Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 237/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 2-4
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 80 art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 art. 361 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. L. W. (zwany dalej stroną skarżącą) zwrócił się z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. (zwanej dalej organem lub w skrócie: ZUS) o umorzenie zaległości z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne powstałych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej.

W ramach uzasadnienia wniosku wskazał, że prowadził zakład [...] od [...] r. wybudowany z własnych środków, na gruncie gminnym. W roku [...] r. Gmina W. wypowiedziała skarżącemu dzierżawę gruntu i nakazała przekazanie pawilonu administracji, nie proponując lokalu zastępczego. Od tego czasu kondycja finansowa zakładu pogarszała się. Skarżący podniósł, iż nie posiada żadnego źródła dochodu poza emeryturą, a brak oszczędności czy majątku nie pozwala na spłatę zaległych należności, których przyczyną stało się irracjonalne zachowanie Gminy, pozbawiające go nie tylko nieruchomości, ale także środków do życia.

Do wniosku skarżący załączył: zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, rachunek za usuwanie nieczystości, przypomnienie z banku "A" o niedopłacie, fakturę za wodę, fakturę za gaz, rachunki za prąd, dwa akty notarialne (umowę darowizny na rzecz córki części nieruchomości oraz majątkową umowę małżeńską o rozdzielności majątkowej), a także oświadczenie o stanie majątkowym.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ w dniu [...] r. wydał decyzję o nr. [...] odmawiając umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na: ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wyżej wymienione należności, nieodprowadzane zgodnie z ustawowym obowiązkiem, wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami upomnień i opłat dodatkowych wyniosły łącznie [...] zł.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżący prowadził działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji z [...]r.,która została wykreślona z ewidencji [...]r. Organ podniósł, że w czasie postępowania zwrócono się do Zarządu Geodezji i Kartografii i Katastru Miejskiego o udostępnienie danych dotyczących posiadanych przez skarżącego nieruchomości. Uzyskane informacje wykazały, że skarżący wraz z żoną są właścicielami w 2/3 części domu położonego we W. Ustalono również, że strona jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] z [...] r. oraz samochodu osobowego marki [...] z [...] r. Na podstawie informacji znanych ZUS z urzędu ustalono, że pobierana jest emerytura w kwocie [...] zł brutto ,zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego kwotą [...] zł co daje, po odliczeniu sumę [...] zł netto miesięcznie. Po wezwaniu otrzymano również dodatkowe dokumenty przedstawiające sytuację finansową skarżącego. Wykazały one wydatki kształtujące się w sposób następujący: energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, koszty związane z leczeniem [...] zł, rata kredytu [...] zł. Domniemano także, że niewskazane wydatki na żywność pokrywane są z pozostałej, niewykorzystanej części otrzymywanego dochodu. Na podstawie tychże dokumentów, stwierdzono że wydatki gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego kształtują się na podobnej wysokości co dochody. Po przeprowadzeniu postępowania poinformowano skarżącego o istnieniu możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami oraz o możliwości wypowiedzenia się na ich temat przed wydaniem rozstrzygnięcia. Skarżący korzystając z tego uprawnienia oświadczył, że wymieniony w aktach samochód marki [...] kilka tygodni wcześniej został oddany na złomowanie po zaistniałym wypadku. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że nie występują ustawowe przesłanki upoważniające ZUS do umorzenia należności. Przesłanki te opisane w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) (zwanej dalej u.s.u.s.) oraz aktu wykonawczego do tej ustawy zostały wraz z odniesieniem do sytuacji skarżącego wymienione w uzasadnieniu.

Po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji skarżący zwrócił się do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając decyzję o nr. [...] w dniu [...] r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję odmawiającą umorzenia wnioskowanych zaległości.

