Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 703/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 06 stycznia 2009r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 stycznia 2009r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 kwietnia 2008 r. strona wniosła o umorzenie należności

z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne oraz Fundusz Pracy. Powołała się na trudną sytuację materialną, która znacznie pogorszyła się po rozstaniu

ze wspólnikiem i jednocześnie byłym mężem. Zaznaczyła, że były mąż przywłaszczył sobie cały majątek firmy, pozostawiając ją z trójką dzieci oraz z długami. Obecnie nadal spłaca wspólne zobowiązania. Czteroosobowa rodzina utrzymuje się z jej dochodu,

na który składa się wynagrodzenie za pracę w kwocie 950 zł, zasiłek rodzinny w kwocie 128 zł, zasądzone alimenty w kwocie 320 zł oraz dofinansowanie do mieszkania

z Urzędu Miasta w kwocie około 200 zł. Wskazała, że raz na kwartał korzysta

z dofinansowania z UFŚS z zakładu pracy w wysokości około 1.500 zł. Wydatki

na mieszkanie wynoszą miesięcznie około 1.000 zł, na które składa się czynsz, opłaty za gaz, prąd, kablówkę. Ponadto spłaca miesięczną ratę z tytułu pożyczki w SKOK

w wys. 300 zł. Pozostała kwota wydatkowana jest na jedzenie, ubranie, bilety, lekarstwa, środki czystości, przybory szkolne i inne wydatki szkolne. Strona podniosła, że nie ma możliwości spłaty zadłużenia, ponieważ poważnie naruszyłoby to budżet domowy, który jest skromny i nie zaspokaja wszystkich potrzeb rodziny.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek i odmówił stronie umorzenia zaległości w pozostałym zakresie wnioskowanym przez stronę. Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz przeprowadzonego w dniu

26 maja 2008 r. wywiadu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił,

że obecnie strona pracuje (umowa na czas zastępstwa do dnia 30 listopada 2008 r. bez możliwości przedłużenia) na [...] jako strażnik ochrony mienia uzyskując wynagrodzenie w kwocie 1.300 zł brutto (970 zł netto). Ponadto strona pobiera alimenty w wysokości 1.000 zł (zasądzone 320 zł). W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 strona wykazała dochód

w kwocie 13.562,46 zł, co w przeliczeniu na miesiąc dawało kwotę około 1.100 zł. Strona nie ma udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, wierzytelności, ruchomości ani majątku nieruchomego. Posiada rachunek bankowy w [...] Mieszkanie usytuowane w T. jest najmowane na okres do dnia 01 sierpnia 2009 r., w związku z którym strona otrzymuje dofinansowanie w wysokości 198,38 zł miesięcznie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 30 kwietnia 2008 r. Opłata za najem wynosi 600 zł, czynsz 450 zł, opłaty za prąd, gaz i kablówkę w wysokości około 150 zł, ponadto około 100 zł wydatkowane jest na leczenie (córka E. leczona jest z powodu przewlekłej choroby układu krążenia), kwota 150 zł wydatkowana jest na dojazdy, kwota 620 zł na opłatę czesnego (studia córki J., która w okresie grudzień 2007 r. - kwiecień 2008 r. korzystała ze stypendium socjalnego i żywieniowego w łącznej kwocie 2.760 zł). Wyposażenie mieszkania jest standardowe. Organ podał, że działalność, z tytułu której powstały zaległości w zapłacie składek, prowadzona była samodzielnie i brak jest osób, na które istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności w myśl przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Na utrzymaniu skarżącej są trzy córki w wieku 15, 17 i 20 lat, na które strona otrzymuje do dnia

31 sierpnia 2008 r. zasiłek rodzinny w wysokości 128 zł. Strona ma zobowiązania

z tytułu zaciągniętej w SKOK pożyczki na kwotę 5.000 zł, miesięczna rata wynosi

300 zł. Ponadto strona zalega z opłatą gazu w kwocie 1.000 zł (miesięcznie spłaca

po 50 zł; dług został objęty nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia

03 kwietnia 2007 r.). Strona ma także dług na kartach debetowych w wysokości 50 zł

i 100 zł, posiada zobowiązania wobec brata na kwotę 5.000 zł za zakup lodówki, pralki, opłatę za mieszkanie. Brat sfinansował również jednej z córek opłatę za studia

w kwocie 1.900 zł.

Organ powołał się na brak stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, z uwagi na prowadzoną egzekucję za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego oraz możliwość dochodzenia długu z wynagrodzenia za pracę. Przedstawioną przez stronę trudną sytuację majątkową organ nie uznał za szczególnie drastyczną, wskazał, że możliwe jest uregulowanie zadłużenia w systemie ratalnym. Organ powołał się na

art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.).

