Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 597/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37, art. 57, art. 58, art. 61 ust. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1431
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 roku sprawy ze skargi W. J. na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu od negatywnej oceny formalnej projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] r., Nr [...] Zarząd Województwa [...] działając na podstawie art. 41 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 512), art. 57 i art. 58 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1431 ze zm.), dalej ustawa wdrożeniowa, nie uwzględnił protestu złożonego przez W. J. od negatywnej oceny formalnej projektu pn. "A – Instalacja Kompaktowej Kontenerowej Mikrobiogazowni Rolniczej o mocy 22 kWe" o nr [...] złożonego w ramach Konkursu Zamkniętego dla naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej IV Gospodarka niskoemisyjna Działania IV. 1 Odnawialne źródła energii Poddziałania IV. 1.2 Odnawialne źródła energii Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014 - 2020.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Regulamin Konkursu dla naboru nr [...] został przyjęty uchwałą nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r., zmieniony uchwałą nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r., uchwałą nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. oraz uchwałą nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. Regulamin określał zasady ogłaszania konkursu, warunki uczestnictwa, sposób i formę składania wniosków, sposób i kryteria oceny projektów, zakres i sposób dokonywania poprawy i uzupełnień wniosków, zasady podejmowania decyzji o przyznaniu dofinansowania oraz zasady procedury odwoławczej. Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, ogłoszenie o konkursie zostało podane do publicznej wiadomości na stronach internetowych www.rpo.[...].pl, www.bip.[...].pl oraz na portalu www. funduszeeuropejskie.gov.pl.

Zgodnie z § 6 pkt 1 i 3 Regulaminu Konkursu dla naboru nr [...] ocena projektów dokonywana jest przez Komisję Oceny Projektów (KOP) w oparciu o formalne i merytoryczne kryteria wyboru projektów, stanowiące załącznik nr 3 do Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020, przyjętego uchwałą Nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. w sprawie: przyjęcia Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020 oraz stanowiące załącznik nr IV do Regulaminu konkursu nr [...].

W dniu 31 sierpnia 2017 r. został ogłoszony przez Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2014 - 2020 Konkurs Zamknięty dla naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej IV Gospodarka niskoemisyjna Działania IV. 1 Odnawialne źródła energii Poddziałania IV. 1.2 Odnawialne źródła energii Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020. Nabór wniosków o dofinansowanie projektów trwał od dnia 29 grudnia 2017 r. do dnia 19 stycznia 2018 r.

W ramach przedmiotowego konkursu firma A w dniu 18 stycznia 2018 r. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu o nr [...] pod nazwą A – Instalacja Kompaktowej Kontenerowej Mikrobiogazowni Rolniczej o mocy 22 kWe".

W wyniku weryfikacji ww. wniosku pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. wnioskodawca został poinformowany o negatywnej ocenie formalnej wniosku o dofinansowanie z uwagi na niespełnienie kryterium formalnego, tj. "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych".

W uzasadnieniu KOP powołując się na zapisy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis wyjaśniła, że zapisy dokumentacji projektowej złożonej przez wnioskodawcę wskazywały, że ubiega się o pomoc de minimis na część infrastruktury stanowiącej instalację mikrobiogazowni. KOP podkreśliła, że zapisy zarówno formularza wniosku, jak i studium wykonalności wskazywały, że energia wyprodukowana przez mikrobiogazownię w pierwszej kolejności będzie zaspokajała potrzeby prowadzonego przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, w ramach którego prowadzona jest działalność gospodarcza polegająca na produkcji podstawowych produktów rolnych. KOP stwierdziła zatem, że celem projektowanej inwestycji będzie produkcja energii na potrzeby gospodarstwa, a nadwyżki energii z instalacji, wnioskodawca planuje sprzedać do przedsiębiorstwa zajmującego się obrotem energią elektryczną (zgodnie z zapisami przedłożonej dokumentacji substraty dla opisywanej mikrobiogazowni pochodziły z tego gospodarstwa).

Stosownie natomiast do treści art. 1 ust. 1 pkt b rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis, nie ma ono zastosowania do przedsiębiorstw zajmujących się podstawową produkcją rolną. Pomoc, o której mowa w rozporządzeniu 1407/2013 nie może być udzielona na utworzenie mikrobiogazowani, ze względu na wyłączenie rolnictwa z zakresu stosowania tego aktu prawnego. Tym samym projekt nie spełnił kryterium formalnego, tj. Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych.

W dniu 10 kwietnia 2019 r. do IZ RPO W[...] wpłynął pisemny protest złożony przez A w związku z negatywną oceną formalną projektu nr [...]. Zdaniem wnioskodawcy stwierdzenie, że ze względu na wyłączenie rolnictwa z zakresu stosowania rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r., dla przedmiotowego projektu nie może zostać udzielone dofinansowanie, jest nieuprawnione i opiera się na błędnych przesłankach.

W ocenie wnioskodawcy ocena wykluczenia podmiotu na podstawie przepisów dotyczących udzielania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis) powinna odbywać się w oparciu o kryterium "Wnioskodawca (partner) nie podlega wykluczeniu na podstawie przepisów dotyczących udzielania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis)".

Wnioskodawca podkreślił, że KOP w żaden sposób nie odniosła się do faktu, że na potrzeby realizacji projektu, ale również na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej w sektorze wytwarzania energii wnioskodawca zarejestrował działalność gospodarczą pod firmą: A (potwierdzoną wpisem do CEiIDG pod nr REGON [...]), a zgodnie z przedmiotowym wpisem przedsiębiorstwo nie prowadzi działalności gospodarczej w sektorze produkcji rolnej polegającej na produkcji podstawowych płodów rolnych. Okoliczność prowadzenia przez wnioskodawcę, jako osoby fizycznej gospodarstwa rolnego nie może być utożsamiana z prowadzeniem działalności gospodarczej w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych. KOP odwołuje się do załącznika l do Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jednak w żaden sposób nie wykazuje, w jakim zakresie przedmiot działalności gospodarczej gospodarstwa rolnego W.J. jest ujęty w przedmiotowym załączniku l".

Zgodnie z utrwaloną praktyką Komisji Europejskiej dokumentem uszczegóławiającym do Załącznika l jest Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2018/1602 z dnia 11 października 2018 r. zmieniające załącznik l do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej. Natomiast KOP nie wskazała w jakim zakresie produkty gospodarstwa rolnego W. J. zostały ujęte w Załączniku l, powodując w konsekwencji zaliczenie gospodarstwa do sektora podstawowej produkcji rolnej.

W dalszej części protestu wnioskodawca stwierdził, że KOP w żaden sposób nie odniosła się do organizacyjnego wydzielenia działalności objętej projektem oraz zasad prowadzenia przez przedsiębiorstwo A rozliczeń finansowych z gospodarstwem rolnym. Tym samym KOP naruszyła zasady oceny, nie dokonując analizy rozdziału działalności dozwolonej wsparciem od potencjalnej działalności wykluczonej ze wsparcia.

Zdaniem wnioskodawcy ocena kryterium formalnego, tj. "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych" została przeprowadzona z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Wniósł o ponowne sprawdzenie wniosku w zakresie spełnienia przedmiotowego kryterium.

Wskazaną na wstępie uchwałą z dnia [...] r. Zarząd Województwa [...] nie uwzględnił protestu od negatywnej oceny formalnej projektu pn. A – Instalacja Kompaktowej Kontenerowej Mikrobiogazowni Rolniczej o mocy 22 kWe", podtrzymując stanowisko KOP z dnia 1 kwietnia 2019 r.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w proteście Zarząd Województwa [...] podkreślił, że zgodnie z opisem kryterium "Wnioskodawca (partner) nie podlega wykluczeniu na podstawie przepisów dotyczących udzielania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), weryfikacji podlega, czy wnioskodawca podlega (nie podlega) wykluczeniu z ubiegania się o dofinansowanie na podstawie kryteriów określonych w odpowiednich rozporządzeniach dotyczących udzielania pomocy publicznej. KOP dokonując oceny przedmiotowego kryterium dokonała prawidłowej weryfikacji wnioskodawcy jako przedsiębiorcy prowadzącego działalność w obszarze wytwarzania energii elektrycznej.

Natomiast w ramach kryterium formalnego "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych) KOP weryfikowała zgodność projektu (tzn. zakres rzeczowy) z obowiązującymi krajowymi i unijnymi przepisami dotyczącymi stosowania pomocy publicznej. W dokumentacji aplikacyjnej wnioskodawca zadeklarował, że dofinansowanie projektu udzielone zostanie na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 3 września 2015 r. w sprawie udzielania pomocy na inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji oraz na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020 oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020, KOP weryfikowała, czy zakres projektu jest zgodny z zapisami ww. dokumentów.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie udzielania pomocy na inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji oraz na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020, przepisów rozporządzenia nie stosuje się m.in. do pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 3 lit. c rozporządzenia nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), tj. pomocy przyznawanej w sektorze przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych w następujących przypadkach:

(i) kiedy wysokość pomocy ustalana jest na podstawie ceny lub ilości takich produktów nabytych od producentów surowców lub wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorstwa objęte pomocą; lub

(ii) kiedy przyznanie pomocy zależy od faktu przekazania jej w części lub w całości

producentom surowców.

Zgodnie z ww. rozporządzeniem przez "produkty rolne" należy rozumieć "produkty wymienione w załączniku l do Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z wyjątkiem produktów rybołówstwa i akwakultury wymienionych w załączniku l do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1379/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. Analogicznie z art. 1 ust. 1 pkt b Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis wynika, że ww. dokumentu nie stosuje się do pomocy przyznawanej przedsiębiorstwom zajmującym się produkcją podstawową produktów rolnych (w rozumieniu załącznika l do Traktatu).

