Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2771/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 195 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2018 r. nr [...] wydana na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.) oraz w zw. z art. 12 ustawy z dnia 24 listopada 2017r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 107) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm., dalej "k.p.a."), utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemce A. C. zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

A. C. (dalej również "cudzoziemka", "skarżąca") wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje polskie pochodzenie.

Wojewoda [...] (dalej również "Wojewoda", "organ pierwszej instancji") decyzją z [...] czerwca 2017 r. odmówił udzielenia cudzoziemce ww. zezwolenia na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach wskazując, że A. C. nie udokumentowała, iż jedno z jej rodziców lub dziadków albo oboje pradziadków było narodowości polskiej.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również "Szef Urzędu", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemki od decyzji Wojewody [...], decyzją z [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały cudzoziemka przebywała w Polsce na podstawie wizy krajowej nr [...], typu [...] wydanej jej w dniu [...] grudnia 2016 r. przez konsula w [...], ważnej od [...] grudnia 2016 r. do [...] grudnia 2017 r., na czas pobytu 365 dni.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 107) do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o cudzoziemcach (tj. przed dniem 12.02.2018 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe.

Z kolei w dniu 1 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 858), która m. in. uchyliła art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1392, z późn. zm.) oraz zmieniła brzmienie art. 195 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w ten sposób, że w zakresie ustalania polskiego pochodzenia odsyła wyłącznie do art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. W konsekwencji okoliczność posiadania w przeszłości obywatelstwa polskiego lub też okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy w przeszłości posiadaliby obywatelstwo polskie, przestała mieć znaczenie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wciąż znaczenie w tym postępowaniu może zaś mieć okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy byli narodowości polskiej. Niezmiennie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach należy wykazać związek z polskością.

Jak stanowi art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe.

Organ odwoławczy przytoczył obowiązujące w dacie orzekania przepisy ustawy o cudzoziemcach , tj. art. 195 ust. 1 pkt 3, ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji.

Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżąca dołączyła do akt sprawy odpis swojego akt urodzenia, z którego wynika, że jej rodzicami są: M. C., syn W., posiadający narodowość [...] oraz E. C., córka V., posiadająca narodowość [...].

Ponadto skarżąca dołączyła:

- akt urodzenia jej babki ze strony matki, G. H. nr [...] wydany w dniu [...].05.1956 r., z którego wynika, że jej rodzicami są S. H., syn B., posiadający narodowość [...] i E. H., córka K., posiadająca narodowość [...];

- duplikat aktu urodzenia jej prababki ze strony matki, E. K. nr [...] wydany w dniu [...].02.1951 r., z którego wynika, że jej rodzicami są K. K., posiadający narodowość [...] i J. K., posiadająca narodowość [...];

- akt małżeństwa jej pradziadków ze strony matki nr [...] wydany w dniu [...].12.1953 r., potwierdzający zmianę nazwiska prababki z K. na H.;

- akt urodzenia jej matki E. D. nr [...] wydany w dniu [...].12.1975 r., z którego wynika, że jej rodzicami są V. D., syn P., posiadający narodowość [...] i G. D., córka S., posiadająca narodowość [...];

- akt małżeństwa jej rodziców nr [...] wydany w dniu [...].02.1997 r., potwierdzający zmianę nazwiska matki z D. na C.;

- akt małżeństwa jej dziadków ze strony matki nr [...] wydany w dniu [...].02.1975 r., potwierdzający zmianę nazwiska babki z H. na D.;

- świadectwa chrztu jej matki i prababki ze strony matki, E. K. wydane przez Parafię [...] we wsi [...], potwierdzające fakt chrztu matki i prababki w kościele rzymsko-katolickim;

- zaświadczenie wydane w dniu [...].11.2016 r. przez Archiwum Państwowe w [...], w którym stwierdzono m.in., że: " W dokumentach zasobów archiwalnych Obwodowej Komisji Wyborczej w wyborach do Sejmu i Senatu Polski przeprowadzonych w latach 1935, 1938, na listach wyborców z wioski [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] figurują K. K. urodzony w 1894 roku i J. K. urodzona w 1905 roku, [...], mieszkańcy wsi [...]. Na listach wyborców za 1938 rok figurują H. B. urodzony w 1905 roku i M. urodzona w 1908 roku, [...], mieszkańcy wsi [...].".

