Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2923/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia, że B. A., syn K., urodzony [...] kwietnia 1959 r w T., spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690; dalej: ustaw o działaczach opozycji).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2018 r. B. A. wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN) o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

W dniu [...] czerwca 2018 r., po rozpatrzeniu wniosku Prezes IPN wydał decyzję odmowną, od której ostatecznie w dniu [...] sierpnia 2018 r. wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym B. A. wyjaśnił, że pomimo podpisania zobowiązania nie współpracował z SB ani MO, nie składał oraz nie pisał żadnych raportów oraz na nikogo nie donosił. Ponadto opisał okoliczności podpisania zobowiązania oraz szykany i represje, których doświadczył ze strony ówczesnych władz.

Po rozpatrzeniu wniosku strony Prezes IPN wskazał, że w myśl art. 4 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Analizując ponownie dokumenty zgromadzone w niniejszym postępowaniu organ wskazał, że w aktach o sygn. [...] - teczka personalna tajnego współpracownika o pseudonimie [...] (sygn. archiwalna [...]), dotycząca B. A., s. K., ur. [...] kwietnia 1959 r. - znajduje się odręcznie napisane i podpisane zobowiązanie z dnia [...] grudnia 1981 r. o treści: "Ja B. A. zobowiązuję się udzielać pracownikowi Służby Bezpieczeństwa informacji ważnych z punktu widzenia obronności kraju oraz zachowania porządku publicznego na okres stanu wojennego". W przedmiotowych aktach znajduje się również oświadczenie z dnia [...] grudnia 1981 r. o treści: "Ja B. A. oświadczam, że zachowam w ścisłej tajemnicy fakt i treść prowadzonych przeze mnie rozmów z oficerem Służby Bezpieczeństwa. Nie ujawnię też treści prowadzonych rozmów najbliższym członkom rodziny".

Opisane wyżej zobowiązanie i oświadczenie spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Dokumenty te zostały wytworzone przez B. A. w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Przedmiotowe zobowiązanie i oświadczenie zawierają wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Wyrażają gotowość do aktywnej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, świadomość konieczności zachowania jej w ścisłej tajemnicy oraz konieczność posługiwania się pseudonimem w kontaktach z funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa. Wskazane zobowiązanie zostało opatrzone odręcznym podpisem oraz pseudonimem, natomiast oświadczenie odręcznym podpisem.

Ponadto w aktach o sygn. [...] znajduje się również rezultat pozyskania dnia [...] grudnia 1981 r., z treści którego wynika, że podczas rozmowy werbunkowej B. A. wyraził chęć informowania organów SB o wszelkich nieprawidłowościach mających miejsce w środowisku akademickim, jak i osobach pozostających w zainteresowaniu organów ścigania. Z treści ww. dokumentu wynika również, że ww. szeroko omówił dotychczasową działalność w [...] oraz potwierdził posiadane przez SB informacje dotyczące W. J.

W zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnalezione zostały następujące zapisy archiwalne dotyczące B. A.:

- zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego sieci agenturalnej oraz spraw operacyjnych b. WUSW T. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że w dniu [...] grudnia 1981 r. Wydz. [...] zarejestrował TW [...]; w dniu [...] stycznia 1990 r. sprawę zdjęto z ewidencji i przekazano do archiwum do numeru [...];

- zapis do numeru [...] z dziennika archiwalnego teczek personalnych i teczek pracy b. WUSW T. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że w dniu [...] stycznia 1984 r. Wydz. [...] przekazał do archiwum dokumenty dot. B. A. - TW [...]; w skład przekazanych dokumentów wchodziły dwie teczki (1+1); z treści ww. zapisu wynika, że sprawie nadano nowy numer rejestracyjny – [...]; w dniu [...] stycznia 1990 r. akta zostały zniszczone przez Wydz. G i A;

- zapis do numeru [...] z książki inwentarzowej mikrofilmów b. WUSW T. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że w dniu [...] sierpnia 1988 r. wykonano mikrofilm (26 klatek) z akt sprawy [...] dot. B. A. - TW [...];

- zapis na karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej WUSW w B. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że materiały archiwalne o numerze [...] dot. B. A., s. K. , ur. [...] kwietnia 1959 r. w T. oraz sporządzony z nich mikrofilm zostały zniszczone w dniu [...] stycznia 1990 r.; jako powód zniszczenia wskazano brak przydatności operacyjnej i historycznej;

