Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 224/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 133 par. 1, art. 183 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) sędzia (del.) WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. i Z. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 56/08 w sprawie ze skargi Z. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wód na gruncie oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 56/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie – po rozpoznaniu skargi Z. Ł. - uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 r., Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] 2007 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wód na gruncie i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz Z. Ł. kwotę 257 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że wnioskiem z dnia 5 października 2004 r. Z. Ł. zwrócił się o usunięcie murku ogrodzeniowego, który uniemożliwiał swobodny przepływ wody z działki nr [...] będącej jego własnością na działkę nr [...] niżej położoną. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Wójt Gminy C, nakazał K. i Z. D. usunięcie przeszkody w postaci muru ogrodzeniowego na odcinku rowu odprowadzającego wody opadowe i źródlane z wyżej położonych działek, w tym działki nr [...]. Organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 września 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 86/05 oddalił skargę, uznając, że spełnione zostały przesłanki z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Następnie w postępowaniu egzekucyjnym doprowadzono do rozebrania części muru ogrodzeniowego.

Kolejnym wnioskiem z dnia 18 lipca 2006 r. Z. Ł. zwrócił się do Wójta Gminy w C. o wydanie decyzji nakazującej K. i Z. D. (właścicielom działki nr [...] położonej w P.) usunięcie zmian w odpływie wody poprzez wykonanie udrożnionego rowu po stronie działki nr [...] i doprowadzenie do swobodnego przepływu wód.

Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] 2006 r., Nr [...] - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - umorzył postępowanie wskazując, że sprawa była już przedmiotem wcześniejszego postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] 2004 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2007 r., Nr [...], uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem organu odwoławczego o ile w sprawie można mówić o tożsamości podmiotowej, to nie ma tożsamości stanu faktycznego. Przedmiotem pierwotnego postępowania był wniosek dotyczący zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowany wybudowaniem murku ogrodzeniowego, podczas gdy przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek dotyczący zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowany zaoraniem koryta rowu odprowadzającego wody. Decyzją z dnia [...] 2007 r., Nr [...] Wójt Gminy C. nakazał K. i Z. D. przekopanie rowu w poprzek działki nr [...] na wysokości rowu przebiegającego przez działkę sąsiednią nr [...], tak aby odebrał wody płynące rowem przez działkę nr [...] i odprowadził te wody na działkę [...], graniczącą z działką nr [...] od strony południowej, zgodnie ze stanem sprzed wprowadzenia zmiany stanu wody na gruncie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania - z uwagi na naruszenie przepisów procesowych, tj. nie doręczenie decyzji pełnomocnikowi strony. Organ zwrócił również uwagę na wątpliwości w zakresie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, który nie daje odpowiedzi na pytanie: czy przedmiotowe zagłębienie zwane rowem, jarem, ciekiem wodnym, przebiegające przez sąsiadujące działki jest w rzeczywistości naturalnym zagłębieniem terenu, które następnie zostało sztucznie pogłębione przez właścicieli działek sąsiednich, czy też ma charakter rowu melioracyjnego oraz jakie działania w obrębie rowu mają charakter pierwotny, oddziałujący na sąsiednie grunty. Powyższe konieczne jest do ustalenia kiedy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, czy w chwili pierwotnego przeorania rowu, czy na etapie zaorania działki przez Państwa D.

