Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1808/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant: starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Kr 13/14 w sprawie ze skargi K. B. na bezczynność Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Kr 13/14, sprostowanym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 r., w pkt I. zobowiązał Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w T. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku K. B. z dnia 4 grudnia 2013 r.; w pkt II. stwierdził, że bezczynność Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w T. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III. zasądził od Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w T. na rzecz skarżącego K. B. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z dnia 1 stycznia 2014 r. K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Zarządu Stowarzyszenia "[...]" w przedmiocie udostępnienia w terminie informacji publicznych, poprzez naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w określonym terminie, tj.: skanu umów o realizację zadania publicznego za lata 2010-2013 wraz z załącznikami. W uzasadnieniu skargi K. B. wskazał, że wnioskiem z dnia 4 grudnia 2013 r. wniósł do Zarządu Stowarzyszenia "[...]" o udostępnienie informacji publicznej w zakresie skanu umów o realizację zadania publicznego za lata 2010-2013 wraz z załącznikami. Skarżący podał, że we wniosku określił, by informacje w formie elektronicznej przysłano na jego adres poczty elektronicznej. Skarżący zaznaczył, że do dnia wniesienia skargi jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został wykonany. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podał, że za wniosek pisemny uznaje się również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet, gdy do jej autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny.

W odpowiedzi na skargę Stowarzyszenie "[...]" w T. wniosło o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie i obciążenie kosztami postępowania skarżącego. Zdaniem Stowarzyszenia skarżący nie złożył wniosku o udostępnienie informacji publicznej w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Żądanie skarżącego zostało zawarte w treści maili w bardzo lakonicznej formie, jak również o bardzo lakonicznej treści. Skierowane na dwa adresy poczty elektronicznej, dotyczyło: "Przesłać e-mail ([...]) lub na płycie DVD (K. B. poste restante /ul. [...] Z.): skan umów o realizację zadania publicznego za rok 2010-2013 wraz z załącznikami". Stowarzyszenie uznało, że nie było jakichkolwiek podstaw do uznania tego żądania za wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w trybie przepisów ustawy. Wskazano, że wiele podobnej treści i formie maili trafia na pocztę Stowarzyszenia, okazując się w praktyce spamami. Stowarzyszenie podniosło, że brak konieczności stosowania nadmiernych wymogów formalnych przy wnioskach o udzielenie informacji publicznej nie oznacza możliwości przerzucania na adresata korespondencji domyślania się intencji autora korespondencji. Warunkiem koniecznym dla uznania, że wniosek złożony jest w trybie przepisów ustawy, jest wskazanie tej okoliczności w treści wniosku.

W piśmie procesowym z dnia 14 marca 2014 r. skarżący stwierdził, że jego wniosek w sposób bezpośredni wskazywał, że dotyczy on realizacji przez stronę przeciwną zadań o charakterze publicznym, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Podniósł, że Stowarzyszenie nie realizuje obowiązków wynikających z ustawy, w szczególności nie prowadzi biuletynu Informacji Publicznej, co uzasadniało złożenie przedmiotowego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Kr 13/14, wydanym na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zobowiązał Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w T. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku K. B. z dnia 4 grudnia 2013 r.

Sąd podniósł, że Stowarzyszenie jest podmiotem, który realizuje zadania o charakterze publicznym, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 782; dalej: u.d.i.p.), a zatem podlega regulacjom ustawy o dostępie do informacji publicznej, czego zresztą nie kwestionuje.

Sąd wskazał, że Stowarzyszenie zobowiązane było do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 4 grudnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w przewidzianej prawem formie. Powinno zatem albo udzielić informacji publicznej i przesłać skany żądanej dokumentacji wraz z załącznikami na adres skarżącego, albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji, bądź też w razie stwierdzenia, że żądana informacja nie znajduje się w posiadaniu Stowarzyszenia – udzielić wnioskodawcy odpowiedzi w formie zwykłego pisma.