- zapis na karcie [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW w B. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że teczkę personalną TW [...] nr [...] dot. B. A., s. K., ur. [...] kwietnia 1959 r. w T. (zakończoną w dniu [...] stycznia 1984 r.), Wydz. [...] WUSW T. wykorzystał do udzielenia informacji na temat sytuacji panującej w środowisku akademickim [...]; w związku z odmową współpracy sprawę zakończono i przekazano do archiwum do numeru [...]; jako rok brakowania mikrofilmu wskazano 2003 r.;

- zapis do numeru [...] z protokołu zniszczenia materiałów archiwalnych b. WUSW T. z dnia [...] stycznia 1990 r. (sygn. [...]), który potwierdza komisyjne zniszczenie 2 tomów akt sprawy o numerze [...];

- zapis na karcie [...] z kartoteki odtworzeniowej MSW w W. (sygn. [...]), z treści którego wynika, ż w dniu [...] stycznia 1984 r. Wydz. [...] WUSW T. zdjął z ewidencji sprawę dot. B. A., s. K., ur. [...] kwietnia 1959 r. w T., rejestrowanego przez Wydz. [...] WUSW T. do numeru [...]; powodem powyższego był odmowa współpracy; materiały złożono w archiwum Wydz. [...] KWMO w T. do numeru [...] (mikrofilm [...]); jako datę brakowania akt wskazano 1988 r., a mikrofilmu - 2003 r.;

- zapis na karcie [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW w W. (sygn. [...]), z treści którego wynika, że teczkę personalną TW [...] nr [...] dot. B. A., s. K., ur. [...] kwietnia 1959 r. w T. (zakończoną w dniu [...] stycznia 1984 r.), Wydz. [...] WUSW T. wykorzystał do udzielenia informacji na temat sytuacji panującej w środowisku akademicki [...]; w związku z odmową współpracy sprawę zakończono i przekazano do archiwum do numeru [...]; jako rok brakowania mikrofilmu wskazano 2003 r..

Opisane wyżej dokumenty, tj. rezultat pozyskania B. A. z dnia [...] grudnia 1981 r. oraz zapisy ewidencyjne dotyczące wnioskodawcy potwierdzają, że zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Wskazane dokumenty spełniają zatem kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. były wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa.

Odnosząc się do treści wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. organ wskazał, że w stępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji, nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Wskazano, że w uzasadnieniu do prawomocnego wyroku z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2307/16, w sprawie odmowy stwierdzenia spełnienia warunków określonych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według konkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały "ślady" skazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakie dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Organ relacjonuje zatem, a nie ocenia co w odniesieniu do zagadnienia współpracy i jednocześnie co najmniej udziału danej osoby w ich wytworzeniu, przedstawiają dokumenty znajdujące się w zasobach IPN. Nie przedstawia więc relacji i wniosków wynikających ze wszystkich dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych, ani ze stanowiska skarżącego. Nie konfrontuje tych dowodów. Rolą organu wyznaczoną przez wskazany przepis ustawy nie jest więc ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty, ani też ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Podobne stanowisko zajął ten Sąd również w uzasadnieniu do prawomocnego wyroku z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 306/17.

W kwestii zobowiązania z dnia [...] grudnia 1981 r., opatrzonego odręcznym podpisem oraz pseudonimem wnioskodawcy, organ wyjaśnił, że w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. strona ponownie wskazała, że podpisała zobowiązanie do współpracy z SB podczas pobytu na Komendzie MO w T. Wnioskodawca nie zaprzeczył, iż podpisał ww. dokument, a jedynie podkreślił, że nastąpiło to w wyniku przymusu i zastraszenia dokonanego przez funkcjonariuszy SB.

Odnośnie tego wskazano, że z obowiązujących przepisów prawa wynika jednoznacznie, iż Prezes IPN ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności okoliczności wskazane w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, a po drugie czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, nie zaś ustalać przebieg ewentualnej tajnej współpracy na podstawie m.in. wyjaśnień strony (czym zajmuje się sąd w stępowaniu lustracyjnym). Prezes IPN nie może uwzględnić w postępowaniu materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez stronę oraz informacji wynikających z przekazanych przez nią dokumentów. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których owa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy.

W przytoczonym wyżej prawomocnym wyroku z dnia 7 lutego 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że postępowanie prowadzone w związku z art. 4 stawy o działaczach opozycji służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się zasobach IPN i tylko w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. Nie jest wiec postępowaniem lustracyjnym, prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających, bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Do przedmiotowej kwestii odniósł się też ten Sąd w wyroku z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 306/17, gdzie wskazał, że ustawodawca nie upoważnił również Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej do badania czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów.

