Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 947/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 73
journal: Dz.U. 2015 poz 658
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 199 art. 246 par. 1 pkt 1 pkt 2 art. 260 par. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 18 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (k. 35-37 akt sądowych).

W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że zapewnienia skarżącego o tym, że nie posiada żadnego źródła dochodu, jest zadłużony i bezdomny nie zostały poparte żadnymi dowodami.

Wnioskodawca nie wykazuje inicjatywy w próbie dokładnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i bez odpowiedzi pozostawił wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego. W konsekwencji oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w formularzu wniosku o prawo pomocy budziło wątpliwości oraz okazało się niewystarczające do dokonania obiektywnej oceny sytuacji materialnej skarżącego.

R. P. skorzystał z prawa do wniesienia sprzeciwu.

Wnioskodawca zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, jako niezgodnego z stanem faktycznym i prawnym, lecz nie ustosunkował się do treści wezwania obejmującego uzupełnienie oświadczenia majątkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 maja 2015 r. poz. 658). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym.

Z powołanych przepisów wynika zatem, że do postępowań wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 P.p.s.a. w nowym brzmieniu.

Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte przed tą datą, gdyż skargę wniesiono 11 sierpnia 2015 roku. Zastosowanie znajduje w niej zatem przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 roku.

Zatem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe.

Skarżący nie wykazał ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania koniecznego. Natomiast ogólnikowe twierdzenia, że wnioskodawca korzysta z noclegowi dla bezdomnych oraz jadłodajni "C", należy uznać jako równoważne z odmową przestawienia dokładnych informacji o sytuacji rodzinnej i majątkowej strony postępowania.

W świetle faktów znanych Sądowi z urzędu, oświadczenie majątkowe Skarżącego budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.

W toku rozpoznawania przez sądy administracyjne licznych skarg oraz wniosków o przyznanie prawa pomocy ujawniono bowiem, że R. P. występuje jako reprezentant i udziałowiec, co najmniej czterech spółek z ograniczoną odpowiedzialnością ("A" Spółka z o.o., "B" Spółka z o.o., "C" Spółka z o.o. oraz "D" Spółka z o.o.).

W tym stanie rzeczy oświadczenie majątkowe skarżącego, które nie zostało poparte dowodami z dokumentów nie stanowi właściwej podstawy dla przeprowadzenia oceny zdolności płatniczych strony postępowania.

Z tych względów Sąd uznał, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy jest niepełne i jako takie nie uzasadnia zastosowania przywileju zwolnienia od ponoszenia ciężarów publicznych, czy też pokrycia ze środków publicznych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez pełnomocnika z urzędu.

Na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.