Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 94/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1 w zw.  z art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 84 i art. 85 ust. 1 i ust. 4b
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 7 398 zł /słownie: siedem tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt osiem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [....] (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] października 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o wymierzeniu kary pieniężnej za usunięcie drzew.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

W dniu 28 maja 2014 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie usunięcia bez zezwolenia drzew w obrębie działek ew. nr 305/4 i 305/2 w [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.556.446,36 zł za usunięcie drzew na działkach ew. nr 305/4 i 305/2 położonych w obrębie ewidencyjnym miejscowości [...] bez wymaganego zezwolenia.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na liczne uchybienia proceduralne, tj. nieprawidłowe przeprowadzenie oględzin, brak dokumentów dotyczących podmiotowości prawnej skarżącego, oraz potwierdzających stan prawny nieruchomości, niewydanie postanowienia o powołaniu biegłego, niezapoznanie skarżącego z treścią opinii biegłego, niezawiadomienie skarżącego o terminie przesłuchania świadków, oraz nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] organ I instancji wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 691.753,95 zł za usunięcie drzew na działkach oznaczonych numerami 305/4 i 305/2 położonych w obrębie ewidencyjnym miejscowości [...] bez wymaganego zezwolenia na podstawie ustaleń w terenie oraz zeznań świadków.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie wykonał wszystkich zaleceń zawartych w decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., szczególnie dotyczących prawidłowego uzasadnienia decyzji, rozważenia potrzeby przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego oraz skorzystania z opinii biegłego geodety. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie ustalił kiedy dokonano wycinki, przez kogo została ona dokonana, kiedy wykonawca inwestycji objął teren w posiadanie i czy ma wiedzę o wycince drzew, ponadto organ I instancji nie uwzględnił, że przepisy art. 88 i 89 u.o.p. zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Organ odwoławczy wskazał również na błędy proceduralne, tj. brak dowodu doręczenia stronie zaskarżonej decyzji, brak chronologii w aktach sprawy, pomyłki w datach pism, brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zmieniających się wyliczeń kar.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] organ I instancji wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 691.753,95 zł za usunięcie drzew na działkach oznaczonych numerami 305/4 i 305/2 położonych w obrębie ewidencyjnym miejscowości [...] bez wymaganego zezwolenia na podstawie ustaleń w terenie, zeznań świadków oraz innych dowodów zawartych w aktach postępowania.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W związku ze złożoną przez skarżącego skargą na powyższą decyzję organu odwoławczego, organ ten decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uwzględnił skargę w całości i uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r.

Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] organ odwoławczy uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w dalszym ciągu nie wykonał zaleceń organu odwoławczego i nie ustalił winnego wycinki drzew. Organ odwoławczy stwierdził również, że organ I instancji błędnie powołał jako podstawę prawną decyzji art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., podczas gdy zastosowanie ma art. 88 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Organ odwoławczy nakazał również dokonać analizy w przedmiocie tego, czy wycinka nie została wykonana w celu przywrócenia nieużytków na cele rolnicze; czy usunięcia dokonano w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze; czy usunięcia dokonano zgodnie z przeznaczeniem terenu, określonym w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu; czy drzewa nie zagrażały bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c.; czy usunięto drzewa, które zagrażały bezpieczeństwu ruchu drogowego; czy usunięcie drzew niezwiązane było z eksploatacją grobli stawów rybnych; czy usunięcie jest związane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymywaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych. Organ odwoławczy wskazał również na zmniejszenie przez ustawodawcę w takich sytuacjach kary pieniężnej, oraz na wolę właściciela nieruchomości nasadzenia nowych drzew. Wreszcie organ odwoławczy nakazał rozważenie ewentualnej możliwości umorzenia postępowania.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] organ I instancji wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 691.753,95 zł za usunięcie drzew na działkach oznaczonych numerami 305/4 i 305/2 położonych w obrębie ewidencyjnym miejscowości [...] bez wymaganego zezwolenia na podstawie ustaleń w terenie, zeznań świadków oraz innych dowodów zawartych w aktach postępowania.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji streścił dotychczasowy przebieg postępowania po czym stwierdził, że brak jest podstaw do jego umorzenia. W ocenie organu I instancji, fakt, że właściciel nie zgłosił wycinki drzewa do organów ścigania prowadzi do wniosku, że usunięcia drzew dokonano na polecenie lub co najmniej za wiedzą skarżącego, zwłaszcza, że w miejscu gdzie rosły drzewa skarżący zrealizował inwestycję budowlaną. Organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 898/10, w którym stwierdzono, że organ dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, może uznać daną okoliczność za udowodnioną, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego z innych ustalonych faktów, a w sprawie brak jest bezpośrednich dowodów. Organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie skorzystał z takiej konstrukcji i przyjął, że wycinki drzew dokonał skarżący. W związku z tym nie ma podstaw do umorzenia postępowania, które mogłoby mieć miejsce ewentualnie wówczas, gdyby toczyło się postępowanie karne, następnie umorzone wobec nie wykrycia sprawcy.

Organ I instancji stwierdził, że dla niniejszego postępowania bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący proponował wykonanie nasadzeń zastępczych. Instytucja ta znajduje zastosowanie w zamian za uiszczenie opłat za usuwanie drzew lub krzewów, natomiast nie ma zastosowania przy wymierzaniu kary za wycinkę bez zezwolenia.

Następnie organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, uwzględnił przy wydawaniu decyzji nowelizację przepisów u.o.p. i dokonał aktualizacji opłaty za wycinkę. W oparciu o znowelizowane przepisy stawka opłaty za usunięcie drzew i krzewów wynosi 500 zł za 1 cm obwodu drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. W tym stanie rzeczy opłata wynosi 2.025.500,00 zł. Organ I instancji wskazał przy tym, że w myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienionej, wszczętych i zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba, że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienionej, byłaby względniejsza. Kara za usunięcie drzew w oparciu o dotychczasowe przepisy wynosi 691.753,95 zł. W tym stanie rzeczy organ wymierzył skarżącemu karę w wysokości 691.753,95 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8 i art. 77 k.p.a. oraz art. 88 i 89 u.o.p. W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, że organ I instancji nie ustalił winnego wycinki drzew.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] organ odwoławczy zawiesił postępowanie do czasu uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] organ odwoławczy odmówił podjęcia zawieszonego postępowania odwoławczego.

Po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 404/18 – uchylił zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] organ odwoławczy podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne.

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kilku kontroli w ramach kontroli instancyjnej. W ocenie organu zebrany dotychczas materiał dowodowy w ramach dogłębnej inicjatywy dowodowej skarżącego jest obszerny i wystarczający do stanowczego rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu, postępowanie administracyjne było prowadzone wnikliwie, rzetelnie i z poszanowaniem interesów stron, wobec czego zarzuty zgłoszone przez skarżącego organ ocenił jako niezasadne.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że problematykę będącą przedmiotem niniejszego postępowania regulują przepisy u.o.p., rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów, § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 24 października 2014 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2015. Kwestie proceduralne regulują przepisy k.p.a.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 81 ust. 1 u.o.p.: Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia: 2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; 3) zniszczenie drzewa lub krzewu; 4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa; 5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16; 6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8. Według art. 81 ust. 2 u.o.p. kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. 3. Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna.