Decyzją z dnia [...] 2007 r., Nr [...] Wójt Gminy C. odmówił nakazania K. i Z. D. przywrócenia stanu poprzedniego poprzez udrożnienie rowu po stronie działki nr [...] i doprowadzenia do swobodnego przepływu wód, tj. doprowadzenia do stanu sprzed wykonania murku ogrodzeniowego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego (dowód z opinii biegłego ds. melioracji wodnych, dowód z oględzin i z przesłuchania świadków) organ ustalił, że na przedmiotowym gruncie znajduje się ślad rowu (działka nr [...] - własność Z. Ł.), którym spływa woda z terenów wyżej położonych i dopływa do granicy wspólnej między działkami nr [...] i nr [...]. Woda pochodzi ze źródeł i wysiątków terenowych. Rowu tego nie ma uwzględnionego na mapach katastralnych. Poprzedni właściciele nieruchomości w latach 70-tych ujęli spływające wody w wykopany i utrzymywany przez siebie rów. Następnie kolejną zmianą woda została skierowana w celu zasilenia wybudowanego stawu na działce nr [...]. Zdaniem organu, wskutek zaorania działki nr [...] przez K. i Z. D. nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, lecz do przywrócenia stosunków wodnych zmienionych w latach 70-tych przez poprzednich właścicieli nieruchomości wskutek wykopania rowu.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. Ł. zarzucił naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego oraz art. 7 w związku z art. 138 § 2 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia czynności, jakich potrzeba wynikała z zaleceń organu II instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ze względu na ukształtowanie terenu, wody źródlane i opadowe z działki nr 54, stanowiącej jego własność, spływają przez działkę nr [...] należącą do K. i Z. D. Ten naturalny spływ został ograniczony na skutek zlikwidowania rowu usytuowanego za podmurówką na działce nr [...] przez jego zaoranie. Nadto, wykonując decyzję nakazującą usunięcie podmurówki, urządzono garb ziemny na wysokości usuniętej podmurówki, który uniemożliwia spływ wód na wprost. Z. Ł. podniósł, że zmiana stosunków wodnych na gruncie nie powodująca szkód dla gruntów sąsiednich pozostaje bez znaczenia, istotne znaczenie ma dopiero zmiana takie szkody wyrządzająca. Zatem zmiana w postaci wykopania rowu przez wcześniejszych właścicieli, jako nie powodująca żadnych szkód, nie może być traktowana jako zmiana, o której mowa w art. 29 Prawa wodnego. Taką zmianą jest dopiero zaoranie przedmiotowego rowu, które jest bezpośrednią przyczyną powstających szkód.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2007 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Kolegium organ I instancji ustalił stan faktyczny sprawy w tym i to, kiedy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie w obrębie działek nr [...] i nr [...] położonych w P. - miało to miejsce przy urządzeniu rowu w latach 70-tych ubiegłego stulecia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył Z. Ł. Wskazał, że zaoranie przez K. i Z. D. rowu i wykonanie garbu na wysokości przerwy w podmurówce spowodowało zmianę stanu wody, która wywołała szkody na działce nr [...] należącej do skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przytaczając treść art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 329, poz. 1229) Sąd wskazał, że przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów (art. 29 ust. 3 ustawy) jest zmiana stanu wody na gruncie oraz szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Dokonanie zmiany stanu wody, które nie wywoływało takich skutków wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 ustawy tj. nakazania w drodze decyzji właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego. Sąd podał, iż w niniejszej sprawie organ uznał, że to w momencie wykopania rowu doszło do zmiany stanu wody na gruncie, gdyż z ustaleń organu wynika, że żadna z map katastralnych nie wskazuje, aby pierwotnie na tych nieruchomościach był rów. Również zeznania przesłuchanych świadków potwierdzają, iż rów został przekopany w latach siedemdziesiątych za zgodą ówczesnych właścicieli działek. Zdaniem organu, to przez urządzenie rowu doszło do naruszenia stosunków wodnych. W ocenie Sądu, organ dochodząc do takiego wniosku pominął fakt, że przedmiotem zainteresowania ustawodawcy nie jest każda zmiana stanu wody na gruncie, lecz tylko taka, która powoduje szkody na sąsiednich nieruchomościach. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że w tym czasie, gdy "funkcjonował" rów, nie było żadnych kłopotów z wodą opadową i płynącą ze źródeł. A zatem, stwierdzenie organu, iż "to w momencie wykopania rowu woda zaczęła płynąć w inny sposób i wówczas doszło do zmiany stosunków wodnych" jest bez znaczenia orzeczniczego w sprawach rozpoznawanych w trybie art. 29 ustawy. Wobec tego odmowa nakazania K. i Z. D. przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie nie znajduje oparcia w przepisach art. 29 ustawy. Sąd zaznaczył, że rozstrzygnięcie takie jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy organ stwierdzi, że na gruncie nie zostały dokonane zmiany stanu wody szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie i tym samym nie doszło do naruszenia art. 29 ustawy. W ocenie Sądu, z przeprowadzonego postępowania wynika, że w niniejszej sprawie dokonano zmiany stanu wody poprzez usypanie "garba ziemnego" i powstała szkoda na gruncie będącym własnością skarżącego. Sąd zważył, że w art. 29 Prawa wodnego ustawodawca nie tylko zakazał właścicielowi gruntu zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, odprowadzania wód i ścieków na inne grunty, ale również zobowiązał go do dbania, aby stan stosunków wodnych na jego gruncie nie przyczyniał się do powstania szkód na gruntach sąsiednich przez jego działania jak i na skutek zdarzeń obiektywnych. Powołując się na wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r., II OSK 733/06, Sąd stwierdził, że zmiana stosunków wodnych, która okaże się szkodliwa dla gruntów sąsiednich musi być postrzegana jako bezprawna, co uzasadnia zastosowanie środków przewidzianych ustawą. Okoliczność, iż uczestnikom służy prawo ochrony przed zalewaniem ich nieruchomości wodami opadowymi i ze źródła spływającymi z gruntów położonych wyżej nie upoważnia do samowolnego zablokowania wody. Organ winien zatem przeprowadzić ustalenia zgodnie z wymogami art. 29 ustawy, czy przez działania K. i Z.a D. doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a jeżeli tak, czy zmiana ta spowodowała szkody. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli K. i Z. D., reprezentowani przez adwokata Z. W. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 239 poz. 2019 ze zm.) przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu niewłaściwego rozumienia pojęcia "zmiany stosunków wodnych szkodliwie oddziaływujących na grunty sąsiednie"