Decyzja wydawana przez Prezesa IPN na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji ma charakter deklaratoryjny. Taki akt potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów). Decyzje deklaratoryjne potwierdzają jedynie skutki prawne, które wynikają wprost z ustawy. Skutek w postaci przyznania jednostce owych praw wynika więc nie z mocy decyzji, lecz z mocy samych norm ustawowych. Organ wydając ten rodzaj decyzji administracyjnej potwierdza lub odmawia potwierdzenia określonych faktów na podstawie posiadanych w swoim zasobie archiwalnym dokumentów. W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, w tym przypadku o istnieniu lub nieistnieniu dokumentów spełniających przesłanki wymienione w cytowanych przepisach,

Istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące B. A., spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie powinien natomiast badać innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec wnioskodawcy. Okoliczności te, jak i inne dowody, np. wyroki sądowe, wyjaśnienia strony czy inne nie zmieniają bowiem faktu posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

W uzasadnieniu do prawomocnego wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1418/16, w sprawie odmowy stwierdzenia spełnienia warunków kreślonych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że rola organu ograniczała się jedynie do przeszukania archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (...) pod kątem odnalezienia dokumentów wytworzonych przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Sąd ten wskazał, że również kwestia późniejszej działalności skarżącego (kwestia internowania, inwigilowania) nie może mieć w świetle art. 4 pkt 2 powoływanej ustawy znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W wyroku z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1416/17, Sąd ten wskazał natomiast, że bez znaczenia jest w świetle art. 4 ust. 2 tej ustawy, późniejsza czy wcześniejsza postawa skarżącego, stosunek do państwa, jego zasługi, opinie osób z którymi współpracował.

Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes IPN wskazał, że w decyzji nr [...] nie zaprzeczył represjom i szykanom stosowanym wobec B. A. przez ówczesne władze. Jednocześnie podkreślił, że jest upoważniony ustawowo jedynie do ustalenia, czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zachowały się dokumenty o określonych cechach.

W przedmiotowym postepowaniu do organu nie należała ocena, czy zastosowane przez ustawodawcę kryteria nie są zbyt surowe, lub czy nie eliminują z kręgu beneficjentów ustawy mniej albo bardziej licznego grona osób. Ustawodawca nie pozostawił w tym przypadku miejsca na uznanie administracyjne, zaś Prezes IPN ma obowiązek działania tylko i wyłącznie na podstawie przepisów prawa.

W wyroku z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1257/17, wydanym w tożsamej przedmiotowo sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że niewątpliwie rację ma Prezes IPN twierdząc, że w wydawanej decyzji nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa i słusznie też organ twierdzi, że jego rolą jest wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy. Ponadto Sąd ten zauważył, że istotą postępowania prowadzonego przez Prezesa IPN w przedmiocie stwierdzenia czy dana osoba spełnia warunki określone w art. 4 ww. ustawy, jest wyłącznie ustalenie czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące tej osoby spełniające kryteria określone w art. 4 pkt 2 ustawy.

W świetle przedstawionych argumentów ponowna analiza akt sprawy dała organowi podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do wnioskodawcy zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. W związku z powyższym nie było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. i dlatego Prezes IPN utrzymał ją w mocy.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B. A. zasadniczo powtórzył wywody zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, szczegółowo opisując m.in. okoliczności w jakich doszło do podpisania przez niego zobowiązania do współpracy oraz swoją późniejszą działalność opozycyjną, w tym proces karny jaki w związku z tym toczył się przeciwko niemu. Skarżący wyraził też swój żal z powodu odmownej decyzji organu podkreślając, że nikomu nie wyrządził krzywdy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który jednak nie dotyczy przedmiotu niniejszej sprawy.

Badając sprawę w powyżej zakreślonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga jest bezzasadna.

Sąd podzielił zasadnicze ustalenia dokonane przez organ i przedstawioną przez niego ocenę prawną tych ustaleń, stąd też nie ma potrzeby ich powtarzania.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, u podstaw jej wydania legło ustalenie, że w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono w aktach o sygn. [...] - teczkę personalną tajnego współpracownika o pseudonimie [...] (sygn. archiwalna [...]), dotyczącą skarżącego, w której znajdują się odręcznie napisane i podpisane zobowiązanie do współpracy z dnia [...] grudnia 1981 r. i oświadczenie z dnia [...] grudnia 1981 r. o zachowaniu w ścisłej tajemnicy faktu i treści rozmów prowadzonych przez niego z oficerem Służby Bezpieczeństwa.

Zasadnie przyjął organ, że wskazane zobowiązanie i oświadczenie spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Zostały one wytworzone przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Dokumenty te zawierają wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Wyrażają one gotowość do aktywnej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, świadomość konieczności zachowania jej w ścisłej tajemnicy oraz konieczność posługiwania się pseudonimem w kontaktach z funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa. Wskazane zobowiązanie zostało opatrzone odręcznym podpisem oraz pseudonimem, natomiast oświadczenie odręcznym podpisem. Okoliczności powyższych skarżący nie tylko nie kwestionował, lecz wprost je przyznał.

