Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 649/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 2, art. 138 par. 2, art. 144 i art. 141 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Barbara Rennert, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 65/11 w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FSK 649/12

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął egzekucję z majątku skarżącego na podstawie dwóch tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2005 oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006, za które skarżący odpowiada jako osoba trzecia, a których podstawę prawną stanowiła decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 20.01.2010 r. Zajęto wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego oraz z tytułu nadpłaty podatku.

Dnia 10.08.2010 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, ponieważ objęte egzekucją odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych dotyczą okresów, o których mowa w art. 54 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.); ponadto w tytule wykonawczym odsetki te nie zostały wyliczone, co uniemożliwia ich weryfikację. W tytułach wykonawczych z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 2 i pkt 11 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.) nie wskazano także pracodawcy i jego adresu oraz środków egzekucyjnych; zastosowano także najbardziej uciążliwy środek egzekucyjny z uwagi na objęcie egzekucja dwóch składników majątku.

Wierzyciel - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia 16.09.2010 r. "utrzymał tytuły wykonawcze w obrocie prawnym", wskazując, że w sprawach dotyczących odpowiedzialności osób trzecich art. 54 O.p. nie ma zastosowania.

Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia 8.11.2010 r., wydanym na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: K.p.a.), uchylił w całości postanowienie Naczelnika i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że jako wierzyciel nie zajął on stanowiska co do wszystkich zarzutów, w szczególności co do wyliczenia odsetek oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2 i pkt 11 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił naruszenie art. 233 § 1 pkt 2a O.p. i wniósł o uchylenie decyzji, bowiem organ odwoławczy powinien orzec co do istoty sprawy, stwierdzając brak podstaw do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za egzekwowane zobowiązania.

Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że wymienione w skardze przepisy O.p. w ogóle nie miały w sprawie zastosowania. Sprawa ta dotyczy zarzutów wniesionych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nie odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe jako osoby trzeciej. Uchylenie zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. było uzasadnione, bowiem rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i zajęcia przez wierzyciela stanowiska co do wszystkich zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie:

1. art. 138 § 2 K.p.a. przez uznanie, że organ drugiej instancji prawidłowo zastosował wskazany przepis uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, podczas gdy wskazane rozstrzygnięcie organu drugiej instancji winno zostać oparte na art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.;

2. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ odwoławczy powinien wydać decyzję o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzec co do istoty sprawy, albowiem brak jest podstaw do orzeczenia odpowiedzialności za zobowiązania, których dotyczy niniejsze postępowanie;

3. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: P.u.s.a.) i art. 3 § 1 P.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu i nieuwzględnieniu skargi, mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie uchylenia postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był do rozpoznania sprawy w jej granicach. Przedmiotem tej sprawy były zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie kwestia odpowiedzialności skarżącego, jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe osoby prawnej. Jest zatem oczywiście nieuzasadnione żądanie skarżącego, by organ odwoławczy, rozstrzygający zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, rozstrzygnął merytorycznie sprawę odpowiedzialności skarżącego za egzekwowane zaległości podatkowe i wydał odpowiednia decyzję. W konsekwencji jest także oczywiście nieuzasadnione oczekiwanie, że sąd administracyjny wykroczy poza granice sprawy przedstawionej mu do osądu i orzeknie w innej sprawie, której treścią jest orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe innej osoby.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej i badając je w granicach sprawy, której przedmiotem są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z nich nie jest uzasadniony.

Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. przez uznanie, że organ drugiej instancji prawidłowo zastosował wskazany przepis uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, podczas gdy wskazane rozstrzygnięcie organu drugiej instancji winno zostać oparte na art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Art. 138 § 2 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z kolei art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Na mocy art. 144 i art. 141 § 1 K.p.a. przepisy te stosuje się odpowiednio do zażaleń na wydane w toku postępowania postanowienia. Skoro rozpatrując zażalenie na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne organ odwoławczy stwierdził, że wierzyciel nie odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, obowiązany był postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela uchylić i sprawę przekazać wierzycielowi do ponownego rozpatrzenia, bowiem nie mógł zastępować go w formułowaniu tego stanowiska; z tej też przyczyny nie mógł zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i orzec co do istoty sprawy. Zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sugestia, że organ odwoławczy po uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia mógł umorzyć postępowanie, jest błędna, gdyż prowadziłoby to do orzeczenia na niekorzyść skarżącego – po umorzeniu postępowania w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, postępowanie egzekucyjne toczyłoby się bowiem dalej, a nie zostałoby także umorzone, czego zdaje się oczekiwać skarżący.

Oczywiście chybiony jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ odwoławczy powinien wydać decyzję o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzec co do istoty sprawy, albowiem brak jest podstaw do orzeczenia odpowiedzialności za zobowiązania, których dotyczy niniejsze postępowanie. Zarzut ten, jako odnoszący się do postępowania, którego przedmiotem jest orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe innej osoby, wykracza poza granice sprawy rozpatrywanej i rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu. Dlatego też podniesienie go w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego i wyroku sądu administracyjnego orzekającego o zgodności z prawem postanowienia wydanego w tym postępowaniu, jest rażąco błędne.

Błędny jest także zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu i nieuwzględnieniu skargi, mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie uchylenia postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. ma charakter ustrojowo-kompetencyjny i stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wbrew postawionemu zarzutowi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł zgodnie z kompetencją określoną w tych przepisach, bowiem skontrolował działalność Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność przejawu tej działalności z prawem. Zarzut mógłby być uzasadniony wtedy, gdyby Sąd odmówił przeprowadzenia kontroli działalności organu administracji publicznej, albo gdyby kontrolę tę przeprowadził przy zastosowaniu innego kryterium, niż zgodność z prawem.

Z kolei art. 3 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolę taką przeprowadził i zastosował określony w ustawie środek przez oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. I w tym przypadku zarzut mógłby być uzasadniony wtedy, gdyby Sąd odmówił przeprowadzenia kontroli przejawu działalności organu administracji publicznej albo po przeprowadzeniu takiej kontroli zastosował środek nieznany ustawie. Twierdzenie, że Sąd nie rozpoznał skargi, jest oczywiście chybione, jeśli zważyć, że skargę tę oddalił. Zarazem Sąd nie mógł zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., skoro nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; notabene w skardze zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, a nie naruszenie prawa materialnego.

Ponieważ żaden z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.