Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1304/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61, art. 140aa ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 4 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 32 poz 262
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich  niezbędnego wyposażenia
article: par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 23
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag  nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Zalewski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka -Klimas Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. M. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD"), po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD") z dnia [...] września 2013 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a."), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1,3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; dalej: "p.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260; dalej: "u.d.p."), § 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 951) - utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2013 r. w miejscowości S. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli czteroosiowy pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował M. M., który we własnym imieniu wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym tj. piaskiem. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r.

Podczas kontroli stwierdzono, iż przedmiotowy pojazd poruszając się drogą powiatową nr [...] przekroczył dopuszczalne naciski osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla pojedynczych osi napędowych pojazdów silnikowych oraz dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, która stosownie do § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi - 32 tony, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5c, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk I pojedynczej osi napędowej pojazdu po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę - 10,1 t - przekroczenie o 2,1 t (26,25 % dopuszczalnej normy),

- nacisk II pojedynczej osi napędowej pojazdu po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę - 12,7 t - przekroczenie o 4,7 t (58,75 % dopuszczalnej normy),

- nacisk III pojedynczej osi napędowej pojazdu po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę - 13,85 t - przekroczenie o 5,85 t (73,125 % dopuszczalnej normy),

- nacisk IV pojedynczej osi napędowej pojazdu po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę - 13,45 t - przekroczenie o 5,45 t (68,125 % dopuszczalnej normy),

- masa całkowita pojazdu- 50,1 t - przekroczenie dmc o 18,1 t (przekroczenie o ok 56,56 % dopuszczalnej normy),

- podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu.

Podczas kontroli dokonano pomiarów wymiarów zewnętrznych pojazdu oraz ważenia legalizowanymi wagami typu: [...] o nr: [...] i [...], na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi, położonym w miejscowości A., przy drodze krajowej nr [...], wyposażonym we wnękę o głębokości dostosowanej do wysokości użytych do pomiarów wag stacjonarnych. Kierowca nie wnosił o ponowne ważenie, potwierdził stwierdzone przy pomiarach naruszenie, a ponadto nie wniósł uwag do przeprowadzonej kontroli.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. WITD orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania. Wskazał, że podczas kontroli stwierdzono naruszenie w zakresie przekroczenia na drodze dopuszczalnego nacisku osi napędowej oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Skarżący zakwestionował ww. wyniki pomiarów. Powołując się na raport Najwyższej Izby Kontroli 26 marca 2012 r. wskazał że, waga nieautomatyczna [...] służy jedynie do pomiarów nacisków kół i pojedynczych osi. Podniósł, że kontrolowany pojazd był normatywny, a ponadto w dniu kontroli przedmiotowym pojazdem przewożony był piasek tj. ładunek sypki, który niezależnie od załadownia podczas transportu uległ przesunięciu, na co wykonujący przejazd nie miał wpływu. Skarżący powołując się na treść art. 140 aa ust. 4 p.r.d. wskazał, że jego odwołanie jest w pełni uzasadnione, bowiem pojazd nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej, a skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, jak również nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a przewożony ładunek był ładunkiem sypkim.

Organ odwoławczy na wstępie uzasadnienia decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. wskazał, iż organ I instancji błędnie określił, iż kontrolowany pojazd posiadał cztery osie pojedyncze napędowe. Wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną - zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 1,8 m. Natomiast w myśl § 4 ust 3 ww. rozporządzenia przepisu ust. 1 nie stosuje się do pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, dla których przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną - zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 2 m.

Jak wynika z dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu został on po raz pierwszy zarejestrowany w dniu [...] lutego 2001 r., a więc przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Mając na uwadze powyższe, a także pomierzone w trakcie kontroli odległości pomiędzy osiami pojazdu, organ odwoławczy wskazał, że należało przyjąć, iż kontrolowany pojazd posiadał jedną oś pojedynczą oraz jedną oś potrójną, a nie jak wskazał organ I instancji cztery osie pojedyncze. W związku z powyższym nacisk pojedynczej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 10,1 t i przekraczał dopuszczalną normę o 2,1 t, natomiast nacisk potrójnej osi wynosił 40 t i przekraczał dopuszczalny nacisk o 16 t.

