Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 455/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 i 12, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi I. T, i K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 lutego 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania I. i K. T. pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na obuwie, środki higieny osobistej, leki, koszty telefoniczne, koszty przejazdów, czynsz mieszkaniowy. Postępowanie w przedmiocie przyznania ww. świadczenia zostało wszczęte w następstwie wniosku złożonego w dniu 13 stycznia 2014 r.

W następstwie odwołania od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 12 listopada 2014 r. (nr [...]) utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

K. i I. T. zaskarżyli ww. decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r. o sygn. akt III SA/Gd 10/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 listopada 2014 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 lutego 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ I instancji odmawiając przyznania zasiłku celowego na leki stwierdził, że skarżący nie wykazali, iż ponieśli wydatki na ich zakup. Stanowisko to zaaprobował organ odwoławczy, również wskazując na brak dowodów zakupu leków. Sąd nie podzielił takiego stanowiska organów obu instancji w powyższej kwestii. W ocenie Sądu fakt nieprzedłożenia przez skarżących rachunków za zakup leków nie może być przyczyną odmowy przyznania im zasiłku celowego z przeznaczeniem na ten cel. Organ pomocy społecznej może bowiem przyznać środki pieniężne z przeznaczeniem na zakup leków także na przyszłość, zaś przyznając świadczenie może zobowiązać stronę do rozliczenia kwoty przyznanej pomocy fakturami bądź rachunkami za zakupione leki.

Ponieważ wyrok stał się prawomocny, Prezydent Miasta [...] ponownie przeprowadził postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem K. i I. T. z dnia 13 stycznia 2014 r.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 11 stycznia 2016 r. nr [...] ponownie odmówił przyznania wnioskodawcom zasiłku celowego.

W podstawie prawnej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 i ust. 12, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 i art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058).

W uzasadnieniach wydanych decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w listopadzie 2015 r. pracownik socjalny informował strony o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją rodzinną wnioskodawców. K. T. za każdym razem składał pisemną odmowę wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu ze względu na czynione przez niego starania o wniesienie skargi kasacyjnej od w/w wyroku WSA w Gdańsku. Mimo wyjaśnień kierowanych do stron o tym, że wyrok jest prawomocny i podlega wykonaniu wnioskodawcy nie wyrazili zgody na wywiad środowiskowy. Zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej stanowi podstawę odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji wskazał, że z dowodów którymi dysponuje wynika, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, co obliguje organ do odmowy przyznania żądanego świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, a od 1 października kwoty 514 zł. Dochód rodziny w grudniu 2013 r. (miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) wyniósł 2438,63 zł, składały się na niego dodatek mieszkaniowy w kwocie 437,13 zł, świadczenie pielęgnacyjne K. T. w wysokości 620 zł, dodatek do tego świadczenia w kwocie 200 zł, zasiłek pielęgnacyjny I. T. 153 zł, zasiłek pielęgnacyjny A. T. 153 zł, zasiłek stały I. T. 265,17 zł oraz renta socjalna A. T. w wysokości 610,33 zł.

K. i I. T. odwołali się od powyższych decyzji podnosząc, że ustalenia co do dochodu rodziny są nieprawdziwe, bowiem dochód ten w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był niższy od kryterium dochodowego, a w ocenie Kolegium i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dochód nie był przeszkodą w przyznaniu zasiłku. Nie można dokonywać zmiany w ustaleniach co do dochodu kierując się dochodem późniejszym. Zaległego dochodu rodzina nie otrzymywała w miesiącach, za które ten dochód przysługiwał i nie mogła nim dysponować w czasie złożenia wniosku o zasiłek. W ocenie skarżących przepis art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznych nie dotyczy takiej sytuacji, w której znalazła się rodzina wnioskodawców, a spowodowanej długim oczekiwaniem na świadczenia pieniężne.

Decyzją z dnia 9 marca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy ww. decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 stycznia 2016 r. odmawiające przyznania odwołującym zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie podstawową przyczyną odmowy przyznania żądanego świadczenia była odmowa zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W ocenie organu brak podjęcia jakichkolwiek działań w celu umożliwienia przeprowadzenia tego wywiadu jest równoznaczny z odmową jego przeprowadzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało ponadto, że zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepis ten stanowi wprost, że jeżeli wnioskodawca nie wyraził zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to okoliczność ta obliguje organ pomocy do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie mają przy tym znaczenia powody, dla których dana osoba odmawia zgody na wywiad środowiskowy. Ponadto organ wskazał, że jak wynika z treści postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 31 lipca 2015 r. o sygn. akt III SA/Gd 10/15 w dniu 25 lipca 2015 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik stron wysłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Tym samym skarżący w grudniu 2015 r. nie mogli już ubiegać się o wniesienie skargi kasacyjnej od w/w wyroku, który był już prawomocny.

