Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2846/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant referent stażysta Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

1.1 Dyrektor Izby Skarbowej w W., zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], w przedmiocie odmowy Syndykowi masy upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. (dalej: "Skarżący") umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność zastosowanego środka w postaci zajęcia rachunku bankowego.

Rozstrzygnięcia te zostały wydane na podstawie następującego stanu faktycznego.

1.2. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2009 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2009 r. w kwocie 462.726,10 zł oraz należne odsetki za zwłokę wszczął postępowanie egzekucyjne wobec D. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka"). Zawiadomieniami z dnia 19 października 2009 r. dokonał zajęcia rachunków bankowych Spółki w I. w K., w P. S.A. C. w W., w Banku M. S.A. w W. Zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce w dniu 23 października 2009 r. W dniu 28 października 2009 r. na poczet realizacji ww. zajęcia I. dokonał przelewu środków w kwocie 498.629,21 zł.

1.3. Skarżący, pismem z dnia 5 sierpnia 2010 r. wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług wyegzekwowanego z rachunku bankowego Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Spółki. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący, pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. wniósł o potraktowanie pisma z dnia 5 sierpnia 2010 r. również jako żądania o ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego i zwrot tych kosztów na jego rachunek bankowy.

1.4. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. odmówił uwzględnienia wniosku w zakresie odnoszącym się do zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka w postaci zajęcia rachunku bankowego służącego do gromadzenia środków w ramach Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia.

1.5. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

1.6. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] odmówił Skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność zastosowanego środka w postaci zajęcia rachunku bankowego.

W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego dokonał zgodnie z art. 80 i 81 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954), dalej: "u.p.e.a.". Podkreślił, że zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane bez wskazania konkretnych numerów kont. Bank posiadając wiedzę na temat prowadzonych rachunków oraz celów dla których zostały utworzone, dokonał oceny czy kwoty zgromadzone na rachunku podlegają egzekucji.

2. W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2011 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

W uzasadnieniu zażalenia wskazał, iż działanie organu egzekucyjnego, poprzez prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych narusza ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. nr 14 poz. 92 ze. zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych").

Wskazał, że środki zgromadzone na rachunku bankowym ZFRON nie mogą być przeznaczone na finansowanie jakiejkolwiek innej działalności podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej, niż rehabilitacja osób niepełnosprawnych. Podkreślił, że informacja ta była znana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, który w protokole kontroli z 17 września 2009 r. określił przedmiotowy rachunek bankowy jako wyodrębniony rachunek bankowy ZFRON.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wymienił przyczyny stanowiące, stosownie do art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji i podkreślił, że rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ egzekucyjny mógł dokonać zajęcia rachunku bankowego na którym gromadzone były środki Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w u.p.e.a. nie wprowadzono wyłączenia spod egzekucji dotyczącego rachunku bankowego Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zauważył, że stosownie do art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji, jednakże w jego ocenie przepisy prawa nie wskazują na to, aby na rachunek zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wpływały środki z dotacji z budżetu państwa, a tym samym aby zachodziła przesłanka z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał następnie, że ustawa z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2010 r. nr 226 poz. 1475, dalej: "ustawa zmieniająca"), dodała do art. 33 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawnych ustęp 3b, który stanowi, że środki zakładowego funduszu rehabilitacji nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej oraz nie mogą być obciążane w jakikolwiek sposób, z zastrzeżeniem ust. 4. Wprowadzone zmiany do ustawy o rehabilitacji weszły w życie z dniem 1 stycznia 2011 r.

Podkreślił, że zajęcie rachunku bankowego w niniejszej sprawie zostało dokonane zawiadomieniem z dnia 19 października 2009 r., a więc przed zmianami wprowadzonymi ustawą zmieniającą.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że działanie organu egzekucyjnego było zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dniu zastosowanego środka egzekucyjnego i nastąpiło zgodnie z art. 80 i 81 u.p.e.a. Wskazał ponadto, że stosownie do art. 71 a u.p.e.a., banki jako instytucje zaufania publicznego w roli dłużników zajętej wierzytelności, wyłączone zostały spod kontroli organu egzekucyjnego w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie organu odwoławczego Skarżący wniósł o jego uchylenie i poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.,

2) art. 36 i art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. w takim zakresie, w jakim nastąpiło przedłużenie postępowania zażaleniowego postanowieniami z [...] maja 2011 r. i [...] lipca 2011 r. wnosząc jednocześnie o objecie kontrolą Sądu postanowień, od których nie przysługiwał skarżącemu środek zaskarżenia.

Uzasadniając skargę Skarżący podniósł ponownie, że zgodnie z ustawą o rehabilitacji osób niepełnosprawnych środki zgromadzone na rachunku bankowym ZFRON nie mogą być przeznaczane na finansowanie jakiejkolwiek innej działalności podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej, niż rehabilitacja osób niepełnosprawnych. W jego ocenie stosownie zatem do art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. zastosowany środek egzekucyjny był niedopuszczalny z mocy prawa.