Z kolei zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p., administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Zgodnie zaś z art. 89 ust. 2 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6.

W ocenie organu odwoławczego poza sporem jest to, że na działkach ew. nr 305/2 i 305/4, które były w posiadaniu skarżącego, doszło do wycinki drzew po upływie ważności zezwolenia na wycinkę. Poza sporem pozostaje również, że skarżący posiadał zezwolenie na wycinkę wydane przez Wójta Gminy [...] do dnia 31 grudnia 2013 r. Zasadnicze więc znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy miało ustalenie, czy ziściły się wskazane przesłanki wymierzenia kary za wycięcie drzew. Przy czym organ podkreślił, że fakt posiadania zezwolenia na wycięcie drzew jest okolicznością, która ma kluczowe znaczenie dla zasadności wydania orzeczenia opartego na art. 88 ust. 1 u.o.p.

W ocenie organu odwoławczego, uwzględniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za nielegalną wycinkę, zaś zgłoszone przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżący posiadał zezwolenie na wycinkę drzew obowiązujące do dnia 31 grudnia 2013 r., tymczasem wycinki na działkach będących w posiadaniu skarżącego dokonano w na przełomie kwietnia i maja 2014 r. Fakt wycinki, jak i wskazanie odpowiedzialnego za wycinkę wynika wprost ze stanowiska Prezesa Zarządu skarżącej Spółki – M. O., który w pisemnym oświadczeniu z dnia 18 czerwca 2014 r. podał, iż wycinka została dokonana przez skarżącą Spółkę stwierdzając, że: "w pierwszej kolejności wyjaśniam, że faktycznie miała miejsce wycinaka drzew i krzewów, ale jedynie na działce nr 305/4, przy granicy z działką nr 305/2, która była objęta zgodą Wójta Gminy [...], wynikającą z decyzji nr [...]". Zdaniem organu odwoławczego z powyższego ewidentnie wynika, iż wycinki dokonał skarżący. Ponadto, fakt dokonanej wycinki oraz czas nasadzeń (wiek drzew) w miejscu wycinki potwierdzili przesłuchani w tamtym czasie świadkowie, a to: U. P. – D., T. P., P. S. Organ wskazał, że na tę okoliczność, tj. celem ustalenia rodzaju, gatunków, liczby wymiarów (obwodów pni) usuniętych drzew na działkach ew. nr 305/2 i 305/4 oraz wysokości kary - organ I instancji zasięgnął opinii rzeczoznawcy – Z. K. Biegły w opinii z dnia 23 czerwca 2014 r., którą sporządził w oparciu o dokonane oględziny terenu w dniu 19 maja 2014 r., dokumentację fotograficzną, zdjęcia satelitarne oraz własne materiały - potwierdził, że kilka drzew usunięto po terminie obowiązywania zezwolenia, a pozostałe drzewa (część alei świerkowej) usunięto bez posiadania stosownego zezwolenia. Biegły wskazał też, że z uwagi na to, że po wycince pnie jak i pniaki z wycinki zostały usunięte z terenu działek, nie było możliwe ich pomierzenie i dlatego zaszła konieczność skorzystania z innej metody ustalenia gatunków, ilości i wymiarów usuniętych drzew. Biegły wskazał, że w przypadku drzew, na które skarżący uzyskał zezwolenie, a usunął je po terminie jego obowiązywania (po dniu 31 grudnia 2013 r.) - gatunki, liczba drzew jak i ich obwody nie wymagają szczególnych ustaleń, gdyż są ujęte w wydanym zezwoleniu z [...] kwietnia 2013 r. Z kolei usunięte bez zezwolenia drzewa to: olsza o obwodzie pnia 60 cm, brzoza o obwodzie pnia 75 cm i topola osika o obwodzie pnia 60 cm. Biegły przyjął, iż obwody pni wszystkich drzew ujęte w decyzji zostały pomierzone na wys. 130 cm. Biegły dalej naprowadził, że w związku z tym, iż po usunięciu drzew nie dokonano pomiarów pozostawionych w ziemi pniaków lub usuniętych pniaków, lecz wykonano jedynie fotografie, należało odrzucić możliwość ustalenia na ich podstawie usuniętych pniaków. Zostały one jednak uwzględnione na potrzeby ustalenia ilości drzew. Jak wynika ze zdjęć satelitarnych, fotografii pniaków i pomiarów zachowanej części alei, musiała być ona (lewa strona) zakładana w tym samym czasie i przy użyciu zbliżonych do siebie wiekiem sadzonek, dlatego też biegły przyjął i uznał, że ta część alei stanowić będzie podstawę do ustalenia gatunków i obwodów usuniętych drzew. Ze względu na zachowaną tożsamą niemal identyczną część alei, celem ustalenia niezbędnych wartości do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej za usuniętą część alei, biegły zastosował metodę analogii. Oględziny dokonane w dniu 19 maja 2014 r. wykazały, że zachowana część alei składa się z jednego gatunku drzewa, tj. świerka pospolitego, który był sadzony w dwóch rzędach w więźbie ok. 0,6 x 0,5 m (fot. 2. 3 i 4a-6a). Ponadto, na podstawie pomiarów tych drzew biegły ustalił, że średni obwód drzewa zmierzony na wysokości 130 cm wynosi - 53,5 cm, a jego wysokość 15,5 m. W celu ustalenia gatunku drzew, które tworzyły usuniętą prawą część alei biegły posiłkował się zdjęciami satelitarnymi wykonanymi w okresie pozawegetacyjnym, z których wynika, że tę część alei musiały tworzyć gatunki wiecznie zielone, a w naszym kraju iglaste niezrzucające igieł na zimę. Biegły stwierdził, że oględziny miejsca usunięcia drzewa, liczne pozostałości elementów pędów, igieł i szyszek jednoznacznie potwierdziły, iż w tym miejscu rosły drzewa tego samego gatunku, tj. świerka pospolitego. Ponadto, na podstawie sporządzonych przez urząd fotografii pniaków biegły ustalił, że drzewa zostały nasadzone podobnie jak lewa, zachowana cześć alei tj. w dwóch rzędach a ich liczba wynosi 72 sztuk. Biegły wyliczył również wysokość kary za usunięcie drzew bez zezwolenia na kwotę 1.037.630,91 zł. Kolejno, w dniu 17 lutego 2016 r. biegły w związku z nowelizacją u.o.p. dokonał ponownego przeliczenia i ustalił wysokość kary na kwotę 691.753,95 zł.