W wyniku weryfikacji złożonej dokumentacji ustalono, że efektem realizacji projektu będzie uruchomienie przez przedsiębiorstwo A mikrobiogazowni (produkującej energię elektryczną i cieplną w wyniku przetwarzania biogazu z gnojowicy) zlokalizowanej w gospodarstwie rolnym W. J. w miejscowości P. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy prowadzenie mikrobiogazowni nie stanowi odrębnej działalności gospodarczej (w sektorze wytwarzania energii). Zdaniem Zarządu Województwa [...] z opisu projektu jednoznacznie wynika, że energia pochodząca z ww. mikrobiogazowni wykorzystywana będzie w pierwszej kolejności na potrzeby prowadzonego przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego (pkt 6.2).

Ustalenia natomiast kwestii, czy przedmiotowy projekt dotyczy wykorzystywania energii odnawialnej w działalności rolniczej, czy nie należy dokonać w oparciu o przepisy ustawy o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2017 r., poz. 1148), w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z definicją zawartą ww. dokumencie mikrobiogazownia planowana do uruchomienia przez firmę A jest mikroinstalacją (tzn. instalacją odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej energii elektrycznej nie większej niż 40 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV). Wobec powyższego w stosunku do wnioskodawcy zastosowanie znajdują przepisy rozdziału 3 ustawy o odnawialnych źródłach energii: "Zasady i warunki wykonywania działalności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego lub biopłynów oraz wytwarzania biogazu rolniczego lub biopłynów".

Zgodnie z art. 19 ustawy, wytwórca biogazu rolniczego w instalacji odnawialnego źródła energii o rocznej wydajności biogazu rolniczego do 160 tys. m3, zwanej dalej "mikroinstalacją biogazu rolniczego", lub wytwórca energii elektrycznej z biogazu rolniczego w mikroinstalacji będący osobą fizyczną wpisaną do ewidencji producentów, o której mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, może sprzedać:

1) energię elektryczną lub ciepło wytworzone z biogazu rolniczego w mikroinstalacji;

2) biogaz rolniczy wytworzony w mikroinstalacji biogazu rolniczego.

Wytwarzanie i sprzedaż energii elektrycznej, ciepła lub biogazu rolniczego w mikroinstalacjach, o których mowa w ust. 1. stanowi działalność wytwórczą w rolnictwie w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców.

Wnioskodawca w proteście powołuje się na fakt, że na potrzeby działalności gospodarstwa rolnego będzie kupował energię elektryczną od firmy A", co jego zdaniem potwierdza, że w ramach projektu rozdzielono działalność gospodarczą firmy A." od działalności rolniczej W. J. Zarząd Województwa [...] nie zgadza się z powyższym stwierdzeniem. Zgodnie bowiem z cyt. powyżej przepisami ustawy o odnawialnych źródłach energii prawidłowe jest stanowisko KOP, że pomoc przyznana w ramach projektu dotyczy działalności wytwórczej w rolnictwie, a więc jest niezgodna z prawem.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów procesowych, tj.

1) art. 37 ust. 1 i 2 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej poprzez błędną wykładnię, u podstaw której stało pominięcie przez IZ, że ocena projektu na podstawie kryterium formalnego "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych", musi uwzględniać jego wiążącą treść, opublikowaną na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej, a w wyniku błędnej wykładni przyjęcie, że w ramach oceny tegoż kryterium dopuszczalna była ocena projektu pod względem kwalifikacji podmiotowej skarżącego z punktu widzenia przepisów przywołanych przez IZ w uchwale z dnia [...] r. Zarządu Województwa [...] w sprawie nieuwzględnienia protestu skarżącego od negatywnej oceny formalnej jego projektu (tj. czy na podstawie tych przepisów wnioskodawca może ubiegać się o dofinansowanie w ramach Działania IV. 1 Odnawialne źródła energii, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014 - 2020), wbrew treści tego kryterium podanego w Zał. nr 4 do Regulaminu konkursu;

2) art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 6 pkt 5 Regulaminu konkursu poprzez błędną wykładnię na skutek przyjęcia dopuszczalności oceny kwalifikacji podmiotowej i przedmiotowej skarżącego i jego projektu z punktu widzenia przepisów przywołanych przez IZ w uchwale z dnia 24 maja 2019 r. Zarządu Województwa [...] w sprawie nieuwzględnienia protestu skarżącego od negatywnej oceny formalnej jego projektu (tj. czy na podstawie tych przepisów wnioskodawca oraz jego projekt kwalifikują się do uzyskania wsparcia finansowego w ramach Działania IV. 1 Odnawialne źródła energii, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014 - 2020) w ramach etapu oceny formalnej projektu, mimo że zapisy ww. przepisów nie zostały w ogóle przeniesione do postanowień Regulaminu konkursu i nie weszły w zakres systemu realizacji, zaś treść kryteriów nie obejmuje dokonywania oceny ich spełnienia pod tym względem.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że zasadniczym błędem dokonanej oceny projektu jest błędna wykładnia, a w jej konsekwencji błąd w procesie subsumpcji stanu faktycznego, przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. Zgodnie z preambułą do Rozporządzenia 1407/2013 (pkt 11) oraz art. 1 ust. 2, jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w sektorach wyłączonych z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia (sektor podstawowej produkcji rolnej), a także w innych sektorach lub obszarach działalności, niniejsze rozporządzenie powinno stosować się do działalności w tych innych sektorach lub obszarach działalności, pod warunkiem że nastąpi rozdzielenie działalności lub wyodrębnienie kosztów tak, by działalność w wyłączonych sektorach nie odnosiła korzyści z pomocy de minimis.

Powyższa norma dopuszcza więc możliwość dofinansowania działalności osoby prowadzącej równolegle działalność podlegającą dofinansowaniu (tj. produkcja energii elektrycznej pod nazwą A) oraz działalność wyłączoną z możliwości otrzymania dofinansowania, o ile nastąpi wyodrębnienie obu działalności lub wyodrębnienie kosztów tych działalności, co ma zapewniać, by działalność wykluczona z dofinansowania nie odnosiła korzyści z przyznanej pomocy.

Powyższy przepis winien być tak rozumiany, że o ile wnioskodawca spełni opisany wyżej warunek rozdzielenia dwóch rodzajów działalności, będzie mógł się ubiegać o dofinansowanie i będzie oceniany wyłącznie jako wyodrębniony podmiot, któremu może być przyznana pomoc de minimis.

Dyskwalifikacja skarżącego jako podmiotu wpisującego się w warunki otrzymania pomocy de minimis a priori, bez głębszej analizy sytuacji, jest o tyle niezrozumiała, że odrębne przepisy mające również zastosowanie do ocenianego projektu, tj. art. 1 ust. 3 lit. b Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 (DZ. Urz. UE L 187 z 26.6.2014), dopuszczają co do zasady pomoc na odnawialne źródła energii w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych przy pomocy na inwestycje w odnawialne źródła energii. Zatem główne wsparcie zaplanowane w ramach projektu (ponad 70% planowanego dofinansowania) jest zgodne z zasadami pomocy publicznej. Ustalenie więc, że wnioskodawca prowadzi podstawową produkcję rolną nie powinno prowadzić do negatywnej oceny projektu, a jedynie do wyłączenia z dofinansowania części wydatków. Etap oceny formalnej jest etapem tzw. Oceny zerojedynkowej (oceniający decydują, czy projekt spełnia kryteria lub nie spełnia kryteriów przyznania pomocy), to dane zawarte we wniosku o dofinansowanie pozwalały na ocenę projektu w płaszczyźnie opisanych wyżej warunków przewidzianych Rozporządzeniem nr 1407/2013, czy Rozporządzeniem nr 651/2014.

KOP winna zbadać, czy nastąpiło rozdzielenie organizacyjne dwóch działalności, by możliwa była ocena wnioskodawcy jako producenta energii elektrycznej w mikrobiogazowni. We wniosku o dofinansowanie w pkt 6.1 Cele i uzasadnienie projektu (na str. 10), wnioskodawca wskazał, że "instalacja kompaktowej kontenerowej mikrobiogazowni, która powstanie w wyniku realizacji projektu będzie:

- organizacyjnie i funkcjonalnie wyodrębniona, tj. Występować w strukturze organizacyjnej jako wyodrębniona organizacyjnie i funkcjonalnie jednostka,

- stanowić zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, mogący stanowić niezależne przedsiębiorstwo do samodzielnej realizacji tych zadań,

-stanowić zespół składników wyodrębniony finansowo w tym sensie, że w ewidencji księgowej firmy (książka przychodów i rozchodów) możliwe jest zidentyfikowanie przychodów i kosztów oraz należności zobowiązań przynależnych do mikrobiogazowni i oddzielenie finansów przedsiębiorstwa od finansów zorganizowanej części - mikrobiogazowni,

- mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo, samodzielnie realizujące zadania gospodarcze,

- wytwarzana energia będzie sprzedawana wszystkim odbiorcom na zasadach rynkowych co dotyczy również dostaw realizowanych na rzecz prowadzonej działalności gospodarczej w ramach rodzinnego gospodarstwa rolnego, na terenie którego zabudowy zagrodowej będzie ona (mikrobiogazownia) funkcjonować (tzw. sprzedaż wewnętrzna)".

