiast obiekt użyteczności publicznej ze swej istoty nie służy dłuższemu pobytowi ludzi, mającemu charakter zamieszkania, i w związku z tym z tego typu miejscem nie można skutecznie wiązać zamiaru stałego pobytu. Zatem niedopuszczalne jest zameldowanie na pobyt stały w obiekcie użyteczności publicznej z racji funkcji pełnionej przez tego typu obiekt.

W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył wniosek o zameldowanie go na pobyt stały na Dworcu [...] w W., a więc w obiekcie użyteczności publicznej. W związku z tym Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż zaskarżona decyzja, odmawiająca zameldowania w tym miejscu, jest zgodna z prawem. Oznacza to, że zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, gdyż, co wynika z powyższych rozważań, Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych w niej przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z tych względów na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalono.

O wynagrodzeniu adwokata, udzielającego skarżącemu pomocy prawnej z urzędu, orzeknie Sąd pierwszej instancji, który przyznał prawo pomocy.