Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1013/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

I SA/Bd 1013/12

UZASADNIENIE

We wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 08/2002 r. do 04/2006 r. M. S. (skarżąca) powołała się na swoją trudną sytuację finansową i materialną. Podała, że do 2001 r. opiekowała się chorym ojcem (zrezygnowała z tego powodu z pracy), a po jego śmierci została bez środków do życia. Na utrzymaniu ma obecnie [...]-letnią córkę. Przez cały ten czas zajmowała się sprzątaniem, przez pewien czas na 1/2 etatu, następnie prowadząc własną firmę, a obecnie pracuje na umowy zlecenia. Ponadto strona wskazała, że korzysta jedynie z pomocy MOPR w T. Dotychczas nie korzystała nawet z opieki medycznej, gdyż nie miała ubezpieczenia.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek, mając na uwadze możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego bądź

w postaci zajęcia rachunku bankowego, czy też z wynagrodzenia za pracę, a także istnienie majątku o znacznej wartości oraz instytucję uznania administracyjnego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że jej sytuacja finansowa jest zła i nie posiada środków na spłatę zadłużenia. Dodatkowo oświadczyła, że w regulowaniu bieżących wydatków związanych z utrzymaniem pomagają jej znajomi. Ponadto powołała się na problemy wychowawcze z córką. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedłożyła dodatkowe dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą umorzenia należności składkowych. W uzasadnieniu podał, że na podstawie złożonych przez zobowiązaną dokumentów oraz w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w obecnej chwili skarżąca jest zatrudniona w charakterze sprzątaczki w ramach umowy zlecenia zawartej z firmą I. Sp. z o.o. Za wykonywaną pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Ponadto z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie otrzymuje zasiłek rodzinny na córkę w wysokości [......] zł, dodatek do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł - w okresie od 05.2012 r. do 10.2012 r.

Skarżąca wskazała na ponoszenie następujących wydatków: czynsz – [...] zł, wg oświadczenia (przedłożono kopię pisma o zmianie opłaty mieszkaniowej z dnia 06.04.2012 r., na kwotę [...] zł), energia [...] zł, co drugi miesiąc oraz gaz – [...] zł, co drugi miesiąc.

Ze złożonych kopii zeznań podatkowych za lata 2009-2011 wynika, że w roku podatkowym 2009 z tytułu działalności wykonywanej osobiście oraz praw autorskich

i innych praw skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł, a jej córce zostało wypłacone stypendium w wysokości [...] zł. W 2010 r. z tytułu działalności wykonywanej osobiście zobowiązana uzyskała dochód w wysokości [...] zł, natomiast w 2011 r. była to kwota [...] zł.

Ustalono, że skarżąca nie ma żadnych udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, wierzytelności, ani ruchomości. Jest natomiast właścicielką mieszkania spółdzielczego -własnościowego położonego w T. przy ul. [...] o pow. [...] m2. Zobowiązana posiada także rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym w B.

Organ zauważył, że działalność gospodarcza prowadzona była samodzielnie, przez co brak jest osób, na które istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności

w myśl przepisów ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749).

Zakład rozpatrując ponownie sprawę pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zauważył, że w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. Została wszczęta wobec skarżącej egzekucja z wierzytelności pieniężnej, a także istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego, jak również za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, przez co nie konkretyzuje się w tym przypadku przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5

i 6, bowiem na obecnym etapie nie można też przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Również wysokość nieopłaconych składek przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (brak konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a).

Nie stwierdzono również braku składników majątkowych o znacznej wartości (nieruchomość - mieszkanie spółdzielcze własnościowe, na którym Zakład może dokonać zabezpieczenia hipotecznego dochodzonych należności).

Organ podkreślił, że jak wynika z dokonanej ponownie analizy zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego sytuacja materialna, w jakiej obecnie znajduje się skarżąca jest zła, uniemożliwiając jej z pewnością jednorazową spłatę długu, a więc konkretyzuje się w przedmiotowej sprawie przesłanka umorzenia zawarta w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zakład zaznaczył, że zobowiązana nie wskazała na istnienie własnych problemów natury zdrowotnej. Przedłożyła dokumenty obrazujące sytuację rodzinną dotyczącą problemów wychowawczych i psychicznych nieletniej córki. Organ zauważył jednak, że w świetle przedłożonych dokumentów, nie można jednoznacznie stwierdzić, iż problemy psychiczne córki uniemożliwiają skarżącej zarobkowanie.

Powstały dług nie jest również następstwem klęski żywiołowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie ZUS, nie można jednoznacznie wykluczyć podjęcia próby spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, w ratach ustalonych

w takiej wysokości by nie stanowiło to nadmiernego obciążenia budżetu domowego.

Organ podniósł, że nawet przy stwierdzeniu występowania którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek nie ma obowiązku pozytywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy z uwagi na fakt, że decyzja co do umorzenia zaległości oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym.

Dodatkowo podkreślił, że każda osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do terminowego opłacania składek w okresach jej prowadzenia. Przedsiębiorca bowiem prowadzi działalność na własny rachunek i własne ryzyko

i w związku z tym sam odpowiada za zobowiązania z tytułu jej prowadzenia.

