Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 785/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 5 kwietnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. odmówił P. K. umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do listopada 2013 r. od lutego 2014 r. do marca 2014 r. osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł oraz odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne za październik, listopad i grudzień 2009 r. oraz październik 2012 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za październik 2012 r., ubezpieczenie zdrowotne za listopad, grudzień 2009 r. oraz październik 2012 r. za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek i ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2018 r. P. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołuje się w nim na złą sytuację finansową swojej rodziny, uniemożliwiającą uregulowanie należności z tytułu składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji ZUS ustalił, że P. K. w okresach co najmniej od 31 grudnia 1998 r. do 1 stycznia 2000 r., od 18 maja 2009 r. do 1 sierpnia 2010 r. oraz od 21 stycznia 2014 r. do 29 marca 2014 r. prowadził działalność w zakresie działalności agentów zajmujących się sprzedażą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, a od października 2009 r. do grudnia 2009 r., w październiku 2012 r., styczniu 2013 r. oraz od grudnia 2013 r. do lutego 2014 r. zatrudniał pracowników. W trakcie wykonywania działalności wnioskodawca nie opłacał składek na ubezpieczenia.

W stosunku do dłużnika z tytułu składek prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Należności objęte egzekucją zostały uregulowane. Zadłużenie figurujące aktualnie na koncie rozliczeniowym nie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym.

ZUS ustalił także, że od dnia 29 marca 2014 r. wnioskodawca wyrejestrował się jako płatnik składek. Aktualnie wnioskodawca zatrudniony jest w firmie Dom Wina Sp. z o.o. z siedzibą w K. na podstawie umowy zlecenia zawartej od 28 kwietnia 2014 r. Otrzymuje wynagrodzenie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Jest to jego jedyne źródło dochodu. Z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia egzekucyjne. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerką M. C. oraz dwójką małoletnich synów. Partnerka jest bezrobotna. Na dzieci pobierany jest zasiłek w kwocie [...]zł miesięcznie oraz świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawca ma troje starszych dzieci z poprzedniego związku, co do których ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie.

Wnioskodawca oświadczył, że starał się realizować ten obowiązek terminowo, jednak z czasem wobec osiągania niższych dochodów stało się to praktycznie niemożliwe. Ma zaległość z tytułu alimentów w kwocie [...]zł - należności alimentacyjne dochodzone są w trybie egzekucji.

W oświadczeniu z dnia 23 lutego 2018 r. wnioskodawca podał, że ponosi stałe wydatki na utrzymanie: [...] zł na opłaty eksploatacyjne oraz [...] zł na inne wydatki. Wskazał, że ma następujące zobowiązania finansowe: [...] zł w instytucjach (prowadzona egzekucja z wynagrodzenia), [...] zł u osób fizycznych, inne w kwocie [...]zł. Łączną miesięczną kwotę spłaty określił na ok. [...] zł. Do akt sprawy przedłożył zeznania podatkowe za lata 2013-2014 i 2017 r. Wykazał również następujące dochody: w 2013 r. [...] zł, w 2014 r. [...] zł, w 2017 r. [...] zł.

Wnioskodawca poinformował także, że jego syn K. 31 grudnia 2012 r. uległ wypadkowi i doznał uszkodzenia narządów ruchu, co wpłynęło na jego sytuację finansową. Następnie w dniu 27 listopada 2015 r. oświadczył, że ma problemy ze wzrokiem - otrzymał skierowanie na specjalistyczne badania. Aktualnie nie zgłosił żadnych problemów zdrowotnych.

Dalej w uzasadnieniu ZUS wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazuje przypadki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171),

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2018 r. poz. 800),

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W stosunku do działalności wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzą w stosunku do przedmiotowego zadłużenia. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 tej ustawy. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych również w niniejszej sytuacji nie ma zastosowania.

Nie można stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zaistniały w badanym przypadku. Zadłużenie na koncie rozliczeniowym nie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym. Na obecnym etapie postępowania nie można jednoznacznie stwierdzić, że w toku dalszych czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, które wpłyną na obniżenie zaległości składkowych. Powyżej przytoczone dowody jednoznacznie wskazują na posiadanie przez wnioskodawcę majątku, z którego może być przeprowadzona egzekucja celem zaspokojenia należności. ZUS nie ma obowiązku umarzania należności, zwłaszcza gdy dostrzega realne szanse ich odzyskania.

Z tych powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności odsetek od należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanie decyzji o umorzeniu odsetek od należności na tej podstawie.

