Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 310/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153. art. 134 paar. 1, art. 135, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Dyrektor" "organ") decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. ("Kierownik)

z [...]r. nr [...] w sprawie ustalenia A. Z. nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 2148,80 zł.

Organ ustalił, że decyzją z 8 maja 2015 r. Kierownik przyznał A. Z. płatność rolnośrodowiskową w kwocie 2898,20 zł z tytułu realizacji wariantów rolnictwa ekologicznego w tym 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz odmówił przyznania stronie płatności do wariantu 2.3 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), nakazał realizację działań naprawczych mających na celu usunięcie niezgodności stwierdzonych w trakcie kontroli na miejscu w zakresie norm N.04., N.04.1., W.9.1 oraz W.9.1.5. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 29 maja 2015 r.

Decyzją z [...] r. Dyrektor stwierdził z urzędu nieważność decyzji Kierownika z 8 maja 2015 r., stwierdzając, że decyzja ta została wydana bez uwzględnienia danych przekazanych przez jednostkę certyfikującą Ekogwarancja. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Decyzją z [...] r. Kierownik odmówił przyznania A.Z. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, uznając między innymi, że nie spełnił on warunku określonego w § 10 pkt 2 lit. aa rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.), dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe." Decyzja, stała się ostateczna z dniem 13 stycznia 2016 r.

Kierownik, decyzją z 5 kwietnia 2016 r. ustalił A. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności rolno środowiskowych, w wysokości 2898.20 zł,. utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora z 16 maja 2016 r. Na powyższą decyzję A. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Postępowanie sądowe zostało zawieszone postanowieniem z 29 września 2016 r., wydanym na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 w związku z art. 56 ustawy p.p.s.a., z uwagi na uzyskaną informację, że przed wniesieniem skargi. A. Z. uruchomił tryb nadzwyczajny w stosunku do zaskarżonej decyzji, składając wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Z uzyskanych informacji wynikało, że decyzją z 19 sierpnia 2016 r. Prezes Agencji odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, zaś Minister Rolnictwa decyzją z 26 września 2016 r. utrzymał w mocy przedmiotową decyzję Prezesa ARiMR. Na decyzję Ministra Rolnictwa strona nie wniosła skargi. Ostateczną decyzją z [...] r. Prezes Agencji uchylił w całości decyzję Dyrektora Agencji z 16 września 2016 r. oraz stwierdził nieważność decyzji Kierownika z 22 grudnia 2015 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Kolejną decyzją z 29 grudnia 2016 r. Kierownik przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 749,40 zł.

Wyrokiem z 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 382/16 WSA w Kielcach uchylił decyzję Dyrektora z 16 maja 2016 oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika z 5 kwietnia 2016 r. ustalającą A.Z. kwotę nienależnie pobranych płatności rolno środowiskowych za rok 2014 r. w wysokości 2898.20 zł.

Kolejną decyzją z 26 maja 2017 r. Kierownik ustalił A. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014 w wysokości 2148,80 zł. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora z 11 lipca 2017 r. W wyniku skargi od tej decyzji WSA w Kielcach wyrokiem z 30 listopada 2017 r. (sygn. akt I SA/Ke 525/17), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika. Sąd wskazał, że organy nie ustaliły i nie oceniły czy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu oraz czy istniała możliwość wykrycia tego błędu przez beneficjenta. W ocenie Sądu nie wyjaśniły przesłanek jakimi się kierowały nie stosując przepisu w stosunku do skarżącego, co w ocenie Sądu uniemożliwia weryfikację prawidłowości decyzji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia 10 kwietnia 2018 r. Kierownik A. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014 w wysokości 2148,80 zł.

Utrzymując w mocy ww. decyzję Dyrektor wskazał na przepisy stanowiące podstawę prawną postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, tj. art. art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.).

Dyrektor wyjaśnił, że przedmiotem postępowania było ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących

z funduszy wskazanych w art. 29 ustawy o Agencji, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie

art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jak i z ostatecznych decyzji wydanych

w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W tej drugiej sytuacji zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności.

