Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1101/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 64c, art. 112b
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 8, art. 9, art. 124, art. 126, art. 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a u lit c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

﻿Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS, organ II instancji) po rozpoznaniu zażalenia M.M. (dalej: Zobowiązana, Skarżąca) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. (dalej: NUS, organ egzekucyjny) z dnia [...] maja 2019 r. nr [ odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wdania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w zw. z art. 61a ustawy z [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 ustawy z [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

NUS w dniu [...]marca 2018 r. przeprowadził egzekucję z majątku Zobowiązanej, pierwszą publiczną licytację nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...] o pow. [...] ha położonej w N. T. Egzekucję przeprowadzono na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez NUS. Po złożeniu przez nabywcę ceny nabycia [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. NUS wydał postanowienie o przyznaniu własności tej nieruchomości, które stało się ostateczne z dniem [...] maja 2018 r. Postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2018 r. nr [...] NUS dokonał planu podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Skarżąca złożyła zażalenie na to postanowienie (które było przedmiotem odrębnego postępowania) oraz pismem z [...] listopada 2018 r. zwróciła się z wnioskiem o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Na powyższe postanowienie Zobowiązana złożyła zażalenie. DIAS postanowieniem z dnia [..] marca 2019 r. nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na powyższe postanowienie Zobowiązana złożyła skargę do WSA w Krakowie.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Zobowiązana złożyła kolejny wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w sprawie o sygnaturze [...]

NUS postanowieniem z dnia 28 maja 2019 r. stosując przepis art. 61a § 1 K.p.a. ponownie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że postępowanie prowadzone wobec Zobowiązanej nie zostało jeszcze zakończone ani poprzez wyegzekwowanie należności, ani poprzez jego umorzenie, stąd też brak jest podstaw do wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego nie rozpoczął biegu 6-miesięczny termin, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. Przed otwarciem tego terminu wniosek Zobowiązanej należy uznać zatem za przedwczesny i jako taki nie mogący być przedmiotem rozpatrzenia. Zasada ta wynika bezpośrednio z zapisu § 6a wskazanego przepisu, bowiem kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry i przewidzieć zarówno zdarzeń faktycznych, jak i prawnych, mających wpływ na ich wysokość i zasadę ponoszenia.

W zażaleniu na to postanowienie Zobowiązana zarzuciła naruszenie:

- art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że z literalnego brzemienia przepisu wynika, że zawiadomienie o kosztach egzekucyjnych może zostać wydane dopiero po zakończeniu egzekucji,

- art. 8 K.p.a. to jest zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

- art. 10 K.p.a., poprzez pozbawienie Zobowiązanej prawa do czynnego udziału w postępowaniu na skutek odmowy sporządzenia zawiadomienia o kosztach postępowania i zamknięcia jej tym samym drogi do zaskarżenia decyzji dotyczących jej praw majątkowych na etapie, gdy zaskarżenie tej decyzji może mieć realny wpływ na wysokość jej zobowiązań,

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 9 K.p.a. zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogło mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania poprzez brak zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych

i wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

DIAS przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 17 lipca 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia 28 maja 2019 r.

Organ II instancji w pisemnych motywach postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z informacji uzyskanej od organu egzekucyjnego wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej nie zostało jeszcze zakończone. Do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego nie rozpoczął bieg 6-miesięczny, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. Kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry i przewidzieć zarówno zdarzeń faktycznych jak i prawnych mających wpływ na ich wysokość i zasadę ponoszenia (art. 64c § 6a u.p.e.a.). Przed otwarciem tego terminu wniosek zobowiązanej jest przedwczesny i nie może być przedmiotem rozpoznania. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów organ II instancji nie podzielił ich. Wskazał również, iż zarzuty sformułowane w zażaleniu zmierzają w istocie do zakwestionowania wysokości kosztów egzekucyjnych, a te mogą być analizowane jedynie w ewentualnym postępowaniu w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

- art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. w zw. z art. 2 Konstytucji w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, poprzez błędną ich wykładnię o charakterze rozszerzającym, polegającą na uznaniu, iż z literalnego brzmienia przepisu wynika, że do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego nie rozpoczął biegu 6 miesięczny termin, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a., wobec czego wniosek o wydanie zawiadomienia o kosztach jest przedwczesny i nie może być przedmiotem rozpatrzenia, podczas gdy przepis stanowi jedynie o przypadku "wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości", nie określając, czy wyegzekwowanie ma nastąpić w całości czy w części,