Zdaniem organu odwoławczego, wydane w tej sprawie opinie są wiarygodne, rzetelne i mogą być podstawą do ustaleń faktycznych w sprawie. Opinie zostały sporządzone przez podmiot profesjonalny, posiadający wiedzę specjalistyczną na podstawie wszelkiej dostępnej dokumentacji i materiały. Biegły w sposób logiczny i rzetelny wskazał podstawy swoich ustaleń, opinia jest logiczna i pełna oraz ustosunkowuje się do przyczyn zmiany wysokości wyliczonej pierwotnie kary. Ponadto, ustalenia biegłego korelują z zeznaniami świadków: U. P.-D. - wieloletniej pracownicy skarżącego, która potwierdziła obecność na działce nr 305/2 alei świerkowej zasadzonej w latach 60-tych. Świadek zeznała, że z działki nr 305/4 usunięto drzewa w wieku powyżej 50 lat. Z kolei T. P. - były pracownik i dyrektor skarżącej Spółki zeznał, że z działki nr 305/4 usunięto drzewostan w postaci ok. 70 świerków (aleja przydrożna) natomiast z działki nr 305/2 drzewa: dąb, olsza i brzoza w wieku powyżej 20 lat. Świerki nasadzane były w latach 1984 - 1987. Wiek dębu świadek ocenił na 70 - 100 lat. Natomiast P. S. - sołtys wsi [...] zeznał w dniu 26 czerwca 2014 r., że na działkach nr 305/2 i 305/4 rosły drzewa od co najmniej 10 lat. Na działce nr 305/2 zlokalizowana była aleja złożona ze świerka pospolitego. Na działce nr 305/4 zostały usunięte duże drzewa różnych gatunków, które miały powyżej 20 lat. W ocenie organu odwoławczego, ww. zeznania są wiarygodne, zazębiają się ze sobą, są zgodne z wiedzą tych osób oraz korelują z opinią biegłego tworząc zwartą i logiczną całość. Ponadto, osoby te nie miały powodu składać zeznań niezgodnych ze stanem faktycznym.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że odnośnie wyliczenia kary, w wydanej opinii z dnia 17 lutego 2016 r. biegły szczegółowo opisał jak wyliczono karę pieniężną za wycięte drzewa, bazując na danych zawartych w poprzedniej opinii z czerwca 2014 r. i tam ujętych protokołach oględzin. Biegły wskazał konkretne akty prawne, w oparciu o które dokonał wyliczenia kary, następnie w tabeli przedstawił sposób wyliczenia kar za poszczególne drzewa. Z opinii wynika, że karę za każdy gatunek drzewa wyliczono jako iloczyn obwodu w cm pnia drzewa na wysokości 130 cm, współczynnika różnicującego uzależnionego od grubości pnia oraz stawki opłaty obowiązującej w 2014 r. Przy czym wyliczając końcową wartość kary, opłatę pomnożono przez liczbę drzew i mnożąc przez 2.

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. Obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:

a) naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. oraz art. 89 ust. 1 i 2 u.o.p. - poprzez nieustalenie w sposób niebudzący wątpliwości podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie drzew z działki należącej do skarżącego, czyli osoby zobowiązanej do zapłaty kary wymienionej w niniejszym przepisie, a poprzestanie na ustaleniu posiadacza nieruchomości, czyli skarżącego; poprzez błędne określenie ilości i szerokości ściętych drzew; a na skutek niniejszych naruszeń dokonanie niesłusznego zastosowania wskazanych przepisów poprzez nałożenie kary pieniężnej w wysokości 691.753,95 zł na skarżącego;

b) art. 86 ust. 1 pkt 7 lit. b u.o.p. poprzez pominięcie ustaleń w zakresie oszacowania obwodów drzew, co w konsekwencji skutkowało pominięciem tej normy i nie zbadaniem, czy wycięte drzewa nie są wyłączone spod naliczania opłat za ich wycinkę, podczas gdy niniejszy przepis z obowiązku opłaty wyłącza drzewa o wysokości niższej niż 80 cm;

c) całości rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 października 2014 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew lub krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na 2015 rok - poprzez jego zastosowanie w sprawie w drodze wyliczenia kary pieniężnej, podczas gdy niniejszy akt prawny już wygasł.

2. Obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanej decyzji poprzez:

a) naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

b) obrazę art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, że odpowiedzialność karna sprawców deliktu administracyjnego nie jest zagadnieniem wstępnym, jak również w drodze podjęcia z urzędu zawieszonego uprzednio za postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. postępowania w sprawie;

c) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i poprzestanie na stanie faktycznym ustalonym przez organ I instancji, co miało skutek w postaci zlekceważenia zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli, co wyraziło się w szczególności w zaniechaniu ustalenia osób winnych popełnienia deliktu administracyjnego wycinki drzew, oraz nieprzeprowadzeniu dowodów zawnioskowanych przez stronę, w szczególności z opinii biegłego dendrologa, który ustaliłby zakres ewentualnej wycinki oraz jej umiejscowienie na terenie obu nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem, a także dokładne określenie ilości, wysokości oraz szerokość, a także rodzaju drzew;

d) obrazę art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zamiast oceny swobodnej, bez wskazań doświadczenia życiowego i z pominięciem oczywistych dowodów, poprzez uznanie, że:

• w sprawie nie istnieje zasadność przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, potrzebnego do niewątpliwego ustalenia granic działki nr 305/2;

• w sprawie nie istnieje potrzeba przeprowadzenia rozprawy administracyjnej;

• skarżący jest sprawcą deliktu administracyjnego polegającego na wycince drzew;

• uznanie, iż możliwe jest określenie ilości, wysokości oraz szerokości, a także rodzaju drzew jedynie na podstawie porównania do ilości drzew rosnących po przeciwnej stronie alei niż miejsce, w którym wcześniej znajdowały się drzewa wycięte, a objęte niniejszym postępowaniem, jak również w drodze uznania, iż możliwe jest określenie ilości, wysokości oraz szerokości, a także rodzaju drzew bez przeprowadzenia badania pni wyciętych drzew;

e) naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez całkowite zignorowanie w toczącym się postępowaniu wniosków dowodowych skarżącego dotyczących kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a zgłaszanych w pismach procesowych skarżącego, w przedmiocie których organy obu instancji nie wydały żadnego postanowienia, jak również w drodze pominięcia w postępowaniu dowodowym przeprowadzenia dowodów, których to przeprowadzenie winno zostać dokonane przez organy obu instancji z urzędu, w szczególności z uwagi na brak przeprowadzenia dowodu z:

• przesłuchania wszelkich osób znanych organom, które uczestniczyły w oględzinach oraz były obecne podczas rzekomo "nielegalnej" wycinki drzew, a także osób sporządzających fotografie dołączone do akt na okoliczność określenia osoby, która nakazała wycinkę drzew, w jakiej ilości oraz w jakim okresie czasu to się odbywało;

• opinii biegłego dendrologa, na okoliczność wypowiedzenia się, czy nasadzenia na przedmiotowych działkach były uprawą, jak również czy jest fizycznie możliwym, aby ilość drzew (ponad siedemdziesiąt drzew) wskazana przez biegłego powołanego przed organem I instancji, mogła prawidłowo rosnąć na obszarze (kilkunastu metrów kwadratowych) ukazanym na zdjęciach i czy wytworzyły wobec tego prawidłowy system korzeniowy, czy drzewa były zdrowe, a także czy nie były narażone na działanie wiatru, jak również na okoliczność czy wykonanie tych nasadzeń obecnie w sposób prawidłowy (odległości 1,4 m między rzędami i 0,7 m między drzewami) przyniesie zysk dla środowiska naturalnego przez podniesienie walorów przyrodniczych i krajobrazowych;