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 19, art. 85, art. 86, art. 91 § 2, art. 133 § 1 p.p.s.a., przez fakt, iż w wydaniu zaskarżonego orzeczenia uczestniczył sędzia podlegający wyłączeniu, uwzględnienie skargi Z. Ł. złożonej po terminie - w braku podstaw do przywrócenia tego terminu, niewłaściwe zawiadomienie uczestników postępowania oraz brak należytej oceny stanu faktycznego wg stanu z daty orzekania.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne K. i Z. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie doszło do żadnej zmiany na gruncie przez K. i Z. D., która negatywnie wpłynęłaby na zmianę stosunków wodno-prawnych. Żaden "garb" nie został wykonany, a jedynie wykonano ogrodzenie działki nr [...] i murek ogrodzenia, który został usunięty w miejscu spływu wody, co jednak nie zmieniło sytuacji wodno-prawnej. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby został usypany "garb" skutkujący zmianą stosunków wodnych szkodliwie oddziaływującą na grunt sąsiedni. Zarówno przed jak i po wykonaniu rowu stosunki wodno-prawne kształtowały się tak samo. Wskazano, że przez działkę nr [...] ok. 1990 r. ojciec skarżącego samowolnie przekopał rów i doprowadził wody opadowe do granicy z działką nr [...] należącą do skarżących. Nadto wykonał odprowadzenie wód z drogi gminnej, co w istotny sposób wpłynęło na odprowadzenie wody z drogi gminnej. To ojciec Z. Ł. dokonał bezprawnej zmiany stosunków wodno-prawnych na działce [...]. Zmiana ta w oczywisty sposób musiała wpłynąć na stosunki wodno-prawne, bowiem wody opadowe, które rozlewały się na górze i były wchłaniane przez całe zbocze, zostały sprowadzone rowem w dół i powodują zalewanie położonych niżej domostw.

