Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2428/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6201 Prawo wykonywania zawodu lekarza, aptekarza pielęgniarki, położnej
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Rada Lekarska
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art.  par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 i 3, art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 152
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. J. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie powołania komisji do oceny zdolności lekarza do wykonania zawodu I. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę organu pierwszej instancji, II. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej na rzecz skarżącego M. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I.

Okręgowa Rada Lekarska [...] Izby Lekarskiej w P. (dalej jako ORL) uchwałą z dnia [...] kwietnia 2017 r., Nr [...] powołała komisję do oceny zdolności do wykonywania zawodu przez lekarza M. R. J., nadając jednocześnie uchwale rygor natychmiastowej wykonalności.

Rada wskazała, iż działa na podstawie art. 5 pkt 6 oraz art. 25 pkt 4 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (tekst jednolity Dz. U. 2016 r. poz. 522 ze zm.) w związku z art. 12 ust. 1 oraz art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2017 r. poz. 125 - dalej również jako ustawa) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2011 r. w sprawie trybu powoływania i sposobu działania komisji orzekającej w przedmiocie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu albo ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych oraz trybu orzekania o niezdolności do wykonywania zawodu lekarza albo ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych (Dz. U. nr 246 poz. 1475) w zw. z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, aktualnie tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej jako k.p.a.)

W skład komisji powołano:

1. przewodniczącą dr E. M. - specjalistę medycyny rodzinnej, i chorób wewnętrznych,

2. członków:

a) dr E. K. - specjalistę psychiatrę,

b) dr A. [...] - specjalistę psychiatrę,

c) dr M. K. - specjalistę psychiatrę.

W uzasadnieniu uchwały podniesiono, iż dnia 10 lutego 2017 r. do Prezesa ORL wpłynęło pismo Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii w Województwie [...], w którym zgodnie z art. 16o pkt 5 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, prosi o akceptację wniosku o przerwanie szkolenia specjalizacyjnego z psychiatrii przez lekarza M. J., który rozpoczął specjalizację w trybie rezydenckim w dniu 14 grudnia 2015 r. w Wojewódzkim Szpitalu Neuropsychiatrycznym w K., a od 1 listopada 2016 r. kontynuuje ją w Klinice Psychiatrii [...] w P.

Do pisma załączone zostały opinie trzech kolejnych kierowników specjalizacji wskazanego lekarza, którzy negatywnie ocenili przebieg rezydentury z psychiatrii, zarówno w zakresie wiedzy, kontaktu z pacjentami, jak również interakcji ze współpracownikami. Konsultant Wojewódzki, na podstawie dotychczasowego przebiegu rezydentury zasugerował, że ze względu na istniejącą niekompetencję w zakresie wiedzy, kontaktów z pacjentami, jak również kontaktów międzyludzkich lekarz nie ma możliwości pomyślnego ukończenia specjalizacji w tak trudnej dziedzinie jak psychiatria. Zdaniem Konsultanta, nie ma on również możliwości uzyskania specjalizacji w jakiejkolwiek dziedzinie medycyny, w której wymagany jest bezpośredni kontakt z pacjentem.

Załączone do pisma Konsultanta Wojewódzkiego opinie kierowników specjalizacji podkreślają trudny charakter lekarza, prowokacyjne zachowania wobec kolegów, głoszone poglądy rasowe, brak inicjatywy odnośnie do pracy na oddziale, trudności w wykonywaniu poleceń przełożonych, formalny kontakt z pacjentem, zaległości w dokumentacji medycznej.

Ponadto pacjentki Katedry Psychiatrii [...], którymi zajmował się doktor J., prosiły o zmianę lekarza prowadzącego, skarżyły się bowiem na brak empatii, małe zainteresowanie ich problemami zdrowotnymi, bagatelizowanie ich dolegliwości, komunikowanie się z nimi, w ocenie pacjentek, krzykiem.

