Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3062/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Z. K. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 kwietnia 2011 r. Z. K. (dalej: “Skarżący") złożył do Ministra Finansów wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z wniesieniem przez Skarżącego i pozostałych udziałowców pakietu udziałów/akcji w spółkach kapitałowych do spółki holdingowej z siedzibą w Polsce (spółki z o.o. lub spółki akcyjnej).

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Skarżący podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Skarżący posiada udziały i akcje w spółkach kapitałowych z siedzibą w Polsce (zwane dalej każda z osobna "Spółką" lub łącznie "Spółkami"). Obok Skarżącego, udziałowcami w Spółkach są inne osoby fizyczne będące polskimi rezydentami podatkowymi (zwane dalej "Udziałowcami"). W niektórych Spółkach ani Skarżący, ani żaden z Udziałowców nie posiada większościowego pakietu udziałów/akcji, tj. pakietu dającego bezwzględną większość praw głosów w Spółce.

W związku z planowaną restrukturyzacją posiadanych aktywów, Skarżący i Udziałowcy rozważają utworzenie nowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej (zwanej dalej "Spółką holdingową") w Polsce.

Na etapie tworzenia Spółki holdingowej, a także po jej założeniu, Skarżący i Udziałowcy planują wniesienie do jej kapitału zakładowego tytułem wkładu niepieniężnego pakietu udziałów/akcji w Spółkach, dającego Spółce holdingowej w sumie bezwzględną większość praw głosu w każdej Spółce. Nabycie przez Spółkę holdingową od Skarżącego i Udziałowców pakietów udziałów/akcji dających bezwzględną większość praw głosu w danej Spółce będzie następowało każdorazowo w ramach utworzenia Spółki holdingowej lub danego podwyższenia kapitału zakładowego Spółki holdingowej, na poczet którego każdorazowo udziały lub akcje wniesie dwóch lub kilku Wspólników, z których żaden może nie wnosić wkładu obejmującego samodzielnie pakiet większościowy, ale łącznie wnoszone przez Skarżącego i innych Udziałowców udziały/akcje będą dawały Spółce holdingowej bezwzględną większość praw głosu w Spółce, której udziały/akcje są wnoszone.

W zamian za wniesione wkłady niepieniężne, Skarżący oraz Udziałowcy będą otrzymywać udziały (akcje) Spółki holdingowej o wartości nominalnej równej wartości rynkowej wnoszonych udziałów/akcji lub od niej niższej.

Wszystkie podmioty biorące udział w transakcji wymiany udziałów, tj. Skarżący, Udziałowcy, Spółki oraz Spółka holdingowa będą podlegać w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia.

Planowana restrukturyzacja ma na celu usprawnienie procesu zarządzania Spółkami poprzez skupienie ośrodka właścicielskiego w jednym podmiocie (Spółce holdingowej), rozszerzenie działalności inwestycyjnej Skarżącego i Udziałowców, zwiększenie możliwości pozyskiwania nowych źródeł finansowania działalności gospodarczej Spółek, a także inne przyczyny gospodarcze.

Z uwagi na braki formalne w złożonym wniosku, organ podatkowy pismem z 20 czerwca 2011 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez doprecyzowanie przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego.

Skarżący uzupełniła braki formalne w pismem z 28 czerwca 2011 r., w którym wyjaśniła, że:

1. Skarżący planuje zawiązanie Spółki holdingowej jednocześnie z innymi udziałowcami. W momencie wnoszenia przez Skarżącego oraz pozostałych udziałowców pakietów udziałów/akcji w polskich spółkach kapitałowych na etapie tworzenia (zawiązywania) Spółki holdingowej, łącznie udziały/akcje wnoszone przez Skarżącego i pozostałych udziałowców dadzą Spółce holdingowej bezwzględną większość praw głosów w danej spółce kapitałowej, przy czym żaden z udziałowców, w tym Skarżący, może nie wnosić samodzielnie pakietu większościowego. Zatem w momencie, dokonania transakcji wniesienia pakietu udziałów/akcji posiadanych przez Skarżącego w polskich spółkach kapitałowych na etapie tworzenia Spółki holdingowej, Spółka ta uzyska bezwzględną większość praw głosów w polskich spółkach kapitałowych wobec jednoczesnego pokrycia kapitału zakładowego pakietami udziałów/akcji wniesionymi przez pozostałych udziałowców.

2. Ponadto, po zawiązaniu Spółki holdingowej w sposób opisany powyżej, Skarżący i udziałowcy planują wniesienie do jej kapitału zakładowej tytułem wkładu niepieniężnego pakietu udziałów/akcji w kolejnych spółkach kapitałowych, dającego Spółce holdingowej w sumie bezwzględną większość praw głosu w każdej Spółce. Nabycie przez Spółkę holdingową od Skarżącego i udziałowców pakietów udziałów/akcji dających bezwzględną większość praw głosu w danej Spółce będzie następowało każdorazowo w ramach danego podwyższenia kapitału zakładowego Spółki holdingowej, na poczet którego udziały lub akcje wniesie dwóch lub kilku wspólników. Analogicznie jak w na etapie tworzenia Spółki holdingowej, żaden z udziałowców, w tym Skarżący, może nie wnosić na pokrycie danego podwyższenia kapitału zakładowego wkładu obejmującego samodzielnie pakiet większościowy, ale łącznie wnoszone przez Skarżącyę i innych udziałowców udziały/akcje będą dawały Spółce holdingowej bezwzględną większość praw głosu w Spółce, której udziały/akcje są wnoszone.

3. Skarżący wskazuje także, że zapytanie skierowane we wniosku o wydanie interpretacji nie dotyczy sytuacji, w której zarówno na etapie tworzenia Spółki holdingowej, jak i po jego zawiązaniu, Spółka holdingowa będzie zwiększać ilość posiadanych już udziałów/akcji danej spółki kapitałowej mając uprzednio bezwzględną większość praw głosów w takiej spółce kapitałowej.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym Skarżącemu będzie przysługiwało zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych, o którym mowa w art. 24 ust. 8a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307, ze zm., dalej: “u.p.d.o.f."), w sytuacji, gdy Spółka holdingowa nabędzie od Skarżącego i Udziałowców w ramach danego podwyższenia kapitału zakładowego w drodze wkładów niepieniężnych pakiety udziałów/akcji łącznie dających Spółce holdingowej bezwzględną większość praw głosów w danej Spółce, choćby żaden wkład niepieniężny udziałów/akcji wnoszony przez Skarżącego, ani innego Udziałowca nie reprezentował samodzielnie bezwzględnej większości głosów w Spółce?