Na koniec Zakład wyjaśnił, że złożenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek lub wniosku o rozłożenia zadłużenia z tytułu składek na raty, które jest regulowane przepisem art. 29 ust. 1 u.s.u.s. nie powoduje automatycznego zawieszenia, a tym bardziej wycofania działań zmierzających do wyegzekwowania należności. Dopiero z dniem podpisania przez zobowiązanego umowy ratalnej postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015).

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu powołała się na w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Podała, że obecnie pozostaje bez jakiegokolwiek dochodu, ponieważ pracodawca nie przedłużył jej umowy. Samotnie wychowuje nieletnią córkę, leczącą się w Ośrodku Terapii Uzależnień w T. Na utrzymanie pozostaje jej [...] zł miesięcznie świadczenia rodzinnego. Wyjaśniła, że jest zmuszona zwrócić się o pomoc do opieki społecznej. Podniosła, że z racji wieku, nikt nie chce jej zatrudnić. Dodała, że pracodawca poinformował ją, że nieprzedłużenie umowy wynika z decyzji ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje

w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas -

w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, w sprawie należało zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż decyzja naruszała art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. przez błędne zastosowanie.

Rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s. (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.). Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności,

z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący,

w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia

w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 z późn. zm.), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Przechodząc do meritum rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że decyzja umorzeniowa, choć jest decyzją uznaniową, nie może być decyzją dowolną. Jeśli organ podejmuje decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, to zasadniczym jego zadaniem jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Dotyczy to przede wszystkim dokonania ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Również uznanie administracyjne powinno być uzasadnione w sposób pełny i oparty na stanie faktycznym, jak i prawnym sprawy. Praktyka niestosowania prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia często dokonanie kontroli, czy nie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Faktem jest, iż w skarżąca była zatrudniona w charakterze sprzątaczki w ramach umowy zlecenia zawartej z firmą I. Sp. z o.o. Za wykonywaną pracę otrzymywała wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Ponadto z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie otrzymywała zasiłek rodzinny na córkę w wysokości [...] zł, dodatek do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł - w okresie od 05.2012 r. do 10.2012 r.

Skarżąca wskazała na ponoszenie następujących wydatków: czynsz – [...] zł, wg oświadczenia (przedłożono kopię pisma o zmianie opłaty mieszkaniowej z dnia 06.04.2012 r., na kwotę [...] zł), energia [...] zł, co drugi miesiąc oraz gaz – [...] zł, co drugi miesiąc.

Ze złożonych kopii zeznań podatkowych za lata 2009-2011 wynika, że w roku podatkowym 2009 z tytułu działalności wykonywanej osobiście oraz praw autorskich

i innych praw skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł, a jej córce zostało wypłacone stypendium w wysokości [...] zł. W 2010 r. z tytułu działalności wykonywanej osobiście zobowiązana uzyskała dochód w wysokości [...] zł, natomiast w 2011 r. była to kwota [...] zł.

Ustalono, że skarżąca nie ma żadnych udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, wierzytelności, ani ruchomości. Jest natomiast właścicielką mieszkania spółdzielczego -własnościowego położonego w T. przy ul. [...] o pow. [...] m2. Zobowiązana posiada także rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym w B.

Organ zauważył, że działalność gospodarcza prowadzona była samodzielnie, przez co brak jest osób, na które istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności

w myśl przepisów ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749).

Powyższe ustalenia mają swe odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, strona ich nie podważyła na etapie postępowania przed Zakładem i WSA przyjął je

w całości.

Rozpatrując ponownie przedstawione przez skarżącą argumenty pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. Zakład rozpatrując ponownie sprawę pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zauważył, że w przedmiotowej sprawie została wszczęta wobec skarżącej egzekucja z wierzytelności pieniężnej, a także istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego, jak również za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, przez co nie konkretyzuje się w tym przypadku przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6, bowiem na obecnym etapie nie można też przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Również wysokość nieopłaconych składek przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (brak konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a).

Nie stwierdzono również braku składników majątkowych o znacznej wartości (nieruchomość - mieszkanie spółdzielcze własnościowe, na którym Zakład może dokonać zabezpieczenia hipotecznego dochodzonych należności).

Rozstrzygnięcie na tym etapie zapadło po poczynieniu ustaleń dokonanych

w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego

w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej i przystaje do treści art. 28 u.s.u.s.

Dalej, w ocenie ZUS, sytuacja materialna skarżącej jest na tyle trudna, że uniemożliwia jej z pewnością jednorazową spłatę długu. W tym kontekście organ uznał, że ma do czynienia z przesłanką umorzenia zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365).

WSA uznał również, że organ prawidłowo dokonał oceny tego stanu i uznał, że

w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka do umorzenia, z uwagi na aktualną sytuację finansową i w szczególności na stan rodziny.

