Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 433/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-03-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 w zw. z art. 246 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 25 stycznia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 15 września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od maja do lipca 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu odmówił A Spółki z o.o. w [...] (dalej też określanej jako: "skarżąca" lub "Spółka") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Rozstrzygnięcie to zostało wydane na tle następującego stanu faktycznego.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 15 września 2016 r. została wydana w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za okres od maja do lipca 2012 r. W decyzji tej określając kwotę podatku do zapłaty organ podniósł, że skarżąca wprowadziła do obrotu prawnego 216 faktur VAT dotyczących sprzedaży stali na łączną kwotę netto 10.553.189,60 zł i kwotę podatku VAT w wysokości 2.427.233,62 zł, które nie dokumentują faktycznie dokonanych transakcji gospodarczych oraz wykazała w deklaracjach VAT-7 za miesiące od maja do lipca 2012 r. podatek naliczony wynikający z faktur niedokumentujących faktycznie dokonanych transakcji zakupu na wartość 2.373.521,05 zł.

W skardze na ww. decyzję wniesionej w dniu 18.11.2016 r. (data wpływu do tut. Sądu) Spółka wniosła o jej uchylenie, a w odrębnym wniosku wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

Uzasadniając wniosek strona skarżąca podniosła, że obecnie praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i ze względu na zajęcie egzekucyjne do czasu zakończenia sprawy nie ma możliwości podjęcia tej działalności, oraz że nie posiada własnego konta bankowego, gdyż umowa rachunku bankowego została wypowiedziana przez bank. W części wniosku dotyczącego oświadczenia o majątku i dochodach Spółka wykazała brak środków trwałych, stratę za poprzedni rok obrotowy 139.324,80 zł oraz kapitał zakładowy w wysokości 5.000 zł.

Odmawiając przyznania prawa pomocy referendarz podniósł, że instytucja prawa pomocy jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, może być udzielana w szczególnych przypadkach. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 17.12.2014 r., sygn. I FZ 459/14) i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyrok z dnia 19.01.2010 r., nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce), wskazał, że w szczególności podmioty gospodarcze w ramach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej winny liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej i w związku z tym zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy prowadzone jest wobec nich postępowanie kontrolne czy podatkowe.

Powyższe uwagi, zdaniem referendarza, należało również odnieść do niniejszej sprawy. W oparciu o akta sprawy ustalono, iż Spółka w profesjonalnym obrocie gospodarczym funkcjonuje od 2000 r. (w tym roku została bowiem założona). Jedynym wspólnikiem i założycielem Spółki jest A. Ł., byłym prezesem A. Ł. (obecnie jest nim A. R. K.), zaś byłym członkiem zarządu, a obecnie prokurentem, J. Ł. Jednocześnie na podstawie danych wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego ustalono, że wyżej wymienieni występują jako udziałowcy, członkowie zarządów lub rad nadzorczych w szeregu innych podmiotów gospodarczych ("B" sp. z o.o., "C sp. z o.o., "D" sp. z o.o., "E" sp. z o.o., F sp. z o.o., "G" sp. z o.o., "H" sp. z o.o., "I" sp. z o.o.).

A. Ł., podobnie jak w przypadku skarżącej Spółki, będąc wspólnikiem również w "B" Spółka z o.o. toczyła już ramach działalności tego przedsiębiorstwa spory z organami skarbowymi. Winna mieć świadomość konieczności ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć odpowiednie zasoby finansowe na ich prowadzenie.

Referendarz podniósł także, że kontrola skarbowa, której efektem są ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji rozpoczęła się w czerwcu 2013 r. Analizując dokumenty podatkowe za lata 2013, 2014 i 2015 (przedłożone na wezwanie referendarza do akt sprawy o sygn. I SA/Op 331/16) ustalił, że Spółka prowadząc działalność gospodarczą posiadała znaczny potencjał finansowy przejawiający się znacznymi przychodami, co umożliwiało zabezpieczenie środków finansowych na opłacenie wszelkich kosztów postępowania sądowego. W tym okresie Spółka uzyskała przychody w wysokości 11.170.418,55 zł.

Referendarz podniósł za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody, czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Jeżeli podmiot gospodarczy osiąga przychód to dokonuje wyboru, czy przeznacza uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy pozostawia jakąś rezerwę np. na koszty postępowań sądowych. Przy czym nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi.

Referendarz podniósł, że Spółka nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca, może podejmować wszelkie działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, a w konsekwencji nie uzyskuje przychodów to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą strony, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi.