Zdaniem Skarżącego, powyżej opisany w zdarzeniu przyszłym przychód z tytułu objęcia udziałów lub akcji w Spółce holdingowej w zamian za aport należących do Skarżącego udziałów lub akcji w Spółkach będzie zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych, na podstawie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Zwolnienie z podatku dochodowego znajdzie zastosowanie, choćby żaden wkład niepieniężny udziałów/akcji wnoszony przez Skarżącego, ani innego Udziałowca nie reprezentował samodzielnie bezwzględnej większości głosów w Spółce, jeżeli każdorazowo wszystkie udziały lub akcje nabywane przez Spółkę holdingową od Skarżącego i pozostałych Udziałowców łącznie reprezentują bezwzględną większość praw głosu.

Skarżący podniósł, że art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., obowiązujący od 1 stycznia 2011 r. konstytuuje zasadę neutralności tzw. transakcji wymiany udziałów, zarówno w stosunku do osób wnoszących udziały jak i spółki, która je nabywa, o ile:

1) w wyniku aportu spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce (spółkach), której udziały są przedmiotem aportu, albo

2) spółka nabywająca zwiększa jedynie liczbę udziałów w spółce (spółkach), w której posiada już bezwzględną większość praw głosu;

oraz

3) podmioty biorące udział w transakcji wymiany udziałów podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia.

Skarżący wskazał, że on, Udziałowcy Spółki oraz Spółka holdingowa będą podlegać opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia w Polsce. Tym samym warunek opisany w punkcie trzecim będzie spełniony w sytuacji wnoszenia przez Skarżącego i Udziałowców udziałów/akcji w Spółkach do kapitału zakładowego Spółki holdingowej.

Skarżący podniósł, że wykładnia językowa art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że kolejnym warunkiem zwolnienia z podatku dochodowego tzw. transakcji wymiany udziałów jest nabycie przez spółkę w ramach jednego aktu założycielskiego lub podwyższenia kapitału danej spółki udziałów/akcji dających bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały/akcje są wnoszone. Bez znaczenia pozostaje natomiast to, czy pakiet udziałów/akcji wnoszony przez poszczególnego wspólnika sam daje spółce nabywającej taką większość głosów, czy też nie. Skarżący stwierdziła, że dla zastosowania omawianego zwolnienia w sytuacji wnoszenia udziałów/akcji przez kilku wspólników konieczne jest natomiast, aby wnoszone udziały/akcje łącznie przyznawały spółce nabywającej bezwzględną większość praw głosu w spółce nabywanej. Wówczas taka transakcja wymiany udziałów/akcji oraz każdy kolejny aport udziałów/akcji w spółkach, w których spółka nabywająca posiada już bezwzględną większość praw głosu jest neutralny na gruncie podatku dochodowego.

Artykuł 24 ust. 8a u.p.d.o.f. definiując transakcję wymiany udziałów stanowi o nabyciu udziałów dających prawo większości głosów od udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki oraz o zwolnieniu z opodatkowania udziałów (akcji) spółki nabywającej wydanych tymże udziałowcom (akcjonariuszom). Skarżący zauważył, że w art. 24 ust 8a u.p.d.o.f. ustawodawca określając udziałowców (akcjonariuszy) wnoszących udziały lub akcje dające większość praw głosu posługuje się liczbą mnogą. W związku z tym Skarżący stwierdził, że zwolnienie z podatku ma zastosowanie, choćby w ramach jednej transakcji wymiany udziałów udział miało wziąć dwóch lub więcej udziałowców spółki, której akcje/udziały wnoszone są w ramach aportów, a w takich sytuacjach nigdy wszyscy wnoszący aporty udziałowcy nie mogą mieć większościowych pakietów. Pakiet większościowy dający bezwzględną większość praw głosów w takiej spółce może posiadać co najwyżej jeden udziałowiec, a pozostali mogą mieć tylko pakiety mniejszościowe albo żaden udziałowiec nie wnosi pakietu większościowego tylko pakiet mniejszościowy. W konsekwencji – zdaniem Skarżącego – ustawodawca zakłada, że niektórzy albo wszyscy wspólnicy wnoszą udziały/akcje nie stanowiące z osobna pakietów większościowych, a jedynie łącznie powinny dawać większość głosów spółce, do której są wnoszone. Skarżący podniosła, że gdyby wolą ustawodawcy było zwolnienie z opodatkowania jedynie tego wspólnika, który w ramach wymiany udziałów wnosi pakiet większościowy, to wówczas w treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. należałoby wskazać, że " (...) do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcowi (akcjonariuszowi) (...)". Według Skarżącego racjonalny ustawodawca wprowadził w art. 24 ust 8a u.p.d.o.f. zasadę zwolnienia z opodatkowania udziałowców (akcjonariuszy) spółki, której udziały/akcje są przedmiotem wkładu niepieniężnego, a nie zaś wyłącznie jednego większościowego udziałowca (akcjonariusza) tej spółki. Należy więc przyjąć, że ustawodawca odniósł zwolnienie z opodatkowania także do udziałowców mniejszościowych, o ile spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosów w spółce nabywanej w drodze aportów udziałów/akcji tych wspólników na poczet danego podwyższenia kapitału zakładowego spółki, do której wnoszone są te wkłady.

Skarżący podkreślił, że wykładnia językowa art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. daje wynik jasny i niebudzący wątpliwości Zgodnie z rzymską paremią interpretatio cessat in clarin, istnieje prymat wykładni językowej, co Skarżący poparł orzeczeniem Sądu Najwyższego z 8 maja 1998 r. o sygn. I CKN 664/97oraz uchwałą Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2003 r. o sygn. lII CZP 8/03. Skarżący wskazała, że w przypadku art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. nie zachodzą żadne z powyższych przesłanek, dlatego nie ma powodu, by odstępować od interpretacji normy wynikającej z tego przepisu uzyskanej przy pomocy reguł językowych.

Powołując się na uzasadnienie do ustawy nowelizującej wprowadzającej art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Skarżący stwierdził, że przyjęcie tego przepisu miało na celu realizację Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz. U. UE z 2009 r., seria L, Nr 310, str. 34, zwanej dalej: "Dyrektywą").