- art. 64 § 1 w zw. z art. 64 § 4 u.p.e.a., poprzez uznanie, że kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry i przewidzieć zarówno zdarzeń faktycznych, jak i prawnych mających wpływ na ich wysokość i zasadę ponoszenia, podczas gdy koszty te zostają naliczone i poniesione w toku postępowania egzekucyjnego, a nie tylko po jego zakończeniu oraz niektóre z nich pobierane są tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane,

- art. 64 § 9 u.p.e.a., poprzez uznanie, że niezakończenie postępowania egzekucyjnego nie daje podstaw do ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, podczas gdy obowiązek uiszczenia opłat za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej powstaje nie tylko w momencie zakończenia postępowania egzekucyjnego, lecz także sukcesywnie w toku dokonywanych czynności,

- art 10 K.p.a. w zw. z art. 45 Konstytucji oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji poprzez pozbawienie Skarżącej prawa do czynnego udziału w postępowaniu na skutek odmowy sporządzenia zawiadomienia o kosztach postępowania i zamknięcia jej tym samym drogi do zaskarżenia decyzji dotyczących jej praw majątkowych na etapie, gdy zaskarżenie tej decyzji może mieć realny wpływ na wysokość jej zobowiązań,

- art. 9 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., to jest zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego poprzez brak zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności poprzez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie w decyzji słusznego interesu strony,

- art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 64c § 6a lit. a w zw. z art. 64c § 7 u.p.e.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji, poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania zawiadomienia o kosztach postępowania egzekucyjnego, co w rezultacie uniemożliwia Skarżącej złożenie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów na zasadzie art. 64c § 7 u.p.e.a., a tym samym pozbawia Skarżącą możliwości zaskarżenia naliczonej ich wysokości,

- art. 124 § 2 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez ograniczenie uzasadnienia jedynie do przytoczenia przepisów zastosowanych w sprawie oraz do pozornego odniesienia się do sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie i zarzutów podniesionych przez Skarżącą, co nie stanowi w ogóle uzasadnienia, a jedynie jego pozory.

Na podstawie tych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym i rozpoznanie jej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.

Uzasadniając skargę Skarżąca przypomniała dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że interpretacja przepisów, którą przyjął organ, jest wadliwa, bowiem przy założeniu, że osoba wobec której prowadzona jest egzekucja z majątku posiada zobowiązania, których zaspokojenie w całości rozciąga się w czasie, prowadzi do sytuacji, że osoba taka ma zablokowaną możliwość dowiedzenia się o wysokości poszczególnych wydatków egzekucyjnych mimo, że już je poniosła. Jeżeli egzekucja dotyczy kilku nieruchomości to powstaje pytanie od "uostatecznienia się którego postanowienia o przyznaniu własności rozpoczyna" bieg 6-miesięczny termin. Przyjęcie wykładni organu prowadzi do braku możliwości weryfikacji kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem Skarżącej art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. nie stanowi w żadnym miejscu o "zakończeniu egzekucji", lecz wprowadza następujące rozróżnienie – "w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku" oraz "w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne". Skoro ustawodawca wprowadził szczególną regulację, odnoszącą się wyłącznie do egzekucji z nieruchomości, pomijając jednocześnie użycie określenia "wykonanie", to należałoby przyjąć, zakładając jego racjonalność, że uczynił to świadomie i celowo, mając zamiar otwarcia drogi do wydania zawiadomienia o kosztach egzekucyjnych, także w sytuacji wyegzekwowania tylko części obowiązku. Słowo "wyegzekwowanie" może odnosić się zarówno do całości, jak i do części obowiązku i brak jest odmiennego słowa na "wyegzekwowanie" części. W przeciwnym razie, druga część przepisu byłaby martwa. Ustawodawca nie wprowadza w przepisie wymogu "wyegzekwowania w całości", tak jak to przyjął organ. Mamy do czynienia z sytuacją interpretacyjną milczenia ustawodawcy w omawianym zakresie. Gdyby ustawodawca chciał ograniczyć wydanie zawiadomienia o kosztach egzekucyjnych tylko do przypadków zakończenia egzekucji, wskazałby to wprost w przepisie. Skoro jednak tego nie uczynił, mając na uwadze gwarancyjny cel przepisu, należy przyznać prymat wykładni, zgodnie z którą w ślad za naliczeniem kosztów egzekucyjnych idzie także zawiadomienie o tych kosztach (na wniosek), ze wskazaniem, w jakiej wysokości i na jaki cel zostały one przeznaczone.

