Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1323/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 grudnia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Michał Ruszyński Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 913/12 w sprawie ze skargi D.W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 913/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D.W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oraz nakazał zwrot na rzecz skarżącej z funduszu Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwoty 200 złotych uiszczonej tytułem wpisu sądowego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. nie stwierdził u D.W. choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D.W. zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 11 i 80 K.p.a. i art. 235¹ Kodeksu pracy, poprzez niewyjaśnienie związku przyczynowo-skutkowego między występowaniem schorzenia, a warunkami pracy, pomimo że z dokumentacji medycznej wynika, iż obustronny zespół cieśni nadgarstka u niej występuje.

Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, iż D.W. była zatrudniona od 1995 r. w Spółdzielni w [...] w L. na następujących stanowiskach:

- do roku 2005 na stanowisku specjalisty ds. kadrowych i płacowych oraz rozliczeń,

- od 13 czerwca 2005 r. do 30 sierpnia 2009 r. na stanowisku brygadzisty,

- a do 5 listopada 2010 r. na stanowisku specjalisty ds. rozliczeń i zbytu.

Dalej zauważono, że D.W. została poddana dwukrotnie badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L., która wydała orzeczenie nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. oraz po odwołaniu się od treści orzeczenia tej Przychodni w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w L., która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Organ odwoławczy podkreślił, że w wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji, analizy narażenia zawodowego i całości zgromadzonej dokumentacji medycznej skarżąca uzyskała dwukrotnie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka.

Dalej organ podniósł, że ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji uzupełnił ocenę narażenia zawodowego i umieścił w charakterystyce wykonywanej pracy opis czynności wykonywanych przez D.W. według informacji podanych przez pracodawcę oraz bardzo szczegółowego opisu czynności podanych przez zainteresowaną. Nadto orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej. W wyniku odwołania Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. również nie stwierdził choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ pierwszej instancji wskazał, że jednostki te w wydanych orzeczeniach w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniły brak podstaw do rozpoznania u zainteresowanej ww. choroby zawodowej. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wskazano, że dodatkowa dokładna analiza narażenia zawodowego, jak również opis czynności zawodowych przedstawiony przez skarżącą nie wskazują, aby w trakcie jej zatrudnienia w istocie narażona była na czynniki przeciążające układ ruchowy w obrębie nadgarstków w stopniu stwarzającym ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w S. wyjaśniono, że aktualnie w badaniu fizykalnym nie obserwowano objawów klinicznych zespołu cieśni nadgarstka; badanie EMG (przypisek: elektromiografia) z dnia 3 listopada 2011 r. wykazało prawidłowe przewodnictwo ruchowe i czuciowe w obu nerwach pośrodkowych, co nie daje podstaw do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. podkreślił, że na rozwój zespołu cieśni nadgarstka mają wpływ zarówno czynniki zawodowe, jak i ogólnoustrojowe pochodzenia zapalnego, urazowego, endokrynnego, zwyrodnieniowego, nowotworowego. Różnorodność przyczyn tej choroby nakłada na lekarzy, ustalających rozpoznanie, obowiązek przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki różnicowej zależnej jednocześnie od oceny warunków pracy, jak również uzyskanych wyników badań pomocniczych i specjalistycznych.

Organ wyjaśnił, że decydującą rolę w rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej ma ocena sposobu wykonywania pracy. W każdym przypadku podejrzenia zawodowego podłoża stwierdzanych zmian konieczna jest dokładna analiza przebiegu pracy, uwzględniająca rodzaj czynności wykonywanych przez pracownika, przyjmowaną pozycję ciała, częstość powtórzeń ruchów oraz okres narażenia. Zawodową etiologię zespołu cieśni nadgarstka, w świetle wiedzy medycznej, można podejrzewać wówczas, gdy czynności wykonywane na stanowisku pracy charakteryzują się szybkimi, wielokrotnie powtarzalnymi w długich przedziałach czasowych, ruchami maksymalnego zginania i prostowania nadgarstków, bądź praca wymaga czynności wykonywanych w pozycji stwarzającej ryzyko ucisku na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Z ustaleń jednostek orzeczniczych I i II stopnia, które orzekały w niniejszym postępowaniu wynika, że u D.W. nie stwierdzono objawów klinicznych składających się na zespół cieśni nadgarstka. Jednostki te stwierdziły także brak istotnego narażenia na czynniki przeciążające układ ruchu w obrębie nadgarstka, a za przyjęciem takiego stanowiska przemawia zarówno ocena warunków pracy, jak i analiza zmian w stanie zdrowia badanej.