ORL zwróciła się do Kierownika Katedry Psychiatrii prof. J. R. z prośbą o wskazanie, czy pisma przez niego przekazane w dniu 10 lutego 2017 r., niezależnie od kwestii związanej z przerwaniem szkolenia specjalizacyjnego na wniosek kierownika specjalizacji, należy potraktować również jako wniosek o wszczęcie postępowań uregulowanego w art. 11 lub 12 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

W odpowiedzi, pismem z dnia 5 kwietnia 2017 r. prof. J. R. poinformował, że w chwili obecnej nie ma bezwzględnych wskazań do wszczęcia wobec lekarza postępowania z art. 11 lub art. 12 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, a dyskwalifikacja w zakresie odbywania szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie psychiatrii nie zamyka mu prawa wykonywania zawodu na stanowisku organizacyjnym lub specjalizacji nie wymagającej bezpośredniego kontaktu z pacjentem.

W dniu 17 marca 2017 r., Wojewoda [...] poinformował Prezesa ORL, iż M. J. został skreślony z rejestru lekarzy odbywających specjalizację w dziedzinie psychiatria w trybie wskazanym w art. 16h ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Odrębnym pismem poinformowano także, iż lekarz zrezygnował ze szkolenia specjalizacyjnego z powodu istniejących przeciwwskazań do kontynuowania tego szkolenia.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ORL stwierdziła, że zaistniało uzasadnione podejrzenie niezdolności wyżej wymienionego lekarza do pomyślnego ukończenia specjalizacji i co więcej, podejrzenie niezdolności do wykonywania zawodu lub ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający wykonywanie zawodu. Wystąpiła zatem określona w art. 12 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przesłanka umożliwiająca powołanie komisji do oceny stanu zdrowia lekarza i wydania orzeczenia w przedmiocie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu albo ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych. Powołanie komisji jest zatem uzasadnione.

Rygor natychmiastowej wykonalności uzasadniono ważnym interesem społecznym, jakim w przedmiotowej sprawie jest uzasadnione podejrzenie niezdolności lekarza M. J. do wykonywania zawodu lekarza.

II.

Odwołanie od powyższej uchwały wniósł lekarz M. J.

Wskazał, iż uchwała organu samorządu lekarzy wydana w trybie art. 12 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty powinna spełniać kryteria, jakim ma odpowiadać decyzja administracyjna, w tym zawierać uzasadnienie wskazujące, jakie podejrzenia zostały uznane za uzasadniające powołanie komisji.

W związku z powyższym odwołujący się wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

1. art. 7 k.p.a., poprzez przeprowadzenie w przedmiotowej sprawie postępowania w sposób całkowicie dowolny, nie troszcząc się o rzeczowe zbadanie sprawy oraz słuszny interes lekarza i obywatela;

2. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z których wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego;

W jego ocenie organ samorządu lekarskiego powinien był przeprowadzić postępowanie dowodowe, a w jego trakcie zebrać dowody i dokonać ich oceny. Uwzględnić też powinien, że dowody zebrane w sprawie, a zwłaszcza dokumenty urzędowe, nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji, gdyż są one tylko podstawą wydania rozstrzygnięcia. Organ administracji ma obowiązek przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania jego motywów wraz z ich szczegółowym wyjaśnieniem. Oparł się natomiast wyłącznie na ogólnikowych, mało precyzyjnych i stronniczych stwierdzeniach konsultanta wojewódzkiego oraz przedstawionych mu, bliżej nieokreślonych opiniach kierowników specjalizacji. Organ w najmniejszym stopniu nie zajął się kwestią wiarygodności twierdzeń podniesionych przez konsultanta wojewódzkiego. W szczególności nie wziął pod uwagę, że oparł on swe oceny i wnioski na wskazaniach osób - pracowników szpitala w K. Z pracodawcą tym odwołujący się toczy spór sądowy przed Sądem Okręgowym w P. o ochronę dóbr osobistych. Konsultant nie prowadził z nim nigdy rozmowy, a swoje wnioski opiera na relacjach innych osób.

Podniósł także, iż w trakcie pracy w Wojewódzkim Szpitalu Neuropsychiatrycznym im. [...] w K. od 14 grudnia 2016 r. do 4 maja 2017 r. (a więc zaledwie nieco ponad 4 i pół miesiąca) aż trzykrotnie przedstawiano mu arkusze oceny pracownika. Żadna z tych ocen, w żadnym z branych pod uwagę kryteriów nie była negatywna. Nie podnoszono w trakcie jego pracy żadnych zarzutów wymienianych aktualnie w uzasadnieniu do uchwały.