Przytoczony wyczerpujący opis założeń prowadzenia działalności w zakresie produkcji energii elektrycznej pozwalał ocenić, czy działalność tę wydzielono od działalności rolniczej.

W dalszej części Komisja Oceny Projektów winna przeanalizować, czy działalność rolnicza nie odnosiłaby korzyści z pomocy de minimis. Wnioskodawca zawarł w założeniach projektu opisanego we wniosku o dofinansowanie wszelkie informacje niezbędne dla przeprowadzenia takiej oceny. Wnioskodawca podał, że na potrzeby gospodarstwa rolnego energia elektryczna z biogazowni będzie kupowana od przedsiębiorstwa A po cenach rynkowych, co zobrazowano w prognozie przychodów ujętej w analizie finansowej projektu. Dla możliwości prześledzenia tych przepływów finansowych obie działalności miały mieć odrębnie prowadzoną rachunkowość. Co istotne ceny sprzedaży (w tym ceny na potrzeby sprzedaży wewnętrznej dla gospodarstwa rolnego) założono na poziomie prawie 200% cen średnich uzyskiwanych na rynku konkurencyjnym wg danych Urzędu Regulacji Energetyki.

Dodatkowo skarżący podniósł, że rozstrzygając protest naruszono art. 56 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Jako zakres weryfikacji oceny na skutek złożonego protestu przepis nakazuje skontrolować ocenę projektu w zakresie kryteriów i zarzutów, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy, tj. zweryfikować zasadność polemiki skarżącego ze sposobem oceny projektu w danym kryterium oraz zarzuty proceduralne zawarte w proteście.

Pomimo, że w proteście wytknięto opisane wyżej naruszenia tj. błędną wykładnię przepisów Rozporządzenia 1407/2013, zignorowanie norm Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014, które umożliwia co do zasady finansować odnawialne źródła energii w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych, zaniechanie poczynienia ustaleń dla zweryfikowania, czy wnioskodawca wpisuje się w możliwość przyznania pomocy de minimis, to IZ rozpatrując protest nie odniosła się w ogóle do tych kwestii. Organ wprawdzie dokonał ponownej oceny projektu jednak odwołał się do innych aktów prawnych bez merytorycznego rozpatrzenia argumentacji protestującego, przez co odmówiono protestującemu prawa do rozpatrzenia jego zarzutów przez drugą instancję.

Skarżący zarzucił, że IZ rozpatrująca protest oceniała projekt w oparciu o inne akty prawne, niż uczyniła to KOP. Wprawdzie zarówno rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020, jak i rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 3 września 2015 r. w sprawie udzielania pomocy na inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji oraz na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020, mają wprost zastosowanie do regionalnych programów operacyjnych, aczkolwiek nie są one samoistnymi, kompletnymi aktami prawnymi i odwołują się do rozporządzeń unijnych, w tym w zakresie wykluczeń wsparcia - do odpowiednich rozporządzeń KE (1407/2013 i 651/2014). Poprzestanie, jak czyni to IZ wyłącznie na analizie regulacji krajowych powoduje zawężenie oceny, tymczasem w dokumentacji konkursowej takiego ograniczenia, ani wyłączeń dofinansowania nie przewidziano.

Zdaniem skarżącego IZ odwołując się do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 3 września 2015 r. w sprawie udzielania pomocy na inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji oraz na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020 dokonała błędnej wykładni art. 1 ust. 3 lit c Rozporządzenia 651/2014, wedle którego rozporządzenie nie ma zastosowania do pomocy przyznawanej w sektorze przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych m. in. w przypadku, kiedy przyznanie pomocy zależy od faktu przekazania jej w części lub w całości producentom surowców.

Powyższej regulacji, w ocenie skarżącego nie można odczytywać bez uwzględnienia zapisów Rozporządzenia nr 1407/2013 i opisanej na wstępie zasady oceny podmiotu ubiegającego się o dofinansowanie tylko w aspekcie wydzielonej i opisanej we wniosku o dofinansowanie działalności (tj. jako producenta energii). Uwzględnienie powyższego prowadzi do wniosku, że skarżący aplikując o dofinansowanie jako producent energii elektrycznej, nie jest podmiotem dokonującym przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 pkt 8 rozporządzenia nr 651/2014 "obrót produktem rolnym" oznacza przechowywanie lub wystawianie produktu w celu sprzedaży, oferowanie go na sprzedaż, dostawę lub każdy inny sposób wprowadzania produktu na rynek, z wyjątkiem jego pierwszej sprzedaży przez producenta surowców na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem oraz czynności przygotowujących produkt do pierwszej sprzedaży; sprzedaż produktu przez producenta surowców konsumentowi końcowemu uznaje się za wprowadzanie do obrotu, jeśli następuje w odpowiednio wydzielonym do tego celu miejscu.

Zgodnie z wyjaśnieniami KE do Rozporządzenia 651/2014 biopaliwo (biogaz) wytwarzany z odpadów z gospodarstwa, jak obornik czy gnojowica nie jest traktowany jako paliwo powstające z biomasy rolniczej; biogaz z gnojowicy traktowany jest jako biogaz nierolniczy, bo wytwarzany z odpadów. Kwalifikatorem do uznania, czy powstający biogaz ma charakter rolniczy, czy nie jest materiał użyty do jego wytworzenia. Dodatkowo, zgodnie z definicją produktów rolnych zawartą w art. 2 pkt 11 rozporządzenia nr 651/2014 produktami rolnymi są produkty wymienione w załączniku l do Traktatu (Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Wśród wskazanych w przedmiotowym załączniku produktów brak jest biogazu, biomasy, jak również gnojowicy bydlęcej. Produktem rolnym jest natomiast mleko, jako produkt pochodzący bezpośrednio z hodowli bydła. Należy jednak podkreślić, iż sprzedaż mleka przez skarżącego w ramach prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego nie mieści się w definicji wprowadzania do obrotów produktów rolnych, gdyż stanowi (jak opisano powyżej) pierwszą sprzedaż przez producenta surowców.

Zatem działalności firmy A nie można traktować jako wprowadzania do obrotu produktów rolnych. Dodatkowo, w pkt 10 preambuły do rozporządzenia nr 651/2014 KE wyraźnie wskazuje, że rozporządzenie powinno stosować się do przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków. Warunki te zostały określone w art. 1 ust. 3 lit. c. Jednym z nich jest niemożność udzielenia pomocy kiedy jej przyznanie zależy od faktu przekazania jej w części lub w całości producentom surowców. Warunek ten nie odnosi się do wnioskodawcy, lecz do instytucji udzielającej pomocy.

Skarżący podkreślił, że IZ dla ustalenia, czy badany projekt obejmuje wykorzystywanie energii odnawialnej w działalności rolniczej, bezpodstawnie odwołuje się do zapisów ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Biogaz wytwarzany z gnojowicy nie stanowi biomasy rolniczej w świetle przepisów wspólnotowych. Ponadto ustawa ta dotyczy rolników i ich związków wpisanych do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (prowadzonego przez ARMIR), tymczasem wnioskodawca nie ubiegał się o wsparcie jako rolnik, tylko jako producent energii wpisany do rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Z tego też względu zapisy ustawy nie powinny mieć zastosowania do oceny wniosku o dofinansowanie. Jak wskazywała nazwa kryterium - oceny dokonywano w płaszczyźnie wpisywania się w zasady stosowania pomocy publicznej (de minimis), ochrony środowiska i zamówień publicznych. Podobnie niezasadnie IZ odwołuje się do Prawa przedsiębiorców dla oceny, czy działalność w zakresie wytwarzania i sprzedaży energii elektrycznej stanowi działalność rolniczą.

Aplikujący o dofinansowanie - jako producent energii w świetle przepisów unijnych jest podmiotem uprawnionym do wsparcia, mimo prowadzenia jednocześnie działalności rolniczej, która jako wyraźnie wyodrębniona, pozostaje poza przedmiotem oceny przy kwalifikowaniu podmiotu do dofinansowania.

Zdaniem skarżącego ocena projektu nie została przeprowadzona ani rzetelnie, ani bezstronnie, tj. nastąpiła z naruszeniem przepisu 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej. Negatywna ocena kryterium miała charakter arbitralny i bezpodstawny. Zaważyło na niej m.in. przyjęcie bezpodstawnego stanowiska, iż w ramach oceny kryterium formalnego "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych", dopuszczalna była ocena projektu pod względem kwalifikacji podmiotowej skarżącego z punktu widzenia przepisów przywołanych przez IZ w uchwale z dnia [...] r. oraz że w ramach oceny formalnej w ogóle możliwe jest na podstawie tak sformułowanych kryteriów dokonywanie kwalifikacji podmiotowej i przedmiotowej skarżącego i jego projektu z punktu widzenia przepisów przywołanych przez Instytucję Zarządzającą w uchwale z dnia 24 maja 2019 r.

IZ w zaskarżonej uchwale sama doprecyzowuje znaczenie kryteriów: Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych oraz Wnioskodawca (partner) nie podlega wykluczeniu na podstawie przepisów dotyczących udzielania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis) (jeśli dotyczy), co należy uznać za działanie niedopuszczalne, gdyż ani z Regulaminu konkursu ani z Załącznika nr 4 do Regulaminu konkursu (kryteria wyboru projektów) nie wynika taka możliwość. Z kolei definicja kwestionowanego kryterium z całą pewnością nie pozwala na ocenę projektu pod względem kwalifikacji podmiotowej skarżącego z punktu widzenia przepisów przywołanych przez IZ w uchwale w sprawie nieuwzględnienia protestu skarżącego.

