Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3469/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 82/18 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) listopada 2017 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od B. M. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 460 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego/


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 82/18 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) listopada 2017 r., nr (...)w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. z dnia (...) lipca 2017 r., nr (...)umorzył postępowanie administracyjne w tym przedmiocie oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 29 września 2015 r. B. M. (dalej: skarżąca) zwróciła się o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Do wniosku załączyła formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie oraz protokół nr (...) z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych o działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym: susza w dniach 11.04.2015 - 10.09.2015 r.

Z załączonego do wniosku o pomoc protokołu z oszacowania szkód wynika, że w gospodarstwie, w 2015 r. strona prowadziła uprawę łąki trwałej na powierzchni 185,81 ha. We wniosku o pomoc (sekcja IX Specyfikacja wnioskowanej pomocy) wskazała, że powierzchnia uprawy łąki trwałej, na której wystąpiły szkody wynosi 185,81 ha. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada ubezpieczenia, co najmniej od 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym.

Decyzją z dnia (...) października 2015 r. Kierownik Biura ARiMR przyznał w całości wnioskowaną pomoc w wysokości 64.153,50 zł.

W dniu 5 lipca 2017 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął postępowanie z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) października 2015 r. Przyczyną wszczęcia postępowania była konieczność ustalenia, czy decyzja z dnia (...) października 2015 r. o przyznaniu pomocy w całości narusza przepisy prawa regulujące przyznawanie płatności w ramach programu pomocowego dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Decyzją z dnia (...) lipca 2017 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia (...) października 2015 r.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 7 listopada 2017 r. nr 8/2017 utrzymał w mocy decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z.(dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ I instancji) z dnia (...) lipca 2017 r. nr (...)stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) z dnia (...) października 2015 r. nr (...)o przyznaniu pomocy w wysokości 64.153,50 zł.

Prezes ARiMR wyjaśnił, że przyjmuje się, iż o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przed wszystkim oczywistość naruszenia. W odniesieniu do sprawy zauważył, że strona otrzymała pomoc finansową do areału, który w sposób znaczący wykracza poza powierzchnie upraw zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, a powinna otrzymać, zgodnie z § 13c ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia do areału, który faktycznie posiada i w którym wystąpiły szkody. Stwierdził również, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisów niepozostawiających wątpliwości, co do ich bezpośredniego rozumienia, a za takie należy uznać przepisy rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Tym samym rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Kierownika Biura ARiMR dotyczące pomocy finansowej dla strony zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w ww. rozporządzeniu.

Ponadto Prezes stwierdził, że pomoc jest przyznawana do powierzchni upraw wchodzących rzeczywiście w skład gospodarstwa wnioskodawcy i przysługuje producentowi rolnemu, który faktycznie uprawiał ziemię i poniósł szkody w wyniku suszy 2015 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, że areał objęty pomocą finansową w ramach ww. programu nie jest zgodny z deklaracją, którą skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. We wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 z dnia 15 czerwca 2015 r. strona wskazała łączną powierzchnię upraw w wysokości 88,42 ha, natomiast we wniosku o przyznanie pomocy finansowej związanej z suszą wskazała uprawy o powierzchni 185,81 ha. Wobec powyższego organ II instancji wyjaśnił, że wysokość przyznanej stronie pomocy została ustalona niezgodnie z § 13c ust. 7 rozporządzenia. Skarżąca składając wniosek o pomoc wskazała, iż powierzchnia gospodarstwa, na której wystąpiły szkody wynosi 185,81 ha upraw. Ponadto organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało bezsprzecznie, że areał objęty pomocą finansową w ramach programu pomocy dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. nie jest zgodny z deklaracją strony jaką zawarła we wniosku o przyznanie płatności za rok 2015.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

W podstawie prawnej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia (...) lipca 2017 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR, organy orzekające założyły, że w sprawie przyznania skarżącej pomocy finansowej z powodu suszy doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. § 13c ust 1 i ust. 7 rozporządzenia, bowiem Kierownik Biura ARiMR przyznał wnioskodawcy pomoc zgodnie z wnioskiem do powierzchni 185,81 ha i nie uwzględnił dowodów posiadanych z urzędu w postaci wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, z którego wynikała powierzchnia upraw w wysokości 88,42 ha.