Ponadto wskazał, iż w trakcie pracy w Klinice Psychiatrii w P. (od dnia

8 listopada 2016 r. do dnia 28 lutego 2017 r.) wystąpił w dniu 20 stycznia 2017 r. pisemnie do kierownika Kliniki Psychiatrii [...] prof. F. R. (prywatnie syna konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii i poprzedniego kierownika kliniki prof. J. R.) zwracając uwagę na nieprawidłowości i prosząc o zaniechanie działania niezgodnego z prawem. Z tym momentem odwołujący się wiąże wzrost presji na jego osobę oraz obserwowalne zachowania charakterystyczne (w jego subiektywnej ocenie) dla mobbingu.

3. art. 107 § 1 i 3 k.p.a., który określa, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, tj. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. To naruszenie jest szczególnie rażące z uwagi na przywołanie opinii pacjentek ze skarg, które nigdy w przebiegu pracy zawodowej odwołującego się nie zostały mu przedstawione. Jego zdaniem nie istnieje żadna skarga skierowana przez pacjenta lub pacjentkę do Rzecznika Praw Pacjenta dotycząca jego zachowania. Lekarz, jak twierdzi, nigdy nie był karany dyscyplinarnie, nigdy nie wszczęto żadnego postępowania w związku z jakimkolwiek konkretnym zdarzeniem, nigdy nie przedstawiono mu jakichkolwiek obciążających dowodów. Nie przywołano jakiegokolwiek zdarzenia opisanego co do miejsca i czasu, gdzie miałby naruszyć prawa pacjentów, uchybić ich godności. Jest też istotne, że w zakresie naruszenia praw, w szczególności, że miałby krzyczeć na pacjentów, na okoliczności te nie zostało przywołane świadectwo jakiejkolwiek osoby z personelu.

4. art. 108 § 1 k.p.a., gdyż nie została wskazana jakakolwiek okoliczność faktyczna, która wskazywałaby, że powinien zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

III.

Po rozpatrzeniu odwołania, uchwałą z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...]. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę ORL.

Organ orzekał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 40 ust. 4 ustawy o izbach lekarskich oraz uchwały Nr [...] Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia

[...] lutego 2010 r. w sprawie upoważnienia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do działania w imieniu Naczelnej Rady Lekarskiej.

Uzasadniając zajęte stanowisko wskazał, iż zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty okręgowa rada lekarska powołuje komisję złożoną z lekarzy specjalistów z odpowiednich dziedzin medycyny w przypadkach istnienia uzasadnionego podejrzenia niezdolności lekarza do wykonywania zawodu lub ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych. Powołanie komisji jest czynnością poprzedzającą badanie lekarza i dopiero po przeprowadzeniu badania i po przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji medycznej komisja wydaje orzeczenie, w którym stwierdza o zdolności bądź niezdolności lekarza do wykonywania zawodu. Jedyną i wystarczającą przesłanką do powołania komisji jest uzasadnione podejrzenie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu.

W niniejszej sprawie ORL powołała komisję do oceny stanu zdrowia lekarza z uwagi na informacje zawarte w piśmie Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii w Województwie [...] z dnia 7 lutego 2017 r., w sprawie akceptacji wniosku o przerwanie szkolenia specjalizacyjnego oraz załączone opinie trzech kolejnych kierowników specjalizacji, którzy negatywnie ocenili przebieg jego rezydentury z psychiatrii zarówno w zakresie wiedzy, kontaktu z pacjentami, jak również interakcji ze współpracownikami.

W piśmie z dnia 3 stycznia 2017 r. współpracownicy lekarza wskazali, że nie wykazał się predyspozycjami wymaganymi dla zawodu lekarza psychiatry, nie wykazywał inicjatywy odnośnie do pracy na oddziale, nauki, miał trudności w wykonywaniu poleceń przełożonych impulsywne reagowanie na uwagi personelu o zaległości w dokumentacji medycznej.