Referendarz zauważył też, że w przypadku spółek szczególnym sposobem pozyskania środków finansowych jest uzyskanie dopłat od wspólników, które przewiduje przepis art. 117 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

W ocenie referendarza prowadzenie wobec strony skarżącej postępowań egzekucyjnych także nie może być wystarczającym argumentem za przyznaniem prawa pomocy, na co też zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1196/13, LEX 1410630; postanowienie z 15 stycznia 2014 r., II FZ 1527/13, LEX 1417310). Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Tymczasem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy wyłącznie tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków.

Dodatkowo referendarz wskazał na istotne okoliczności wynikające z poprzednio zainicjowanej przez Spółkę sprawy o sygn. akt I SA/Op 97/16 (poprzednio I SA/Op 439/15), zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 8.06.2016 r. Z okoliczności zaakceptowanych przez Sąd w ww. wyroku, wynikało, że Spółka zbyła 5 marca 2014 r. nieruchomości objęte księgami wieczystymi: nr [...], nr [...], nr [...], stanowiące prawo użytkowania wieczystego gruntu i własność budynków, na rzecz F Spółka z o.o. w [...], której – jak wyżej wskazano – A. Ł. jest jedynym wspólnikiem, a A. R. K. Prezesem Zarządu. Z tego względu w ocenie referendarza faktyczna sytuacja materialna A. Ł. jako wspólnika umożliwia jej dokonanie dopłat do kapitału zakładowego skarżącej spółki także w celu pokrycia kosztów sądowych, ww. okoliczności wskazują przy tym, że stan finansów Spółki jest w części wynikiem wyzbycia się majątku nieruchomego.

We wniesionym od postanowienia referendarza sprzeciwie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tak jak w sprawie rozpoznanej w 2015 r. pod sygn. akt I SA/Op 439/15.

Podkreślono, że Spółka od czasu powstania sporu tj. od 2013 r. do dnia dzisiejszego nie prowadzi praktycznie żadnej działalności. Posiadane przez skarżącą konta bankowe zostały zajęte, co uniemożliwia kontynuowanie działalności gospodarczej. Z tego też względu w ocenie strony nie jest możliwym zabezpieczenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, gdyż Spółka nie może dysponować środkami pieniężnymi z zajętych rachunków. Odnosząc się natomiast do kwestii dopłat wyjaśniono, że aby uzyskać pożyczki od członków Zarządu, czy też udziałowców podmioty te muszą dysponować takimi środki i chcieć je pożyczyć. Podkreślono, że każda ze wskazanych w zaskarżonym postanowieniu spółek posiada swoją osobowość prawną i rządzi się swoimi prawami, przy czym większość z tych podmiotów ma zawieszoną działalność bądź jej nie prowadzi. Dodatkowo zwrócono uwagę, że za ww. podmiotami stoją niepowiązani ze skarżącą spółką udziałowcy, którzy realizują swoje statutowe działalności. W dalszej kolejności podniesiono, że wskazane w zaskarżonym postanowieniu przychody spółki dotyczyły głównie roku 2011, 2012 i początku 2013, a nie jak przyjął referendarz sądowy roku 2014 i 2015.

Za chybiony i pozbawiony prawnego uzasadnienia wskazano również zarzut jakoby A. Ł. - jedyny udziałowiec skarżącej spółki toczyła spory ze Skarbem Państwa w ramach działania "B" Sp. z o.o. W sprawach prawnych Spółkę reprezentuje Zarząd.

Końcowo podniesiono, że brak jakichkolwiek środków oraz zdolności ich pozyskania wykluczają możliwość poniesienia przez stronę zarówno kosztów sądowych, jak i kosztów pomocy profesjonalnego prawnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.

W myśl art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1 sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Natomiast stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym, a o takie wnioskuje skarżąca, może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 429/12, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl podobnie jak dalsze przytaczane orzeczenia sądowe).

Skoro udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, to powinno ono sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 987/12). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób prawnych charakteryzujących się trudną sytuacją gospodarczą i materialną.

Przede wszystkim zaś ta sytuacja strony będącej osobą prawną nie może być przez nią zawiniona. Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem, iż osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11).

Jak słusznie zauważono w zaskarżonym postanowieniu, instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, (w tym osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem.

Zgodzić należy się z referendarzem sądowym, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08 oraz z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/08).

Analizując przedstawione we wniosku okoliczności i przedłożone dowody Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, gdyż w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd w pełni podziela stanowisko referendarza sadowego o możliwości dokonania dopłat przez wspólnika.

Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólnika A. Ł. Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578) przewiduje możliwość zobowiązania wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r., II FZ 146/14). Natomiast bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki, bądź podjęcia innych działań skutkujących dokonaniem przez wspólników wpłat do spółki dodatkowych sum, nieobjętych powołanym przepisem, stanowi argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA: z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15; z 20 października 2015 r., II FZ 812/15).

Ze względu na powyższe możliwości, udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie uprzywilejowanie skarżącej.

Zasadnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że w dniu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka pozostawała w obrocie prawnym mimo, że toczy się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne oraz – z własnego częściowo wyboru – nie była aktywna gospodarczo. Pomimo deklarowania faktycznego zaprzestania dostaw towarów i usług, a tym samym nierealizowania powziętego przez założenie spółki z o.o. celu gospodarczego, skarżąca nie zakończyła prowadzenia działalności gospodarczej ani jej nie zawiesiła.

Zdaniem Sądu świadczy to o tym, że Spółka przewiduje dalsze funkcjonowanie w obrocie gospodarczym, a co za tym idzie możliwość regulowania swoich zobowiązań, w tym ponoszenie kosztów postępowania sądowego. Same tylko należności krótko -terminowe przysługujące jej według złożonego do akt sprawy o sygn. I SA/Op 331/16 bilansu na 31 lipca 2016 r. wynoszą 909.086 zł, a inne należności 303.000 zł.

Jeżeli do tego dodać, że jak wynika z ww. bilansu, ogółem aktywa obrotowe Spółki to 1.495.540,62 zł, a zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynoszą 1.037.176,74 zł, są zatem niższe niż aktywa, to jest oczywiste, że deklarowany brak możliwości poniesienia kosztów sądowych nie jest do zaakceptowania.

Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że wartość kosztów sądowych w sprawach zawisłych przed WSA w Opolu jest znacznie niższa od kapitału własnego wykazywanego w przedłożonym bilansie na 484.565 zł, z czego sam kapitał (fundusz) zapasowy to 263.196 zł. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżąca utworzyła taki kapitał (fundusz) zapasowy, który co do zasady tworzony jest na pokrycie ewentualnych strat, mimo, że Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2016 r., poz. 1578 ze zm.) wymaga jego obowiązkowego utworzenia jedynie w spółkach akcyjnych (art. 396 § 1-5). W przeciwieństwie do regulacji odnoszącej się do spółki akcyjnej, inne spółki w tym z ograniczoną odpowiedzialnością nie są związane ustawowo co do sposobu wykorzystania kapitału zapasowego.

Na aprobatę zasługuje także kolejny powód, dla którego referendarz w zaskarżonym postanowieniu odmówił uwzględnienia wniosku, a dotyczący powiązań osobowo-kapitałowych wspólnika A. Ł., prokurenta J. Ł. i prezesa Zarządu Spółki A. R. K.

W okresie lat 2012-2015, z którym skarżąca łączy regres będący skutkiem postępowania kontrolnego wszczętego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu A. Ł. – jedyna wspólniczka skarżącej Spółki A, która według treści sprzeciwu nie musiała ponosić dopłat do kapitału zakładowego była już w przeszłości jedynym wspólnikiem innych podmiotów gospodarczych.

Sądowi urzędowo jest wiadome na postawie jawnych wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym i jawnym rejestrze Elektronicznej Księgi Wieczystej co następuje:

A. Ł. figuruje jako wspólnik następujących Spółek z ograniczoną odpowiedzialnością:

● B Spółka z o.o. z siedzibą w [...] ul. [...] nr [...]

● G Spółka z o.o. z siedzibą w [...] ul. [...] nr [...], która z kolei była jedynym wspólnikiem H Spółka z o.o. z siedzibą w [...], ul. [...], ta zaś wspólnikiem wraz z A. Ł., "C" Spółka z o.o. z siedzibą w [...] ul. [...].

Ponadto A. Ł. aktywnie podejmowała dalszą działalność w kolejnych Spółkach, a to:

● umową notarialną z 5 czerwca 2013 r. A. Ł. zawarła umowę spółki F Spółka z o.o. z siedzibą w [...] ul. [...], w której Prezesem Zarządu jest A. R. K., a prokurentem J. Ł.,

● umową notarialną z 8 października 2014 r. A. Ł. zawarła umowę Spółki "I" Spółka z o.o. z siedzibą w [...] ul. [...], w której także Prezesem Zarządu jest A. R. K., a prokurentem J. Ł.

● w dniu 1 lipca 2015 r. A. R. K. zawarł notarialną umowę spółki pod firmą "E" Spółka z o.o. z siedzibą w [...].

