Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1365/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 10, art. 33, art. 67, art. 54, art. 80
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Protokolant: specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oraz stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. (dalej: PMK, organ egzekucyjny) w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec majątku zobowiązanej M. P. (dalej: Zobowiązana, Skarżąca), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 4 sierpnia 2017 r. nr [...] na kwotę należności pieniężnej [...] zł (2 x [...]) zł, zawiadomieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanej nr [...] w Banku P. S.A.

Ponadto organ egzekucyjny powiadomił Zobowiązaną o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając jej w dniu 27 grudnia 2017 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z ww. rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego.

Zobowiązana w piśmie datowanym na 3 stycznia 2017 r., (data wpłynięcia pisma na dziennik podawczy Urzędu Miasta K. – 9 stycznia 2018 r.), złożyła skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 1438; dalej: u.p.e.a.), z jednoczesnym wnioskiem o zwolnienie rachunku bankowego spod zajęcia oraz o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasy rozpoznania skargi.

Zaskarżonej czynności egzekucyjnej Zobowiązana zarzuciła, że została dokonana z naruszeniem przepisów art. 10 § 4 u.p.e.a. Podniosła, że na zajętym rachunku bankowym zgromadzone są wyłącznie środki stanowiące świadczenia z przyznanej pomocy społecznej z Miejskiego Ośrodka Opieki Społecznej. Ponadto zaznaczyła, że ww. świadczenia stanowią jedyny dochód i nie ma żadnych innych wpływów na przedmiotowy rachunek bankowy oraz nie posiada żadnych innych źródeł dochodów, nie pracuje zarobkowo, a także nie ma przyznanych świadczeń rentowych ani emerytalnych.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. znak [...]:

- oddalił skargę Zobowiązanej na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie wierzytelności z ww. rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, z powodu braku podstaw do zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej;

- odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego przez Zobowiązaną wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz wniosku o zwolnienie spod egzekucji administracyjnej składnika majątkowego i wkładu oszczędnościowego z uwagi na bezprzedmiotowość złożonych wniosków.

Jako podstawę prawną postanowienia PMK wskazał art. 1a pkt 12 lit. a, art. 7 § 1, art. 54 oraz art. 80 u.p.e.a. w związku z art. 61a § 1 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257; obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: K.p.a.).

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny przywołał treść art. 10 § 4, art. 33 i art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. wskazując, że w skardze na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone wyłącznie kwestie dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego w świetle przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzenia czynności egzekucyjnych.

PMK zauważył, że skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wnoszone na podstawie art. 33 u.p.e.a. to zupełnie odmienne środki zaskarżenia przysługujące zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W szczególności w skardze nie można podnosić okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów. W trybie skargi na czynności egzekucyjne organ kontroluje jedynie, czy czynność została dokonana prawidłowo, a więc zgodnie z odpowiednimi przepisami u.p.e.a. regulującymi dokonanie poszczególnych czynności.

Dalej organ egzekucyjny przywołał treść art. 1a pkt 2, pkt 12 lit. a oraz art. 80 u.p.e.a. Wskazał, że w realiach rozpoznawanego przypadku organ egzekucyjny zastosował środek przewidziany w u.p.e.a. i zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Ponadto organ egzekucyjny uczynił zadość także pozostałym wymaganiom określonym w art. 80 u.p.e.a. Wobec Zobowiązanej zostało skutecznie wszczęte postępowanie egzekucyjne, stosownie do treści art. 26 § 5 u.p.e.a.

Odnosząc się do wniosku Zobowiązanej o zwolnienie spod egzekucji administracyjnej składnika majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] z dnia 6 grudnia 2017 r., organ egzekucyjny nadmienił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało zakończone w dniu 18 grudnia 2017 r. w związku z całkowitą realizacją przedmiotowego zajęcia.

Przywołując art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wskazał, że zwolnienie z egzekucji nie obejmuje sytuacji, gdy bank w całości zrealizował zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Zdaniem PMK zgodnie z art. 1 ust. 22 u.p.e.a. zwolnienie spod egzekucji oznacza niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego, a więc, nie można zwolnić czegoś, co nie jest już przedmiotem egzekucji.

Odnośnie wniosku Zobowiązanej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wyjaśnił, że skoro w dniu 18 grudnia 2017 r. nastąpiło wyegzekwowanie pełnej kwoty dochodzonej należności pieniężnej - tym samym egzekucja administracyjna została zakończona. W sytuacji, gdy doszło do wyegzekwowania należności, która zaspokoiła wierzyciela, niemożliwe jest wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub odmowę wstrzymania. Organ egzekucyjny nie podejmuje już ani czynności egzekucyjnych, ani innych działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W konsekwencji nie może również wstrzymać żadnych czynności. Postępowanie egzekucyjne osiągnęło bowiem swój cel, a dochodzona należność została wyegzekwowana.

