Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 669/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66. ust. 1 pkt 28a, art. 67 ust. 4, art. 73 pkt 10, art. 75 ust.1, art. 81 ust. 8 pkt 9
journal: Dz.U. 2017 poz 1938
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało w dniu 10 czerwca 2019 r. wnioskiem M. G. ( dalej: strona, skarżąca) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą wymagającą opieki jej matka C. K. ( dalej: matka skarżącej).

Decyzją z dnia [...] lipca 2020r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art.104, art.107, art.108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2018.2096 ze zm.) dalej: k.p.a. , art.3, art. 17, art.20, art.23, art.24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2018.2220 ze zm.) dalej: u.ś.r. oraz art. 66 ust. 1 pkt 28a, art.67 ust.4, art.73 pkt 10, art.75 ust.l 1, art.79, art.81 ust. 8 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2017.1938 ze zm.), art.4 pkt 2 lit. w, art.6 ust. 2a i 2b oraz art. 16 ust. 6b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. 2017.1778 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2017.1466), działający z upoważnienia Burmistrza Gminy M. , Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w M. ( dalej: organ I instancji) odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na matkę.

W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej organ poczynił następujące ustalenia:

- matka strony (ur. 1925r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...]września 2015 r. Nr [...];

- strona mieszka ze swoją matką oraz faktycznie sprawuje całodobową opiekę nad chorą matką, a zakres tej opieki wyklucza podjęcie przez stronę zatrudnienia ;

- matka strony ma 95 lat, jest wdową , jest osobą niesamodzielną , cierpi na różnego rodzaju choroby wieku starczego, a w związku ze stanem zdrowia wymaga ona całodobowej opieki. Strona zaspokaja codzienne potrzeby matki i wykonuje przy niej takie czynności jak: mycie, zakładanie pampersów, zmiana pampersów, oklepywanie, oczyszczanie skóry z użyciem specjalistycznych środków pielęgnacyjnych, masowanie, ubieranie, kontrolowanie parametrów życiowych, karmienie, zmiana pozycji ciała;

- strona nie pracuje zawodowo ani dorywczo, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w M.;

- strona nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oraz nie mam ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna;

- strona ma przyznaną od 5 czerwca 2019 r. decyzją z dnia 26 czerwca 2019 r. nr [...] rentę rodzinną po zmarłym mężu w wysokości 1559,49 zł miesięcznie;

- na podstawie przeprowadzonej dniu 21 kwietnia 2020 r. rozmowy telefonicznej z pracownikiem ZUS uzyskano informację, że strona nie posiada prawa do świadczeń zbiegowych w ZUS oraz, że pobierana przez nią renta nie została przyznana na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ nie zachodzi w tym przypadku zbieg renty z żadnym innym świadczeniem z ZUS.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ I instancji stwierdził, że sprawowana przez stronę opieka nad matką jest całodobowa, nie jest fikcyjna i nie jest ona w stanie podjąć żadnego zatrudniania, gdyż zakres czynności podejmowanych przez stronę nie mieści się w katalogu typowych codziennych działań podejmowanych przez osoby zamieszkujące wspólnie ze schorowanymi rodzicami.

Według organu I instancji , nie zostały jednak spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki strony nad matką , ponieważ z literalnego brzmienia z art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej , podnosząc zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez nią renty rodzinnej po zmarłym mężu, stanowi negatywną przesłankę do ustalenia na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołująca się podniosła , że nie jest uprawniona do własnych świadczeń emerytalno - rentowych ani innych świadczeń, które pozostawałyby w zbiegu z aktualnie pobieraną rentą rodzinną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. ( dalej: Kolegium, organ II instancji) decyzją z dnia [...] lutego 2021r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji . W motywach decyzji ostatecznej organ podzielił poczynione przez organ I instancji ustalenia faktyczne i dokonaną przez ten organ ocenę prawna tych ustaleń. W tym zakresie Kolegium stwierdziło ,że budzi wątpliwości fakt, że na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej matki , która została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, na stałe. Jednocześnie orzeczono, że wymaga ona stałej, długotrwałej opieki osób drugich, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jednocześnie organ II instancji wskazał ,że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jednoznacznie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, jeżeli ma ona ustalone prawo, m.in., do renty (art. 3 pkt 5 u.ś.r.).

