Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 746/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b,  art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego; uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

II SA/Po 746/18

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta P. działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku D. Ł. z dnia [...] r. odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz męża C. Ł..

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z dokumentacji wynika, że niepełnosprawność C. Ł. datuje się od [...] r., tj. od 52- go roku życia. Ponadto, stosownie do art. 17 ust. 5 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, a wnioskodawczyni przyznano taki zasiłek decyzją z dnia [...] r., nr [...]

W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego D. Ł. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a.

W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że pomimo, iż nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności męża, nad którym odwołująca sprawuje opiekę, to na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów u.ś.r., w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13, strona jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie TK weszło w życie.

Następnie odwołująca podniosła, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., a w uzasadnieniu wskazał na konieczność podjęcia bezzwłocznych działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją RP, a więc równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Jednakże pomimo upływu ponad 2,5 roku od ogłoszenia orzeczenia Trybunału, nie zostały skutecznie podjęte działania legislacyjne eliminujące stan niekonstytucyjności zakwestionowanej przez TK normy prawnej. Oznacza to, że konsekwencje błędów legislatora zostały przerzucone w całości na obywatela, a na taki stan rzeczy w demokratycznym państwie prawa nie może być zgody.

Konsekwencją uznania przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), na mocy którego doszło do wygaszenia decyzji w zakresie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K27/13) było uchwalenie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, na mocy której osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji, umożliwiono wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. Z uprawnienia tego skarżąca skorzystała i decyzją Prezydenta Miasta P. [...] z dnia [...] r. został jej przyznany zasiłek dla opiekuna. Trudno jednak czynić zarzut odwołującej, że w sytuacji pozostawania przez tak długi okres bez środków do życia skorzystała z pomocy finansowej państwa, a tym samym akceptować rozmiar konsekwencji w postaci ukształtowania sytuacji odwołującej w sposób szczególnie niekorzystny. Zdaniem odwołującej taka wymuszona sytuacja nie może pociągać za sobą aż tak daleko idących konsekwencji, jak pozbawienie jej możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego też sam fakt uzyskania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie może mieć ostatecznego znaczenia dla oceny jej wniosku z dnia [...] r. w tym znaczeniu, że nie może przesądzać o niemożności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie sposób bowiem uznać sytuacji w jakiej znalazła się odwołująca na skutek błędów ustawodawcy korygowanych przez Trybunał Konstytucyjny, za nieodwracalną. Rozważenia wymaga wyeliminowanie z obrotu prawnego, czy wygaszenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna przy uwzględnieniu wniosku odwołującej. Z uwagi na znaczącą różnicę kwotową świadczeń istnieje możliwość wyrównania różnicy między wypłaconym zasiłkiem dla opiekuna a świadczeniem pielęgnacyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu odnosząc się w pierwszej kolejności do daty powstania niepełnosprawności organ odwoławczy przyznał rację stronie odwołującej. Powołany w treści odwołania wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza bowiem, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego w odniesieniu do opiekunów osób niepełnosprawnych niespełniających kryterium wieku postania niepełnosprawności, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. A zatem powstanie niepełnosprawność osoby wymagającej opieki po 18 roku życia nie mogło stanowić przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Jednakże odnosząc się do kwestii odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przyznany stronie na mocy decyzji z dnia [...] r. zasiłek dla opiekuna Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji. W opinii organu odwoławczego przepisy w tym zakresie są jednoznaczne - wnioskowane świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Nie należy przy tym do uprawnień Kolegium ocena niekonstytucyjności określonych przepisów. Takie uprawnienie jest wyłącznie zastrzeżone do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Dopóki Trybunał Konstytucyjny w drodze właściwego postępowania nie stwierdzi niezgodności z Konstytucją określonego przepisu, dopóty właściwe organy mają obowiązek orzekania na podstawie tego przepisu, ponieważ zachowuje on swoją moc prawną.

Końcowo Kolegium wskazało, że podnoszony przez odwołującą przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. daje stronie możliwość wyboru jednego ze świadczeń, co do których strona mogłaby posiadać uprawnienia. Natomiast to, czy je posiada weryfikuje ostatecznie właściwy organ po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez stronę. W przedmiotowej sprawie nie występuje sugerowany w odwołaniu zbieg uprawnień, gdyż odwołująca nie jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie organu odwoławczego, jeżeli ustawodawca przewidział dwa różne rodzaje świadczeń w sytuacji rezygnacji bądź nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, to konieczna jest całkowita rezygnacja z jednego świadczenia, a dopiero później złożenie wniosku o przyznanie innego świadczenia.