W piśmie kierownika specjalizacji z dnia 30 stycznia 2017 r. wskazano na trudności we współpracy i trudny charakter lekarza, prowokowanie kolegów wypowiedziami niezwiązanymi bezpośrednio z pracą zawodową w formie komentarzy i wypowiadania poglądów na zagadnienia moralne i polityczne. Z kolei w piśmie kierownika specjalizacji z dnia 6 lutego 2017 r. wskazano na prośby pacjentek o zmianę lekarza jako lekarza prowadzącego i skargi dotyczące braku empatii, małe zainteresowanie ich problemami zdrowotnymi, bagatelizowanie ich dolegliwości, komunikowanie się z nimi krzykiem.

Powołano się również na pismo współpracowników lekarza z dnia 4 maja 2016 r., w którym wskazano na wygłaszane przez niego trudno akceptowalne, deprecjonujące innych i nacechowane rasowymi uprzedzeniami poglądy jak np. "kobiety nie nadają się do intelektualnej pracy, powinny zajmować się domem, rodzeniem wychowywaniem dzieci, feminizacja zawodu lekarza prowadzi do obniżenia jego poziomu, przestępstwa w Stanach Zjednoczonych w 99% popełniają afroamerykanie".

Powołano się również na informacje zawarte w pismach Wojewody [...] z dnia 14 marca 2017 r. informujące, że lekarz zrezygnował ze szkolenia specjalizacyjnego z powodu istniejących przeciwwskazań do kontynuowania tego szkolenia i został skreślony z rejestru lekarzy odbywających specjalizację w dziedzinie psychiatrii.

Okoliczności podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazują na istnienie uzasadnionego podejrzenie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu.

Odnosząc się do załączonych do odwołania dokumentów tj. arkusza oceny pracownika, pisma z dnia 20 stycznia 2017 r. skierowanego do prof. F. R., opinii o służbie z dnia 30 kwietnia 2004 r., ksera paszportu organ wskazał, że nie mają one znaczenia dla oceny zdolności lekarza do wykonywania zawodu i rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Właściwa do oceny stanu zdrowia lekarza pod kątem zdolności do wykonywania zawodu jest powołana w trybie art. 12 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty komisja, która wydaje orzeczenie o stanie zdrowia. Powołanie komisji do oceny stanu zdrowia lekarza nie stanowi o pozbawieniu prawa wykonywania zawodu. Zadaniem komisji jest wydanie orzeczenia w przedmiocie zdolności bądź niezdolności lekarza do wykonywania zawodu albo ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych. Powołanie komisji do oceny stanu zdrowia nie jest równoznaczne z zawieszeniem prawa wykonywania zawodu.

W ocenie organu odwoławczego komisja została powołana zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2011 r. Na członków komisji powołano lekarzy posiadających specjalizację z psychiatrii. Przewodniczącą komisji została specjalistka medycyny rodzinnej i chorób wewnętrznych. Biorąc pod uwagę to, że okolicznością uzasadniającą powołanie komisji są wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego lekarza zasadnym było powołanie na członków komisji lekarzy posiadających specjalizację z psychiatrii.

Odnosząc się do nadania uchwale rygoru natychmiastowej wykonalności organ podzielił stanowisko organu I instancji, że ze względu na ochronę zdrowia i życia ewentualnych pacjentów lekarza, zasadnym było nadanie zaskarżonej uchwale rygoru natychmiastowej wykonalności.

IV.

Skargę na powyższą uchwałę wywiódł R. J. zaskarżając ją w całości.

Na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wniósł o stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie (oraz uchwały ją poprzedzającej) ze względu na rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności:

1. art. 12 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieje uzasadnione podejrzenie niezdolności skarżącego do wykonywania zawodu lekarza ze względu na stan zdrowia, uniemożliwiający wykonywanie zawodu i powołanie w związku z tym komisji w celu wydania orzeczenia w przedmiocie niezdolności skarżącego do wykonywania zawodu, pomimo braku przesłanek do takiego ustalenia oraz niewskazanie okoliczności i dowodów uzasadniających podejrzenie niezdolności skarżącego do wykonywania zawodu,

