Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 269/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 6,7,8,11,77,126
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu wniesionego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia [...]. do [...] r. oraz zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu chorobowego od dnia [...] r. do [...] r. w kwocie [...]zł.

W toku prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego skarżący wystąpił do organu pismem z dnia [...] r., w którym podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku w związku z rozłożeniem na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Zdaniem skarżącego, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec niego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] nie powinno mieć miejsca. Zobowiązany wskazał na wykonanie obowiązku w całości.

Postanowieniem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniesione przez skarżącego zarzuty.

W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił błędne ustalenie przez organ stanu faktycznego. Stwierdził, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte niezasadnie. Podniósł, że nie otrzymał projektu umowy o rozłożenie na raty należności. Wskazał,

że Poczta Polska nie doręczyła mu przesyłki zawierającej taką umowę, korespondencji zawierającej umowę nie odebrała osoba trzecia, a w skrzynce pocztowej również nie znajdowało się awizo informujące o możliwości odebrania przesyłki.

Postanowieniem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że w związku z wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. zobowiązującą skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego, skarżący wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty ww. należności. Pismem z dnia [...] r. Zakład wezwał stronę do przedłożenia dokumentów pozwalających na ocenę możliwości finansowania spłaty należności. Korespondencja została doręczona zobowiązanemu w dniu [...] r. W wezwaniu tym poinformowano stronę również o obowiązku zawiadomienia Zakładu o każdej zmianie adresu, pod rygorem uznania skutku prawnego doręczenia pism pod dotychczasowym adresem. Następnie pismem z dnia [...] r. Zakład powiadomił stronę o wyrażeniu zgody na udzielenie ulgi, jednocześnie przesłał skarżącemu projekt pierwszej umowy o nr [...] o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, celem podpisania i odesłania w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Zawiadomienie zawierało pouczenie o braku możliwości zawarcia umowy, jeżeli nie zostanie ona odesłana przez wnioskodawcę we wskazanym przez Zakład terminie. Korespondencja została przesłana na wskazany przez zobowiązanego we wniosku adres: ul. [...], 87-100 T. i doręczona stronie dnia [...] r. Tym samym termin na doręczenie do ZUS podpisanych przez skarżącego dwóch egzemplarzy umowy nr [...] upływał z dniem [...] r.

Z uwagi na niedoręczenie dwóch egzemplarzy podpisanej umowy w wyznaczonym przez ZUS terminie, pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował skarżącego, że odstępuje od zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Korespondencja została doręczona dnia [...] r. dorosłemu domownikowi, P. C.-P..

Z powodu nieuregulowania należności, sprawa została przekazana do przymusowego dochodzenia. Dnia [...] r. Zakład skierował do strony upomnienie egzekucyjne nr [...] Korespondencja została skierowana na nowy adres skarżącego wykazany w zgłoszeniu do ubezpieczeń ZUS ZZA z dnia [...] r. przez [...] M. S., tj. ul. [...], 87-100 T. i doręczona dnia [...] r. dorosłemu domownikowi, P. C.-P..

Pismem z dnia [...] r. zobowiązany wystąpił do Zakładu o nieodstępowanie od umowy ratalnej nr [...], jednocześnie załączył podpisane dwa egzemplarze tej umowy. P. Zakład odstąpił już od podpisania ww. umowy,

o czym skarżący został poinformowany pismem z dnia [...] r., nie miał możliwości jej przywrócenia. W konsekwencji pismo skarżącego zostało potraktowane jako nowy wniosek o raty i pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował wnioskodawcę o potraktowaniu pisma z dnia [...] r. jako nowego wniosku o raty oraz o wyrażeniu zgody na rozłożenie zadłużenia na 8 rat. W załączeniu Zakład przesłał projekt nowej umowy nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, celem podpisania i odesłania w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Zawiadomienie zawierało pouczenie o braku możliwości zawarcia umowy w przypadku nieodesłania jej we wskazanym przez Zakład terminie. Korespondencja zawierająca ww. zawiadomienie oraz dwa egzemplarze projektu umowy nr [...] została skierowania za pośrednictwem Poczty Polskiej na nowy adres skarżącego (wskazany również przez stronę w piśmie z dnia [...].), tj. ul. [...], T.. Pierwsza nieudana próba doręczenia korespondencji zawierającej zawiadomienie Zakładu oraz 2 egzemplarze projektu umowy, nastąpiła w dniu [...] r. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu [...] r., a następnie uznano za doręczoną w dniu [...] r. Przesyłka została zwrócona do Zakładu w dniu [...] r. Tym samym termin na doręczenie do ZUS podpisanych dwóch egzemplarzy umowy nr [...] upływał z dniem [...] r. W konsekwencji powyższego, pismem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. poinformował skarżącego, że z uwagi na niedoręczenie dwóch egzemplarzy podpisanej umowy stanowiącej załącznik do pisma Zakładu z dnia [...] r. w wyznaczonym przez Zakład terminie, odstępuje od zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia.