W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. Ł. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w uzasadnieniu powielając zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu [...] r. skarżąca wniosła i wywiodła jak w skardze. Wskazała również, że kiedy składała wniosek w 2014 r. o przyznanie jej zasiłku dla opiekuna nie wiedziała o wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a organ pomocy społecznej nie poinformował jej o jego treści, ani o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W rozpoznawanej sprawie D. Ł. ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, który orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w P. z dnia [...] r., nr [...], został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów, przy czym określono, że inwalidztwo istnieje od [...] r. (k. 12 i 13 akt adm. organu I inst.). Co istotne, w sprawie bezsporne jest, że skarżąca posiadała już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które to utraciła na skutek nowelizacji ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1557 ze zm.). W art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej znalazł się bowiem zapis, zgodnie z którym wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (tj. wygasły z dniem 1 lipca 2013 r.). Dodać też należy, co nie jest bez znaczenia w sprawie niniejszej, że przepis art. 11 ust. 3 utracił moc z dniem 16 grudnia 2013 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 jako niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu wyroku w sprawie K 27/13 Trybunał wskazał m.in., że wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenie pielęgnacyjne nastąpiło niezależnie od sytuacji faktycznej poszczególnych świadczeniobiorców. Taka sytuacja, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, będąca wyjątkiem od zasady stabilności decyzji administracyjnych, jest dopuszczalna ale wyłącznie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny oraz przy zagwarantowaniu mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. Jak wskazał Trybunał, nie mogą być podstawą takiego działania trudności w ustaleniu rzeczywistego sprawowania opieki i pielęgnowania osoby niepełnosprawnej. Nadto, wygaszenie z mocy prawa wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenia pielęgnacyjne nie realizowało żadnych racji konstytucyjnych, które powinny w tym wypadku mieć pierwszeństwo przed ochroną praw słusznie nabytych oraz zasadą lojalności państwa wobec obywatela. Trybunał negatywnie ocenił także labilność legislacji dotyczącej przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że zaskarżone przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z pielęgnacją osoby niepełnosprawnej otrzymywały świadczenie pielęgnacyjne, i tym samym naruszyły ich bezpieczeństwo prawne (a w sposób pośredni również bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi). Nowelizacja nie uwzględniła sytuacji faktycznej świadczeniobiorców, dokonujących często trudnych wyborów życiowych poprzez rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Świadczeniobiorcy ci, z jednej strony utracili prawo do świadczenia (na skutek nowelizacji), a z drugiej nie są w stanie uzyskać ponownie zatrudnienia.

Konsekwencją wyroku Trybunału w sprawie K 27/13 było uchwalenie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, na mocy której umożliwiono wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w okresie czterech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

W wyżej opisanych i ukształtowanych okolicznościach skarżąca wnioskiem z dnia [...] r. wystąpiła o zasiłek dla opiekuna, który został jej przyznany decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., nr [...], w miesięcznej kwocie [...]zł, w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz bezterminowo od dnia [...] r. (k. 11 akt adm. organu I inst.).

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji, odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem powołując się na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem z dokumentacji wynika, że niepełnosprawność C. Ł. datuje się od [...] r., tj. od 52- go roku życia. Ponadto organ I instancji uznał, że w stosunku do wnioskodawcy zachodzą przesłanki negatywne wynikające z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, stanowiącego, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Niemniej jednak organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przyznał rację stronie skarżącej w kwestii daty powstania niepełnosprawności, albowiem w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 powstanie niepełnosprawność osoby wymagającej opieki po 18 roku życia nie mogło stanowić przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Oznacza to, że oś sporu w niniejszej sprawie koncentruje się więc wokół rozstrzygnięcia, czy w realiach rozpoznawanej sprawy pobieranie przez skarżącą zasiłku dla opiekuna stanowi bezwzględną przeszkodę do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W kontekście powyższego należało zgodzić się ze stroną skarżącą, że organ wydając zaskarżoną decyzję ograniczył się do literalnej wykładni brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., bez szerszego spojrzenia na system zmian w przepisach o świadczeniach rodzinnych w kontekście reguł dobrej legislacji i przestrzegania zasady art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Współcześnie zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym postuluje się przeprowadzenie kompleksowej wykładni tekstu prawnego - dokonanie wykładni językowej wraz z wykładnią systemową, funkcjonalną, nawet jeżeli rezultat wykładni językowej jest jednoznaczny (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 roku, sygn. akt I OPS 8/09 oraz 14 marca 2013 roku, sygn. akt II FPS 8/10 – wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl; W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Kraków 2006, s. 551- 555).