Na etapie postępowania odwoławczego skarżąca dołączyła do akt sprawy opis historii rodziny matki cudzoziemki, E. C. wraz z uwierzytelnioną kopią następujących dokumentów:

- książeczka wojskowa P. R. (brata praprababki ze strony matki cudzoziemki, J. K.) - dokument ten zawiera zapis opolskiej narodowości;

- odpis skrócony aktu urodzenia P. R. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w [...] w dniu [...].02.1958 r., z którego wynika, że urodził się on w dniu [...].02.1912 r. w m. [...], pow. [...];

- zaświadczenie archiwalne dotyczące zapisu metrykalnego o chrzcie P. R. w kościele [...], powiat [...],[...] za 1912 r.;

- zaświadczenie archiwalne dotyczące zapisu metrykalnego o chrzcie J. R. w kościele [...], powiat [...],[...] za 1904 r.;

- zaświadczenie archiwalne dotyczące zapisu metrykalnego o chrzcie B. H. (prapradziadka ze strony matki cudzoziemki) w Kościele w [...], powiat [...],[...] za rok 1905;

- odpis skrócony aktu zgonu K. K. (prapradziadka ze strony matki cudzoziemki) wydany przez Urząd Stanu Cywilnego [...] w dniu [...].10.2016 r., z którego wynika, że urodził się on w dniu [...].12.1894 r. w m. [...], a zmarł w dniu [...].06.1978 r.;

- świadectwo zgonu K. K. wydane przez Parafię [...] w [...] w dniu [...].10.2016 r.;

- zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały w [...] K. K. w okresie od [...].12.1948 r. do [...].01.1957 r. wydane przez Urząd Gminy w [...] w dniu [...].11.2016 r.;

- wniosek o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej (rolnej) na ziemiach odzyskanych K. K. wydany przez Archiwum Państwowe w [...] w dniu [...].11.2016 r.;

- protokół wprowadzenia w posiadanie gospodarstwa osadniczego K. K. wydany przez Archiwum Państwowe w[...] [...].11.2016 r.;

- akt nadania gospodarstwa rolnego położonego w [...], gminie [...], powiecie [...], w województwie[...] z [...]10.1954 r. wydany przez Archiwum Państwowe w [...] [...].11.2016 r.;

- przepustka wydana K. K. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Ministerstwo Administracji Publicznej Punkt Przyjęcia w dniu [...].06.1948 r. - dokument ten został wydany przez Archiwum Państwowe w [...] [...].11.2016 r.;

- zaświadczenia i odpisy (5 szt.) wydane K. K. przez Starostwo Powiatowe [...] oraz Zarząd Gminny w [...];

- świadectwa chrztu prababki i pradziadka ze strony matki cudzoziemki, tj. E. K. i S. H. wydane przez Parafię [...] we wsi [...], potwierdzające fakt chrztu w/w osób w kościele rzymskokatolickim;

- zaświadczenie wydane [...].11.2016 r. przez Archiwum Państwowe w [...], w którym stwierdzono m.in., że: " W dokumentach zasobów archiwalnych Obwodowej Komisji Wyborczej w wyborach do Sejmu i Senatu Polski przeprowadzonych w latach 1935, 1938, na listach wyborców z wioski [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] figurują K. K. urodzony w 1894 roku i J. K. urodzona w 1905 roku, [...], mieszkańcy wsi [...]. Nalistach wyborców za 1938 rok figurują H. B. urodzony w 1905 roku i M. urodzona w 1908 roku, [...], mieszkańcy wsi [...]. ";

- pismo z [...] Komitetu Wykonawczego z [...].04.2017 r., stwierdzające że: "Na podstawie danych z ksiąg meldunkowych [...] komitetu wykonawczego w rejonie [...], obwód [...] za lata 1945-1946, wieś [...], konto osobiste Nr [...], dla K. K., syna K. wpisano narodowość -Polak, dla N. K., córki N. wpisano narodowość -Polka, dla E. K., córki K. wpisano narodowość -Polka.";