W dniu [...] r. do Zakładu wpłynęło pismo skarżącego, w którym poinformował o odesłaniu umowy [...] r. W odpowiedzi z dnia [...] r. Zakład ponownie poinformował stronę, że umowa nr [...] nie została zawarta, ponieważ zobowiązany nie doręczył jej do Zakładu w obowiązującym terminie. W piśmie tym Zakład powtórnie poinformował też o podjętych na korzyść strony działaniach mających na celu objęcie zadłużenia wobec Zakładu nową umową oraz o braku możliwości jej zawarcia z uwagi na nieodesłanie jej do Zakładu w obowiązującym terminie. Korespondencję skierowano na aktualny adres skarżącego.

W konsekwencji powyższego organ uznał, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń nie zostały rozłożone na raty, zatem prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte prawidłowo.

Mając na uwadze powyżej opisany stan faktyczny organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

Odnosząc się do zarzutu niezasadnie wygenerowanych kosztów egzekucyjnych organ wskazał, że wobec braku spłaty zadłużenia, dnia [...] r. Zakład wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...] oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej o numerze [...]. Korespondencja została doręczona stronie w dniu [...] r. Dnia [...] r., po wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz wszczęciu egzekucji administracyjnej, zobowiązany uregulował częściowo należność przysługującą ZUS. P. w sprawie nie wystąpiła przesłanka braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne i egzekucja zostały wdrożone prawidłowo. Tym samym zgodnie z obowiązującymi przepisami skarżący jest zobowiązany do opłacenia również kosztów upomnienia, opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych i opłaty egzekucyjnej. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej [...] zawiera informację o wysokości naliczonych kwot opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych i opłaty egzekucyjnej oraz podstawach prawnych i sposobach ich naliczenia. Zawiadomienie skarżący odebrał [...] r., zatem przed dokonaniem wpłaty. Zgodnie z art. 34b u.p.e.a. nie umarza się postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 5 (wygaśnięcie obowiązku w całości albo części), zaistniałej po wszczęciu tego postępowania, jeżeli koszty egzekucyjne powstałe przed dniem zaistnienia tej przyczyny oraz koszty upomnienia nie zostały wyegzekwowane, zapłacone lub umorzone.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 7 oraz art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., dalej: u.s.u.s.) w zw. z art. 18 u.p.e.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy pierwsze awizo oraz kolejne dotyczące przesyłki listowej poleconej zawierającej dwa egzemplarze umowy (ponownej umowy) w ogóle dotarło do adresata, wobec oświadczenia skarżącego o nie otrzymaniu żadnego awizo i podniesieniu przez skarżącego, że na skutek rotacji pracowników Poczty Polskiej S.A. i stosunkowo krótkim zamieszkiwaniu skarżącego przy ul. [...], miał miejsce problem z prawidłowym doręczeniem przesyłek, w tym awiza, co skutkowało błędnym uznaniem przez ZUS, że miało miejsce doręczenie przesyłki w trybie art. 44 § 1 k.p.a., a finalnie błędne przyjęcie, że skarżący nie zastosował się do warunków ratalnej spłaty należności pieniężnej, podczas gdy jedyną umowę jaką otrzymał, odesłał pismem z dnia [...] r.;

2) art. 78 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez brak uwzględnienia żądania skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. C., podczas gdy okoliczność czy skarżący w ogóle otrzymał jakiekolwiek awizo dotyczące przesyłki zawierającej kolejną umowę - błąd procedury awizacji, miało istotne znaczenie dla sprawy;

3) art. 10 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności brak możliwości wypowiedzenia się skarżącego co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, tym samym uniemożliwienie stronie w pełni skutecznej obrony swych praw, podczas gdy skarżący, o czym organ wiedział, pozostawał w uzasadnionym przeświadczeniu, że podpisując i wysyłając umowę o rozłożeniu na raty należności o nr [...] i braku reakcji ze strony ZUS spełnił warunki rozłożenia na raty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń;

4) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 84 ust. 8b u.s.u.s., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów (ZUS) polegające na nad wyraz formalistycznym podejściu do zawierania umowy z ZUS o rozłożeniu na raty należności i konieczności według ZUS dwukrotnego podpisywania umowy w przypadku, gdy umowa o rozłożenie na raty należności została w istocie podpisana przez skarżącego i zawarta, przy zapisie ustawowym, iż dla spraw dotyczących rozłożenia na raty należności ustawodawca przewidział tylko formę umowy, a nie formę pisemną umowy, co skutkowało błędnym ustaleniem, że do zawarcia umowy nie doszło, a finalnie przyjęciem zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wygenerowaniem kosztów (tj. opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych, opłaty egzekucyjnej);

5) art. 9 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie zasady udzielania informacji stronie polegające na niepoinformowaniu przez organ o potraktowaniu podpisanej umowy przez skarżącego jako nowego wniosku o rozłożeniu należności na raty, co skutkowało wprowadzeniem skarżącego w błąd co do okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy;

6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy mając na względzie wskazane uchybienia dokonane przez wierzyciela ZUS, postanowienie z dnia [...] r. winno zostać uchylone, a podniesione zarzuty uwzględnione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.

Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest zasadność oddalenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych "jako reprezentanta wierzyciela" zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...]. Z treści zarówno postanowienia z dnia [...] r. ZUS Oddział w T. jak również z zaskarżonego postanowienia ZUS z dnia [...] r. wynika, że organ w sprawie zajmuje stanowisko jako "wierzyciel" egzekwowanych należności. Ponadto przemawia za tym także wskazana podstawa prawna wydanych postanowień. Rozważenia zatem wymaga, czy prawidłowo przyjęto, że w tej sprawie ZUS występuje wyłącznie jako wierzyciel, czy powinien rozstrzygnąć sprawę jako organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, na co wskazuje z kolei treść tytułu wykonawczego. Powyższe natomiast ma znaczenie także dla oceny, który organ jest właściwy do rozpoznania zażalenia od postanowienia ZUS Oddział w T..

Podać należy, że na podstawie art. 1a pkt 7 u.p.e.a. "organ egzekucyjny", to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej jest wniosek wierzyciela i wystawiony przez niego tytuł wykonawczy. Jeżeli jednak wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 1 i 4 u.p.e.a.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie realizacji celów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) posiada określone, wyznaczone przepisami prawa kompetencje. Wśród kompetencji ZUS znajdują się te, które obejmują postępowanie rozpoznawcze, prowadzone przez ten organ. Zakład w ramach postępowania rozpoznawczego wydaje m.in. decyzje w zakresie indywidualnych spraw administracyjnych, a dotyczących np. ustalania wymiaru składek i ich poboru (art. 83 pkt 1 ust. 1 u.s.u.s).

Zakład posiada także normatywne uprawnienia do dokonywania czynności w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji. Zakres uprawnień Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonego przez właściwego ministra do spraw finansów publicznych został określony w art. 19 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją Dyrektor ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Na podstawie zatem wskazanego art. 19 § 4 u.p.e.a. dyrektor oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji m.in. w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wymienione w tym przepisie kompetencje egzekucyjne dyrektora oddziału ZUS są ograniczone, ale dające niewątpliwie możliwość stosowania określonych środków egzekucyjnych takich jak egzekucja z wierzytelności pieniężnych. W zakresie kompetencji dyrektora oddziału ZUS, jako organu egzekucyjnego, jest m.in. wydawanie postanowień.

Zgodnie natomiast z art. 83c ust. 1 u.s.u.s. dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej ZUS działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby administracji skarbowej. Powyższe regulacje prawne w zakresie problematyki egzekucyjnej wskazują, że organem rozpoznającym środki zaskarżenia na postanowienia dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego są także organy administracji publicznej.

Jeżeli Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym w danej sprawie, to skupia kompetencje zarówno wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego. Wobec tego po zgłoszeniu przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej organ ten powinien je rozpoznać merytorycznie. Zażalenie natomiast jest rozpoznawane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, posiadającego na podstawie art. 23 § 2 u.p.e.a. i art. 83c ust. 1 u.s.u.s. nadzór nad egzekucją administracyjną w stosunku do Dyrektora Oddziału ZUS. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jest jednocześnie organem odwoławczym od orzeczeń wydawanych przez nadzorowany organ egzekucyjny. Organ ten posiada uprawnienie do oceny zasadności powyższego orzeczenia pod względem merytorycznym (wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2019 r., I GSK 2485/18).