Jeżeli do tego dodać okoliczności wynikające z ustaleń poczynionych przez organy w sprawie o sygn. I SA/Op 97/16 (poprzednio I SA/Op 439/15), które zostały zaakceptowane przez Sąd w wyroku z dnia 8 czerwca 2016 r., iż skarżąca Spółka "A" zbyła 5 marca 2014 r. nieruchomości objęte księgami wieczystymi: nr [...], nr [...], nr [...] stanowiące prawo użytkowania wieczystego gruntu i własność budynków, na rzecz F Spółka z o.o. w [...], której – jak wyżej wskazano – A. Ł. jest jedynym wspólnikiem, a A. R. K. Prezesem Zarządu, to jest oczywiste, że faktyczna sytuacja materialna A. Ł. jako wspólnika umożliwia jej dokonanie dopłat do kapitału zakładowego skarżącej spółki także w celu pokrycia kosztów sądowych oraz, że stan finansów tej spółki jest w części wynikiem wyzbycia się majątku nieruchomego.

Do powyższego wykazu podmiotów gospodarczych, w które zaangażowany jest wspólnik A. Ł. i organy Spółki "A" trzeba dodać, że ze spółką "F" Spółka z o.o. w [...] związana jest też inna operacja finansowa. Spółka "A" 16 stycznia 2015 r. dokonała cesji swojej wierzytelności należnej od "F" w kwocie 990.950,91 zł na rzecz cesjonariusza "J" Spółka z o.o. w [...] (por. wyrok z dnia 8 czerwca 2016 r. WSA w Opolu w sprawie I SA/Op 97/16).

Wyżej opisane okoliczności nie były znane referendarzowi sądowemu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu rozstrzygającemu 15 października 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie I SA/Op 439/15. Referendarz sądowy nie ocenia w sprawie sądowoadministracyjnej zaskarżonej skargą decyzji, gdyż nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną dla kognicji sądu administracyjnego. Dlatego dopiero prawomocny wyrok WSA w Opolu z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie I SA/Op 97/16 (poprzednio zarejestrowanej jako I SA/Op 439/15) przesądził między innymi kwestię wyzbycia się przez Spółkę "A" majątku nieruchomego w drodze notarialnej umowy sprzedaży na rzecz innego podmiotu, choć – jak wskazano wyżej – osobowo powiązanego ze zbywcą.

Okoliczność dotyczące sytuacji Spółki wynikające z wyroku WSA w Opolu z 8 czerwca 2016 r. w sprawie I SA/Op 97/16 uprawniały referendarza sądowego do zmiany oceny faktycznej sytuacji skarżącej Spółki wyrażonej w postanowieniu z 25 stycznia 2017 r.

Nie można przy tym podzielić stanowiska strony jakoby zajęcie rachunków bankowych automatycznie uniemożliwiało kontynuowanie prowadzenia działalności gospodarczej, albowiem w toku postępowania egzekucyjnego istnieje możliwość złożenia wniosku o zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego, co mogłoby umożliwić dalsze korzystanie z tych rachunków. Skarżąca nie wykazała natomiast, że starała się odzyskać konta bankowe w celu prowadzenia działalności i poprawy swojej sytuacji finansowej. Wprost przeciwnie dotychczasowa postawa spółki wskazuje na to, że skarżąca wyzbyła się swego majątku i wierzytelności, a pozyskane z tego tytułu środki przeznaczyła na niewiadome cele, jednocześnie w toku postępowań sądowych powołując się na trudną sytuację i domagając się zwolnienia z kosztów prowadzonych postępowań.

Skarżąca nie wskazała także, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, bądź że objęta jest postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Oceny tej nie zmienia również wskazywana przez Spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wykazanie straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA: z 10 września 2013 r., II GZ 489/13; z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11).

Reasumując, wobec trwającej aktywności gospodarczej skarżącej Spółki, która nie zakończyła ani nie zawiesiła działalności gospodarczej oraz faktu posiadania przez Spółkę należności krótkoterminowych i innych przewyższających zobowiązania Spółki, istnienia kapitału zapasowego oraz możliwości uzyskania środków przez dopłatę wspólnika do kapitału zakładowego, brak jest usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie prawa we wnioskowanym zakresie oznaczałoby niczym nieusprawiedliwione uprzywilejowanie tego przedsiębiorcy względem innych, ponoszących za siebie wszelkie koszty, w tym sądowe.

Finansowa sytuacja skarżącej na tle całokształtu okoliczności powyżej naprowadzonych uzasadniała rozstrzygnięcie powzięte przez referendarza sądowego i dlatego na postawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.