• opinii innego biegłego niż powołany dotychczas w sprawie, w celu weryfikacji ustaleń biegłego powołanego w sprawie przez organ I instancji, w szczególności na okoliczność ponownego określenia ilości zniszczonych drzew jak również szerokości ich pni, rodzajów drzew oraz ich wysokości;

• ponownych oględzin terenu w celu ustalenia przebiegu granic nieruchomości;

• możliwości zwrócenia się do Starostwa Powiatowego w [...] o dostarczenie materiałów geodezyjnych, z których wynikałby stan granic nieruchomości, których sprawa dotyczy;

jak również z uwagi na brak przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów na okoliczność ustalenia:

• na której działce znajdowała się aleja drzew;

• kto jest faktycznym posiadaczem terenu (działka została oddana wykonawcy na czas realizacji inwestycji);

• kto i kiedy fizycznie dokonał wycinki drzew;

• kto tą wycinkę zlecił;

• czy przedmiotowe działki były terenem zadrzewionym, czy też jedynie przerośniętą uprawą drzew (bliskie odległości drzew uniemożliwiające ich prawidłowy wzrost, duża ilość drzew chorych);

• jaki jest wpływ na środowisko naturalne tak gęsto obsadzonej alei i jaki jest uszczerbek dla środowiska z tytułu ewentualnej ich wycinki;

• czy nasadzenia były prawidłowe i umożliwiały normalny rozwój drzew, a także czy wykonanie tych nasadzeń obecnie w sposób prawidłowy (odległości 1,4 m między rzędami i 0,7 m między drzewami) przyniesie zysk dla środowiska naturalnego przez podniesienia walorów przyrodniczych i krajobrazowych;

• faktycznego ustalenia ilości i szerokości pni drzew oraz samego rodzaju drzew i ich wysokości;

f) naruszenie art. 107 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez brak opisania w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych i prawnych jej wydania, w szczególności poprzez pominięcie uzasadnienia zmiany dotychczasowego stanowiska organu odwoławczego dotyczącego pojawiającego się w sprawie zagadnienia wstępnego związanego z ustaleniem sprawcy deliktu administracyjnego;

g) naruszenie art. 34 § 1 k.p.a. w zw. art 209 Kodeksu spółek handlowych oraz art. 42 Kodeksu cywilnego, poprzez nie wystąpienie do Sądu o ustanowienie kuratora dla strony dla potrzeb przesłuchania Prezesa Zarządu M. O. w charakterze świadka, podczas gdy z art. 209 k.s.h. wynika, iż w przypadku sprzeczności interesów spółki z interesami członka zarządu, jego współmałżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób, z którymi jest powiązany osobiście, członek zarządu powinien wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw i może żądać zaznaczenia tego w protokole;

h) naruszenie art. 86 k.p.a. poprzez przystąpienie do przesłuchania M. O. - Prezesa Zarządu spółki kapitałowej, będącej stroną postępowania w charakterze świadka, podczas gdy powinien być on przesłuchany w charakterze strony. Przepis ten stanowi, iż dopiero po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku organ administracji publicznej może przesłuchać stronę jeżeli pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;

i) naruszenie art. 61 k.p.a. poprzez brak wszczęcia odrębnego postępowania w przedmiocie rozgraniczenia działek, których dotyczyło postępowanie, pomimo, iż taki wniosek złożył skarżący w piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r.;

j) naruszenie art. 9 i art. 14 k.p.a. poprzez pominięcie obowiązku organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i pominięcie zasady pisemności poprzez nie udzielanie stronie żadnej odpowiedzi na jej pisma i wnioski, a w konsekwencji nie przeprowadzenie w całości postępowania w sprawie;

k) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez faktyczne uniemożliwienie stronom zgłaszania dowodów, polegające na nie wydawaniu żadnego rozstrzygnięcia w przedmiocie tego, czy wnioskowane przez skarżącego dowody zostaną przeprowadzone;

l) naruszenie art. 77 § 2 k.p.a. poprzez dopuszczenie przez organ dowodu z ekspertyzy biegłego, bez wymaganego prawem postanowienia, bez określenia tezy dowodowej, jak również bez wskazania, do jakiej sprawy ekspertyza ta ma być wydana, co więcej zlecenie wykonania opinii nastąpiło przed wszczęciem postępowania, a co najistotniejsze zgodnie z wiedzą skarżącego sama osoba biegłego nie posiada statusu biegłego z zakresu dendrologii, a jedynie z zakresu zieleni miejskiej;

m) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ odwoławczy uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

n) naruszenie art. 7a k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez pogłębienie poczucia braku zaufania obywateli do organów administracji publicznej w drodze rozstrzygnięcia wątpliwości w sprawie jedynie na korzyść organów administracji publicznej, mając w szczególności na uwadze:

• przejściowy okres depenalizacji samej to już możliwości wykonania wycinki drzew, który to okres pojawił się w toku niniejszego postępowania na skutek wydania ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach;

• wydanie zaskarżonej decyzji przed upływem terminu na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. w sprawie wszczęcia uprzednio zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie z urzędu;

• uznanie, iż możliwe jest określenie ilości, wysokości oraz szerokości, a także rodzaju drzew jedynie na podstawie porównania do ilości drzew rosnących po przeciwnej stronie alei niż miejsce, w którym wcześniej znajdowały się drzewa wycięte, a objęte niniejszym postępowaniem, jak również w drodze uznania, iż możliwe jest określenie ilości, wysokości oraz szerokości, a także rodzaju drzew bez przeprowadzenia badania pni wyciętych drzew.

Na podstawie art. 106 p.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów pominiętych w poprzednich instancjach, a w szczególności o:

• przesłuchania wszelkich osób znanych organom, które uczestniczyły w oględzinach oraz były obecne podczas rzekomej "nielegalnej" wycinki drzew oraz osób sporządzających fotografie dołączone do akt na okoliczność, kto nakazał wycinkę drzew, w jakiej ilości oraz w jakim okresie to się odbywało;

• opinii biegłego dendrologa, który wypowie się czy nasadzenia na przedmiotowych działkach były uprawą, jak również czy jest fizycznie możliwym, aby ilość drzew (ponad siedemdziesiąt) wskazana przez biegłego powołanego przed organem I instancji, mogła prawidłowo rosnąć na obszarze (kilkunastu metrów kwadratowych) ukazanym na zdjęciach i czy wytworzyły wobec tego prawidłowy system korzeniowy, czy drzewa były zdrowe, a także czy nie były narażone na działanie wiatru, jak również na okoliczność czy wykonanie tych nasadzeń obecnie w sposób prawidłowy (odległości 1,4 m między rzędami i 0,7 m między drzewami) przyniesie zysk dla środowiska naturalnego przez podniesienia walorów przyrodniczych i krajobrazowych;

