Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 950/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 235 ze zn. 1, ze zn. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263, z późn.zm.), art. 235' i 2352 Kodeksu pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ostatnia zmiana Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 662) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] nie stwierdzającej w stosunku do A. P. przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (póz. 15.3. wykazu chorób zawodowych).

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wskazano, że A. P. w latach 1971-2003 pracowała na stanowisku nauczyciela języka polskiego w pełnym wymiarze godzin dydaktycznych w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. W okresie aktywności zawodowej pracowała również, jako wychowawca i kierownik internatu oraz kierownik zajęć pozalekcyjnych zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego z dnia 20 lipca 2012 r. W 2003 r. A. P. przeszła na emeryturę zachowując ciągłość pracy w latach 2004 - 2012 jako: informatyk i opiekun praktyk zawodowych w firmie komputerowej "A" w wymiarze 0,1 etatu, ekspert ds. awansu zawodowego nauczycieli, egzaminator maturalny z języka polskiego oraz ławnik sądowy. Wyżej wymienione prace były wykonywane w niepełnym wymiarze czasu pracy i nie stwarzały nadmiernego obciążenia narządu głosu.

W okresie zatrudnienia A. P. objęta była profilaktycznymi badaniami lekarskimi w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej.

Z powodu dolegliwości ze strony narządu głosu jest leczona w poradni laryngologicznej (od 1984 r.) i foniatrycznej (od 2010 r.). Korzystała z leczenia sanatoryjnego oraz rocznego urlopu dla poratowania zdrowia (1994/1995 r.).

W 2009 r. A. P. była hospitalizowana w Oddziale Laryngologicznym Szpitala im. B w Ł. celem wykonania punkcji zatok szczękowych. Podczas badań rozpoznano przewlekłe zapalenie gardła i krtani, śluzowo ropne obustronne zapalenie zatok szczękowych oraz obustronny przerost małżowin nosowych dolnych. Kolejna hospitalizacja w Oddziale Laryngologicznym celem wykonania laryngoskopii pośredniej miała miejsce w 2011 r. Rozpoznano zapalenie migdałka językowego, przewlekłe przerostowe zapalenie krtani, niedomogę strun głosowych niewielkiego stopnia.

W 2010 r. A. P. była badana w Przychodni Konsultacyjno- Diagnostycznej WOMP w Ł., a następnie w trybie odwoławczym w Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. w związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu pod postacią wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych (póz. 15.2. wykazu chorób zawodowych).

W wyniku postępowania diagnostyczno - orzeczniczego uzyskała dwukrotnie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (orzeczenie WOMP Nr [...] z dnia 17 lutego 2010 r. i orzeczenie lekarskie IMP Nr [...] z dnia 8 listopada 2010 r.). Argumentem za przyjęciem takiego stanowiska był brak zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładów mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

W ocenie organu brak również było podstaw do uznania, że obciążenie narządu głosu A. P. po 2003 r. było nadmierne.

W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] nie stwierdził u A. P. choroby zawodowej narządu głosu pod postacią wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, a Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zaskarżyła A. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 20 lipca 2011 r. oddalił skargę.

W 2012 r. Poradnia Otolaryngologiczna Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "C" w P. skierowała A. P. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (poz. 15.3. wykazu chorób zawodowych).

W wyniku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wydano orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia 14 sierpnia 2012 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Argumentem za przyjęciem takiego stanowiska była analiza przebiegu pracy zawodowej, narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy, oraz wyników badań laryngologicznych, foniatrycznych i wideostroboskopowych krtani.

U A. P. nie stwierdzono żadnych zmian uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, a więc chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

A. P. nie zgadzając się z treścią orzeczenia lekarskiego została skierowana w trybie odwoławczym na kolejne badania do jednostki orzeczniczej II stopnia tj do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.

Dokonana w Instytucie ocena narządu głosu A. P. również nie dała podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 16 listopada 2012 r.).

Uzasadniając podjęte stanowisko organ orzeczniczy wskazał, iż w trakcie pobytu pacjentki w IMP w Ł. badanie foniatryczne poszerzone o wideostroboskopową ocenę wydolności głosowej krtani wykazało, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, obustronnie przekrwione, z obustronnymi obrzękami podnabłonkowymi typu Renkego. Zwarcie fonacyjne jest pełne, z okresową niedomykalnością w odcinku przednim. Drgania fałdów głosowych są niejednakowe, niejednoczesne, o średniej amplitudzie. Przesunięcie brzeżne jest obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych jest równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Na podstawie przeprowadzonego badania rozpoznano przewlekły nieżyt krtani ze zmianami obrzękowymi fałdów głosowych. Tego rodzaju zmiany nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych.