Organ jako prawidłowe ocenił ustalenia Kierownika, że decyzja z [...] r., na podstawie której przyznano i wypłacono płatności w kwocie 2898,20 zł została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy decyzji Dyrektora z [...] Wniosek strony z 11 kwietnia 2014 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014 został ostatecznie rozpoznany decyzją Kierownika z 29 grudnia 2016 r. przyznającą wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 749,40 zł. Decyzja z 29 grudnia 2016 r. stała się prawomocna z dniem 17 stycznia 2017 r. Oznacza to, że kwota stanowiąca różnicę pomiędzy płatnością przyznaną na podstawie pierwotnej decyzji Kierownika z 8 maja 2015 r. a płatnością przyznaną w ostatecznej decyzji z 29 grudnia 2016 r. wydanej przez ten organ stanowi płatności nienależne, co uzasadnia ustalenie rolnikowi kwoty nienależnie pobranych płatności w przedmiotowej sprawie. Dyrektor wyjaśnił, że pierwotną decyzją przyznano w ramach wariantu 2.1 kwotę 2148,80 zł natomiast ostateczna decyzją odmówiono przyznania płatności do tego wariantu.

W ocenie organu nie wystąpiły w sprawie okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu płatności, tj. przedawnienie, wysokość kwoty zwrotu, pomyłka organu.

Dyrektor wskazał, że badając okres przedawnienia należy mieć na względzie art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Zdaniem Dyrektora wynikający z ww. przepisów okres przedawnienia nie upłynął, ponieważ płatność rolnośrodowiskowa jest objęta PROW na lata 2007-2013, co oznacza, że w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, czyli w tym przypadku zgodnie z deklaracją zamykającą program wysłaną do Komisji Europejskiej nie wcześniej niż od 15 marca 2018 r.

W odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 28a ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2016.1387 tj.) zwana dalej ustawą z 7 marca 2007 r., w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 Rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005 z 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005 r., s. 1 ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem (WE) Nr 1290/2005, odstępuje się od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a Rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) Nr 885/2006 z 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz.Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90 ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006 z 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005

w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków

i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW

(Dz.Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.). W rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 2148,80 zł, zatem przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006.

Stosownie zaś do art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 obowiązek zwrotu, nie następuje, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie poinformowano zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga, co do zasady spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Organ wskazując na związanie wyrokiem Sądu sygn. akt I SA/Ke 525/17, dokonał ustaleń i oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Według organu do wypłaty płatności doszło na skutek pomyłki Agencji, z tym, że strona mogła wykryć błąd w zwykłych okolicznościach. Zastosowanie art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. jest zatem niezasadne.

Płatności w wysokości 2148,80 zł przyznane decyzją z dnia [...] r. zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR, z uwagi na fakt, iż w rozstrzygnięciu Kierownika pominięte zostały dane przekazane przez jednostkę certyfikującą Ekogwarancja, co skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności ww. decyzji z 8 maja 2015 przez Dyrektora decyzją z [...] r.

W ocenie Dyrektora A.Z. ubiegając się o płatność za rok 2014, a następnie przyjmując przyznaną mu płatność mógł w zwykłych okolicznościach wykryć nieprawidłowości. Mimo, że A.Z. prowadził produkcję rolną metodami ekologicznymi nie wytworzył produktu ekologicznego w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze, co potwierdziły dane przekazane do ARiMR przez jednostkę certyfikującą oraz certyfikaty zgodności złożone przez stronę w postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej. Składając 11 kwietnia 2014 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej A. Z. oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania i wypłaty płatności, co potwierdza również w treści odwołania, był więc świadomy, iż warunkiem przyznania płatności w ramach wariantu 2.1 jest wytworzenie produktu ekologicznego. Ponadto zobowiązał się między innymi do informowania Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem

o przyznanie płatności; o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności, gdy zmiana ta dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Skoro strona z własnej inicjatywy wystąpiła do Agencji o przyznanie płatności, a następnie otrzymała decyzję o przyznaniu płatności nie spełniając warunku wytworzenia produktu ekologicznego nie można uznać, że nie mogła w zwykłych okolicznościach wykryć nieprawidłowości. Tym samym wskazywany błąd organu nie był błędem, którego w ocenie organu odwoławczego A.Z. nie mógł dostrzec.

