Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2295/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49 b ust. 7
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie NSA Barbara Adamiak del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1503/13 w sprawie ze skargi A.D. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt II SA/Sz 1503/13, oddalił skargę A.D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Wyrok został wydany w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim [...] (dalej zwany organem I instancji, organem powiatowym lub w skrócie PINB) postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [....], po ustaleniu, że w latach 2005- 2007 A.D. (dalej zwana inwestorem, stroną, skarżącą, skarżącą kasacyjnie) samowolnie wybudowała ażurową wiatę na posesji przy ul. [...] w [...], nałożył na inwestora, na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej jako Prawo budowlane lub w skrócie u.p.b.), obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia, wymaganych prawem dokumentów, w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanej wiaty do stanu zgodnego z prawem.

Po spełnieniu przez inwestora nałożonych obowiązków PINB postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r., na podstawie art. 49 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 u.p.b. ustalił stronie wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie [...] zł, pouczając jednocześnie, że ustaloną opłatę należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia na konto [...] Urzędu Wojewódzkiego (podano nr konta bankowego) lub w kasie Urzędu Wojewódzkiego (podano tytuł wpłaty) oraz, że w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w terminie zostanie wydana decyzja nakładająca rozbiórkę wiaty.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlany w [...] (dalej zwany organem II instancji, organem odwoławczym lub w skrócie WINB), po rozpoznaniu odwołania strony, postanowieniem z dnia [...] września 2013r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 49b ust. 4 i ust. 5 pkt 2 u.p.b., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] czerwca 2013 r.

Strona zaskarżyła powyższe postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając:

- naruszenie art. 3 pkt 4 u.p.b., poprzez niezakwalifikowanie obiektu (urządzenia) budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, jako obiektu małej architektury;

- naruszenie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.b. poprzez uznanie, iż budowa obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej;

- naruszenie art. 49b ust. 1- 2 oraz ust. 4 u.p.b. poprzez zastosowanie do obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, procedury legalizacyjnej określonej w przedmiotowych przepisach, skutkującej ustaleniem opłaty legalizacyjnej;

- naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzedsięwzięcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1299/13, oddalił skargę strony na opisane powyżej postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, iż w pojęciu obiektów małej architektury nie mieści się pojęcie altan, ani wiat, skoro ustawodawca oddzielnie w stosunku do każdego z tych pojęć stanowi o braku wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Gdyby altany, czy wiaty mieściły się w zakresie obiektów małej architektury nie znajdowałaby uzasadnienia odrębna regulacja art. 29 ust. 1 pkt 2 i pkt 22 u.p.b. Zatem w świetle przepisów Prawa budowlanego ani altana, ani wiata nie jest obiektem małej architektury. Podniesiono także, iż w kontrolowanej sprawie za potraktowaniem spornego obiektu jako wiaty przemawia jej wielkość oraz dach i nic w tym zakresie nie zmienia obsadzenie ażurowych ścianek bocznych roślinnością (rzecz powszechna przy wiatach) czy umieszczenie w niej stołu z krzesłami służącymi rekreacji. Reasumując stwierdzono, że na budowę obiektu wzniesionego przez skarżącą nie było wprawdzie wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, ale było wymagane dokonanie zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b., a tym samym skoro skarżąca wypełniła nałożone na nią obowiązki, o których mowa w art. 49b ust. 2 u.p.b., to organ w myśl art. 49b ust. 4 u.p.b. zobowiązany był do wydania postanowienia ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej przez niego sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego również w zakresie ustalenia wysokości nałożonej opłaty legalizacyjnej, co do której art.49b ust. 5 pkt 2 u.p.b. nie pozostawia organowi żadnej swobody.

PINB, w związku z nieuiszczeniem przez skarżącą przedmiotowej opłaty legalizacyjnej, na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 7 i art. 83 ust. 1 u.p.b., wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzję nr [....] nakazującą stronie rozbiórkę ażurowej wiaty przylegającej do budynku gospodarczego na posesji przy ul. [...] w [...].