2. art. 108 § 1 k.p.a., gdyż nie została wskazana jakakolwiek okoliczność faktyczna, która wskazywałaby, że powinien być nadany uchwale rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadnienie nie objaśnia powodów uznania, że nadanie rygoru było niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Nie została wskazana jakakolwiek okoliczność, z której wynikałoby, że skarżący zagraża pacjentom bądź to z uwagi na stan swego zdrowia, właściwości i warunki osobiste bądź niewłaściwy sposób udzielania im pomocy lekarskiej;

3. art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 k.p.a. przez niezastosowanie dyrektyw w nich zawartych:

- organ I instancji nie zapoznał skarżącego z materiałem dowodowym,

- brak wezwania skarżącego do wypowiedzenia się w sprawie,

- brak informacji, iż przysługuje mu możliwość wglądu do akt sprawy,

- nie poinformowanie o prawie do wnioskowania o wyłączenie członków powołanej uchwałą organu I instancji komisji, co jest istotne, bowiem członkowie komisji, którzy są psychiatrami w pewnym sensie podlegają służbowo konsultantowi wojewódzkiemu w dziedzinie psychiatrii prof. J. R. oraz prawdopodobnie łączą ich stosunki służbowe również z kierownikiem kliniki psychiatrii prof. F. R. (były przełożony skarżącego).

4. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. które określają, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne tj. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W przebiegu pracy zawodowej skarżącego nigdy nie przedstawiono mu żadnej skargi pacjenta lub pacjentki, nie istnieje też żadna skarga skierowana przez pacjenta lub pacjentkę do Rzecznika Praw Pacjenta dotycząca zachowania lekarza. Nigdy nie był karany dyscyplinarnie, nigdy nie wszczęto żadnego postępowania w związku z jakimkolwiek konkretnym zdarzeniem.

Ponadto skarżący wskazał, iż dwóch lekarzy z powołanej komisji ma takie samo nazwisko co może sugerować, że są krewnymi. Wskazał także, iż nie miał również możliwości uczestnictwa w postępowaniu. O wszystkim dowiedział się dopiero w chwili kiedy dostarczono mu uchwałę I instancji wraz z uzasadnieniem. W sprawie nie przeprowadzono właściwie żadnego postępowania dowodowego. Nie uwzględniono żadnych przywołanych przeze skarżącego w odwołaniu argumentów i w żaden sposób tego nie uzasadniono.

Całkowicie pominięto fakt, że przed Sądem Okręgowym w P. (Ośrodek Zamiejscowy w L. XIII Wydział Cywilny z siedzibą w L.) toczy się sprawa z jego powództwa przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Neuropsychiatrycznemu w K. o ochronę dóbr osobistych (sygnatura akt [...]).

Nie odniesiono się także do przywołanych okoliczności pracy w klinice psychiatrii w P. zwłaszcza do pisma, sygnalizujące nieprawidłowości w działaniu tego ośrodka.

Nie zainteresowano się również przebiegiem pracy skarżącego w charakterze lekarza po zmianie rezydentury, nie wzięto pod uwagę jak toczy się obecnie jego życie zawodowe. Na podstawie postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego w dniach 1-31 marca 2017 r. został zakwalifikowany na szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie "medycyna rodzinna".

W każdej z uchwał brak jest także powołania się na jakiekolwiek fakty, które opisywałaby jakikolwiek objaw chorobowy jakim rzekomo miałby zostać dotknięty skarżący.

V.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie Sąd zwraca uwagę, iż w myśl art. 12 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, jeżeli okręgowa rada lekarska stwierdzi, że istnieje uzasadnione podejrzenie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu lub ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający wykonywanie zawodu lekarza, powołuje komisję złożoną z lekarzy specjalistów z odpowiednich dziedzin medycyny. Komisja ta wydaje orzeczenie w przedmiocie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu albo ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych. W myśl art. 13 tej ustawy postępowanie jest poufne.

W ocenie Sądu wskazane postępowanie, jak i postępowanie uregulowane w art. 11 ustawy, ma charakter zapobiegawczo-naprawczy. Z jednej bowiem strony - jeżeli to konieczne - w jego efekcie można odsunąć lekarza od wykonywania zawodu (w pełnym bądź częściowym zakresie), z drugiej zaś strony zawsze tam, gdzie jest to tylko możliwe, postępowania te mają doprowadzić do przywrócenia lekarzowi zdolności do wykonywania zawodu (czy to z uwagi na braki w wiedzy czy to ze względu na stan zdrowia i ewentualnie niezbędne leczenie).