Pismem z dnia 05 sierpnia 2008 r. strona wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliła, że przedmiotowe zaległości nie powstały z jej winy. Dodała,

że niebawem utraci źródło zarobkowania, ponieważ z dniem 30 listopada 2008 r. wygasa jej umowa o pracę zawarta na czas określony. Fakt ten będzie miał wpływ

na jej warunki mieszkaniowe, gdyż obecnie wynajmuje mieszkanie, a po utracie pracy będzie zmuszona je opuścić. Wskazała, że samotnie wychowuje trójkę dzieci i nie ma najmniejszych szans na wywiązanie się z zadłużenia wobec ZUS, zwłaszcza że definitywnie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku, z którego można by egzekwować wierzytelności ZUS, a dotychczasowe dochody nie wystarczają na skromne bytowanie rodziny. Zaznaczyła, że najniższe nawet zajęcie wynagrodzenia spowoduje zbyt ciężkie skutki i zagrożenie dla utrzymania jej i dzieci. W oświadczeniu z dnia 20 sierpnia 2008 r. wyjaśniła, iż córka nie pobiera już stypendium, do którego strona musiała dołożyć żeby opłacić studia. Wskazała, że organ nie uwzględnił ponoszonych przez nią wydatków na jedzenie.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w świetle art. 28 ust. 3 ustawy

z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych z uwagi na egzekucję prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który nie stwierdził jej nieskuteczności. Zatem w sprawie nie może znaleźć zastosowania zarówno art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5, jak i pkt 6 ww. ustawy, albowiem na obecnym etapie nie można przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia tego postępowania (brak konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a). Organ podkreślił, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Ich umorzenie zaś stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.

Organ zaznaczył, że wprawdzie strona powołała się na trudną sytuację finansową podając, że nie jest w stanie spłacić tego zadłużenia, ponieważ pociągnęłoby to dla niej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki, a zwłaszcza pozbawiłoby możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne) - strona samodzielnie utrzymuje czteroosobową rodzinę,

w tym troje dzieci - niemniej organ podkreślił, iż strona uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę, zasiłku rodzinnego oraz alimentów,

co stwarza możliwość podjęcia próby spłaty długu wobec ZUS w systemie ratalnym,

w ratach ustalonych w takiej wysokości, aby nie stanowiły zbyt dużego i jednocześnie długotrwałego obciążenia budżetu rodzinnego. Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania strona nie wskazywała na żadne problemy zdrowotne, które ograniczałyby jej możliwości zarobkowania i przez to pozyskiwania dodatkowych środków na spłatę długu, zatem w sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Powyższa decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W skardze strona podniosła, że organ nie uwzględnił jej szczególnie trudnej sytuacji materialnej

i życiowej, mimo że sam powoływał wszystkie przesłanki uzasadniające umorzenie zadłużenia. Strona zarzuciła, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie zastosował przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które wyraźnie precyzuje sytuacje uzasadniające umorzenie zadłużenia w składkach ZUS. Strona oświadczyła, że nadal nie ma za co utrzymać trzech córek, a pozostawienie w mocy obowiązku zapłaty zaległych składek pozbawi jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i zagrozi zdrowiu oraz życiu członków rodziny. Wskazała, że córka E., z uwagi na przewlekłą chorobę układu krążenia, wymaga szczególnej i kosztownej opieki, a sama skarżąca nie ma zdrowia, lecz ukrywa chorobę, aby nie stracić pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności

(art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo.

Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie organu, na mocy którego odmówiono stronie skarżącej umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami.

Instytucja umorzenia należności z tytułu składek, o umorzenie których wniosła strona skarżąca, uregulowana została w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie tych przepisów należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (art. 28 ust. 1 ustawy). Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko

w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 28 ust. 3 ww. ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa

w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 3b ustawy). Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 ustawy).

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wykonując ww. delegację ustawową (z art. 28 ust. 3a ustawy) wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie

w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Niewątpliwie ocenę rozstrzygnięcia należy dokonać z punktu widzenia powołanych przesłanek ustawowych i ww. rozporządzenia.

Zdaniem organu, przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 ustawy nie wystąpiły. Jako podstawę dla takiej oceny organ przyjął m.in. okoliczność prowadzenia egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który nie stwierdził jej nieskuteczności. Zauważyć należy, że sam fakt wszczęcia egzekucji i jej nieumorzenie nie oznacza, że majątek jakikolwiek istnieje, z którego można prowadzić egzekucję. Powyższe ustalenie ma istotne znaczenie dla oceny, czy występuje przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy. Wprawdzie z analizy z dnia 16 lipca 2008r. (k. 67 akt administracyjnych) wynika, że egzekucja prowadzona przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. jest częściowo skuteczna, jednakże podano, iż ostatnia wpłata w kwocie 858,90 zł została przekazana w dniu 21 lutego 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ nie podał jednak dowodu, z którego wynika ocena o skuteczności egzekucji. Ponadto należy podkreślić, że ostatnia wpłata - jak wynika z danych organu (k. nr 67 akt administracyjnych) - miała miejsce 21 lutego 2008r. Strona natomiast wniosek złożyła dnia 29 kwietnia 2008r, a organ wydał decyzję w dniu 21 lipca 2008r., zatem kilka miesięcy po otrzymaniu ostatniej wpłaty. Nie budzi natomiast wątpliwości, że organ obowiązany jest dokonać w toku postępowania aktualnych ustaleń, co do istnienia majątku, z którego można prowadzić egzekucję, w celu należytej oceny w przedmiocie istnienia przesłanki wymienionej w ww. przepisie ustawy.