Wobec braku przesłanki całkowitej nieściągalności ZUS rozważył możliwość umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem". Do szczególnych sytuacji określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia zalicza się przypadki:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem ZUS przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do wnioskodawcy zastosowania. Nie wykazał on bowiem, że w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia poniósł straty materialne uniemożliwiające - w przypadku opłacenia należności z tytułu składek - dalsze prowadzenie działalności. Nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia takich zdarzeń.

ZUS podkreślił, że rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości nie bada przyczyn, które doprowadziły do powstania zadłużenia na koncie podmiotu, ale bierze pod uwagę sam fakt zadłużenia, za powstanie którego odpowiedzialny jest płatnik składek. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną i ryzyko z nią związane ciąży na płatniku, który ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, niezależnie od czynników ekonomicznych wpływających na jej funkcjonowanie oraz wysokość uzyskiwanych z niej dochodów. Z wykładni funkcjonalnej i celowościowej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że podjęcie działalności gospodarczej skutkuje powstaniem stosunku ubezpieczeniowego i bez znaczenia jest czy osoba, która podjęła się prowadzenia działalności faktycznie ją wykonuje i w jakim zakresie - obowiązek ubezpieczeniowy jest niezależny od powyższego faktu, jak również od osiągania bądź braku dochodów z wykonywanej działalności.

Następnie ZUS wskazał, że wnioskodawca przedstawił dokumenty, jednak nie potwierdzają one sytuacji przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Nie wynika z nich w sposób bezsporny, że spłata zadłużenia uniemożliwi zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Według ZUS wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia. Oświadczył, że ponosi koszty związane z utrzymaniem oraz ma zobowiązania pieniężne. Nie wykazał jednak, żeby sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiały spłatę zadłużenia. Nie przedstawił dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych.

W opinii ZUS analiza sytuacji materialnej wnioskodawcy w odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykazała, że wskazane tam zapisy jego przypadku nie dotyczą. Zakład po wnikliwym przeanalizowaniu przedmiotowej sprawy doszedł do wniosku, że sytuacja finansowa, mimo przytoczonych okoliczności nie daje wystarczających podstaw aby uznać, że spłata zobowiązania z tytułu składek mogłaby pociągnąć negatywne skutki w sferze socjalno-bytowej. ZUS nie kwestionował, że jednorazowa wpłata należności wraz z odsetkami może okazać się niemożliwa, nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS w ramach umowy o rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty dostosowane do możliwości płatniczych.

Wnioskodawca nie wykazał również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie przedłożył do wniosku o umorzenie jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy, na podstawie których można stwierdzić, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia uzyskiwanie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i spłatę należności z tytułu składek. Wobec tego w stosunku do wnioskodawcy nie będzie miał zastosowania § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności mówiący o przewlekłej chorobie zobowiązanego bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS stwierdził także, że zobowiązani powinni podejmować decyzje finansowe pozwalające na spłatę należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, gdyż skutkowałoby to przerzuceniem ciężarów publicznoprawnych na resztę społeczeństwa. Względy społeczne wymagają, by takie zobowiązanie było spłacane, a dłużnik nie był pochopnie z niego zwalniany. Spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do należności publicznoprawnych. Decyzja o zaciągnięciu kredytu powinna być przemyślana i uwzględniać rzeczywiste możliwości finansowe kredytobiorcy. Zaciągnięcie pożyczki nie może skutkować odstąpieniem od egzekwowania zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Z tych powodów ZUS doszedł do wniosku, że poprzednio wydana decyzja jest prawidłowa. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zakład doszedł do takich samych wniosków jak w poprzednim postępowaniu. Rozstrzygnięcie ZUS wydane w trybie odwoławczym pokrywa się więc z rozstrzygnięciem zawartym w pierwszej decyzji. W rozpatrzonej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność odsetek od składek oraz nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w związku z niestwierdzeniem całkowitej nieściągalności. Nie zostały więc spełnione przesłanki umorzenia należności określone w przepisie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Na decyzję ostateczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. mające istotny wypływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "K.p.a.") oraz art. 83 ust. 4 ustawy dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) poprzez zaniechanie wydania decyzji stwierdzającej nieważność zaskarżonego aktu administracyjnego, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja obarczona była wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., a to z uwagi na fakt, że zaskarżoną decyzję wydał organ niewłaściwy, tj. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (a konkretnie działający z jego upoważnienia p.o. Dyrektora Oddziału ZUS w K.), podczas, gdy organem wyłącznie właściwym do wydania decyzji był Dyrektor Oddziału zgodnie ze statutem ZUS,