Z uwagi jednak na stwierdzone w trakcie kontroli znaczne przekroczenia dopuszczalnych norm, powyższe nie miało żadnego znaczenia dla kwalifikacji stwierdzonych naruszeń oraz dla wymiaru kary. Już samo przekroczenie nacisku na pierwszej osi o 2,1 t (26,25 % dopuszczalnej normy) i dopuszczalnej masy całkowitej o 18,1 t (ok 56,56 % dopuszczalnej normy) skutkuje koniecznością zakwalifikowania przedmiotowego stanu faktycznego jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

GITD zauważył, że mając na uwadze stwierdzone naruszenia na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom, na które można wydać zezwolenie kategorii VII, czyli:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach l-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Powołał się na art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c) p.r.d., jednocześnie wskazując, że w niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi 15.000 zł.

Wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Dodał, że powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do p.r.d. Wskazał, że następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 p.r.d. Zauważył, iż przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Organ II instancji wskazał, że jeżeli nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Jeżeli zatem kontrolowany pojazd nie spełnia warunków normatywnych lub warunków nienormatywnych, albo poruszał się po kategorii drogi, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń od I do VI, to wówczas możliwa jest kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia jedynie w oparciu o brak zezwolenia kategorii VII. Zezwolenie na tę kategorię wydaje się bowiem, gdy przekroczono wielkości dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I - VI.

W dalszej części uzasadnienia GITD wskazał, że wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). Wyjaśnił jednocześnie, że droga powiatowa nr [...] stanowi drogę po której mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

GITD przypomniał, że miejsce ważenia legitymuje się pomiarem równości i spadków stanowiska ważenia pojazdów przy drodze krajowej nr [...] [...] z dnia [...] marca 2013 r. Wskazał, że ważenie odbyło się za pomocą nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu [...] o nr fabr. [...] i [...], a wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami zgodności wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urząd Miar w P. z datą ważności do dnia [...] czerwca 2014 r.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy stwierdził, że po rozważeniu argumentów skarżącego w świetle obecnie obowiązujących regulacji prawnych należało uznać, iż nie mogą one stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazał, że strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. karę pieniężną nakłada się na podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Rodzaj przewożonego ładunku tj. piasek, został ustalony na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2013 r.

W ocenie GITD zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania przez organ I instancji decyzji nakładającej karę pieniężną.

Organ odwoławczy omówił także określoną w art. 140aa ust. 4 p.r.d. instytucję uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oraz stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki umożliwiające jej zastosowanie. W ocenie GITD strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia.

Według art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Organ wskazał szczegółowo na określone w tym przepisie przesłanki eskulpacyjne, w tym przyjęte rozumienie pojęcia "należytej staranności" oraz "braku wpływu" i wywodził, że obowiązki związane z przejazdem wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Wskazywał na treść § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jak również na art. 61 p.r.d. Wyjaśnił, że powyższe regulacje wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Nie dostosowanie się do nich przesądza o braku należytej staranności jak również o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur załadunku, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną, a ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Podmiot wykonujący przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany.

GITD uznał, że między zachowaniem strony a stwierdzeniem naruszenia istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy, a zatem nie znajduje zastosowania art. 140aa ust 4 pkt 1 p.r.d.

Ponadto kontrolowanym pojazdem przewożono piasek czyli ładunek sypki, a w trakcie kontroli stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, wobec czego zdaniem organu zastosowania nie znajduje również art. 140aa ust 4 pkt 2 p.r.d.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 140 aa ust. 4 p.r.d. dotyczącego nie wszczynania postępowania administracyjnego wobec podmiotu, gdy rzeczywista masa całkowitego pojazdu nie przekracza dopuszczalnej wielkości, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu;

