Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 789/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska -Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Agencji) w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) w Z. z dnia [...] roku Nr [...] o ustaleniu J.O. (dalej: skarżący/rolnik) kwoty nienależnie pobranych kwot z tytułu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 17480,50 zł.

Jak wynika z akt sprawy wynika, w dniu 15 maja 2010 r. rolnik złożył w Biurze Agencji w Z. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Wnioskiem tym ubiegał się o płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013) do realizacji pakietów:

1/ pakiet 2 - rolnictwo ekologiczne w wariancie:

2.2 uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) do powierzchni 0,49 ha,

2.4 trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 14,76 ha,

2/ pakiet 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie:

3.1. ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 2,28 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. przyznał rolnikowi płatność rolnośrodowiskową w kwocie 6339,80 zł.

W wyniku realizacji kolejnych wniosków ( z dnia 21.04.2011 r. i 23.04.2012 r.) tenże organ przyznał płatności na rok 2011 i 2012 decyzjami z dnia [...]r. Nr [...] i z dnia [...]r. Nr [...] odpowiednio kwoty 6065.60 zł (za tok 2011) i 5075.10 zł ( za rok 2012).

Rolnik nie złożył wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 oraz nie złożył informacji o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie danego wariantu w 2013 roku. W związku z tym zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...]r. ustalił rolnikowi kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za trzy lata w łącznej wysokości 17480,50 zł.

W odwołaniu z dnia 7 maja 2015 r. rolnik wyjaśnił okoliczności związane ze składaniem wniosku o dopłatę obszarową za rok 2013. Wniosek taki w dniu 22 kwietnia 2013 r. wypełniał mu doradca zatrudniony w Ośrodku Doradztwa Rolniczego (G.D.). Osoba ta wprowadziła go w błąd, zapewniając że wniosek został złożony do ARiMR. Dając jej wiarę podjął działania zmierzające do przeprowadzenia w jego gospodarstwie kontroli ekologicznej przez uprawnioną jednostkę certyfikującą A , do której doszło w dniu 26 czerwca 2013 r. na podstawie kopii wniosku złożonego w poprzednim roku. Potwierdzenie przeprowadzenia kontroli zostało również odnotowane na rejestrze działalności rolnośrodowiskowej poprzez zamieszczenie tam imiennej pieczątki osoby, która kontrole prowadziła. W dniu 25 września 2013 r. uzyskał wymagany certyfikat rolnictwa ekologicznego. Kontrola ta utwierdziła go w przekonaniu, że wniosek został przez doradcę złożony.

Dopiero w dniu 17 marca 2914 r., kiedy w kancelarii Biura Powiatowego ARiMR, chciał uzyskać informację na temat braku wniosku spersonalizowanego na rok 2014 dowiedział się , iż wnioski takie są wysyłane do tych rolników, którzy złożyli wniosek za rok poprzedni (w tym przypadku za rok 2013).

Przywołaną we wstępie decyzją z dnia [...]r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w całości mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione w jego wyniku ustalenia. Jak podkreślił w szczególności, z akt rozpatrywanej sprawy bezsprzecznie wynika, że rolnik w roku 2013 nie złożył wniosku kontynuacyjnego. Zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.) wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jeżeli natomiast rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu, zamiast wniosku o jej przyznanie zgodnie z § 23 ust 3 w/w rozporządzenia składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku, wskazując ich położenie i powierzchnię, a w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust 1 pkt 7 - również o zwierzętach ras lokalnych, w odniesieniu do których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku.

Zgodnie z art 28 ust 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r_ poz. 173) pomoc i pomoc techniczna, środki pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...) a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, istniała przesłanka do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych określona w § 39 ust 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. za łata 2010-2012.