Zdaniem skarżącego ocena projektu została przeprowadzona w sposób dowolny i nie spełnia warunku przejrzystości (tj. skarżący nie mógł się spodziewać brania pod uwagę tego rodzaju okoliczności w ramach oceny powyższego kryterium), i jest bezzasadna. Nieprawidłowo zdefiniowano działalności firmy A poprzez przywołanie przepisów, które nie mają w ogóle zastosowania do skarżącego i prowadzonej przez niego działalności, gdyż wydzielił działalność w zakresie wytwarzania energii rejestrując osobną działalność gospodarczą poprzez co spełnił warunki dotyczące wyodrębnienia działalności i zapewnienia, że działalność wykluczona (gospodarstwo rolne) nie uzyska w wyniku projektu żadnych korzyści.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów, w pierwszej kolejności wskazano, że Regulamin konkursu nie określa zamkniętego katalogu aktów prawnych. Regulamin konkursu w § 1 ust. 1 wprost stanowi, iż konkurs jest organizowany w szczególności, w oparciu o następujące akty prawne (...)". Przykładowe wyliczenie wskazuje jedynie najbardziej istotne dokumenty do przeprowadzenia i rozstrzygnięcia przedmiotowego konkursu i nie ma charakteru katalogu zamkniętego. Ponadto, w § 10 Regulaminu konkursu znajduje się dodatkowe zastrzeżenie, iż "w sprawach nieuregulowanych w niniejszym Regulaminie zastosowanie mają odpowiednie zasady wynikające z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020, Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020, a także odpowiednich przepisów prawa wspólnotowego i krajowego". Takie odesłanie jest w ocenie organu uzasadnione nie tylko niemożnością, ale i bezcelowością wskazywania wszystkich przepisów mogących mieć zastosowanie w konkursie - przepisy prawa mają charakter powszechnie obowiązujący bez względu na ich powołanie w regulaminie konkursu, a ponadto, mając na uwadze mnogość stanów faktycznych mogących stanowić kwestie sporne, nie sposób stworzyć kazuistycznego katalogu takich aktów prawnych. Organ nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego, iż rozpatrywał protest w oparciu o niewłaściwy akt prawny.

Niezrozumiałe, zdaniem organu jest również kwestionowanie stosowania w przedmiotowej sprawie ustawy o odnawialnych źródłach energii, gdyż to sam skarżący w dokumentacji aplikacyjnej powołuje się na ten akt prawny. Wnioskodawca w rozdziale 6.1.3.2 "Analiza pomocy de minimis w odniesieniu do projektu mikrobiogazowni rolniczej" w Studium Wykonalności (str. 42) wskazuje, że "Działalność w zakresie wytwarzania energii z odnawialnych źródeł energii jest regulowana przepisami ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz ustawy prawo energetyczne". Nie można także przyjąć twierdzenia, iż ustawa o odnawialnych źródłach energii dotyczy rolników. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 ustawa o odnawialnych źródłach energii określa zasady i warunki wykonywania działalności w zakresie wytwarzania:

a)energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii,

b)biogazu rolniczego

w instalacjach odnawialnego źródła energii,

c) biopłynów.

Z uwagi na różnorodność odnawialnych źródeł energii, przepisy ww. ustawy odniesiono do dwóch grup producentów energii: do producentów wytwarzających energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii w mikroinstalacji oraz małej instalacji, z wyłączeniem wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego lub z biopłynów" (rozdział 2 ww. ustawy) oraz do producentów wytwarzających energię elektryczną z biogazu rolniczego lub biopłynów oraz wytwarzających biogaz rolniczy lub biopłyny (rozdział 3 ww. ustawy).

Jednocześnie w art. 19 ust. 1 ustawy jednoznacznie określa, że wytwórca biogazu rolniczego w instalacji odnawialnego źródła energii o rocznej wydajności biogazu rolniczego do 160 tys. m3, zwanej dalej "mikroinstalacją biogazu rolniczego", lub wytwórca energii elektrycznej z biogazu rolniczego w mikroinstalacji będący osobą fizyczną wpisaną do ewidencji producentów, o której mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, może sprzedać:

1) energię elektryczną lub ciepło wytworzone z biogazu rolniczego w mikroinstalacji;

2) biogaz rolniczy wytworzony w mikroinstalacji biogazu rolniczego".

oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 ww. ustawy "Wytwarzanie i sprzedaż energii elektrycznej, ciepła lub biogazu rolniczego w mikroinstalacjach, o których mowa w ust. 1, stanowi działalność wytwórcza w rolnictwie w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców".

Organ podtrzymuje zatem swoje stanowisko wyrażone w uchwale, że protest został rozpatrzony w oparciu o prawidłową podstawę prawną (tj. zgodnie z art. 19 ww. ustawy), zgodnie z którą sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w mikroinstalacji z biogazu rolniczego uznana została za działalność wytwórczą w rolnictwie.

Zgodnie z definicją biomasy zawartą w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego l Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (art. 2 pkt 24) przez "biomasę" należy rozumieć "ulegającą biodegradacji frakcję produktów, odpadów lub pozostałości pochodzenia biologicznego z rolnictwa, łącznie z substancjami roślinnymi i zwierzęcymi, z leśnictwa i powiązanych działów przemysłu, w tym rybołówstwa i akwakultury, a także ulegającą biodegradacji frakcję odpadów, w tym odpadów przemysłowych i miejskich pochodzenia biologicznego", natomiast przez "biomasę rolniczą" należy rozumieć "biomasę pochodzącą z produkcji rolniczej" (art. 2 pkt 25). "Biogaz" z kolei to "paliwa gazowe wyprodukowane z biomasy" (art. 1 pkt 28 ww. dyrektywy).

Tym samym w świetle ww. przepisów wspólnotowych nie wynika, że: 1.biogaz musi być wytworzony z biomasy rolniczej (a jedynie z biomasy); 2. definicja biomasy uwzględnia również biodegradowalne odpady pochodzenia zwierzęcego, a do takich

z pewnością zalicza się gnojówkę.

Regulacje dokumentów wspólnotowych mają potwierdzenie w dokumentach krajowych, na które IZRPO W[...] powoływała się podczas rozpatrywania protestu. Zgodnie z bowiem z ustawą o odnawialnych źródłach energii (definicje):

- mikroinstalacja (art. 2 pkt 19) - to instalacja odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 40 kW, przyłączona do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV lub o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 120 kW:

- odnawialne źródło energii (art. 2 pkt 22) - to odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energie otrzymywana z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów;

- biogaz rolniczy (art. 2 pkt 2) - to gaz otrzymywany w procesie fermentacji metanowej surowców rolniczych, produktów ubocznych rolnictwa, płynnych lub stałych odchodów zwierzęcych, produktów ubocznych, odpadów lub pozostałości z przetwórstwa produktów pochodzenia rolniczego lub biomasy leśnej, lub biomasy roślinnej zebranej z terenów innych niż zaewidencjonowane jako rolne lub leśne, z wyłączeniem biogazu pozyskanego z surowców pochodzących z oczyszczalni ścieków oraz składowisk odpadów.

Tak więc, zgodnie z ww. ustawą biogazem rolniczym jest również biogaz uzyskiwany z fermentacji metanowej płynnych odchodów zwierzęcych, jak ma to miejsce w przypadku mikrobiogazowni planowanej do utworzenia przez skarżącego.

W dokumentacji aplikacyjnej złożonej w ramach konkursu skarżący przedłożył "Kartę informacyjną przedsięwzięcia dla inwestycji Instalacja Kompaktowej Kontenerowej Mikrobbgazowni Rolniczej o mocy do 40 kWe" (załącznik nr 11b do wniosku aplikacyjnego), z zapisów której jednoznacznie wynika, że "niniejsze opracowanie - Karta Informacyjna została sporządzona dla przedsięwzięcia polegającego na zainstalowaniu kompaktowej kontenerowej mikrobiogazowni rolniczej o mocy 22 kWe w obszarze zabudowy zagrodowej Gospodarstwa Rolnego W. J. (...) Celem podjęcia przedmiotowego zamiaru inwestycyjnego jest racjonalne wykorzystanie gnojowicy krów mlecznych, prowadzące do wytwarzania prądu elektrycznego i ciepła. (...) W ostatnich latach w Polsce stale rośnie zainteresowanie biogazem rolniczym. Już pobieżna analiza publikacji naukowych dotyczących biogazu wiąże duże perspektywy rozwoju tej branży przede wszystkim z rozwojem tzw. "modelu niemieckiego". Wskazuje się na analogię między sytuacją Polski a sytuacją Niemiec, gdzie przy podobnych warunkach klimatycznych, glebowych oraz areale możliwym do przeznaczenia pod uprawy energetyczne (...) Oczywiście taka ilość energii osiąganej z biogazu musiałaby wiązać się z dużym areałem upraw energetycznych (około 1,3 min ha). Jednocześnie eksperci wskazują na istnienie alternatywnego modelu rozwoju branży, polegającego na wykorzystaniu łatwo dostępnego potencjału surowcowego samych odpadów powstających w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym. (...) Przedmiotowe przedsięwzięcie wpisuje się w ten właśnie model, w którym wykorzystanie gospodarcze surowców w biogazowni rolniczej obejmuje:

- produkcie energii elektrycznej z odnawialnego nośnika energii jakim jest biogaz rolniczy wytworzony w procesie fermentacji metanowej gnojowicy krów mlecznych

- produkcję energii cieplnej

- utylizację odchodów zwierzęcych (gnojowicy)

- produkcję wysokowydajnego, głęboko przetworzonego nawozu rolniczego (str. 3-4)

IZRPO W[...] nie zgadza się ze stwierdzeniem skarżącego, że nie odniosła się w żaden sposób do faktu rozdzielenia organizacyjnego dwóch działalności, tj. jako producenta energii i jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą w ramach rodzinnego gospodarstwa rolnego. Skarżący, zarówno w formularzu wniosku o dofinansowanie, jak i studium wykonalności (oraz w złożonej skardze) jednoznacznie wykazywał, iż energia wyprodukowana w mikrobiogazowni w pierwszej kolejności wykorzystywana będzie na zaspokojenie potrzeb prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego i że będzie on jedynym odbiorcą energii wytworzonej w mikroinstalacji (tzw. sprzedaż wewnętrzna).

