Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 665/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 97 ust 1, ust 3, art. 93 ust 3 , ust 5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 61 ust 4, art. 7, art. 10, art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2008r. sprawy ze skargi E. B. i R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania E. i R. małż. B. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy znak: [...] z dnia [...] zatwierdzającej z urzędu projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie 02 m. K., ul. Ź., gmina K. oznaczonej na mapie ewidencji gruntów m. K. jako działka nr 5328 o pow. 0,1037 ha na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy powołując przepisy art. 93 ust. 4 i 5, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 2 ust. 2 i § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. Nr 268, poz. 2663), działając z urzędu zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w K. tj. działki nr 5328 o pow. 0,1037 ha zapisanej w Kw 9124 stanowiącej własność R. i E. małż. B., w ten sposób, że wydzielił z niej następujące działki:

- działkę nr 5328/1 o pow. 0.0323 ha,

- działkę nr 5328/2 o pow. 0.0295 ha,

- działkę nr 5328/3 o pow. 0.0419 ha.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podział nieruchomości opracowano zgodnie z Postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] znak: [...] pozytywnie opiniującym wstępny projekt podziału w/w nieruchomości. Działka będąca przedmiotem podziału położona jest na obszarze dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu zawartego pomiędzy ulicami J., P., R., i ciekiem wodnym od W. zatwierdzony Uchwałą Nr VII/62/2003 Rady Miejskiej w K. z dnia 30 czerwca 2003 roku (Dz. Urz. Woj. Nr 199 poz. 1796 z dnia 14 sierpnia 2003 roku).

W projekcie podziału działki nr 5328 wydzieloną działkę nr 5328/2 przeznaczono pod budowę ulicy lokalnej oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 7 KL, natomiast działkę nr 5328/1 przeznaczono pod budowę projektowanej drogi oznaczonej symbolem 06 KZ ½ . Nadmieniono, iż zaprojektowana w ten sposób nieruchomość będzie miała zapewniony dostęp do drogi publicznej, a wielkość i kształt działek umożliwi zagospodarowanie zgodnie z przeznaczeniem.

Od powyższego rozstrzygnięcia małżonkowie R. i E.a B. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , zarzucając organowi I instancji niewyczerpujące przedstawienie dowodów i dowolną ich ocenę. Wskazali, że według najnowszych planów droga 06 KZ nie biegnie już wzdłuż ulicy 7 KL w związku z tym nie ma przeszkód by przeprowadzić ulicę 7 KL w sposób nie naruszający ich działki. Ponadto podnieśli, że podział nieruchomości oznaczonej nr 5328 o pow. 0.1037 ha dokonany przez zawodowego geodetę na trzy mniejsze działki spowoduje, że korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób stanie się całkowicie niemożliwe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie podniosło, iż zgodnie z art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Dalej organ przytoczył art. 93 ust. 4 i 5 oraz art. 97 ust. 1-5 wskazujące tryb w jakim następuje podział, podkreślając, że podziału nieruchomości bez wniosku jej właściciela można dokonać jeżeli jest on niezbędny dla realizacji celów publicznych (pkt 1 ust. 3 art. 97 cyt. ustawy). Kolegium stwierdziło, że wszczęcie z urzędu postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej, w wyniku którego nastąpić ma wydzielenie działki gruntu pod projektowaną drogę (ulicę) jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy w planie miejscowym droga ta przewidziana jest jako droga publiczna w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), tj. droga krajowa, wojewódzka, powiatowa lub gminna lub ulica leżąca w ciągu którejś z wyżej wymienionych dróg (art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy). Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie dokonany z urzędu podział działki nr 5328 jest zgodny z przepisami prawa bowiem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomości wydzielone z gruntu zostały przeznaczone dla realizacji celu publicznego o którym mowa w art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami to jest pod projektowaną drogę gminną oznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 7 KL oraz 06 KZ. Fakt zgodności podziału przedmiotowych nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego został stwierdzony postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] pozytywnie opiniującym wstępny projekt podziału działki nr 5328.

Za bezzasadne Kolegium uznało zarzuty dotyczące możliwości przesunięcia drogi oznaczonej symbolem 7 KL w kierunku cieku wodnego, dla której wyodrębniono działkę Nr 5328/2, albowiem zaprojektowane linie rozgraniczające teren inwestycji określone zostały na mapie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym organ zatwierdzający podział nieruchomości jest związany liniami rozgraniczającymi teren określonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (w tym wypadku ulicy) i nie jest upoważniony do weryfikacji linii rozgraniczenia. (wyrok NSA z dnia 8.12.2004r. sygn.akt OSK 854/04).

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] E. B. i R. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Autorzy skargi zarzucili organowi naruszenie przepisów prawa procesowego to jest art. 7, art. 8, art. 80, art. 107§ 1 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i ocenę opartą na niekompletnym materiale dowodowym, co w konsekwencji naruszyło zasadę zaufania obywateli do organów Państwa.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że została pominięta okoliczność zmiany w sposób istotny miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, której wykazania domagali się przed Kolegium. W będącym odpowiedzią na ich zapytanie piśmie z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy stwierdził, że droga nr 42 nie będzie przebiegać w pobliżu przedmiotowej nieruchomości, natomiast jej naniesienie w części graficznej planu miało jedynie charakter orientacyjny, a nie było wynikiem jego ustaleń.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej jako p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a).

Przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie podziałowe jest postępowaniem administracyjnym, którego tryb i zasady normują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – cytowanej dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 97 ust. 1 i ust. 3 ustawy podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek bądź z urzędu. Podziału z urzędu dokonuje się jeżeli m.inn., jest on niezbędny dla realizacji celów publicznych. Ustawa w art. 93 ust. 4 i ust. 5 wprowadza obowiązek wydania postanowienia opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości przez wójta, burmistrza, albo prezydenta miasta, co do zgodności proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego. Postanowienie opiniujące podział nieruchomości jest wydawane w toku postępowania o podział nieruchomości i podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Konsekwencją tej regulacji jest możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie do organu odwoławczego, którym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a następnie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Prowadząc postępowanie podziałowe organ związany jest regułami zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności organ wszczynający postępowanie z urzędu powinien zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, który to nakaz wynika z art. 61 § 4 kpa. Nakaz poinformowania strony o wszczęciu postępowania administracyjnego wynika także z zasady zawartej w art. 10 kpa stanowiącej o zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu, która wyraża się w umożliwieniu stronie zapoznania się i ustosunkowania się do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie określa kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w tym postępowaniu. W orzecznictwie i judykaturze ugruntowany jest pogląd, że pojęcie strony należy interpretować w oparciu o wykładnię interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie ulega wątpliwości, że podział nieruchomości dotyczy wykonywania prawa własności i w związku z tym właściciel nieruchomości podlegającej podziałowi ma interes prawny do udziału w tym postępowaniu bez względu na to z czyjej inicjatywy ono się toczy.

W rozpoznawanej sprawie Wydział Rolnictwa i Gospodarki Gruntami pismem z dnia [...] wystąpił do Wydziału Urbanistyki, Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska z wstępnym projektem podziału nieruchomości obejmujących między innymi działkę nr 5823, celem wydania postanowienia opiniującego podział wskazanych nieruchomości. Zgodnie z treścią powyższego pisma zostało ono przekazane adresatowi i dołączone do akt sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] zmienionym następnym postanowieniem z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału wymienionych w nim działek, w tym działki Nr 5328 stanowiącej własność R. i E. małżonków B., dla której urządzona jest księga wieczysta Kw Nr 9124.

Z całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika, że wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie podziału nieruchomości organ nie spełnił wymogów dotyczących zawiadomienia wszystkich stron postępowania w trybie art. 61 ust. 4 kpa. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono bez wątpienia stroną postępowania o podział nieruchomości jest jej właściciel, a małżonkowie B. nie zostali powiadomieni o wszczęciu postępowania dotyczącego podziału działki stanowiącej ich własność. Nawet gdyby przyjąć, że datą wszczęcia postępowania z urzędu, jest data pierwszej czynności w postępowaniu, to za taką nie można uznać wystąpienia przez Wydział Rolnictwa i Gospodarki Gruntami do Wydziału Urbanistyki, Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska o wydanie postanowienia opiniującego podział wskazanych nieruchomości z uwagi na fakt, że pismo to zostało doręczone wyłącznie adresatowi.

Również postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] opiniujące m.inn. podział nieruchomości oznaczonej Nr 5328 nie zawiera oznaczenia jakichkolwiek stron postępowania i nie wskazuje komu zostało ono doręczone. W konsekwencji weryfikacji sądu nie może podlegać okoliczność czy to postanowienie stało się ostateczne. Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem postanowienie opiniujące podział nieruchomości stanowi część postępowania podziałowego i jest zaskarżalne (zażalenie, a później skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego), w związku z tym dopiero walor ostateczności tego postanowienia pozwala na wydanie decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.

Zasady postępowania administracyjnego nakładają na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa) oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa). Stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że załatwianie spraw administracyjnych w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 7 i art. 10 § kpa. W szczególności obowiązkom organu wynikającym z art. 10 kpa odpowiada prawo strony do czynnego uczestnictwa w całym toku postępowania, a zatem od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją oraz prawo wypowiedzi co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. To czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa zależy wyłącznie od jej woli. Rzeczą organu jest umożliwienie skorzystania stronie z tego uprawnienia.

Wykazane wadliwości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji w zakresie ustalenia stron postępowania i umożliwienia im wzięcia czynnego udziału w postępowaniu jak również brak ustaleń co do ostateczności postanowienia opiniującego, których nie dostrzegł organ odwoławczy świadczą o naruszeniu wymienionych wyżej zasad i uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Reasumując powyższe obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej na nowo, zachowując reguły i zasady procedury administracyjnej, w szczególności zapewniające stronie gwarancje procesowe ochrony jej praw.

Z podniesionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.