Należy zauważyć, że to w gestii Producenta rolnego leży konieczność poinformowania organu, jakim jest ARiMR, o wszelkich zmianach dotyczących podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych. Organ jakim jest Agencja nie ma obowiązku weryfikować w terminie składania wniosków kontynuacyjnych, czy producent w danym roku ubiega się o płatności, czy nie, i wzywania go do składania wniosku kontynuacyjnego, bądź informacji potwierdzających użytkowania gruntów rolnych na powierzchni objętej zobowiązaniem. Nie ma również możliwości, aby po terminie składania wniosków złożyć wniosek z uchybieniem terminu i prośbę o jego przywrócenie. Termin składania wniosku jest terminem zawitym, charakteryzującym się dużym rygorem prawnym, przejawiającym się w tym, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności.

Odnosząc się do wyjaśnień rolnika zawartych w odwołaniu, co do okoliczności potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem PRŚ w roku 2013, które miałyby zostać potwierdzone wynikami kontroli jednostki certyfikującej A, organu stwierdza, iż nie stanowi to dowodu mającego wpływ na przyjęcie "innej ścieżki" postępowania w kontekście postanowień § 39 ust 2 pkt 4 § 23 ust 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. Tak więc nawet informacje, w których posiadaniu była centrala ARiMR z jednostki certyfikującej A o przeprowadzonej kontroli i uzyskaniu certyfikatu rolnictwa ekologicznego dla rolnika, zamieszczana na stronie internetowej, bez wymaganych dokumentów jakimi są wniosek kontynuacyjny lub w/w informacja, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. nie stanowią podstawy aby uznać kontynuację rozpoczętego w roku 2010 zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw, aby w przedmiotowej sprawie przyjąć, iż nie powstał obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności ze względu na jedną z przyczyn określonych w art.28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) oraz art. 45 ust. 4 i art. 47rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE L z dnia 23 grudnia 2006 r.).

Zdaniem organu, nie zachodzą także przesłanki przedawniające wskazane z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE Nr L 312,s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.).

W skardze z dnia 15 lipca 2015 r. J.O. podniósł następujące zarzuty:

1/ naruszenie art. 6,7,8. 9 w zw. z art. 77 k.p.a. ze względu na to, że organ rozpatrując odwołanie w ogóle nie wziął pod uwagę i nie odniósł się dowodów, które przedłożył, opierając się wyłącznie na ustaleniach przyjętych przez organ I instancji.

2/ naruszenie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowisko wy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007- 2013 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i żądanie zwrotu należnie pobranych środków.

Skarżący podkreśla, że nie dokonał jedynie technicznej czynności złożenia wniosku - nie ze swojej winy - jednakże do końca wykonał "Program środowiskowy" spełniając wszystkie wymogi określone przepisami prawa. Skarżący zgłosił również do jednostki certyfikującej w terminie gospodarstwo do oceny, a co za tym idzie ARiMR miała wiedzę o woli kontynuowania przez skarżącego programu rolnośrodowiskowego. Na potwierdzenie tego wskazuje następujące dowody: certyfikat A 2010,2011. 2012,2013,2014 wraz z wynikiem certyfikacji; ocena gospodarowania 2010,2011,2012,2013,2014; zgłoszenie podjęcia działalności 2010,2011,2012,2013,2014; aneks do umowy z A 2010,2011,2012,2013,2014; fakturę vat wraz z dowodem wpłaty 2010,2011,2012,2013,2014; plan działalności rolnośrodowiskowej; rejestr działalności rolnośrodowiskowej oraz zgłoszenie podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego.

Jednocześnie zwraca uwagę na fakt, iż G.D. figuruje w tych dokumentach jako jego pełnomocnik. Pełnomocnik ten, będący pracownikiem Oddziału Doradztwa Rolniczego, mimo zapewnień, nie dopełnił obowiązku złożenia wniosku.