Skarżący przywołała brzmienie art. 2 pkt e Dyrektywy, który definiuje wymianę udziałów i przewiduje, że w zamian za uzyskanie większości praw głosu spółka nabywająca wydaje udziały "akcjonariuszom", nie zaś jednemu tylko "akcjonariuszowi". W związku z tym Skarżący stwierdził, że na gruncie Dyrektywy zwolnienie operacji wymiany udziałów odnosi się również do przypadku, gdy spółka nabywająca udziały/akcje uzyska większość praw głosu wskutek aportów wniesionych przez więcej niż jednego wspólnika spółki nabywanej. Brak jest wiec wymogu, aby w celu zwolnienia z podatku dochodowego udziały każdego wspólnika z osobna gwarantowały spółce nabywającej większość praw głosów w spółce nabywanej. Implementując Dyrektywę polski ustawodawca nie wprowadził żadnego zastrzeżenia odnośnie tego wymogu w treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f..

Zdaniem Skarżącego orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") potwierdza stosowanie korzyści płynących z omawianego zwolnienia podatkowego dla transakcji wymiany udziałów w sytuacji wnoszenia do kapitału zakładowego spółki udziałów/akcji w innej spółce przez kilku wspólników, z których żaden samodzielnie nie posiadał pakietu większościowego w spółce aportowanej i powołała się na wyrok z 5 lipca 2007 r. w sprawie C-321/05 Hans Markus Kofoed v. Skatteministeriet.

Ponadto Skarżący stwierdził, że zwolnienie z podatku dochodowego w odniesieniu do kilku akcjonariuszy/udziałowców, którzy wnoszoną udziały lub akcje w ramach pokrycia kapitału zakładowego spółki na etapie jej tworzenia, bądź pokrycia danego podwyższenia kapitału w spółce, wynika także z nowelizacji przepisu art. 12 ust. 4d ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowego od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, dalej: "u.p.d.o.p.") i przywołała ów przepis w brzmieniach obowiązujących przed 1 stycznia 2011 r. oraz od tej daty.

Skarżący podniósł, że zgodnie z brzmieniem przepisów obowiązujących do końca 2010 r. ze zwolnienia mogła korzystać "spółka zbywająca udziały innej spółki kapitałowej", a późniejsza regulacja mówiła o "udziałowcach (akcjonariuszach) zbywających udziały spółki kapitałowej". W ocenie Skarżącego zmiana oznacza, że po nowelizacji ze zwolnienia mogła skorzystać grupa udziałowców (akcjonariuszy), którzy wniosą udziały (akcje) dające spółce nabywającej większość praw głosu. Poprzednia regulacja w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych nie była, zdaniem Skarżącego, tak przejrzysta, ponieważ nie było jasne na gruncie jej wykładni językowej, czy transakcja taka mogła być dokonana wyłącznie w sytuacji, gdy przynajmniej jeden podmiot posiadał udziały dające bezwzględną większość praw głosów w spółce, której udziały są zbywane. Skarżący wskazał, że po nowelizacji udziałowcy (akcjonariusze) mniejszościowi mogli skorzystać ze zwolnienia, jeżeli współdziałali w grupie, która łącznie posiada bezwzględną większość praw głosów i dokonają zbycia udziałów na etapie zawiązania spółki nabywającej lub w ramach jednego podwyższenia kapitału spółki nabywającej, które to czynności dadzą spółce nabywającej bezwzględną większość praw głosu w spółce zbywanej. Ponieważ przepis art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przewiduje warunki zwolnienia z podatku transakcji wymiany udziałów identyczne do zawartych w art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2011 r., powyższą konkluzja Skarżący zastosowała także do wymiany udziałów/akcji z udziałem wspólników będących wyłącznie osobami fizycznymi.

Skarżący stwierdził, że jego stanowisko odnośnie wykładni przepisu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. znajduje potwierdzenie w poglądach doktryny prawa podatkowego odnośnie interpretacji art. 2 ust. 6 pkt c tiret drugi ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 101, poz. 649 ze zm., dalej: "u.p.c.c."). Według Skarżącego rzepis ten, chociaż dotyczy zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych, zawiera niemal identyczne warunki zwolnienia z opodatkowania jak art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.. Skarżący powołał się ponadto na publikację: "Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz praktyczny", T. Nierobisz, A. Wacławczyk, 2011. Zatem za objęte zwolnieniem z podatku od czynności cywilnoprawnych Skarżący uznał transakcje wniesienia do spółki posiadanych pakietów udziałów/akcji w spółkach przez kilku wspólników pod warunkiem, że spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w każdej z tych spółek. W przekonaniu Skarżącego tak samo należy interpretować art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., ponieważ nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do odmiennego traktowania czynności restrukturyzacyjnej jaką jest wymiana udziałów w spółce kapitałowej na gruncie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku dochodowego od osób fizycznych.

W związku z powyższym Skarżący stwierdził, że będzie zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych.

W wydanej [...] lipca 2011 r. interpretacji indywidualnej Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

Organ przytoczył brzmienie art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 17 ust. 1a i 2, art. 30b ust 1 i 2 pkt 5 u.p.d.o.f. oraz art. 1 pkt 16 lit. e i art. 13 ustawy z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dhcodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2010 r., Nr 226, poz. 1478).

Z art. 24 ust. 8a-8c organ wywiódł, że efekt w postaci neutralnej podatkowo wymiany udziałów (akcji) dotyczy sytuacji, gdy wspólnik spółki wniesie posiadane udziały (akcje) do spółki, a podmiot wraz z nabytymi udziałami (akcjami) otrzyma, bądź zwiększy bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) zostały wniesione.

Organ zauważył, że zgodnie z przepisem art. 1 u.p.d.o.f. przepisy ustawy obejmują osoby fizyczne. Podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych nie są łącznie np. udziałowcy spółki, ale zawsze każdy z nich odrębnie. Zdaniem organu skoro każdy z udziałowców jest odrębnie podatnikiem podatku dochodowego to skutki podatkowe związane z wymianą udziałów, należy rozpatrzyć odrębnie u każdego z udziałowców. Organ stwierdził, że nie można skutków wynikających z wymiany udziałów dokonanych łącznie przez grupę udziałowców odnieść do skutków podatkowych wynikających z przepisu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.