Sąd I instancji stwierdził, że wskazane przez organy wady decyzji Kierownika Biura ARiMR z dnia (...) października 2015 r., jeżeli w ogóle wystąpiły, dotyczyły naruszenia przepisów postępowania i w przedmiotowej sprawie nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu administracyjnego o przyznaniu pomocy finansowej. Decyzja Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu producentowi rolnemu pomocy finansowej w wysokości 64.153,50 zł wydana została w oparciu o właściwą - mającą w sprawie zastosowanie podstawę prawną tj. § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Do ustalenia wysokości pomocy przyjęto powierzchnię gruntów zadeklarowaną przez producenta rolnego we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r., która to powierzchnia miała okazać się być niezgodną z wnioskiem strony złożonym w odrębnym postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Tym samym uznano, że decyzja wydana przez Kierownika Biura ARiMR rażąco narusza § 13c ust. 1 i 7 rozporządzenia.

Sąd wyjaśnił, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego przepisu, przez ich proste zestawienie ze sobą. Natomiast w rozpoznawanej sprawie dla stwierdzenia, czy decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie rzeczywistej powierzchni upraw wchodzących w skład gospodarstwa strony, którą to powierzchnię organ ustalił na podstawie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. Dopiero po dokonaniu porównania powierzchni działek wskazanych we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r., z powierzchnią upraw deklarowaną we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 ewentualnie można ustalić, czy powierzchnie te są niezgodne i następnie stwierdzić, czy pomoc finansową w sprawie suszy przyznano w sposób nieprawidłowy, gdyż przyznano ją do powierzchni upraw, których skarżąca rzeczywiście nie uprawiała. Zdaniem Sądu jeżeli w sprawie w ogóle doszło do naruszenia przepisów w zakresie ustalenia rzeczywistej powierzchni upraw, do których mogła zostać przyznana pomoc finansowa, to naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego.

Sąd zauważył ponadto, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 2137), mającego zastosowanie w sprawie, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Tym samym w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pomocy wyłączone są – zdaniem Sądu I instancji - ww. przepisy, w tym art. 7 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyłączony są również: art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. stanowiące, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W konsekwencji Sąd I instancji wskazał, że wbrew twierdzeniom organu I i II instancji, Kierownik Biura ARiMR nie miał obowiązku samodzielnego prowadzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia prawdy materialnej i mógł oprzeć się w całości na złożonym przez skarżącą wniosku o udzielenie pomocy, co też w sprawie uczynił i czemu dał wyraz w decyzji z dnia (...) października 2015 r. wyjaśniając, że odstępuje od jej uzasadnienia, ponieważ w całości uwzględnia żądanie strony. Trzeba również zauważyć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, wniosek skarżącej o udzielenie pomocy został złożony na właściwym formularzu opracowanych i udostępnionych przez Agencję (§ 13c ust. 4 rozporządzenia). Konsekwencją powyższego jest fakt, że organ nie miał obowiązku z urzędu dokonywać dodatkowych ustaleń na podstawie dokumentów złożonych w innym odrębnym postępowaniu. Dlatego też w ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie w żadnym wypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż co najwyżej przyjęty do orzekania, na podstawie dowodów przedstawionych przez skarżącą, stan faktyczny nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Tym samym w takim wypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż treść decyzji w całości odpowiada stanowi faktycznemu wynikającemu z przedłożonych dokumentów. Innymi słowy treść decyzji nie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa.