Sąd podał, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie ma wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Za wniosek pisemny uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Pogląd taki jest uzasadniony brakiem konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej nie musi wykazać się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym. Postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone, co wynika z celu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz z art. 10 ust. 2 ustawy. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny co jest jego przedmiotem, wniosek nie musi zawierać podpisu, o ile możliwa jest jego realizacja w oparciu o samą treść wniosku. Sąd zauważył jednocześnie, że w rozpoznawanym przypadku podany adres e-mail oraz adres pocztowy pozwalał na zidentyfikowanie osoby wnioskodawcy. Skarżący w sposób wystarczająco jasny określił zakres swojego żądania wskazując, że domaga się przesłania skanów umów dotyczących realizacji zadań publicznych, równocześnie wskazując zakres czasowy, który go interesuje. Sąd stwierdził, że jako, iż postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, to nie jest tym samym wymagane, by podmiot żądający udostępnienia takiej informacji musiał wskazywać w swoim wniosku, że żąda udostępnienia takiej informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie nie wskazało, by istniała jakakolwiek przyczyna uniemożliwiająca udzielenie żądanej informacji w formie wskazanej przez skarżącego.

Odnośnie do twierdzenia Stowarzyszenia, że zbyt lakoniczny wniosek nie pozwolił na określenie intencji skarżącego, Sąd wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu faktycznego lub prawnego.

Sąd I instancji uznał, że skoro skarżący nie otrzymał żądanej informacji, jak również w sprawie nie doszło do wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanych dokumentów, ani też skarżący nie otrzymał pisemnej informacji, że Stowarzyszenie "[...]" w T. nie dysponuje żądanymi informacjami, to Stowarzyszenie pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku K. B. z dnia 4 grudnia 2013 r. Równocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Stowarzyszenia nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie wynikała z oczywistego naruszenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz z błędnego przekonania Stowarzyszenia, że aby rozpoznać wniosek o udostępnienie informacji publicznej w jego treści konieczne jest wskazanie trybu w jakim żąda się udostępnienia informacji, tj. powołanie się wprost na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2014 r. skargę kasacyjną wniosło Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w T., zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, przez nietrafne przyjęcie, że przepis ten dopuszcza składanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, bez konieczności powoływania się w treści wniosku na przepisy ustawy lub Konstytucji, które regulują kwestie prawa dostępu do informacji publicznej, zredagowania wniosku w sposób niebudzący niejasności, jak również bez konieczności złożenia podpisu, w następstwie czego doszło do niewłaściwego zastosowania w/w przepisów skutkującego uznaniem, że skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, a strona przeciwna zobowiązana była do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie z tego wniosku.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że pomimo pełnego odformalizowania i uproszczenia trybu postępowania w sprawach o udzielenie informacji publicznej, prawidłowa wykładnia przepisów art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wprost wskazuje, że składanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga powoływania się w treści wniosku na przepisy ustawy lub Konstytucji, jego zredagowania w sposób nie budzący niejasności, a także opatrzenie go podpisem, co stanowi warunek konieczny dla rozpatrzenia takiego wniosku w trybie przepisów ustawy. Wskazano, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku, ale nie może to oznaczać, że wniosek niezgodny z podstawowymi regułami języka polskiego spełnia powyższą przesłankę. Natomiast żądanie złożone w niniejszej sprawie budzi wątpliwości co do poprawności zarówno gramatycznej, jak i stylistycznej. Zostało zawarte w treści maili w lakonicznej i dziwnej, równoważnikowej formie, nie stosowanej zarówno w tego typu wnioskach, jak również w ogóle w korespondencji. Nadto brak było podpisu, co umożliwiłoby określenie wnioskodawcy i potwierdzenie treści żądania. Stąd też – w ocenie Stowarzyszenia – nie było jakichkolwiek podstaw do uznania tego żądania za wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w trybie przepisów ustawy. Warunkiem koniecznym dla uznania wniosku za wniosek złożony w trybie przepisów ustawy jest wskazanie tej okoliczności w treści wniosku, opatrzenie wniosku podpisem, a także co do zasady zachowanie w jego treści formy językowej zgodnej z regułami poprawności językowej, z uwagi chociażby na wymogi wynikające z przepisu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 października 1995 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 43, poz. 224 ze zm.).