Ponadto należy mieć na uwadze, że jeżeli w roli wierzyciela występuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to należy odwołać się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. I FPS 4/06, zgodnie z którą: "Wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe." W takiej sytuacji bezprzedmiotowe byłoby bowiem, aby w istocie rzeczy ten sam podmiot, raz występujący w roli jednostki organizacyjnej, drugi jako organ wykonawczy takiej jednostki, najpierw zajmował stanowisko co do zgłoszonego zarzutu jako wierzyciel, a następie oceniał go jako organ egzekucyjny. Kwestie te obowiązany jest rozstrzygnąć w jednym postanowieniu organu egzekucyjnego. W sytuacji natomiast, gdy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 19 § 4 u.p.e.a., a jednocześnie ZUS jest wierzycielem, to wówczas Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych występuje wyłącznie w roli wierzyciela.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że kontrolowana sprawa dotyczy nienależnie pobranych świadczeń wypłaconych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, objętych decyzją Zakładu z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...]. Wystosował też zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. W tytule tym wskazano jako wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. (część E, pkt 1). Ponadto w tytule wymieniono Dyrektora Oddziału ZUS w T. jako organ egzekucyjny (część J, pkt 1). Powyższe wskazuje, że ZUS jest wierzycielem i Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym. W takiej sytuacji zgłoszony zarzut powinien być rozpoznany przez Dyrektora Oddziału ZUS jako organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, a nie wyłącznie jako wierzyciel. Z kolei zażalenie powinno być skierowane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i takie pouczenie powinno być zawarte w wydanym postanowieniu organu I instancji. Wówczas rozpoznanie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu egzekucyjnego nie wymagałoby wydania przez Zakład odrębnego postanowienia, w którym przedstawiono by stanowisko wyłącznie wierzyciela.

W niniejszej sprawie Dyrektor ZUS Oddział w T. wydał postanowienie dnia [...] r. w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym działając jako organ I instancji w trybie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Na podstawie wyżej wskazanego art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wniesione zażalenie zostało rozpoznane przez ZUS Oddział w T. ze wskazaniem "jako wierzyciel".

W ocenie tut. Sądu, w konsekwencji powyższego zachodzi sprzeczność między treścią zaskarżonego postanowienia, w którym organ występuje wyłącznie w roli wierzyciela rozpoznając zgłoszone zarzuty, a treścią tytułu wykonawczego, który wskazuje choćby w części J pkt 1, że jest także organem egzekucyjnym. Tym samym kwestia ta wymaga dogłębnego wyjaśnienia. Organ obowiązany jest jednoznacznie ustalić, czy jest wyłącznie wierzycielem, czy także organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 19 § 4 u.p.e.a., a w konsekwencji czy w sprawie ma zastosowanie art. 83c ust. 1 u.s.u.s. w zakresie właściwości Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia. Podjęte rozstrzygnięcie nie czyni zadość wymogom wynikającym z tych przepisów prawa, zachodzi sprzeczność co do wydanego postanowienia przez ZUS jako wyłącznie wierzyciela a treścią tytułu wykonawczego wskazującego ZUS jako organ egzekucyjny i zarazem wierzyciela.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ oceni w świetle materiału dowodowego kwestię statusu Dyrektora Oddziału w T. ZUS w niniejszej sprawie i ustali, czy występuje wyłącznie jako wierzyciel, czy jako organ egzekucyjny będący także wierzycielem. Wskazana wyżej sprzeczność między treścią tytułu wykonawczego a wydanym postanowieniem powinna zostać wyjaśniona.

Na marginesie należy zaznaczyć, że wobec uznania naruszenia przepisów dotyczących trybu załatwienia zarzutu, tut. Sąd nie mógł zająć stanowiska w zakresie oceny zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych, zakwalifikowanych przez organ jako zgłoszonych z art. 33 § 2 pkt 5 i 6 u.p.e.a., albowiem byłoby to na obecnym etapie przedwczesne. W pierwszej kolejności organ obowiązany jest wyjaśnić kwestię właściwości organów oraz ich roli w postępowaniu egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie. Powyższe wywody tut. Sąd poczynił odwołując się do treści tytułu wykonawczego oraz zaskarżonego postanowienia. Organ obowiązany jest zatem zweryfikować, czy faktycznie w sprawie ten sam organ jest zarówno wierzycielem i organem egzekucyjnym (jak wynika z tytułu wykonawczego) czy wyłącznie wierzycielem (jak wynika z zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] r.).

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd nie zasądził kosztów, bowiem ze względu na charakter sprawy skarżący nie był obowiązany do uiszczenia wpisu sądowego.