Z oświadczeń pisemnych, złożonych przez stronę w dniach: 28 maja i 24 czerwca 2020 r., wynika, że ma ona ustalone prawo do renty rodzinnej, z tytułu śmierci małżonka, jednak nie posiada żadnych, innych praw do świadczeń emerytalno-rentowych w ZUS. Z informacji uzyskanej z ZUS Oddział w S. z dnia 8 kwietnia 2020 r. wynika, że strona posiada prawo do renty rodzinnej i "renta jest wypłacana." Potwierdza to notatka służbowa, sporządzona w dniu 21 kwietnia 2020 r. przez pracownika OPS w M., z której wynika, że w tym dniu przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownikiem z ZUS, podczas której uzyskano informacje wskazujące na to, że strona nie posiada prawa do świadczeń zbiegowych w ZUS oraz, że pobierana przez nią renta nie została przyznana na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ nie zachodzi w tym przypadku zbieg renty z żadnym innym świadczeniem ZUS.

Kolegium wskazało, że pojęcie emerytur i rent, zgodnie z art. 3 pkt 5 u.ś.r. , oznacza m. in. Emerytury , renty inwalidzkie oraz renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowe określone w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także renty szkoleniowe i renty z tytułu niezdolności do pracy określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, renty z tytułu niezdolności do pracy określone w przepisach o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach, a także renty strukturalne określone w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W dalszej kolejności organ ii instancji powołał się na ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z póżn. zm.), w której zdefiniowano pojęcie renty . Przepis art. 4 pkt 10 tej ustawy jako rentę określa rentę z tytułu niezdolności do pracy i rentę rodzinną, a rencistą jest osoba mającą ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy lub do renty rodzinnej, według art. 4 pkt 11 tej ustawy .

Zdaniem organu II instancji, ze wskazanych unormowań prawnych wynika, że osoba pobierająca świadczenie w postaci renty lub renty rodzinnej, tak jak w rozpatrywanym przypadku, jest wykluczona z kręgu osób ubiegających się o nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na wysokość renty, jak i okoliczności jej przyznania i pobierania . W tym zakresie Kolegium powołało się na stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 marca 2015 r., IV SA/GL 744/14, LEX nr 1677003 .

Według Kolegium , kolejną okolicznością negatywną, wykluczającą stronę z możliwości nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia, jest istotny fakt dotyczący osoby wymagającej opieki, a mianowicie w dniu 24 lutego 2021 r. do Kolegium wpłynęła informacja z organu I instancji, potwierdzająca zgon matki strony w dniu 20 października 2020 r. Wobec powyższego zmiana stanu faktycznego sprawy powoduje, że przesłanki określone w art. 17 u.ś.r. nie mogą zostać spełnione łącznie, ze względu - a także i w stosunku do pewnego okresu - na zgon osoby niepełnosprawnej, wymagającej opieki. W zaistniałych okolicznościach nastąpiło zatem wygaśnięcie istoty i celu wnioskowanego świadczenia, związanego z osobą wymagającą opieki. Powyższe okoliczności sprawy – w ocenie Kolegium - powodują, że nie ma podstaw prawnych i faktycznych do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca wniosła :

1/ o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 20 października 2020 r. tj. do dnia śmierci matki skarżącej;

2/ o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Skarga oparta została na zarzucie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą renty rodzinnej po zmarłym mężu, stanowi negatywną przesłankę do ustalenia na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie posiada prawa do świadczeń zbiegowych z ZUS, a pobierana renta rodzinna nie została przyznana na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu skargi podano ,że do dnia 31 października 2019 r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżąca wskazała, że zakres i sposób sprawowania opieki nad niepełnosprawną matka nie był kwestionowany przez organ I instancji i skarżąca faktycznie nie była zdolna do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Organ I instancji ustalił, że skarżąca nie pobiera innych świadczeń poza rentą rodzinną z tytułu śmierci małżonka ustaloną na jej rzecz przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nadto renta rodzinna nie została przyznana skarżącej na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie zachodzi bowiem zbieg renty z żadnym innym świadczeniem ZUS.