W piśmie z dnia 1 sierpnia 2014 r. udział w postępowaniu zgłosiła Sieć Obywatelska [...].

Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2015 r. wniosek powyższy został uwzględniony na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie mogły być uznane za usprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu, że Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok dokonał błędnej wykładni przepisów art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej i w konsekwencji niewłaściwie zastosował ww. przepisy, a co skutkowało uznaniem, że skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, zaś Stowarzyszenie zobowiązane było do wydania aktu lub podjęcia czynności w sprawie z tego wniosku.

Na wstępie podnieść należy, że okolicznością niesporną w rozpoznawanej sprawie jest, że Stowarzyszenie "[...]" jest podmiotem, który realizuje zadania o charakterze publicznym, wobec czego co do zasady jest obowiązane rozpoznać stosowny wniosek, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając w niniejszej sprawie skargę na bezczynność Stowarzyszenia nie uchybił przepisom art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 powołanej ustawy. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni powyższych norm i następnie właściwie je zastosował.

Jak słusznie podniesiono w zaskarżonym wyroku postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej ma charakter odformalizowany i uproszczony, co wynika z celu ustawy z dnia 6 września 2001 r.

W postępowaniu tym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie jedynie w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania, które następują w drodze decyzji, do których stosuje się przepisy Kodeksu (art. 16 ust. 1 i 2 ustawy). Wniosek o udzielenie informacji publicznej nie musi spełniać wymogów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego przewidzianych dla podań zawierających żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie stwierdził, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej brak jest wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku, poza utrwaleniem go w formie pisemnej, przy czym za wniosek pisemny uznawać także należy przesłanie zapytania pocztą elektroniczną, zaś wobec braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, wniosek taki może nawet nie zawierać podpisu, o ile możliwa jest jego realizacja w oparciu o samą treść wniosku.

Stanowisko powyższe nawiązuje do poglądów wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08; 30 listopada 2012 r., I OSK 1991/12. Podobny pogląd zawarty został też w wyroku z 14 września 2012 r., I OSK 1013/12.

Podzielić też należało stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wniosek, chociaż sformułowany lakonicznie i niepodpisany, nie pozostawiał wątpliwości co do zakresu żądania dotyczącego udzielenia informacji o realizacji zadań publicznych, przy czym wnioskodawca podał swój adres elektroniczny oraz alternatywny adres pocztowy w celu umożliwienia załatwienia wniosku. Zresztą podane adresy pozwalały na zidentyfikowanie osoby wnioskodawcy.

W takim przypadku, skoro Stowarzyszenie nie wskazało, że istniała jakakolwiek przyczyna uniemożliwiająca udzielenie żądanej informacji w formie wskazanej przez skarżącego, obowiązane było do udzielenia tej informacji zgodnie z art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy. W razie zaś wystąpienia przesłanek z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, po wszczęciu postępowania w sprawie winno było wydać decyzję administracyjną.

Nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach przekonanie skarżącego Stowarzyszenia, że podmiot występujący o udzielenie informacji publicznej powinien w treści swojego wniosku powołać przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. O zastosowaniu trybu udzielania informacji przewidzianego w tej ustawie nie decyduje bowiem wola wnioskodawcy, tylko spełnienie przesłanek przewidzianych w ustawie, by żądana informacja z uwagi na jej przedmiot tak została zakwalifikowana.

Podnoszona w skardze kasacyjnej argumentacja nawiązująca do braku poprawności językowej wniosku, w tym także odwołująca się do art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224) również nie mogła być skuteczna, skoro przepisy te nie zawierają regulacji mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

Z powyższych względów skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.