Zdaniem organu zapisy dokumentacji aplikacyjnej wielokrotnie potwierdzają, że produkcja energii w mikrobiogazowni nie będzie stanowić odrębnej działalności gospodarczej skarżącego (producent energii), ale będzie usprawnieniem i polepszeniem efektów jego podstawowej działalności gospodarczej, którą jest "działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną" oraz fakt, że produkowana energia wykorzystywana będzie przede wszystkim na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej. Na poparcie tego stanowiska organ przytoczył fragmenty treści dokumentacji aplikacyjnej wskazując, że :

- na stronie 5 Karty informacyjnej przedsięwzięcia (załącznik nr 11b do wniosku aplikacyjnego) Skarżący stwierdza, iż "planowana mikrobiogazownia będzie przedłużeniem dotychczasowego ciągu technologicznego, funkcjonującego w gospodarstwie (...) Mikrobiogazownia przyłączona będzie do sieci niskiego napięcia

w punkcie zasilania właściwym dla tego gospodarstwa rolnego";

- na str. 1 Formularza w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (Załącznik nr 11a do wniosku aplikacyjnego) Skarżący twierdzi, że w wyniku realizacji projektu - oprócz zwiększenia udziału energii wytwarzanej z OZE - zmniejszeniu ulegnie "emisja gazów cieplarnianych w sektorze rolnictwa; wytwarzanie biogazu w kontrolowanym procesie fermentacji gnojowicy wpłynie na zmniejszenie emisji metanu i tlenku azotu oraz siarkowodoru, które ulatniają się do atmosfery w sposób samoistny i niekontrolowany z odchodów zwierzęcych w trakcie ich magazynowania lub po ich wprowadzeniu do gleby";

- na str. 2 załącznika nr 3b do wniosku aplikacyjnego, który stanowi dokumentację techniczną inwestycji (Procedura instalacji kontenerowej mobilnej mikrobiogazowni [...] w gospodarstwie hodowlanym krów mlecznych) widnieje zapis: "[Niniejsza] instrukcja ma na celu poprowadzić osobę lub zespół instalacyjny przez najważniejsze etapy montażu mikrobiogazowni, w celu przygotowania jej do bieżącej pracy w gospodarstwie":

- na str. 4 załącznika nr 3 do wniosku aplikacyjnego (Program funkcjonalno-użytkowy) stwierdzono, że "przedmiotem niniejszego PFU jest zaprojektowanie i wykonanie instalacji Kompaktowej Kontenerowej Mikrobiogazowni Rolniczej, zintegrowanej technologicznie i funkcjonalnie z obiektem obory krów mlecznych";

- na str. 6 PFU stwierdzono, że "instalacja Kompaktowej Kontenerowej Mikrobiogazowni Rolniczej (...) powinna być zgodna z przepisami Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie";

- na str. 8 Studium Wykonalności określono, że "wytworzenie przez mikrobiogazownię rocznie minimum 165 MWh energii elektrycznej, która to ilość w pełni zaspokoi bieżące oraz przyszłe potrzeby energetyczne gospodarstwa. Wytworzenie przez mikrobiogazownię rocznie minimum 388,5 MWh energii cieplnej, która to ilość w pełni zaspokoi potrzeby technologiczne mikrobiogazowni oraz zastąpi wszystkie dotychczasowe źródła ciepła w gospodarstwie i zaspokoi wszystkie przyszłe potrzeby w zakresie energii cieplnej w gospodarstwie";

- na str. 36 Studium wykonalności stwierdzono, że "wytwarzana w projekcie energia będzie przeznaczona do dwóch odbiorców: gospodarstwa rolnego oraz tzw. sprzedawcy zobowiązanego z mocy ustawy do nabywania nadwyżek energii".

Zapisy rozdziału 5.1. "Opis stanu istniejącego. Definicja potrzeb i problemów" Studium Wykonalności ( str. 37) jednoznacznie wskazują, iż energia wyprodukowana w mikrobiogazowni będzie wykorzystywana na potrzeby własne gospodarstwa. Skarżący stwierdza, że z uwagi na prowadzone gospodarstwo hodowlane krów mlecznych "uprawiane rośliny w gospodarstwie przeznaczone są w całości na pokarm dla zwierząt (...) Ponieważ niedostateczne opady spowodowane zmianami klimatu powodują spadek ilości pozyskiwanych pasz zielonych, w perspektywie kilku najbliższych lat konieczna będzie budowa systemu deszczowni do nawadniania pól, co wiąże się ze znacznymi nakładami inwestycyjnymi oraz eksploatacyjnymi (energia). (...) Zdaniem wnioskodawcy, jednym ze sposobów pozbycia się problemu gnojowicy byłoby przetworzenie jej w taki sposób, aby mogła być w dalszym ciągu nawozem naturalnym, którego nadmiar ponad potrzeby gospodarstwa mógłby mieć cechy atrakcyjnego towaru handlowego. Procesy filtrowania, odparowywania, suszenia, separacji czy też granulacji gnojowicy wymagają dodatkowej energii. (...) W otoczeniu wnioskodawcy prowadzone są inne gospodarstwa, w których wzrasta zużycie prądu przez co pogarsza się jakość zasilania w gospodarstwie wnioskodawcy. Odpowiedzią na te wyzwania i neutralizację negatywnych skutków tych procesów, jest w skali lokalnej eksploatacja funkcjonującej w obszarze zabudowy zagrodowej gospodarstwa mikrobiogazowni, a szczególnie w wybranym wariancie monosubstratowym, opartym na gnojowicy krów mlecznych. (...) Dodatkowym walorem pofermentu, połączonym z uzyskiem energetycznym biogazowni, jest możliwość jego filtrowania, odparowywania, suszenia, separacji czy też granulacji. Pozwala to na zwiększenie zakresu stosowania gnojowicy jako źródła wysokokalorycznego nawozu naturalnego. Mikrobiogazownia jest źródłem stabilnych dostaw energii elektrycznej i skojarzonego z nią ciepła, co bez drastycznego wzrostu kosztów zapewnia obsługę infrastruktury niezbędnej dla zintensyfikowania hodowli oraz upraw. Dotyczy to automatyzacji karmienia, udoju, usuwania odchodów, chłodzenia i wentylacji hal i obór, zasilania oraz obsługi deszczowni i systemów nawadniania. Stopniowo także na elektryczne będą zastępowane maszyny napędzane silnikami spalinowymi, np. podłączane do ciągników śrutowniki itp. (...) Funkcjonowanie na terenie gospodarstwa mikrobiogazowni stabilizuje wielkość i jakość zasilania energetycznego i to nie tylko w zakresie potrzeb własnych ale także okolicznej społeczności, przyłączonej do pobliskiej stacji transformatorowej.

Jak wynika z powyższych zapisów, celem realizacji inwestycji było m.in. uzyskiwanie taniej energii elektrycznej, która wykorzystywana byłaby w gospodarstwie rolnym (na potrzeby związane z działalnością hodowlaną (rolniczą)). Przepisy ustawy o odnawialnych źródłach energii dopuszczają produkcję i wykorzystywanie na własny użytek energii elektrycznej przez osoby fizyczne, w ocenie organu w niniejszej sprawie taka działalność nie może być jednak finansowana ze środków UE.

Na podstawie ww. zapisów dokumentacji aplikacyjnej organ podtrzymuje stanowisko, że celem projektowanej inwestycji będzie produkcja energii (elektrycznej i cieplnej) wykorzystywanej na potrzeby gospodarstwa rolnego, które zajmuje się uprawami rolnymi połączonymi z chowem i hodowla zwierząt.

Jednocześnie organ nie zgadza się ze stanowiskiem Skarżącego, iż prowadzi on odrębną działalność gospodarczą, której dofinansowanie ze środków unijnych nie wpływa na odniesienie korzyści w sektorach wyłączonych ze wsparcia w ramach pomocy de minimis/ pomocy publicznej (tzn. działalność rolnicza).

Zgodnie z Regulaminem konkursu w działaniu IV. 1.2 RPO WŁ Beneficjentami mogli być przedsiębiorcy, w tym przedsiębiorstwa energetyczne (w ramach RPO W[...] nie przewidziano wsparcia dla osób fizycznych). Zarejestrowana przez wnioskodawcę działalność w zakresie wytwarzania energii elektrycznej nie była wcześniej prowadzona przez Wnioskodawcę, a dokonanie tej rejestracji zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawcy, wynikało z wymogów Regulaminu konkursu oraz zapisów ustawy o odnawialnych źródłach energii i ustawy prawo energetyczne. Potwierdza to także sam skarżący, który na str. 42 Studium wykonalności wskazuje, iż "w przypadku konkursu IV. 1.2 Państwo wykluczyło z udziału osoby fizyczne producentów rolnych nieprowadzących działalności gospodarczej w oparciu o ustawę o swobodzie działalności gospodarczej".