Na powyższą decyzję A. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o wnikliwą ocenę zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego zarzut organu związany z tym, że skarżącemu znane były zasady przyznawania płatności jest niezasadny, bowiem to nie on ponosi odpowiedzialność za nieprawidłowości, lecz winni są doradcy w ODR, jednostka certyfikująca oraz pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w S., którzy doprowadzili do popełnienia przez niego błędów. Skarżący zwrócił uwagę, iż błędy

w postępowaniu zostały wskazane przez Prezesa ARiMR w rozstrzygnięciu

z 9 listopada 2016 r. oraz dwukrotnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, natomiast Dyrektor i Kierownik nie wspominają, zdaniem strony, popełnionych przez nich w toku postępowania błędów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U. 2018 poz.1302), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa była rozstrzygana przez WSA w Kielcach, który wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r. w sprawie sygn. akt I SA/Ke 525/17 uchylił decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wskazując na naruszenie prawa procesowego, (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.), które może mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcie przez brak ustaleń i oceny w zakresie przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu określonych w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Nr 65/2011 - czy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu oraz czy istniała możliwość wykrycia błędu przez beneficjenta. Ma to o tyle istotne znaczenie, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 4008/17 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl), przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA z: 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12 i 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1762/12 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym zauważyć należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny. Oznacza to, że w przypadku wnoszenia kolejnych skarg, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen.

W tak zakreślonych ramach prawnych sprawy, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organy wykonały w sposób prawidłowy zalecenia WSA w Kielcach, co do dalszego postępowania w sprawie. Uchylając wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r. w sprawie I SA/Ke 525/17 decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, WSA w K. podzielił stanowisko organu, że skoro decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] r. przyznająca A. Z. płatność rolnośrodowiskową w kwocie 2898,20 zł (które to środki zostały skarżącemu wypłacone) została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z 8 października 2015 r., zaś ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z 29 grudnia 2016 r. przyznano wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 749,40 zł., to różnica pomiędzy kwotą 2898,20 zł - przyznaną i wypłaconą pierwotną decyzją, a kwotą 749,40 zł, przyznaną decyzją ostateczną stanowi pomoc pobraną nienależnie w rozumieniu art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 28 ust. 1 ustawy o PROW, do zwrotu której skarżący jest zobowiązany. Sąd podzielił także stanowisko organu, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95, co oznacza, że organ był uprawniony do orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jak również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Każda kwota pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro. Jak wskazano wyżej wynikające z art. 153 ustawy p.p.s.a. związanie sądu administracyjnego oceną i wskazaniami zawartymi w tym wyroku oznacza, że Sąd przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy nie może formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, zaś zakres rozpoznania wyznacza sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen. Z powyższego wynika, że wskazane wyżej kwestie zostały przesądzone.

