Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1030/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędziowie NSA A. Świderska, P. Janicki (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi A Spółka Akcyjna w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za rok 2003 w podatku od nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

A S.A. w P. w dniu 4 lutego 2004 roku wniósł o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 rok. Podatek ten był uiszczany od rozłączników sterowanych drogą radiową, które są urządzeniami energii elektrycznej, umożliwiającymi zdalne wyłączanie i włączanie napięcia w liniach zasilających odbiorców. Urządzenia te zostały zamontowane w stacjach transformatorowych, budynkach lub na stacjach słupowych. Zdaniem wnioskodawcy urządzeń tych nie sposób zaliczyć do kategorii budowli w rozumieniu definicji tego pojęcia zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Podobnie – nie są wolnostojącymi urządzeniami technicznymi trwale związanymi z gruntem ani sieciami; nie służą też do przesyłania energii elektrycznej. Na uzasadnienie swoich twierdzeń strona skarżąca załączyła m. in. opinie sporządzone przez B w P., C oraz D.

Wójt Gminy N. decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za wskazany we wniosku okres podnosząc argument, że definicja budowli znalazła się w ustawie Prawo budowlane i nie jest konieczne sięganie do innych aktów prawnych i poszukiwanie innych definicji tego pojęcia jak to miało miejsce w przedłożonej przez stronę skarżącą opinii C.. Nadto, warunkiem zaliczenia urządzenia technicznego do kategorii budowli jest trwałe związanie z gruntem. Wymiana, naprawa urządzenia budowlanego czy też jego części nie może przesądzać o jego kwalifikacji.

Nadto, jednym z wymagań stawianych A P. S.A., które zawarto w "Ogólnych warunkach umów sprzedaży energii elektrycznej" jest nieprzerwane i niezakłócone dostarczanie energii przy jednoczesnym niezwłocznym likwidowaniu wszelkich usterek występujących w tym procesie.

Przedmiotowe rozłączniki sterowane drogą radiową służą do rozłączania i załączania napięcia na danym odcinku sieci, zapewniając sprawne lokalizowanie awarii i skracanie przerw w dostawie energii. Dokonywanie tych czynności konserwacyjnych i naprawczych nie byłyby możliwe bez wpięcia owych rozłączników w obwód. Wobec tego urządzenia te nie stanowią elementów odrębnych i niezależnych samej sieci. Organ zatem uznał, że rozłączniki sterowane drogą radiową są urządzeniami technicznymi, zapewniającymi użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym sterowniki te objęte zostały dyspozycją art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 roku Nr 9 poz. 84 ze zm.). Organ posiłkował się opiniami biegłych z zakresu wiedzy technicznej, którzy wypowiedzieli się również co do interpretacji obowiązującego prawa.

W dniu 26 kwietnia 2004 roku strona skarżąca odwołała się od tej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem odwołującego się organ podatkowy nietrafnie zakwalifikował rozłączniki sterowane drogą radiową jako urządzenia techniczne w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Na poparcie swojej oceny prawnej przytoczono argumenty wskazane wcześniej we wniosku a nadto podniesiono, że przedmiotowe sterowniki są urządzeniami mobilnymi, mogą być zatem montowane w dowolnym miejscu linii zasilającej w zależności od potrzeb obsługowo – eksploatacyjnych. Prócz tego, nie są one niezbędne dla funkcjonowania linii, lecz ich wykorzystanie sprowadza się m. in. do lokalizacji miejsca awarii, skróceniu przerw w dostawie energii. Zadaniem linii jest zaś przesył, a temu przedmiotowe urządzenia nie służą. Nadto – sprzeciwiono się wnioskom opinii biegłego powołanego przez Wójta Gminy. Strona skarżąca zakwestionowała bowiem istnienie obowiązku zgłoszenia organowi budowlanemu instalacji przedmiotowych rozłączników.