- książeczka wojskowa P. K. (brata prababki ze strony matki cudzoziemki, M. H.) - dokument ten zawiera zapis opolskiej narodowości;

- legitymacje wojskowe, odznaki, dyplomy uznania i zaświadczenia dotyczące P. R. ;

- legitymacja kombatancka P. R. nr [...] wydana [...].02.1984 r. przez Związek [...] w [...];

- zaświadczenie nr [...] P. R. wydane [...].09.1993 r. przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Natomiast w w/w opisie historii rodziny matka cudzoziemki, E. C. wskazuje, że jej matka, G. D. jest córką Polaków, wychowywała ją najpierwprababcia, J. K., a następnie babcia, E. K. W chwiliobecnej razem ze swoją rodziną, tj. z mężem i córkami zamieszkują w Polsce. E. C. w następujący sposób opisała historię swojej rodziny: "Moja babcia H. E. (z domu K.) urodziła się na terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej(województwo [...], powiat [...], gmina [...]) w 1929 roku i była córką Polaków(K. i J.). Miała polskie obywatelstwo. Ale po wydarzeniach z 1939 roku przebywała zmatką na terytorium [...]. Dostała nową metrykę, gdzie zostały wprowadzone nieprawdziweinformacje na temat daty urodzenia i narodowości. Zmarła w 2016 r. w [...] ([...]) izostała pochowana w [...] ([...]). Jej mąż H. S. (mój dziadek) urodził sięw tym samym regionie, 1930 roku. Był synem Polaków (B. i M.). Był Polakiem iobywatelem Polski do 1939r. Zmarł w [...] ([...]), pochowany w 1970 r. w [...]([...]). Mama babci (moja prababcia) K. J. (z domu R.) urodziła się w tymsamym regionie, w 1904 roku i oczywiście była polskiej narodowości. Jej rodzice (M. i M.) byli Polakami. Zmarła w 1992 r. i została pochowana w [...] ([...]). Ojciecbabci (pradziadek) K. K. urodził się w 1894 roku i był Polakiem. Jego rodzice(K. i A.) byli Polakami. Pradziadek był starostą wsi [...]. I kiedy przyszły [...] wojska pomagał, ukrywając wielu mieszkańców przed prześladowaniem, gwałtami a nawetmorderstwami. W końcu jego samego wraz z innymi Polakami wysłano do obozów na[...].Tam przebywał kilka lat. W 1948 roku pociąg wysłano na terytorium Polski. On bardzo chciał podrodze zabrać ze wsi swoją żonę J. z dziećmi, ale komisarz NKWD ostrzegł go, aby tego nierobił, w przeciwnym razie zagroził, że wyśle jego dzieci i żonę też na [...]. Spotkanie byłorównież zakazane. Tak, że pociąg został wysłany do samej Polski do [...]. Potem przeniósłsię do stałego miejsca zamieszkania do rodziny swojej żony (bracia P. i P.) w miejscowości[...] (Polska). Miał obywatelstwo polskie. Miał gospodarstwo i był zameldowany od[...].12.1948 r. w [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Miał grunty ok. 9 ha.Tu żył i pracował. Próbował odebrać żonę z dziećmi z [...], ale córki E. i I. jużwyszły za mąż i nie mieli możliwości, aby wyjechać do niego do Polski. Zmarł w 1978 r. i zostałpochowany w [...] (Polska)... W [...] mieszka i żyje także moja rodzina - syn brata mojej prababci R. J. z żoną A. i synami (moimi wujkami) R. i D..Mama dziadka (moja prababcia) H. M. (z domu K.) urodziła się w regioniewojewództwo [...], powiaty [...], gmina [...], w 1909 roku i była polskiejnarodowości. Jej rodzice (J. i H.) byli Polakami. Zmarła w 1983 roku i została pochowanaw [...] ([...]). Ojciec dziadka (mój pradziadek) H. B. urodził się w tymsamym regionie, w 1905 roku i był polskiej narodowości. Jego rodzice (W. i W.) byliPolakami. Zmarł w 1952 r. i został pochowany w [...] ([...]). I jeszcze... bracia moichprababci M. i J. służyli w szeregach polskiej armii i również byli prawdziwymiPolakami. Wiem i jestem z tego powodu szczęśliwa, że cała moja rodzina, co potwierdzająnajstarsze odnalezione kroniki (archiwa) udowadniają one moje pochodzenie. A jest ono tylko iwyłącznie polskie. Wychowywałam się w domu i rodzinie, gdzie kultywowane były tradycjepolskie, a na piedestał wystawiane i wygłaszane były opowieści związane z historią Polski. Nawetjako dziecko wiedziałam i czułam, że moim właściwym i prawdziwym krajem jest właśnie Polska.Pokochanie tego kraju nie polegało na wpajaniu mi jako dziecku tylko informacji bycia Polką, aleprzekazywanie historycznych faktów związanych ze sztuką, malarstwem, poezją czy zbrojnymipowstaniami. Ja i moje dzieci jesteśmy osobami wierzącymi (wyznania rzymsko-katolickiego). W tej wierze wychowywaliśmy się od wieków. Ja zawsze czułam się Polką, nawet w najbardziejskomplikowanych historycznie czasach. Dlatego, kiedy pojawiła się możliwość spełnieniaodwiecznego marzenia mojego i mojej rodziny przenieść się na stałe do kraju z opowieści moichprzodków proszę o uznanie mnie, a także dzieci za prawowitych obywateli RzeczypospolitejPolskiej. "