W związku z powyższymi ustaleniami wnioski Zobowiązanej o zwolnienie określonego składnika majątkowego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny uznał za bezprzedmiotowe.

Niezależnie od powyższego PMK przywołał treść art. 10 § 4. u.p.e.a. i wyjaśnił, że biorąc pod uwagę fakt, iż środki pochodzące z zasiłków z pomocy społecznej znajdują się w katalogu świadczeń nie podlegających egzekucji, a wyłączenie to następuje z mocy prawa, wyłączenie to winno być uwzględnione przez bank z urzędu i skutkować zwolnieniem spod egzekucji tego typu wierzytelności z rachunku bankowego.

Na powyższe postanowienie Zobowiązana złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie. Podniosła, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 4 sierpnia 2017 r. organ egzekucyjny wszczął postępowanie zmierzające do wyegzekwowania kwoty [...]zł należności głównej, [...] zł z tytułu kosztów egzekucyjnych oraz 23,20 z tytułu kosztów upomnienia, stanowiącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za okres 2017 i 2016 r. Łącznie z odsetkami wyegzekwowano kwotę [...]zł.

Podkreśliła, że świadczenia z pomocy społecznej nie podlegają egzekucji. Jej zdaniem zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego naruszało art. 10 § 4 u.p.e.a.

Wyjaśniła, że na jej rachunku bankowym znajdują się wyłącznie środki stanowiące świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ nie posiada żadnych innych źródeł dochodów, nie pracuje zarobkowo, nie ma też przyznanych świadczeń rentowych czy emerytalnych. Zatem nie ma żadnych innych wpływów na rachunek bankowy Zobowiązanej, pochodzących z innych źródeł, aniżeli świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy). Jak wyjaśniła Skarżąca w dniu 17 grudnia 2017 r. otrzymała na swój rachunek bankowy zwrot nadpłaty z tytułu opłat za energię elektryczną w kwocie [...]zł i była to nadpłata z rachunków prognozowanych za okres od września do grudnia 2017 r. Natomiast w dniu 18 grudnia 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia tej kwoty, ściągając z rachunku kwotę [...]zł.

Skarżąca podniosła, że nadpłata zwrócona przez T. stanowi środki stanowiące świadczenia z pomocy społecznej, które nie podlegają zajęciu zgodnie z art. 10 § 4 u.p.e.a. Tak więc pomimo, że kwota nadpłaty została fizycznie przelana przez T. , to nadal środki te pochodzą z zasiłku z pomocy społecznej, który jest jedynym źródłem dochodu Strony. Środki zaoszczędzone na opłatach za energię elektryczną Zobowiązana zamierzała przeznaczyć na opłaty za gaz.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) postanowieniem z dnia 20 września 2018 r. znak [...], na podstawie art. 54 i art. 80 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a.;

I. utrzymało zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy w zakresie punktu 1 tj. oddalenia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku P. S.A. z dnia 6 grudnia 2017 r. nr [...],

II. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia w zakresie punktu 2 tj. odmowy wszczęcia postępowania w sprawie złożonego wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz wniosku o zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przywołał treść art. 18 u.p.e.a. wskazując, że odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić - a nie modyfikować - przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Następnie SKO przywołało art. 26 § 1, § 5, art. 54 § 1, § 4, § 5 i § 5a oraz art. 80 u.p.e.a.

Dalej organ II instancji powtórzył ustalenia faktyczne i prawne za organem egzekucyjnym.

W szczególności wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego.

Jednocześnie SKO podkreśliło, że wniesienie skargi obwarowane jest terminem, ponieważ zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika z akt sprawy, zawiadomienie z dnia 6 grudnia 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązana odebrała w dniu 27 grudnia 2017 r., a zatem 14-dniowy termin do złożenia skargi upływał w dniu 10 stycznia 2018 r. Skarga na czynności egzekucyjne została złożona 9 stycznia 2018 r., tak więc z zachowaniem terminu.

SKO stwierdziło, że na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanej do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny wezwał Bank [...]., aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności.

Jak wynika z wyciągu bankowego nr [...] z dnia 18 grudnia 2017 r., należność główna w kwocie [...]zł oraz koszty upomnienia [...] zł i koszty egzekucyjne [...] zł, co stanowi razem [...] zł, zostały w całości zrealizowane.