Charakter prawny uchwał podejmowanych na mocy art. 12 ust. 1 ustawy reguluje z kolei jej art. 57 ust. 1 i 2 wskazujący m.in., iż od uchwał okręgowych rad lekarskich (...) w sprawach, o których mowa w (...) art. 12 ust. 1 i 3-5, lekarzowi przysługuje odwołanie do Naczelnej Rady Lekarskiej. Do uchwał samorządu lekarzy w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się do decyzji administracyjnych.

Wskazane uchwały organu samorządu lekarskiego (o powołaniu komisji lekarskiej) nie są decyzjami administracyjnymi (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 273/15). Organ samorządu lekarskiego, podejmując jedną z uchwał enumeratywnie wymienionych w art. 57 ust. 1 ustawy, powinien jednak uwzględnić nakazy, jakie ustanawiają przepisy k.p.a. względem podmiotu wydającego akt zrównany w swoich skutkach z decyzją administracyjną. Wśród tych nakazów znajduje się bez wątpienia obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a. - zasada prawdy obiektywnej), czy też zasada informowania strony (art. 9 k.p.a.) i zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) zmierzającym do wydania końcowego rozstrzygnięcia, które jak wskazano jest zrównane z decyzją administracyjną.

Sąd dostrzega oczywiście to, że postępowanie prowadzone przez organy samorządu lekarskiego nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym, do którego znalazłyby wprost zastosowanie wszystkie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak na mocy odesłania z art. 57 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 3 zd. 2 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty należy wywieść, iż pewne uniwersalne zasady postępowania administracyjnego o charakterze fundamentalnym obowiązują także i tu.

Zgodnie więc z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., organy prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Natomiast na podstawie art. 80 k.p.a. organy te zobowiązane są rozstrzygnąć sprawę na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Rozpatrując zgromadzony w danej sprawie materiał dowodowy organy nie mogą pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy. W końcowym rozstrzygnięciu (uchwale) winno się natomiast znaleźć precyzyjne stanowisko co do tego, jak wygląda ustalony przez organ stan faktyczny, a także jakie dowody przemawiają za takim rozstrzygnięciem, jakie zaś nie mogły zostać i nie zostały uwzględnione. Organ (właściwa okręgowa rada lekarska oraz NRL) jest zatem zobowiązany do przestrzegania zasad postępowania określonych w art. 7-14, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności do informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a także o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zasadzie udzielania wyjaśnień i umożliwienia końcowej wypowiedzi przed wydaniem rozstrzygnięcia, zwłaszcza w sprawie tak ważkiej jak niniejsza.

W kontekście powyższego Sąd zwraca uwagę, iż z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby na jakimkolwiek etapie postępowania informowano skarżącego o toczącym się względem jego osoby postępowaniu. Nie ma także jakiejkolwiek informacji aby umożliwiono mu podjęcie skutecznej obrony np. poprzez odniesienie się na bieżąco do gromadzonych przez ORL materiałów dowodowych, wypowiedzi byłych patronów, przełożonych czy kolegów. Skarżący dowiaduje się o toczącym się postępowaniu i powołaniu komisji lekarskiej w zasadzie dopiero w dniu doręczenia mu uchwały ORL. W ocenie Sądu jest to uchybieni procesowe określone w art. 7, art. 10 i art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy. Pozbawienie możliwości wypowiedzi lekarza, względem którego podejmowane są bądź co bądź drastyczne kroki mające na celu zweryfikowanie albo jego wiedzy (art. 11) albo stanu zdrowia (art. 12), choć dyktowane dobrem zawodu lekarza i lekarza dentysty, nie może powodować tak daleko idącej reglamentacji uprawnień procesowych konkretnej osoby w dochodzeniu do wyjaśnienia istoty sprawy.