2. mające istotny wypływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że skarżący jest zatrudniony na umowę zlecenia, a nie umowę o pracę, a zatem uzyskiwane przezeń wynagrodzenie na tej podstawie jest zmienne i uzależnione od wielu czynników, a zatem przy rozważaniu, jakie wynagrodzenie osiąga skarżący, winno zostać wzięte pod uwagę wynagrodzenie najbardziej aktualne, tj. wynagrodzenie za ostatnie miesiące wskazane w wysokości netto, tj. wynagrodzenie po odliczeniu wszystkich należnych potrąceń, a nie wynagrodzenie określone w wysokości brutto, tj. wynagrodzenie przed opodatkowaniem,

3. mające istotny wypływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że partnerka skarżącego - M. C., zajmuje się wspólnymi dziećmi w wieku 4,5 i 2 lat, a zatem nie jest w stanie podjąć się pracy bez uszczerbku dla życia rodzinnego i pozostaje na utrzymaniu skarżącego

4. mające istotny wypływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienia okoliczności, że na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwójka dzieci - syn [...] w wieku 4,5 roku oraz A. w wieku 2 lat, a także skarżący się zobowiązany do regulowania alimentów na rzecz dzieci z pierwszego małżeństwa w wysokości po [...] zł miesięcznie, należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek, pomimo naruszenia w toku postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ww. przepisów prawa, wyrażającego się preferencyjnym potraktowaniem interesu organu w porównaniu z interesem skarżącego, i brak jakiegokolwiek uzasadnienia powyższego działania przez ZUS, podczas, gdy ZUS, jako organ administracji publicznej dążąc do załatwienia sprawy winien mieć na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli.

6. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, pomimo naruszenia w toku postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych ww. przepisów prawa, poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zachodzi sytuacja, w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

7. naruszenie prawa materialnego, a to art. 28 ust. 2 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przez brak wykazania w uzasadnieniu decyzji, z jakich powodów nastąpiło preferencyjne potraktowanie interesu organu nad interesem strony, a zatem zawarcia arbitralnego wyrzeczenia bez wskazania przesłanek prawa materialnego w zakresie wskazanych powyżej przepisów. Powyższe skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o dowolne uznanie administracyjne nie zawierające pełnych i jasnych rozważań w zakresie obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego co winno znaleźć nie tylko wyraz w zaskarżanej skargą decyzji.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości a także poprzedzającej ją decyzji z dnia 5 kwietnia 2018 r. oraz zasądzenie kosztów procesowych według norm prawem przepisanych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego poinformowała, że partnerka skarżącego M. C. jest w ciąży, a zatem będzie on ojcem szóstego dziecka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia 5 kwietnia 2018 r. nr [...] odmawiającą P. K. umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do listopada 2013 r. od lutego 2014 r. do marca 2014 r. osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł oraz odmawiającą umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenie społeczne za październik, listopad i grudzień 2009 r. oraz październik 2012 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za październik 2012 r., ubezpieczenie społeczne od listopada do grudnia 2009 r., październik 2012 r., ubezpieczenie zdrowotne od listopada do grudnia 2009 r. oraz październik 2012 r. za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek i ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł.

Materialnoprawną podstawą zaś zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) - dalej "u.s.u.s".

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy w stosunku do działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, jego zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, z oczywistych względów, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Nadto zadłużenie na koncie rozliczeniowym skarżącego nie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, a z okoliczności sprawy wynika, że nie da się wykluczyć, iż w drodze czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Nie można bowiem pominąć okoliczności, że od dnia 28 kwietnia 2014 r. skarżący jest zatrudniony w firmie D. Sp. z o.o. w K. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto (2.428,93 zł netto), wraz z partnerką życiową pobiera na dwójkę dzieci również zasiłek w kwocie [...]zł miesięcznie oraz świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł miesięcznie. Nadto, jak wynika z przedłożonych przez skarżącego zeznań podatkowych za lata 2013-2014 i 2017 r. jego dochody kształtują się na poziomie [...] zł (2013 r.), [...] zł (2014 r.) i [...] zł (2017 r.). Nie można stracić z pola widzenia także faktu, że w stosunku do skarżącego było prowadzone postępowanie egzekucyjne i należności objęte egzekucją zostały uregulowane.

Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności bezsprzecznie dowodzą, że skarżący posiada dochody z których może być przeprowadzona skuteczna egzekucja celem zaspokojenia przedmiotowych należności. Prawidłowo zatem stwierdził ZUS, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

Wskazać również należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej "rozporządzenie").

Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, że użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek, spoczywa na dłużniku.

Należy przy tym wskazać, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

ZUS zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas ZUS jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Jednocześnie podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji, podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 K.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, stwierdzić należy, że prawidłowo ZUS zastosował powyższe przepisy.

W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. W sprawie z urzędu zgromadzono, m.in. informację z Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych; informację odnośnie zarejestrowanych pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców; informację Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]; informację Ośrodka Pomocy Społecznej w K. .

Dodatkowo wskazać należy, że analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana również z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył on w toku postępowania. Na dokumenty te składają się: zaświadczenie o wynagrodzeniu z 21 listopada 2014 r.; PIT-36 i PIT/B z 2013 r.; zajęcie wierzytelności (pismo komornika sądowego z 13 sierpnia 2015 r.); wyrok Sądu z dnia 29 stycznia 2013 r. (dot. orzeczonego rozwodu małżeństwa); orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 13 października 2014 r.; decyzja Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z 7 lipca 2014 r.; decyzja Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z 12 kwietnia 2017 r.; decyzja Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z 23 października 2017 r.; dokument [...] (data dokonania czynności: 22 października 2014 r., 7 marca 2015 r., 31 lipca 2015 r., 20 października 2015 r., 27 listopada 2015 r., 1 grudnia 2015 r., 11 grudnia 2015 r.,10 lutego 2017 r.); zaświadczenie o demontaż pojazdu z dnia 22 lipca 2015 r.; oświadczenie pełnomocnika z dnia 30 listopada 2015 r.; oświadczenie pełnomocnika z dnia 24 listopada 2017 r.; decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku wychowawczego z 24 października 2017 r.; zaświadczenie z dnia 27 listopada 2015 r.; zaświadczenie o wynagrodzeniu z dnia 24 listopada 2015 r.; rachunek do umowy zlecenia/o dzieło z dnia 14 października 2015 r.; rachunek do umowy zlecenia/o dzieło z dnia 9 listopada 2015 r.; rachunek do umowy zlecenia/o dzieło z dnia 2 marca 2016 r.; rachunek do umowy zlecenia/o dzieło z dnia 5 grudnia 2017 r.; rachunek do umowy zlecenia/o dzieło z dnia 5 stycznia 2018 r.; rachunek do umowy zlecenia/o dzieło z dnia 6 lutego 2018 r.; pismo komornika z dnia 3 listopada 2015 r.; odpis skrócony aktu urodzenia (dot. syna A. ); odpis skrócony aktu urodzenia (dot. syna [...]); 22 dowody wpłaty (dotyczy regulowania alimentów); zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej "B. " z dnia 25 sierpnia 2015 r.; zaświadczenie Spółdzielni Mieszkaniowej "B. " z dnia 26 listopada

2015 r.; PIT-36, PIT/B i PIT/O z 2014 r.; PIT-11A, PIT-37 i PIT/O z 2014 r. (dot. M. C.); skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia 2 października 2015 r.; zaświadczenie o posiadaniu rachunku z dnia 19 listopada 2015 r.; dokumenty potwierdzające wypłatę okresowego świadczenia chorobowego (dot. M. C.); oświadczenie pełnomocnika z dnia 10 grudnia 2015 r.; decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku celowego z dnia 2 grudnia 2015 r.; decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z 23 grudnia 2015 r.; decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z 4 grudnia 2017 r.; wniosek pełnomocnika z dnia 8 marca 2016 r. o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez ZUS; wniosek pełnomocnika z dnia 25 stycznia 2018 r. o podjęcie zawieszonego postępowania + Wyrok Sądu z 15 września 2017 r.; oświadczenie pełnomocnika z dnia 21 lutego 2018 r.; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 2 grudnia 2015 r.; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 27 października 2017 r.; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 19 lutego 2018 r.; PIT-37 i PIT/O z 2017 r.; pismo komornika z dnia 23 stycznia 2018 r. + załączniki; zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 23 października 2017 r.; dokumenty potwierdzające stałe miesięczne wydatki (energia elektryczna, woda + ścieki, gaz, węgiel).