Tym samym postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, ponieważ wyegzekwowana została całość należności będącej przedmiotem postępowania, a czynności egzekucyjne w ocenie SKO były przeprowadzone prawidłowo, stąd też w tym zakresie organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia I instancji.

Organ II instancji jednocześnie wyjaśnił, że zawarty w skardze na czynności egzekucyjne wniosek Zobowiązanej o zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego, nie może być przedmiotem odrębnego rozpatrywania przez organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu (odmówiono wszczęcia postępowania w tym zakresie). Zarzut ten należy potraktować jako argument Zobowiązanej na okoliczność wadliwie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co podlegało rozpoznaniu w ramach art. 54 § 1 u.p.e.a.

Dodatkowo SKO wskazało, że zgodnie z art. 54 § 6 u.p.e.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego; organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Jednakże ww. przepis nie przewiduje możliwości zaskarżenia ewentualnego postanowienia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że postanowienie takie jest niezaskarżalne, tak więc nie można złożyć na nie zażalenia.

Stąd też w tym zakresie SKO stwierdziło niedopuszczalność zażalenia.

Stosownie bowiem do art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl art. 144 K.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Niezależnie od powyższego wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może mieć miejsce wyłącznie w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie natomiast postępowanie egzekucyjne zostało już zakończone, ponieważ wyegzekwowana została całość należności będącej przedmiotem postępowania, w konsekwencji czego nie jest możliwe nawet wyłącznie z tej przyczyny wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Natomiast odnosząc się do zasadniczej kwestii spornej, tj. zajęcia środków pieniężnych przekazanych na rachunek bankowy Zobowiązanej przez T. jako nadpłaty za energie elektryczną, które to środki - jak stwierdza Zobowiązana - wydatkowała ze środków otrzymanych z pomocy społecznej, SKO wyjaśniło, że prowadząc postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego organ egzekucyjny nie może dokonywać analizy co do pierwotnego źródła, z jakiego pochodzą środki wydatkowane przez Zobowiązaną na określony cel i następnie zwrócone przez dysponenta mediów w formie nadpłaty.

W takich okolicznościach przyjąć bowiem należy, że przekazana na konto bankowe kwota pochodzi od podmiotu, który te środki pieniężne przekazał tj. w tym przypadku od T. . Trudno bowiem byłoby przyjąć, że skoro jedynym źródłem dochodu Zobowiązanej są świadczenia z pomocy społecznej, to każdy obrót tymi środkami i następnie ewentualny zwrotny przelew przez np. dysponenta mediów powodują, że są to świadczenia z pomocy społecznej.

Zobowiązana wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o: "unieważnienie decyzji SKO w całości i oddanie mi zagrabionych pieniędzy, które przyznano z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej".

Skarżąca przedstawiła w skardze swoją ciężką i pogarszającą się sytuację zdrowotną, dołączając do skargi zaświadczenie lekarskie. Podniosła, że "nie zabiera się nędzarzowi pieniędzy przyznanych na wegetację".

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie dnia 10 października 2019 r. pełnomocnik z urzędu Skarżącej wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej nieuiszczonych w całości ani w części. Podniosła dodatkowy zarzut o braku prawidłowego pouczenia w zakresie czynności egzekucyjnych, a w szczególności prawa do złożenia zarzutów egzekucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozstrzygnięcie zawisłego sporu wymaga w pierwszej kolejności wskazania, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Wskazać w tym miejscu należy, iż skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, którego celem jest przymusowe ściągniecie wymaganej należności obciążającej zobowiązanego. Służy kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu środków egzekucyjnych zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynności egzekucyjne, podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Jak słusznie wskazywały organy obu instancji, skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny.

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny podjął czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej.

Organy badały w sprawie, czy zaskarżone w ramach skargi na czynność egzekucyjną zajęcie rachunku bankowego nastąpiło zgodnie z u.p.e.a., w tym ze wskazanymi we wcześniejszej części uzasadnienia przepisami.

Sąd stwierdza, że wyżej opisane badanie prawidłowo doprowadziło organy do wniosku, że ww. zajęcia dokonano zgodnie z przepisami u.p.e.a., w tym bez naruszenia art. 8-10 tej ustawy regulujących wyłączenia z egzekucji.

Zgodnie bowiem z art. 10 § 4 u.p.e.a. nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (Dz. U. z 2019 r. poz. 473).

Należy tu podkreślić, że w przypadku zajęcia rachunku bankowego, wszelkie ograniczenia w prowadzonej egzekucji wynikają jedynie z u.p.e.a. lub ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 1876; obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 2187; dalej: Prawo bankowe) – w szczególności z art. 54 i art. 54a Prawa bankowego.