Ponadto organ stwierdził, że treść art. 24 ust. 8a ustawy odwołuje się do "podmiotów uczestniczących w tej transakcji", a nie do "podmiotów uczestniczących w tych transakcjach", oraz fakt, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym powstaje u konkretnego podatnika zawierającego daną transakcję wskazuje, że przy ocenie jego zastosowania oraz spełnienia warunków zastosowania zwolnień wynikających z tych przepisów bierze się pod uwagę sytuację dotyczącą indywidualnie strony realizującej taką transakcję. W opisanym we wniosku zdarzeniu przyszłym, kiedy kilku udziałowców (akcjonariuszy) wnosi do spółki posiadane udziały (akcje), stronami każdej z transakcji jest jeden z tych udziałowców, właściciel wnoszonych udziałów (akcji) i spółka wkład taki otrzymująca (spółka nabywająca). Według organu oceny, czy wartość udziałów (akcji) otrzymanych przez udziałowców (akcjonariuszy) będzie zaliczała się do przychodu, należy dokonywać odrębnie u każdego takiego wspólnika, analizując stan istniejący w momencie zawarcia przez niego transakcji.

Organ podniósł, że odwołanie się w przepisie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. do "udziałowców" miało na celu wskazanie jedynie adresatów zawartej w tym przepisie normy prawnej, a nie służyło określeniu warunków stosowania zwolnienia.

Jeżeli w wyniku nabycia od danego udziałowca (akcjonariusza) posiadanych udziałów (akcji) innej spółki spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosów w tej innej spółce albo w wyniku nabycia od danego udziałowca (akcjonariusza) posiadanych udziałów (akcji) innej spółki spółka nabywająca mająca już uprzednio bezwzględną większość praw głosu w tej innej spółce zwiększa liczbę posiadanych w niej udziałów (akcji), to w takim przypadku, według organu, przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w przywołanych przepisach ustawy, znajdzie zastosowanie wyłączenie z przychodów, o którym mowa w art. 24 ust. 8a i 8b u.p.d.o.f.

Jeżeli zaś zawierana przez danego udziałowca (akcjonariusza) transakcja nie spełnia warunków określonych w art. 24 ust. 8a ustawy to, zdaniem organu, objęcie udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów lub akcji innej spółki kapitałowej stanowi jego przychód w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów lub akcji w spółce kapitałowej, art. 17 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy.

Organ stwierdził, że oceny, czy wartość udziałów otrzymanych przez udziałowców będzie zaliczała się do przychodu, należy dokonywać odrębnie u każdego wspólnika, analizując stan istniejący w momencie zawarcia przez niego transakcji, a w opisanym we wniosku zdarzeniu przyszłym nie znajdzie zastosowania wyłączenie z przychodów, o którym mowa w art. 24 ust. 8a i 8b u.p.d.o.f.

Pismem z 2 sierpnia 2011 r. Skarżący wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając interpretacji błędną wykładnię art. 24 ust. 8a-8c u.p.d.o.f. oraz naruszenie art. 14e oraz art. 121 § 1 w zwi. z art. 14h i 14c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm, dalej: "O.p.").

W odpowiedzi z 7 września 2011 r. organ stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

Skarżący, pismem z 12 października 2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na interpretację przepisów prawa podatkowego, wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.

Skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną we wniosku o wydanie interpretacji. Ponadto podkreślił znaczenie orzecznictwa TSUE oraz powołała się na prymat proeuropejskiej wykładni przepisów i uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2007 r. o sygnaturze I FPS 5/06.

Skarżący wyjaśnił, że wbrew temu co twierdzi Dyrektor, dojdzie do jednej transakcji nabycia udziałów lub akcji przez Spółkę holdingową. Skarżący wraz z Udziałowcami obejmie bowiem udziały lub akcje Spółki holdingowej w zamian za wniesione udziały lub akcje Spółki (Spółek) w ramach jednej umowy spółki z o.o. (statutu spółki akcyjnej) lub jednej uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego. Każda z tych czynności zostanie zakończona dokonaniem rejestracji przez sąd rejestrowy właściwy dla Spółki holdingowej (poprzez rejestrację Spółki holdingowej lub rejestrację podwyższenia jej kapitału zakładowego). Skarżący podniósł, że etap "nabycia" udziałów lub akcji przez Spółkę holdingową zostanie zakończony poprzez rejestrację w sądzie rejestrowym obejmującą wszystkie akcje lub udziały wnoszone przez Skarżącego oraz Udziałowców. Według Skarżącego art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. nie ogranicza bowiem zakresu czynności powodującej uzyskanie przychodu wyłączonego z opodatkowania wyłącznie do wnoszenia wkładów w postaci udziałów/akcji w danej spółce kapitałowej. Skarżący wywiódł, że zakres zwolnienia z opodatkowania obejmuje bowiem nie sam aport udziałów lecz wymianę udziałów, która określona została jako objęcie udziałów/akcji w spółce nabywającej w zamian za udziały/akcje w spółce zbywanej. Wniesienie udziałów (akcji) aportem nie wyczerpuje zakresu ustawowo zdefiniowanej wymiany udziałów, którą ustawodawca zwolnił z podatku dochodowego, konieczne jest także objęcie udziałów w spółce nabywającej, czego – zdaniem Skarżącego – organ nie uwzględnił w pełni, bowiem to przecież wartość nominalna udziałów objętych w spółce nabywającej stanowi ewentualny przychód podatkowy udziałowca, a nie wartość udziałów wnoszonych przez niego do kapitału tej spółki. Z kolei, wymiana udziałów, o której mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. (tj. aport udziałów i objęcie w zamian udziałów w kapitale spółki nabywającej) następuje na podstawie jednej czynności, tj. na podstawie umowy spółki z o.o. (statutu spółki akcyjnej) albo na podstawie uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki kapitałowej. Skarżący wskazała, że wymiana udziałów została zdefiniowana jako objęcie udziałów w spółce nabywającej w zamian za udziały w innej spółce na gruncie art. 2 pkt e) Dyrektywy. Przepis art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. implementuje wskazane regulacje Dyrektywy, a polski ustawodawca nie wprowadził żadnego zastrzeżenia odnośnie odmiennych wymogów stosowania tego zwolnienia. Stąd Skarżący uznał, że - zgodnie z wolą ustawodawcy krajowego i unijnego - czynnością prowadzącą do powstania przychodu danego udziałowca jest objęcie udziałów w spółce nabywającej, a nie wniesienie udziałów do jej kapitału. Objęcie udziałów następuje zaś w ramach jednej czynności, tj. umowy spółki z o.o. (statutu spółki akcyjnej) lub uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki kapitałowej. Skarżący wskazał, że w takim momencie dochodzi do "nabycia" przez Spółkę holdingową udziałów lub akcji wnoszonych do niej aportem i stanowi to jedną czynność, niezależnie czy uczestniczy w niej jeden, czy też kilku udziałowców/akcjonariuszy. Zdaniem Skarżącego interpretacja art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. zaprezentowana przez organ nie ma racjonalnego uzasadnienia, pozostaje w sprzeczności z treścią i celem Dyrektywy, a także bezzasadnie ogranicza zastosowanie transakcji "nabycia od udziałowców (akcjonariuszy)" do rzadkich i niczym nieuzasadnionych ekonomicznie przypadków.