A. P. nie zgadzając się z treścią orzeczeń lekarskich w piśmie z dnia 26 listopada 2013 r. skierowanym do PPIS w P. wniosła o ponowne badania narządu głosu w innym ośrodku orzeczniczym. Powołując się na prawomocny wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 lipca 2011 r. wydany w związku z negatywną dla niej decyzją o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem A. P. w sprzeczności z treścią końcowej konkluzji Sądu pozostają zapisy zawarte w orzeczeniach lekarskich dotyczące obowiązującego do 2 lat okresu rozpoznania zmian w narządzie głosu po zakończeniu narażenia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. postanowieniem z dnia [...] uznał, iż nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia żądań A. P. i skierowania jej na kolejne badania do innej jednostki orzeczniczej, bowiem A. P. po uprawomocnieniu się wyroku Sądu z dnia 20 lipca 2011 r została poddana ponownym badaniom w kierunku rozpoznania dwóch chorób zawodowych narządu głosu – opisanych w poz. 15.2. i 15.3. wykazu chorób zawodowych – przez uprawnione do orzekania o chorobach zawodowych jednostki orzeczniczej l i II stopnia tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. Uzyskano cztery orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania w/w chorób zawodowych, które stanowią wyczerpujący materiał dowodowy w prowadzonych postępowaniach administracyjnych. Ponadto strona w piśmie z dnia 5 września 2012 r. poinformowała o złożeniu wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy (IMP w Ł).

A. P. w dniu 10 marca 2014 r. w trybie art. 10 § 1 k.p.a uzupełniła materiał sprawy o dokumentację lekarską. W jej opinii dokumentacja medyczna potwierdza związek nabytych schorzeń gardła i krtani z wykonywaną pracą nauczyciela.

IMP w Ł. w opinii uzupełniającej z dnia 21 maja 2014 r. uznał, że kierowanie A. P. na dodatkową konsultację do innej jednostki badawczo-rozwojowej jest niecelowe, bowiem udokumentowane objawy chorobowe u skarżącej nie były obserwowane w ciągu 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, zatem nie można wiązać obserwowanych aktualnie zmian w obrębie narządu głosu z narażeniem zawodowym badanej. Ustosunkowując się do uwag A. P. dotyczących rozbieżności nazewnictwa schorzeń narządu głosu (dokumentacja z lat 2011-2013) Instytut wyjaśnił, że wynikają one z obserwowanego w trakcie postępowania orzeczniczego zmiennego obrazu klinicznego krtani widocznego w badaniach laryngostroboskopowych. Dopiero w ostatnich dwóch badaniach wykonanych w IMP w maju i wrześniu 2013 r. stwierdzono trwałą niedomykalność głośni o charakterze wrzecionowatym tj. zmianę wymienioną w załączniku do w/w rozporządzenia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją Nr [...] z dnia [...] nie stwierdził u A. P. choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (poz. 15.3 wykazu chorób zawodowych).

Od powyższej decyzji odwołała się strona wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie choroby zawodowej, bowiem z pisma IMP w Ł. z dnia 21 maja 2014 r. wynika, że w badaniach wykonanych w maju i wrześniu 2013 r. stwierdzono u niej zmianę wymienioną w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Po rozpatrzeniu odwołania PWIS w Ł. wydał zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że do przewlekłych chorób narządu głosu zalicza się guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W przypadku stwierdzenia powyższych zmian w trakcie badania można rozpoznać chorobę zawodową narządu głosu, jeżeli wykonywana praca związana była z nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat, a w przypadku zakończenia pracy w narażeniu zawodowym udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w ciągu 2 lat po zakończeniu pracy w narażeniu. Organ zaznaczył, że nie każde schorzenie narządu głosu jest kwalifikowane, jako choroba zawodowa, chociażby na jego rozwój wpływ miały warunki pracy. Za chorobę zawodową uznaje się tylko te schorzenia narządu głosu, które są wymienione w wykazie chorób zawodowych pod poz.15. Żadne inne schorzenie, nawet gdyby miało przewlekły charakter, a praca związana była z wysiłkiem głosowym nie może skutkować orzeczeniem choroby zawodowej. U A. P. nie stwierdzono takich zmian w obrębie narządu głosu. Dopiero w 2013 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podczas dwukrotnej oceny wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową stwierdził trwałą niedomykalność głośni o charakterze wrzecionowatym tj. zmianę wymienioną w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Zdaniem Instytutu zmiana ta nie pozostaje w związku przyczynowym z narażeniem zawodowym, bowiem A. P. zakończyła pracę w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w 2003 r, a zgodnie z obowiązującymi przepisami rozpoznanie zmian w narządzie głosu w aspekcie choroby zawodowej jest ograniczone do 2 lat po zakończeniu narażenia. Również z analizy dostępnej dokumentacji medycznej wynika, że zmiany w obrębie narządu głosu nie były obserwowane w ciągu 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zatem nie można wiązać obserwowanych aktualnie zmian w obrębie narządu głosu z narażeniem zawodowym badanej.

