Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 501/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; art. 200; art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 43
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80; art. 81
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 29 ust. 1 i 2    (Dz.U.2017.2137 j.t.)
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Jerzy Drwal, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. Ś. [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., Nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] lipca 2017, Nr [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

M. Ś. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2014.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał rolnikowi płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości:

1. Jednolita płatność obszarowa w wysokości [...] zł;

2. Płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości [...] zł;

3. Zwrot dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 10,40 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 10,33 ha. W przypadku działki rolnej:

- I położonej na działce ewidencyjnej nr [...] o zadeklarowanej powierzchni 0,35 ha stwierdzono 0,33 ha;

- J położonej na działce ewidencyjnej nr [...] o zadeklarowanej powierzchni 0,31 ha stwierdzono 0,26 ha.

Łączna powierzchnia wykluczona z JPO wynosiła 0,07 ha.

Po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz przyznał rolnikowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na łączną kwotę [...]zł w tym:

- Jednolita Płatność Obszarowa – [...] zł

- Płatność do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych - [...] zł oraz przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej - [...] zł.

Następnie, pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił rolnika o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r.

W toku postępowania, rolnik złożył wyjaśnienia, w których przedstawił własne pomiary działek nr [...] oraz nr [...]. Na gruncie tym zlokalizowane jest podwórko i stajnia. Grunt pod tymi obiektami wyłączony jest z dopłat. W związku z tym z powierzchni 3,23 ha (powierzchnia z rejestru gruntów) winno być wyłączone 3.759 m2. Natomiast Agencja wylicza maksymalny kwalifikowalny obszar PEG na 2,5818 ha i jest to obszar mniejszy w stosunku do wskazanego w rejestrze gruntów o 0,6482 ha. Zdaniem skarżącego areał, który powinien być wyłączony to: 0,6482 ha – 0,3667 ha = 0,2815 ha.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił rolnikowi kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł z tytułu JPO.

Od powyższej decyzji M. Ś. wniósł odwołanie, uzasadniając je tym, że nie może stwierdzić, w oparciu o jakie dane zostało wydane rozstrzygnięcie, skoro dwuosobowa komisja w dniu [...] kwietnia 2017 r., podczas kontroli w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, ustaliła po dokonaniu pomiarów, że podlegająca dopłatom powierzchnia działki [...] to 2,68 ha. Na powyższe sporządzony został protokół. Rolnik podkreślił, że granice działek do dnia dzisiejszego nie uległy zmianom i wniosek o dopłaty na rok 2017 r. jest zgodny z tymi ustaleniami.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wypłacone rolnikowi środki publiczne za rok 2014 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W postępowaniu organ na podstawie art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 był zobowiązany do ustalenia, czy rolnik pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014. Dla oceny zasadności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego decydujące znaczenie ma, zatem ustalenie, czy uzyskane płatności za rok 2014 są "nienależne".

Organ wskazał, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, przyznane decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 r. zostały w dniu [...] stycznia 2015 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jednakże w wyniku wznowienia postępowania z urzędu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. uchylił decyzję dotychczasową w całości oraz przyznał rolnikowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na łączną kwotę [...]zł. Z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji strona utraciła uprawnienie do uzyskania części tych płatności w związku z czym, kwota stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą płatności przekazaną na rachunek strony na podstawie pierwotnej decyzji a kwotą płatności przyznanych w ostatecznej decyzji stanowi płatności pobrane nienależnie w wysokości [...] zł. Na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł oraz z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie wypłacenie płatności na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. nie wynikało z pomyłki agencji. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, wydając decyzję, na mocy której została zrealizowana płatność, kierował się żądaniem strony i jej oświadczeniem o sposobie użytkowania działek rolnych. Strona otrzymując decyzję zgodziła się z nią oraz zaakceptowała wypłacone płatności. W wyniku aktualizacji ortofotomapy stwierdzono zmniejszenie powierzchni uprawnionej do przyznania płatności. Zatem, nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011. W przedmiotowej sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95. Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Nieprawidłowość powstała z dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2014, tj. [...] kwietnia 2014 r., natomiast decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona w dniu [...] lipca 2017 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia.