Ponadto Skarżący podniósł, że ustawodawca zwolnił z podatku dochodowego wszystkich (w liczbie mnogiej) udziałowców wnoszących udziały (akcje) do spółki nabywającej, choćby uzyskała ona większość praw głosu w innej spółce w wyniku "jednego nabycia", czyli jak to uważa organ - nabycia tylko od jednego z kilku (w liczbie mnogiej - jak określił to dwukrotnie, na początku i końcu przepisu ustawodawca) "udziałowców". Według Skarżącego językowa wykładnia przedmiotowego przepisu wskazuje, iż jeżeli w wyniku nabycia Spółka holdingowa uzyska bezwzględną większość praw głosu w Spółce lub Spółkach, których udziały (akcje) stanowią przedmiot aportu, wówczas wyłączenie z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych stosuje się do wszystkich Udziałowców (oraz Skarżącego), którym zostały przekazane udziały lub akcje Spółki holdingowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte w wydanej przez siebie interpretacji.

Organ wyjaśnił, że sprawę poddano szczegółowej analizie w oparciu o obowiązujące przepisy u.p.d.o.f., stwierdzając, że w opisanym we wniosku zdarzeniu przyszłym nie znajdzie zastosowania wyłączenie z przychodów, o którym mowa w art. 24 ust. 8a i 8b u.p.d.o.f. W związku z tym wartość udziałów/akcji w spółce holdingowej przekazanych Skarżącemu w zamian za wniesione aportem udziały/akcje w spółkach kapitałowych stanowić będzie dla Skarżącego przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Organ nie zgadza się z zarzutem Skarżącego, że jego stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji jest niezgodne z językową wykładnią art. 2 pkt e Dyrektywy. Zdaniem organu implementowane przez ustawodawcę przepisy Dyrektywy Rady 2009/133/WE do prawa krajowego, do których odnosi się przepis art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. odwołują się do "podmiotów uczestniczących w tej transakcji" a nie do "podmiotów uczestniczących w tych transakcjach" oraz fakt, że zobowiązanie podatkowe w podatki dochodowym powstaje u konkretnego podatnika zawierającego daną transakcję wskazuje iż przy ocenie jego zastosowania oraz spełnienia warunków zastosowania zwolnier wynikających z tych przepisów bierze się pod uwagę sytuację indywidualną strony realizującej taką transakcję.

Organ podtrzymał stanowisko, że skoro każdy z udziałowców jest odrębnie podatnikiem podatku dochodowego to skutki podatkowe związane z wymianą udziałów, należy rozpatrzyć odrębnie u każdego z udziałowców. Skutków wynikających z wymiany udziałów dokonanych łącznie przez grupę udziałowców nie można zatem – zdaniem organu – odnieść do skutków podatkowych wynikających z przepisu art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.

Skarżący pismem z 9 marca 2012 r. dodatkowo, na poparcie swojej argumentacji, powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 26 stycznia 2012 r., w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 906/11, który obszernie zacytował.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawą poddania kontroli sądowej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego wydanej przez Ministra Finansów jest art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270., dalej jako: p.p.s.a). sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 a p.p.s.a. (w tym pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach) uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

W niniejszej sprawie zaskarżeniu podlega interpretacja indywidualna Ministra Finansów, wydana na podstawie art. 14 b § 1 i § 6 O.p., a spór odnosi się do zdarzenia przyszłego i dotyczy interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie skutków podatkowych związanych z wniesieniem przez Skarżącego i pozostałych udziałowców pakietu udziałów/akcji w spółkach kapitałowych do spółki holdingowej z siedzibą w Polsce (spółki z o.o. lub spółki akcyjnej).

W złożonej skardze Skarżący zarzuca zaskarżonej interpretacji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., poprzez jego błędną wykładnię.

Sąd zauważa, iż przepis art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., został wprowadzony w związku z poprzednią, błędną, implementacją dyrektywy unijnej tj. ww. Dyrektywy Rady 2009/133/WE.

Powyższe potwierdza tekst uzasadnienia projektu rządowego zmian do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w części dotyczącej uzupełnienia art. 24 o ust. 8a i 8b, gdzie projektodawca wskazywał: "Zagadnienie wymiany udziałów regulują przepisy dyrektywy 2009/133/WE, a odpowiednie przepisy (art. 12 ust. 4d i art. 16 ust. 1 pkt 8d) zostały wprowadzone do ustawy CIT z dniem 1 maja 2004 r. Pojawiły się wątpliwości co do pełnej jego transpozycji - w zakresie dotyczącym kategorii akcjonariusza, oraz dopuszczalnych prawem wspólnotowym ograniczeń w przyznawaniu preferencji wynikających z dyrektywy 2009/133/WE mających na celu przeciwdziałanie wykorzystywaniu obecnie istniejących regulacji do działań zmierzających do unikania opodatkowania. Ustawodawca polski mając na uwadze zakres regulacji objętych dyrektywą 2009/133/WE w procesie implementacji uregulował skutki podatkowe transakcji wymiany udziałów po stronie udziałowca będącego podatnikiem podatku od osób prawnych. W konsekwencji inne podmioty będące akcjonariuszami nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dyrektywy 2009/133/WE. Należy zauważyć, że dyrektywa 2009/133/WE nie definiuje pojęcia "akcjonariusza". Jednak przepisy obowiązujące w większości państw członkowskich UE (np. Francja, Irlandia, Szwecja, Finlandia, Węgry, Portugalia) obejmują przywilejami wynikającymi z dyrektywy także podatników będących osobami fizycznymi. W orzecznictwie TSWE również brak jest jednoznacznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Niemniej jednak Trybunał Sprawiedliwości orzekał w sprawach związanych z dyrektywą 2009/133/WE (uprzednio dyrektywa 90/434/EWG), w których stroną postępowania była osoba fizyczna (wyrok C-28/95 z dnia 17 lipca 1997 w sprawie Leur-Bloem, wyrok C-321/05 z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie Kofoed). W wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wa603/09 Sąd uznał, że «Przepis art. 8 ust. 1 dyrektywy jest bezwarunkowy i dostatecznie precyzyjny, albowiem jednoznacznie nakazuje wyłączenie spod opodatkowania wskazanych w nim czynności (także wymiany udziałów/akcji) wobec akcjonariuszy, nie czyniąc przy tym rozróżnienia na akcjonariuszy będących osobami prawnymi (...) i akcjonariuszy - osób fizycznych». Mając powyższe na względzie powstała konieczność wprowadzenia do ustawy PIT regulacji odnoszących się do wymiany udziałów, analogicznych do tych zawartych w zmienianej ustawie CIT. Stosowną regulację w tym względzie zawarto właśnie w art. 24 ust. 8a-8c. Ponadto do projektu ustawy dodano załącznik nr 1 określający formy prawne podmiotów, które zawarte są w załączniku I część A dyrektywy 2009/133/WE, a do których przepisy o wymianie udziałów znajdują zastosowanie. Wprowadzenie zaproponowanych zmian zapewni wewnętrzną spójność polskiego systemu podatku dochodowego, tj. podatku dochodowego od osób prawnych i podatku dochodowego od osób fizycznych i zrealizuje założenia dyrektywy 2009/133/WE."