Przepis art. 64c § 6a u.p.e.a. na poziomie językowym został sformułowany w taki sposób, że może dostarczać trudności interpretacyjnych. Jednak zgodnie z wyłaniającą się intencją ustawodawcy, należałoby rozumieć go w ten sposób, że "organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku" oraz "organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości". Taka wykładnia prowadziłaby do realizacji ogólnych zasad postępowania administracyjnego - zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wynikającej z niej zasady jawności postępowania oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Dalej Skarżąca podniosła, że zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji, że zawiadomienia nie można wydać z uwagi na fakt, iż nie można oznaczyć kosztów egzekucyjnych oraz że niezakończenie postępowania nie daje podstaw do ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienie ma dotyczyć kosztów już poniesionych. Te zaś są naliczane w trakcie postępowania i pobierane na bieżąco z uzyskanej ze sprzedaży kwoty. Zgodnie z art. 64 § 9 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a., tj. opłat za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej powstaje: za zajęcie nieruchomości – z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania do zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej, za ogłoszenie sprzedaży zajętej nieruchomości - z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu obwieszczenia o licytacji lub zawiadomienia o dokonaniu czynności przygotowawczych do sprzedaży w inny sposób, za przeprowadzenie licytacji - z chwilą podpisania przez poborcę skarbowego protokołu sprzedaży, a więc sukcesywnie w toku postępowania. Ponadto, stosownie do art. 64 § 4 u.p.e.a., opłaty określone w art. 64 § 1 pkt 2-6 u.p.e.a. pobiera się tylko raz w toku egzekucji - dokładna ich wysokość oraz cel są już znane i nie ulegną zmianie, a co do pozostałych opłat - w związku z tym, że dana nieruchomość została już zlicytowana, nie będą miały miejsca ani ogłoszenie sprzedaży zajętej nieruchomości (64 § 1 pkt 10), ani nie zostanie już przeprowadzona licytacja (64 § 1 pkt 11) - one także już nie powstaną. Twierdzenia organu są więc bezpodstawne i nie pozostają adekwatne do sprawy. Poza tym skoro obowiązek nie został wyegzekwowany w całości, ewentualnie mogą powstać nowe koszty związane z egzekucją z kolejnej nieruchomości, ale je będzie można naliczyć przy tej kolejnej egzekucji i ująć je w kolejnym planie podziału, zawiadomieniu i postanowieniu o ich wysokości.

Ponadto Skarżąca wskazała, że znane jej jest stanowisko doktryny i sądów administracyjnych, zgodnie z którym 6 miesięczny termin określony w art. 64c § 6a u.p.e.a. to termin liczony od zakończenia egzekucji. Jednak po pierwsze w opisie stanu faktycznego żadnego z tych orzeczeń nie mogła znaleźć, aby odnosiły się one do egzekucji z nieruchomości, czyli także do części drugiej zdania art. 64c § 6 pkt 1 lit. a, a po drugie trudno przystać na taką wykładnię oraz zgodzić się, że realizuje ona zasady konstytucyjne oraz ogólne zasady postępowania administracyjnego oraz egzekucyjnego.

