Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1579/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, 2, art. 6 ust. 2-8, art. 7 pkt 2, 3, 6, art. 8 ust. 1-3, art. 9, art. 10, art. 15 ust. 2, 4, art. 19 ust. 1, 2, art. 24 ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 2028
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie Renaty Stopińskiej-Witkowskiej sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Lubaczowie na uchwałę Rady Miejskiej w Oleszycach nr XL/304/06 z dnia 29 marca 2006 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Lubaczowie (Prokurator) jest uchwała Nr XL/304/06 Rady Miejskiej w Oleszycach (Rada Miejska) z dnia 29 marca 2006 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków.

Stan faktyczny i prawny ze skargi na powyższą uchwałę, przedstawia się następująco.

W dniu 29 marca 2006 r. Rada Miejska działając na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.) i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (u.z.z.w.) uchwaliła Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków (Regulamin).

W dniu 22 października 2021 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga Prokuratora na ww. uchwałę.

Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa, tj. art. 5 ust. 2, art. 7, art. 12 ust. 5, art. 15, art. 19 ust. 5, art. 22 pkt 2 u.z.z.w. oraz art. 19 ust. 1 u.z.z.w. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g., a także § 137 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", wskutek podjęcia uchwały w sposób sprzeczny z prawem oraz z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego poprzez:

1) wskazanie w § 1 pkt 1 i § 2 pkt 3 zaskarżonej uchwały, że Regulamin określa m. in. prawa i obowiązki Zakładu i został opracowany na podstawie m. in. "Statutu Zakładu", co istotnie narusza art. 19 ust. 1 u.z.z.w. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g., gdyż zapis ten wskazuje, że zatwierdzono regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków konkretnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, podczas gdy regulamin ten jest aktem prawa miejscowego obowiązującego na terenie danej gminy i nie może stanowić o działaniu konkretnie oznaczonego przedsiębiorcy;

2) nieokreślenie w § 6 pkt 1 zaskarżonej uchwały minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków przez niewskazanie co najmniej minimalnego ciśnienia wody, jakości wody, minimalnej ilości dostarczanej wody i minimalnej ilości odprowadzanych ścieków oraz odesłanie w tym zakresie do bliżej nieokreślonych przepisów prawa, co istotnie narusza art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w.;

3) wprowadzenie w § 6 pkt 4b zaskarżonej uchwały obowiązku pokrycia przez odbiorcę usług kosztów wykonanej na jego żądanie kontroli funkcjonowania wodomierza przez legalizatora w przypadku stwierdzenia prawidłowego funkcjonowania, co przekracza upoważnienie ustawowe dla organu uchwałodawczego z art. 19 ust. 5 u.z.z.w.;

4) wprowadzenie w § 6 pkt 5, § 7 pkt 2, § 14 ust. 3, § 39 pkt 2 zaskarżonej uchwały obowiązku wcześniejszego uzgadniania przez inwestora dokumentacji technicznej nowego przyłącza z Zakładem i przyznanie temu Zakładowi prawa do wymagania od inwestora przed ostatecznym uruchomieniem przyłącza przedstawienia bliżej nieokreślonych dokumentów stwierdzających, że nowy obiekt został wykonany zgodnie z przepisami prawa budowlanego i sanitarnego, co istotnie narusza art. 15 ust. 4 i art. 19 ust. 5 pkt 4 i 6 u.z.z.w. i modyfikuje obowiązki inwestora w procesie budowlanym, gdyż ustawodawca nie wprowadził jakichkolwiek innych obowiązków obarczających podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, w tym obowiązku uzgadniania dokumentacji prowadzonych prac czy przedkładania bliżej nieokreślonych dokumentów;

5) zmodyfikowanie w § 7 pkt 3 zaskarżonej uchwały warunków wstępu Zakładu do obiektu budowlanego odbiorcy usług poprzez pominięcie ustawowo określonego obowiązku okazania legitymacji służbowej, co istotnie narusza art. 7 u.z.z.w.;

6) wprowadzenie w § 9 pkt 2 zaskarżonej uchwały obowiązku odbiorcy wody do prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia pomieszczenia, w którym znajduje się wodomierz, co narusza art. 5 ust. 2 i art. 19 ust. 5 u.z.z.w., który stanowi, że inne obowiązki niż zapewnienie prawidłowego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych wraz z urządzeniem pomiarowym, mogą być nałożone na odbiorcę usług wyłącznie w umowie zawartej pomiędzy nim a przedsiębiorstwem wodociągowo- kanalizacyjnym;

7) wskazanie bez upoważnienia ustawowego w § 14 ust. 6 zdanie drugie zaskarżonej uchwały, że po przejęciu do eksploatacji przyłącze staje się własnością Zakładu na warunkach określonych w umowie, co narusza istotnie art. 15 u.z.z.w.;

8) wprowadzenie w § 15 ust. 1 pkt 3 i 4, § 48 ust. 1 pkt c i d zaskarżonej uchwały bez upoważnienia ustawowego zasad partycypowania odbiorcy usług i Zakładu w kosztach modernizacji, rozbudowy istniejącej i budowy nowej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, bądź przerzucenie w całości na odbiorcę usług kosztów modernizacji, rozbudowy istniejącej i budowy nowej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, co narusza w sposób istotny art. 15 ust. 1 i 4 oraz art. 19 ust. 5 u.z.z.w., gdyż to przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, a przerzucenie tego obowiązku na podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci, nawet za ich zgodą, nie może być uznane za zgodne z zasadą ponoszenia tych kosztów wskazaną w ustawie;

9) uregulowanie w § 21 i § 55 zaskarżonej uchwały kwestii związanych z okresem obowiązywania umowy oraz z rozwiązaniem umowy o świadczenie usług poprzez wskazanie, że umowy zawierane są na czas nieokreślony z możliwością wypowiedzenia ich przez strony z zachowaniem 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia lub na czas określony, co istotnie narusza delegację ustawową wynikającą z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w., gdyż uregulowania dotyczące m. in. okresu obowiązywania umowy, wypowiedzenia, jak i rozwiązywania umowy powinny być uregulowane w umowie o świadczenie usług, a nie w akcie prawa miejscowego;

10) nieuprawnione zmodyfikowanie w § 26 zaskarżonej uchwały ustalania sposobu obliczania ilości pobranej wody przy niesprawności wodomierza poprzez wskazanie, że "w przypadku przejściowej niesprawności wodomierza, nie przekraczającej 3-miesiecy, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia w ostatnich 6- miesiącach, poprzedzających unieruchomienie wodomierza", co pozostaje w sprzeczności z obowiązującym w momencie uchwalania zaskarżonej uchwały § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków i istotnie narusza delegację ustawową wynikającą z art. 19 ust. 5 u.z.z.w.;

11) nieuprawnione zmodyfikowanie w § 30 zdanie drugie i § 66 ust. 2 zaskarżonej uchwały przepisów w przypadku nadpłaty, co do której przewidziano tylko zaliczenie na poczet przyszłych należności, co pozostaje w istotnej sprzeczności z przepisem § 17 ust. 3 obowiązującego w momencie uchwalania uchwały rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków;

12) nałożenie bez upoważnienia ustawowego w § 36 zaskarżonej uchwały na Zakład obowiązku regularnego informowania odbiorców usług o jakości wody przeznaczonej do spożycia, podczas gdy ustawodawca zobowiązał do tego wójta (burmistrza, prezydenta miasta), co istotnie narusza art. 12 ust. 5 i art. 19 ust. 5 u.z.z.w.;

13) nałożenie w § 37 ust. 8 zaskarżonej uchwały bez upoważnienia ustawowego obowiązku zawierania umowy pomiędzy Gminą, Zakładem i jednostką straży pożarnej o zapewnienie i dostawy wody na cele przeciwpożarowe, co istotnie narusza art. 19 ust. 5 i art. 22 pkt 2 u.z.z.w.;

14) powtórzenie i częściową modyfikację w § 16 i § 68 zaskarżonej uchwały zapisów art. 8 ust. 1 u.z.z.w. oraz w § 18, § 19 i § 53 zaskarżonej uchwały zapisów art. 6 ust. 4 i 6 u.z.z.w., co istotnie narusza § 137 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej".

Wobec powyższego Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, jako sprzecznej z prawem.

W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały, Regulamin określa zasady dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Miasta i Gminy Oleszyce, określa prawa i obowiązki Zakładu oraz odbiorców usług. Wojewoda Podkarpacki nie wydawał rozstrzygnięć nadzorczych dotyczących zaskarżonej uchwały.

Prokurator podkreślił, że przepis art. 19 u.z.z.w. zawiera upoważnienie dla rady gminy do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, w którym powinny być określone prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym wymienione w art. 19 ust. 5 cytowanej ustawy. Regulamin jest aktem prawa miejscowego. Zawarte w przywołanym przepisie upoważnienie jest upoważnieniem określającym materię, którą pozostawiono szczegółowemu uregulowaniu w drodze aktu prawa miejscowego. Upoważnienie to nie daje więc radzie gminy podstaw do stanowienia aktów regulujących materie inne niż wymienione w art. 19 u.z.z.w. Obowiązkiem organu jest pełna realizacja upoważnienia ustawowego, co oznacza, że uchwała musi merytorycznie ukształtować stan prawny w każdym ze wskazanych zakresów. Uchwalając akt prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący powinien ściśle uwzględnić wytyczne zawarte w upoważnieniu. Organ stanowiący ma obowiązek ścisłej interpretacji normy upoważniającej, nie może domniemywać swej kompetencji, dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii. Odstąpienie od wskazanych reguł narusza związek formalny i materialny między aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Każde bowiem unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie jest naruszeniem konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego.

W ocenie Prokuratora analiza zaskarżonej uchwały wskazuje, że została ona wydana z istotnym naruszeniem przepisów u.z.z.w. w zapisach: § 1 pkt 1 i § 2 pkt 3, § 6 pkt 1, 4b i 5, § 7 pkt 2 i 3, § 9 pkt 2, § 14 ust. 3 i 6 zdanie drugie, § 15 ust. 1 pkt 3 i 4, § 16, § 18, § 19, § 21, § 26, § 30 zdanie drugie, § 36, § 37 ust. 8, § 39 pkt 2, § 48 ust. 1 pkt c i d, § 53, § 55, § 66 ust. 2, § 68 Regulaminu.

W pierwszej kolejności Prokurator wskazał, że regulacją istotnie naruszająca zapisy u.z.z.w. jest wskazanie w § 1 pkt 1 i § 2 pkt 3 zaskarżonej uchwały, że Regulamin określa m. in. prawa i obowiązki Zakładu oraz, że został on opracowany na podstawie m. in. Statutu Zakładu. Zapisy te (użycie dużej litery przy nazwie własnej podmiotu, powołanie się na jego statut) wskazują, że chodzi o skonkretyzowane przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne, którego statut był podstawą opracowania regulaminu. Urząd Miasta i Gminy w Oleszycach odpowiadając na pytanie Prokuratora podał w piśmie z dnia 2 września 2021 r., że statut, do którego odwołuje się zapis § 2 pkt 3 zaskarżonej uchwały, to Statut Zakładu Gospodarki Komunalnej w Oleszycach nadany uchwałą Rady Miejskiej w Oleszycach z dnia 2 lutego 1999 r. Lektura tego statutu, jak też zapisów § 1 pkt 1 i § 2 pkt 3 zaskarżonej uchwały wskazuje, że chodzi o skonkretyzowane przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne - Zakład Gospodarki Komunalnej w Oleszycach. Tymczasem przepisy art. 19 ust. 1 i ust. 2 u.z.z.w. nie dają podstaw do konkretyzowania w regulaminie ani odbiorców usług, ani przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Nadto Regulamin jest aktem prawa miejscowego i tym samym powinien zawierać normy o charakterze generalnym, a określanie konkretnych podmiotów, do których te normy są skierowane stanowi zaprzeczenie ich generalnego charakteru. Regulamin, który określa uprawnienia i obowiązki konkretnego przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego, a tak jest faktycznie w przypadku zaskarżonej uchwały, jest aktem określającym funkcjonowanie danego przedsiębiorstwa - w tym wypadku Zakładu Gospodarki Komunalnej w Oleszycach, a zaskarżona uchwała nie stanowi wykonania art. 19 u.z.z.w. Wskazane argumenty powodują konieczność stwierdzenia nieważności całej zaskarżonej uchwały jako podjętej wbrew wymogowi normatywnego charakteru prawa miejscowego jako aktu o skutkach erga omnes.

Dalej Prokurator wskazał, że naruszają również prawo w sposób istotny postanowienia zawarte w § 6 pkt 1 zaskarżonej uchwały, poprzez nieokreślenie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków przez niewskazanie co najmniej minimalnego ciśnienia wody, jakości wody, minimalnej ilości dostarczanej wody i minimalnej ilości odprowadzanych ścieków oraz odesłanie w tym zakresie do bliżej nieokreślonych przepisów prawa, co narusza art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. Nie wynika zatem z Regulaminu czego może oczekiwać od przedsiębiorstwa odbiorca. Wprawdzie wymagania dotyczące jakości wody regulowane są odrębnym rozporządzeniem wydawanym na podstawie art. 13 u.z.z.w., zaś ilość i jakość oraz warunki świadczonych usług określa umowa (art. 6 ust. 3 pkt 1 u.z.z.w.), to jednak żadne z tych zapisów nie zwalania rady gminy z wyrażonego konkretnymi danymi określenia obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie zapewnienia minimalnego poziomu świadczonych usług. Nieustalenie tych poziomów w związku z odwołaniem się w tym zakresie do treści przepisów ustawy, aktów wykonawczych, postanowień umowy czy warunków technicznych przyłączenia do sieci, nie tylko nie realizuje delegacji ustawowej, ale pozostaje w sprzeczności z celem tej regulacji.

W ocenie Prokuratora także zapis § 6 pkt 4 b zaskarżonej uchwały wskazuje na przekroczenie delegacji ustawowej z art. 19 ust. 5 u.z.z.w. poprzez wprowadzenie obowiązku pokrycia przez odbiorcę usług kosztów wykonanej na jego żądanie kontroli funkcjonowania wodomierza w przypadku stwierdzenia prawidłowego jego funkcjonowania. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw prawnych do nałożenia na odbiorcę usług obowiązków, które nie wynikają z delegacji ustawowej. Stosowne w tym zakresie uregulowania mogą się znaleźć wyłącznie w umowie pomiędzy przedsiębiorcą a odbiorcą usług. W myśl bowiem art. 6 ust. 1 u.z.z.w. dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny - rada gminy - nie ma podstaw prawnych aby na treść takiej umowy wpływać.

Podobnie w § 9 pkt 2 zaskarżonej uchwały wprowadzono obowiązek odbiorcy wody do prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia pomieszczenia, w którym znajduje się wodomierz. Regulacja ta narusza art. 5 ust. 2 i art. 19 ust. 5 u.z.z.w., który stanowi, że inne obowiązki niż zapewnienie prawidłowego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych wraz z urządzeniem pomiarowym, mogą być nałożone na odbiorcę usług wyłącznie w umowie zawartej pomiędzy nim a przedsiębiorstwem wodociągowo- kanalizacyjnym. Z art. 19 ust. 5 pkt 1-9 u.z.z.w. wynika, że rada gminy jest uprawniona do określania obowiązków odbiorców usług, lecz wyłącznie w zakresie spraw w tym przepisie wymienionych. Obowiązek wskazany z § 9 pkt 2 zaskarżonego regulaminu nie sposób zakwalifikować jako mieszczący się w materii określonej w pkt 1-9 ust. 5 art. 19 ustawy. Przepis § 9 pkt 2 zaskarżonej uchwały należy uznać zatem za wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Prokurator ponownie podkreślił, że rada gminy uchwalając uchwałę nie jest władna w ramach aktu prawa miejscowego do unormowania kwestii, które powinny być uregulowane w umowie, gdyż zamiarem ustawodawcy było pozostawienie tych kwestii do rozstrzygnięcia w umowach zwieranych przez strony, a więc w ramach czynności o charakterze cywilnoprawnym. Źródłem praw i obowiązków stron powinna być przede wszystkim umowa. Regulamin winien określać jedynie kwestie, które zostały wskazane w art. 19 u.z.z.w., a to upoważnienie ustawowe dotyczy wyraźnie tylko warunków i trybu zawierania umowy.

Następnie Prokurator stwierdził, że regulacją w sposób istotny naruszającą przepisy ustawy jest wprowadzenie w § 6 pkt 5, § 7 pkt 2, § 14 ust. 3, § 39 pkt 2 zaskarżonej uchwały szeregu obowiązków, tj. uzgadniania z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w ciągu 14 dni przedłożonej przez inwestora dokumentacji technicznej i przedstawienia przez inwestora bliżej nieokreślonych dokumentów stwierdzających, iż nowy obiekt został wykonany z zgodnie z przepisami prawa budowlanego i sanitarnego. Przepisy te naruszają w sposób istotny art. 15 ust. 2 i art. 19 ust. 5 pkt 6 u.z.z.w. Powyższa ustawa nie przyznaje bowiem radzie gminy kompetencji do upoważnienia przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych do uzgadniania dokumentacji technicznej przedłożonej przez osobę ubiegającą się o przyłączenie oraz sposobu kontroli wykonywania prac przyłączeniowych przez tę osobę. Wprowadzanie w Regulaminie tego rodzaju warunków przystąpienia do prac związanych z przyłączeniem do sieci i ich odbioru nie znajduje podstaw prawnych. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 u.z.z.w. realizację budowy przyłączy do sieci, studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Z przepisu tego wynika, że odpowiedzialność za budowę przyłącza do sieci ponosi wyłącznie osoba ubiegająca się o to przyłączenie. Stosownie do przepisów art. 29a i art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, budowa przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego, bądź zgłoszenia właściwemu organowi, do którego należy dołączyć oświadczenie o prawie do terenu na cele budowlane oraz w zależności od potrzeb odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami, a ponadto projekt zagospodarowania działki lub terenu wraz z opisem technicznym instalacji. W związku z powyższym regulacja modyfikująca obowiązki inwestora w procesie budowlanym nie znajduje oparcia w delegacji ustawowej. Dodatkowo Prokurator zauważył, że w świetle art. 15 ust. 4 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zobowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie, jeśli spełnione są warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 ustawy oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Ustawodawca nie wprowadził zatem jakichkolwiek innych obowiązków obarczających podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci wodociągowej czy też kanalizacyjnej, w tym uzgadniania dokumentacji technicznej. Prokurator stwierdził, że normowanie w aktach prawa miejscowego kwestii, które zostały już uregulowane w ustawie lub rozporządzeniu, w sytuacji gdy brak jest szczegółowego ustawowego upoważnienia dla rady gminy do ich określania w uchwale, należy uznać za niedopuszczalne.

Zdaniem Prokuratora nieprawidłowy jest także zapis § 7 pkt 3 zaskarżonej uchwały, który modyfikuje warunki wstępu Zakładu do pomieszczenia odbiorcy usług poprzez pominięcie ustawowo określonego obowiązku okazania pisemnego upoważnienia i legitymacji, co istotnie narusza art. 7 u.z.z.w. Przepis ten zawiera bowiem zamknięty katalog przesłanek uprawniających osoby reprezentujące przedsiębiorstwo do wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego należących do innych osób, który nie może być poddawany modyfikacjom, ani też dookreśleniu w treści regulaminu. Tymczasem w zaskarżonej uchwale przesłanki te zostały zmodyfikowane poprzez pominięcie ustawowo określonych obowiązków, a modyfikacja ta w sposób istotny zmienia treść przepisu, co uznać należy za niedopuszczalne.

Dalej Prokurator stwierdził, że przepisem naruszającym w sposób istotny zapisy u.z.z.w. jest § 14 ust. 6 zd. 2 zaskarżonej uchwały, w którym wskazano, że przyłącze po przejęciu do eksploatacji staje się własnością Zakładu na warunkach określonych w umowie, co narusza art. 15 u.z.z.w. Prokurator zauważył, że przyłącze pomimo fizycznego połączenia z siecią nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa (art. 49 k.c.). Podstawą korzystania z przyłączy przez przedsiębiorstwo może być zaś stosunek prawno-rzeczowy, jak też obligacyjny, nie wyłączając umów użyczenia. Kwestie "postawienia" przyłącza do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w związku z procedurami i warunkami kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych powinny być uregulowane w umowie o dostawę wody i odprowadzanie ścieków, stosownie do przepisu art. 6 ust. 3 pkt 4 u.z.z.w.

Prokurator uznał, że w sposób rażący narusza też przepisy prawa wprowadzenie w § 15 ust. 1 pkt 3 i 4, § 48 ust. 1 pkt c i d zaskarżonej uchwały bez upoważnienia ustawowego zasad partycypowania odbiorcy usług i Zakładu w kosztach modernizacji, rozbudowy istniejącej i budowy nowej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, bądź przerzucenie w całości na odbiorcę usług kosztów modernizacji, rozbudowy istniejącej i budowy nowej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Regulacje te naruszają w sposób istotny art. 15 ust. 1 i 4 oraz art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem do budowy urządzeń wodociągowych (ujęć wód powierzchniowych i podziemnych, studni publicznych, urządzeń do magazynowania i uzdatniania wody, sieci wodociągowych, urządzeń regulujących ciśnienie wody) i kanalizacyjnych (sieci kanalizacyjnych, wylotów urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzenia ścieków do wód lub ziemi oraz urządzeń podczyszczających i oczyszczających ścieki oraz pompowni ścieków) oraz pokrycia kosztów nabycia zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego obowiązane jest przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Natomiast osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zobowiązana jest do budowy na własny koszt przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczeń przewidzianych do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego oraz nabycia, zainstalowania i utrzymania tych urządzeń. Dla oceny legalności zaskarżonego przepisu regulaminu nie bez znaczenia ma przepis art. 31 ust. 1 u.z.z.w., zgodnie z którym osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne mogą je odpłatnie przekazać gminie łub przedsiębiorstwu na warunkach uzgodnionych w umowie. Zawarty w tym przepisie zwrot "może przekazać" nie oznacza obowiązku, lecz jedynie uprawnienie. Decyzja o przekazaniu tych urządzeń należy zawsze do odbiorcy usług. To przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, a przerzucenie tego obowiązku na podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci, nawet za ich zgodą, nie może być uznane za zgodne z zasadą ponoszenia tych kosztów wskazaną w ustawie.

Prokurator stwierdził, że w § 21 i § 55 zaskarżonej uchwały wskazano, że umowa jest zawierana na czas nieokreślony z możliwością wypowiedzenia przez stronę z zachowaniem trzy miesięcznego terminu wypowiedzenia lub na czas określony. Zapis ten jest nieprawidłowy i narusza delegację ustawową wynikającą z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. Kwestie związane z okresem obowiązywania umowy oraz z rozwiązaniem umowy o świadczenie usług są zagadnieniami cywilnoprawnymi i powinny być regulowane w umowie pomiędzy przedsiębiorstwem, a odbiorcami, a nie wynikać z aktu prawa miejscowego – zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 u.z.z.w.

Zdaniem Prokuratora wprowadzenie w § 26 zaskarżonej uchwały zapisu, wedle którego "w przypadku przejściowej niesprawności wodomierza nie przekraczającej 3 miesięcy ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w ostatnich 6 miesiącach, poprzedzających unieruchomienie wodomierza" jest nieprawidłowe, gdyż kwestie rozliczania ilości pobranej wody w przypadku niesprawności wodomierza głównego regulował odmiennie obowiązujący w momencie uchwalania uchwały § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Przy czym sposób rozliczenia wskazany w tym przepisie ma zastosowanie dopiero wówczas, gdy umowa między stronami o dostawę wody i odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej. W pierwszej kolejności sposób wzajemnych rozliczeń należy do materii umownej (art. 6 ust. 3 pkt 2 u.z.z.w.), a przepis art. 19 ust. 5 pkt 3 u.z.z.w. dotyczy wyłącznie sposobu rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach, nie zaś w sytuacji rozliczeń w przypadku uszkodzenia urządzenia pomiarowego. A zatem w razie braku regulacji umownej rozliczenie za dostarczoną wodę następuje na podstawie wskazanego wyżej rozporządzenia zajmującego w hierarchii źródeł prawa wyższą pozycję niż regulamin.

W ocenie Prokuratora nieprawidłowe są także zapisy § 30 zdanie drugie i § 66 pkt 2 zaskarżonej uchwały, które przewidują, że ewentualna nadpłata podlega zaliczeniu w poczet przyszłych należności. Tym samym Regulamin ograniczył postępowanie nabywcy w przypadku nadpłaty jedynie do możliwości zaliczenia jej na poczet przyszłych należności, podczas gdy obowiązujące w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, w § 17 ust. 3, jak też obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określenia taryfy, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w § 17 ust. 5, przewiduje możliwość ponadto zwrotu nadpłaty w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku w tym przedmiocie przez osobę uprawnioną.

Prokurator stwierdził, że doszło również do obrazy art. 12 ust. 5 i art. 19 ust. 5 u.z.z.w. poprzez nałożenie na Zakład w § 36 zaskarżonej uchwały obowiązku regularnego informowania odbiorców usług o jakości wody przeznaczonej do spożycia, podczas gdy ustawodawca wprost zobowiązał do tego wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Zapis ten istotnie narusza wskazane wyżej przepisy u.z.z.w. Wadliwa jest też regulacja zawarta w § 37 ust. 8 zaskarżonej uchwały, w której wskazano, że zapewnienie dostaw wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawieranej pomiędzy Gminą, Zakładem i jednostką straży pożarnej. Zdaniem Prokuratora istotnie narusza to art. 19 ust. 5 i art. 22 pkt 2 u.z.z.w. Z cytowanych przepisów wynika bowiem, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciąża obowiązek dostawy wody na te cele i brak jest uprawnienia dla organu uchwałodawczego do wskazania w regulaminie konieczności zawierania umowy pomiędzy gminą, przedsiębiorstwem i jednostką straży pożarnej. Przepis ten został statuowany bez upoważnienia ustawowego.

Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił również powtórzenie i częściową modyfikację w § 16 i § 68 zapisów art. 8 ust. 1 u.z.z.w. oraz w § 18, § 19 i § 53 zapisów art. 6 ust. 4 i 6 u.z.z.w. Istotnie narusza to regulację zawartą w § 137 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Zgodnie z tym przepisem w akcie prawa miejscowego nie powtarza się przepisów ustawy oraz przepisów innych aktów normatywnych. Takie powtórzenie jest co do zasady aktem niedopuszczalnym, traktowanym jako rażące naruszenie prawa. Unormowania aktu prawa miejscowego zawierające powtórzenie regulacji ustawowych naruszają nie tylko powołane wyżej przepisy rozporządzenia, ale i także art. 7 i 94 Konstytucji, stanowiąc uregulowanie danej materii bez wymaganego upoważnienia ustawowego, bądź z przekroczeniem jego granic. Uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego nie może regulować jeszcze raz tego co zostało zawarte w obowiązującej ustawie.

Na poparcie stawianych zarzutów Prokurator przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.

Reasumując Prokurator zauważył, że przez sprzeczność z prawem należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego. Za "istotne naruszenie prawa" należy rozumieć uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Ustawa o samorządzie gminnym nie określa rodzaju naruszeń prawa, które należy zakwalifikować do istotnego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zatem, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa, jak podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego, będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedur podjęcia uchwały. Wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. przesadzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa. W świetle powyższych uwag wykazane w niniejszej skardze naruszenia prawa nie mogą być uznane za nieistotne, stąd w ocenie Prokuratora zachodzi podstawa do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały w całości w drodze stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Niewystarczające jest bowiem stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie paragrafów wskazanych enumeratywnie w treści skargi, z uwagi na liczbę zaskarżonych przepisów oraz fakt, że pozostałe zapisy regulaminu nie mogą prawidłowo samodzielnie funkcjonować.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie.

Rada Miejska wskazała, że Wojewoda Podkarpacki, jako organ nadzoru nad działalnością uchwałodawczą organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego nie dostrzegł uchybień w zaskarżonym przez Prokuratora zakresie, nie stwierdził nieważności uchwały w całości lub w zaskarżonej części. W związku z tym uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia publikacji. Zdaniem Rady Miejskiej wnioski Prokuratora o stwierdzenie nieważności uchwały są bezzasadne. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały, tudzież zarządzenia, stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii istotnych, rażących naruszeń, przykładowo - w razie podjęcia aktu przez organ niewłaściwy rzeczowo bądź miejscowo, braku podstawy prawnej do uregulowania określonej treści, wadliwego zastosowania przepisu prawa materialnego będącego podstawą działania, czy też naruszenia reguł proceduralnych obowiązujących dla danego rodzaju aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga prokuratora jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu przez stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu prawa miejscowego w całości, niezależnie od stwierdzenia z urzędu dalszych istotnych naruszeń prawa, niewskazanych przez skarżącego.

Sąd administracyjny pozostając związany kryterium legalności oraz nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami, jest upoważniony w toku kontroli przedmiotu zaskarżenia do uwzględnienia z urzędu wszelkich stwierdzonych naruszeń prawa oraz do ich sankcjonowania w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Uwzględnienie skargi na akt prawa miejscowego organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego polega zasadniczo na stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu w całości albo w części, chyba że przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności (art. 147 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności – w odniesieniu do gminnych aktów prawa miejscowego – wynika przede wszystkim z art. 91 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Powyższe przepisy stanowią, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W takich wypadkach sąd administracyjny uwzględnia skargę poprzez stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa w całości albo w części.

W przedmiotowej sprawie Sąd działając z urzędu i wykraczając – zgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – poza podniesione zarzuty oraz wskazane w skardze wzorce kontroli, stwierdził liczne i istotne naruszenia prawa, których ilość oraz ciężar sprawiają, że zaskarżony akt prawa miejscowego po usunięciu z porządku prawnego rażąco wadliwych jednostek redakcyjnych nie mógłby nadal obowiązywać i funkcjonować jako regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków (art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – u.z.z.w.). Stwierdzenie nieważności § 1 ust. 1, § 2 pkt. 3, § 6 pkt. 1, § 6 pkt. 4 lit. b), § 6 pkt. 5, § 7 pkt. 2, § 7 pkt. 3, § 9 pkt. 2, § 14 ust. 3, § 14 ust. 6 zd. 2, § 15 ust. 1 pkt. 3 i 4, § 16, § 18, § 19, § 21, § 26, § 30 zd. 2, § 36, § 37 ust. 8, § 39 pkt. 2, § 48 ust. 1 lit. c) i d), § 53, § 55, § 66 ust. 2 oraz § 68 zaskarżonej uchwały, niezależnie od stwierdzenia nieważności z urzędu dalszych jednostek redakcyjnych, pozbawiłoby kontrolowany akt zasadniczej treści normatywnej koniecznej do wywoływania skutków prawnych w porządku prawnym.

W związku z powyższym Sąd był zobowiązany do stwierdzenia zaskarżonego aktu w całości.

Odnosząc się do zarzutów skargi prokuratorskiej, Sąd stwierdza, że są w całości zasadne, oraz dodatkowo wskazuje dalsze istotne naruszenia prawa w zakresie niezaskarżonych jednostek redakcyjnych kontrolowanego aktu prawa miejscowego. Dla porządku należy wskazać, że jako wzorce kontroli legalnościowej zostały przyjęte regulacje ustawowe oraz rozporządzeniowe w brzmieniu obowiązującym w dniu uchwalenia zaskarżonego aktu (29 marca 2006 r.), co nie uchyla konieczności stwierdzenia przez Sąd, że skarżony organ pozostaje w stanie naruszenia ustawowych obowiązków w zakresie dostosowania stanu prawa miejscowego w zakresie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków do aktualnego stanu prawnego wynikającego z ustaw oraz rozporządzeń wykonawczych (zob. uwagi końcowe).

Po pierwsze, nie była dopuszczalna normatywna precyzacja statusu lub indywidualizacja podmiotu będącego przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym oraz wprowadzenie nazwy indywidualizującej akt prawny, na podstawie którego działa tego rodzaju przedsiębiorstwo. Akt prawny tego rodzaju nie jest zresztą elementem podstawy prawnej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Przepisy § 1 ust. 1 oraz w § 2 pkt. 3 zaskarżonej uchwały naruszają zatem istotnie upoważnienie wynikające z art. 19 ust. 1 i 2 u.z.z.w.

Po drugie, Sąd z urzędu stwierdził, że cała treść przepisu § 2 zaskarżonej uchwały jest sprzeczna z prawem, albowiem w sposób niewyczerpujący i wprowadzający w błąd adresatów aktu prawa miejscowego wskazuje jedynie niektóre źródła prawa powszechnie obowiązującego, które są podstawą wydania i kształtowania treści regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Przede wszystkim przepis ten pominął zasadnicze rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie art. 11, art. 13, art. 23, art. 25 i art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Po trzecie, Sąd z urzędu stwierdził istotne naruszenie prawa w zakresie regulacji wynikającej z § 4 zaskarżonej uchwały. Przepis ten nie tylko w części powtarza regulację ustawową (art. 19 ust. 2 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu), lecz także w części w sposób niedopuszczalny modyfikuje treść tej regulacji (np. przepis art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w. nakazywał uregulować "minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków", natomiast § 4 pkt 1 zaskarżonej uchwały stanowi ogólnie o "poziomie usług świadczonych przez Zakład").

Po czwarte, Sąd z urzędu stwierdził istotne naruszenie prawa w zakresie regulacji wynikającej z § 5 zaskarżonej uchwały. Przepis ten jest z jednej strony zbędny i sformułowany wadliwie pod względem językowo-legislacyjnym, z drugiej zaś wprowadza w błąd adresatów aktu. Nie jest bowiem dopuszczalne formułowanie przez prawodawcę lokalnego definicji własnych w zakresie terminologii ustawowej, która ma dopiero "znaleźć" wyjaśnienie ("interpretację") w ustawie. Terminologia użyta w akcie prawa miejscowego w zakresie pojęć definiowanych w ustawie ma bezpośrednio bazować na definicjach ustawowych.

Po piąte, stwierdzono, że przepisy § 6 pkt. 1, § 6 pkt. 4, § 6 pkt. 5 zaskarżonej uchwały istotnie naruszają prawo w zakresie art. 7 pkt 2, art. 15 ust. 2 i 4, art. 19 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1, art. 19 ust. 2 pkt. 4 i 5 u.z.z.w., § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu.

Przepis § 6 pkt. 1 zaskarżonej uchwały istotnie narusza prawo przez to, że jest niezupełny w zakresie, w jakim nie wskazuje precyzyjnie przepisów, do których odsyła. Ustawowa regulacja art. 5 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Zapewnienie należytej jakości dostarczanej wody jest jednym z zasadniczych obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Zakres, szczegółowa treść oraz sposób realizacji powyższego obowiązku są określone w przepisach rozporządzeń wydanych na podstawie art. 13 u.z.z.w. W dniu wydania zaskarżonej uchwały w tym zakresie obowiązywało przede wszystkim rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Wskazanie, że kwestie te są regulowane przez "obowiązujące przepisy", istotnie narusza obowiązek konkretyzacji normatywnej aktu prawa miejscowego.

Przepis § 6 pkt 4 zaskarżonej uchwały istotnie narusza prawo przez to, że wkracza w materię uregulowaną w art. 7 pkt. 2 u.z.z.w. oraz w obowiązującym w dniu wydania tej uchwały rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Przepis § 18 powyższego rozporządzenia stanowił, że w przypadku niesprawności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza (ust. 1). Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na wniosek odbiorcy usług miało natomiast dokonać sprawdzenia prawidłowości działania wodomierza (ust. 2). W przypadku gdy sprawdzenie prawidłowości działania nie potwierdza zgłoszonej przez odbiorcę usług niesprawności wodomierza, pokrywa on koszty sprawdzenia (ust. 3). Przepis art. 7 pkt 2 u.z.z.w. przewiduje natomiast, że osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego należących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4-7, w celu przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów.

Z powyższych przepisów ustawy i rozporządzenia wykonawczego wynikają zatem jednoznaczne i kompletne reguły dokonywania kontroli działania urządzeń pomiarowych, wodomierzy głównych lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych, jak również zasady pokrywania kosztów sprawdzenia prawidłowości działania wodomierzy. Prawodawca lokalny nie był zatem uprawniony do ponownego regulowania tych spraw w akcie prawa miejscowego.

Przepis § 6 pkt. 5 zaskarżonej uchwały istotnie narusza zakres upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 19 ust. 2 pkt. 4 i 5 w zw. z art. 15 ust. 2 i 4 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Zgodnie z art. 15 ust. 2 u.z.z.w. realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci, natomiast zgodnie z art. 15 ust. 4 cyt. ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W przepisie art. 19 ust. 2 pkt. 4 i 5 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu upoważniono prawodawcę gminnego do określenia warunków przyłączania do sieci oraz technicznych warunków określających możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych. Powyższe przepisy nie stanowią jednak podstawy do upoważnienia przez radę gminy przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do "wydawania warunków technicznych" przyłączenia oraz do "uzgadniania" dokumentacji technicznej przedłożonej przez inwestora. Jak wskazano w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1134/19, ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie przyznaje właściwej radzie gminy kompetencji do upoważnienia przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych do uzgadniania dokumentacji technicznej przedłożonej przez osobę ubiegającą się o przyłączenie oraz sposobu kontroli wykonywania prac przyłączeniowych przez tę osobę. Wprowadzenie w regulaminie tego rodzaju warunku przystąpienia do prac związanych z przyłączeniem do sieci nie znajduje podstaw prawnych. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 u.z.z.w. realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Z przepisu tego wynika, że odpowiedzialność za budowę przyłącza do sieci ponosi wyłącznie osoba ubiegająca się o to przyłączenie.

Prawodawca gminny został jedynie upoważniony do wyznaczenia precyzyjnie określonych warunków przyłączenia do sieci związanych z jej organizacją, funkcjonowaniem lub strukturą sieci (np. co do maksymalnego terminu przyłączenia lub kolejności rozpatrywania wniosków) oraz technicznych warunków określających możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych (np. co do konieczności użycia określonych urządzeń lub elementów kompatybilnych z siecią). Tego rodzaju warunki muszą bezpośrednio i jasno wynikać z regulaminu, natomiast nie jest dopuszczalne ich konkretyzowanie przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w drodze wydawania "warunków technicznych" lub "uzgadniania" dokumentacji technicznej.

Po szóste, sprzeczne z prawem są przepisy § 7 pkt. 2 i § 7 pkt. 3 zaskarżonej uchwały.

Przepis § 7 pkt. 2 przewidujący, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne "ma prawo wymagać przed ostatecznym uruchomieniem przyłącza przedstawienia przez inwestora dokumentów stwierdzających, iż nowy obiekt został wykonany zgodnie z przepisami prawa budowlanego i sanitarnego" jest sprzeczny z art. 19 ust. 2 pkt. 6 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Ustawodawca upoważnił gminny organ stanowiący jedynie do określenia sposobu dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza. W regulaminie w tym zakresie należy uregulować jedynie sam sposób technicznego odbioru wykonanego przyłącza, a nie warunki techniczne samego przyłączenia do sieci lub świadczenia usług sieciowych. Nie jest również dopuszczalne nałożenie w regulaminie na inwestora obowiązku przedkładania przedsiębiorstwu dokumentów prawnobudowlanych lub prawnosanitarnych, które miałby potwierdzać legalność wykonanych prac budowlanych. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 u.z.z.w. realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci, a zatem to inwestor ponosi pełną odpowiedzialność przed właściwymi organami za zgodną z prawem realizację przyłącza.

Przepis § 7 pkt. 3 zaskarżonego regulaminu również nie odpowiada prawu. Regulacja ta nie tylko w zasadniczej części powtarza przepis art. 7 u.z.z.w., lecz przede wszystkim pomija istotne elementy treści zawartej w tym przepisie. Zgodnie bowiem z art. 7 in principio ustawy osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego należących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4-7 ustawy, w celu wykonania określonych czynności, podczas gdy w zaskarżonym przepisie jest mowa tylko o prawie "Zakładu" do kontrolowania "za okazaniem upoważnienia" stanu technicznego przyłącza "w czasie eksploatacji", ograniczonego tylko do "pomieszczeń".

Po siódme, Sąd z urzędu stwierdził istotne naruszenie prawa w zakresie regulacji wynikającej z § 8 pkt. 3 i 4 zaskarżonej uchwały.

Przepis § 8 pkt. 3 uchwały istotnie narusza art. 6 ust. 3 pkt 4, art. 19 ust. 2 pkt 8 u.z.z.w. oraz § 18 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu, przez to, że wyznacza zakres uprawnień odbiorcy usług do żądania od przedsiębiorstwa "w uzasadnionych przypadkach przeprowadzenia kontroli funkcjonowania wodomierza". W tym zakresie należy zastrzec, że zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt. 4 u.z.z.w. umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków ma zawierać postanowienia dotyczące procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, natomiast zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt. 8 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków ma określać standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków. W ramach powyższych aktów (umowy i regulaminu) należy zatem uregulować kwestie związane z organizacją i warunkami kontroli, z tym jednak zastrzeżeniem, że brak jest podstaw do ograniczenia prawa odbiorcy usług do żądania kontroli wodomierza jedynie do "uzasadnionych przypadków". Zgodnie bowiem z § 18 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (akt obowiązujący w dniu wydania aktu) przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na wniosek odbiorcy usług dokonuje sprawdzenia prawidłowości działania wodomierza, natomiast w przypadku gdy sprawdzenie prawidłowości działania nie potwierdza zgłoszonej przez odbiorcę usług niesprawności wodomierza, pokrywa on koszty sprawdzenia. Wobec tak jednoznacznej regulacji rozporządzeniowej nie jest dopuszczalne wprowadzanie w regulaminie ograniczeń w zakresie prawa odbiorcy usług do żądania kontroli funkcjonowania wodomierza.

Przepis § 8 pkt. 4 uchwały istotnie narusza art. 19 ust. 2 pkt 7 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Przepis ten stanowił, że regulamin określa sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków. Prawidłowe wykonanie gminnej kompetencji prawodawczej w tym zakresie wymaga kompleksowego określenia zasad i trybu postępowania w razie

niedotrzymania ciągłości usług wodno-kanalizacyjnych w razie zaistnienia przerwy w świadczeniu tych usług oraz trybu przywrócenia tej ciągłości. W tym zakresie należało mieć również na względzie jednoznaczna treść art. 8 ust. 2 i 3 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu.

Po ósme, stwierdzono sprzeczność z prawem § 9 pkt. 2 i pkt. 3 (z urzędu) zaskarżonej uchwały.

Przepis § 9 pkt. 2 uchwały jest sprzeczny z art. 5 ust. 2 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu przez to, że nie uwzględnienia, iż pierwszeństwo regulowania obowiązków odbiorcy usług w zakresie zapewnienia niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie – z woli ustawodawcy – przyznano postanowieniom umownym (verba legis: "Jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, (...)").

Sprzeczny z art. 5 ust. 1 i art. 7 pkt. 3 i 6 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu jest także przepis § 9 pkt 3 uchwały. Prawodawca gminny nie był uprawniony do ustalenia, że odbiorca wody jest zobowiązany do "wykonania wszelkich napraw instalacji". Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 u.z.z.w. zasadą jest, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody, a zakres tej zasady konkretyzuje m.in. art. 7 w pkt. 3 i 6 ustawy. Z tych ostatnich przepisów wynika, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przeprowadza przeglądy i naprawy urządzeń posiadanych przez to przedsiębiorstwo oraz usuwa awarie przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeżeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, tak stanowi.

Po dziewiąte, Sąd z urzędu stwierdził sprzeczność z prawem regulacji wynikającej z § 11 i § 12 zaskarżonej uchwały.

Przepis § 11 naruszył rażąco art. 6 ust. 3 pkt 3 i pkt 6 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu przez to objął zakresem regulacji podstawy (warunki) wypowiedzenia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, pomimo iż zagadnienia te mają być uregulowane w samej umowie.

Rażąco narusza prawo również § 12 zaskarżonej uchwały. Organ gminny nie był upoważniony do delegowania na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne upoważnienia do określenia warunków technicznych dostarczania wody. Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt. 4 i 5 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu w regulaminie należy określić warunki przyłączania do sieci oraz techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych. Powyższe warunki, mające charakter wymogów techniczno-organizacyjnych, muszą zostać określone bezpośrednio w regulaminie, bez konieczności dokonywania ich dalszej konkretyzacji przez inne podmioty, w tym przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Naruszenie zasady zakazu subdelegacji kompetencji prawodawczych doprowadziło również do naruszenia art. 94 w zw. z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP (por. także art. 92 ust. 2 Konstytucji RP).

Po dziesiąte, stwierdzono sprzeczność z prawem § 14 ust. 3, § 14 ust. 6 zd. 2 oraz § 39 pkt. 2 zaskarżonej uchwały. W tym zakresie Sąd podziela argumentację przedstawioną przez prokuratora w uzasadnieniu złożonej skargi.

Po jedenaste, Sąd stwierdził sprzeczność z prawem § 15 ust. 1 pkt. 3 i 4 § 48 ust. 1 lit. c) i d) zaskarżonej uchwały.

Skarżony prawodawca gminny nie był upoważniony do samodzielnego i autonomicznego regulowania zasad ponoszenia i rozdziału kosztów w zakresie łączenia nowych przyłączy z siecią wodociągową. Zasady w tym zakresie zostały w sposób wyczerpujący uregulowane w art. 15 w zw. z art. 19 ust. 2 pkt. 4 i 5 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Z przepisów art. 15 ust. 1 i 2 ustawy wynika, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1, natomiast realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.

Po dwunaste, Sąd z urzędu stwierdził sprzeczność z prawem regulacji wynikającej z § 16, § 17, § 18, § 19, §§ 21-23, §§ 24-26, § 27 zd. 2, § 31, §§ 34-35 § 42, § 53, § 55 oraz § 68 zaskarżonej uchwały.

W przepisach § 16, § 18, § 19 skarżony organ nie tylko powtórzył część regulacji ustawowej, lecz także w sposób niedopuszczalny doprowadził do zniekształcenia jej treści, co rzutuje na możliwość prawidłowego rozumienia przepisów miejscowych przez ich adresatów.

Przepis § 16 pomija treść art. 8 ust. 1 pkt. 3 i 4 oraz art. 8 ust. 3 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu.

Przepis § 17 jest sprzeczny z treścią art. 6 ust. 2 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Zgodnie z powyższą regulacją ustawową przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Umowa nie jest zatem zawierana – jak wskazano w § 17 uchwały – z odbiorcą usług, gdyż zgodnie z art. 2 pkt. 3 ustawy odbiorcą usług jest podmiot, który już korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.

Przepisy § 18 i § 19 są sprzeczne z treścią art. 6 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu, albowiem w sposób niedopuszczalny zniekształcają lub modyfikują treść normatywną wynikającą z przepisów ustępów 4-8 art. 6 ustawy.

Przepisy §§ 21-23 zaskarżonej uchwały są sprzeczne z art. 6 ust. 3 pkt. 3 i pkt. 6 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Zgodnie z regulacją ustawową zasadnicze prawa i obowiązki stron umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, okres obowiązywania umowy oraz odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki wypowiedzenia, są określone w powyższej umowie zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może w tym zakresie przejmować do uregulowania materii kontraktowej.

Przepisy §§ 24-26 zaskarżonej uchwały są sprzeczne z § 16 ust. 2-3 oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (akt obowiązujący w dniu wydania aktu). Zgodnie z § 16 ust. 2 cyt. rozporządzenia ilość pobranej wody w budynkach wyposażonych w wodomierze główne ustala się co do zasady zgodnie z ich wskazaniami (a nie jedynie na podstawie "odczytów wodomierza głównego", jak stanowi § 24 uchwały), jednak w przypadku braku wodomierzy (a nie w przypadku korzystania z "podłączeń prowizorycznych", jak stanowi § 25 uchwały), o których mowa w ust. 2, ilość dostarczonej wody do budynku ustala się zgodnie z przeciętnymi normami zużycia wody, określonymi w odrębnych przepisach (§ 16 ust. 3). Treść § 26 uchwały narusza natomiast w sposób rażący § 18 ust. 1 cyt. rozporządzenia przez to, że wprowadza zupełnie autonomiczną regulację negującą treść przepisu rozporządzenia, które w powołanym wyżej przepisie stanowiło, że w przypadku niesprawności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza. Regulacja rozporządzeniowa nie upoważniała zatem prawodawcy gminnego do wprowadzania ograniczeń czasowych w zakresie stanu niesprawności wodomierza, natomiast przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne i odbiorca usług mogli w umowie postanowić inaczej.

Przepis § 27 zd. 2 zaskarżonej uchwały jest sprzeczny z art. 24 ust. 8 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu, w zakresie, w jakim pomija, że w razie, gdy rada gminy nie podejmie uchwały w terminie, o którym mowa w art. 24 ust. 5, taryfy zweryfikowane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wchodzą w życie nie od razu, lecz po upływie 70 dni od dnia złożenia wniosku o zatwierdzenie taryf.

Przepis § 31 zaskarżonej uchwały jest sprzeczny z art. 6 ust. 3 pkt. 3 i pkt. 6 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Zgodnie z regulacją ustawową zasadnicze prawa i obowiązki stron umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, okres obowiązywania umowy oraz odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki wypowiedzenia, są określone w powyższej umowie zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może regulować procedury kontraktowej poprzedzającej wypowiedzenie umowy oraz wynikających z tego konsekwencji prawnych. Jest to bowiem materia kontraktowa.

Przepisy §§ 34 i 35 zaskarżonej uchwały są sprzeczne z art. 19 ust. 2 pkt. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Skarżony organ przekroczył zakres ustawowego upoważnienia przez naruszenie wyrażonej w art. 5 ust. 1 ustawy zasady ciągłości usług wodno-kanalizacyjnych, zgodnie z którą przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Ustawa nie upoważnia prawodawcy lokalnego lub przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do ograniczania lub wstrzymywania świadczenia usług, nawet jeśli zachodzą szczególne lub wyjątkowe okoliczności uzasadniające tego rodzaju działania, chyba że z przepisów szczególnych (np. przepisów prawa wodnego lub przepisów sanitarnych) wynika taki obowiązek albo uprawnienie w tym zakresie wynika z umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków. Wyjątkowe rozwiązanie zostało przewidziane w art. 8 ustawy, który upoważnia przedsiębiorstwo do odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. Logiczną konkretyzacją zasady z art. 5 ust. 1 ustawy jest treść art. 19 ust. 2 pkt. 7 (aktualnie przepis art. 19 ust. 5 pkt 7) ustawy. Przepis ten stanowi, że regulamin powinien określić sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków. Z woli ustawodawcy wynika zatem, że w regulaminie należy określić sposób przywrócenia ciągłości usług wodno-kanalizacyjnych w razie zaistnienia przerwy w świadczeniu tych usług, a nie przypadki, w których przedsiębiorstwo stałoby się upoważnione do przerwania tej ciągłości przez ograniczenie lub wstrzymanie usług.

Przepis § 42 narusza regulacje ustawowe wynikające z art. 8, 9 i 10 ustawy u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu oraz przepisy obowiązującego w tym dniu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych, przez to, że nie uwzględnia ograniczeń oraz szczególnych treści wynikających z tych regulacji.

Przepisy § 53, § 55 i § 68 zaskarżonej uchwały są sprzeczne z treścią art. 6 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu, albowiem w sposób niedopuszczalny zniekształcają lub modyfikują treść normatywną wynikającą z ustawy oraz przejmują do uregulowania zagadnienia, które należą do materii kontraktowej.

Po trzynaste, stwierdzono sprzeczność z prawem § 30 zd. 2 i § 66 ust. 2 zaskarżonej uchwały. Przepisy te naruszają rażąco art. 6 ust. 3 pkt 2 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu oraz § 17 ust. 3 w zw. z § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, obowiązującego w dniu wydania aktu. Regulacja rozporządzeniowa przewidywała, że zgłoszenie przez odbiorcę usług zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty, natomiast w razie nadpłaty zalicza się ją na poczet przyszłych należności lub, na żądanie odbiorcy usług, zwraca się ją w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie. Oznacza to, że w razie powstania nadpłaty w wyniku uwzględnienia reklamacji istniała możliwość jej zaliczenia na poczet przyszłych należności albo – jeśli takie było żądanie odbiorcy usług – powstawał obowiązek jej zwrotu w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o zwrot. Ponadto – co najistotniejsze – zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 u.z.z.w. sposób i terminy wzajemnych rozliczeń stron umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków miały zostać określone w tej umowie, a nie w regulaminie.

Po czternaste, stwierdzono sprzeczność § 36 zaskarżonej uchwały z art. 12 ust. 5 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Wskazany przepis uchwały nie tylko wskazał błędnie adresata obowiązku informacyjnego (przedsiębiorstwo zamiast organu wykonawczego gminy), lecz także nadmiernie ograniczył częstość informowania o jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi do okresu sześciomiesięcznego oraz nakazał informować odbiorców usług, podczas gdy ustawa przewiduje informowanie mieszkańców gminy.

Po piętnaste, sprzeczna z prawem jest treść § 37 ust. 8 zaskarżonej uchwały przez to, że przewiduje obowiązek zawierania trójstronnych umów określających zasady zapewniania dostaw wody na cele przeciwpożarowe. Regulacja gminna narusza w sposób oczywisty art. 19 ust. 2 pkt. 9 oraz art. 22 pkt. 2 u.z.z.w. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania aktu. Jak wskazano w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1134/19, ustawodawca nie upoważnił właściwych rad gmin do ustanawiania obowiązku zawierania umów między gminą, przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym i jednostkami Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie określenia zasad zapewniania dostaw wody na cele przeciwpożarowe. Przepis art. 19 ust. 2 pkt. 9 (obecnie art. 19 ust. 5 pkt 9) nakazywał jedynie określenie w regulaminie warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. W tym wypadku chodzi o warunki techniczne, a nie prawne warunki dostarczania wody, gdyż te ostatnie wynikają z przepisów ustawowych oraz rozporządzeń wykonawczych do ustaw. Ponadto z mocy samej ustawy gmina ponosi finansową odpowiedzialność za zużycie wody pobranej z sieci na cele przeciwpożarowe (art. 22 pkt 2 u.z.z.w.) i w tym zakresie brak jest podstaw do zawierania umowy, skoro przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciąża gminę za tego rodzaju pobór wody na podstawie cen i stawek opłat ustalonych w taryfie. Zagadnienie techniczno-wykonawcze związane z udziałem gminy w zapewnieniu wody na cele przeciwpożarowe reguluje aktualnie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.

W końcowych uwagach Sąd stwierdza z urzędu, że niezależnie od długotrwałego obowiązywania sprzecznego z prawem aktu prawa miejscowego, którego nieważność stwierdzono w niniejszym wyroku, skarżony organ gminny nie podjął również działań zmierzających do wykonania przez gminne przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. Przedsiębiorstwo to miało obowiązek opracowania i przedstawienia Radzie Miejskiej projektu nowego regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie powyższej ustawy nowelizacyjnej. W tym zakresie konieczne jest zatem niezwłoczne podjęcie przez Radę i Burmistrza działań mających na celu doprowadzenie do rozpoczęcia procedury zatwierdzenia projektu nowego regulaminu, zgodnie z art. 8 ust. 2-4 ustawy z dnia z dnia 27 października 2017 r.

Mając na względzie wskazane wyżej argumenty i przesłanki, Sąd – działając na podstawie art. 147 § 1 w zw. z art. w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. – stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.