W skardze kasacyjnej wskazano, że w składzie orzekającym brała udział sędzia M. J., która orzekała w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 86/05 w przedmiocie usunięcia przeszkody w postaci murku ogrodzeniowego, co merytorycznie może oddziaływać na niniejszą sprawę, gdyż sędzia wydając orzeczenie inne niż zapadło zaprzeczyłby swojemu stanowisku w tamtej sprawie, która toczyła się między tymi samymi stronami i której przedmiot sprawy był ściśle związany z niniejszą sprawą. Nadto skarga Z. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie została złożona po terminie, a brak było podstaw do przywrócenia tego terminu, co naruszyło przepis art. 85 i art. 86 p.p.s.a. Strona podniosła też, iż zgodnie z art. 91 p.p.s.a. zawiadomienie stron o posiedzeniach jawnych powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zarzuty skargi kasacyjnej, wniesionej w niniejszej sprawie, nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku, a to z poniższych względów. Nie można podzielić zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 239 poz. 2019 ze zm.) przez błędną wykładnię. Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 239 poz. 2019 ze zm.) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), jak też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Z mocy art. 29 ust. 2 tej ustawy na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom – art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Jednoznaczne brzmienie powyższego przepisu oznacza, iż aby wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne konieczne jest ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 Prawa wodnego jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów rację ma Sąd pierwszej instancji, że przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 ustawy są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie trafnie zważył, że pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziaływuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 ustawy, tj. wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organ uznając, że do zmiany stanu wody na gruncie doszło w momencie wykopania rowu "zapomniał", że z woli ustawodawcy nie jest każda zmiana stanu wody na gruncie pozwala na wydanie jednego z nakazów określonych w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, a jedynie taka, która powoduje szkody na sąsiednich nieruchomościach. Nadto podniesiona przez organ okoliczność, że żadna z map katastralnych nie wskazuje, aby pierwotnie na tych nieruchomościach był rów, nie może mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy na gruncie art. 29 ust. 3 ustawy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 marca 2008r., sygn. akt II OSK 160/07 (LEX nr 466152 ) przepisy art. 29 Prawa wodnego odnoszą się do stanu wody na gruncie rozumianego, jako pewien stan faktyczny, niekoniecznie związany z prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód i istniejący w oderwaniu od faktu jego ujawnienia w rejestrach urzędowych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela w pełni wyrażony w tym wyroku pogląd. Normy zawarte w art. 29 ustawy - Prawo wodne adresowane są do właścicieli nieruchomości niezależnie od tego, czy na ich terenach znajdują się urządzenia wodne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy - Prawo wodne (do których zalicza się m.in. rowy art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a). A zatem, ustalenie, czy rów przebiegający przez nieruchomość stanowi urządzenie wodne ujęte w katastrach wodnych – w przypadku niewątpliwego ustalenia istnienia rowu i późniejszego zasypania - nie może mieć żadnego wpływu na prawidłowość zastosowania w sprawie art. 29 Prawa wodnego. W tym stanie rzeczy Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić niewłaściwego rozumienia pojęcia "zmiany stosunków wodnych szkodliwie oddziaływujących na grunty sąsiednie", a tym samym naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne przez jego błędną wykładnię. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego. Dopiero poprawnie ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę do przeprowadzenia rozważań i podjęcia rozstrzygnięcia. Jedynie poprawne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stwierdzenie - w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy - iż doszło do zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływającej na sąsiednie grunty umożliwia nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że organy nie wyjaśniły należycie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie rozważyły wnikliwie zebranego w sprawie materiału dowodowego w aspekcie art. 29 ustawy Prawa wodnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, mając usprawiedliwione zastrzeżenia co do przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, popadł jednak w pewne sprzeczności - wypowiedział sprzeczne z sobą stanowiska. A mianowicie, Sąd pierwszej instancji stwierdził wyraźnie, że organ winien przeprowadzić ustalenia zgodnie z wymogami art. 29 ustawy, czy przez działania K. i Z. D. doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a jeżeli tak, czy zmiana ta spowodowała szkody, a jednocześnie uznał, że z przeprowadzonego postępowania wynika, że dokonano zmiany stanu wody poprzez usypanie "garba ziemnego" i powstała szkoda na gruncie będącym własnością skarżącego. O ile podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji co do konieczności prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie zmian na gruncie i tego, czy mają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie (tj. grunty stanowiące własność Z. Ł.), to nie można - przy niedostatecznie zgromadzonym materiale dowodowym - zaakceptować stanowiska co do "garbu ziemnego" i powstałej szkody. To ostatnie stwierdzenie Sądu pierwszej instancji jest zdecydowanie przedwczesne. Po myśli art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. W sytuacji zaś, gdy z materiału dowodowego nie wynikają bezspornie okoliczności dotyczące zmian na gruncie i oddziaływania tych zmian na grunty sąsiednie, Sąd nie powinien wypowiadać stanowiska nie mającego jednoznacznego oparcia w materiale dowodowym. Jednak ten błędny wniosek Sądu pierwszej instancji nie miał wpływu na wynik sprawy. Organy będą bowiem związane wskazaniami co do konieczności dokonania wnikliwych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, w tym ustalenia, czy na skutek działania K. i Z. D. doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a jeżeli tak, czy zmiana ta spowodowała szkody dla gruntów Z. Ł. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie przesądził przyszłego rozstrzygnięcia. Ponowne rozstrzygnięcie sprawy jest zależne od wyników postępowania dowodowego, jakie winien przeprowadzić organ administracji publicznej.

Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie nie można też skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 85 i art. 86 p.p.s.a. Po pierwsze, Z. Ł. wniósł skargę do Sądu pierwszej instancji w przepisanym terminie, tj. ustanowionym w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 r. doręczono skarżącemu w dniu 30 listopada 2007 r. Skarga została wniesiona w dniu 18 grudnia 2007 r., a więc przed upływem trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji. Tym samym nie jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 85 i art. 86 p.p.s.a. Wniesienia skargi przez Z.a Ł.a nie można uznać za czynność bezskuteczną w rozumieniu art. 85 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie mógł też dopuścić się naruszenia art. 86 p.p.s.a., gdyż w niniejszej sprawie nie wydawał postanowienie o przywróceniu terminu. Chybiony jest także zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 91 § 2 p.p.s.a. Rozprawa przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie odbyła się w dniu 23 lipca 2008 r. Przepis art. 91 § 2 p.p.s.a. nakazuje doręczenie zawiadomienia co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W niniejszej sprawie termin ten został zachowany. Zawiadomienie o terminie tej rozprawy doręczono K. i Z.i D. w dniu 27 czerwca 2008 r., a więc 27 dni przed terminem rozprawy.

Nie jest również usprawiedliwiony zarzut dotyczący naruszenia art. 19 p.p.s.a. Stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie K. i Z. D. nie składali wniosku o wyłączenie sędziego. Tym samym przepis ten nie mógł zostać naruszony.

Nadto podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie nie zachodziły również przesłanki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, o jakich mowa w art. 18 § 1 pkt 6a) i § 4 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 8 stycznia 2010 r.) jak i art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r. - Dz.U.08.190.1171) oraz art. 18 § 3 p.p.s.a. i art. 18 § 4 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 stycznia 2010 r.).

Sędzia M. J. brała udział w wydaniu wyroku z dnia 15 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 86/05. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zapadł po rozpoznaniu skargi K. i Z.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2004 r. – decyzją tą organ II instancji utrzymał w mocy Wójta Gminy C. z dnia [...] 2004 r. nakazującą K. i Z. D. usunięcie przeszkody w postaci muru ogrodzeniowego na odcinku rowu odprowadzającego wody opadowe i źródlane z wyżej położonych działek, w tym działki nr [...]. Decyzja ta została wydana po rozpatrzeniu wniosku Z. Ł. z dnia 5 października 2004 r. o usunięcie murku ogrodzeniowego, który uniemożliwiał swobodny przepływ wody z działki nr [...] na niżej położoną działkę nr [...]. Zaznaczyć należy, iż w postępowaniu egzekucyjnym doprowadzono do wykonania decyzji nakazującej rozebranie części muru ogrodzeniowego.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Z. Ł. z dnia 18 lipca 2006 r. Tym wnioskiem Z. Ł. zwrócił się do Wójta Gminy w C. o wydanie decyzji nakazującej K. i Z. D. usunięcie zmian w odpływie wody poprzez wykonanie udrożnionego rowu po stronie działki nr [...] i doprowadzenie do swobodnego przepływu wód.

W tym stanie rzeczy, aczkolwiek w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 86/05 skarżącymi byli K. i Z. D. a Z. Ł. był uczestnikiem postępowania, zaś w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 56/08 skarżącym był Z. Ł., a K. i Z. D. byli uczestnikami postępowania i obie sprawy dotyczą przywrócenia stanu poprzedniego w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 329, poz. 1229 ), to jednak są to inne sprawy. Sprawy te nie są tożsame, jak też nie dotyczą tego samego stanu faktycznego. Pierwsza ze spraw dotyczy zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej wybudowaniem muru ogrodzeniowego, zaś druga dotyczy ewentualnych zmian stanu wody na gruncie związanych z rowem. A zatem, wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 86/05 nie dotyczy prowadzonego wcześniej postępowania w tej samej sprawie. To zaś oznacza, że sędzia M. J. nie była wyłączona z mocy samej ustawy w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 56/08. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.