Organ odwoławczy po dokonaniu analizy dokumentów dołączonych przez cudzoziemkę stwierdził, że dokumenty te nie zawierają zapisów o polskiej narodowości jednego z rodziców lub dziadków lub obojga pradziadków cudzoziemki. Ze źródłowych aktów stanu cywilnego wynika [...] i [...] narodowość przodków cudzoziemki. Do akt sprawy załączono również wydane przez Archiwum Państwowe w [...] zaświadczenie, z którego treści wynika, że prapradziadkowie strony byli na listach wyborców za 1938 r. z wioski [...], województwo [...], do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Dokument ten nie stanowi jednak o przynależność narodowej lecz posiadaniu polskiego obywatelstwa. Natomiast zaświadczenia potwierdzające fakt chrztu matki cudzoziemki, jej dziadków, pradziadków, prapradziadków oraz brata praprababki ze strony matki w kościele rzymsko-katolickim, w ocenie organu odwoławczego, może stanowić pewną wskazówkę co do ich narodowości, nie może być jednak jednoznacznym kryterium narodowościowym, bowiem na tym terytorium zamieszkiwali wyznawcy wielu religii oraz przedstawiciele wielu narodowości.

Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż polską narodowość posiadali jedynie bracia praprababki ze strony matki cudzoziemki tj. J. K. z. d. R. oraz M. H. z. d. K., tj. P. R. i P. K., jednakże osoby te są zbyt daleko spokrewnione z cudzoziemką w odniesieniu do przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Odnosząc się zaś do pisma z [...] Komitetu Wykonawczego z dnia [...].04.2017r., w którym stwierdzono, że K. K. (prapradziadek cudzoziemki ze strony matki), N. K. oraz E. K. (prababka cudzoziemki ze strony matki) posiadali polską narodowość, należy stwierdzić, że dokument ten także nie jest wystarczający do uznania, że strona spełnia przesłankę określoną z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji (jedna prababka, prapradziadek - zbyt dalekie pokrewieństwo ze stroną). Natomiast pozostałe dokumenty dołączone przez cudzoziemkę nie zawierają zapisu o polskiej narodowości jej wstępnych, mogą natomiast świadczyć o posiadaniu przez nich obywatelstwa polskiego.

