Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 997/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy, działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na skutek wniosku R.K. z dnia [...]r. o wpisanie do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż nie został spełniony żaden z warunków koniecznych do uznania wykonywanej przez R.K. pracy na stanowisku operatora sprzętu ciężkiego jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Praca wykonywana na tym stanowisku przy wybieraniu żużla konwertorowego z dołów zlewczych, jak również pozostałe, nie zostały przez pracodawcę zakwalifikowane do prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze.

W odwołaniu strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji. Jej zdaniem w decyzji nie zostały uwzględnione warunki, w jakich wykonywana jest praca na stanowisku operatora sprzętu ciężkiego przy załadunku żużla konwertorowego w dołach żużlowych opisane w złożonym przez nią wniosku z dnia [...]r. Odwołujący podkreślił, iż nie zostały przeprowadzone badania i pomiary takich czynników jak ilość i rodzaj wydzielanych gazów toksycznych, a także szkodliwych związków chemicznych. W ocenie odwołującego istotne jest także zagrożenie wybuchami, w efekcie których pracownicy mają styczność z gorącymi odłamkami żużla, co sprawia że wykonywana praca jest szczególnie niebezpieczna. Natężenie, szkodliwość a także rodzaj zagrożeń sprawiają, że zasadne jest uznanie pracy na zajmowanym przez niego stanowisku jako wykonywanej w szczególnych warunkach bądź o szczególnym charakterze.

Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w K., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz wskazał, że warunki pracy oraz występujące na stanowisku pracy czynniki szkodliwe, nie mają związku z kwalifikowaniem do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Stanowią one bowiem zagrożenie czynnikami szkodliwymi, które powinny być eliminowane zgodnie z wymogami Kodeksu pracy.

Ponadto organ zauważył, iż pracodawca przedstawił aktualne pomiary czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, w tym czynników chemicznych, zapylenia, hałasu. W żadnym przypadku nie zostały przekroczone dopuszczalne normy. Dodatkowo w trakcie trwania kontroli, której wyniki udokumentowane zostały w protokole kontroli nr rej.: [...], wykonane zostały pomiary wydatku energetycznego oraz mikroklimatu. Na podstawie przedstawionych wyników pomiarów ustalono, że zmierzony wydatek energetyczny posiadał wartość 4.050.7kJ (praca średnio ciężka). Natomiast współczynnik obciążenia termicznego WBGT nie został znaczony, gdyż środowisko, w którym strona świadczy pracę, jest środowiskiem termicznie umiarkowanym i nie wymaga się w tym przypadku wyznaczenia współczynnika WBGT. Odnosząc się do zarzutu przeprowadzenia pomiaru w korzystnych warunkach organ stwierdził, iż powinien on być przeprowadzony w najmniej sprzyjających warunkach pogodowych. Jednakże w dniu pomiaru, tj. [...]r. temperatura powietrza wynosiła 18,6°C, co pozwoliło na sformułowanie zawartych w decyzji inspektora pracy wniosków. Dlatego Inspektor uznał, że odwołujący w dniu złożenia wniosku nie wykonywał prac w szczególnych warunkach, określonych w art. 3 ust. 1 oraz załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych lub o szczególnym charakterze, określonych w art. 3 ust. 3 oraz załączniku nr 2 do tej ustawy.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał się na treść art. 104 K.p.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a. i przytoczył między innymi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 1994 r. (ONSA 1995, z.1, poz.29) zgodnie z którym "jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej (samorządowej) nie może odstąpić od załatwienia sprawy; w takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 K.p.a.)".