Z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do rachunku bankowego, nie ma jednak znaczenia charakter wierzytelności zaksięgowanej na rachunku bankowym, np. pochodzącej pierwotnie z pomocy społecznej (jak w niniejszej sprawie). Świadczenie z pomocy społecznej wpływające na rachunek bankowy z chwilą zaksięgowania go na rachunku traci status świadczenia z pomocy społecznej i staje się jedynie kwotą pieniężną zgromadzoną na rachunku bankowym. W związku z powyższym zastosowanie mają ustawowe zwolnienia z egzekucji dotyczące rachunku bankowego.

Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego, na których bank przechowuje środki pieniężne właściciela rachunku. Zgodnie z art. 50 ust. 1 Prawa bankowego, posiadacz rachunku bankowego może dysponować swobodnie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku, a więc może dokonywać wypłat z tego rachunku oraz zlecać bankowi innego rodzaju transakcje. W momencie dokonania zajęcia rachunku bankowego, bank prowadzący rachunek ma obowiązek przekazać środki zgromadzone na rachunku bankowym organowi egzekucyjnemu. Kwoty zdeponowane na rachunku mogą pochodzić z rożnych tytułów, lecz dla organu egzekucyjnego nie ma to żadnego znaczenia, a w większości przypadków organ egzekucyjny nie ma nawet wiedzy skąd środki zgromadzone na rachunku pochodzą. Bank, jako dłużnik zajętej wierzytelności, a nie organ egzekucyjny, zobligowany jest jednak do prawidłowej realizacji zajęcia oraz przestrzegania przepisów dotyczących ograniczeń i zwolnień w egzekucji z rachunku bankowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1219/11 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ocenie pod względem zgodności z prawem podlegało zatem powyższe zajęcie, zrealizowane na podstawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 6 grudnia 2017 r. Jednocześnie należy stwierdzić, że rozpoznając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, należało ocenić, czy jest ona zgodna z treścią art. 80 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2010r., sygn. akr III SA/Wa 420/10).

Stosownie do art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie naruszył art. 80 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu organ egzekucyjny dokonał przedmiotowej czynności egzekucyjnej zgodnie z wyżej powołanymi przepisami. Podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i jednocześnie powiadomił stronę o dokonaniu powyższych zajęć (stosowne powiadomienie zostało skutecznie doręczone Skarżącej w dniu 27 grudnia 2017 r.), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 80 § 3 u.p.e.a. Wskazać również należy, że zgodnie z dyspozycją art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny przedmiotowe zawiadomienia skierował do prowadzącego rachunek bankowy Banku P. S.A. Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego została dokonana w oparciu o doręczony Skarżącej tytuł wykonawczy, a zatem w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie sporządzono zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339).

Należy mieć na uwadze, że jeżeli organ egzekucyjny zajął rzecz, która w ocenie zobowiązanego jest zwolniona z egzekucji z mocy art. 8–10 u.p.e.a., to zobowiązany może kwestionować zgodność z prawem tego działania egzekutora, składając skargę na tę czynność egzekutora (art. 54 § 1 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 54 ust. 1 Prawa bankowego, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2017 r. poz. 847), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.

Odnosząc się do kwestii zgodności dokonania zaskarżonej czynności z art. 54 Prawa bankowego, poprzez dokonanie zajęcia zgromadzonych na tym rachunku środków pieniężnych gromadzonych z tytułu otrzymywanego przez Skarżącą zasiłków z pomocy społecznej i zwrotu nadpłaty za energię elektryczną od dostawcy prądu (T. ), wskazać należy, iż brak było podstaw do uwzględnienia tego uregulowania w ramach niniejszego postępowania.

Trzeba bowiem ponownie podkreślić, że w toku postępowania wszczętego skargą na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, nie bada się źródła pochodzenia środków znajdujących się na rachunku bankowym zobowiązanego. W analizowanej sprawie przedmiotem zajęcia jest wierzytelność z rachunku bankowego, nie zaś prawo do środków pieniężnych w kwocie przelanej na rachunek bankowy przez właściwy dla tego świadczenia socjalnego organ. Adresatem art. 54 Prawa bankowego (podobnie jak art. 54a Prawa bankowego) jest przede wszystkim bank, który jest odpowiedzialny za prawidłowe wykonywanie zajęcia rachunku bankowego, a nie organ egzekucyjny.

Tym samym dla oceny prawidłowości podjętej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma znaczenia jakiego rodzaju środki pieniężne i w jakiej wysokości znajdują się na przedmiotowym rachunku. Natomiast kwota chroniona przed egzekucją, którą bank realizując zajęcie winien respektować, jest określona w art. 54 Prawa bankowego.