W dniu [...].06.2017 r. A. . została przesłuchana do protokołu celem ustalenia istnienia jej związków z polskością. W ocenie organu skarżąca wykazała się jedynie podstawową wiedzą związaną z polską historią, polskimi twórcami i ważnymi postaciami z historii. Należy podkreślić, iż zeznania złożone do protokołu wskazują, iż wiedza o polskich tradycjach i zwyczajach oraz ogólna wiedza o Polsce mają charakter wtórny. Jak wykazało postępowanie przed organem I instancji wiedza cudzoziemki o Polsce jest bardzo płytka, a niektóre fakty jakie podała cudzoziemka mają charakter powierzchowny i wykazują cechy mogące wskazywać, iż były one wyuczone na potrzeby postępowania. W toku przesłuchania cudzoziemka wprawdzie wykazała się pewną wiedzą na temat Polski, jednakże w opinii organu odwoławczego fragmenty jej wypowiedzi, które potwierdzałyby jej wiedzę nie były wystarczające do stwierdzenia posiadania przez cudzoziemkę związków z polskością. Biorąc to pod uwagę, zeznania cudzoziemki należało oceniać wnikliwie i całościowo, analiza tego przesłuchania wykazała, iż cudzoziemka nie nabyła związków z polskością, a posiadana przez nią wiedza jest wiedzą wtórną i wyuczoną i nie była ona jak deklarowała przekazana jej w domu rodzinnym. W ocenie organu odwoławczego strona nie wykazała związków z polskością w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe okoliczności uzasadniają stwierdzenie, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o repatriacji. Wprawdzie do akt sprawy załączono dokumenty potwierdzające posiadanie polskiej narodowości przez przodków cudzoziemki (prapradziadków ze strony matki cudzoziemki), jednakże z uwagi na zbyt odległe pokrewieństwo strony z osobami posiadającymi polską narodowość nie można stwierdzić, że cudzoziemka spełnia warunki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, od spełnienia których zależy udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2018 r., wniosła A. C. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 195 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu przez organy I i II instancji, że skarżąca nie spełnia przesłanek ustawowych do udzielenia jej zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w sytuacji gdy w świetle załączonego do akt sprawy materiału dowodowego i przeprowadzonych czynności dowodowych wynika w sposób jednoznaczny, że skarżąca posiada polskie pochodzenie i zamiar osiedlenia się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej,

- art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, poprzez ich błędną wykładnię, w konsekwencji której organy I i II instancji uznały, że posiadanie obywatelstwa polskiego nie przesądza jednoznacznie o przynależności narodowej, w sytuacji gdy w rzeczywistości narodowość jest zdeterminowana poprzez fakt posiadania obywatelstwa, a wręcz z niego wynika,

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania istoty rozstrzyganej sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również dowolną jego ocenę, przejawiające się w uznaniu w wydanej decyzji, że wstępni skarżącej nie posiadali pochodzenia polskiego w rozumieniu ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1118, ze zm.), a także pomimo dostarczenia przez skarżącą wszelkich niezbędnych dowodów pozwalających na przyjęcie, że byli oni obywatelami polskimi i posiadali polskie obywatelstwo na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego; a także poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiającą się w uznaniu, że przodkowie skarżącej pomimo zamieszkiwania na ziemiach należących do II Rzeczpospolitej Polskiej nie należeli do Narodu Polskiego; oraz dowolnej oceny materiału dowodowego polegającej na tym, że na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że wstępni skarżącej deklarowali narodowość [...] w urzędach stanu cywilnego w sytuacji, gdy wniosków takich nie można wyciągnąć w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności odpisy aktów stanu cywilnego wydawanych przez obecną administrację [...], w sytuacji gdy z przedłożonych dokumentów przez skarżącą wynika w sposób jednoznaczny, a także z burzliwych losów rodziny skarżącej wynika, że członkowie jej rodziny byli Polakami, a dodatkowo podważa autentyczność dokumentów wydawanych przez władze [...]; a także dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na uznaniu, że skarżąca nie wykazała związków z polskością w trackie przesłuchania strony przeprowadzonego przez organ II instancji na podstawie tego, że nie posiada ona wiedzy encyklopedycznej odnośnie historii Polski, co w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie pozwala na przyjęcie braków związków z polskością,