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.K. domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem praca przez niego wykonywana powinna być zaliczona do katalogu prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przemawia za tym interes prawny skarżącego, odnoszący się do kwestii uzyskania świadczeń emerytalnych z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy oraz poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż postępowanie, które zostało umorzone na mocy decyzji organu I instancji, a co zaaprobowano w toku postępowania odwoławczego, wszczęte zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237/08 poz. 1656). Zgodnie natomiast z regulacją art. 41 ust. 6 wskazanej ustawy w przypadku nie umieszczenia danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany w przypadkach określonych przywołaną ustawą obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, pracownikowi temu przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Organom inspekcji pracy na mocy art. 184 § 1 i § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) przyznane zostały uprawnienia takie, jak nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast organizacja i zakres działania Państwowej Inspekcji Pracy określa ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z jej art. 1, Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie, a rozdział 4 tej ustawy reguluje postępowanie kontrolne organów Państwowej Inspekcji Pracy myśl art. 21 ustawy postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń. W art. 11 cyt. ustawy w wymienionych punktach postanowiono, iż w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do:

1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;

2) nakazania wstrzymania prac lub działalności, gdy naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników lub innych osób wykonujących te prace lub prowadzących działalność względnie skierowania do innych prac pracowników lub innych osób dopuszczonych do pracy wbrew obowiązującym przepisom przy pracach wzbronionych, szkodliwych lub niebezpiecznych albo pracowników lub innych osób dopuszczonych do pracy przy pracach niebezpiecznych, jeżeli pracownicy ci lub osoby nie posiadają odpowiednich kwalifikacji;

3) nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi;

4) zakazania wykonywania pracy lub prowadzenia działalności w miejscach, w których stan warunków pracy stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi;

6) nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku;

7) nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi.

Sąd wskazał również, że wprowadzony ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2010 r. przepis art. 11a ustawy uprawnia natomiast organy inspekcji do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Zatem Sąd wskazał, że Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w I instancji oraz Okręgowy Inspektor Pracy w II instancji, byli uprawnieni do wydania decyzji administracyjnej rozstrzygając sprawę w przedmiocie nakazania wpisu stanowiska pracy skarżącego do prowadzonej przez jego pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co jednocześnie oznacza, że rozstrzygnięcie sprawy wpisu do tej ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymagało merytorycznej oceny, co do tego czy w istocie są podstawy do nakazania pracodawcy określonego zachowania. Załatwieniem sprawy w przedmiocie wpisu do ewidencji wszczętej ze skargi pracownika jest zatem albo rozstrzygnięcie dla niego pozytywne (nakazanie umieszczenia go w ewidencji) albo też negatywne dla strony, a więc odmowa nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji. Właściwym zatem rozstrzygnięciem inspektora pracy w razie odmowy uznania zasadności żądania umieszczenia pracownika w tej ewidencji, jest odmowa nakazania pracodawcy umieszczenia konkretnego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a nie umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Stwierdzone natomiast uchybienie art. 105 § 1 k.p.a. stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego i miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zgodnie z wymogami art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] odmówił nakazania umieszczenia pracownika R.K. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656). W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 35 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy zgodnie z którym składkę na FEP opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki: urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r. i wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust.: 1 i 3 ustawy. W myśl ostatnio przywołanych przepisów dla zakwalifikowania pracy wykonywanej przez pracownika, jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, konieczne jest to by:

- w przypadku prac w szczególnych warunkach - była to praca mieszcząca się w wykazie prac w szczególnych warunkach (wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do ustawy) i jednocześnie pracy tej towarzyszyły czynniki ryzyka, które w rozumieniu ustawy związane są z następującymi rodzajami prac: prace pod ziemią, prace na wodzie, prace pod wodą, prace w powietrzu, prace w warunkach gorącego mikroklimatu (prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2), prace w warunkach zimnego mikroklimatu (prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C), bardzo ciężkie prace fizyczne (prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ), prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kg dla mężczyzn i 5 kg dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej,

- w przypadku prac o szczególnym charakterze - była to praca mieszcząca się w wykazie prac o szczególnym charakterze (wykaz tych prac określa załącznik nr 2 do ustawy) i jednocześnie wymagająca szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się.