Zgromadzony materiał dowodowy świadczy zdaniem Sądu, o wnikliwym postępowaniu ZUS w przedmiotowym zakresie. Na podstawie ww. dowodów poczyniono dokładne i prawidłowe ustalenia w kwestii oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, co niewątpliwie ma niebagatelne znaczenie przy rozstrzygnięciach w przedmiocie umorzenia należności, w tym oczywiście umorzenia odsetek od tych należności.

Jak wynika z ustaleń ZUS, jedynym źródłem dochodu skarżącego jest zatrudnienie w firmie D. Sp. z o.o. w K. na podstawie umowy zlecenia. Z otrzymywanego wynagrodzenia dokonywane są potrącenia egzekucyjne. Prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z partnerką M. C. oraz dwójką małoletnich synów, na których pobiera zasiłek oraz świadczenie wychowawcze. Partnerka skarżącego jest bezrobotna. Ponadto, skarżący ma troje starszych dzieci z poprzedniego związku, na które posiada obowiązek alimentacyjny w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie. Należności alimentacyjne w kwocie [...]zł dochodzone są w trybie egzekucji. Jak wynika ze złożonego przez skarżącego oświadczenia z dnia 23 lutego 2018 r. ponosi on stałe wydatki związane z utrzymaniem w wysokości: [...] zł - opłaty eksploatacyjne oraz [...] zł - inne wydatki, oraz posiada zobowiązania finansowe w kwotach: [...] zł w instytucjach (prowadzona egzekucja z wynagrodzenia), [...] zł u osób fizycznych, inne - [...] zł. Łączna miesięczna kwota spłaty została określona przez skarżącego, na ok. [...] zł. Nadto z wyjaśnień skarżącego wynika również, że syn K. dnia 31 grudnia 2012 r. uległ wypadkowi i doznał uszkodzenia narządu ruchu, co wpłynęło na jego sytuację finansową, on sam z kolei aktualnie nie podnosi żadnych problemów zdrowotnych.

Mając powyższe na względzie zasadne stało się zbadanie zaskarżonej decyzji w oparciu o rozważenie prawidłowości zastosowania przez organ rentowy, przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tym miejscu należy mieć na uwadze, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 529/17).

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek, zawartej w ww. rozporządzeniu, na wstępie podać trzeba, że na gruncie regulacji z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie można stwierdzić, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum. W delimitacji znaczenia tego terminu należy bez wątpienia odnieść się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji" (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 9/17).

Z akt sprawy wynika, że skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia, ponosi koszty związane z utrzymaniem oraz ma zobowiązania pieniężne o charakterze cywilnoprawnym oraz płatności na poczet alimentów. Niemniej jednak Sąd stwierdza, że w przedmiotowym przypadku, ZUS prawidłowo uznał, że w kontrolowanej sprawie nie zachodzi sytuacja, aby opłacenie należności z tytułu odsetek za zwłokę od należności składkowych, pozbawiło skarżącego i jego rodzinę, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący nie wykazał bowiem, że spłata zadłużenia, pociągnie za sobą zbyt ciężki skutki dla niego i jego rodziny. Nadto nie można stracić z pola widzenia okoliczności, że w 2015 r. skarżący dokonywał na rzecz organu dobrowolnych wpłat na spłatę posiadanych przez niego zaległości w ZUS.

W ocenie Sądu, sytuacja finansowa i materialna, w jakiej aktualnie znajduje się skarżący nie daje zatem wystarczających podstaw, aby uznać, że spłata przez niego przedmiotowego zobowiązania z tytułu odsetek za zwłokę od należności ZUS, mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki w sferze socjalno-bytowej. Zauważyć przy tym należy, że skarżący jest osobą aktywną zawodowo i nic nie stoi na przeszkodzie, aby mógł podjąć lepiej płatną pracę, tak aby uzyskiwany dochód powiększał środki finansowe pozostające mu do dyspozycji, zwłaszcza mając na uwadze obecną sytuacje na rynku pracy, a w tym, zapotrzebowanie pracodawcy na pracownika oraz okoliczności na które zwraca uwagę w skardze, a mianowicie, że otrzymywane wynagrodzeniem z uwagi na umowę zlecenia jest zmienne i uzależnione od wielu czynników. Wskazać w tym miejscu należy również, że owszem partnerka skarżącego jest osobą bezrobotną i jak wskazał skarżący zajmuje się ich wspólnymi dziećmi, jednakże, w opinie Sądu, wychowywanie dzieci nie stoi na przeszkodzie podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu zatem, trudna sytuacja skarżącego nie ma zatem charakteru trwałego i nieodwracalnego, a przy odpowiednim własnym zaangażowaniu i jego partnerki, a także woli podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej, może ona jak najbardziej ulec zmianie na lepsze. Ponadto podkreślić należy, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący mógł zawrzeć z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych umowę o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty dostosowane do jego możliwości płatniczych.