Skarżąca podkreśliła, że ponoszenie przez osobę, z majątku której prowadzona jest egzekucja, wydatków na koszty egzekucyjne, ma daleko idące skutki. W pierwszej kolejności z sumy uzyskanej w egzekucji zaspokajane są właśnie koszty egzekucyjne, dopiero później należność główna. Gdyby zaś koszty egzekucyjne zostały naliczone w zbyt wygórowanej wysokości, zaspokojenie wierzycieli nastąpiłoby w mniejszej części. To zaś prowadziłoby do dalszego narastania odsetek. Możliwość weryfikacji kosztów egzekucji dopiero po całkowitym zakończeniu postępowania, tak jak widzi to organ, odbywałaby się z dużym opóźnieniem, prowadząc do pozbawienia Skarżącej prawa do ochrony jej praw majątkowych, bezzasadnego narastania jej zobowiązań, a celem postępowania egzekucyjnego jest przecież doprowadzenie do zaspokojenia przymusowej realizacji świadczenia określonego w tytule egzekucyjnym, czyli zaspokojenie wierzyciela głównego. Nie można nie odnieść się do twierdzenia organu, że dla liczenia terminu do złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia w sprawie kosztów, nie ma znaczenia kiedy zostanie wydane postanowienie w sprawie planu podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Skarżąca nigdy nie podnosiła, że wpływ na bieg terminu do złożenia wniosku o zawiadomienie o kosztach egzekucyjnych ma postanowienie w sprawie planu podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Skarżąca wskazywała, że bieg terminu do złożenia przedmiotowego wniosku pozostaje w związku z postanowieniem o przyznaniu własności nieruchomości, co wynika wprost z przepisu.

Organ II instancji rozpatrujący zarzuty Skarżącej podniesione w zażaleniu, w ogóle nie odniósł się do jej argumentacji, a jedyne jego uzasadnienie stanowiło powtórzenie brzmienia przepisów. Taki sposób uzasadnienia rozstrzygnięcia organu II instancji - utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji - de facto nie stanowi w ogóle uzasadnienia i prowadzi do wniosku, że organ w ogóle zaniechał zbadania sprawy co do jej istoty, a jedynie przyjął postanowienie organu I instancji.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Na wstępie Sąd odniesie się do wniosku Skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Należy w tym miejscu wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie przepisu art. 119 pkt. 3 P.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skarg m.in. na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, a równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też mimo, że Skarżąca w skardze wniosła o przeprowadzenie rozprawy, powyższy wniosek nie wiązał Sądu, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym, rozpoznawanej zgodnie z przepisem art. 120 P.p.s.a. w składzie trzech sędziów (por. B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. str. 527).

Sąd wobec powyższego rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym mając na uwadze, po pierwsze, że Skarżąca reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który w uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację uzasadniającą zarzuty, po drugie, że nie dostrzegł kwestii, które wymagałyby wyjaśnienia na rozprawie, po trzecie, że realizowało to zasadę szybkości postępowania określoną w art. 7 P.p.s.a. i przyspieszyło rozpoznanie sprawy, gdyż Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarządzeniem nr 16 z dnia 13 marca 2020 r., w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (http://bip.krakow. wsa.gov.pl/download/attachment/780/zarzadzenie-nr-16-prezesa-wsa-w-krakowie-z-dnia-13-marca-2020-r.pdf), odwołał wszystkie rozprawy na czas nieokreślony, jednocześnie utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych (§ 1 pkt 1 w zw. z § 3 zarządzenia).

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie NUS wydane w oparciu o przepis art. 61a § 1 K.p.a., stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednio na podstawie z art. 18 u.p.e.a. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie DIAS. W ocenie Sądu, organy w sposób bezzasadny zastosowały w przedmiotowej sprawie jako podstawę swych rozstrzygnięć przepis art. 61a § 1 K.p.a., zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Powołany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie prawa podatkowego odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku, w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli natomiast dana okoliczność budzi kontrowersje i rozbieżności, których rozstrzygnięcie przez organ wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie można odmówić wszczęcia postępowania (por. uwagi do art. 61a § 1 K.p.a. (w:) A. Plucińska-Filipowicz, Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex/el 2011).

Z kolei kwestie związane z wydaniem zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych ustawodawca uregulował w art. 64c u.p.e.a. Na podstawie art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia:

a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,

b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne.

Stosownie zaś do brzmienia art. 64c § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

W przytoczonych przepisach uregulowano tryb, w ramach którego zobowiązany może uzyskać informację o wysokości kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany, aby uzyskać informację o kosztach egzekucyjnych, w pierwszej kolejności powinien złożyć wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie 6 miesięcy od dnia:

1. wyegzekwowania wykonania obowiązku (art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a., pierwsza część zdania),

2. w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości (art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a, druga część zdania),

3. w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (art. 64c § 6a pkt 1 lit. b u.p.e.a.).

Zatem ustawodawca przewidział trzy zdarzenia, od których zaistnienia uzależnione jest rozpoczęcie biegu 6 miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zawiadomienia.

