Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 380/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 27 par. 1, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 380/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec, Asesor WSA Maja Chodacka, Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz (spr), Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2008r., sprawy ze skargi Wójta Gminy Z., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych).


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Z. działając w charakterze wierzyciela wystawił w dniu [...] października 2007 r. tytuł wykonawczy o nr [...] na zobowiązaną E.G. obejmujący należność z tytułu opłat lokalnych w kwocie 127,60 zł. Powyższy tytuł wykonawczy został przesłany do Naczelnika Urzędu Skarbowego jako właściwego do prowadzenia egzekucji ze względu na podane w nim miejsce zamieszkania zobowiązanej, tj. K., ul. S.

Organ egzekucyjny stwierdził jednak, że nie jest możliwe podjęcie działań egzekucyjnych, bowiem z informacji uzyskanych z komórki ewidencji i identyfikacji podatników wynikało, że zobowiązana E. G. nie zamieszkuje już pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym. Ustalono, że od dnia [...] lutego 1999 r. mieszka pod adresem Z., B., wobec czego organem właściwym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...], nr [...] dokonał - działając w oparciu o art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) - zwrotu wierzycielowi przedmiotowego tytułu wykonawczego stwierdzając, że nie spełnia on wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 tejże ustawy.

Na powyższe rozstrzygnięcie Wójt Gminy Z. wniósł zażalenie podnosząc, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i k.p.a. nie daje podstaw do zwrotu przez organ egzekucyjny tytułu egzekucyjnego ze względu na brak właściwości miejscowej. Zdaniem wierzyciela przepis art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej pozwala zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi tylko wówczas, gdy nie spełnia on wymogów wskazanych w art. 27 ustawy. Tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela zawiera wszystkie elementy wskazane w tym przepisie, a zaszłość związana ze zmianą adresu zamieszkania zobowiązanej przesądza jedynie o braku właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego i konieczności zastosowania art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem wierzyciela organ powinien więc przekazać sprawę do organu właściwego w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego uznając, że nieaktualny adres zobowiązanego zawarty w tytule wykonawczym jest tożsamy z brakiem takiego adresu, co powoduje niespełnienie wymogów przewidzianych w art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Wójt Gminy Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc identyczne zarzuty jak w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga jest w pełni uzasadniona.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Mając powyższe na względzie należy zaznaczyć, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy wystawiony i skierowany do realizacji przez wierzyciela tytuł wykonawczy zawierający nieaktualny adres zamieszkania zobowiązanego winien być zwrócony wierzycielowi w trybie art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), czy też w sytuacji dysponowania przez organ egzekucyjny aktualnym adresem zobowiązanego powinien zostać przekazany do realizacji przez organ egzekucyjny na podstawie art. 65 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej właściwemu organowi. Powyższy problem wynika z przyjętego przez organy egzekucyjne stanowiska, że wpisanie do tytułu wykonawczego nieaktualnego adresu zamieszkania zobowiązanego, która to okoliczność ma wpływ na prawidłowe określenie właściwości organu egzekucyjnego, jest tożsame z brakiem takiego adresu i w konsekwencji tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 cytowanej ustawy.

Z treści art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej wynika, że kierowany do egzekucji i wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy winien m. inn. zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Wskazanie adresu zamieszkania lub siedziby zobowiązanego jest konieczne z uwagi na to, że okoliczność ta ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

Z kolei z art. 29 § 2 cytowanej ustawy wynika, że w przypadku, gdy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie. Z tak brzmiącego przepisu wynika, że zanim organ egzekucyjny przystąpi do egzekucji zobowiązany jest zbadać wniosek oraz tytuł wykonawczy pod względem formalnym, tzn. stwierdzić czy egzekucja obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest dopuszczalna i czy prawidłowo został wystawiony tytuł wykonawczy, a więc czy zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy przyznać rację stronie skarżącej, że wystawiony przez nią tytuł wykonawczy był prawidłowy pod względem formalnym, gdyż zawierał wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, w tym adres zamieszkania zobowiązanego. Fakt, że organ egzekucyjny stwierdził w oparciu o swoje bazy danych, iż adres ten jest nieaktualny i był nieaktualny w chwili wystawiania tytułu wykonawczego nie uprawniał jednak do zwrotu tytułu wierzycielowi. Zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a jedynie organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego, z czym organy miały do czynienia w niniejszej sprawie (por.: wyrok NSA z dnia 24 listopada 1998 r., III SA 918/97).

Art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyła więc do uregulowania zawartego w k.p.a. nakazując jego odpowiednie stosowanie, a dotyczy to kwestii nieujętych wprost unormowaniem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż o obowiązku przestrzegania z urzędu przez organy administracyjne (w tym egzekucyjne) swojej właściwości miejscowej i rzeczowej mowa jest jedynie w art. 19 k.p.a. stosowanym odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z treścią art. 18 ustawy egzekucyjnej (por.: wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., II FSK 642/05). Obowiązek badania właściwości przez organ wiąże się z etapem wszczęcia postępowania. Jeśli organ administracji, do którego podanie skierowano, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania (tak: Komentarz do art.65 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 00.98.1071), [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I i II, Zakamycze, 2005).

Podobnie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują w swej treści uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organy egzekucyjne swojej niewłaściwości. W tym zakresie również więc winny mieć zastosowanie przepisy k.p.a., a konkretnie jego art. 65 § 1 w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej w administracji.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy egzekucyjne obydwu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania poprzez dokonanie w sposób nieuprawniony zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zamiast przekazać go organowi właściwemu na zasadzie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).