PWIS podkreślił, iż sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w wykazie obowiązującego rozporządzenia nie jest wy starczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową. Kodeks pracy w art. 235" stanowi, że ..rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąnć w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Dla zawodowego uszkodzenia narządu głosu okres ten ograniczono do lat dwu. W przypadku A. P. okres ten został znacznie przekroczony, gdyż narażenie na nadmierny wysiłek głosowy ustało 10 lat temu.

Na powyższą decyzję A. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Zawarła również wniosek o nakazanie Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Ł. wydania decyzji potwierdzającej chorobę zawodową. Powtórzyła argumenty dotychczas podnoszone w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę PWIS w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wyrokiem III SA/Łd 404/11 z dnia 20 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. P. na decyzję PWIS w Ł. w przedmiocie choroby zawodowej.

W maju 2012 r. A. P. ponownie zgłosiła podejrzenie choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (poz. 15.2 i 15.3 wykazu chorób zawodowych wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.).

Niniejsza sprawa dotyczy schorzenia wymienionego w poz. 15.3.

Zasadnicze znaczenie miały tu orzeczenia dwóch jednostek lekarskich a mianowicie Przychodni Konsultacyjno – Diagnostycznej Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 14 sierpnia 2012 r. oraz Instytutu Medycyny Pracy z dnia 16 listopada 2012 r.

Z orzeczeń wynika, że u badanej nie rozpoznano żadnej z wymienionych w rozporządzeniu RM patologii. Stwierdzono, że ma ona głos lekko obłożony z nosowym zabarwieniem. Słabo uczynnia rezonatory. Ma artykulację zwartą. W badaniu laryngologicznym brak cech zaostrzenia nieżytu górnych dróg oddechowych. Błona śluzowa gardła i krtani podsychająca. Zachyłki gardła dolnego wolne, nagłośnia prawidłowej konfiguracji. Jednocześnie stwierdzono fałdy głosowe zaczerwienione, obrzęknięte, szczelinowaty brak zwarcia fonacyjnego w 1/3 przedniej głośni. Drgania fałdów głosowych niejednakowe, niejednoczasowe, niejednorodne. Ruchomość oddechowa pełna. Kłaczki gęstego śluzu w tchawicy.

Diagnoza – dysfonia w przebiegu zmian obrzękowych fałdów głosowych i niewydolności głośni wynikającej z ww. obrzęków.

W orzeczeniu IMP w oparciu o badanie foniatryczne poszerzone o videostroboskopową ocenę wydolności głosowej krtani stwierdzono, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, obustronnie przekrwione, z obustronnymi obrzękami podnabłonkowymi typu Reinkego. Zwarcie fonacyjne jest pełne, z okresową niedomykalnością w odcinku przednim. Drgania fałdów głosowych są niejednakowe, niejednoczesne o średniej amplitudzie. Przesunięcie brzeżne jest obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych jest równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej.

Na podstawie przeprowadzonego badania rozpoznano przewlekły nieżyt krtani ze zmianami obrzękowymi fałdów głosowych (obrzęki podnabłonkowe typu Reinkego). Nie stwierdzono zmian morfologiczno – czynnościowych charakterystycznych dla skutków nadmiernego wysiłku głosowego trwającego 32 lata podczas świadczenia pracy w zawodzie nauczyciela.

Rozpoznana choroba nie jest ujęta w aktualnym wykazie chorób zawodowych. O rozpoznaniu choroby zawodowej decyduje nie tylko praca w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego (tutaj nadmierny wysiłek głosowy) ale również utrwalone skutki chorobowe wywołane jego działaniem i umieszczone w aktualnym wykazie chorób zawodowych. Organy uznały, że w przypadku A P. ten drugi warunek nie został spełniony.

Ponadto stwierdzono, że od 2004 r. skarżąca pracuje bez narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy.

A. P. wniosła o zmianę jednostki orzeczniczej (k. 62 akt adm.). PSSE w P. poprosił IMP o ustosunkowanie się do podniesionych przez nią wniosków, dotyczących rozbieżności w nazewnictwie stwierdzonych schorzeń i wyjaśnienie czy istnieją podstawy do kierowania jej do innej jednostki orzeczniczej na badania. W odpowiedzi IMP napisał, że badana zakończyła pracę w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w 2003 r. zmiany w obrębie narządu głosu nie były obserwowane w ciągu 2 lat od zakończenia tej pracy. Rozbieżności nazewnictwa schorzeń narządu głosu wynikają ze zmiennego obrazu klinicznego krtani. Dopiero w ostatnich dwóch badaniach wykonanych w maju i wrześniu 2013 r. w IMP stwierdzono trwałą niedomykalność głośni o charakterze wrzecionowatym (k. 70 – 71 akt adm.).