Rozwijając sentencję swojego rozstrzygnięcia organ przypomniał informacje będące podstawą do wydania pierwszej decyzji. Wskazał również, że wziął pod uwagę pisma wyjaśniające i poszerzające zakres zebranych dowodów o dodatkowe informacje. Skarżący wskazał w nich trudną sytuację majątkową oraz rodzinną, uniemożliwiającą realizowanie spłaty zadłużenia. Podniesiono również zajęcie części świadczenia emerytalnego wskutek prowadzonej egzekucji. Ponadto, ze względu na przebytą w [...] r. chorobę oraz rehabilitację po wypadku drogowym z roku [...], skarżący podlega stałej opiece lekarskiej. Wymieniono również fakt opiekowania się swoją teściową znajdującą się w ciężkim stanie zdrowia, a zamieszkującą wraz ze skarżącym i jego również chorą żoną. Powyższe okoliczności wskazywać miały na brak zdolności spłaty zaległości. Skarżący dostarczył również w toku prowadzonego postępowania w ramach ponownego rozpoznania sprawy obszerną dokumentację medyczną dotyczącą osoby swojej, żony oraz teściowej. Dokumentację dotyczącą starań umieszczenia chorej teściowej w domu opieki społecznej. Ustalono, że każdy z domowników gospodaruje oddzielnie, ma swoją emeryturę i pokrywa swoje wydatki. Ustalono, że skarżący zamieszkuje również z dorosła córką. W [...]r.zawarł z żoną rozdzielność majątkowa małżeńską. Na posiadanej nieruchomości Zakład ustanowił hipotekę przymusową kaucyjną. Po zakończeniu postępowania poinformowano stronę o zgromadzeniu całego materiału dowodowego, który stanowić miał podstawę rozstrzygnięcia, informując jednocześnie o możliwości wglądu do akt, jak i wypowiedzenia się na jego temat przed wydaniem decyzji. W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, iż rozpatrując wniosek skarżącego, organ sprawdził, czy zachodzą ustawowe przesłanki upoważniające go do umorzenia należności. Przytoczono regulację prawną art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) (zwanego dalej rozporządzeniem MGPiPS). Ustosunkowując się kolejno do sytuacji faktycznej, organ stwierdził, że dochód strony, jego stan zdrowia czy stan finansowy lub materialny nie wpisują się w ramy prawnie określonych okoliczności umożliwiających umorzenie należności z tytułu zaległych składek.

Na wyżej wymienioną decyzję, z zachowaniem terminu, strona skarżąca

w dniu [...] r. złożyła skargę do Sądu. Wniosła w niej o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący ponownie odniósł się do przyczyn powstania zaległości jak i wskazał naruszenie przepisów z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. zawartych oraz w § 3 ust. 1 pkt 1 wspomnianego wcześniej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Strona wskazała również, że organ formułując tezy w swojej decyzji pominął ocenę ich słuszności, bowiem jak twierdzi skarżący, musiałby on żyć przez kolejne 30 lat, by móc wywiązać się ze swoich zobowiązań. Organ ponadto pominął ważny interes osoby skarżącego nie zważając, że jego wiek, stan zdrowia i możliwości zarobkowe nie pozwalają na spłatę zadłużenia. W ocenie strony zostały naruszone przepisy prawa materialnego oraz dokonana została błędna ocena materiału dowodowego co doprowadziło z kolei do błędnego ustalenia braku podstaw do umorzenia należności.

W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zaległości dotyczą nieopłaconych składek na ubezpieczenia za zatrudnionych pracowników skarżącego za okres od [...] r. do [...] r. (z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne), od [...] r. do [...] r. ( z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne) oraz za okres od [...] r. do [...] r. (z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) według stanu na dzień [...] r. wraz z opłatą dodatkową, odsetkami oraz kosztami upomnienia. Ponadto, raz jeszcze stwierdzono, iż istnieje możliwość wyegzekwowania zaległości, bowiem żona skarżącego pobiera emeryturę a córka osiąga stały miesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto. W ocenie organu, sytuacja rodzinna, majątkowa czy też zdrowotna skarżącego nie jest szczególnie trudna a umorzenie zaległości jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy oraz znikome źródło przychodów nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Według organu znaczenie rozstrzygające ma również treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. Akt II UZP 6/04, OSNP2004/16/285 zgodnie z którą ZUS może odmówić umorzenia należności z tytułu składek w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. W uzasadnieniu tym, jak wskazuje organ, wedle regulacji ustawowych przepis art. 28 jest czytelny i nie budzi na tle wykładni gramatycznej wątpliwości. Oznacza to, że decyzja organu oparta jest na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" z którego wynika że organ "może, ale nie musi umorzyć zaległości".