Zacytowany powyżej obszerny fragment uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych potwierdza, że celem wprowadzenia przepisów dotyczących sposobu opodatkowania transakcji wymiany udziałów (akcji) było po pierwsze dostosowania polskich przepisów do przepisów ww. Dyrektyw. Po drugie celem zmian było wprowadzenie analogicznych przepisów w obu ustawach regulujących podatki dochodowe.

Przed dalszymi rozważaniami dotyczącymi wykładni art. 24 ust. 8a-8c u.p.d.o.f. warto przytoczyć treść preambuły Dyrektywy 2009/133/WE uznając je za dyrektywy wykładni polskich przepisów. Zgodnie z pkt 2 preambuły łączenia, podziały, podziały przez wydzielenie, wnoszenie aktywów, wymiana udziałów dotyczące spółek różnych państw członkowskich mogą być niezbędne w celu stworzenia we Wspólnocie warunków właściwych dla rynku wewnętrznego i w celu zapewnienia w ten sposób skutecznego funkcjonowania takiego rynku wewnętrznego. Takie czynności nie powinny być hamowane przez ograniczenia, niekorzystne warunki lub zniekształcenia wynikające w szczególności z przepisów podatkowych państw członkowskich. W tym celu niezbędne jest w odniesieniu do takich czynności zapewnienie reguł podatkowych, które są neutralne z punktu widzenia konkurencji, aby umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie się do wymagań rynku wewnętrznego, zwiększyć ich produktywność i poprawić ich siłę konkurencyjną na poziomie międzynarodowym. Na podkreślenie zasługuje także to, iż w myśl pkt 5 Preambuły wspólny system podatkowy powinien zapobiegać nakładaniu podatku w związku z łączeniem, podziałami, podziałami przez wydzielenie, wnoszeniem aktywów lub wymianą udziałów, chroniąc jednocześnie interesy finansowe państwa członkowskiego właściwego dla spółki przekazującej lub nabywanej. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt e) Dyrektywy 2009/133/WE, wymiana udziałów oznacza czynność, w wyniku której spółka nabywa udziały w kapitale innej spółki, uzyskując w ten sposób większość praw głosu w tej spółce lub posiadając taką większość praw głosu, nabywa dalsze udziały, w zamian za wyemitowane na rzecz akcjonariuszy tej ostatniej spółki w zamian za ich papiery wartościowe, papierów wartościowych swojej spółki, jak również, jeżeli ma to zastosowanie, wypłatę gotówkową nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej lub, w przypadku braku wartości nominalnej, księgowej wartości nominalnej tych papierów wartościowych. Przyznać należy, że przepisów Dyrektywy 2009/133/WE nie można stosować wprost do opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 1 Dyrektywę 2009/133/WE stosuje się w odniesieniu do wymiany udziałów, w które zaangażowane są spółki z co najmniej dwóch państw członkowskich, a wnioski, na podstawie których wydane zostały zaskarżone interpretacje tego rodzaju sytuacji nie dotyczy, gdyż obie spółki mają siedzibę na terenie jednego państwa. Jednakże fakt, iż przepis dotyczący zasad opodatkowania wymiany udziałów w u.p.d.o.f. został wprowadzony w ramach implementacji ww. Dyrektywy oraz innych przepisów unijnych i co do zasady miał dotyczyć transakcji z udziałem innego podmiotu z kraju członkowskiego nie może powodować dyskryminacji stron analogicznych transakcji mających siedzibę w kraju. Zważywszy powyższe za uzasadnione należy przyjąć to, iż zasady określone w przepisach Dyrektyw w tym wynikające z ich preambuł powinny mieć również zastosowanie do transakcji krajowych.

Przyjąć zatem należy, iż zasadny jest pogląd Skarżącego, iż transakcja, do której odnoszą się powyższe przepisy Dyrektywy, nie może być dzielona na poszczególne czynności przeniesienia przez poszczególnych udziałowców/akcjonariuszy posiadanych udziałów/akcji na spółkę holdingową ale powinna być oceniana jako całościowa transakcja zawiązania spółki lub transakcja podwyższenia jej kapitału zakładowego. To wynik tej właśnie transakcji dotyczący uzyskania większości praw głosu przez spółkę nabywającą przesądza o zastosowaniu zwolnienia podatkowego w odniesieniu do udziałowców/akcjonariuszy w związku z objęciem przez nich udziałów/akcji spółki holdingowej. Zasadnie również strona Skarżąca zwróciła uwagę, że przepis Dyrektywy 2009/133/WE również przewiduje, że w zamian za uzyskanie większości praw głosu spółka nabywająca wydaje udziały "akcjonariuszom", nie zaś jednemu tylko "akcjonariuszowi". Należy podkreślić, że ww. Dyrektywa nie wskazuje, czy konieczne jest podpisanie jednej umowy ze wszystkimi udziałowcami, czy też odrębnych umów z każdym udziałowcem. W tym miejscu niezbędne jest przytoczenie obowiązujących od dnia 1 stycznia 2011 r. unormowań. Zgodnie z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.: "Jeżeli spółka nabywa od udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: 1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo 2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce - do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem, że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów). W ocenie Skarżącego istotne jest aby aportowane udziały uprawniały Spółkę Holdingową do bezwzględnej większości głosów w Spółce, a Spółka Holdingowa może nabyć te udziały w drodze jednej lub kilku równocześnie dokonywanych transakcji w wyniku których uzyska bezwzględną większość praw głosu w Spółce.