- art. 15 k.p.a. w związku z art. 127 § 1 i 2 k.p.a. i art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji przed wdaniem zaskarżonej decyzji samodzielnego postępowania wyjaśniającego, niezależnego od postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji, w tym w szczególności niesprawdzenia przez organ II instancji czy wstępni skarżącej posiadali obywatelstwo polskie w rozumieniu ustawy o obywatelstwie z 1920 r., a więc pozwalającego na przyjęcie, że decyzja wydana przez organ I instancji została wydana zgodnie z prawem. Tym samym należy uznać, że organ II instancji swoim postępowaniem de facto pozbawił skarżącą dwuinstancyjności postępowania zagwarantowanej w treści art. 15 k.p.a.,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżoną decyzją w mocy decyzji organu I instancji pomimo wystąpienia licznych naruszeń przepisów postępowania opisanych powyżej, w sytuacji, gdy zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W konsekwencji powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja organu odwoławczego nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Przy czym do ustalenia polskiego pochodzenia, zgodnie z art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, stosuje się przepisy art. 5 ust. 1 oraz odpowiednio przepisy art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 609 i 1669). Zgodnie z tym przepisem, za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej;

2) wykaże ona swój związek z polskością.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie udokumentowała polskiej narodowości jej rodziców, dziadków bądź pradziadków. W załączonych przez cudzoziemkę do akt sprawy aktach stanu cywilnego narodowość jej wstępnych jest określona jako [...] bądź [...]. Z aktu urodzenia skarżącej wynika, że jej ojciec M. C. i jej matka E. C. są narodowości [...]. Z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że dziadkowie skarżącej ze strony jej matki, tj. H. D. z domu H. ma narodowość [...] a V. D. jest narodowości [...]. Z kolei rodzice H. D. z domu H., czyli S. H. i E. H. z domu K. są narodowości [...]. W sprawie należy oprzeć się o dokumenty w postaci aktów stanu cywilnego, w których ww. osoby wskazały świadomie swoją narodowość, z którą się identyfikują. W tej sytuacji pozostają bez znaczenia wypisy z ksiąg meldunkowych przedstawione przez skarżącą na etapie postepowania sądowego, które pozostają w sprzeczności z zapisami wynikającymi z aktów stanu cywilnego w zakresie deklarowanej narodowości.

Natomiast bez znaczenia dla sprawy jest powoływanie się przez skarżąca na narodowość polska jej prapradziadków, tj. K. K., J. K., B. H. i M. H., gdyż jest to zbyt dalekie pokrewieństwo ze skarżącą wykraczające poza wymóg art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji.

Biorąc pod uwagę zarzuty skargi, w ocenie sądu, przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy w sprawie o wydanie zezwolenia na pobyt stały spoczywa co do zasady ciężar wykazania okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zgodnie z powszechnie akceptowaną zasadą prawa, że daną okoliczność ma udowodnić ten, kto twierdzi, a nie ten, kto zaprzecza - eiincumbitprobatio qui dicit, non qui negat). Z akt sprawy nie wynika, aby orzekające organy dopuściły się naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., a w szczególności, aby organy te nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zbadania jej istoty. Nie można się również zgodzić z twierdzeniem skargi, że na gruncie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji należy utożsamiać pojęcia obywatelstwa i narodowości. Po pierwsze, wykładnia taka jest sprzeczna z brzmieniem tego przepisu ("co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej"). Po drugie, rozróżnienie tych kategorii było obecne w ustawie o repatriacji (zob. art. 5 ust. 2 tej ustawy obowiązujący do 30 kwietnia 2017 r.). Przepis ten przewidywał, że alternatywnie wobec polskiej narodowości przodków (verba legis: "za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również") można było wykazać, że posiadali oni obywatelstwo polskie. Twierdzenie skargi ignoruje w istocie tę zmianę prawa, utożsamiając pojęcie narodowości z obywatelstwem.