Skarżący zaznaczył, że informacja ta była znana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, który w protokole kontroli z dnia 17 września 2009 r. określił przedmiotowy rachunek bankowy jako wyodrębniony rachunek bankowy ZFRON. Jego zdaniem argument przytoczony przez organ pierwszej instancji, że obowiązek realizacji zajęcia zgodnie z przepisami ciąży jedynie na banku, jest bezzasadny.

Skarżący podkreślił także, iż ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych stanowi lex specialis w stosunku do u.p.e.a. i powinna mieć pierwszeństwo w stosowaniu, a więc pogląd, że brak było w stanie prawnym w 2009 r. wyłączenia spod egzekucji administracyjnej środków zgromadzonych na rachunku ZFRON jest błędny.

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

6.1. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę, analizowaną według powyższych kryteriów należało oddalić, gdyż Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

6.2. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do stwierdzenia czy organ egzekucyjny mógł zastosować wobec Spółki środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, na którym gromadzone były środki Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest konsekwencją bezspornego stanu faktycznego, zaistniałego w konkretnym stanie prawnym, obowiązującym na dzień wydania postanowienia, który determinował rozstrzygnięcie organu, nie dając w tym zakresie możliwości wydania innego rozstrzygnięcia, aniżeli to, które w sprawie zapadło.

Podkreślić bowiem trzeba, że jak zasadnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej - w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2011 r. ani w u.p.e.a., ani w innym akcie prawnym, nie wprowadzono wyłączenia spod egzekucji dotyczącego rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Wyłączenie spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych w ZFRON nastąpiło dopiero na mocy powołanej ustawy zmieniającej z dnia 29 października 2010r., która dodała do art. 33 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych ustęp 3b, który stanowi, że środki zakładowego funduszu rehabilitacji nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej oraz nie mogą być obciążane w jakikolwiek sposób, z zastrzeżeniem ust. 4. Zmiany te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2011 r.

Natomiast zajęcie rachunku bankowego w przedmiotowej sprawie zostało dokonane zawiadomieniem z dnia 19 października 2009 r., a więc przed zmianą unormowań wprowadzoną ustawą zmieniającą.

Wskazać należy następnie, że podnoszony przez Skarżącego ogólny argument, że zgodnie z ustawą o rehabilitacji osób niepełnosprawnych zgromadzone na rachunku bankowym ZFRON środki nie mogą być przeznaczane na finansowanie jakiejkolwiek innej działalności podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej, niż rehabilitacja osób niepełnosprawnych, nie ma przełożenia na realia niniejszej sprawy. Stwierdzenie bowiem, że środki zgromadzone na rachunku bankowym ZFRON nie mogą być przeznaczane na finansowanie jakiejkolwiek innej działalności podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej, niż rehabilitacja osób niepełnosprawnych odnosi się do samego zakładu pracy chronionej, a w szczególności sytuacji, gdy np. zakład pracy chronionej regulowałby swoje bieżące zobowiązania (wynikające z działalności gospodarczej) z rachunku bankowego ZFRON.

Natomiast nie oznaczało to wyłączenia takiego rachunku spod egzekucji administracyjnej w sytuacji braku podstawy prawnej do wyłączenia spod egzekucji.

Skarżący podniósł ponadto, że ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych stanowi lex specialis w stosunku do u.p.e.a. i powinna mieć pierwszeństwo w stosowaniu. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że zasada lex specialis derogat legi generali, oznaczająca, iż prawo o większym stopniu szczegółowości, pochodzące z aktów prawnych o tej samej mocy, należy stosować przed prawem ogólniejszym, nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Jak już wskazano powyżej, zarówno w u.p.e.a. jak i ustawie o rehabilitacji osób niepełnosprawnych (w stanie prawnym przed 1 stycznia 2011 r.) nie zawarto unormowań odnoszących się do egzekucji ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym ZFRON, brak jest więc podstaw by uznać, że występuje tu relacja norm lex specialis - lex generalis.

W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że działanie organu egzekucyjnego było zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego należało uznać za niezasadny.

W ocenie Sądu zajęcie rachunku bankowego Spółki, jak wskazywały również organy, nastąpiło zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Wystawione w dniu 19 października 2009 r. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, spełniało bowiem wymogi odnośnie wymaganych informacji i pouczeń i zostało doręczone I. w dniu 26 października 2009 r.

Zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego przesłano również Spółce w dniu 23 października 2009r.

Ponadto, Sąd nie stwierdził naruszenia art. 36 i art. 123 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nastąpiło przedłużenie postępowania zażaleniowego. Zdaniem Sądu organ prawidłowo skorzystał z uprawnienia jakie daje mu art. 36 k.p.a., opierając się na przesłance jaką była konieczność dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

6.3. Sąd, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji

-----------------------

7