Pierwszym z tych zdarzeń, jest "wyegzekwowanie wykonania obowiązku" co zdaniem Sądu oznacza zakończenie egzekucji administracyjnej, rozumianej jako podejmowanie czynności faktycznych zmierzających do wyegzekwowania należności przy zastosowaniu środków egzekucyjnych wymienionych w przepisie art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Zwrócić należy uwagę, że zakończenie egzekucji (wyegzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym) nie rodzi równoczesnego skutku w postaci skutek w postaci zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jeszcze raz należy podkreślić, że egzekucja jest czynnością o charakterze faktycznym, dokonywaną w postępowaniu egzekucyjnym. Odróżnia się od postępowania egzekucyjnego będącego procedurą administracyjną. Egzekucja jest składnikiem tej procedury. Należy zwrócić uwagę na to, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje wcześniej niż sama egzekucja, a jego zakończenie nie musi nastąpić wraz z zakończeniem egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest zatem pojęciem szerszym niż sama egzekucja. Egzekucja administracyjna, jako element postępowania egzekucyjnego, stanowi jego najważniejszą, istotną i zasadniczą część, ale nie jedyną. Niepodważalnie nie są to pojęcia tożsame. Nie można zatem stwierdzić, że zakończenie egzekucji, jako czynności faktycznej i części składowej postępowania egzekucyjnego skutkuje automatycznie jego zakończeniem.

Drugie zdarzenie dotyczy jedynie postępowania egzekucyjnego w toku którego stosowany jest środek egzekucyjny w postaci egzekucji z nieruchomości i związane jest z wydaniem postanowienia o przyznaniu własności. Zgodnie z art. 112b § 1 u.p.e.a. jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba, o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności. Postanowienie o przyznaniu własności, które stało się ostateczne, przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub podlega złożeniu do zbioru dokumentów. Postanowienie o przyznaniu własności jest także tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości (art. 112b § 3 u.p.e.a.). Z chwilą kiedy postanowienie o przyznaniu własności stało się ostateczne, do nabywcy należą pożytki z nieruchomości. Od tej chwili nabywca ponosi również daniny publiczne przypadające z nieruchomości, których płatność przypada w dniu, w którym postanowienie o przyznaniu własności stało się ostateczne, lub po tym dniu (art. 112b § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie o przyznaniu własności przysługuje zażalenie. Dzień w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne otwiera 6-miesięczny termin do złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

Trzecie zdarzenie związane jest z umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w całości lub w części. Przesłanki umorzenia określone są w art. 59 u.p.e.a. W sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wydaje postanowienie na które służy zażalenie zobowiązanemu.

W rozpatrywanej sprawie, organy przyjęły, że niezakończenie postępowania egzekucyjnego (podkreślenie Sądu) nie pozwala na wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Jest to stanowisko całkowicie błędne. Po pierwsze organy nie rozróżniły postępowania egzekucyjnego od egzekucji administracyjnej, co jak wskazano powyżej jest warunkiem oceny, czy rozpoczął się bieg terminu do złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia. Po drugie i najważniejsze organy nie dostrzegły, że w rozpatrywanej sprawie będzie miała zastosowanie druga część zdania opisującego normę zawartą w przepisie art. 64c § 6a pkt 1a u.p.e.a. (rozpoczynająca się po pierwszym przecinku), gdyż w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Skarżącej, była prowadzona egzekucja z nieruchomości i właśnie ta część przepisu z tego powodu powinna być przeanalizowana przez organy pod kątem możliwości wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