Organ odwoławczy zauważył również, że pomoc w formie zasiłku celowego nie mogła być wnioskodawcom przyznana z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (456 zł na osobę w rodzinie w okresie złożenia wniosków, a od 1 października 2015 r. kwoty 514 zł). Kolegium wskazało, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach szeregu spraw odwołujących wynika, że decyzjami Prezydenta Miasta [...]:

- z dnia 27 listopada 2014 r. przyznano A. T. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 października 2011 r. bezterminowo;

- z dnia 3 grudnia 2014 r. r. przyznano K. T. pomoc w formie świadczenie pielęgnacyjnego na A. T. : w kwocie 620 zł miesięcznie (na okres od 1 lipca 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r.), w kwocie 800 zł miesięcznie (na okres od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.), w kwocie 1.200 zł miesięcznie (na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.), w kwocie 1.300 zł miesięcznie (na okres od 1 stycznia 2016 r. bezterminowo;

- z dnia 4 grudnia 2014 r. przyznano K. T. na A. T. pomoc dla osób mających ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na A. T. w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. ;

- z dnia 8 grudnia 2014 r. przyznano K. T. na A. T. pomoc dla osób mających ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na A. T. w kwocie 200 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.

Ponadto z pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 lipca 2014 r. wynika, że K. T. nabył prawo do dodatku mieszkaniowego w następujących okresach:

- od 1 maja 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. w wysokości 425,54 zł; wypłata za wskazane 6 miesięcy nastąpiła w lipcu 2014 r.;

- od 1 listopada 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2014 r. w wysokości 437,13 zł wypłata za wskazane 6 miesięcy nastąpiła w lipcu 2014 r.;

- od dnia 1 maja 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. w wysokości 436,65 zł.; wypłata za okres maj – lipiec 2014 r. nastąpiła w lipcu 2014 r.

Rodzina otrzymała w grudniu 2014 r. kwotę zaległego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości ponad 32400 zł wraz z zaległym dodatkiem z pomocy rządowej w kwocie 600 zł, zaś w marcu 2015 r. kwotę 2400 zł, zaległych świadczeń z pomocy rządowej dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne, w kwietniu 2015 r. kwotę 800 zł także tym tytułem.

Stosownie zaś do art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej powyższe kwoty przyznanych świadczeń należało uwzględnić w dochodzie rodziny w okresach, za który je uzyskano.

Organ odwoławczy wskazał, że dochód rodziny wyniósł w grudniu 2013 r. 2438,63 zł. Na dochód składały się następujące świadczenia: dodatek mieszkaniowy w wysokości 437,13 zł, świadczenie pielęgnacyjne K. T. w wysokości 620 zł, dodatek do tego świadczenia 200 zł, zasiłek pielęgnacyjny I. T. 153 zł, zasiłek pielęgnacyjny A. T. 153 zł, zasiłek stały I. T. 265,17 zł oraz renta socjalna A. T. w wysokości 610,33 zł. Taki sam dochód z tych samych tytułów rodzina osiągnęła w styczniu 2013 r. Dochód rodziny przekraczał kwotę kryterium dochodowego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, ustalonego w ustawie na łączną kwotę 1824 zł dla czteroosobowej rodziny, jak i kwotę kryterium obowiązującego w dniu wydania niniejszej decyzji ostatecznej (2056 zł). W związku z powyższym w następstwie wniosku złożonego w dniu 13 stycznia 2014 r. wnioskowany zasiłek celowy nie mógł być odwołującym przyznany.

Co do kwestii ewentualnego przyznania prawa do specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego albo do zwrotnego zasiłku celowego, o których mowa w art. 41 ustawy, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 41 w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przepis art. 41 skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego. Przyznanie zasiłku specjalnego lub zwrotnego zasiłku celowego uwarunkowane jest koniecznością uprzedniego ustalenia, że w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, który pozwoli na przyznanie pomocy finansowej osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium ustawowe. W przedmiotowej sprawie Kolegium uznało, że w sytuacji rodziny nie doszło do zdarzeń, które pozwalałyby uznać, że w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków. Rodzina znajduje się, w szczególności na skutek wypłat zaległych świadczeń socjalnych w łącznej kwocie ponad 35000 zł na przestrzeni zaledwie niecałych czterech miesięcy, w znacznie lepszej sytuacji, niż przeciętna rodzina objęta pomocą tego samego Ośrodka Pomocy Społecznej.