Sąd uchylając poprzednią decyzję uznał, że została wydana z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcie. Organ nie wyjaśnił istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności dotyczących zaistnienia przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu płatności określonych w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. W wyroku 30 listopada 2017 r. w sprawie I SA/Ke 525/17 Sąd dokonał wykładni tego przepisu, w którym przewidziano możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu przez beneficjenta nienależnie pobranych płatności. Podkreślił, że wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga co do zasady spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Wskazał, że jakkolwiek rozporządzenie Nr 65/2011 nie definiuje pojęcia pomyłki organu w judykaturze utrwalony jest pogląd, że pod pojęciem "pomyłki organu" użytym w art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności (tak NSA w wyrokach z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 584/14, z 11 października 2013 r., sygn. akt II GSK 849/12, z 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1861/12 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei ocena, co do możliwości wykrycia błędu przez rolnika, winna uwzględniać zarówno charakter nieprawidłowości będącej podstawą ustalenia i wypłacenia kwoty nienależne pobranych płatności jak i akcentowane w orzecznictwie sądowym prawo rolnika do działania w zaufaniu do zgodności z prawem działań organu zajmującego się przyznawaniem płatności. (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 870/14 dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Realizując wskazania Sądu organ dokonał ustaleń odnośnie określonej w art. 5 ust. 3 rozporządzenia przesłanki odstąpienia od obowiązku zwrotu przez beneficjenta nienależnie pobranych płatności. Należy podzielić stanowisko organu, że przyznanie nienależnie pobranej płatności nastąpiło w wyniku pomyłki organu w rozumieniu wskazanym wyżej. Organ przyznając płatności decyzją z dnia 8 października 2015 r. (realizacja wniosku z 11 kwietnia 2014 r.) pominął dane przekazane przez jednostkę certyfikującą. Waga uchybienia skutkowała stwierdzeniem nieważności decyzji przyznającej płatności (decyzja z 8 października 2015 r.). Dokonanie płatności na podstawie decyzji, której nieważność została stwierdzona, należy rozpatrywać właśnie w kategorii pomyłki organu rozumianego jako błąd popełniony przez właściwy organ, którego skutkiem było dokonanie nienależnej płatności

Zdaniem Sądu, za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że nie została spełniona druga przesłanka pozwalająca na odstąpienie przez organ od ustalenia kwoty nienależnej płatności – brak możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Skarżący przyjął na siebie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, które jak wynika z ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 29 grudnia 2016 r. nie zostało wykonane w wariancie 2.3 – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), za który płatność pierwotną decyzją nie została przyznana, oraz wariancie 2.1 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), za który płatność w kwocie 2.148,80 została przyznana. Decyzja tą jest organ związany i nie może w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności weryfikować zasadności ustaleń, które stanowiły podstawę odmowy przyznania płatności we wskazanych wariantach. Zdaniem Sądu nie można zarzucić organowi dowolności oceny przez przyjęcie, że skarżący mógł wykryć w zwykłych okolicznościach to, że przyznanie płatności w wariancie 2.1 nastąpiło na skutek błędu organu. Obowiązki skarżącego jako beneficjenta zostały wyraźnie określone nie tylko w przepisach prawa powszechnie obowiązującego ale również w treści formularza wniosku o wsparcie. Należy zauważyć, że przepis regulujący przyznanie płatności ekologicznej (§ 10 pkt 2 lit a rozporządzenia rolnośrodowiskowego), uzależniający przyznanie płatności od wytworzenia produktów rolnictwa ekologicznego w rozumieniu ustawy z 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, w powiązaniu z unormowaniem art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007) nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych. Skoro skarżący, który wystąpił o przyznanie płatności nie spełnił warunku wytworzenia produktu ekologicznego na działkach A,C,D,E,I, oraz J, co wynika z danych jednostki certyfikującej, nie można przyjąć, że nie miał świadomości, że zobowiązanie nie zostało przez niego wykonane. Tym samym w sposób uprawniony organ przyjął, że mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach. Organ nie kwestionuje, że A. Z. prowadził produkcję rolną metodami ekologicznymi, ale zasadnie eksponuje nie spełnienie wymogu wynikającego z realizacji programu rolnośrodowiskowego w wariancie 2.1, koniecznego dla przyznania płatności - wytworzenia produktu ekologicznego. Stanowisko organu potwierdza treść otrzymanych przez A. Z. certyfikatów, które nie uwzględniają powierzchni upraw rolniczych metodami ekologicznymi w 2014 r. Tym samym Sąd nie podziela zarzutu skargi, że błędy w realizacji zobowiązania jak i przyznania płatności są wyłączną konsekwencją działania organów oraz jednostki certyfikującej. Jakkolwiek samo przyznanie nienależnie pobranej płatności nastąpiło w wyniku pomyłki organu rozumianej w sposób wskazany wyżej, to organ w sposób uprawniony uznał, że błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach

W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności było prawidłowe.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.