Ponadto zdaniem IZRPO W[...] fakt, że efekty realizacji projektu będą wykorzystywane na prowadzenie działalności rolniczej potwierdza lokalizacja inwestycji. Zgodnie z załącznikiem nr 10 do wniosku o dofinansowanie oraz załączonym wypisem z rejestru gruntów, działki na których realizowana będzie przedmiotowa inwestycja to grunty rolne zabudowane oraz grunty rolne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Na podstawie art. 3 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2018, poz. 1302, ze zm. dalej: p.p.s.a) sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Takimi przepisami szczególnymi są m.in. przepisy ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1431 ze zm. – dalej w skrócie ustawa wdrożeniowa) które określają m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy p.p.s.a., z wyłączeniami o których mowa w art. 64 ustawy wdrożeniowej Zgodnie z art. 61 ust. 1 tej ustawy w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia w tym w przypadku o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. W wyniku rozpatrzenia skargi, sąd może stosownie do art. 61 ust 8: uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1a); orzec, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1 b); oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia (pkt 2); umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe (pkt 3).

Zdaniem Sądu ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z art. 37 ust.1 ustawy wdrożeniowej stanowiącym, że właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. Projekt oceniono pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów (art.37 ust.2 ustawy wdrożeniowej).

Należy podkreślić, że w ustawie wdrożeniowej, jak trafnie zauważył NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2018 r. (sygn. akt I GSK 3139/18), ustawodawca inaczej niż w p.p.s.a. nie wskazał, że naruszenie prawa to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena projektu jest przeprowadzona w sposób naruszający prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny, kiedy naruszono system realizacji programu operacyjnego zawierający warunki i procedury obowiązujące instytucje uczestniczące w realizacji programów operacyjnych, obejmujące w szczególności zarządzanie, monitorowanie, sprawozdawczość, kontrolę i ewaluację oraz sposób koordynacji działań podejmowanych przez instytucje.

Podstawę systemu realizacji programu operacyjnego mogą stanowić w szczególności przepisy prawa powszechnie obowiązującego, wytyczne horyzontalne oraz wytyczne, o których mowa w art. 7, szczegółowy opis osi priorytetowych programu operacyjnego, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji (art. 6 ustawy wdrożeniowej). Ocena projektu jest przeprowadzona w sposób naruszający prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny, kiedy naruszono ogłoszone w trybie art. 40 ust. 2 ustawy wdrożeniowej informacje o konkursie, regulamin konkursu, w tym kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia (art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej), jak również zasady normatywne określone w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z tym przepisem, właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania.

Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest natomiast z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyroki NSA z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 3435/16, dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1/17 i z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (zob. J. Jaśkiewicz "Komentarz do art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowania w perspektywie finansowej 2014 - 2020"; LEX/el. 2014 nr 208524).

Przywołana regulacja ta jest zatem przepisem postępowania tj. zespołem norm prawnych regulujących uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania w sprawie dofinansowania projektu, zapewniającą przede wszystkim obronę interesów prawnych beneficjenta. Reguły te znajdują umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zachodzi wówczas, kiedy konkurs nie został przeprowadzony w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny zapewniający stronie równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Jest to ustalenie z zakresu faktów.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 2 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu. Regulamin konkursu określa m. in. przedmiot konkursu, termin, miejsce i formę składania wniosków o dofinansowanie projektu i sposób uzupełniania w nich braków formalnych oraz poprawiania w nich oczywistych omyłek, wzór umowy o dofinansowanie projektu, kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia, maksymalny dopuszczalny poziom dofinansowania projektu lub maksymalną dopuszczalną kwotę dofinansowania projektu, formę i sposób udzielania wnioskodawcy wyjaśnień w kwestiach dotyczących konkursu.

Godzi się zauważyć, że w myśl art. 39 ust. 1 ustawy, w trybie konkursowym wniosek o dofinansowanie projektu jest składany w ramach konkursu organizowanego i przeprowadzanego przez właściwą instytucję. Oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów przez projekty uczestniczące w konkursie dokonuje komisja oceny projektów (art. 44 ust. 1 ustawy), zaś rzeczą właściwej instytucji jest rozstrzygnąć konkurs (art. 46 ust. 1 ustawy). Wedle zaś art. 46 ust. 5 ustawy, jeżeli projekt otrzymał negatywną ocenę, należy o tym poinformować wnioskodawcę i zawiadomić go ponadto o możliwości wniesienia protestu. Ocena dokonana w ramach poszczególnych kryteriów musi być poparta uzasadnieniem.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów ustawy wdrożeniowej i Regulaminu konkursu. Należy podkreślić, że przystępując do konkursu, strona skarżąca zaakceptowała jego zasady. Zauważyć również należy, że kwestia prawidłowości zapisów Regulaminu nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Kontrola ta obejmuje zbadanie, czy w toku oceny projektu doszło do naruszenia przez organ zasad oceny wynikających z ustawy wdrożeniowej, SZOOP oraz Regulaminu konkursu. Nie mieści się natomiast w kompetencji Sądu dokonywanie oceny zgodności zapisów Regulaminu z treścią innych przepisów. Podkreślić ponadto należy, że dokumentację konkursową (RPO, SZOOP, Regulamin) należy czytać kompleksowo, jako całość.

Oceniając zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia powyższych kryteriów i zasad Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddana została uchwała Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. o nieuwzględnieniu protestu W. J. od negatywnej oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu nr [...] pod nazwą A - Instalacja Kompaktowej Kontenerowej Mikrobiogazowni Rolniczej o mocy 22 kWe", złożonego w ramach Konkursu Zamkniętego dla naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej IV Gospodarka niskoemisyjna Działania IV. 1 Odnawialne źródła energii Poddziałania IV. 1.2 Odnawialne źródła energii Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020.

Na wstępie należy podkreślić, że procedura odwoławcza została wyczerpana. Strona skarżąca po otrzymaniu informacji z dnia 1 kwietnia 2019 r. o negatywnej ocenie formalnej złożonego wniosku, wniosła w terminie przewidzianym ustawą protest, który nie został uwzględniony. W ustawowym terminie 14 dni skarżąca złożyła skargę do WSA w Łodzi. Powyższe oznacza, że możliwe jest dokonanie merytorycznej oceny wniesionej skargi.

Zasadniczą istotą sporu pozostaje spełnienie przez stronę skarżącą kryterium formalnego wyboru projektu nr 16 "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych".

Zdaniem organów analiza treści dokumentacji projektowej złożonej przez wnioskodawcę wskazywała, że ubiega się on o pomoc de minimis na część infrastruktury stanowiącej instalację mikrobiogazowni. Zapisy zarówno formularza wniosku, jak i studium wykonalności wskazywały, że energia wyprodukowana przez mikrobiogazownię w pierwszej kolejności będzie zaspokajała potrzeby prowadzonego przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, w ramach którego prowadzona jest działalność gospodarcza polegająca na produkcji podstawowych produktów rolnych (hodowla krów i produkcja mleka). Zgodnie z zapisami przedłożonej dokumentacji substrat (gnojowica) dla opisywanej mikrobiogazowni będzie pochodził z tego gospodarstwa. Zatem, w ocenie organów, celem projektowanej inwestycji będzie produkcja energii na potrzeby gospodarstwa, a nadwyżki energii z instalacji, wnioskodawca planuje sprzedać do przedsiębiorstwa zajmującego się obrotem energią elektryczną Stosownie natomiast do treści art. 1 ust. 1 pkt b rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis, nie ma ono zastosowania do przedsiębiorstw zajmujących się podstawową produkcją rolną. Pomoc, o której mowa w rozporządzeniu 1407/2013 nie może być udzielona na utworzenie mikrobiogazowani, ze względu na wyłączenie rolnictwa z zakresu stosowania tego aktu prawnego. Tym samym projekt nie spełnił kryterium formalnego, tj. Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych.

W ocenie wnioskodawcy organy nie uwzględniły faktu, że na potrzeby realizacji projektu, ale również na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej w sektorze wytwarzania energii wnioskodawca zarejestrował działalność gospodarczą pod firmą: A (potwierdzoną wpisem do CEiIDG pod nr REGON [...]), a zgodnie z przedmiotowym wpisem przedsiębiorstwo nie prowadzi działalności gospodarczej w sektorze produkcji rolnej polegającej na produkcji podstawowych płodów rolnych.

Wnioskodawca zarzucił, że w żaden sposób nie odniesiono się do organizacyjnego wydzielenia działalności objętej projektem oraz zasad prowadzenia przez przedsiębiorstwo A rozliczeń finansowych z gospodarstwem rolnym. Tym samym naruszono zasady oceny, nie dokonując analizy rozdziału działalności dozwolonej wsparciem od potencjalnej działalności wykluczonej ze wsparcia.

Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze nieprawidłowości w działaniach IZ. Dotyczy to zarówno zarzutów naruszenia podniesionych w skardze przepisów ustawy wdrożeniowej, jak i Regulaminu konkursu.

Ocena zaskarżonej uchwały z punktu widzenia oceny spornego kryterium "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych", wymaga zatem w pierwszej kolejności przedstawienia stanu prawnego.