Ponadto w aktach o sygn. [...] znajduje się również rezultat pozyskania, z treści którego wynika, że podczas rozmowy werbunkowej B. A. wyraził chęć informowania organów SB o wszelkich nieprawidłowościach mających miejsce w środowisku akademickim, jak i osobach pozostających w zainteresowaniu organów ścigania. Z treści tego dokumentu wynika również, że skarżący szeroko omówił dotychczasową działalność w [...] oraz potwierdził posiadane przez SB informacje dotyczące W. J..

W zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej odnalezionych zostało także szereg zapisów archiwalnych dotyczących B. A., które same w sobie nie spełniają kryterium dokumentów, o których stanowi art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, lecz potwierdzają one pozostałe zachowane materiały, których istnienia (jak już wyżej zaznaczono) skarżący nie kwestionował. Definicja pojęcia "dokument" zawarta została w art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2018 r. poz. 2032 ze zm.). W myśl tego przepisu niewątpliwie dokumentami są m.in. wpisy w dziennikach rejestracyjnych, w inwentarzach, czy w kartotekach. Jednakże w sytuacji braku bezpośrednich dokumentów (jak przede wszystkim teczki personalnej agenta, zwanej początkowo teczką osobistą, a także teczki pracy agenturalnej/pracy tajnego współpracownika, zwanej także teczką roboczą agenta, a początkowo teczką służbową), z dużą dozą ostrożności podchodzić należy do takich "śladów", jak wskazane wyżej wpisy. W okolicznościach niniejszej sprawy wątpliwości takich jednak być nie mogło.

W świetle powyższego organ miał podstawy by uznać, że wskazane dokumenty (przede wszystkim zobowiązanie i oświadczenie) spełniają kryteria opisane w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. były wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.

Z brzmienia powołanego wyżej przepisu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioski jakie formułuje organ wymagają od niego poza sprawdzeniem istnienia określonych dokumentów, wykazania:

1) czy faktycznie odnalezione dokumenty dotyczą wnioskodawcy,

2) ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, że dokumenty te zostały faktycznie wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Oznacza to, że muszą to być dokumenty, z których w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że wnioskodawca był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy wytwarzał osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane określone dokumenty (tzn. mógł liczyć się z tym lub miał taką świadomość, że na skutek przekazanych przez niego informacji dojdzie do wytworzenia tych dokumentów).

Okoliczność, że powyższe obowiązki ciążą na organie, wynika bezpośrednio również z faktu, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, rozstrzygnięcie w zakresie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wydawane jest w formie decyzji. Gdyby organ miał zatem jedynie obowiązek potwierdzić istnienie lub nieistnienie dokumentów o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy, to jego rola ograniczałaby się do wydania zaświadczenia, a nie decyzji. Wprowadzona przez ustawodawcę forma decyzji oznacza, że musi on dokonać oceny dokumentów, które się zachowały, pod kątem istnienia lub nieistnienia przesłanek określonych w art. 4 ustawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że w odniesieniu do skarżącego spełniona została zarówno pierwsza z przesłanek z art. 4 pkt 2 ustawy (tj. odnalezione dokumenty rzeczywiście dotyczą wnioskodawcy), jak i druga z nich (tj. ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że dokumenty te zostały faktycznie wytworzone przez wnioskodawcę w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa).

Odnosząc się do treści skargi podnieść należy, że zasadnie organ wskazał, iż w niniejszym postępowaniu nie mógł oceniać całej działalności wnioskodawcy, a jedynie badał czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. W wydanej decyzji nie rozstrzygał o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie poinformował o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie mógł też prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Jednocześnie organ nie zaprzeczył represjom i szykanom stosowanym wobec skarżącego przez ówczesne władze. Zaznaczyć trzeba, że do organu nie należała ocena, czy zastosowane przez ustawodawcę kryteria nie są zbyt surowe, lub czy nie eliminują z kręgu beneficjentów ustawy z dnia z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych mniej albo bardziej licznego grona osób. Ustawodawca nie pozostawił w tym przypadku miejsca na uznanie administracyjne, zaś Prezes IPN ma obowiązek działania tylko i wyłącznie na podstawie przepisów prawa.

Reasumując, organ dokonał właściwej oceny znajdujących się w jego posiadaniu dowodów, co z kolei skutkowało prawidłową interpretacją art. 4 pkt 2 ustawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zachowały się dokumenty wytworzone przez skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.