Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1689/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 w zw. z  art. 24 ust. 2 art. 30
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1689/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Patryk Jawor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r., sprawy ze skargi W.K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 8 września 2011r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanych przez ubezpieczonych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 19 lipca 2011r. II. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) na rzecz adwokata I. D.-P. kwotę 295.20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1689/11

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 17 lutego 2011 r. W.K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych "o umorzenie zaległości w całości "

Decyzją z dnia 19 lipca 2011 r. o sygnaturze [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył częściowo postępowanie wszczęte wnioskiem W. K. z dnia 17 lutego 2011 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono , iż płatnik co najmniej od 01.01.1999r. do 31.08.2003r. prowadził działalność gospodarczą i co najmniej od 01.01.1999r. do 31.08.2003r. zatrudniał pracowników. Za okres od 112001 r. do 08.2003r. W.K. nie opłacił składek za zatrudnionych pracowników.

Zgodnie z dyspozycją art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek w części) finansowanej przez ubezpieczonych (pracowników) nie będących jednocześnie płatnikami składek nie stosuje się przepisów art. 28 tej ustawy. Oznacza to, że regulacje dotyczące możliwości umarzania należności z składek nie mogą mieć zastosowania do należności w części finansowanej przez ubezpieczonych. Wobec takiego stanu rzeczy, organ nie jest uprawniony do podjęcia jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawie - zarówno umorzenia należności jak i odmowy jej umorzenia. W takiej sytuacji jedynym właściwym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 kodeksu postępowania administracyjnej. Jest to wynikiem braku przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych .

Natomiast decyzją z dnia 29 lipca 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadząca działalność gospodarczą.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. W.K. w związku z wydaną decyzja nr [...] złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek uzasadnił tym , iż od lutego 2002 r. nie prowadził działalności gospodarczej z powodu choroby, od 1999 r. jest niezdolny do pracy, a już w 1992 r. złożył pierwszy wniosek o rentę. W latach 1999-2003 r. zatrudniał uczniów, jednakże nie otrzymał refundacji z tego tytułu . Płatnik powołał się na 10-cio letni okres przedawnienia.

Po rozpatrzeniu winsoku strony Zakład Ubezpieczeń społecznych decyzją z dnia 08.09.2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 19 lipca 2011 r. o sygnaturze [...]

W uzasadnieniu decyzji podniesiono , iż decyzja z dnia 19 lipca 2011 r. o sygnaturze [...]. jest prawidłowa, gdyż W.K. prowadząc działalność gospodarczą zatrudniał pracowników i nie opłacał za nich składek. Ustalono, że na koncie W.K. figurują, między innymi, zaległości z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zgodnie natomiast z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28 i art. 29. W przepisie tym ustawodawca sformułowania "nie stosuje się", co oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na w/w przepisach. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak i negatywnego. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc badanie istnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W związku z tym właściwym rozstrzygnięciem co do składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § l Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania, w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z art. 105 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący nie zgodził się z wyżej wymienionym rozstrzygnięciem nie uzasadniając swojego stanowiska .

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu podniósł , iż skarżący wnosił o umorzenie całości zaległości względem ZUS , w skład których wchodziły oprócz należności głównej również odsetki , koszty upomnienia itp. które podlegają umorzeniu w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07,2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań zgodzić się należy z organem , iż zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, póz. 887 ze zm.) powoływanej dalej jako u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Oznacza to, iż ani przepis art. 28 u.s.u.s. ani przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej. ( wyrok WSA z 18.012.2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2923/06).

Skoro nie można rozpoznać wniosku o umorzenie należności, to organ zobligowany jest do umorzenia postępowania w tym zakresie (art. 30 u.s.u.s.).

Niemniej jednak zauważyć należy , iż skarżący składając wniosek z dnia 17 lutego 2011 r. wnosił o umorzenie całości zaległości jakie posiadał względem ZUS. Natomiast organ dokonując rozstrzygnięcia z jednej strony dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie należności finansowanych przez płatnika ( odmowa umorzenia ) z drugiej natomiast umorzył postępowanie w przedmiocie należności finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami. Dokonując takiego rozstrzygnięcia w sentencji decyzji z dnia 19 lipca 2011 r. wyrzekł, iż umarza postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 17 lipca 2011 r. w przedmiocie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych .

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 17 lipca 2011 r. wydane zostały z naruszeniem art. 28 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2 i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w części dot. rozpatrzenia wniosku o umorzenie pozostałych elementów należności z tytułu składek takich jak , odsetki za zwłokę , koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. We wskazanych decyzjach przyjęto bowiem wykładnię art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która nie znajduje, w ocenie Sądu, uzasadnienia w powołanej ustawie.

Zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 ustawy. Z cytowanego przepisu wynika zatem, iż art. 28, traktujący o umarzaniu należności z tytułu składek, nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami. Organ orzekający w sprawie nie uwzględnił jednak okoliczności, iż omawiany przepis art. 28 dotyczy umarzania nie tylko samych składek, lecz "należności z tytułu składek", które to pojęcie, według art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Jednoznaczna deklaracja ustawodawcy, zawarta w art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotycząca sposobu rozumienia pojęcia "należności z tytułu składek", nakazuje przyjąć, iż art. 30 ustawy wyłącza stosowanie art. 28 wobec jedynie składek, nie wyłącza natomiast dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek", w tym odsetek.

Stanowisko to jest potwierdzone w orzecznictwie Sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 21 stycznia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał , iż wszędzie tam, gdzie w ustawie z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek", regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę i innych należności tytułu składek . Wnioskodawca ma przy tym, we wskazanym wyżej zakresie, pełną swobodę w wyborze należności, których umorzenia się domaga; może zatem domagać się umorzenia w całości lub w części niektórych tylko składek, samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu ulegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III AUa 1581/03, LEX nr 147189).

W niniejszej sprawie skarżący domagał się umorzenia wszystkich należności jakie posiadał względem ZUS z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej . należy przez to rozumieć również odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę.

Zatem organ umarzając postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 17.02.2011 winien wyraźnie zaznaczyć , iż dotyczy ono składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne natomiast w pozostałym zakresie dotyczącym pozostałych należności z tytuły składek sprawę winien rozpatrzyć merytorycznie . Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał zatem właściwych ustaleń i rozważenia sprawy, tj. oceny czy w przypadku skarżącego wystąpiły przesłanki do umorzenia pozostałych elementów należności z tytułu składek.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes Zakładu, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej oceny prawnej sądu, zobowiązany będzie do przeprowadzenia ustaleń faktycznych właściwych i niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy umorzenia pozostałych elementów należności z tytułu składek i oceny zasadności ich umorzenia w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a w/w ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz 1270 ) zwane dalej u.p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Zatem działając na zasadzie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163. póz. 1348 z póz. zm.) przyznano adw. I. D.-P. wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł . wraz z należnym podatkiem od towarów i usług.