3/ naruszenie art. 7, art. 9. art. 10 § 1. art. 12, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., co w konsekwencji skutkowało obrazą przepisów prawa materialnego, mających bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności niewłaściwe zastosowanie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku oraz preambuły do ww. rozporządzenia. Skarżący wykonał plan działalności rolnośrodowiskowej, który został sporządzony przez uprawnioną osobę obejmował działalność prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego, która miała być prowadzona również w 2013 roku. O powyższej okoliczności świadczy również fakt, iż została przeprowadzona certyfikacja gospodarstwa.

4/ naruszenie przepisów art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z tym przepisem w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania.

Skarżący otrzymał informację o braku wniosku o dopłaty w dniu 17.03.2014r. Pismami z dnia 19.03.2014r. złożył wniosek o udzielenie pomocy rolnikowi. Treści pisma wskazuje, że intencją skarżącego było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dotację. Organ mając wątpliwości winien wezwać skarżącego do wyjaśnień oraz do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Skarżący nie został pouczony o przysługujących prawach.

5/ naruszenie przepisów prawa mający wpływ na wynik sprawy -art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 80 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego i nie przesłuchanie doradcy Oddziału Doradztwa Rolniczego w Z. – G.D.

6/ naruszenie przepisów ustawy z dnia 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego poprzez niezastosowanie przepisów i brak realizacji celów ustawowych oraz nieprzyjęcie za skuteczne złożenie wniosku na ręce pracownika Oddziału Doradztwa Rolniczego w Z..

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz decyzji ja poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i o zasądzenie od organu na moją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w C. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Agencji) w C. z dnia [...]r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) w Z. z dnia [...] roku Nr [...] o ustaleniu J.O. (dalej: skarżący/rolnik) kwoty nienależnie pobranych kwot z tytułu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 17480,50 zł.

Stan faktyczny sprawy nie budzi większych wątpliwości, tak organu jak i skarżącego. J.O. zobowiązał się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym do składania wniosków o przyznanie płatności z tym związanych. W wyniku realizacji kolejnych wniosków ( z dnia 21.04.2011 r. i 23.04.2012 r.) tenże organ przyznał płatności na rok 2011 i 2012 decyzjami z dnia [...]r. Nr [...] i z dnia [...]r. Nr [...] odpowiednio kwoty 6065.60 zł (za tok 2011) i 5075.10 zł ( za rok 2012). Natomiast nie złożył wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 oraz nie złożył informacji o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie danego wariantu w 2013 roku. W związku z tym zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...]r., utrzymana w całości w mocy przez organ odwoławczy, ustalił rolnikowi kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za trzy lata w łącznej wysokości 17480,50 zł.

Rozbieżne pozostają oceny organów orzekających w sprawie oraz skarżącego co konsekwencji z wynikających z faktu niezłożenia wniosku opłatność rolnośrodowiskową za rok 2013.

Zdaniem skarżącego, skoro wniosek w jego imieniu wypełniał pracownik Ośrodka Doradztwa Rolniczego, działający jako jego pełnomocnik, który zobowiązał się do przesłania go do Agencji, co więcej upewniał rolnik, iż wniosek ten został Agencji przekazany, to należałoby co najmniej rozważać przywrócenia terminu do złożenia tegoż wniosku (takie stanowisko pojawia się w skardze). Rolnik wskazuje na szereg okoliczności uwalniających go od winy w uchybieniu terminu przewidzianego do składania wniosków o płatności, w tym działania pracownika ODR, poddanie się kontroli jednostki certyfikującej, potwierdzenie użytkowania gruntów zgodnie z deklaracją zawartą we wcześniejszych wnioskach, uzyskanie certyfikatu rolnictwa ekologicznego w dniu 25 września 2013 r. oraz czynności podejmowane przez niego po uzyskaniu w dniu 17 marca 2014 r. informacji o braku wniosku z Agencji.