Ponadto z decyzji nie wynika, czy w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Okoliczność ta jest istotna dla oceny istnienia kolejnej przesłanki, tj. z art. 28 ust. 3 pkt 6 ww. ustawy.

Zdaniem Sądu, należało zwrócić się ze stosownym zapytaniem do organu egzekucyjnego w przedmiocie ustalenia, czy istnieje majątek, z którego można prowadzić egzekucję, a kwoty uzyskane przekroczą wydatki egzekucyjne, chyba że organ dysponuje dowodami potwierdzającymi te okoliczności i włączy je do akt sprawy. Dopiero wówczas można będzie ocenić istnienie tych przesłanek. Twierdzenia organu muszą mieć oparcie w zebranym materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych. Konkluzje organu odnoszące się do poszczególnych przesłanek nieściągalności należy poprzeć stosownymi dowodami, ponieważ w ten tylko sposób można zweryfikować ustalenia organu.

Odnośnie przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia

z dnia 31 lipca 2003 r. należy stwierdzić, że organ również nie dokonał należytej oceny jej wystąpienia. Organ twierdzi, że strona skarżąca jest w stanie spłacić zadłużenie

w systemie ratalnym.

W ocenie Sądu, dla powyższego stwierdzenia niezbędne jest uprzednie dokonanie analizy obejmującej wysokość dochodów (netto) uzyskiwanych przez stronę skarżącą obejmujących wynagrodzenie, zasiłek i alimenty oraz wydatków ponoszonych przez stronę skarżącą łącznie z wydatkami na wyżywienie, niezbędnych dla funkcjonowania jej rodziny, a następnie dokonanie matematycznego wyliczenia pozwalającego ustalić czy i jaka realnie kwota (konkretna) skarżącej pozostaje na ewentualną spłatę zadłużenia w systemie ratalnym. Dopiero porównanie tych wielkości, tj. dochodów i wydatków, pozwoli ocenić, czy rzeczywiście strona skarżąca dysponuje dochodami pozwalającymi na spłatę choćby w systemie ratalnym zaległych składek. Dla stwierdzenia, że nie ma przeszkód finansowych, aby strona zapłaciła zaległości, niezbędne jest wręcz matematyczne wyliczenie wielkości dochodów i wydatków koniecznych dla utrzymania rodziny. Organ obowiązany jest wykazać z jakich konkretnie danych wywodzi, że strona po uprzednim poniesieniu wydatków na utrzymanie rodziny, będzie dysponowała kwotą "wolną" (w jakiej wysokości według organu) pozwalającą na zapłatę ewentualnych rat. Z twierdzeń strony skarżącej wynika bowiem, że nie dysponuje ona żadną nadwyżką, którą mogłaby przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Ponadto strona skarżąca twierdzi, że organ nie uwzględnił w wyliczeniu wydatków na wyżywienie. Sąd nie może zastępować organu i dokonywać wyliczenia dochodu i wydatków oraz porównywać te wielkości, a następnie wyciągać z tego stosowne wnioski. Sąd kontroluje decyzję, a nie dokonuje czynności za organ.

Zdaniem Sądu, organy nie uczyniły zadość tym wymogom. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na podstawie art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny

i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 § 1 tego Kodeksu "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Stosownie do art. 80 tej ustawy organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Mając na uwadze powyższe, organ ponownie prowadząc postępowanie uzupełni materiał dowodowy o dane, co do istnienia bądź braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję umożliwiającą uzyskanie kwot przekraczających wydatki egzekucyjne oraz o analizę dochodów i wydatków niezbędnych dla utrzymania rodziny skarżącej i wykazania realnych możliwości spłacenia zaległości w systemie ratalnym.

W tej ostatniej materii dokładne ustalenie dochodów i wydatków organ dokona przy udziale strony skarżącej, która obowiązana jest je wskazać.

Jednocześnie Sąd zauważa, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub

z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek. Z przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wynika, że należności "mogą być umarzane", co oznacza, że nie muszą być umarzane. Podkreślić należy, że decyzje podejmowane przez organy na podstawie wskazanego wyżej przepisu - w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki - są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Jednakże przyznana organom swoboda w rozstrzyganiu nie oznacza dowolności.

W związku z tym organ w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić czy istnieją przesłanki umorzenia zaległości. W przypadku braku przesłanek organ obowiązany jest odmówić udzielenia ulgi wydając tzw. decyzję związaną. W przypadku natomiast stwierdzenia istnienia przesłanki wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego, tj. pozytywną lub negatywną.

Sąd zatem nie przesądza, czy wniosek strony organ obowiązany jest uwzględnić

i umorzyć należności, czy też odmówić udzielenia ulgi, stwierdza jedynie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.