Ponadto, zdaniem organu, argumenty podnoszone w odwołaniu nie zawierają wyjaśnień mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sprawa przyznania płatności obszarowej na rok 2014 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Od tej decyzji przysługiwało odwołanie, z którego strona nie skorzystała. Z tego względu organ uznał, że rolnik zgodził się z przedmiotowym rozstrzygnięciem. Decyzja z dnia [...] listopada 2016 r. przyznająca beneficjentowi płatność na rok 2014 jest ostateczna, a ustalenia organu tam zawarte nie mogą być przez stronę kwestionowane w niniejszym postępowaniu. Dotyczy to w szczególności podnoszonej w odwołaniu kwestii ustalenia powierzchni uprawnionej do przyznania płatności. Decyzja wiąże organ jak również strony co do prawa jak i stwierdzonych w niej faktów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. Ś. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja dotyczy zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych na rok 2014. Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że płatności te zostały przyznane skarżącemu i wypłacone. Jednak, na skutek wznowienia postępowania i uchylenia decyzji przyznającej płatności, decyzją ostateczną wydaną w 2016 r. przyznano skarżącemu płatności w niższej wysokości. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że wypłacona skarżącemu w 2015 r. przedmiotowa płatność uznana być musi za świadczenie nienależnie pobrane. Odpadła bowiem podstawa prawna wypłacenia wskazanej wyżej kwoty [...]zł.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137), dalej jako ustawa o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. (art. 29 ust. 2).

Przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Natomiast ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.

Wypłacone nienależnie skarżącemu płatności na rok 2014 z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARIMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Zatem w kontrolowanym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie na rok 2014.

Przepisy ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określają jedynie tryb oraz organy właściwe w sprawie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (art. 29). Obowiązek zwrotu wynika z przepisów rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności (Dz. U.UE seria L, nr 316, str. 65); dalej jako: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009. W przepisie art. 80 rozporządzenia uregulowany został zwrot nienależnych płatności, natomiast w przepisie art. 81 zwrot nienależnych uprawnień do płatności, do których stosuje się zasady określone w art. 80.

Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji odwoływał się do rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. Z kolei organ odwoławczy wskazywał na rozporządzenie (UE) 65/2011, jednak dla płatności obszarowych na 2014 r., zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Wprawdzie, rozporządzenia nr 1122/2009 i nr 65/2011 zostały uchylone z dniem 1 stycznia 2015 r., na mocy art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48). Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do:

a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.;

b) wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych oraz wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2015 zgodnie z art. 66 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005; oraz

c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.Przewidziany w art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nie ma jednak charakteru bezwzględnego, o czym świadczy treść dalszej części tego przepisu.

Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności (art. 80 ust. 3).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 2157/14 stwierdził, że w treści art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 prawodawca unijny posłużył się w nim zwrotami niedookreślonymi takimi jak "pomyłka organu", czy też błąd, który "nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Taka konstrukcja przepisu wskazuje jednoznacznie, że jego wykładnia możliwa jest jedynie przez subsumcję, a zatem przez wypełnienie treści pojęć niedookreślonych konkretnymi elementami stanu faktycznego (SIP LEX, nr 2113069).

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do przyznania skarżącemu płatności na skutek pomyłki organu, czemu organy obu instancji zaprzeczają. Rozporządzenie wprawdzie nie definiuje pojęcia pomyłki, jednak zawężenie go do pojęcia jedynie pomyłki rachunkowej jest nieuprawnione. Na tle identycznych przepisów art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 trafnie bowiem w orzecznictwie wskazywano, iż pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2013 r., II GSK 849/12, wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., I GSK 1861/12, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 października 2014 r., II SA/Ke 705/14). Stąd w judykaturze przyjmuje się, iż błąd organu zachodzi, gdy jest on wynikiem nieprzeanalizowania dostępnej mu ortofotomapy ( por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2014 r., I SA/Bk 228/14, wyrok WSA w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., II SA/Op 406/13).

W niniejszej sprawie zdaniem Sądu błąd organów Agencji polegał na tym, że w dacie wydawania decyzji przyznającej skarżącemu JPO na 2014 r. tj. w dniu [...] stycznia 2015 r. dysponowały one ortofotomapami wykonanymi na podstawie zdjęć lotniczych z dnia [...] kwietnia 2014 r. W żadnej z decyzji znajdującej się w aktach sprawy czy to decyzji wznowieniowej, czy decyzji określającej kwoty nienależnie pobranej płatności nie zostały określone daty powstania ortofotomaty ale należy uznać, że w dacie wydawania decyzji z [...] stycznia 2015 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w systemie informatycznym AMiRM były już dostępne skoro zweryfikowano obszar działek rolnych I oraz J. Organy zatem miały narzędzie służące weryfikacji powierzchni PEG na działkach zadeklarowanych przez skarżącego do JPO na 2014 r. Z narzędzia tego nie skorzystały, opierając się na deklaracji zawartej we wniosku skarżącego co do powierzchni działek użytkowanych rolniczo w odniesieniu do JPO. W konsekwencji doszło do wypłaty tej płatności do całej zadeklarowanej powierzchni bez sprawdzenia czy faktycznie użytkowane są rolniczo w 2014 r.