Do pisma strony złożonego do akt sprawy załączono oświadczenie o stanie majątkowym z dnia [...] r., akt notarialny o majątkowej umowie małżeńskiej, blankiety wpłat świadczeń emerytalnych jak również obszerną dokumentację medyczną zawierającą wyniki badań medycznych jak i skierowań do ośrodków leczniczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Wobec wniosku skarżącego o umorzenie należności, należy podkreślić, że w zakresie kognicji sądów administracyjnych nie leży zastępowanie organów administracji publicznej w merytorycznym załatwianiu spraw administracyjnych, lecz wyłącznie dokonywanie kontroli w granicach precyzyjnie określonych przepisami. Sądy administracyjne nie prowadzą zatem postępowania mającego na celu ustalanie stanu faktycznego sprawy, nie prowadzą więc postępowania wyjaśniającego, gdyż kontrola legalności oparta jest na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. W razie stwierdzenia naruszenia prawa sąd administracyjny jest władny jedynie do usunięcia zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie posiada kompetencji ustawowych do umorzenia należności. Dodać należy, że Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 z późn. zm.), w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne wskazania wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4 oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje jedynie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym podstawową przesłanką, umożliwiającą rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" zdefiniowane zostało w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi wówczas, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w wyżej wymienionym przepisie jest wyczerpujące. Stanowi zatem zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności.

Organ dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w sprawie w odniesieniu do wyżej wymienionych przesłanek, analizując każdą z nich i szczegółowo wyjaśniając, a następnie przyjął, że żadna z nich nie zachodzi. Ustalenia dokonane przez organ należy uznać za trafne i wyczerpujące.

W art. 28 ust 3a u.s.u.s. przewidziano wyjątek od generalnej zasady, wedle której całkowita nieściągalność przesądza o możliwości umorzenia należności w składkach, dla ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek - stanowiąc, że należności tego rodzaju mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tu ustawodawca wprowadza jednak nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Należy jednak podkreślić, że w przywołanym wyżej przepisie określono przypadek, w którym zapłata należności spowoduje zagrożenie dla bytu dłużnika lub jego rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązana osoba wskaże na uciążliwości w zapłacie zaległych należności. Wykazanie jedynie uciążliwości związanej z uregulowaniem należności w żadnym razie nie powinna stanowić podstawy ich umorzeń

W ocenie Sądu organ dokonał wnikliwego ustalenia sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego. Organ ustalił, że skarżący od [...]r. pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł brutto, zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego kwotą [...] zł co daje, po odliczeniu sumę [...] zł netto miesięcznie. Wydatki gospodarstwa domowego wskazane w oświadczeniu stanowią kwotę [...]zł ,w tym: energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, koszty związane z leczeniem [...] zł, rata kredytu [...] zł. Po odliczeniu pozostaje kwota [...]zł. Zamieszkuje z żoną, córką i teściową. Opiekuje się ciężko chorą teściową .Stan zdrowia skarżącego i jego małżonki wymaga kontroli lekarskiej. Każdy z domowników gospodaruje oddzielnie - posiada własne dochody i pokrywa wydatki. Skarżący jest właścicielem z żoną w części 2/3 nieruchomości położonej we W., obciążonej przez Zakład hipoteką przymusową kaucyjną i współwłaścicielem samochodu osobowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi skutecznie egzekucję.

W przypadku skarżącego, istotnie można mówić o trudnej sytuacji materialnej, natomiast dokonane ustalenia co do posiadanego majątku (własność nieruchomości, samochód osobowy) oraz stanu zdrowia i majątkowego skarżącego i członków rodziny, stałych dochodów z emerytury nie pozwalają na przyjęcie, że zapłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny lub zachodzi brak możliwości uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu. Słusznie zauważył organ, że dochód skarżącego z emerytury nie jest uzależniony od jego stanu zdrowia w związku z powyższym nie będzie miała zastosowania przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającym zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Trafnie zatem organ uznał brak przesłanek z § 3 ust 1 rozporządzenia uzasadniających umorzenie należności. Jakkolwiek organ może uwzględnić i inne okoliczności, gdyż wyliczenie z § 3 ust. 1 nie ma charakteru zamkniętego, ale organ dokonał oceny i w tej mierze, nie stwierdził istnienia nadzwyczajnych innych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie instytucji umorzenia, a tym samym bezpowrotną rezygnację z należności. Należy bowiem podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego ich dochodzenia. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zaś umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia, a podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" ocena organu, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winno dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, a taki przypadek nie zachodzi w sytuacji skarżącego, z uwagi na możliwość ewentualnego pokrycia zobowiązań wobec ZUS w przyszłości lub z posiadanych obecnie składników majątku oraz emerytury - nie jest wadliwa, mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni i nie przekracza w żadnym razie granic uznania administracyjnego. Jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891).

Na marginesie wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do kolejnego wystąpienia do ZUS z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.