WINB nie uwzględnił wniesionego odwołania inwestora i decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 49b ust. 1 w zw. z art. 47b ust. 7 oraz art. 83 ust. 2 u.p.b., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 49b ust. 7 u.p.b., w przypadku nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej wydaje się decyzję, o której mowa w ust. 1, tj. nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Wyjaśnił także, że przepisy te są bezwzględnie obowiązujące i organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości ich ominięcia lub modyfikacji i dlatego też każde przekroczenie terminu wyznaczonego do uiszczenia opłaty legalizacyjnej musi skutkować nałożeniem obowiązku rozbiórki obiektu. Organ II instancji wskazał, iż postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r., którym nałożono na inwestora obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] czerwca 2013 r., a zatem termin uiszczenia opłaty upłynął w dniu [...] czerwca 2013 r. Dodatkowo organ odwoławczy, odnosząc się do argumentacji skarżącej, podniósł, iż definicja ustawowa obiektu małej architektury w żaden sposób nie nawiązuje do obiektu budowlanego jakim jest wiata, dlatego też niezależnie od jego rozmiarów brak będzie prawnej możliwości zaliczenia go do obiektów małej architektury.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie strona, wnosząc o uchylenie w całości powyższej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, zarzuciła:

- naruszenie art. 3 pkt 4 u.p.b., poprzez niezakwalifikowanie obiektu (urządzenia) budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, jako obiektu małej architektury;

- naruszenie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.b. poprzez uznanie, iż budowa obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej;

- naruszenie art. 49b ust. 1- 2 oraz ust. 4 u.p.b. poprzez zastosowanie do obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, procedury legalizacyjnej określonej w przedmiotowych przepisach, skutkującej ustaleniem opłaty legalizacyjnej;

- naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzedsięwzięcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności podkreśliła, iż organy nadzoru budowlanego błędnie zakwalifikowały zamontowany przez nią obiekt (urządzenie) budowlany jako obiekt, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.b., gdy tymczasem jej zdaniem przedmiotowy obiekt stanowi obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Strona zaakcentowała, iż w tym przepisie wyliczenie ma jedynie charakter przykładowy, wskazujący na najczęściej występujące obiekty małej architektury, przy czym niekiedy może stanowić kryterium pomocnicze, poprzez zwrócenie uwagi na charakter i funkcje obiektów, które mogą zostać potraktowane jako obiekty małej architektury (np. jako służącego rekreacji, spełniającego funkcje religijne, czy też ogrodowe). Zdaniem skarżącej zawsze należy przede wszystkim zwracać uwagę na rozmiary obiektu, gdyż wspólną cechą wszystkich obiektów małej architektury są ich niewielkie gabaryty, przy czym pojęcie "niewielkie obiekty" jest na tyle nieostre, że zakwalifikowanie określonych (różnych) obiektów jako obiektów małej architektury może wymagać za każdym razem odrębnego podejścia do sprawy. Skarżąca podkreśliła, że istotne może okazać się także zwrócenie uwagi na rodzaj przyjętej konstrukcji: konstrukcja ciężka, betonowa, czy lekka, ażurowa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy strona wskazała, iż wybudowany przez nią obiekt jest niewielkich rozmiarów, w szczególności odnosząc go do wielkości działki budowlanej, na której został usytuowany oraz wielkości budynku, w otoczeniu którego się znajduje. Także sam charakter i funkcja obiektu oraz jego konstrukcja przemawia za zaliczeniem go do obiektów małej architektury, gdyż został zbudowany w konstrukcji drewnianej słupowej, przy czym słupki zostały zamontowane do podłoża w sposób niezwiązany trwale z gruntem, za pomocą metalowych łączników. Jednocześnie przedmiotowy obiekt składa się drewnianych (ażurowych) elementów, demontowanych na okres zimowy, a więc służy właścicielowi jedynie kilka miesięcy w roku, podobnie jak namiot i trampolina dla dziecka. Dodatkowo także ogrodowy charakter obiektu i jego rekreacyjna funkcja świadczą o zakwalifikowaniu go jako obiekt w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. W ocenie skarżącej obiekt ten stanowi pergolę (ażurową), a nie wiatę o powierzchni zabudowy do 25 m2, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

W ocenie skarżącej, nie spoczywał na niej, na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.b., obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej budowy tego obiektu, bowiem budowa obiektów małej architektury na posesjach niebędących miejscami publicznymi nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia właściwemu organowi. Tym samym nie było żadnych podstaw do wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego procedury legalizacyjnej na podstawie art. 49b Prawa budowlanego. W konsekwencji zatem organ odwoławczy powinien był uchylić zaskarżoną decyzję PINB i umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.

Zdaniem skarżącej doszło także do uchybień proceduralnych obu organów, gdyż materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący odnośnie usytuowania obiektu w danej przestrzeni.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że ustalanie w prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym relacji przedmiotowej wiaty do powierzchni działki budowlanej, na której została ona usytuowana oraz do pozostałych znajdujących się na tej działce obiektów, jest bezcelowe oraz nie ma wpływu na przyjęte przez organy nadzoru budowlanego rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wzmiankowanym na wstępie wyrokiem z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt II SA/Sz 1503/13, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Na wstępie rozważań uzasadniających zapadłe rozstrzygnięcie Sąd przypomniał, iż wedle art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Zdaniem Sądu przytoczenie tego przepisu stało się konieczne z uwagi na zarzuty podniesione w skardze, a konkretnie ich tożsamość z zarzutami podniesionymi w skardze na postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej – rozpoznanej przez Sąd w dniu 10 kwietnia 2014 r. pod sygn. akt. II SA/Sz 1299/13. W sprawie tej Sąd oddalił skargę, a w sporządzonym na wniosek skarżącej uzasadnieniu, szczegółowo odniósł się do podniesionych zarzutów, wyjaśniając dlaczego nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe oraz treść przepisu art. 153 p.p.s.a., Sąd uznał, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie ma potrzeby odnosić się do zarzutów, co do których wypowiedział się w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r.

Oddalając w dniu 10 kwietnia 2014 r. skargę Sąd nie tylko uznał, że postępowanie w sprawie popełnienia przez skarżącą samowoli budowlanej wszczęte i prowadzone było prawidłowo (w zgodzie z przepisami art. 49b ustawy Prawo budowlane), ale także rozstrzygnął, że wysokość opłaty legalizacyjnej została prawidłowo ustalona i winna być wniesiona w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

W dalszej części uzasadnienia podniesiono, iż powyższy wyrok ma istotne znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, bowiem zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja wydana została na podstawie przepisu art. 49b ust. 1 i ust. 7 u.p.b. Zgodnie z ust. 7 art. 49b ustawy Prawo budowlane w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1. Z treści ust. 1 art. 49b jednoznacznie wynika, że chodzi o decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca nie uiściła prawidłowo określonej opłaty legalizacyjnej. Organ I instancji ustalił ten fakt w Wydziale Finansów i Budżetu Urzędu Wojewódzkiego, sporządzając na te okoliczność notatkę urzędową z dnia [...] października 2013 r., a nadto skarżąca nie zaprzecza temu faktowi. W takiej sytuacji, zgodnie z przytoczone powyżej przepisami ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wydania decyzji nakazującej skarżącej rozbiorę samowolnie wybudowanej wiaty.

Od tego wyroku skargę kasacyjną wniosła skarżąca, która powołując się na przepisy art. 173 §1 oraz art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zaskarżyła wyrok w całości i zawnioskowała o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

a) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 145 § 1 lit. c) [winno być art. 145 § 1 ust. 1 lit. c] p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnienie przez Sąd I instancji skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji organu, a tym samym brak kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia organu II instancji, w sytuacji, gdy organy obu instancji przy wydawaniu decyzji naruszyły przepisy proceduralne poprzez wadliwe (sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej) przeprowadzenie postępowania dowodowego, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące dokonaniem całkowicie dowolnej oceny dowodów;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 3 pkt 4 u.p.b. poprzez niezakwalifikowanie obiektu (urządzenia) budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, jako obiektu małej architektury;

c) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.b. poprzez uznanie, iż budowa obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej;

d) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 49b ust. 1- 2 oraz ust. 4 u.p.b. poprzez zastosowanie do obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, procedury legalizacyjnej określonej w przedmiotowych przepisach, skutkującej ustaleniem opłaty legalizacyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 145 § 1 lit. c) [winno być art. 145 § 1 ust. 1 lit. c] p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie, a tym samym brak kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, wcześniejszych naruszeń przez organ odwoławczy przepisów postępowania dowodowego, w szczególności odnoszących się do obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie zauważył, że sprawa nie została rozpatrzona wszechstronnie, z użyciem wszystkich niezbędnych środków dowodowych celem ustalenia prawdy obiektywnej, a także, że nie została rozpoznana z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania i reguł doświadczenia życiowego. Sąd I instancji nie dopatrzył się bowiem naruszenia przez organy rozpoznające sprawę art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

W przekonaniu skarżącej kasacyjnie nie sposób uznać przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego za wyczerpującego. Organy nadzoru budowlanego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy całkowicie pominęły okoliczności dotyczące usytuowania obiektu w danej przestrzeni, gdyż żaden z nich nie zebrał w postępowaniu materiału dowodowego pozwalającego na odniesienie wielkości obiektu do chociażby wielkości działki czy innych elementów (budynków, budowli, urządzeń) na niej usytuowanych. Organy nadzoru budowlanego, a za nimi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, błędnie zakwalifikowały zamontowany przez skarżącą obiekt (urządzenie) budowlane jako obiekt, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdy tymczasem, w ocenie skarżącej, przedmiotowy obiekt stanowi obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Podstawowym (i właściwie jedynym) bowiem kryterium uzależniającym zakwalifikowanie danego obiektu jako obiekt małej architektury są jego rozmiary (mała wielkość). Wspólną bowiem cechą wszystkich obiektów małej architektury są ich niewielkie gabaryty, przy czym pojęcie "niewielkie obiekty" jest na tyle nieostre, że zakwalifikowanie określonych (różnych) obiektów jako obiektów małej architektury może wymagać za każdym razem odrębnego podejścia do sprawy. Sformułowana przez ustawodawcę definicja "obiektu małej architektury" zamieszona w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego nie jest bowiem ścisła i precyzyjna. Stwierdzenie, że dany obiekt jest "niewielki" wymaga nie tylko określenia jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale także odniesienia wielkości tego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni. Istotne może okazać się także zwrócenie uwagi na rodzaj przyjętej konstrukcji: konstrukcja ciężka, betonowa, czy lekka, ażurowa. Zwrócono również uwagę, iż nieprecyzyjna definicja "obiektu małej architektury" powoduje, że należy ją interpretować indywidualnie do danego stanu faktycznego.

Powtarzając argumentację zamieszczoną w skardze wskazano, iż wybudowany przez skarżącą obiekt stanowi obiekt o niewielkich rozmiarach, w szczególności odnosząc go do wielkości działki budowlanej, na której został utytułowany oraz wielkości budynku, w otoczeniu którego się znajduje, które to okoliczności zostały całkowicie pominięte zarówno przez organ II, jak i I instancji. Niewielkie wymiary, jak też sam charakter i funkcja obiektu oraz jego konstrukcja, przemawia za zaliczeniem go do obiektów małej architektury. Przedmiotowy obiekt został bowiem zbudowany w konstrukcji drewnianej słupowej, przy czym słupki zostały zamontowane do podłoża w sposób niezwiązany trwale z gruntem, za pomocą metalowych łączników. Jednocześnie przedmiotowy obiekt składa się drewnianych (ażurowych) elementów, demontowanych na okres zimowy, a więc służy właścicielowi jedynie kilka miesięcy w roku, podobnie jak namiot i trampolina dla dziecka. Dodatkowo także ogrodowy charakter obiektu i jego rekreacyjna funkcja świadczą o zakwalifikowania go jako obiekt w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. W ocenie skarżącej niniejszy obiekt stanowi pergolę (ażurową), a nie wiatę o powierzchni zabudowy do 25 m2, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Podsumowując skargę kasacyjną wskazano, iż na skarżącej (inwestorze) nie spoczywał, na podstawie art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej budowy przedmiotowego obiektu, bowiem budowa obiektów małej architektury na posesjach niebędących miejscami publicznymi nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia właściwemu organowi. Tym samym nie było żadnych podstaw do wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego procedury legalizacyjnej na podstawie art. 49b Prawa budowlanego, w związku z czym organ II instancji powinien uchylić zaskarżonego decyzję PINB i umorzyć postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto braku istnienia przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.