Rozważenia wymaga druga przesłanka wymieniona w art. 80 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 tj. błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

W ocenie sądu, stwierdzenie czy błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach wymaga ustalenia przede wszystkim charakteru błędu. Rodzaj błędu ma bowiem istotny wpływ na możliwość jego zauważenia czy wykrycia przez rolnika. W tym zakresie organy nie poczyniły wystarczających ustaleń. Organ odwoławczy ograniczył się jedynie do stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wypłacenie płatności na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. nie wynikało z pomyłki agencji, zaś Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, wydając decyzję, na mocy której została zrealizowana płatność, kierował się żądaniem strony i jej oświadczeniem o sposobie użytkowania działek rolnych. Strona otrzymując decyzję zgodziła się z nią oraz zaakceptowała wypłacone płatności. W wyniku aktualizacji ortofotomapy stwierdzono zmniejszenie powierzchni uprawnionej do przyznania płatności. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011.

W ocenie sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, powyższe stanowisko jest przedwczesne, bowiem wbrew zasadom postępowania administracyjnego, nie zostało ono poprzedzone dostatecznym rozpatrzeniem okoliczności sprawy, jak również oceny treści i zarzutów odwołania. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie, że rolnik znał zasady przyznawania pomocy, a więc mógł w zwykłych okolicznościach błąd wykryć.

Zastrzeżenia sądu dotyczą przede wszystkim braku umotywowania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia obszaru działek rolnych kwalifikujących się do płatności. Wymaga podkreślenia, że w toku postępowania skarżący informował organ o dokonanych we własnym zakresie pomiarów gruntów. Także w odwołaniu skarżący wskazał, że nie może stwierdzić, w oparciu o jakie dane zostało wydane rozstrzygnięcie, skoro dwuosobowa komisja w dniu [...] kwietnia 2017 r., podczas kontroli w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, ustaliła po dokonaniu pomiarów, że podlegająca dopłatom powierzchnia działki [...] to 2,68 ha. Na powyższe sporządzony został protokół. Skarżący podkreślił ponadto, że granice działek do dnia dzisiejszego nie uległy zmianom i wniosek o dopłaty na rok 2017 r. jest zgodny z tymi ustaleniami. Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji skarżącego. Ponadto, zaskarżona decyzja nie wyjaśnia poczynionych przez organy administracji ustaleń odnośnie różnic w powierzchni kwalifikowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Uchybienia organów polegają na wadliwym uzasadnieniu decyzji. Każde postępowanie dowodowe powinno wskazywać jakie dowody przeprowadzono i uzasadnienie, które argumenty wynikające z przeprowadzonych dowodów organ uznał za przesądzające. W myśl art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Decyzja administracyjna powinna umożliwiać jej kontrolę zarówno przez stronę, organ odwoławczy i jak też przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie dołączone do akt administracyjnych zdjęcia lotnicze uniemożliwiają taką kontrolę. Poza tymi zdjęciamii brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na sposób wyliczenia nieużytkowanych rolniczo powierzchni działek rolnych, a więc na wynik kontroli administracyjnej (poza materiałem dowodowym złożonym do akt administracyjnych przez skarżącego). Przy braku bliższych danych dotyczących powierzchni działek rolnych które nie kwalifikują się do płatności i związanych z nimi ograniczeń wykorzystania działek dla celów rolnych, nasuwają się wątpliwości co do prawidłowości pomiarów w oparciu o systemem identyfikacji i rejestracji działek rolnych (LPIS). Powyższe braki spowodowały, że ustalenia dotyczące powierzchni działek, muszą być uznane za poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji rozstrzygnięcie sformułowane w oparciu o takie ustalenie należy uznać za dowolne. Rozstrzygnięcie takie nie poddaje się całościowej merytorycznej kontroli sądowej, ponieważ nie przekonuje ani sądu, ani też strony postępowania o prawidłowości wydanej w jej sprawie decyzji.

Dopiero po dokładnym ustaleniu wszystkich wskazanych okoliczności możliwa będzie ocena, czy błąd organu - stwierdzony dopiero po uchyleniu decyzji przyznającej płatność mógł być zauważony przez skarżącego, a w konsekwencji, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Organ powinien mieć również na uwadze, że powołany przepis mówi o możliwości wykrycia błędu w zwykłych okolicznościach. Zaskarżona decyzja nie analizuje pojęcia zwykłych okoliczności. Tymczasem ocena, jakie w konkretnej sprawie okoliczności uznane być mogą za zwykłe jest bardzo istotna, od oceny tej zależeć będzie bowiem możliwość uznania, czy rolnik mógł zauważyć błąd. Kwestia ta powinna być przedmiotem rozważań organu w powiązaniu z charakterem błędu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a