Skarżący nie wykazał również, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie przedmiotowych odsetek, mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie zostały też w tym zakresie przedstawione jakiekolwiek dokumenty. W tym miejscu podać trzeba, że poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" - o jakim mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07). Natomiast sytuacja skarżącego, w jakiej obecnie się znajduje, nie mieści się, zdaniem Sądu w katalogu zdarzeń losowych i nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia płatnika z wywiązywania się z ciążących na nim obowiązków, między innymi, odsetek za zwłokę od należnych składek.

Zgodzić się również należy z dokonaną przez ZUS oceną ostatniej przesłanki zawartej w ww. rozporządzeniu, tj. przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Jak słusznie bowiem stwierdził organ rentowy skarżący nie wykazał wystąpienia okoliczności z § 3 ust. 1 pkt 3 ozporządzenia. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów stwierdzających niezdolność do pracy, na podstawie których można by było stwierdzić, że jego sytuacja zdrowotna uniemożliwia mu uzyskiwanie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i spłatę przedmiotowych zobowiązań wobec ZUS, co więcej jest on aktywny zawodowo i na dzień wydania decyzji nie zgłaszał on jakichkolwiek problemów zdrowotnych, czy to swoich czy to członków swojej rodziny. Wyjaśnić należy, że podstawą umorzenia należności może być jedynie jednoczesne występowanie okoliczności, polegających na złym stanie zdrowia, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny i związanym z tym brakiem możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Dotyczy to zatem osób, które są całkowicie pozbawione zarobkowania, co w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie występuje.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo stwierdził, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia.

Odnosząc się w tym miejscu do postawionego w skardze na wstępie zarzutu dotyczącego zaniechania wydania decyzji stwierdzającej nieważność zaskarżonego aktu, z uwagi na fakt wydania go przez organ niewłaściwy, a mianowicie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyjaśnić należy, że zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub działający z jego upoważnienia, Dyrektor Oddziału ZUS wydając decyzję o odmowie umorzenia zaległych należności nie występują jako organ administracji publicznej, lecz jako organ ZUS. Z procesowego punktu widzenia decyzję taką należy więc traktować jako decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec powyższego ww. zarzut skarżącego nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi koncentrujących się w szczególności w zakresie sposobu prowadzenia postępowania i gromadzenia materiału dowodowego, wskazać należy, że ZUS podjął działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w oparciu o dokumenty uzyskane z urzędu oraz przedłożone przez skarżącego. ZUS szczegółowo wyjaśnił dochody i wydatki strony, jej możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną, rodzinną i majątkową.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy rozważył możliwości uiszczenia przedmiotowego zobowiązania. Organ rentowy wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy zaś w uzasadnieniach swoich decyzji wskazano podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. W szczególności odniósł się do poszczególnych dowodów i po analizie całego materiału dowodowego doszedł do przekonania, że nie istnieją przesłanki do stwierdzenia, że skarżący nie jest lub nie będzie stanie w przyszłości spłacić odsetek za zwłokę od należności składkowych. Zatem zarzuty skarżącego są w tym względzie nieuzasadnione.

Wyjaśnić przy tym należy, że uznaniowy charakter decyzji dotyczących umorzenia należności, ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotne jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru, dokonujący go organ, uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz, powinna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyni wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 593/08).

W konsekwencji stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie, działanie ZUS mieściło się w zakresie uznania administracyjnego. Ocena sytuacji skarżącego została dokonana w sposób swobodny, zgodnie z zasadami postępowania, nie można jej przypisać miana oceny dowolnej. A klarowny kierunek rozstrzygnięcia został prawidłowo przedstawiony w zaskarżonej decyzji i poparty materiałem dowodowym.

W tej sytuacji należy w pełni zaaprobować rozumowanie i ocenę ZUS, który uznał, że w przypadku skarżącego nie stwierdzono okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie decyzji o umorzeniu przedmiotowego zobowiązania.

Reasumując wskazać należy, że aktualna sytuacja skarżącego, nawet biorąc pod uwagę okoliczność, że będzie on ojcem szóstki dzieci (które mogą przecież liczyć na wsparcie w postaci świadczenia 500+), nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Ponadto dodać trzeba, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na podatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności.

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.