W wyniku kontroli organ ustalił, że R.K. zatrudniony jest na stanowisku "A954-operator sprzętu ciężkiego", a praca wykonywana jest w D. na terenie Spółki A S.A. Oddział w D. Inspektor wskazał, że zgodnie z informacją o występującym na stanowisku pracy ryzyku zawodowym praca operatora sprzętu ciężkiego polega na wykonywaniu usług transportowo-sprzętowych takich jak załadunek i rozładunek materiałów sypkich oraz odpadów powstających w procesach hutniczych na lub z samochodów i wagonów; napychanie różnych materiałów i odpadów produkcyjnych powstających w procesach hutniczych, rozbijanie i załadunek odpadów produkcyjnych sprzętem chwytakowym na wagony lub samochody". Organ wskazał również, że z przedstawionych dokumentów oraz udzielonych wyjaśnień wynika, że praca w charakterze operatora koparki polega na załadunku za jej pomocą żużla konwertorowego na wagony kolejowe. Żużel ten jest wybierany z dołów zlewczych położonych po obu stronach toru kolejowego. Inspektor wskazał, że w trakcie kontroli wnioskodawca podniósł, że obsługuje również spychacz, podgarniając żużel pochodzący z linii COS, a znajdujący się niedaleko dołów zlewczych składowisku obsługiwanym przez suwnicę czerpakiem, przy czym ostanie prace tego typu wykonywane były w grudniu 2010 r. Organ przyjął zatem, że wnioskodawca jest zatrudniony na stanowisku operatora koparki oraz okresowo w miarę potrzeby operatora spychacza. W ocenie inspektora pracy zakwalifikowanie pracy wykonywanej przez R.K. na zajmowanym przez niego stanowisku pracy do którejkolwiek z prac wymienionych w załącznikach nr: 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych nie jest możliwe. W załącznikach tych nie wymienia się bowiem prac polegających na obsłudze koparki czy też obsłudze spychacza ani prac polegający na załadunku żużla na wagony kolejowe czy też podgarnianiu żużla na składowisku. Dlatego nie można zakwalifikować pracy wykonywanej przez wnioskodawcę do prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze. Ponadto pracy wykonywanej przez wnioskodawcę nie towarzyszą czynniki ryzyka wymienione w omawianej ustawie. Nie jest to bowiem praca wykonywana pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu, czy też w pomieszczeniach: w warunkach gorącego mikroklimatu (gdy wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 oC i powyżej przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2) lub w warunkach mikroklimatu zimnego (prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 oC ). Ponadto pracy tej nie towarzyszy efektywny wydatek energetyczny powyżej 8.400 kJ w ciągu zmiany roboczej (dla mężczyzn). Nie jest to również praca wykonywana w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, czy też ciężka praca fizyczna (powodująca w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn – powyżej 6.300 kJ), związana z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała. Organ wyjaśnił, że z przedstawionych wyników badań wynika, że wydatek energetyczny efektywny w środowisku pracy i mikroklimatu, przeprowadzonych w marcu 2010 r. na stanowisku "operator sprzętu ciężkiego" wynosi 4.050,7 kJ, a zatem praca średnio - ciężka dla mężczyzn, a środowisko termiczne klasyfikuje się jako "mikroklimat umiarkowany". Poziom metabolizmu wynosi 116,1 W/m2 .

W odwołaniu od wyżej przywołanej decyzji R.K. wskazał, że na zajmowanym przez niego stanowisku pracy występuje zapylenie, a także wydzielane są gazy toksyczne oraz różnorodne związki chemiczne. Wśród innych zagrożeń występujących w środowisku pracy wymienił: nierówne i gorące podłoże, zapylenie i możliwe zaparowanie, co powoduje słabą widoczność, zagrożenie w postaci dołów żużlowych i związanych z tym wybuchów, dużą ilością torowisk i zagrożenie ze strony przejeżdżających pociągów, dużą ilością dróg, zagrożenia związane z zatruciem gazem oraz wynikłe przy naprawach wykonywanych przy współpracy z żurawiem. Podniósł, że organ nie dokonał badań i pomiarów takich czynników jak ilość i rodzaj wydzielanych gazów toksycznych, a także szkodliwych związków chemicznych, a pomiarów termicznych dokonano nie w okresie letnim, lecz przy sprzyjających warunkach atmosferycznych.