Organ odwoławczy prezentuje pogląd, iż mimo zaistnienia tych okoliczności wniosek o płatność za 2013 r. nie został złożony i zachodziła podstawa do zastosowania z § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., przy czym brak było uzasadnienia dla przyjęcia "innej ścieżki postępowania". Ta "inna ścieżka postępowania", jak należy wnosić z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, miałaby polegać na "uznaniu kontynuacji rozpoczętego w roku 2010 zobowiązania rolnośrodowiskowego", czyli innymi słowy rzecz ujmując przyjęciu, iż nie zachodzi sytuacja określona w § 39 ust. 2 pkt 4 przywołanego wyżej rozporządzenia.

W ocenie Sądu przyznać trzeba rację organowi odwoławczemu co do podstaw do zastosowania § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3.

W stanie faktycznym sprawy nie można przyjąć, że skarżący złożył wniosek w rozumieniu tego przepisu. Co należy podkreślić w pierwszym rzędzie, wniosek o przyznanie płatności obszarowej nie jest zwykłym wnioskiem wszczynającym postępowanie administracyjne w celu przyznania typowego uprawnienia beneficjentowi, ale ma charakter ma charakter szczególny bowiem określa przedmiot postępowania. Przedmiot ten, w przypadku tzw. wniosków kontynuacyjnych, nie jest precyzyjnie wyznaczony przepisami prawa, ale pozostaje zmienny (różny). W kolejnych latach dopłaty mogą być przyznawane w różnej wysokości, w zależności m.in. od obszaru gospodarstwa czy rodzaju upraw. Zgodnie z § 23 ust 1 pkt. 3 rozporządzenia, wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych oraz sposobie wykorzystywania działek rolnych, zawierające w szczególności wskazanie, jakie rośliny uprawne są uprawiane na danej działce. Jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię (ust. 3).

Wobec powyższego brak takiego wniosku wyklucza możliwość prowadzenia postępowania i wydania decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za kolejny rok, a tym samym nie można przyjąć domniemania jego złożenia ze względu np. na zaniedbania pełnomocnika czy samego rolnika.

Ponadto, ustawodawca wyklucza możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 1551), wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin ten, jak stanowi ust. 2 tego przepisu, nie podlega przywróceniu.

Zgodnie z treścią art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.):

1. Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

2. Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z kolei § 45 rozporządzenia stanowi, iż inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy wymagał rozważenia zaistnienia, określonej w hipotezie normy zamieszczonej w § 45 pkt. 8 rozporządzenia, "kategorii siły wyższej", wyłączającej możliwość dochodzenia pobranych przez rolnika dopłat,. Rozważenie to powinno zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności związanych z niezłożeniem przez skarżącego wniosku o dopłaty za rok 2013, jak również wniosków składanych w latach wcześniejszych (za 2010, 2011 i 2012), a zwłaszcza ewentualnego przygotowania ich i przekazywania do Agencji przez wskazanego w aktach sprawy doradcę, zatrudnionego w Ośrodku Doradztwa Rolniczego. Oceny wymaga także charakter w jakim doradca ten występował, zważając w szczególności na to, że do zadań jednostek doradztwa rolniczego należy udzielanie pomocy rolnikom i innym mieszkańcom obszarów wiejskich w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy przy ubieganiu się o przyznanie pomocy finansowanej lub współfinansowanej ze środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub innych instytucji krajowych lub zagranicznych (art. 4 ust. 2 pkt. 4 w zw. z ust. 2 lit. g ustawy z dnia 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 437 ze zm.). Jednostki doradztwa rolniczego przy realizacji zadań współpracują m.in. z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (art. 5 ust. 2 pkt. 2 tej ustawy). W ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organy powinny także dokonać oceny czynności kontrolnych prowadzonych przez jednostkę certyfikującą A, jak również uzyskanego certyfikatu rolnictwa ekologicznego. Dopiero ustalenia poczynione w tym zakresie mogą stanowić podstawę do oceny czy w przedmiotowej sprawie zachodzi inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wobec naruszenia przepisów 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w treści niniejszego wyroku oraz wskazania co do dalszego postępowania.