Dlatego też okoliczności, że Skarżąca nie posiada żadnych innych poza opieką społeczną źródeł dochodów, nie pracuje zarobkowo, nie ma też przyznanych świadczeń rentowych czy emerytalnych, nie mogły odnieść skutku uznania zajęcia rachunku bankowego za naruszające art. 10 u.p.e.a.

Skarżąca w dniu 14 grudnia 2017 r. otrzymała na swój rachunek bankowy zwrot nadpłaty z tytułu opłat za energię elektryczną w kwocie 173,03 zł (wyciąg z konta – k. 25 akt adm.). Trafnie organ II instancji stwierdził że prowadząc postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego organ egzekucyjny nie może dokonywać analizy co do pierwotnego źródła, z jakiego pochodzą środki wydatkowane przez Skarżącą na określony cel i następnie zwrócone przez dysponenta mediów w formie nadpłaty. W takich okolicznościach przyjąć bowiem należy, że przekazana na konto bankowe kwota pochodzi od podmiotu, który te środki pieniężne przekazał tj. w tym przypadku od T. . Nie można przyjąć, że skoro jedynym źródłem dochodu Skarżącej są świadczenia z pomocy społecznej, to każdy obrót tymi środkami i następnie ewentualny zwrotny przelew przez np. dysponenta mediów powodują, że są to świadczenia z pomocy społecznej.

Niewątpliwie samo zastosowanie egzekucji poprzez zajęcie konta bankowego Skarżącej jest uciążliwe, ale dopuszczalne ww. przepisami.

Należy przy tym podkreślić, iż organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie ma wiedzy zarówno na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na danym rachunku, jak i źródeł ich pochodzenia.

Dlatego też skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego nie niweczy fakt, iż na rachunku tym gromadzone są wyłącznie czy też w większości środki pieniężne wolne z mocy ustawy zwolnione od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego.

Istotnym jest tu bowiem rozróżnienie pomiędzy zastosowaniem przedmiotowego środka a realizacją samego zajęcia.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, brak było podstaw do kwestionowania podjętej przez organ egzekucyjny czynności w postaci zajęcia rachunku bankowego Skarżącej, które dokonane zostało zgodnie z przepisami u.p.e.a.

Przedstawione powyżej okoliczności sprawy i jej ocena dokonana przez Sąd pozwalają na przyjęcie, że wydane postanowienie SKO, jak też poprzedzające je postanowienie PMK odpowiadają prawu, dlatego zasadne jest pozostawienie kontrolowanych postanowień w obrocie prawnym. Jednocześnie Sąd wskazuje, nie kwestionując bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącej, że podnoszone przez nią zarzuty nie mogły zostać uwzględnione i tym samym nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Organy prawidłowo zastosowały bowiem art. 54 u.p.e.a., nie naruszając wbrew zarzutom Skarżącej art. 10 u.p.e.a.

Należy tu zaznaczyć, że postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną jest ściśle sformalizowane, co wyznacza możliwy i dopuszczalny zakres kontroli sądowej wydanego w takim przedmiocie postanowienia. W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo oparły się na mających zastosowanie przepisach, przywołały i wyjaśniły ich treść, wskazały też na rzetelnie ustalone istotne okoliczności stanu faktycznego i prawnego. W takich okolicznościach argumentacja odnosząca się do słuszności, czy solidarności społecznej nie mogła przynieść zamierzonego skutku.

Sąd podziela również rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie organu II instancji w przedmiocie wniosków Skarżącej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz o zwolnienie spod egzekucji administracyjnej składnika majątkowego, z uwagi na wcześniejsze zakończenie postępowania egzekucyjnego.

W realiach niniejszej sprawy, jak wynika z wyciągu bankowego nr [...] z dnia 18 grudnia 2017 r. (k. 6 akt adm.), bank przekazał organowi egzekucyjnemu z tytułu przedmiotowego zajęcia kwotę całości egzekwowanej sumy, to jest [...] zł, co zakończyło postępowanie egzekucyjne i sprawiło, że ww. wnioski stały się bezprzedmiotowe.

Z kolei wobec podniesionych na rozprawie kwestii, należy wskazać, że odpowiednie pouczenie o prawie, terminie i sposobie wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 § 1 u.p.e.a.) znajduje się w części J tytułu wykonawczego, którego odpis został prawidłowo doręczony Skarżącej dnia 27 grudnia 2017 r. Zatem Skarżąca miała nieskrępowaną możliwość wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne do dnia 3 stycznia 2018 r. włącznie.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.