Zgodnie z art. 38 TFUE (Dz.U. z 30 kwietnia 2004 r. Nr 90 poz. 364/2)

1. Unia określa i realizuje wspólną politykę rolną i rybołówstwa.

Rynek wewnętrzny obejmuje także rolnictwo, rybołówstwo i handel produktami rolnymi. Przez "produkty rolne" należy rozumieć płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli i rybołówstwa, jak również produkty pierwszego przetworzenia, które pozostają w bezpośrednim związku z tymi produktami. Odniesienia do wspólnej polityki rolnej lub do rolnictwa oraz stosowanie wyrazu "rolny" są rozumiane jako dotyczące także rybołówstwa, z uwzględnieniem szczególnych cech charakterystycznych tego sektora.

2. Z zastrzeżeniem odmiennych postanowień artykułów 39-44, zasady przewidziane w celu ustanowienia lub funkcjonowania rynku wewnętrznego stosują się do produktów rolnych.

3. Produkty podlegające postanowieniom artykułów 39-44 są wymienione na liście stanowiącej załącznik I.

4. Funkcjonowaniu i rozwojowi rynku wewnętrznego produktów rolnych musi towarzyszyć ustanowienie wspólnej polityki rolnej.

W świetle art. 107 TFUE:

1. Z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.

2. Zgodna z rynkiem wewnętrznym jest:

a) pomoc o charakterze socjalnym przyznawana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem, że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów,

b) pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi,

c) pomoc przyznawana gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec, w zakresie, w jakim jest niezbędna do skompensowania niekorzystnych skutków gospodarczych spowodowanych tym podziałem. Pięć lat po wejściu w życie Traktatu z Lizbony Rada, na wniosek Komisji, może przyjąć decyzję uchylającą niniejszą literę.

3. Za zgodną z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana:

a) pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia, jak również regionów, o których mowa w artykule 349, z uwzględnieniem ich sytuacji strukturalnej, gospodarczej i społecznej;

b) pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce Państwa Członkowskiego;

c) pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem; oraz

d) pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w Unii w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.

e) inne kategorie pomocy, jakie Rada może określić decyzją, na wniosek Komisji.

Jak wynika z art. 108 TFUE:

1. Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi stale bada systemy pomocy istniejące w tych Państwach. Proponuje im ona stosowne środki konieczne ze względu na stopniowy rozwój lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

2. Jeśli Komisja stwierdzi, po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag, że pomoc przyznana przez Państwo lub przy użyciu zasobów państwowych nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu artykułu 107, lub że pomoc ta jest nadużywana, decyduje o zniesieniu lub zmianie tej pomocy przez dane Państwo w terminie, który ona określa.

Jeśli dane Państwo nie zastosuje się do tej decyzji w wyznaczonym terminie, Komisja lub każde inne zainteresowane Państwo może, na zasadzie odstępstwa od postanowień artykułów 258 i 259, wnieść sprawę bezpośrednio do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Na wniosek Państwa Członkowskiego Rada, stanowiąc jednomyślnie, może zdecydować, że pomoc, którą to Państwo przyznaje lub zamierza przyznać, będzie uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, na zasadzie odstępstwa od postanowień artykułu 107 lub rozporządzeń przewidzianych w artykule 109, jeśli wyjątkowe okoliczności uzasadniają taką decyzję. Jeśli w odniesieniu do danej pomocy Komisja wszczęła procedurę przewidzianą w pierwszym akapicie niniejszego ustępu, wystąpienie zainteresowanego Państwa z wnioskiem skierowanym do Rady powoduje zawieszenie tej procedury do czasu zajęcia stanowiska przez Radę

Jednakże, jeśli Rada nie zajmie stanowiska w terminie trzech miesięcy od wystąpienia z wnioskiem, Komisja wydaje decyzję w sprawie.

3. Komisja jest informowana, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy. Jeśli uznaje ona, że plan nie jest zgodny z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu artykułu 107, wszczyna bezzwłocznie procedurę przewidzianą w ustępie 2. Dane Państwo Członkowskie nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej.

4. Komisja może przyjąć rozporządzenia dotyczące kategorii pomocy państwa, w odniesieniu do których Rada postanowiła, zgodnie z artykułem 109, że mogą one zostać zwolnione z procedury przewidzianej w ustępie 3 niniejszego artykułu.

Zgodnie z art. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) n 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.U.UE.L.2013.352.1)

1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do pomocy przyznawanej przedsiębiorstwom we wszystkich sektorach, z wyjątkiem:

a) pomocy przyznawanej przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w sektorze rybołówstwa i akwakultury, objętym rozporządzeniem Rady (WE) nr 104/2000(14);

b) pomocy przyznawanej przedsiębiorstwom zajmującym się produkcją podstawową produktów rolnych;

c) pomocy przyznawanej przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w sektorze przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych w następujących przypadkach:

(i) kiedy wysokość pomocy ustalana jest na podstawie ceny lub ilości takich produktów nabytych od producentów podstawowych lub wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorstwa objęte pomocą;

(ii) kiedy przyznanie pomocy zależy od faktu przekazania jej w części lub w całości producentom podstawowym;

d) pomocy przyznawanej na działalność związaną z wywozem do państw trzecich lub państw członkowskich, tzn. pomocy bezpośrednio związanej z ilością wywożonych produktów, tworzeniem i prowadzeniem sieci dystrybucyjnej lub innymi wydatkami bieżącymi związanymi z prowadzeniem działalności wywozowej;

e) pomocy uwarunkowanej pierwszeństwem korzystania z towarów krajowych w stosunku do towarów sprowadzanych z zagranicy.

2. Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność w sektorach, o których mowa w ust. 1 lit. a), b) lub c), a także działalność w jednym lub większej liczbie sektorów lub w innych obszarach działalności wchodzących w zakres stosowania niniejszego rozporządzenia, niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy przyznanej w związku z działalnością w sektorach lub obszarach działalności wchodzących w zakres stosowania niniejszego rozporządzenia, pod warunkiem że dane państwo członkowskie zapewni za pomocą odpowiednich środków, takich jak rozdzielenie działalności lub wyodrębnienie kosztów, by działalność w sektorach wyłączonych z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia nie odnosiła korzyści z pomocy de minimis przyznanej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 a ww Rozporządzenia 1. Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

a) "produkty rolne" oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu, z wyjątkiem produktów rybołówstwa i akwakultury wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia (WE) nr 104/2000;

W świetle art. 1 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 109 Traktatu 3. (Dz.U.UE.L.2014.187.1) Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:

a) pomocy przyznawanej w sektorze rybołówstwa i akwakultury, objętej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1379/2013(40), z wyjątkiem pomocy szkoleniowej, pomocy na dostęp do finansowania dla MŚP, pomocy w obszarze działalności badawczo-rozwojowej, pomocy dla MŚP na wspieranie innowacyjności, pomocy przeznaczonej na pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych, regionalnej pomocy inwestycyjnej w regionach najbardziej oddalonych i programów regionalnej pomocy operacyjnej;

b) pomocy przyznawanej w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych, z wyjątkiem regionalnej pomocy inwestycyjnej w regionach najbardziej oddalonych, programów regionalnej pomocy operacyjnej, pomocy na usługi doradcze na rzecz MŚP, pomocy na finansowanie ryzyka, pomocy na działalność badawczo-rozwojową, pomocy dla MŚP na wspieranie innowacyjności, pomocy na ochronę środowiska, pomocy szkoleniowej oraz pomocy przeznaczonej na pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych;

c) pomocy przyznawanej w sektorze przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych w następujących przypadkach:

(i) kiedy wysokość pomocy ustalana jest na podstawie ceny lub ilości takich produktów nabytych od producentów surowców lub wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorstwa objęte pomocą;

(ii) kiedy przyznanie pomocy zależy od faktu przekazania jej w części lub w całości producentom surowców;

d) pomocy państwa ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń węgla, objętej decyzją Rady 2010/787/UE(41);

e) kategorii pomocy regionalnej, o których mowa w art. 13.

W przypadku przedsiębiorstwa prowadzącego działalność w sektorach nieobjętych zakresem niniejszego rozporządzenia, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), b) lub c), oraz w sektorach wchodzących w zakres niniejszego rozporządzenia, niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy przyznanej w związku z działalnością w sektorach wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia, pod warunkiem że państwa członkowskie zapewnią za pomocą odpowiednich środków, takich jak rozdzielenie działalności lub wyodrębnienie kosztów, że działalność w wyłączonych sektorach nie odniesie korzyści z pomocy przyznanej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Jak natomiast wynika z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 3 września 2015 r. w sprawie udzielania pomocy na inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji oraz na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020 (Dz.U 2015 poz. 1420 ):

§ 1. Rozporządzenie określa szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania przedsiębiorcom, w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020, następujących rodzajów pomocy:

1) pomocy na inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji,

2) pomocy inwestycyjnej na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych,

3) pomocy na badania środowiska

- zwanych dalej "pomocą", do których mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 651/2014", a także podmioty udzielające tej pomocy.

§ 2. 1. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. c i d, ust. 3 lit. a, c i d, ust. 4 lit. c i ust. 5 rozporządzenia nr 651/2014.

2. W przypadku pomocy, o której mowa w § 1 pkt 2, przepisów rozporządzenia nie stosuje się również w przypadkach, o których mowa w art. 41 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 651/2014.

3. W przypadku pomocy, o której mowa w § 1 pkt 3, przepisów rozporządzenia nie stosuje się również w przypadku, o którym mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 651/2014.