Żadnego znaczenia dla oceny wskazanych uchybień nie ma przy tym fakt, iż uchwała o powołaniu komisji nie przesądza jeszcze o końcowym "rozstrzygnięciu" całej sprawy, w tym o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu lekarza, bowiem to wykaże powołana komisja, zaś dopiero jej ustalenia i wyniki będą stanowić asumpt do dalszych decyzji względem lekarza. Założenie takie jest błędne, bowiem lekarz, z mocy ustawy, ma prawo kwestionować już samą możliwość powołania komisji lekarskiej celem zbadania stanu jego zdrowia, podważając w ogóle zasadność i celowość prowadzenia dalszego postępowania w tym zakresie. Skuteczność takiego uprawnienia jest wprost powiązana z zapewnieniem lekarzowi co najmniej minimalnych gwarancji procesowych, umożliwiających mu obronę już na tym wstępnym etapie sprawy związanej z oceną jego stanu zdrowia. W przekonaniu Sądu, uczynić to może skutecznie jedynie wówczas, gdy zostanie zapewnione mu prawo do zajęcia stanowiska w sprawie przed wydaniem uchwały, a nie już po jej wydaniu.

Nie ma również racji Prezydium NRL, iż żadnego znaczenia w sprawie nie mają dowody i okoliczności wskazywane przez skarżącego w odwołaniu. Kwestie przez niego podnoszone wymagały szerszego odniesienia się w uchwale, zwłaszcza w kontekście kwestionowania przez skarżącego wiarygodności autorów pism wskazujących na jego wadliwe zachowanie i kontekstu sporu istniejącego w ramach odbywanej specjalizacji i świadczonej pracy.

VII.

Zaskarżona uchwała, jak również uchwała ją poprzedzająca, naruszają także art. 107 § 1 i 3 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maj 2017 r. na mocy przepisów przejściowych - art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2017 r. poz. 935).

Wskazane przepisy określają elementy składowe decyzji administracyjnej, przez co na mocy odesłania z art. 57 ust. 2 ustawy mają odpowiednie zastosowanie do uchwał samorządu lekarskiego.

Oceniając zatem zaskarżoną uchwałę jak i uchwałę ORL nie sposób nie wskazać, iż w zasadzie poza zrelacjonowaniem zgromadzonej w sprawie korespondencji, brak jest w tych rozstrzygnięciach pogłębionej analizy, w efekcie której wykazanoby, dlaczego w świetle tych właśnie dowodów organy uznały, iż w sprawie mamy do czynienia z uzasadnionym podejrzeniem niezdolności lekarza do wykonywania zawodu lub ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający wykonywanie zawodu lekarza. Chociaż art. 12 ust. 1 ustawy nie wymaga niewątpliwego udowodnienia a jedynie ustalenia przez organ uzasadnionego podejrzenia co do stanu zdrowia lekarza, to jednak nie może zostać uznane za prawidłowe, na tle niniejszej sprawy, wyjaśnienie dlaczego akurat wobec M. J. zachodzą okoliczności uprawdopodabniające, że jest on niezdolny do wykonywania zawodu i to z przyczyn psychicznych. Wytaczanie tak poważnych zarzutów co do potencjalnego stanu zdrowia psychicznego uzasadniającego powołanie komisji lekarskiej nie może opierać się wyłącznie na subiektywnych (zawsze) ocenach współpracowników i tylko ich relacjach o interakcjach z lekarzem. Organ ma w sposób przekonujący wskazać, dlaczego zgromadzone przez niego dowody uzasadniają przejście do kolejnego etapu postępowania i powołania komisji lekarskiej. Inaczej mówiąc, organ ma obiektywnie przekonać, że powołanie komisji jest tutaj niezbędne, a stan zdrowia lekarza, oceniany w sferze faktów a nie domniemań, uprawdopodabnia podejrzenie, że zachodzą co do niego uzasadnione wątpliwości.

W konsekwencji Sąd zwraca uwagę, iż przyjmowanie na tle art. 12 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty za wystarczające dla powołania komisji lekarskiej faktu trudnego charakteru danej osoby, jej braku zainteresowania życiem jednostki, w której jest zatrudniona, jak i nagannych zachowań w relacjach koleżeńskich (o ile wystąpiły), to zbyt mało by przyjąć, że stan zdrowia tej osoby daje uzasadnioną podstawę, iż z powodów psychicznych nie jest ona zdolna do wykonywania zawodu lekarza.