Brak jest zdaniem Sądu I instancji podstaw do stwierdzenia, że Kierownik Biura ARiMR oceniając wniosek złożony na właściwym formularzu zawierającym wszystkie wymagane elementy i załączniki (§ 13c ust. 5 i 6 rozporządzenia) nie wziął z urzędu pod uwagę rzeczywistej powierzchni upraw wynikającej z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Fakt wystąpienia ewentualnych niezgodności pomiędzy powierzchnią deklarowaną, do której przyznano pomoc dotyczącą suszy, a powierzchnią rzeczywistą upraw wskazaną we wniosku o przyznanie płatność na rok 2015 nie stanowi rażącego naruszenia prawa w świetle przytoczonej wykładni przepisu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Reasumując, Sąd stwierdził, że decyzja Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu producentowi rolnemu pomocy finansowej została wydana w oparciu o właściwą - mającą w sprawie zastosowanie podstawę prawną tj. § 13c rozporządzenia. Wskazane przez Prezesa ARiMR przepisy procedury administracyjnej nie mogą stanowić w przypadku ich naruszenia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ich "rażącego naruszenia". Dlatego zdaniem Sądu nie można przyjąć, wbrew twierdzeniom organu, że treść decyzji jaką podjął Kierownik Biura ARiMR o przyznaniu skarżącej pomocy finansowej stoi w oczywistej, jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa bądź rozstrzygnięcie organu o przyznaniu rolnikowi pomocy zawiera wadę tkwiącą w samej decyzji, a tylko w takiej sytuacji zaistniałyby przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. W świetle wskazanych wyżej argumentów, w ocenie sądu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu wnioskodawcy pomocy, w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na marginesie sąd wyjaśnił, że konsekwencją braku obowiązku działania przez organ z urzędu w celu ustalenia prawdy materialnej, tj. ustalenia stanu faktycznego odzwierciedlającego rzeczywistość, jest możliwość stosowania przepisów k.p.a. odnoszących się do możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych na podstawie przepisów warunkujących wznowienie postępowania np. z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Sąd podkreślił, że mimo, iż Kierownik Biura ARiMR jest organem właściwym w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. oraz wniosku o udzielenie płatności na rok 2015, to są to dwa odrębne postępowania i żaden z przepisów prawa nie nakazuje aby okoliczności z jednego postępowania były z urzędu brane pod uwagę przy rozpoznawaniu w innej sprawie. Dodatkowo Sąd także zauważył, że decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej została wydana (...) października 2015 r., natomiast decyzja w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została wydana później, tj. 19 stycznia 2016 r. Tym samym dopiero w tej decyzji przyjęto określone ustalenia dotyczące rzeczywistej powierzchni upraw.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze Sąd I instancji stwierdził, że są one oczywiście niezasadne. Wyjaśniając po pierwsze, że w żadnej mierze nie można uznać, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, w czym strona upatruje zasadność zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzja Kierownika Biura ARiMR z dnia (...) października 2015 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie jej nieważności, a więc w obiegu prawnym decyzja z dnia (...) października 2015 r. już nie występuje. Tym samym brak jest jakiejkolwiek przesłanki do jej uchylenia, gdyż stwierdzenie nieważności ma skutek zdecydowanie szerszy niż uchylenie decyzji ostatecznej. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje jej nieważność od momentu wydania (skutek ex tunc) wskutek czego nie wywołuje ona żadnych skutków, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione. Natomiast uchylenie decyzji ostatecznej powoduje nieważność czynności prawnej od momentu jej orzeczenia przez organ (skutek ex nunc). Skutki prawne wywołane przez czynność prawną przed wydaniem orzeczenia zachowują ważność, natomiast nieważne są wszystkie skutki prawne takiej czynności po wydaniu orzeczenia.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ niewłaściwie zastosował art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czym naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z racji tego, że powyższe naruszenia dotyczą postępowania przed organem I instancji oraz postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a sąd stwierdził, że w sprawie istnieje również podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz umorzyć postępowanie.

Od przedmiotowego wyroku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), złożył skargę kasacyjną zaskarżając powyższy wyrok całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędną wykładnię tych przepisów i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przez przyjęcie, że przepis ten obowiązywał w dacie wydawania decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia (...) października 2015 r. nr (...)w sprawie przyznania pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 roku, choć przedmiotowy przepis został wprowadzony do ustawy z dnia 8 maja 2009 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 2137) na podstawie art. 34 pkt 6 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. poz. 624 z późn. zm.) z mocą obowiązującą od dnia 1 września 2017 r.;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak należytego wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia i sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uchybiający regułom przekonywania, przejawiający się w szczególności w braku pełnego wyjaśnienia przesłanek art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i sposobu jego zastosowania w niniejszej sprawie, jak również wyjaśnienia zasadności umorzenia postępowania administracyjnego;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię tych przepisów i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przez błędne przyjęcie, że porównanie danych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Z danymi we wniosku o przyznanie płatności za rok 2015 stanowi przeszkodę dla stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia (...) października 2015 r. nr (...) w sprawie przyznania pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r.;

4. art. 145 § 3 p.p.s.a. przez umorzenie postępowania bez uprzedniego zweryfikowania wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności i bez stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania.