Wójt Gminy N. w dniu 14 maja 200r roku ustosunkował się do stanowiska strony skarżącej podtrzymując zdanie wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie zaakcentował fakt, że sporne rozłączniki pełnią istotną rolę w niezwłocznym likwidowaniu przerw i zakłóceń w dostarczaniu energii. Załączanie i rozłączanie napięcia nie byłoby możliwe, gdyby urządzenie nie było wpięte w sieć. Wobec tego istnieje związek między linią energetyczną a rozłącznikami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło argumentów strony skarżącej i decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ w uzasadnieniu zaznaczył, że w wyniku zmian wprowadzonych do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i ustawy Prawo budowlane (obowiązujących od dnia 1 stycznia 2003 roku) opodatkowanie rozłączników sterowanych drogą radiową podatkiem od nieruchomości stało się bezsporne. W wyniku tych zmian nastąpiło jednoczesne rozszerzenie przedmiotowe zakresu opodatkowania w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych i skonstruowanie definicji legalnej pojęcia "budowla" w nowym brzmieniu ustawy Prawo budowlane. Spowodowało to możliwość kategorycznego stwierdzenia przez organy stosujące prawo, że przedmiotowe rozłączniki nie noszą znamion obiektu budowlanego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przychyliło się do stanowiska Wójta Gminy K., który zaliczył owe sterowniki do kategorii urządzeń technicznych zapewniających możliwość użytkowania obiektu budowlanego (w tym wypadku sieci elektrycznej) zgodnie z jego przeznaczeniem, co odpowiada dyspozycji art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Stwierdzono, że budowlą jest nie tylko sam obiekt, lecz również wszelkie urządzenia umożliwiające jego normalne funkcjonowanie; nie można budowli traktować jako jednorodnego obiektu. Również i linia energetyczna jako budowla składa się z wielu elementów składowych. Wobec tego urządzenia będące rozłącznikami sterowanymi drogą radiową zostały objęte zakresem definicji budowli, a tym samym poddane opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zaprezentowany tok rozumowania podyktowany jest brzmieniem art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kolegium ustalając stan prawny sprawy wzięło pod uwagę opinie sporządzone przez Prof. L. E. oraz przez przedstawicieli nauk technicznych.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona skarżąca wniosła w dniu 22 września 2004 roku. W skardze powołano się na naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu przytoczono argumenty tożsame z tymi, które zawarte zostały we wniosku i odwołaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustosunkowało się do zarzutów skargi w dniu [...] wnosząc o jej oddalenie i uzasadniając podobnie jak w rozstrzygnięciu organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istota sporu między stronami tkwi w odmiennym rozumieniu przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości w zakresie regulowanym przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r.

Nie ma sporu między stronami co do tego, że linie energetyczne, na których montowane są sporne rozłączniki sterowane drogą radiową należą do kategorii budowli w rozumieniu art.1a ust.1 pkt2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 3 pkt3 prawa budowlanego. Wynika to zresztą wprost z powołanego w ostatniej kolejności art. 3 pkt3 prawa budowlanego zaliczającego do kategorii budowli sieci techniczne.

Sporne jest natomiast potraktowanie przez organy podatkowe rozłączników sterowanych drogą radiową jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Na podstawie art. 2 ust.1 pkt3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. nr 9 z 2002r., poz. 84 ze zmianami) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Zgodnie zaś z art.1a ust.1 pkt2 cytowanej ustawy budowla to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

W myśl powołanego przepisu do budowli, a więc przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości zalicza się także urządzenie budowlane.

Według art.3 pkt9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 207, po. 2016 ze zmianami) urządzenia budowlane to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.

Aby, zgodnie z powołanym wyżej przepisem dany przedmiot mógł zostać uznany za urządzenie budowlane w rozumieniu art.1a ust.1 pkt2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych musi spełniać następujące warunki.

Po pierwsze musi stanowić urządzenie techniczne. Po wtóre musi być związany z obiektem budowlanym, któremu służy. Po trzecie musi zapewniać możliwość użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem.

Żadne inne warunki nie są istotne dla określenia, czy dany przedmiot podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako włączony do kategorii budowli zgodnie z art. 1a ust.1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Argumentacja przedstawiona przez strony toczonego sporu wskazuje, że nie ma między nimi rozbieżności co do tego, iż dwie pierwsze z wymienionych przesłanek są spełnione przez rozłączniki sterowane drogą radiową.

Aby ocenić, czy również trzeci z nich został spełniony należy ustalić, jaki jest cel funkcjonowania obiektów budowlanych (sieci energetycznych), którym służą przedmiotowe rozłączniki. Jak trafnie wskazała strona skarżąca w uzasadnieniu skargi, zadaniem linii energetycznych jest, najogólniej mówiąc, przesyłanie i rozdzielanie energii elektrycznej. Przesył i rozdział energii wymaga nie tylko linii napowietrznych, którymi transportowana jest energia, lecz także szeregu urządzeń technicznych, dzięki którym ta funkcja linii jest realizowana. Dzięki współpracy tych urządzeń z liniami przesyłowymi lub rozdzielającymi, sieć staje się funkcjonującą całością.

Rozłączniki sterowane drogą radiową zapewniają zaś możliwość zdalnego wyłączania lub włączania napięcia w liniach zasilających oraz natychmiastowego reagowania w stanach awaryjnych i zagrożeniach bezpieczeństwa (opinia E, k. 6-9 akt administracyjnych).