Zdaniem Sądu z treści wymienionych przepisów wynika, że to zagwarantowanie neutralności podatkowej omawianych transakcji ułatwiać ma spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce a równocześnie umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego poprzez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Przy wykładni tych przepisów należy więc mieć na uwadze te właśnie cele przyświecające nowej regulacji prawnej. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele, poprzez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i równocześnie uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wtedy "do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę" – przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w przepisie, nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Z przepisu tego wynika więc symetria praw udziałowców tej innej spółki i spółki nabywającej udziały – jeżeli więc spółka nabywająca uzyskuje w związku z dokonaniem transakcji ten przywilej podatkowy (niezaliczanie do przychodu wymienionych wartości), to z takiego samego przywileju korzysta druga strona transakcji, czyli udziałowiec tej innej spółki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2012r., sygn. akt I SA/Sz 906/11).

Organ podatkowy w odpowiedziach na skargi wskazał, że w opisanym w zaskarżonej interpretacji zdarzeniu przyszłym, kiedy kilku udziałowców (akcjonariuszy) wnosi do spółki posiadane udziały (akcje) stronami każdej z transakcji jest jeden z tych udziałowców - właściciel wnoszonych udziałów (akcji) i spółka otrzymująca taki wkład (spółka nabywająca). Tak więc oceny, czy wartość udziałów (akcji) otrzymanych przez udziałowców (akcjonariuszy) będzie zaliczała się do przychodu, należy dokonywać odrębnie u każdego takiego wspólnika, analizując stan istniejąc w momencie zawarcia przez niego transakcji. Powyższe zdaniem Ministra Finansów oznacza, iż odwołanie się w przepisie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. do udziałowców miało na celu wskazanie jedynie adresatów zawartej w tym przepisie normy prawnej, a nie służyło określeniu warunków stosowania zwolnienia. Odnosząc się do powyższego stwierdzenia organu, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Skarżącego, iż zgodnie z wykładnią językową, art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przepis ten uzależnia wyłączenie z opodatkowania udziałowca biorącego udział w transakcji wymiany udziałów od warunku nabycia bezwzględnej większości praw głosu przez spółkę, do której wnoszone są udziały lub akcje. Przepis ten nie przewiduje jednak konieczności wniesienia takiego większościowego pakietu przez jedną osobę. W analizowanym przepisie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., ustawodawca używa liczby mnogiej wyłączając z opodatkowania wartość udziałów przekazanych wszystkim biorącym udział w czynności udziałowcom spółki kapitałowej, której udziały/akcje są wnoszone do kapitału spółki nabywającej. Sąd wskazuje, że w orzecznictwie przyjęte jest, iż wykładnia językowa jest punktem wyjścia do wszelkich interpretacji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wykładnia przepisów podatkowych powinna być dosłowna, a preferowaną metodą wykładni jest wykładnia gramatyczna (por. wyrok z dnia 23 lutego 1994 r., sygn. akt III SA 1312/93, Wspólnota 1994, Nr 31). Stosowanie tej wykładni w zakresie przepisów prawa podatkowego jest ważne także i z tego względu, że prawo podatkowe jest kategorią prawa ingerującego w czyjąś własność - stąd stosowanie dosłownego brzmienia przepisów chroni przed błędami.

Zasadnie organ w zaskarżonych interpretacjach zauważył, że art. 24 ust. 8a ustawy odwołuje się do "podmiotów uczestniczących w tej transakcji", a nie do "podmiotów uczestniczących w tych transakcjach". Należy jednakże zauważyć, iż Skarżący w uzupełnieniu wniosku o interpretację jednoznacznie wskazali, iż "W momencie wnoszenia przez Wnioskodawcę oraz pozostałych udziałowców pakietów udziałów/akcji w polskich spółkach kapitałowych na etapie tworzenia (zawiązywania) Spółki holdingowej, łącznie udziały/akcje wnoszone przez Wnioskodawcę i pozostałych udziałowców dadzą Spółce holdingowej bezwzględną większość praw głosów w danej spółce kapitałowej, przy czym żaden z udziałowców, w tym Skarżący, może nie wnosić samodzielnie pakietu większościowego. Zatem w momencie, dokonania transakcji wniesienia pakietu udziałów/akcji posiadanych przez Wnioskodawców w polskich spółkach kapitałowych na etapie tworzenia Spółki holdingowej, Spółka ta uzyska bezwzględną większość praw głosów w polskich spółkach kapitałowych wobec jednoczesnego pokrycia kapitału zakładowego pakietami udziałów/akcji wniesionymi przez pozostałych udziałowców.(...) Nabycie przez Spółkę holdingową od Wnioskodawców i udziałowców pakietów udziałów/akcji dających bezwzględną większość praw głosu w danej Spółce będzie następowało każdorazowo w ramach danego podwyższenia kapitału zakładowego Spółki holdingowej, na poczet którego udziały lub akcje wniesie dwóch lub kilku wspólników". Skarżący wraz z pozostałymi udziałowcami obejmą udziały lub akcje Spółki holdingowej w zamian za wniesione udziały lub akcje Spółki (Spółek) w ramach jednej umowy spółki z o.o. (statutu spółki akcyjnej) lub jednej uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego. Dokonując więc analizy omawianego przepisu "z perspektywy" spółki nabywającej udziały należy uznać, że w przedmiotowej sprawie łącznie udziały/akcje wnoszone przez Skarżącego i pozostałych udziałowców dadzą Spółce holdingowej bezwzględną większość praw głosów w danej spółce kapitałowej. Spółka ta uzyska bezwzględną większość praw głosów w spółkach kapitałowych wobec pokrycia kapitału zakładowego pakietami udziałów/akcji wniesionymi przez pozostałych udziałowców. Spełniony więc będzie wymóg przewidziany w ww. przepisie (spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość głosów w Spółce).