• opinii innego biegłego, niż powołany dotychczas w sprawie w celu weryfikacji ustaleń obecnego biegłego w szczególności na okoliczność ponownego określenia ilości zniszczonych drzew jak również szerokości ich pni, rodzajów drzew oraz ich wysokości;

• ponownych oględzin terenu w celu ustalenia przebiegu granic nieruchomości możliwości zwrócenia się do Starostwa Powiatowego w [...] o dostarczenie materiałów geodezyjnych, z których wynikałby stan granic nieruchomości, których sprawa dotyczy.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, jak również decyzji organu I instancji, a następnie o orzeczenie w zakresie objętym niniejszym postępowaniem administracyjnym w drodze wydania wyroku umarzającego całościowe postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w toku postępowania odwoławczego pismem z dnia 10 lipca 2017 r. wniósł o zawieszenie postępowania z uwagi na brak przeprowadzenia przez organ I instancji we właściwy sposób postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie ustalenia sprawcy bądź sprawców wycinki drzew będącej przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Po rozpatrzeniu wskazanego wniosku organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie do czasu uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Następnie na skutek skargi Prokuratora Rejonowego w [...] wyrokiem z dnia 20 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone przez Prokuraturę Rejonową w [...] postanowienie organu odwoławczego. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. podjął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie, a następnie wydał zaskarżoną decyzję. W ocenie skarżącego, na uwadze w dużej mierze należy mieć w dalszym ciągu wcześniejszą argumentację organu odwoławczego, wyrażaną przed wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyroku z dnia 20 czerwca 2018 r., co skutkuje obrazą przepisów postępowania, tj. naruszeniem art. 107 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez brak opisania w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych i prawnych jej wydania, w szczególności poprzez pominięcie uzasadnienia zmiany dotychczasowego stanowiska organu dotyczącego pojawiającego się w sprawie zagadnienia wstępnego związanego z ustaleniem sprawcy deliktu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe skarżący wskazał na dalsze naruszenia organu odwoławczego, związane z samym wszczęciem z urzędu uprzednio zawieszonego postępowania w sprawie.

Skarżący stwierdził, że zagadnieniem wstępnym mogą być objęte kwestie prawne, które to ujawniły się w toku prowadzonego postępowania administracyjnego i dotyczą istotnej dla sprawy elementarnej przesłanki możliwości wydania decyzji administracyjnej w sprawie. Za zagadnienie wstępne uważać należy również kwestie przepisów prawa materialnego, z których to wprost może wynikać konieczność rozstrzygnięcia uprzedniego danej kwestii prawnej przed możliwością wydania ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego, z niniejszą przesłanką prawa materialnego mamy do czynienia w omawianej sprawie, gdyż w myśl art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia, przy czym kara, o której mowa jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo jej właściciela będącego sprawcą wspomnianej wycinki drzewa lub krzewu.

Mając na uwadze powyższe skarżący wskazał, iż organ odwoławczy w drodze wydania zaskarżonej decyzji, jak i wcześniejszego postanowienia o podjęciu postępowania z urzędu, dopuścił się rażącego naruszenia omawianego przepisu prawa materialnego poprzez naruszenie omawianych przepisów u.o.p., poprzez nieustalenie w sposób niebudzący wątpliwości podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie drzew z działki należącej do skarżącego, czyli osoby zobowiązanej do zapłaty kary wymienionej w niniejszych przepisach, a poprzestanie na ustaleniu właściciela nieruchomości.

Skarżący stwierdził, że treść przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazuje, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Podnoszone za wnioskiem skarżącego o zawieszenie postępowania z dnia [...] lipca 2017 r. zagadnienie wstępne nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi dla sprawy organami, jak również w kwestii związanej ze wspomnianym wnioskiem o zawieszenie nie zapadło jeszcze prawomocne rozstrzygnięcie sprawy.

Skarżący wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 1698/01, w którym to wskazano, iż organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ I instancji zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w [...] oraz Komisariatu Policji w [...] celem uzyskania informacji czy przedstawiciele skarżącego zgłaszali fakt kradzieży drzewa. Organy ścigania wskazały jedynie, iż w rejestrach spraw nie figuruje zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa kradzieży drzew. Skarżący podkreślił, że należy mieć na uwadze, iż organy ścigania nie podjęły żadnych merytorycznych czynności mających na względzie wykrycie sprawcy deliktu administracyjnego.

Zważając, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak również mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, skarżący wskazał, iż w przypadku gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Zdaniem skarżącego z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż to na skutek naruszenia przez organ odwoławczy art. 7 k.p.a. doszło w samym już postanowieniu o podjęciu z urzędu uprzednio zawieszonego postępowania z urzędu, do zlekceważenia zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli, co wyraziło się w zaniechaniu ustalenia osób winnych popełnienia deliktu administracyjnego wycinki drzew, a zostało oparte jedynie na materiale dowodowym zebranym w wybiórczy sposób w toku postępowania przed organem I instancji. W końcu to organ administracji publicznej zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie obywateli do władz publicznych.

Skarżący podkreślił, że bardzo istotnym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie sprawców wycinki drzew. Przy czym rozstrzygnięcie niniejszego zagadnienia nie ma znaczenia z punktu odpowiedzialności karnej, gdyż w omawianej sprawie nie chodzi o popełnienie czynu zabronionego, a jedynie o popełnienie deliktu administracyjnego, jednakże zdaniem skarżącego za skrajnie negatywne należy uznać rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w sprawie skutkujące w zasadzie przyznaniem winy skarżącemu jako sprawcy wspomnianej wycinki drzew, podczas gdy niniejsze zagadnienie winno być z pewnością wpierw rozstrzygnięte w ramach omawianego w sprawie zagadnienia wstępnego, gdyż nie można nałożyć w sprawie kary za wycinkę drzew bez ustalenia winy.

Jednocześnie skarżący wskazał, iż wykładnia art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. prowadzi do wniosku, iż wymierzenie przewidzianej w nim kary może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości co najmniej wiedział o usuwaniu drzew z jego nieruchomości i na to działanie się godził. Natomiast w sytuacji, gdy drzewa usunęła osoba trzecia bez jego wiedzy, której działaniu nie mógł zapobiec, brak jest podstaw do obciążenia właściciela nieruchomości karą przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stanowisko takie wyrażono w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 661/36, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 90/07, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 329/38, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1957/38. W wyrokach tych wskazano m. in., iż aby obarczyć odpowiedzialnością wynikającą z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. określoną osobę trzeba wykazać, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Jeżeli natomiast drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela i w sposób, któremu nie mógł on zapobiec, wtedy właściciel nieruchomości odpowiedzialności wynikającej z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. nie ponosi.