Sąd jest przy tym świadomy tego, iż pełne i niewątpliwe wykazanie u lekarza symptomów niezdolności do wykonywania zawodu z uwagi na chorobę psychiczną jest niezwykle trudne, to jednak okoliczność ta nie może per se stanowić usprawiedliwienia dla powołania komisji lekarskiej zawsze wtedy, kiedy dane zachowanie lekarza może zostać ocenione za naganne. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę na protokoły posiedzeń ORL z dnia 11 marca i 22 kwietnia 2017 r. Po pierwsze, wynikają z nich zasadnicze wątpliwości co do tego, w jaki sposób i w którym kierunku (art. 11 czy art. 12 ustawy) należy prowadzić sprawę lekarza M. J. Sam organ miał zatem poważne wątpliwości co do tego, czy kwestie podnoszone w przesyłanych mu pismach w ogóle kwalifikują się do jednego ze wskazanych postępowań, czy są to tylko kwestie z dziedziny kultury osobistej, stosunków służbowych i temperamentu lekarza. Po drugie, nie sposób także nie zauważyć, iż w protokole z posiedzeń ORL z dnia 11 marca 2017 r. opisywane są rozważania i fakty dotyczące osoby skarżącego. Niemniej jednak zawarto tam również krótki opis zdarzeń i sytuacji odnoszących się do innego lekarza (por. str. 13 wskazanego protokołu). Choć nie ma to zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, to jednak różnica wagi uchybień pomiędzy tym co zrzuca się skarżącemu a tym co zarzucane jest innemu lekarzowi i dodatkowo przez niego przyznane (także w kierunku powołania komisji z art. 12 ust. 1 ustawy) jest zasadnicza i oczywista.

Kończąc ten wątek rozważań Sąd wskazuje, iż względem lekarza, oprócz środków określonych w ramach art. 11 i 12 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, wdrożone mogą zostać także postępowania uregulowane w rozdziale 5 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 168). Pracodawca lekarza ma również szereg uprawnień wynikających z łączącego go z lekarzem stosunku pracy. Rozważenia zatem wymaga, czy rzeczywiście względem skarżącego, w realiach niniejszej sprawy, należało w ogóle wdrażać postępowanie określone w art. 12 ustawy.

VIII.

Organy naruszyły także art. 108 § 1 k.p.a. Słusznie podnosi skarżący, iż jedynie gołosłownie powołały się na przesłanki uzasadniające nadanie uchwałom o powołaniu komisji lekarskiej rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z jego treścią decyzji, od której służy odwołanie, może zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Organy uzasadniają nadanie rygoru uchwale potrzebą zabezpieczenia życia i zdrowia ewentualnych pacjentów lekarza M. J. Nie wskazano jednakowoż jakie i czy w ogóle zagrażają pacjentom z jego strony niebezpieczeństwa, zwłaszcza czy doszło w przeszłości do sytuacji, aby lekarz stworzył zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjentów bądź na tyle niewłaściwie udzielał pomocy lekarskiej, że rozpoczęcie procedury jego badania przez komisję lekarską na podstawie nieostatecznej uchwały o jej powołaniu jest konieczne.

IX.

Na tle powyższego Sąd uznał, iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest wydane zostały z uchybieniem art. 7, art. 9 i art. 10 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 i art. 108 § 1 k.p.a. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylono zaskarżoną uchwałę oraz uchwałę ją poprzedzającą.

W ponownym postępowaniu organy, w pierwszej kolejności Okręgowa Rada Lekarska [...] Izby Lekarskiej przeprowadzą bardziej szczegółowe postępowanie dowodowe, zapewniając skarżącemu możliwość wypowiedzi względem zgromadzonych dowodów i wskażą wprost, dlaczego z ustalonych okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż zachodzi uzasadnione podejrzenie niezdolności lekarza do wykonywania zawodu lub ograniczenia w wykonywaniu ściśle określonych czynności medycznych ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający mu wykonywanie zawodu lekarza.

O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.