Zgodnie z kolejną załączoną do akt sprawy na polecenie organu podatkowego opinią biegłego mgr inż. J. Ł. rozłącznik jest urządzeniem związanym z instalacją przesyłową energii elektrycznej i składa się z napędu, transformatora, zespołu sterującego (k. 23-25). Wreszcie, w myśl opinii C wydaną na zlecenie strony, przedmiotowy rozłącznik wraz z innymi urządzeniami technicznymi stanowi wyposażenie stacji transformatorowo-rozdzielczej linii elektroenergetycznej (k. 31-41).

W nawiązaniu do treści tej ostatniej opinii godzi się zauważyć, że wbrew twierdzeniom w niej zawartym brak jest podstaw prawnych i logicznych do przyjęcia, że dane urządzenie tylko wtedy jest związane z obiektem budowlanym, gdy jest niezbędne do jego funkcjonowania.

W myśl powołanych wyżej przepisów prawa chodzi o zapewnienie możliwości użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, a więc o możliwość spełniania podstawowej funkcji sieci elektroenergetycznej tj. przesyłu i rozdziału energii. Możliwość niezwłocznego (natychmiastowego) zdalnego włączenia i wyłączenia napięcia oraz natychmiastowego reagowania w stanach awaryjnych i zagrożenia bezpieczeństwa istniejąca dzięki wyposażeniu sieci w przedmiotowe rozłączniki z całą pewnością oznacza, że urządzenia techniczne w postaci tychże rozłączników zapewniają możliwość użytkowania linii (budowli) zgodnie z jej przeznaczeniem tj. przesyłem i rozdziałem energii zgodnie z wymogami bezpiecznego funkcjonowania.

Jak wyżej wskazano przedstawione przesłanki są wystarczające dla stwierdzenia podlegania podatkowi od nieruchomości rozłącznikom sterowanym drogą radiową. Inne przesłanki są nieistotne.

W szczególności zaś bez znaczenia prawnego pozostaje okoliczność sposobu montowania rozłączników, fakt, że rozłącznik jest uznawany za urządzenie mobilne a nie stacjonarne oraz, że brakuje mu trwałego związania z gruntem.

Podobnie zresztą należy ocenić wywody dotyczące charakteru stosunku prawnego łączącego rozłączniki z liniami elektroenergetycznymi i doszukiwanie się na tej podstawie podobieństwa do stosunku prawnego zachodzącego między rzeczą nadrzędną (budowlą) i jej częścią składową czyli rozłącznikiem lub też przynależnością w rozumieniu prawa cywilnego.

Przede wszystkim podnieść należy, że unormowanie zawarte w prawie cywilnym nie ma zastosowania w prawie podatkowym, które materię podatku od nieruchomości reguluje kompletnie, bez odwoływania się lub posiłkowego stosowania regulacji cywilnoprawnych.

Po wtóre, co powtórzyć należy raz jeszcze, zależność między linią (siecią) a rozłącznikiem istotna z punktu widzenia prawa podatkowego sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy związanie obu tych przedmiotów jest tego rodzaju, że urządzenie techniczne zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Z tych przyczyn zastrzeżenia i wywody odmienne, tyczące innych niż wymienione wyżej przesłanek owego związku nie mogły zyskać aprobaty sądu.

Niejako na marginesie, odnosząc się do sposobu procedowania organów podatkowych w niniejszej sprawie wypada też wspomnieć, że zgodnie z art. 197 par.1 ordynacji podatkowej organ podatkowy powołuje biegłego, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, a biegły posiada takie wiadomości. W judykaturze i doktrynie niepodważalne i ugruntowane jest stanowisko, że biegły wydaje opinię dotyczącą stanu faktycznego. Nie można zaś powołać biegłego, który miałby złożyć opinię, co do obowiązującego prawa i prawidłowości jego zastosowania. Obowiązek stosowania prawa spoczywa w toku postępowania podatkowego na organach podatkowych i nikt nie może zwolnić ich z tego obowiązku.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie sytuacja wyglądała tak, że opinie na temat stosowania obowiązującego prawa wydawali, za przyzwoleniem organów podatkowych, przedstawiciele nauk technicznych, a więc osoby z całą pewnością do tego nie powołane. Wydane opinie mogły służyć organom podatkowym jedynie do poczynienia stosownych ustaleń faktycznych.

Sąd doszedł jednak do przekonania, że wskazane wyżej uchybienie nie stanowi przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organ II instancji w konsekwencji nie oparł rozstrzygnięcia o przedmiotowe opinie biegłych.

Doktryna i orzecznictwo dopuszczają zaś możliwość wydania opinii przez niezależnego prawnika specjalizującego się w danej dziedzinie prawa. Taki dowód ma charakter pomocniczy i uzupełniający dla własnych przemyśleń organu stosującego prawo. Dlatego też sąd nie zakwestionował zasadności przyjęcia w poczet dowodów opinii prof. L. E. wyjednanej przez organ I instancji (k. 62-64).

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności oraz brak innych zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji, poza rozważonymi powyżej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.