Po rozpoznaniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył ustalenia stanu faktycznego zawarte w decyzji organu I instancji oraz zaznaczył, że zarzuty zawarte w odwołaniu nie mogą odnieść skutku. Wyjaśnił bowiem , że organ I instancji wydał decyzję w oparciu o kartę wywiadu stanowiskowego dla stanowiska pracy "operator sprzętu ciężkiego" Zakład B Sp. z o.o. Wydział [...], Dział [...], w której wymieniono czynniki szkodliwe, takie jak: hałas, pyły, drgania, sztuczne oświetlenie, substancje chemiczne (oleje, smary) oraz określono rejon pracy. Ponadto organ I instancji zapoznał się ze sprawozdaniem badań wydatku energetycznego w środowisku pracy nr [...], przeprowadzonym w dniu [...]r. na stanowisku "operator sprzętu ciężkiego", z którego wynika, że wydatek energetyczny efektywny wynosi 987,8 kcal, co odpowiada 4.050,7 kJ (praca średnio – ciężka dla mężczyzn). Ponadto organ zapoznał się ze sprawozdaniem z badań mikroklimatu w środowisku pracy nr [...] przeprowadzonych w dniu [...]r. na stanowisku "operator sprzętu ciężkiego" z którego wynika, że wskaźnik PMV wynosi 0,37 +/_ 0,06, wskaźnik PPD wynosi 9,0 %, kategoria komfortu termicznego "B". Przy ustalonej wartości wskaźnika PMV środowisko termiczne klasyfikuje się jako mikroklimat umiarkowany. Przy czym poziom metabolizmu wynosi 116,1 W/m2 przy temperaturze powietrza w dniu badania 18,6 oC. Ponadto organ dysponował sprawozdaniem z badania czynników chemicznych w środowisku pracy nr [...] przeprowadzonych w dniu [...]r. na stanowisku "DT-2 operator sprzętu ciężkiego" z którego wynika, że stężenia jednostkowe tlenku magnezu, tlenku wapnia, ditlenku siarki, tlenku węgla są poniżej oznaczalności. Inspektor uznał, że organ I instancji dysponował pełnym materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie oceny, czy praca świadczona przez odwołującego jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach lub pracą o szczególnym charakterze i słusznie przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki nakazania umieszczenia R.K. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.K. ponownie opisał czynniki szkodliwe, które w jego ocenie występują na zajmowanym przez niego stanowisku pracy oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo organ wskazał, że rodzaj wykonywanej przez skarżącego pracy polegającej na obsłudze koparki czy też spychacza, jak również prace polegające na załadunku żużla na wagony kolejowe czy też podgarnianiu żużla na składowisku nie mieszczą się w grupie prac wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych zatem sam ten fakt powoduje, że w sprawie nie jest możliwym wydanie decyzji nakazującej umieszczenie R.K. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) płatnik składek jest obowiązany prowadzić:

1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.

W przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji o której mowa w pkt 2 wyżej wskazanego przepisu pracownikowi temu służy skarga do państwowej inspekcji pracy zgodnie z treścią art. 41 ust. 6 omawianej ustawy. Kompetencje właściwych organów w tym zakresie normuje natomiast ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z art. 11a i 19 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy właściwe organy państwowej inspekcji pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykreślenia go z takiej ewidencji oraz do skorygowania dokonanego w tej materii wpisu. Istnieje więc prawny obowiązek weryfikacji prawidłowości prowadzenia takiej ewidencji przez pracodawcę, na wniosek uprawnionych podmiotów. Organami właściwymi w tym zakresie są Inspektorzy Pracy, a w drugiej instancji Okręgowy Inspektor Pracy. Zatem rozstrzygnięcie takiej sprawy wymaga merytorycznego jej rozpoznania. Dokonuje się bowiem oceny warunków pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, a następnie w wyniku dokonanej oceny uznaje się, że istnieją lub nieistnieją podstawy do umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników świadczących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wynik tej oceny winien więc być odzwierciedlony w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

W niniejszym postępowaniu należało uznać, że wniosek skarżącego dotyczył umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jak właściwie uczyniły organy inspekcji pracy, a zatem sprawa rozstrzygnięta decyzją Okręgowego Inspektora Pracy mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10 dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej przywołanym wyroku stwierdził również, że nakazanie wpisania pracownika świadczącego pracę na stanowisku nie zaliczonym do wykazu stanowisk, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze stanowiłoby w istocie wiążące ustalenie, że określone stanowisko spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie ustalenia, które ze stanowisk spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych nie należy do kompetencji organów inspekcji pracy.