Należy podkreślić, że w analizowanej sytuacji interes podatniczki przemawiał za tym, gdyż znalazła się ona w trudnej sytuacji, co wykazała na etapie postępowania administracyjnego, a powtórzyła w skardze. I tak też, poprawnie, uznał organ, który oceniając sytuację finansową i życiową podatniczki stwierdził, że istotnie jest ona trudna. W uzasadnieniu skargi podano, że obecnie pozostaje bez jakiegokolwiek dochodu, ponieważ pracodawca nie przedłużył jej umowy. Samotnie wychowuje nieletnią córkę, leczącą się w Ośrodku Terapii Uzależnień w T. Na utrzymanie pozostaje jej [...] zł miesięcznie świadczenia rodzinnego. Wyjaśniła, że jest zmuszona zwrócić się o pomoc do opieki społecznej. Podniosła, że z racji wieku, nikt nie chce jej zatrudnić. Dodała, że pracodawca poinformował ją, że nieprzedłużenie umowy wynika

z decyzji ZUS.

Analizując zastrzeżenia złożone w skardze, WSA doszedł do wniosku, że argumenty skargi są dwojakiego rodzaju. Mianowicie te, które organ wziął pod uwagę, tj. trudna sytuacja materialna i rodzinna; oraz te, które zostały podniesione dopiero na etapie skargi, tj. utrata pracy.

Co do pierwszej grupy zastrzeżeń, to w ocenie Sądu, w skardze, podatniczka przedstawiła jedynie argumenty na to, że jest w trudnej sytuacji, co pozytywnie już ocenił ZUS. Opierając skargę na argumentach przemawiających za tym, że miała tu interes w umorzeniu zaległości, nie mogła oczekiwać ich skuteczności co do uchylenia decyzji, gdyż te argumenty zostały ocenione po myśli skarżącej.

Co do drugiej grupy, to rzeczywiście Zakład przyjął, że skarżąca pracuje, jednak, należy stwierdzić, iż nie może ona odnieść oczekiwanego przez stronę skutku, albowiem okoliczność ta została podniesiona dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Jest to zatem nowa okoliczność, której Sąd nie mógł uwzględnić przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że Sąd rozpatruje sprawę w oparciu o stan faktyczny ustalony w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i utrwalony w aktach sprawy oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 09 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 508/10; wyrok NSA z dnia 06 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1023/07; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 899/09). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji, zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FSK 284/08).

Mimo ustalenia istnienia w stanie faktycznym sprawy przesłanki do umorzenia należności z tytuł składek wynikającej z § 3 pkt 1 rozporządzenia Zakład miał prawo, jak wcześniej już powiedziano, orzekając w warunkach uznania administracyjnego do odmowy przyznania wnioskowanej ulgi. Jednak jak już wskazano aby uznanie to nie było dotknięte wadą dowolności, musi być uzasadnione. Uzasadnienie musi odnosić się do okoliczności sprawy, inaczej jest uzasadnieniem pozornym. W obu przypadkach jest to wada dyskwalifikująca decyzję, która narusza art. 28 ust. 3a u.s.u.s, poprzez błędną subsumcję.

W ocenie ZUS, nie można jednoznacznie wykluczyć podjęcia próby spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, w ratach ustalonych w takiej wysokości by nie stanowiło to nadmiernego obciążenia budżetu domowego.

W ocenie Sądu, przyszła sytuacja skarżącej – oczywiście – może być brana przez organ pod uwagę podczas podejmowania decyzji dotyczącej umorzenia na etapie uznania administracyjnego. Otrzymywanie przez osobę ubiegającą się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stałego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a także młody wiek i dobre zdrowie wskazują na możliwość uzyskiwania dochodów, a co za tym idzie, możliwość poprawy, w określonej perspektywie czasowej, sytuacji materialnej zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 542/10).

Jednakże aby takie uzasadnienie nie było pozorne czy dowolne, musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy. Chcąc oprzeć się o możliwość spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, należało przeanalizować sytuację skarżącej pod tym względem. Tymczasem Zakład w żaden sposób nie wskazał, jakie według niego są możliwości płatnicze skarżącej, nie odniósł tego do wysokości zadłużenia, wręcz

w ogóle tę kwotę pominął milczeniem. Nie wiadomo, w jakiej perspektywie czasowej, nastąpi prognozowana spłata. Czy to będzie 5, 10 a może 50 lat. W takim wypadku, biorąc pod uwagę, że co do zasady, z czasem, możliwości zarobkowania są coraz mniejsze, uzasadnienie decyzji należy uznać nie tylko za pozorne czy dowolne, ale za oderwane od rzeczywistości. Takim uzasadnieniem, a właściwie jego brakiem naruszono art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w stopniu istotnym z punktu widzenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., gdyż przepis ten nie dopuszcza odmowy umorzenia w ramach , gdy brakuje odpowiedniego uzasadnienia.

Sąd wskazuje, że sprawa wraca do ZUS, który musi rozpoznać ją na nowo

w oparciu o stan faktyczny aktualny na moment wydania nowej decyzji. Strona ma prawo złożyć nowe dowody na okoliczności przemawiające za umorzeniem zaległości.

Mając na względzie powyższe oraz art. 152 p.p.s.a., WSA orzekł jak w sentencji.

L. Kleczkowski D. Dudra M. Łent