W ocenie Sądu z powyższych przepisów prawa płynie jednoznaczny wniosek, że nie mają one zastosowania do pomocy przyznawanej w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych. Jednocześnie jednak z przepisów tych wynika, że jeżeli przedsiębiorstwo aplikujące o pomoc de minimis prowadzi działalność zarówno w sektorach wyłączonych jak również inną działalność, która nie podlega wyłączeniu i na którą pomoc de minimis może być udzielona, przedsiębiorstwo takie kwalifikuje się, aby otrzymać pomoc de minimis pod warunkiem, że działalność w wyłączonych sektorach nie odniesie korzyści z pomocy przyznanej zgodnie z powyższymi przepisami w sektorach niewyłączonych ze wsparcia.

Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego zajmującego się hodowlą krów mlecznych. Z tego gospodarstwa jak wynikało z dokumentacji aplikacyjnej pochodzi substrat (gnojowica) do produkcji biogazu. Skarżący zarejestrował również działalność gospodarczą polegającą m.in. na produkcji energii ze źródeł odnawialnych i złożył wniosek o dofinansowanie projektu nr [...] pod nazwą A - Instalacja Kompaktowej Kontenerowej Mikrobiogazowni Rolniczej o mocy 22 kWe", w ramach Konkursu Zamkniętego dla naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej IV Gospodarka niskoemisyjna Działania IV. 1 Odnawialne źródła energii Poddziałania IV. 1.2 Odnawialne źródła energii Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020.

Jak słusznie wskazał organ powołując się w odpowiedzi na skargę (str. 6-5) na konkretne zapisy wniosku, które zostały zacytowane w części historycznej niniejszego uzasadnienia, wyprodukowana energia, pochodząca z instalacji na dofinansowanie której skarżący wystąpił z przedmiotowym wnioskiem będzie wykorzystywana na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej. Reprezentatywny dla tej oceny jest fragment zapisu rozdziału 5.1. "Opis stanu istniejącego. Definicja potrzeb i problemów" Studium Wykonalności, w którym wnioskodawca jednoznacznie wskazuje, iż energia wyprodukowana w mikrobiogazowni będzie wykorzystywana na potrzeby własne gospodarstwa. Skarżący stwierdza, że z uwagi na prowadzone gospodarstwo hodowlane krów mlecznych "uprawiane rośliny w gospodarstwie przeznaczone są w całości na pokarm dla zwierząt (...) Ponieważ niedostateczne opady spowodowane zmianami klimatu powodują spadek ilości pozyskiwanych pasz zielonych, w perspektywie kilku najbliższych lat konieczna będzie budowa systemu deszczowni do nawadniania pól, co wiąże się ze znacznymi nakładami inwestycyjnymi oraz eksploatacyjnymi (energia). (...) Zdaniem wnioskodawcy, jednym ze sposobów pozbycia się problemu gnojowicy byłoby przetworzenie jej w taki sposób, aby mogła być w dalszym ciągu nawozem naturalnym, którego nadmiar ponad potrzeby gospodarstwa mógłby mieć cechy atrakcyjnego towaru handlowego. Procesy filtrowania, odparowywania, suszenia, separacji czy też granulacji gnojowicy wymagają dodatkowej energii. (...) W otoczeniu wnioskodawcy prowadzone są inne gospodarstwa, w których wzrasta zużycie prądu przez co pogarsza się jakość zasilania w gospodarstwie wnioskodawcy. Odpowiedzią na te wyzwania i neutralizację negatywnych skutków tych procesów, jest w skali lokalnej eksploatacja funkcjonującej w obszarze zabudowy zagrodowej gospodarstwa mikrobiogazowni, a szczególnie w wybranym wariancie monosubstratowym, opartym na gnojowicy krów mlecznych. (...) Dodatkowym walorem pofermentu, połączonym z uzyskiem energetycznym biogazowni, jest możliwość jego filtrowania, odparowywania, suszenia, separacji czy też granulacji. Pozwala to na zwiększenie zakresu stosowania gnojowicy jako źródła wysokokalorycznego nawozu naturalnego. Mikrobiogazownia jest źródłem stabilnych dostaw energii elektrycznej i skojarzonego z nią ciepła, co bez drastycznego wzrostu kosztów zapewnia obsługę infrastruktury niezbędnej dla zintensyfikowania hodowli oraz upraw. Dotyczy to automatyzacji karmienia, udoju, usuwania odchodów, chłodzenia i wentylacji hal i obór, zasilania oraz obsługi deszczowni i systemów nawadniania. Stopniowo także na elektryczne będą zastępowane maszyny napędzane silnikami spalinowymi, np. podłączane do ciągników śrutowniki itp. (...) Funkcjonowanie na terenie gospodarstwa mikrobiogazowni stabilizuje wielkość i jakość zasilania energetycznego i to nie tylko w zakresie potrzeb własnych ale także okolicznej społeczności, przyłączonej do pobliskiej stacji transformatorowej (oświetlenie , ogrzewanie obór, zasilanie sprzętu obsługującego obory).

Słuszny jest zatem wniosek IZ, że z ewentualnej pomocy de minimis korzyść odniesie działalność w sektorze wyłączonym tj., sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych (produkcji mleka). W ocenie Sądu oceny tej nie zmienia próba wykazania przez skarżącego, że spełniony został warunek rozdzielenia organizacyjnego i finansowego działalności polegającej na wytwarzaniu energii od działalności rolniczej, skoro nie podważa to korzyści jakie z produkcji energii w instalacji, na którą skarżący ubiega się o dofinansowanie będzie odnosiła produkcja w sektorze rolnym. Abstrahując nawet od, wskazanej przez skarżącego, wątpliwej możliwości zastosowania mechanizmu sprzedawania po znacznie zawyżonych cenach energii wyprodukowanej przez przedsiębiorstwo skarżącego A dla W.J. właściciela gospodarstwa rolnego zajmującego się hodowlą krów mlecznych, nadal pozostaje kwestia wykorzystywania wyprodukowanej w przedsiębiorstwie A energii na potrzeby gospodarstwa rolnego W.J. co należy odczytywać jako uzyskanie korzyści w sektorze wyłączonym, a więc niezgodnie ze wskazanymi przepisami.

Godzi się w tym miejscu podnieść, że zgłoszony do dofinansowania projekt jest dokumentem kompleksowym, zakładającym do zrealizowania konkretne cele, wynikające ze strategii działania zindywidualizowanego podmiotu – przedsiębiorcy, funkcjonującego w określonej branży, a co za tym idzie w warunkach określonej konkurencji. Czynnikiem decydującym o wyłączeniu ze wsparcia, jak słusznie wskazał organ administracji, jest charakter oraz efekt działań przeprowadzanych w ramach projektu, który w okolicznościach przedmiotowej sprawy uniemożliwia przyznanie wsparcia w kontekście obowiązujących przepisów prawa.

Wobec powyższego sąd nie dopatrzył się po stronie organów naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa w rozumieniu przedstawionym na wstępie uzasadnienia niniejszego orzeczenia. Organy dokonały prawidłowej analizy obowiązujących przepisów prawa na tle ustalonego stanu faktycznego zasadnie stwierdzając, że skarżący nie spełnia kryterium "Projekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami krajowymi i unijnymi, m.in. dotyczącymi stosowania pomocy publicznej (w tym pomocy de minimis), ochrony środowiska, zamówień publicznych".

Nie jest również uprawniony zarzut, że IZ podniosła dodatkowe argumenty i przepisy, których nie wskazano ani w Regulaminie, ani w uzasadnieniu Informacji – ocenie projektu z dnia 1 kwietnia 2019 r., co uniemożliwiło stronie zajęcie stanowiska w złożonym proteście. Należy podkreślić, że argumentacja przedstawiona w rozstrzygnięciu protestu stanowi uzupełnienie argumentacji zawartej w informacji z dnia 1 kwietnia 2019 r. Jest to dopuszczalne, gdyż organ nie kwestionował kryteriów już pozytywnie ocenionych, co do których Spółka nie składała protestu, a jedynie uzupełniał argumentację w stosunku do przedstawionej pierwotnie. IZ dokonała weryfikacji pierwotnej oceny formalnej projektu wyłącznie w zakresie kryteriów i zarzutów objętych protestem skarżącego. IZ odniosła się do spornych w rozpatrywanej sprawie kryteriów i podniesionych zarzutów i przedstawiła dodatkowe argumenty. Należy jednak podkreślić, że z uwagi na fakt, że podstawą negatywnej oceny kryterium formalnego nr 16 i istotą sporu w niniejszej sprawie było stwierdzenie powiązania działalności wyłączonej ze wsparcia z działalnością objętą możliwością uzyskania pomocy, to wskazanie i uzasadnienie w świetle obowiązujących przepisów prawa tej okoliczności i jej wpływu na uzyskanie niedozwolonych korzyści było wystarczającym odniesieniem się do zarzutów skarżącego również w kontekście przedstawionego sposobu rozdzielenie organizacyjno-finansowego obydwu działalności wnioskodawcy. Analiza przedstawionego przez skarżącego sposobu rozdzielenia działalności pozostawała bowiem bez wpływu na prawidłową ocenę organu, że z wyprodukowanej energii w instalacji na którą skarżący wystąpił o dofinansowanie będzie w przeważającej części korzystało gospodarstwo rolne skarżącego.

Wobec niestwierdzenia, aby w związku z oceną projektu dokonaną przez Instytucję Zarządzającą doszło do naruszenia przepisów prawa, na podstawie art. 61 ust.8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej Sąd skargę oddalił.

dc