Główny ciężar zarzutów kasacyjnych został oparty na twierdzeniu o dokonaniu przez Sąd I instancji błędnej wykładni nieuznającej ażurowej wiaty za obiekt małej architektury, a w konsekwencji wadliwe uznanie, iż budowa tego obiektu budowlanego wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno- budowlanej, zaś w przypadku braku takiego zgłoszenia konieczność zastosowania procedury legalizacyjnej określonej w przepisach art. 49 b ust. 1 i ust. 2 u.p.b., co skutkowało ustaleniem opłaty legalizacyjnej. Powiązane to zostało z zarzutem naruszenia przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym wskazano tutaj przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w kontekście wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w którym nie uwzględniono okoliczności dotyczących rozmiarów i usytuowania obiektu w danej przestrzeni.

Nie budzi wątpliwości Sądu kasacyjnego, iż wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył przytoczonych w jej podstawach przepisów, bowiem po pierwsze, związany był prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1299/13, a po drugie, decyzja o nakazie rozbiórki przedmiotowej wiaty została wydana w wyniku nieuiszczenia w terminie ustalonej opłaty legalizacyjnej, którego to faktu skarżąca w ogóle nie kwestionowała zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak też w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, iż związanie prawomocnym wyrokiem, odmiennie jak to ma miejsce w przypadku oceny prawnej, która stosownie do regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a., wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd. Rezultatem związania prawomocnym wyrokiem jest konstatacja, że sąd administracyjny w kolejnym postępowaniu ma obowiązek przyjęcia, iż zagadnienia, istotne z punktu widzenia oceny legalności poddanego kontroli aktu lub czynności, kształtują się tak, jak to zostało przyjęte w prawomocnym wyroku. Ujmując to innymi słowami powiedzieć trzeba, że akt administracyjny, który został uznany w prawomocnym wyroku za zgodny z prawem, nie może zostać uznany przez inny sąd administracyjny za prawnie wadliwy.

Zgodzić się należy zatem z Sądem I instancji, że we wskazanym wyżej wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r. prawomocnie zostało przesądzone, iż postępowanie w sprawie popełnienia przez skarżącą samowoli budowlanej zostało wszczęte i prowadzone zgodnie z przepisami art. 49b u.p.b., jak również, iż wysokość opłaty legalizacyjnej została prawidłowo ustalona i winna być wniesiona w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. W tej sytuacji prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego kasacyjnie wyroku podniesiono, iż ten wcześniejszy wyrok ma istotne znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, bowiem zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, wydana została na podstawie przepisu art. 49b ust. 1 i ust. 7 u.p.b., zważywszy na brak uiszczenia w terminie ustalonej opłaty legalizacyjnej. Trafnie też wskazano, iż w przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca nie uiściła prawidłowo określonej opłaty legalizacyjnej, skoro organ I instancji ustalił ten fakt w Wydziale Finansów i Budżetu Urzędu Wojewódzkiego, sporządzając na te okoliczność notatkę urzędową z dnia [...] października 2013 r., a nadto skarżąca nie zaprzecza temu faktowi. Nie budzi również zastrzeżeń końcowe stanowisko, iż w takiej sytuacji, zgodnie z art. 49b ust. 1 i ust. 7 u.p.b., organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wydania decyzji nakazującej skarżącej rozbiorę samowolnie wybudowanej wiaty.

Z tych też przyczyn, skoro zarzuty okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.