Zdaniem skarżącego, już opisane wyżej zarzuty winny skutkować wydaniem przez Sąd wyroku uchylającego zaskarżone decyzje, a końcowo umarzającego postępowanie w sprawie. Działając z ostrożności procesowej skarżący wskazał na treść normy z art. 14 k.p.a., który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek załatwiania spraw na piśmie. Ponadto z art. 9 k.p.a. wynika wprost, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, obu niniejszych obowiązków nie dopełniły organy procedujące w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Skarżący podkreślił, że zasada pisemności postępowania administracyjnego oznacza nie tylko pisemną formę końcowego rozstrzygnięcia procesowego, tj. decyzji lub postanowienia, ale także konieczność pisemnego dokumentowania wszelkich czynności procesowych organu i stron, w tym wniosku inicjującego dane postępowanie administracyjne. Tylko tytułem wyjątku możliwe jest ustne załatwianie sprawy (art. 14 § 2 k.p.a.), ale nawet wówczas treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji.

Skarżący zwrócił uwagę również na to, że w dniu 28 stycznia 2016 r. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie przedmiotowego postępowania ze względu na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. W orzeczeniu tym Trybunał wskazał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) przewidywały obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, wobec czego są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Trybunału, wprowadzony w uchylonym przepisie bezwzględny obowiązek organu wymierzania administracyjnej kary pieniężnej i to bardzo wysokiej (majątkowo dolegliwej), bo sięgającej trzykrotności opłaty za usunięcie drzewa za zezwoleniem, może stanowić, w określonych okolicznościach, sankcję nieproporcjonalną do uszczerbku wywołanego w środowisku naturalnym na skutek usunięcia drzewa lub krzewu. Ustawodawca nakazuje stosowanie tej dolegliwej sankcji niejako mechanicznie i w sposób sztywny - bez względu na zróżnicowanie przyczyn i okoliczności usunięcia drzewa (krzewu). Kwestionowane przepisy nie uwzględniają w szczególności specyfiki sytuacji, w których uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego choroba, sprawiają, że zagrażają one życiu lub zdrowiu użytkowników nieruchomości, a także innych osób i to jest powodem jego usunięcia w celu uniknięcia tych zagrożeń. Nawet na usunięcie drzewa obumarłego bądź uszkodzonego siłami przyrody, albo gdy rozpoczął się nieodwracalny proces jego obumarcia, wymagane jest zezwolenie, z tym jedynie zastrzeżeniem, że w takich przypadkach nie pobiera się opłaty.

Skarżący wskazał, że organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu dokonuje tylko oceny, czy określone we wniosku drzewo jest obumarłe i jakie są przyczyny obumarcia, jak też, czy drzewo rokuje bądź nie rokuje szans na przeżycie i wobec tego, czy możliwe jest wydanie zezwolenia na jego usunięcie. Niniejszych czynności w ogóle nie dokonały organy administracji publicznej w sprawie, stąd powielony na wstępie wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dendrologa, mając w szczególności na uwadze, iż znaczna część drzew była chora, a nawet obumarła, natomiast obecne nasadzenia zapewnią lepsze warunki dla poprawy środowiska.

Skarżący zwrócił również uwagę, iż Trybunał Konstytucyjny wskazał ponadto, że zaskarżone przepisy przewidują za usunięcie z nieruchomości drzewa lub krzewu bez zezwolenia czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Posiadacz nieruchomości, z której zostało usunięte, przez niego lub za jego przyzwoleniem, bez zezwolenia właściwego organu, drzewo lub krzew, nie ma prawnej możliwości zwolnienia się od odpowiedzialności przez wykazanie, że doszło do tego z przyczyn, za które on nie odpowiada. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego, ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. Zdaniem skarżącego, w niniejszym przypadku obowiązek zapłacenia niemalże siedmiuset tysięcy zł kary może doprowadzić skarżącego do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Z tych względów Trybunał uznał, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają testu proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Skarżący wskazał, że z uwagi na powyższy wyrok, w toku sprawy przed organem I instancji wnosił o umorzenie postępowania, co znajduje swoje uzasadnienie w ogólnej zasadzie zakazu działania prawa wstecz (wynikającego z art. 2 Konstytucji RP). Skarżący podniósł, że zasada niedziałania prawa wstecz (zakaz retroakcji prawa) - uznana została przez najwyższe organy władzy sądowniczej w Polsce za jeden z istotnych samodzielnych elementów państwa prawnego, chociaż nie została wprost wyrażona w Konstytucji. Stanowi ona podstawową zasadę porządku prawnego w państwie opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość nie zaś przeszłość". Zasada niedziałania prawa wstecz nakazuje, "by nie stanowić norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń (rozumianych sensu largo), które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych normami tymi przewidzianych (...)" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 sierpnia 1990 r., K 7/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 5, s. 51, B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2012, Legalis).

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji nie podjęły w tym przedmiocie żadnych czynności. Co więcej, powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazuje wprost, iż organ jest zobowiązany do badania wszelkich okoliczności sprawy. Organy obu instancji w toku postępowania, oraz poprzez uchybienia w uzasadnieniu samej to już zaskarżonej decyzji, w sposób rażący naruszyły przepisy prawa poprzez m.in. wydanie niejasnej i nieprecyzyjnej decyzji bez wymaganego prawem uzasadnienia, w oparciu o normy uchylone przez Trybunał Konstytucyjny jako niekonstytucyjne, a także poprzez pomijanie zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych oraz całkowite pominięcie wniosku o umorzenie postępowania, jak również poprzez oparcie treści dowodu na błędnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.

Zdaniem skarżącego decyzja nie zawiera, ani w treści, ani w uzasadnieniu, ustalenia, jakie konkretnie drzewa, kto i w jakim okresie wyciął bez wymaganego zezwolenia. Wymienienie działek, na których miały rzekomo rosnąć drzewa przed wycinką nie spełnia tego wymagania. Także w uzasadnieniu brak wskazania faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów, na których się oparły, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, brak również wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, polegającej na przedstawieniu jak cytowane przepisy odnoszą się do ustalonego stanu faktycznego. Skarżący podkreślił, że istotne jest naruszenie przez oba organy prowadzące postępowanie całości rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 października 2014 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew lub krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na 2015 rok - poprzez jego zastosowanie w sprawie w drodze wyliczenia kary pieniężnej, podczas gdy niniejszy akt prawny już wygasł, a obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów zawiera znacznie niższe pod względem finansowym wysokości kar za wycinkę drzew, przy czym niniejsze uchybienie organów obu instancji związane jest równocześnie z pominięciem dowodu z opinii biegłego z zakresu dendrologii, a przeprowadzeniem w jego miejsce opinii biegłego z zakresu zieleni miejskiej, co skutkowało poza już dokonaniem abstrakcyjnego obliczenia ilości, rodzaju oraz wysokości nieznajdujących się już na nieruchomościach skarżącego drzew - również zastosowaniem uchylonego już aktu prawnego jako przesłanki wskazującej sposób obliczenia kary za wycinkę drzew.

Skarżący podniósł, że organy obu instancji pominęły fakt, iż skarżący jest osobą prawną, zatem jako podmiot nieosobowy nie mógł dokonać wycinki drzew. W toku dotychczasowego postępowania administracyjnego w sprawie zaniechano po stronie organów administracji publicznej ustalenia związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy decyzjami i zachowaniami określonych osób upoważnionych do działania w imieniu skarżącej Spółki, a samą wycinką drzew.