W świetle powołanej wyżej zasady, za niedopuszczalne należy uznać doprowadzenie do sytuacji, w której wadliwa działalność ustawodawcza państwa pozbawiła obywatela prawa do świadczenia pomocowego dwukrotnie wyższego w skutek "przymusu" sytuacyjnego (skorzystania z mniej korzystnego świadczenia). Nie można bowiem w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska, że "przymuszenie" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane, jest sytuacją nieodwracalną tylko i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów. Wobec tego zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sytuacji należy zastosować wykładnię celowościową i wskazać, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając" do uzyskania świadczenia mniej korzystnego (zasiłku dla opiekuna), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwana świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego). Demokratyczne państwo prawa winno służyć swoim obywatelom, celem realizacji zasady sprawiedliwości społecznej, szczególnie osobom, które w niezawinionych okolicznościach, rezygnując z pracy podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem swojej rodziny.

Co więcej, zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) jak i w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (art. 2 ust. 5 pkt 1) znajdują się przepisy wzajemnie wykluczające z prawa do tych świadczeń, jeśli osoba ubiegająca się ma przyznane prawo do tego ustalonego w innej ustawie. Jednakże normy te – mając na uwadze wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 27/13 – należy odczytać w ten sposób, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest zobowiązana zrzec się prawa do zasiłku dla opiekuna już po uzyskaniu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, albowiem niedopuszczalne byłoby pobieranie za te same okresy zarówno zasiłku dla opiekuna, jak i świadczenia pielęgnacyjnego.

Innymi słowy, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie istotnie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. I aby ten wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zagwarantować stronie, to nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18). W przypadku zrzeczenia się przez skarżącą prawa do zasiłku dla opiekuna i wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne skarżąca w okresie oczekiwania na rozpatrzenie jej wniosku zostałaby bowiem pozbawiona środków utrzymania, nie mając także pewności co do uzyskania nowego świadczenia, a obywatel nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji uchwalenia przez ustawodawcę przepisów niekonstytucyjnych.

Wobec tego, przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Zdaniem Sądu niewątpliwie celem tych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania obu tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek.

Istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest przy tym znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie skarżącej z dnia [...] r., w którym powołując się na przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 155 K.p.a. oświadczyła, że chce zrezygnować z zasiłku dla opiekuna w przypadku przyznana jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, z powyższych oświadczeń wynika zamiar zachowania przez wnioskodawczynię ciągłości pobierania świadczeń i uniknięcia sytuacji, w której nie doszłoby do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczenie skarżącej, wobec nawiązania do regulacji art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 155 K.p.a., wskazuje na pełną świadomość skarżącej co do konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

W kontekście powyższego wskazać również należy, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna w dniu [...] r., a więc już po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. Niemniej jednak z twierdzeń skarżącej wynika, że organ pomocy społecznej nie poinformował jej o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Również z akt sprawy nie wynika, aby takie pouczenie skarżąca faktycznie odebrała. Tymczasem nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń rodzinnych, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, nie będąc uprzednio pouczona o prawie wyboru jednego z nich. Takie postępowanie organów administracji narusza nie tylko normy prawne wyrażone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, ale również podstawową zasadę postępowania administracyjnego, tj. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów Państwa, której urzeczywistnieniem jest obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także obowiązek udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w toku postępowania tak, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Prawidłowe pouczenie o uprawnieniach wynikających z art. 27 ust. 5 ustawy powinno mieć postać klarownego wyjaśnienia zaistnienia zbiegu uprawnień do dwóch świadczeń, pytania którego świadczenia uprawniony żąda i informacji o skutkach dokonanego wyboru.

Fakt uzyskiwania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie może być zatem w okolicznościach niniejszej sprawy przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie organy dokonały więc błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy. Stanowisko Sądu w tej kwestii jest w tym zakresie tożsame z powstałą na tle tego zagadnienia linią orzeczniczą sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 139/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 480/16 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 391/17), a także poglądami doktryny [zob. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz. Warszawa 2017, Legalis].

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], albowiem wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy oprze się na wykładni prawa dokonanej przez Sąd w tej sprawie i załatwi sprawę zgodnie z wytycznymi zawartymi w niniejszym uzasadnieniu.