Należy zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają bowiem specjalistycznej wiedzy medycznej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 246/12, z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1230/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak już wyżej wskazano, w rozpoznawanej sprawie skarżąca została przebadana przez dwie jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, które po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego oraz dostarczoną dokumentacją medyczną wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Chorobę wymienioną w rozporządzeniu stwierdzono u niej dopiero w roku 2013.

Należało przyjąć, że organy administracyjne były związane treścią tych opinii lekarskich w zakresie wiedzy medycznej. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać także należy, że sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem zaskarżoną decyzję, może kwestionować jedynie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić również do zakwestionowania orzeczenia lekarskiego, jednakże tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie), nie może natomiast podważać treści orzeczenia lekarskiego, które, jak już wcześniej wskazano, ma charakter opinii biegłego.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem, w myśl w/w przepisu, o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z art. 235² Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób. Przepis ten określa trzecią przesłankę stwierdzenia choroby zawodowej, tj. udokumentowanie objawów chorobowych w oznaczonym okresie. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała wyżej powołane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. W § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie określa okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Dla choroby wymienionej w poz. 15.3 rozporządzenia, okres ten ustalono na 2 lata. Zatem, ustawodawca uzależnił możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, w przypadku ustania narażenia zawodowego, od wystąpienia zobiektywizowanych objawów choroby w zamkniętym, wyznaczonym okresie czasu, i udokumentowania tego faktu (zob. wyrok WSA z 9 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 300/10; Lex nr 621622). Tym samym, przy uwzględnieniu powyższej normy nie można uwzględnić dokumentacji, która potwierdza wystąpienie jednostki chorobowej po okresie wskazanym przez ustawodawcę od ustania narażenia zawodowego. Samo wystąpienie objawów chorobowych nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej lecz wymagane jest "udokumentowane" wystąpienie tych objawów. "Udokumentowanie" może oznaczać zaświadczenie lekarskie lekarza prowadzącego byłego pracownika, kartę informacyjną leczenia szpitalnego lub inny dokument o tym charakterze, który pozwalałby na bezsporne ustalenie wystąpienia objawów choroby (zob. wyrok WSA z 6 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 835/09, Lex nr 577708).

Ponadto, w § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazano, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003 r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001 r., SA 1801/00, LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998 r., I SA 225/98, LEX nr 45827).

A. P. w skardze opisuje przebieg swojej pracy zawodowej, schorzenia jakie nabyła w czasie pracy oraz przebieg leczenia tych schorzeń.

Okolicznością niesporną jest, iż A. P. przez okres ponad 32 lat - w latach 1971-2003 - pracowała w zawodzie nauczyciela w pełnym wymiarze godzin dydaktycznych w narażeniu nadmierny wysiłek głosowy. W okresie aktywności zawodowej pracowała również jako wychowawca, kierownik internatu oraz kierownik zajęć pozalekcyjnych. Dodać jednak należy, iż od 1 września 2003r. jest ona na emeryturze nauczycielskiej i od tego czasu nie jest narażona na taki wysiłek. Pracowała jako informatyk i opiekun praktyk zawodowych na 0,1 etatu, miała czasami wykłady w szkołach, była egzaminatorem na egzaminach maturalnych i jednocześnie ławnikiem. Zajęcia te nie wiązały się jednak z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Wykłady prowadzone dla nauczycieli odbywały się kilka razy w roku, około 20 wykładów w roku po 20 – 30 minut. Przeprowadzenie egzaminów ustnych nie wymaga nadmiernego wysiłku głosowego (odpowiada uczeń) i nie ma powodu, aby rozmowa była przez egzaminatora prowadzona podniesionym głosem. Również obowiązki ławnika nie wiążą się z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy. W dniu 20 listopada 2012 r. skarżąca złożyła zawiadomienie o zakończeniu aktywności zawodowej informując, że w dniu 15 października 2012 r. rozwiązała ostatnią umowę o pracę na czas nieokreślony i świadectwo pracy złożyła w oddziale ZUS w P. We wrześniu złożyła też rezygnację z pełnienia dodatkowych funkcji. Można zatem uznać, iż od 1 września 2003 r. nie jest ona narażona na nadmierny wysiłek głosowy.

Istnienie choroby wymienionej w poz. 15.3 rozporządzenia stwierdzono dopiero w 2013 r. - przeprowadzona dwukrotnie w IMP w Łodzi (9 maja 2013 r. i 12 września 2013 r.) ocena wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową. Rozpoznanie zmian w narządzie głosu w aspekcie choroby zawodowej jest ograniczone do 2 lat po zakończeniu narażenia. Stąd upłynął już 2 letni termin do uznania istnienia choroby zawodowej. Zaskarżona decyzja zatem nie naruszała przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.