W rozpoznawanej sprawie zatem organy inspekcji pracy prawidłowo prowadziły postępowania badając, czy istnieją przesłanki przemawiające za umieszczeniem skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym kontekście należy przytoczyć brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych zgodnie z którym: prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

W myśl natomiast ust. 2 omawianego przepisu czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac:

1) w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury:

a) prace pod ziemią,

b) prace na wodzie,

c) prace pod wodą,

d) prace w powietrzu;

2) w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:

a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,

b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C,

c) bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ,

d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.

Stosownie natomiast do regulacji ust. 3 art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Zatem aby mówić o możliwości umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze muszą zostać łącznie spełnione dwie przesłanki, i tak: w przypadku prac wykonywanych w szczególnych warunkach muszą występować warunki o których mowa w art. 3 ust. 1 a dodatkowo istnieć konieczność ujawnienia wykonywanej pracy w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Podobnie aby móc rozważać możliwość umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze praca ta musi spełniać warunki wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz dodatkowo, obligatoryjnie musi być ona ujawniona w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do omawianej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie organy zasadnie przyjęły, że brak jest podstaw do umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach bowiem zajmowane przez niego stanowisko pracy nie spełnia wyżej wskazanych kryteriów, jak również nie zostało ujawnione w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Organy inspekcji pracy również słusznie wskazały, że praca wykonywana przez skarżącego również, nie jest umieszczona w załączniku nr 2 do omawianej ustawy dlatego brak jest podstaw do nakazania umieszczenia w wykazie pracowników wykonującym prace o szczególnym charakterze.

Zaznaczyć należy, że z protokołu kontroli pracodawcy, która miała miejsce w dniach [...]r. wynika, że R.K. obecnie zatrudniony jest na stanowisku operatora sprzętu ciężkiego. Z karty stanowiska pracy wynika, że dla wszystkich występujących na tym stanowisku pracy zagrożeń (drgania, pyły, hałas, możliwość poślizgnięcia się lub upadku podczas wchodzenia na maszynę, lub schodzenia z maszyny, brak konstrukcji chroniącej operatora przy przewróceniu się maszyny, możliwości potknięcia się, porażenie prądem elektrycznym, przeciążenie narządu wzroku) ryzyko zawodowe określono jako małe. Wśród środków ochrony indywidualnej wymieniono między innymi odzież żaroodporną, a jako środek ochrony zbiorowej wskazano zraszanie żużla wodą. Jednocześnie opisano stężenie czynników szkodliwych. Na podstawie kompleksowo zebranego materiału dowodowego organy ustaliły, że praca skarżącego polega na wykonywaniu usług transportowo – sprzętowych takich jak załadunek i rozładunek materiałów sypkich oraz odpadów powstających w procesach hutniczych na lub z samochodów i wagonów, napychanie różnych materiałów i odpadów poprodukcyjnych sprzętem chwytakowym na wagony lub samochody. Jednocześnie organy inspekcji pacy przyjęły, że okresowo skarżący jest zatrudniany jako operator spychacza przy podgarnianiu żużla na składowisku.

W ocenie Sądu organy inspekcji pracy analizując zakres wykonywanych przez skarżącego czynności dokonały właściwych ustaleń faktycznych znajdujących odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych. Właściwie powołały się na opis stanowiska pracy skarżącego ustalony w toku przeprowadzanej u pracodawcy kontroli oraz na zakres jego obowiązków wynikający z instrukcji powołanych w protokole kontroli i na tej podstawie ustaliły, że praca wykonywana przez skarżącego nie może zostać uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Konkludując przyjdzie stwierdzić, że w sprawie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy w oparciu o który organy dokonały słusznych ustaleń przyjmując, że praca wykonywana przez skarżącego, choć obiektywnie jest pracą ciężką i występują przy jej wykonywaniu pewne czynniki ryzyka, nie spełnia ustawowych przesłanek pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze.

Należy zatem przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zostały należycie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia, a organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o emeryturach pomostowych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) skargę oddalił.