W ocenie skarżącego, w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji doszło do rażącej obrazy wymienionych na wstępie przepisów postępowania, a organ pomimo wezwania, nie zaniechał dalszego dokonywania czynności z obrazą prawa, jednocześnie na skutek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, organ odwoławczy w sprawie dokonał naruszenia treści art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji.

Skarżący wskazał, że jeszcze w toku postępowania pierwszoinstancyjnego wielokrotnie zwracał uwagę na fakty, które były przez organ ignorowane. Między innymi w piśmie z dnia 23 lipca 2015 r. skarżący wskazał, iż w toczącym się postępowaniu brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność, na której działce znajdowała się opisywana przez świadków aleja drzew, a także kto był faktycznym posiadaczem terenu (działka oddana wykonawcy na czas realizacji inwestycji), kto i kiedy fizycznie dokonał wycinki drzew, kto tą wycinkę zlecił, a także czy przedmiotowe działki były terenem zadrzewionym, czy też jedynie przerośniętą uprawą drzew (bliskie odległości drzew uniemożliwiające ich prawidłowy wzrost), a nadto jaki jest wpływ na środowisko naturalne tak gęsto obsadzonej alei i jaki jest uszczerbek dla środowiska z tytułu ewentualnej ich wycinki. Skarżący zwracał uwagę, że nawet przyjmując wersję biegłego, iż drzewa faktycznie tam się znajdowały, to organ ponadto powinien ustalić (np. w drodze opinii biegłego), czy nasadzenia były prawidłowe (10-30 cm odstępu między drzewami) i umożliwiały normalny rozwój drzew, a także czy wykonanie tych nasadzeń obecnie w sposób prawidłowy (odległości 1,4 m między rzędami i 0,7 m między drzewami) przyniesie zysk dla środowiska naturalnego przez podniesienie walorów przyrodniczych i krajobrazowych.

Skarżący zwrócił uwagę, że w orzecznictwie podkreśla się, iż organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W art. 9 k.p.a. zawarta jest zatem ogólna zasada czuwania przez organy, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 518/12). Podkreśla się również, iż obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe, a udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być traktowane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 899/10). Odnośnie do zarzutu dotyczącego zasadności rozgraniczenia działek skarżący wskazał na uchybienie po stronie organów obu instancji poprzez brak wszczęcia odrębnego postępowania w przedmiocie rozgraniczenia działek, których dotyczyło postępowanie, pomimo, iż taki wniosek skarżący złożył w piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. Odnośnie do nierzetelnie przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżący podniósł, iż opiniujący w sprawie biegły wypowiedział się o ilości, wysokości, szerokości oraz rodzaju drzew, nie widząc chociażby nawet ich pni. Zdaniem skarżącego, niczym nie poparte są twierdzenia biegłego jak i organów obu instancji, iż niniejszą wiedzę można było zweryfikować na podstawie istniejącego drzewostanu, a znajdującego się po drugiej stronie alei, przy której znajdowały się wcześniej drzewa objęte niniejszym postępowaniem. W ocenie skarżącego bezsprzecznie jest to wątpliwość, która winna być rozstrzygana na korzyść strony w myśl zapisów art. 7a k.p.a., a przynajmniej winna być zweryfikowana przez biegłego posiadającego specjalność z dziedzin dendrologii poprzez przeprowadzenie dowodu z jego opinii na okoliczności szczegółowo opisane w petitum niniejszej skargi. Skarżący zwrócił uwagę, iż żaden ze świadków nie wskazał ilości, wysokości czy też szerokości drzew objętych sprawą, a same już określanie ilości i szerokości drzew bez posiadania do analizy chociażby ich pni, jawi się jako wybitne naruszenie postępowanie dowodowego, czego dopuściły się organy obu instancji aprobując opinię biegłego, nie będącego nawet specjalistą z zakresu dendrologii.

W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 95/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę [...] w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] o podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania administracyjnego.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego od powyższego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1222/19 – oddalił skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie podlegała uwzględnieniu, niezależnie od podniesionych w niej zarzutów, w związku ze stwierdzeniem naruszeń prawa, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu, nie będąc związany granicami skargi (art. 134 § 1 z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

Legalnościowa kontrola zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, jak również rozstrzygnięć wydanych w poprzednich administracyjnych tokach instancji (art. 135 p.p.s.a.), wykazała, że postępowanie administracyjne oraz kończące je orzeczenia obydwu instancji zostały wydane z poważnym naruszeniem norm prawa procesowego i materialnego, których rodzaj i stopień uzasadniały ingerencję Sądu w moc obowiązującą powyższych orzeczeń.

Po pierwsze, w sprawie – pomimo podjętych prób sanowania poważnych błędów i zaniechań organu pierwszej instancji – stan faktyczny i prawny nadal nie został prawidłowo i w sposób wyczerpujący ustalony, wyjaśniony i rozważony, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Przede wszystkim ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy abstrahują od prawidłowego wzorca oceny materialnoprawnej (zob. uwagi poniżej), co oznacza, że poczynione już ustalenia faktyczne oraz treść rozstrzygnięcia nie mogą zostać uznane za prawidłowe. W konsekwencji również zasadniczy dowód w sprawie, a więc opinia biegłego rzeczoznawcy z zakresu budowy i konserwacji terenów zieleni z dnia 23 czerwca 2014 r. oraz z dnia 29 maja 2015 r., uzupełniona i zmieniona wyliczeniem z dnia 17 lutego 2016 r., nie może być podstawą ustaleń w zakresie wysokości administracyjnej kary pieniężnej. Z akt sprawy wynika, że podstawą ustaleń w zakresie wartości administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia było uchylone z dniem 29 sierpnia 2016 r. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (dodatkowo błędnie przywoływane przez biegłego i organy jako rozporządzenie "z dnia 14 października 2003 r."). W konsekwencji wszelkie wyliczenia biegłego oraz ustalenia i konkluzje organów w tym zakresie należy uznać za błędne i pozbawione znaczenia dla sprawy. Oznacza to, że również zasadniczy dowód w sprawie jest pozbawiony w zasadniczej części znaczenia dla istotnych ustaleń faktycznych.

Po drugie – jak już wskazano wyżej – organy orzekające w sprawie dopuściły się błędu walidacyjnego, uznając za obowiązujące i stosowalne regulacje materialnoprawne, które zostały uchylone i zgodnie z unormowaniami intertemporalnymi nie podlegały dalszemu zastosowaniu.

Organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...] maja 2017 r. zastosował przepisy uchylonego z dniem 29 sierpnia 2016 r. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Powyższe rozporządzenie zostało uchylone przez rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów, które samo utraciło pośrednio moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, która w art. 1 pkt. 3) dokonała gruntownej zmiany art. 85 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Ten ostatni przepis miał natomiast i nadal ma zasadnicze znaczenie dla kwestii wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Orzekając w dniu [...] maja 2017 r. organ pierwszej instancji powinien był zatem zastosować bezpośrednio art. 85 w zw. z art. 89 w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r., nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, z tym zastrzeżeniem, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 16 grudnia 2016 r. do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 2017 r., stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. Oznaczało to zatem obowiązek rozważenia zastosowania uchylanego rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów.