2. art. 6, 7, 8, 9, 10, 68, 107 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy, brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy. Skarżący wskazał, że podczas kontroli użyto wag [...], które przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. Ponadto wagami tymi nie można sumować poszczególnych osi, a mimo to sumowano wyniki poszczególnych osi. Zgodnie z treścią protokołu powinno być dokonane drugie ważenie czego nie zrobiono z nie wiadomych przyczyn. Tym samym pozbawiono skarżącego możliwości zweryfikowania ważenia, co w tym przypadku skutkowało nałożeniem wysokiej kary. Kontrole ważeń pojazdów są wykonywane bez wydania odpowiedniego rozporządzenia, które regulowałoby sposób kontroli w zakresie ważenia, co ma istotne znaczenie dla wyników kontroli. To powoduje, że gdyby ten pojazd zważono w województwie [...] to w przeciwieństwie do [...] gdzie tolerancja wynosi 2% to w O. w B. tolerancja wynosi 4%.

Skarżący wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem.

Z art. 61 p.r.d. wynika wprost, że przewożony ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu, ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Sąd pozostaje na stanowisku, że wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Wyniki kontroli stanowią bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony, co oznacza, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne, aby mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenia zasad i rygorów określonych obowiązującymi przepisami (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 317/11, LEX nr 1170283).

Należy przy tym wskazać, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji nałożył na skarżącego karę w związku ze stwierdzeniem wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku I pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2,1 t, nacisku II pojedynczej osi napędowej o 4,7 t, nacisku III osi napędowej o 5,35 t oraz nacisku IV osi napędowej o 5,45 t, a masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 50,1 t czyli nastąpiło przekroczenie o 18,1 t. Jak wynika z powyższego organ I instancji uznał, iż kontrolowany pojazd składa się z czterech pojedynczych osi napędowych.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, GITD stwierdził, że organ I instancji błędnie wskazał, że kontrolowany pojazd posiadał cztery pojedyncze osie napędowe. Powołując się na § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrolowany pojazd posiadał jedną oś pojedynczą oraz jedną oś potrójną. Przy tak poczynionych ustaleniach wskazał, że nacisk pojedynczej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 10,1 t i przekraczał dopuszczalną normę o 2,1 t, natomiast nacisk potrójnej osi wynosił 40 t i przekraczał dopuszczalny nacisk o 16 t. Organ stwierdził, że z uwagi na stwierdzenie w trakcie kontroli znacznego przekroczenia dopuszczalnych norm, powyższe nie miało żadnego znaczenia dla klasyfikacji stwierdzonych naruszeń oraz dla wymiaru kary.

Pojazd został zważony przy użyciu jednej pary nieautomatycznych wag [...] o nr: [...] i [...].

Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania administracyjnego skarżący kwestionował dokonane ważenie tego typu wagami. Podnosił, że wagi typu [...] nie mogły być zastosowane zarówno do określenia masy całkowitej oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów poddanego kontroli. Kwestionował więc wiarygodność dowodów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych przyjętych przez organ.

Zdaniem Sądu, w przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia istotnym było zgromadzenie stosownej dokumentacji potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta. Koniecznym było także odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do ww. zarzutów strony istotnych przecież z punktu widzenia podjętego przez organ rozstrzygnięcia, jakim było nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli przekroczenia nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż w dowodzie rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu, który nota bene został wydany [...] stycznia 2010 r., wskazano, iż ww. pojazd posiada 4 osie. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji wydał decyzję w oparciu o takie parametry. Natomiast organ odwoławczy powołując się na § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia poczynił odmienne ustalenia, jednakże w żadnym stopniu nie odniósł tych ustaleń do zarzutów skarżącego. GITD ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż powyższe ustalenia nie mają żadnego znaczenia dla klasyfikacji stwierdzonych naruszeń oraz dla wymiaru kary. Ponadto powołując się na § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r., Nr 4, poz. 23) wskazał, że przepisy ww. rozporządzenia stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określenia masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Zatem w ocenie GITD zarówno naciski osi wielokrotnych, jak i masa całkowita kontrolowanego pojazdu mogły zostać zważone za pomocą użytych podczas kontroli wag. Organ powołał się również na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag [...] i przyjął za dopuszczalne sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi.