W skardze na ww. decyzje skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I. i K. T. wskazali, że wywiady były już u nich przeprowadzone w czasie składania przedmiotowego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Nielogicznym jest zatem przeprowadzenie kolejnego wywiadu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryteria kontrola zaskarżonej decyzji organu odwoławczego prowadzi do uznania, że skarga nie mogła być uwzględniona.

Kontroli sądu administracyjnego poddane zostały decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta Miasta [...] o odmowie przyznania skarżącym zasiłku celowego.

Wśród podstaw zakwestionowanych decyzji organy orzekające wskazały odmowę zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego.

Odnosząc się do stwierdzonego przez organy orzekające braku umożliwienia przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazać należy, że zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przepis ten stanowi wprost, że jeżeli wnioskodawca nie wyraził zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to okoliczność ta obliguje organ pomocy do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie mają przy tym znaczenia powody, dla których dana osoba odmawia zgody na wywiad środowiskowy.

Zestawiając powyższe stanowisko z podniesionymi w skardze zarzutami wskazać w pierwszej kolejności należy, że postępowanie zakończone decyzją organu pierwszej instancji z dnia 11 stycznia 2016 r. stanowiło kontynuację postępowania, w którym wydana została decyzja organu odwoławczego z dnia 12 listopada 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku celowego, które to decyzje zostały następnie uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie III SA/Gd 10/15. W związku z tym skarżący powinni mieć świadomość, że postępowanie z ich wniosku z dnia 13 stycznia 2014 r. nie zostało definitywnie zakończone.

Prawdą jest, że w wytycznych zawartych w wyroku Sąd zlecił przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia potrzeb rodziny w okresie złożenia wniosku wyłącznie co do wydatków na leki. Powyższe wbrew stanowisku skarżących, nie oznacza, że organ rozstrzygając sprawę ponownie nie miał prawa przeprowadzić wywiadu środowiskowego celem ustalenia sytuacji skarżących również na dzień wydawania ponownie rozstrzygnięcia w sprawie. Zważyć należy, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia, wydaje się co do zasady, po przeprowadzeniu szczególnego rodzaju dowodu, jakim jest rodzinny wywiad środowiskowy (art. 106 ust.1 i 4 u.p.s.). Organ nie może ograniczyć czynności związanych z ustaleniem stanu faktycznego jedynie do czynności podejmowanych na wniosek strony bądź przez nią zaakceptowanych. Oceniając sprawę organ administracji publicznej zobowiązany jest bowiem ustalić te okoliczności faktyczne, które od momentu wszczęcia postępowania ponad wszelką wątpliwość nie zmieniły się i które jako niezmienne są podstawą ustalenia stanu faktycznego jak i te, które właśnie z uwagi na upływ czasu musiały ulec zmianie i nie mają już w sprawie jakiegokolwiek znaczenia. Zatem przeprowadzenie wywiadu było uzasadnione również ze względu na konieczność realizacji wytycznych sądu w tej sprawie.

Jednak co wymaga szczególnego podkreślenia, brak zgody na przeprowadzenie wywiadu nie był jedyną podstawą odmowy przyznania świadczenia.

Kolejną podstawą odmowy przyznania skarżącym zasiłku celowego było przekroczenie kryterium dochodowego. Wskazać należy, że w świetle art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zasadnym jest wskazanie, że sąd administracyjny, ani też organy administracji publicznej nie kwestionują, że sytuacja rodziny T. jest trudna oraz że w rodzinie występuje bezrobocie i niepełnosprawność. Niemniej, skarżący muszą mieć świadomość, że warunkiem koniecznym dla przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 cyt. ustawy.

W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo przyjęły, że dochód rodziny w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku o zasiłek celowy przekroczył ustawowo określone kryterium dochodowe.

Mając na uwadze zarzuty skargi podkreślić należy, że wbrew przekonaniu skarżących organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy w zw. z treścią mającego w rozpatrywanych sprawach zastosowanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł;

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł;

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Za dochód uważa się z kolei sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 3 cyt. ustawy). W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (art. 8 ust. 12 cyt. ustawy).

Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 13 stycznia 2014 r. W celu rozpoznania wniosku organy miały tym samym za zadanie wyliczyć dochód na osobę w rodzinie za grudzień 2013 r. W sprawie przyjęto, że dochód rodziny w grudniu 2013 r. wynosił 2.438,63 zł. Organy ustalając wysokość dochodu rodziny dokonały zsumowania wszystkich świadczeń, w kwotach i okresach za które przysługiwały (wymieniając je precyzyjnie w uzasadnieniach decyzji). Dochód rodziny przekraczał zatem kwotę kryterium dochodowego dla czteroosobowej rodziny, obowiązującego w dacie składania wniosku (1.824 zł), jak i kryterium obowiązującego od dnia 1 października 2015 r. (2.056 zł).

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii doliczenia przez organy do dochodu z grudnia 2013 r. kwoty miesięcznego zasiłku pielęgnacyjnego A. T. i świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego K. T. na A. T., wraz z dodatkiem. Świadczenia te przyznano na mocy decyzji wydanych wobec K. T. oraz A. T. w 2014 r.

Skarżący podnosili, że organy wliczając ww. świadczenia do dochodu z grudnia 2013 r. dokonały błędnej interpretacji art. 8 ust. 12 cyt. ustawy. W ocenie strony skarżącej świadczenia powinny bowiem zostać wliczone do dochodu z miesiąca, w którym zostały faktycznie wypłacone i rodzina mogła nimi realnie dysponować.

W ocenie Sądu stanowisko to uznać należy za nieprawidłowe.

Ustawa o pomocy społecznej w art. 8 precyzyjnie wskazuje zasady obliczenia dochodu podmiotów wnoszących o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Zasady te są przejrzyste i nie mogą być w żadnej części pomijane. Dochód rodziny ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej musi być ustalony w sposób obiektywny. W okolicznościach przedmiotowych spraw, dla obliczenia dochodu rodziny za grudzień 2013r., konieczne jest zastosowanie art. 8 ust. 12 cyt. ustawy. Przepis ten stanowi, że "w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód".

Proponowana przez skarżących wykładnia wskazanej regulacji jest nie do pogodzenia z jej treścią. Gdyby bowiem ustawodawca chciał aby dochód należny za dłuższy okres, a uzyskany jednorazowo (np. na skutek wypłaty zaległych świadczeń) był jednorazowo doliczany do dochodu, to dałby temu wyraz w regulacji ustawowej.

W cytowanym przepisie wprowadzono natomiast zasadę przeciwną, to jest wskazano, że "dochód uwzględniany jest za okres, za który uzyskano dochód". Jeżeli zatem danej osobie zostały jednorazowo wypłacone zaległe, a należne jej świadczenia np. za kolejne, ubiegłe dwanaście miesięcy, ta jednorazowa wypłata powiększy w odpowiedniej części dochód za każdy z tych miesięcy z osobna (zgodnie z wysokością danego świadczenia przypadającą w danych okresach miesięcznych). Ustawodawca przewidział tym samym, iż w pewnych sytuacjach możliwym jest uzyskanie dochodu z zaległych świadczeń (których wypłata następuje później jednak za okres za który je przyznano). Mając to na uwadze ustawodawca wskazał zatem precyzyjnie w jaki sposób uzyskanie dochodu z zaległych świadczeń (za okres, za który przyznano zaległe świadczenie) wpływa na ustalenie wysokości całkowitego dochodu wnioskodawcy (rodziny) w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.

W świetle powyższych rozważań dokonane przez organy administracji publicznej wyliczenie dochodu rodziny skarżących za styczeń 2014r. uznać należy za prawidłowe. Wydając zaskarżone decyzje organy administracji publicznej nie mogły pominąć treści art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej ponieważ w świetle art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego określającego zasadę legalizmu miały obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Fakt, że obecnie skarżący czują się pokrzywdzeni zastosowaniem regulacji art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej przy wyliczaniu dochodu rodziny w sposób wskazany powyżej nie może mieć z kolei znaczenia dla oceny prawidłowości wydanych w ich sprawie decyzji.

Bez znaczenia dla oceny prawidłowości wydanych w ich sprawie decyzji pozostają również podniesione w skargach zarzuty braku informacji w przedmiocie skutków jakie wiążą się z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego jak i informacji co do treści orzeczeń sądowych. Należy mieć bowiem na uwadze, że w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r. skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

W związku z powyższym Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione.

Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł również podstaw do uwzględnienia okoliczności, które winien wziąć pod uwagę z urzędu rozstrzygając w granicach danej sprawy (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wniesiona skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ww. ustawy.