W sprawie nie jest sporne, że postanowienie NUS z dnia [...] kwietnia 2018 r. o przyznaniu własności działki o nr ewid. [...] położonej w N. T. objętej księgą wieczystą nr [...] stało się ostateczne z dniem [...]maja 2018 r., co między innymi oznacza, że egzekucja administracyjna z tej działki została zakończona, poprzez wyegzekwowanie kwoty odpowiadającej cenie nabycia uiszczonej przez nabywcę, gdyż jak wskazano powyżej, jest to jednym z warunków wydania postanowienia o przyznaniu własności. Z kolei uzyskanie przymiotu ostateczności postanowienia o przyznaniu własności oznacza, że zaistniało zdarzenie, od którego zaistnienia uzależnione jest rozpoczęcie biegu 6-miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zawiadomienia. Nie jest natomiast zakończone postępowanie egzekucyjne, gdyż organ egzekucyjny zobligowany jest do dokonania dalszych czynności m.in. do dokonania podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości, co jednak nie ma żadnego wpływu na możliwość wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny nieprawidłowo zastosował przepis art. 61a K.p.a. odmawiając wydania zawiadomienia z tego powodu, że nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne (podkreślenie Sądu), tym samym zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a, poprzez dokonanie błędnej jego wykładni polegającej na uznaniu, iż w rozpatrywanej sprawie nie rozpoczął się bieg 6 miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, jak również zarzut naruszenia art. 61a § 1 K.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania zawiadomienia z powodu niezakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji powyższych naruszeń zasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 8 i art. 9 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 126 i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd wskazuje, że w postępowaniu egzekucyjnym, które pomimo, że jest postępowaniem wysoce sformalizowanym, z mocy art. 18 u.p.e.a. mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a., o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w K.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: legalności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7), zaufania (art. 8) i informowania (art. 9). Z kolei zgodnie z art. 124 K.p.a. postanowienie powinno zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postepowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie oraz podpis. W końcu ustalenia i oceny powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu postanowienia. Wynika to z przepisu art. 124 § 2 K.p.a, który stanowi, że postanowienie na które służy zażalenie (jak w niniejszej sprawie) powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Na podstawie art. 126 K.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. do postanowień stosuje się przepis art. 107 § 3 K.p.a.

Zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych.

Obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia ma bardzo istotne znaczenie w sytuacji, gdy organ podejmuje negatywne rozstrzygnięcie dla zobowiązanego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że postanowienia organów obydwóch instancji nie spełniają wymogów przewidzianych w art. 124 § 1 oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 K.p.a., gdyż uzasadnienie prawne, jak słusznie podniosła Skarżąca sprowadza się jedynie do zacytowania przepisów mających zdaniem organów zastosowanie w sprawie bez ich wyjaśnienia, tak jak przewiduje przepis art. 107 § 3 K.p.a.

W zaistniałej sytuacji Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, na marginesie tylko Sąd wskazuje, że sformułowane zostały one w odniesieniu do "zakończenia postępowania egzekucyjnego", a jak wskazał Sąd powyżej, nie ma to żadnego wpływu na możliwość wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

Końcowo Sąd zauważa, że przedstawiona przez Sąd wykładnia przepisu art. 64c § 6a pkt 1a u.p.e.a., powoduje, że wniesiony do organu egzekucyjnego w dniu [...] kwietnia 2019 r. (data przesyłki pocztowej) wniosek z dnia [...] kwietnia 2019 r., powinien być uznany przez organ egzekucyjny jako wniosek złożony po upływie 6-miesięcznego terminu przewidzianego w art. 64c § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż postanowienie z dnia z dnia [...] kwietnia 2018 r. o przyznaniu własności stało się ostateczne z dniem [...] maja 2018 r.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2019 r. był kolejnym wnioskiem Skarżącej o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Sądowi znany jest z urzędu prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia [...] sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 643/19, wydany w wyniku skargi Skarżącej, na postanowienie DIAS z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Wyrokiem tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie NUS. Uchylone postanowienia dotyczyły wniosku o wydanie zawiadomienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych złożonego w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. W wyroku tym Sąd m.in. stwierdził, że Skarżącej "nieprawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania powołując się na okoliczności, które nie wynikały z akt sprawy i pominięciem okoliczności, iż postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne" i nakazał organowi egzekucyjnemu ponownie rozpoznającemu sprawę uwzględnienia oceny prawnej dokonanej w uzasadnieniu wyroku, zatem organ egzekucyjny powinien rozpoznać wcześniejszy wniosek uwzględniając zalecenia Sądu z wyroku z dnia[...] sierpnia 2019 r.

Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organ jest zobowiązany, do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie NUS.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku, za podstawę orzeczenia przyjmując:

- art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.,

- § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193, ze zm.),

- § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.).

Na kwotę kosztów składają się: wpis sądowy w wysokości 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata w wysokości 480,00 zł oraz 17,00 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Łącznie Sąd zasądził od DIAS kwotę 597,00 zł.

Przepis art. 200 P.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Z kolei art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.