W tym miejscu orzekający w sprawie Sąd wskazuje, że w kwestii pojęć obywatelstwo i narodowość wypowiedział się WSA w Warszawie w wyroku z 6 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3045/17, dot. również odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały wskazując, że "rozróżnienie między obywatelstwem a narodowością jest przyjmowane w wielu innych aktach prawnych, a przede wszystkim rozróżnienie to należy do podstaw nauki o państwie i prawie. Otóż przez obywatelstwo rozumie się szczególny węzeł prawny łączący państwo z osobą fizyczną (por. np. M. Gęsicki, Mały leksykon prawniczy, Warszawa 1997, s. 148; L. Garlicki, Komentarz do art. 34 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo Sejmowe 2016, teza 1). Z kolei naród to historycznie wytworzona, trwała wspólnota ludzi, ukształtowana na gruncie wspólnych dziejów historycznych i politycznych, kultury, języka, religii, terytorium i życia gospodarczego, przejawiająca się w świadomości narodowej jej członków (por. np. Leksykon obywatela, pod red. S. Serafina i B. Szmulika, Warszawa 2008, s. 21; P. Winczorek, Nauka o państwie, Warszawa 2011, s. 114; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 września 2015 r., K 28/13, OTK-A 2015/8/120, punkt 2.2.1). W aspekcie instytucji zezwolenia na pobyt stały (art. 195 ustawy o cudzoziemcach) oraz ustawy o repatriacji, które to akty prawne z istoty swej nie dotyczą osób mających aktualnie obywatelstwo polskie, nie można natomiast odwoływać się do koncepcji Narodu Polskiego jako wspólnoty politycznej składających się z obywateli Rzeczypospolitej (zob. preambułę i art. 4, art. 104 ust. 1 i 2, art. 127 ust. 1 i art. 130 Konstytucji RP). Zauważyć należy, że Konstytucja RP odróżnia pojęcie obywatelstwa od narodowości, w tym m. in. w art. 35 dotyczącym ochrony obywateli polskich należących do mniejszości narodowych i etnicznych. W aspekcie sprawy, taka jak niniejsza, związanej z masowymi migracjami wywołanymi II wojną światową, przypomnieć należy, że jest powszechnie dostępną wiedzą historyczną, że II Rzeczpospolita była państwem wielonarodowym, złożonym nie tylko z obywateli narodowości polskiej, ale m. in. ukraińskiej, białoruskiej, żydowskiej, litewskiej, niemieckiej. W aspekcie prawnym fakt ten znajduje potwierdzenie m. in. w art. 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575), gdzie jest mowa, w odniesieniu do okresu lat 1917 – 1990, o osobach narodowości polskiej lub "obywatelach polskich innych narodowości". Reasumując, uchylenie z dniem 1 maja 2017 r. art. 5 ust. 2 o repatriacji oznacza, że ewentualne wykazanie obywatelstwa polskiego określonych wstępnych wnioskodawcy nie jest już alternatywną wobec określonego w art. 5 ust. 1 tej ustawy obowiązku wykazania, że co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej".

Ustawodawca uchylając z dniem 1 maja 2017 r. art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji oraz dokonując równocześnie odpowiedniej zmiany art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie wprowadził – w odniesieniu do spraw o zezwolenie na pobyt stały - przepisów przejściowych, które nakazywałyby do spraw wszczętych i niezakończonych stosować przepisy dotychczasowe. Zatem zastosowanie znalazła w takim przypadku zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, o czym zresztą Szef Urzędu informował skarżącą.

W tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają twierdzenia skarżącej co do posiadania obywatelstwa polskiego jej wstępnych w okresie II Rzeczypospolitej w oparciu o ustawę z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.

W sprawie podkreślić również należy, że z zasad wyrażonych w art. 15 i 138 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej drugiej instancji ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ pierwszej instancji były prawidłowe. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. Istota dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej.

W wyroku z 20 lutego 2014 r., IV SA/Po 1076/13, LEX nr 1433205, WSA w Poznaniu trafnie dostrzegł, iż "dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, a w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (wyroki NSA: z 21 lutego 2012 r., II OSK 2720/11, LEX nr 1145626; z 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, LEX nr 1081834; z 21 kwietnia 2011 r., II FSK 1852/09, LEX nr 1081276).

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i kompetencjami organu odwoławczego (art. 138 k.p.a.), Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie może ograniczyć się jedynie do ponownie rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ale obowiązany był również do dokonania oceny wszystkich argumentów przedstawionych w odwołaniu. Wbrew zarzutowi skargi, organ odwoławczy wywiązał się z powyższych obowiązków, co dowodzi, że w sprawie nie uchybiono art. 15 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.