Wskazać przy tym należy, iż instrukcja obsługi wag typu SAW została dołączona do akt dopiero na etapie postępowania sądowego.

Wyjaśnienia organu zawarte w decyzji nie są zdaniem Sądu wystarczające do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisków osi wielokrotnych spornego pojazdu. Jak wynika z instrukcji obsługi wag typu SAW, wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. W pkt 2.5. instrukcji zawierającym rysunki i wyjaśniającym sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunku nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewiduje ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Jak wynika z ilustracji producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech wag (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1333/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, iż organy w sposób odmienny aniżeli Naczelny Sąd Administracyjny zinterpretowały treść pkt 2.5 instrukcji obsługi wag SAW. Przy czym zauważyć należy, że organ wskazał jedynie na ogólną możliwość sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. Natomiast w żadnej mierze nie odniósł się do możliwość zważenia tymi wagami konkretnego pojazdu, który w niniejszej sprawie podlegał kontroli. Niezależnie od tego czy kontrolowany pojazd składa się z 4 osi pojedynczych (jak zostało wskazane w dowodzie rejestracyjnym) czy z 1 osi pojedynczej i 1 osi potrójnej (co wynika z § 4 ust 4 w zw. z § 4 ust 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia) organy obu instancji nie wyjaśniły czy pojazd złożony z osi w ww. układach mógł zostać zważony przy pomocy dwóch użytych podczas kontroli wag. Pomijając powyższe rozważania organy skoncentrowały się jedynie na możliwości przeprowadzenia ważenia wagami typu [...]. Natomiast to prawidłowość przeprowadzenia ważenia tymi wagami ma w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla oceny zasadności zarzutów strony skarżącej.

W ocenie Sądu, powołanie się przez organ na znane mu z urzędu zapisy instrukcji producenta wag, mające przy tym kluczowe znaczenie dla uznania przez organ prawidłowości dokonanego ważenia pojazdu, bez zawiadomienia o tym strony i bez umożliwienia jej wypowiedzenia się w tym zakresie, stanowi oczywiste naruszenie art. 9, art. 10, art. 77 § 4 i art. 81 k.p.a. Zachowanie wymagań określonych w powyższych przepisach jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom, w szczególności jeżeli kwestionowane przez skarżącego okoliczności oparte zostały na dowodach, które nie zostały mu zakomunikowane, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, którego mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy.

Podniesione przez Sąd wątpliwości mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy choćby z uwagi na fakt, iż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny tj. przede wszystkim ustalenie prawidłowości przeprowadzonego ważenia, a co za tym idzie miarodajne ustalenie czy doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, pozwoli na dokonanie ustaleń czy w sprawie znajdzie zastosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. Powyższe jest istotne z uwagi na fakt, iż kontrolowanym pojazdem przewożony był piasek czyli materiał sypki. W obecnym stanie rzeczy, stwierdzenie przez organy obu instancji, iż w sprawie brak jest przesłanek do zastosowania ww. art. należy uznać za co najmniej przedwczesne.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2013 r., organy nie wystarczająco wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a w szczególności nie wykazały prawidłowości przeprowadzonego ważenia i wiarygodności uzyskanych wyników. W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu administracji ocenić w sposób prawidłowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek oceny), które należy sprawdzić, analizując, czy okoliczności sprawy dawały organom inspekcji przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej na podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 31 października 2014 r. Sygn. akt II GSK 1333/13 wskazał, że jeżeli w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie tego materiału poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag [...] do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny zobligował organ do zrealizowania powyższych wytycznych w toku ponownego postępowania dowodowego.

Również w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji, w przypadku analogicznych zapisów instrukcji obsługi wag użytych w toku kontroli pojazdu skarżącego, zobowiązany będzie w toku postępowania wyjaśniającego rozważyć konieczność ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny zakresie. Dopiero wyczerpująco zebrany materiał dowodowy pozwoli na podjęcie rozstrzygnięcia, podlegającego kontroli instancyjnej, co zrealizuje ujętą w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.