Według skarżącej przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie istotnie jak twierdzi organ odwoławczy wyklucza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo m.in. do renty rodzinnej, ale wyłącznie w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. sprowadza się do tego, aby uniemożliwić przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom mającym ustalone prawo do określonych w tym przepisie świadczeń. Nie ulega jednak wątpliwości, w świetle treści tego przepisu, że tylko w sytuacjach ściśle w nim wskazanych prawo do świadczeń pielęgnacyjnych nie przysługuje. Wśród katalogu świadczeń wymienionych w art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustawodawca wymienił rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka, ale przyznaną w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Zbieg praw do świadczeń oznacza sytuację, w której jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia. Zastosowanie zatem przesłanki wyłączającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wymaga stwierdzenia nie tylko okoliczności, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ale także że prawo to zostało przyznane tej osobie w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Żeby zatem nie przyznać osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne przedmiotowego świadczenia, koniecznym jest wystąpienie obu tych okoliczności łącznie, tj. zarówno okoliczności, że dana osoba ma ustalone prawo renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, jak też okoliczności, że prawo to zostało przyznane tej osobie w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Na poparcie powyższego stanowiska skarżąca powołała się na wskazane przez nią wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych .

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo zwróció uwagę na fakt, że skarżąca do dnia 31 października korzystała z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego .

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Tytułem wstępu należy wskazać, że przedmiotowa skarga - z uwagi na zgodny wniosek stron - została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a.. Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 P.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W badanej sprawie pozostaje poza sporem fakt ,że skarżąca sprawowała całodobową opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką i zakres tej opieki wykluczał podjęcie przez nią pracy.

Osią sporu między stronami jest zaistnienie negatywnej przesłanki wykluczającej przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. A mianowicie - według obu organów orzekających w sprawie – przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia jest fakt, że skarżąca ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka .

Wypada w tym miejscu przytoczyć brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. , wedle którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, przeszkodą do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ale wyłącznie wtedy, gdy została ona przyznana w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że wcześniej art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. stanowił, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Brzmienie tego przepisu zostało zmienione z dniem 14 października 2011 r. przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212) - na brzmienie obecnie obowiązujące.

Jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Druk Sejmowy VI kadencji Nr 3897), celem ustawodawcy było pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego osób mających ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego (emerytury albo renty). W uzasadnieniu tym stwierdzono: "Obecnie osoby pobierające rentę rodziną, przyznawaną w myśl art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych mają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl powyższego przepisu osoba uprawniona do kilku świadczeń emerytalno-rentowych może wybrać świadczenie, które chce pobierać, z reguły jest to świadczenie wyższe. Zdarza się więc, że osoba mająca prawo do emerytury lub renty pobiera wyższą rentę rodzinną po zmarłym małżonku. To stwarza sytuację, zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, że osoba pobierająca rentę lub emeryturę nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a osoba mająca prawo do emerytury lub renty wybierająca po zmarłym małżonku wyższą rentę rodzinną ze świadczenia pielęgnacyjnego może korzystać. Wprowadzenie powyższej zmiany ujednolici sytuację prawną tych osób".

Ratio legis analizowanego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. sprowadza się do tego, aby uniemożliwić przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom mającym ustalone prawo do określonych w tym przepisie świadczeń. Nie ulega jednak wątpliwości, w świetle treści tego przepisu, że tylko w sytuacjach ściśle w nim wskazanych prawo do świadczeń pielęgnacyjnych nie przysługuje. Wobec tego należało zwrócić uwagę na to , że ustawodawca wymienił rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka, ale przyznaną w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Zbieg praw do świadczeń oznacza sytuację, w której jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia.

Ma zatem rację skarżąca , kiedy wywodzi ,że zastosowanie przesłanki wyłączającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wymaga stwierdzenia nie tylko okoliczności, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ale także ustalenia , że prawo to zostało przyznane tej osobie w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Wobec tego przesłanką odmowy przyznania osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne jest konieczność zaistnienia obu okoliczności łącznie, a mianowicie zarówno okoliczności, że dana osoba ma ustalone prawo renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, jak również okoliczności, że prawo to zostało przyznane tej osobie w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych : w Olsztynie z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 1085/14; w Warszawie z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2577/13; w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 327/14; w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 59/19; w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 801/18; w Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2019 II SA/Bd 15/19).

W analizowanej sprawie kluczowe zatem było ustalenie, czy skarżąca ma prawo do renty rodzinnej i czy prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka zostało przyznane skarżącej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego. Sytuacja zbiegu renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka z innym świadczeniem emerytalno-rentowym miałaby miejsce wówczas, gdyby skarżąca, oprócz prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu, miała prawo do jeszcze innych świadczeń emerytalno-rentowych.

Z materiału aktowego sprawy wynika, że decyzją ZUS Odział we W. z dnia [...] czerwca 2019r. znak [...] przyznano skarżącej rentę rodzinną na stałe od dnia 5 czerwca 2019r. tj . od dnia śmierci męża . Z notatki służbowej z dnia 21 kwietnia 2020r. sporządzonej przez zastępcę dyrektora organu pomocowego wynika, że w tym dniu przeprowadzono rozmowę telefoniczną z - wskazanym z imienia i nazwiska - pracownikiem ZUS (k.58). Na tej podstawie uzyskano informację ,że skarżąca " nie posiada prawa do świadczeń zbiegowych w ZUS oraz pobierana renta nie została przyznana na podstawie art.95 ust.1 Ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ nie zachodzi w tym przypadku zbieg renty z żadnym innym świadczeniem w ZUS". Również z oświadczenia strony złożonego w toku postępowania administracyjnego dniu 24 czerwca 2020r. ( k. 71) wynika ,że pobiera ona rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka, jednak nie posiada ona żadnych innych praw do świadczeń emerytalno-rentowych.

Z ujawnionych okoliczności sprawy wynika zatem , że od 5 czerwca 2019 r. skarżąca posiada prawo do renty rodzinnej, jednakże otrzymywanej nie w zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, gdyż od tej daty prawo do tego świadczenia jej nie przysługuje. Natomiast sama okoliczność przysługiwania skarżącej, ubiegającej się o oświadczenie pielęgnacyjne, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli spełnione są pozostałe ustawowe warunki do przyznania tego świadczenia.

Zbieg praw do świadczeń oznacza sytuację, w której jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia. Zastosowanie zatem przesłanki wyłączającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wymaga stwierdzenia nie tylko okoliczności, iż osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, ale także że prawo to posiada w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, na co brak dowodów w analizowanym przypadku.

Należy zauważyć ,że renta rodzinna nie została wymieniona w definicji renty , sformułowanej przez ustawodawcę na użytek regulacji jaką jest ustawa o świadczeniach rodzinnych, o której mowa w art. 3 pkt 5 u.ś.r. Nie ma zatem podstaw do posiłkowania się – jak przyjęło to Kolegium- pojęciem "renty" , wynikającym z art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z póżn. zm.). Skoro zatem renta rodzinna nie została ujęta w katalogu rent wymienionych w art. 3 pkt 5 u.ś.r., to brak jest podstaw do uznania, że można ją przypisać do zbioru objętego samym pojęciem renty, które to pojęcie ustawodawca wymienił także w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w ramach wyszczególnienia okoliczności, których ustalenie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec tego , skoro skarżącej od 5 czerwca 2019 r. przysługuje uprawnienie do renty rodzinnej, nabyte i wypłacane - jak wynika z materiału aktowego - bez zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym, to nie ma przeszkód do wydania decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne, chyba że w toku ponownie prowadzonego postępowania ustalone zostaną inne okoliczności, stanowiące w myśl przepisów ustawy przesłankę negatywną do przyznania wnioskowanego świadczenia. Odmowa przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczności przyznania jej prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku, z jednoczesnym ustaleniem dotyczącym braku zbiegu praw emerytalno-rentowych , stanowi zatem o istotnym naruszeniu w sprawie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do wyeliminowania z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. , o czym orzeczono w pkt I tenoru wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku) Na wysokość tych kosztów składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny powinien uwzględnić wskazania i wytyczne wynikające z niniejszego wyroku Sądu, w tym - na tle stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy - prawidłowo zastosować przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.