W ocenie Sądu fakt, iż spółka nabywa w taki sposób udziały od kilku (wszystkich) udziałowców Spółki nie przekreśla możliwości skorzystania przez spółkę z omawianego przywileju podatkowego. Przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby bowiem, że mimo łącznego nabycia 100% udziałów w Spółce i zrealizowania obu ww. celów którym ma służyć analizowane unormowanie ustawowe, spółka nabywająca stałaby się podatnikiem podatku od dochodu z takich transakcji, co byłoby zaprzeczeniem celu wprowadzonych w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. zmian do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Gdyby takie nabycie przez Spółkę holdingową od Skarżącego i Udziałowców pakietów udziałów/akcji dających bezwzględną większość praw głosu w danej Spółce następujące każdorazowo w ramach utworzenia Spółki holdingowej lub danego podwyższenia kapitału zakładowego Spółki holdingowej miało być dla celów podatkowych traktowane odrębnie, oznaczałoby to, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 906/11, iż "pierwsze dwie transakcje, na podstawie których spółka nabyła łącznie 40% udziałów w Spółce nie wywołałoby dla spółki nabywającej skutku o którym mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., natomiast przy trzeciej takiej transakcji uzyskałaby już bezwzględną większość (60%) praw głosu w Spółce, a przy kolejnych dwóch transakcjach – posiadając już bezwzględną większość praw głosu – zwiększałaby ilość udziałów w Spółce (co także przewidziano w analizowanym przepisie). Gdyby więc wszystkie te (..) transakcji traktować odrębnie (jak się sugeruje w interpretacji) to spółka skorzystałaby z omawianego przywileju podatkowego w odniesieniu do trzeciej, czwartej i piątej transakcji nabycia (wymiany) udziałów, a w konsekwencji tego tylko trzeci, czwarty i piąty zbywca udziałów mógłby również korzystać z tego przywileju. Gdyby nawet kwestionować takie prawo trzeciego zbywcy (uznając – jak w interpretacji - że zbywa on /a spółka nabywa/ tylko 20% udziałów w Spółce, a prawo wspólnika nie może zależeć od działań innych podatników), to bez wątpienia zarówno spółka, jak i czwarty i piąty zbywający udziałowiec, nabyliby prawo z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., bowiem ich transakcje wypełniałyby dyspozycję pkt. 2 w tym przepisie – spółka nabywająca posiadając już bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały są nabywane, ("w wyniku nabycia") zwiększała ilość udziałów w tej spółce. Zdaniem Sądu takie różne potraktowanie praw wspólników zbywających udziały, których sytuacja faktyczna byłaby tożsama, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (równego traktowania przez organy państwa)".Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd wyrażony w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 906/11.

Zdaniem Sądu prawidłowo organ wskazał w zaskarżonej interpretacji, iż co do zasady podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych są osoby fizyczne, postrzegane jako odrębne od siebie podmioty, oraz iż w świetle przepisów u.p.d.o.f. sytuację prawnopodatkową każdego podatnika ocenia się indywidualnie. Zasadne jest również stanowisko Ministra Finansów, iż przypadek wyłączenia przychodów z tytułu wymiany udziałów należy rozpatrywać odrębnie z punktu widzenia każdego z udziałowców wnoszących udziały, ponieważ podatnikiem podatku dochodowego jest odrębnie każdy udziałowiec, a nie ich grupa. Za nieuprawniony i wadliwy uznać jednak należy przedstawiony przez Ministra Finansów pogląd, iż zasady u.p.d.o.f. sprzeciwiają się uwzględnieniu przy ustalaniu przychodów danej osoby fizycznej okoliczności dotyczących innych udziałowców. W ocenie Sądu takie stanowisko jest sprzeczne z ogólnymi zasadami określonymi w Dyrektywie 2009/133/WE a tym samym celem dostosowania polskich przepisów do przepisów unijnych. Podnieść także należy, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jeżeli spółka nabywa od udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: 1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo 2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce - do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów). Analiza powyższego przepisu wskazuje, iż obecna regulacja mówi o "udziałowcach (akcjonariuszach) zbywających udziały spółki kapitałowej". Uznać zatem należy, iż na tle powyższego przepisu ze zwolnienia może skorzystać grupa udziałowców (akcjonariuszy), którzy wniosą udziały (akcje) dające spółce nabywającej większość praw głosu. Obecnie udziałowcy (akcjonariusze) mniejszościowi mogą skorzystać ze zwolnienia, jeżeli będą współdziałać w grupie, która łącznie posiada większość praw głosów. Analiza powyższego przepisu wskazuje, iż ustawodawca dokonując implementacji Dyrektywy 2009/133/WE do u.p.d.o.f. nie wziął pod uwagę kwestii związanej z opodatkowaniem transakcji jako całości i zastosowaniem wyłączenia w ramach postulatu neutralności z punktu widzenia konkurencji. Na podkreślenie zasługuje to, iż w ustawach dotyczących podatków dochodowych znalazł się analogiczny przepis dotyczący skutków opodatkowania wymiany udziałów. Jednakże w u.p.d.o.f. ustawodawca sformułował przepis art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f w sposób nieprecyzyjny i w istocie nieodzwierciedlający celu określonego w Dyrektywie 2009/133/WE.

Jak słusznie zauważył pełnomocnik Skarżącego ustawodawca wyraźnie wymaga na gruncie przepisów art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., aby oceniać skutki podatkowe wymiany udziałów w odniesieniu do danego (konkretnego) podatnika odwołując się do sytuacji innych Udziałowców i spółki nabywającej. Przed zastosowaniem omawianego wyłączenia należy bowiem zawsze ustalić czy podmioty biorące udział w wymianie pochodzą z krajów UE, jaką liczbą głosów w spółce nabywającej mają inni udziałowcy, którzy wnieśli udziały do tej spółki lub zrobią to w przyszłości (nie jest bowiem możliwe ustalenie większości głosów w spółce nie znając liczby głosów posiadanych przez innych udziałowców), czy też ile głosów spółka nabywająca uzyskała lub uzyska wskutek nabycia udziałów/akcji od innych udziałowców.

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ winien dokonać oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu.

Z powyższych względów, Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja wydana została z naruszeniem prawa materialnego na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 sentencji. W oparciu o art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona interpretacja nie podlega wykonaniu w części w jakiej została uchylona. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 p.p.s.a.