W toku postępowania odwoławczego przed skarżonym organem stan prawny uległ dalszej zmianie. Ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody dokonano kolejnej nowelizacji art. 85 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wprowadzając m.in. nową podstawę kompetencyjną (art. 85 ust. 4b) do wydania przez ministra właściwego do spraw środowiska rozporządzenia w sprawie określenia wysokości stawek opłat za usunięcie drzew lub krzewów (mających – zgodnie z art. 89 ustawy o ochronie przyrody – zastosowanie również do administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia). Jednocześnie w nowym ust. 7 art. 85 przewidziano, że w przypadku gdy minister właściwy do spraw środowiska nie określi zgodnie z ust. 4b wysokości stawek opłat, o których mowa w ust. 1 i 3, do ustalania opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu stosuje się maksymalne stawki, o których mowa w ust. 5 i 6. Dodatkowo w art. 2 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody postanowiono, że minister właściwy do spraw środowiska wyda rozporządzenie, o którym mowa w art. 85 ust. 4b ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie później niż w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wykonując powyższy nakaz ustawowy Minister Środowiska wydał w dniu 3 lipca 2017 r. rozporządzenie w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. Powyższe rozporządzenie weszło w życie z dniem 17 lipca 2017 r., określając w załącznikach nr 1 i 2 nowe wysokości stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew w zależności od obwodu pnia oraz dla poszczególnych rodzajów i gatunków krzewów w zależności od powierzchni krzewu albo krzewów rosnących w skupisku.

Z powyższego wynika, że skarżony organ odwoławczy wydając w dniu [...] października 2018 r. decyzję orzekającą co do istoty sprawy miał obowiązek zastosować nie tylko przepisy art. 85, 88 i 89 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody, lecz dodatkowo był zobowiązany do zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.

Po trzecie, Sąd stwierdził, że w postępowaniu odwoławczym doszło do pominięcia prokuratora jako podmiotu na prawach strony, który w sposób wiążący dla organu zgłosił swój udział w postępowaniu. Jakkolwiek w piśmie z dnia 5 grudnia 2017 r. (sygn.. akt [...]) prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] działając na podstawie art. 183 § 1 k.p.a. oświadczył, że zgłasza swój udział w postępowaniu "do sprawy o numerze [...]", które w momencie złożenia powyższego oświadczenia toczyło się przed SKO w [...] i pozostawało zawieszone (co skutkowało złożeniem przez prokuratora wniosku z dnia 19 grudnia 2017 r. o podjęcie zawieszonego postępowania), to jednak z treści powyższego pisma nie wynika, aby żądanie prokuratora zostało ograniczone jedynie do postępowania odwoławczego lub zażaleniowego, które toczyły się przed skarżonym organem. Wskazuje na to jednoznacznie treść pisma z dnia 5 grudnia 2017 r., w którym prokurator zgłasza udział w sprawie "dotyczącej wymierzenia przez Wójta Gminy [...] kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew na działkach nr 305/4 i nr 303/2 w miejscowości [...]". Treść powyższego oświadczenia nie powinna budzić wątpliwości, że wolą prokuratora jest udział w całym postępowaniu w sprawie aż do jej ostatecznego zakończenia. Prokurator reprezentujący, zgodnie z zasadą jednolitości działania prokuratury, naczelną instytucję Państwa stojącą na straży praworządności (art. 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze) jest wprawdzie dysponentem treści i zakresu oświadczenia o przystąpieniu do postępowania administracyjnego, jednak zakres jego woli jest limitowany zadaniami i celami działania prokuratury, w tym obowiązkiem czuwania, aby organy administracji publicznej działały zgodnie z prawem (art. 182 i 183 § 1 k.p.a.). Wobec powyższego jedynie wyraźna i niedwuznaczne wyrażona wola ograniczenia udziału prokuratora w postępowaniu jedynie do pewnej jego części (np. określonej instancji lub postępowania incydentalnego) może być podstawą wyłączenia tego podmiotu z dalszej części postępowania. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wbrew powyższym zasadom pominął prokuratora w postępowaniu odwoławczym i nie doręczył mu zaskarżonej decyzji.

Po czwarte, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są następstwem rażącego naruszenia art. 54 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 maja 2017 r. Skarżony organ wbrew jednoznacznej dyspozycji powyższego przepisu wydał w dniu [...] lutego 2017 r. dwie decyzje, z których jedna – w ramach wykonania kompetencji autokontrolnych i uwzględnienia skargi na decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r. – uchyliła tę ostatnią decyzję, a druga uchyliła decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz przekazała sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Z całą stanowczością należy stwierdzić, że powyższe decyzje z dnia [...] lutego 2017 r. zostały wydane z oczywistym naruszeniem art. 54 § 3 p.p.s.a. Skarżony organ nie był i nie jest (także po nowelizacji art. 54 § 3 p.p.s.a., która weszła w życie 1 czerwca 2017 r.) upoważniony o otwierania w toku postępowania sądowoadministracyjnego nowego administracyjnego toku instancji, bez realizacji pośredniego celu skargi do sądu administracyjnego, to jest bez końcowego rozstrzygnięcia sprawy w sposób, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 2 lub 3 k.p.a.

Po piąte, w związku z nierozpoznanym formalnie do dnia dzisiejszego przez kontrolowane organy wnioskiem dowodowym strony skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego dendrologa oraz przedłożeniem przez nią na rozprawie przed Sądem dokumentu prywatnego z dnia 30 kwietnia 2019 r. pt. "Ekspertyza dendrologiczna na temat wycięcia drzew na działkach nr 305/2 i 305/4", kontrolowane organy rozważą szczegółowo i ocenią powyższy dokument celem stwierdzenia, czy i w jakim zakresie konieczne jest dopuszczenie w sprawie dowodu z opinii dendrologicznej, a następnie uzasadnią zajęte stanowisko w sposób wszechstronny i przekonujący w uzasadnieniach rozstrzygnięć.

W ramach końcowych uwag należy przypomnieć organom orzekającym w sprawie o treści art. 89 ust. 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat. Ponieważ z akt sprawy wynika, że sporne drzewa usunięto w 2014 roku, dlatego należy uznać, że z końcem roku 2019 zaistnieje przesłanka do umorzenia postępowania w sprawie, niezależnie od instancji administracyjnej rozpoznającej sprawę.

Mając na względzie powyższe argumenty i przesłanki, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekła, jak punkcie pierwszym wyroku.

W punkcie drugim wyroku orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej kwotę 7.398 (siedem tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na powyższą kwotę składają się stosunkowy wpis sądowy (6.918 złotych) oraz koszty zastępstwa procesowego (wynagrodzenie adwokackie w kwocie 480 złotych).