Jednocześnie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił naruszenie prawa materialnego: tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, przez że rażącym naruszeniem prawa może być tylko naruszenie przepisów prawa materialnego.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie, w przypadku stwierdzenia, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i jego zmianę poprzez oddalenie skargi Beneficjenta w całości, oraz zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna okazała się być uzasadniona. Niemniej jednak nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zarzuty środka prawnego zostały oparte na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Zasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej. Niemniej jednak nie można pominąć braku staranności w jego sporządzeniu. Otóż w treści tego zarzutu ewidentnie pominięto art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 8 maja 2009 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jednakże na postawie treści zarzutu ujętego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej oraz treści uzasadnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie miał żadnych wątpliwości, że autor przedmiotem zaskarżenia uczynił również ww. art. 10a ust. 1. Zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81.

Trafnie wskazano w skardze kasacyjnej, że art. 10a ust. 1 dodano na podstawie art. 36 pkt 4 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa, z mocą obowiązującą od 1 września. Ponadto, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, zgodnie z art. 10a ust. 6 pkt 6 ustawy z dnia 8 maja 2009 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przepisów ust. 1-5 nie stosuje się do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy. Zauważyć natomiast należy, że na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W konsekwencji takiego stanu rzeczy należy stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy administracyjne obowiązywały standardy w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego przewidziane w k.p.a. Niezasadne było natomiast stanowisko Sądu I instancji, że organy administracyjne nie miały obowiązku samodzielnego prowadzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia prawdy materialnej i mogły oprzeć się w całości na złożonym przez skarżącą wniosku o udzielenie pomocy, bez konieczności przeprowadzenia w tym zakresie stosowanego postępowania dowodowego wyznaczonego przepisami k.p.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zawarty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie organy administracyjne przesłankę stwierdzenia nieważności wywodziły z rażącego naruszenia § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zasadnie Sąd instancji stwierdził, że decyzja Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu producentowi rolnemu pomocy finansowej w wysokości 64.153,50 zł wydana została w oparciu o właściwą - mającą w sprawie zastosowanie podstawę prawną tj. § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia spełnia ponadto wymogi przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, zgodnie z którym w tej sprawie w sposób wyczerpujący wykazano, że przesłanek art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można wiązać z rażącym naruszeniem ww. § 13c rozporządzenia.

Na uwzględnienie zasługuje zarzut zawarty w punkcie 3 petitunm skargi kasacyjnej. Uwzględnienie tego zarzutu wiąże się z uwzględnieniem zarzutu zwartego w puncie 1 petitum skargi kasacyjnej i stwierdzeniem, że organy administracyjne zobowiązane były do prowadzenia postępowania dowodowego na zasadach przewidzianych w przepisach k.p.a. Mając na uwadze standardy prowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym przedmiotem analizy organu administracyjnego pod kątem wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) mogły być przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca nie ograniczył zatem przesłanki stwierdzenia nieważności do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego.

Uwzględnienie tego zarzutu wiąże się z koniecznością uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że rażącym naruszeniem prawa może być tylko naruszenie przepisów prawa materialnego.

Również zasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie odniesiono się w żadnej mierze do zagadnienia bezprzedmiotowości postępowania. Sąd jedynie stwierdził ogólnie, że istnieje podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. W konsekwencji nie wiadomo z jakich powodów Sąd ten umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten weźmie pod uwagę stanowisko Naczelnego Sąd Administracyjnego, w tym w szczególności związane z zastosowaniem w sprawie art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 8 maja 2009 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) zasądzono od skarżącej na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 460 za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej.