Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 189/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(6) ust. 2, art. 36(8).
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi G. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] listopada 2010 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 kpa, art. 366 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania G. K. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 1 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu radcowskiego - zdająca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu ocenę dostateczną, z trzeciej części ocenę niedostateczną, z czwartej części ocenę dostateczną oraz z piątej części ocenę dostateczną. W tej sytuacji, w myśl art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wynik końcowy jest negatywny.

Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż szczegółowe ustosunkowanie się Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu, ale ocena i rozstrzygnięcie, co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy, co do istoty.

Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z zakresu pracy pisemnej z części trzeciej (prawo cywilne) za niezasadne. Podniosła, iż dokonując oceny apelacji sporządzonej przez egzaminowaną należy przede wszystkim określić kryteria tej oceny przy uwzględnieniu faktu, iż zdająca przygotowywała środek odwoławczy, jako reprezentant strony powodowej. Ocena pracy powinna być więc uzależniona od tego, czy apelacja odpowiada wymogom formalnym oraz czy w świetle wyroku sądu pierwszej instancji i jego uzasadnienia, podniesiono wszystkie możliwe zarzuty, które mogłyby prowadzić do uwzględnienia apelacji na korzyść powodów.

Komisja, biorąc pod uwagę fakt, iż problem kwalifikacji prawnej tego rodzaju umowy, jaka była podstawą roszczeń dochodzonych przez powodów, jest w literaturze i orzecznictwie różnie rozstrzygany, stwierdziła, iż nie można uznać za dyskwalifikujące nie zakwestionowanie w apelacji stanowiska sądu pierwszej instancji, że strony łączyła umowa przedwstępna, a nie tzw. umowa deweloperska, tym bardziej, że ze stanu faktycznego kazusu będącego przedmiotem egzaminu radcowskiego nie wynika, że kategorycznie należało przyjąć, iż zawarto umowę deweloperską a nie przedwstępną.

Komisja stwierdziła, iż zakwalifikowanie przez zdającą umowy, jako przedwstępnej, powinno doprowadzić ją do wniosku, że jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej w zakresie tzw. ujemnego interesu umownego. W takim wypadku egzaminowana winna rozważyć interes reprezentowanej strony i zdecydować o podstawach (lub ich braku) w dochodzeniu zasądzenia na rzecz powodów kwoty 150 tys. złotych wyrażających się w różnicy wartości lokalu. Poza tym jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22.06.2004 roku, sygn. akt IV CK 454/03 z okoliczności, że umowa łącząca strony zawiera pewne postanowienia charakterystyczne dla umowy przedwstępnej nie można wysnuwać wniosku, zgodnie, z którym oznacza to ograniczenie obowiązku naprawienia szkody wynikającej z niewykonania zobowiązania jedynie, do tzw. ujemnego interesu umownego. Odpowiednio, zatem poprowadzona argumentacja prawna pozwalała na podważenie stanowiska sądu okręgowego oddalającego roszczenie powodów wyrażające się w różnicy cen lokalu, nawet w sytuacji przyjęcia założenia, że strony zawarły umowę przedwstępną. W ocenie Komisji zastrzeżenia wywołuje podniesiony w ocenianej apelacji zarzut naruszenia art. 394 § 1 k.c. w związku z art. 118 k.c. Pogląd zdającej, iż roszczenie o zadatek z umowy przedwstępnej przedawnia się na zasadach ogólnych był aktualny jedynie do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 14 lutego 2003 roku o zmianie ustawy Kodeks Cywilny (por. uchwała SN z dnia 21.11.2006 roku, III CZP 102/2006). Dokonana zmiana jednoznacznie wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było objęcie rocznym terminem przedawnienia wszystkich roszczeń, które powstały wskutek zawarcia umowy przedwstępnej, także wynikających z jej dodatkowych zastrzeżeń umownych (por. podobnie M. Krajewski (w:) System prawa prywatnego, t. 5, s. 771-772; P. Machnikowski (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2008, art. 390, nb 20; W. Popiołek (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2005, art. 390, nb 16). Chodzi, więc o żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, żądanie odszkodowania, żądanie zapłaty kary umownej czy zwrotu przedmiotu zadatku w podwójnej wysokości.

Nadto zdająca błędnie wniosła o zasądzenie kwoty 15.000 złotych tytułem utraconej ulgi podatkowej w związku z nie zawarciem umowy rozporządzającej prawem własności lokalu. Roszczenie to nie zostało wykazane (udowodnione) przez powodów przed sądem I instancji, a żadne nowe dowody na tą okoliczność nie zostały powołane w apelacji. Sformułowanie zarzutów apelacyjnych jest nieudolne, co w szczególności wyraża się w niewłaściwym określeniu, na czym miałoby polegać naruszenie przepisów prawa materialnego a styl pracy odbiega od standardów języka prawniczego, jakich zachowania należałoby oczekiwać od osoby pretendującej do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Komisja stwierdziła, iż biorąc pod uwagę kryteria określone w art. 364 i art. 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz treść apelacji sporządzonej przez egzaminowaną wystawienie oceny niedostatecznej z pracy cywilnej należało uznać za zasadne. Wystawienie takiej oceny dodatkowo uzasadnia także bezpodstawne podtrzymywanie żądań, które nie zasługiwały na uwzględnienie, co w praktyce narażałoby stronę na poniesienie dodatkowych kosztów postępowania apelacyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, G. K., zwana dalej skarżącą, wniosła uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj.:

- art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z par. 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułów aktów prawnych (Dz. U. z 2009r. Nr 70, poz. 606), które miało wpływ na wynik spraw, poprzez brak niezależnej oceny pracy z zakresu prawa cywilnego, niewłaściwe zastosowanie kryteriów przez Komisję II Stopnia (zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony) do zaproponowanego przez skarżącą rozwiązania z zakresu prawa cywilnego oraz kierowanie się przy ocenie pracy opisem istotnych zagadnień, co skutkowało uznaniem przez Komisję II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, że wiedza z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania przez skarżącą nie gwarantuje należytego wykonania zawodu radcy prawnego, co znalazło wyraz w uchwale Komisji II Stopnia utrzymującej w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. o uzyskaniu negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego;

- art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, które miało wpływ na wynik spraw poprzez przyjęcie do oceny pracy pisemnej z zakresu prawa cywilnego dodatkowego kryterium tj. język, styl - nieprzewidzianego w ww. przepisie oraz uznaniu, że tego kryterium praca skarżącej nie spełniła, co miało wpływ na uchwałę Komisji II Stopnia;

- art.7. 32 Konstytucji w związku z art. 36 ust. I i art. 36 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych i § 5 ust.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułów aktów prawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 70, poz. 606), które miało wpływ na wynik spraw, poprzez kierowanie się przy ocenie pracy kryteriami określonymi w opisie istotnych zagadnień, niemającymi oparcia w ustawie oraz niejednolite i dowolne stosowanie kryteriów ustawowych, bez wskazania ich wpływu na oceny, co w konsekwencji prowadziło do wydawania odmiennych rozstrzygnięć w stosunku do różnych osób w tym samym stanie faktycznym;

- art. 364 ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, które miało wpływ na wynik spraw poprzez niezastosowanie do pracy pisemnej z zakresu prawa cywilnego skarżącej odpowiedniej oceny ze skali, adekwatnej do prawidłowo zastosowanych kryteriów oceny;

- art.366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, które miało wpływ na wynik spraw poprzez jego niezastosowanie, co było konsekwencją nieprawidłowej oceny pracy Skarżącej z zakresu prawa cywilnego oraz niezastosowania w sposób prawidłowy kryteriów oceny i skali ocen,

oraz naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

- art. 7, 77 §1. 80 kpa poprzez:

a) brak wszechstronnej i obiektywnej oceny pracy skarżącej, w szczególności poprzez uznanie apelacji opartej na konstrukcji umowy przedwstępnej jako "mniej korzystnego rozwiązania" od rozwiązania podanego w opisie istotnych zagadnień oraz niekorzystny dobór orzecznictwa i komentarzy spośród niejednolitego dorobku judykatury i doktryny dla uzasadnienia stanowiska Komisji II Stopnia w kwestii zakresu obowiązku odszkodowawczego w granicach ujemnego interesu oraz zadatku;

b) niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a w szczególności:

- w sposób kompleksowy, w oparciu o kryteria ustawowe, czy zaproponowane rozwiązanie przez skarżącą odnoszące się do zakresu obowiązku odszkodowawczego w granicach ujemnego interesu, jaki i zadatku było uzasadnione w świetle okolicznościach faktycznych i prawnych podanych w zadaniu egzaminacyjnym, jak i w świetle poglądów judykatury i doktryny,

- jakimi kryteriami kierowano się przy ocenie pracy i jaki wpływ miały one na uzyskanie oceny niedostatecznej,

- na jakiej podstawie zastosowano kryterium stylu pracy oraz jaki wpływ miało ono na ocenę końcową;

- czy okoliczność braku równego dostępu do programu informatycznego Lex, a przez to ograniczenie dostępu do komentarzy i orzecznictwa mogło mieć wpływ na sposób rozwiązanie kazusu jak i czas jego rozwiązania,

- czy udzielenie nieprawidłowych danych w ramach informacji dla zdającego z zakresu prawa cywilnego miało wpływ na sposób i czas rozwiązania kazusu;

c) nieustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącej w sytuacji, gdy organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony;

- art. 8 kpa poprzez rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść skarżącej;

- art. 11 i 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niepodanie w podstawie prawnej przepisów prawa materialnego będących podstawą rozstrzygnięcia,

- wadliwe, niepełne i nieprzekonywujące uzasadnienie faktyczne i prawne uchwały utrzymującej w mocy rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej o uzyskaniu negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego oraz z nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty wskazując m.in., iż Komisja II Stopnia nie wzięła pod uwagę istotnej z jej punktu widzenia okoliczności, a mianowicie, iż w opisie zadania z zakresu prawa cywilnego udzielono nieprawidłowych informacji oraz podano niejednoznaczne dane, co skutkowało przyjęciem rozwiązania prawidłowego, lecz niewskazanego w ramach "Opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego". Podkreśliła, iż działając w zaufaniu do informacji zamieszczonych w zadaniu z zakresu prawa cywilnego (str. 2) m.in. informacji, że umowa z dnia 21 stycznia została ważnie zawarta przyjęła, że umowa ma charakter umowy przedwstępnej, bowiem dla jej ważności nie jest wymagana forma aktu notarialnego, w przeciwieństwie do umów zobowiązujący do ustanowienia i przeniesienia własności lokali, które wymagają zgodnie z art. 158 k.c. formy aktu notarialnego. W dalszej części uzasadnienia skarżąca przytoczyła szereg argumentów przemawiających za stanowiskiem, iż przyjęcie przez nią, że strony łączyła umowa przedwstępna, było uzasadnione stwierdzając, iż utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały przez Komisję II Stopnia jest konsekwencją oparcia rozwiązania kazusu o konstrukcję umowy przedwstępnej, a nie umowy deweloperskiej (wskazanej w opisie istotnych zagadnień jako jedyne prawidłowe rozwiązanie). Komisja II Stopnia, pomimo istniejących rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie co do charakteru umowy, uznała rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą za "mniej korzystny wariant", co miało wpływ na uzyskanie oceny negatywnej z egzaminu z zakresu prawa cywilnego.

Nadto w doktrynie jednolicie przyjmuje się, że odpowiedzialność wynikająca z umowy przedwstępnej jest odpowiedzialnością w granicach ujemnego interesu. Sporne natomiast jest czy odszkodowanie to obejmuje zarówno stratę (damnum emergens) jak i utracone korzyści (lucrum cessans), czy też jedynie damnum emergens. Zdaniem skarżącej czas egzaminu nie był dostosowany do skali trudności i wielości wątków, nadto dostęp do komputerów z oprogramowaniem LEX był ograniczony.

Skarżąca stwierdziła, iż mając na uwadze, że w zakres obowiązku odszkodowawczego w granicach ujemnego interesu, wbrew stanowisku Sądu I instancji, wchodzi ulga podatkowa (vide Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 października 2005 r. 111 CK 103/2005) oraz mając na uwadze interes klienta, kalkulując ryzyko i koszt dalszego prowadzenia sporu w tym zakresie oraz fakt, że Sąd II instancji ponownie rozstrzyga merytorycznie o zasadności zgłoszonych roszczeń, a granicą swobody jurysdykcyjnej są jedynie granice zaskarżenia, zdecydowała o zasadności dochodzenia ulgi podatkowej w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przed Sądem I instancji. Jeśli chodzi o kwotę 150.000 zł. odpowiadającej różnicy między ceną mieszkania z dnia zawarcia umowy przedwstępnej, a aktualna ceną mieszkania u strony pozwanej, skarżąca stanęła na stanowisku, że dochodzenie odszkodowania związanego ze wzrostem cen przekracza tzw. ujemny interes umowny. Natomiast mając na uwadze interes strony podniosła zarzut naruszenia art. 394 par. 1 w zw. z art. 118 kc, przyjmując, iż roszczenie z tytułu zadatku ulega przedawnieniu na zasadach ogólnych.

W ocenie skarżącej sporządzona przez nią apelacja spełnia wymogi formalne, w tym również w zakresie zgłoszonych zarzutów i wniosków, które są prawidłowe w związku z przyjęciem, że łącząca strony umowa jest umową przedwstępną, przepisy prawa zostały zastosowane właściwie, wykazała się samodzielnością w rozwiązaniu zadania i umiejętnością interpretacji prawa, poprawnie zaproponowała rozstrzygnięcie problemu z uwzględnieniem interesu strony.

Na poparcie swojej argumentacji skarżąca powołała się na stanowisko zarówno doktryny jak i orzecznictwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10 poz. 65 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. z 2009 r. nr 70 poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 w/w ustawy.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 ustawy o radcach prawnych).

W myśl przepisu art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 kpa, w myśl którego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 kpa. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r. Sa/Wr 1996/95 ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987, IV SA 385/87).

Zgodnie z art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. 09.164.1314)

Zgodnie z § 5 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego.

Rozporządzenie to reguluje m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej, nie zmienia jednak (i nie może zmieniać) norm wynikających z odpowiedniego stosowania przepisów kpa. Rozporządzenie to również wskazuje, że przedmiotem ostatecznej oceny Komisji Odwoławczej jest cała uchwała Komisji Egzaminacyjnej.

Organ odwoławczy rozpatruje więc sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie mając w szczególności na uwadze przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa tj. ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z "luzu decyzyjnego", na co wskazuje przepis art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w myśl którego, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (v. art. 365 ust. 3 ustawy o radcach prawnych).

Luz decyzyjny, z którego korzysta organ jest związany z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący.

Sądowa kontrola uchwały Komisji, polega, zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odniosła się do każdego zarzutu podnoszonego w odwołaniu od uchwały nr 33/2010 z dnia 26 lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą we Wrocławiu uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Sąd podziela w całości ocenę dokonaną przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości.

Wbrew stanowisku skarżącej Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wzięła pod uwagę fakt, iż problem kwalifikacji prawnej tego rodzaju umowy, jaka była podstawą roszczeń dochodzonych przez powodów, jest w literaturze i orzecznictwie różnie rozstrzygany, i uznała, iż nie można za dyskwalifikujące uznać nie zakwestionowanie w apelacji stanowiska sądu pierwszej instancji, że strony łączyła umowa przedwstępna, a nie tzw. umowa deweloperska, tym bardziej, że ze stanu faktycznego kazusu będącego przedmiotem egzaminu radcowskiego nie wynika, że kategorycznie należało przyjąć, iż zawarto umowę deweloperską a nie przedwstępną.

Komisja wskazała, iż zakwalifikowanie przez skarżącą umowy jako przedwstępnej, powinno doprowadzić ją do wniosku, że jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej w zakresie tzw. ujemnego interesu umownego. Przyjmuje się, że pojęciem tym objęte są zarówno straty (damnurn emergens), jak również utracone korzyści (lucrum cessans) - poniesione w związku z zawarciem umowy przedwstępnej.

Odpowiednio zatem poprowadzona argumentacja prawna pozwalała na podważenie stanowiska sądu okręgowego oddalającego roszczenie powodów wyrażające się w różnicy cen lokalu, nawet w sytuacji przyjęcia założenia, że strony zawarły umowę przedwstępną.

Podstawą, dla której praca skarżącej polegająca na sporządzeniu projektu apelacji, została oceniona negatywnie, było w szczególności - podniesienie zarzutu naruszenia art. 394 § 1 k.c. w związku z art. 118 k.c., błędny wniosek o zasądzenie kwoty 15.000 złotych tytułem utraconej ulgi podatkowej w związku z nie zawarciem umowy rozporządzającej prawem własności lokalu, które to roszczenie nie zostało wykazane przez powodów przed sądem I instancji, a żadne nowe dowody na tą okoliczność nie zostały powołane w apelacji, nieudolne sformułowanie zarzutów apelacyjnych wyrażające się w niewłaściwym określeniu, na czym miałoby polegać naruszenie przepisów prawa materialnego. Również styl pracy odbiega od standardów języka prawniczego, jakich zachowania należałoby oczekiwać od osoby pretendującej do wykonywania zawodu radcy prawnego

Należy podzielić stanowisko organu, iż apelacja zawiera co prawda niezbędne elementy konstrukcyjne, tym niemniej przyjęcie mniej korzystnej dla mandanta konstrukcji prawnej umowy, czy ograniczenie dopuszczalnego zakresu zaskarżenia oraz pominięcie tak istotnych z punktu widzenia interesów klienta zarzutów naruszenia prawa materialnego świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu radcy prawnego, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce.

Bardzo obszerne i wyczerpujące, a przy tym trafne, wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa cywilnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych apelacji, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji a także poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. Wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust.1 , art. 6 ust.1 i art. 7 oraz art. 2 ustawy o radcach prawnych (art. 4 ust.1 Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe; art. 6 ust.1 Zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami; art. 7. Pomocą prawną jest w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe; art. 2 Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana).

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydatki zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

W konsekwencji wadliwość sporządzonej przez skarżącą apelacji uzasadniała otrzymaną przez nią ocenę niedostateczną z tej części egzaminu adwokackiego. W rozpatrywanej sprawie ocena konkretnego pisma została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Jednocześnie należy podkreślić, iż opis istotnych zagadnień, jako instrument o charakterze wewnętrznym, miał znaczenie jedynie pomocnicze przy dokonywaniu oceny pracy; ocena ta dokonana została indywidualnie przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu kryteriów ustawowych.

Odnosząc się do stanowiska skarżącej dotyczącego różnorodnych rozstrzygnięć w innych komisjach egzaminacyjnych należy zauważyć, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 kpa. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o radcach prawnych - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także zarzucanego przez skarżącą naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.