Z opisu stanowiska pracy D.W. nie wynika, aby monotypowość ruchów, wykonywanie rutynowych, powtarzających się, szybkich, niezmiennych ruchów nadgarstków w długich okresach czasowych była czynnikiem dominującym, co jest warunkiem rozpoznania zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka.

Organ odwoławczy podkreślił, że stanowisko pracy skarżącej cechuje zróżnicowany charakter wykonywanych prac, zmienna pozycja ciała i zmienne obciążenie kończyn górnych. Zatem sposób wykonywania pracy przez zainteresowaną nie stwarzał warunków do ucisku nerwów pośrodkowych w kanałach nadgarstków, co oznacza, że w środowisku pracy nie występował czynnik szkodliwy (sprawczy). Organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika (byłego pracownika) i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Odnosząc się do załączonego do odwołania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2012 r., w którym nie wymieniono przyczyny częściowej niezdolności do pracy i zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia [...] stycznia 2012 r. Poradni Ortopedycznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w L. organ odwoławczy wyjaśnił, że opinie innych jednostek medycznych wydane nie w trybie orzeczniczym dot. chorób zawodowych nie są wiążące dla organów orzekających w sprawie.

W skardze z dnia 11 września 2012 r. D.W. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych polegające na bezkrytycznym oparciu zaskarżonej decyzji na orzeczeniach lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki oraz na danych wynikających z oceny narażenia zawodowego pracownika bez należytej ich oceny zgodnie z dyspozycjami ww. przepisów. Skarżąca zarzuciła pominięcie dowodów przez nią wskazywanych. Jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2012 r. uczestnik postępowania – Syndyk Masy Upadłości Spółdzielni [...] w upadłości likwidacyjnej wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Na rozprawie w dniu 28 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył do akt sprawy wyniki badania skarżącej z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz z dnia [...] marca 2012r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), a następnie zacytował treść przepisu art. 235¹ Kodeksu pracy zawierającego definicję "choroby zawodowej", wyjaśniając, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie, na które ona cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych i musi być ono spowodowane występowaniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Zaś użyte w treści tego przepisu wyrażenia "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowana z uwzględnieniem rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, bądź w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia.

Dalej Sąd wyjaśnił, że w niniejszej sprawie organy pierwszej i drugiej instancji oparły swe decyzje na orzeczeniach lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki orzecznicze, którymi to orzeczeniami organy są związane. Nadto dodał, że wszystkie orzekające w sprawie placówki medyczne zgodnie wykluczyły u skarżącej chorobę zawodową w postaci zespołu cieśni nadgarstka o podłożu zawodowym. W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska skarżącej, że ustalony w sprawie stan faktyczny budzi wątpliwości wobec czego konieczne jest zasięgnięcie dodatkowych opinii medycznych celem wykluczenia istnienia choroby zawodowej. Poza sporem pozostaje, że skarżąca cierpi na tę chorobę, ale o etiologii pozazawodowej, o czym świadczy dokumentacja medyczna świadcząca o przeprowadzonym zabiegu chirurgicznym. Nadto Sąd wskazał, że organ orzekający zasadnie uznał, iż placówki medyczne w sposób wyczerpujący wyjaśniły i uzasadniły swoje stanowisko, wobec czego nie ma potrzeby przeprowadzania żadnych dodatkowych dowodów. Ponadto Sąd podkreślił, że załączona do odwołania dokumentacja medyczna nie ma znaczenia dla rozstrzygania w przedmiocie istnienia choroby zawodowej, w świetle ustalenia, że wydane orzeczenia lekarskie przez jednostki orzecznicze są spójne i logiczne. Dodał także, że organy uwzględniły wnioski zawarte w pismach składanych przez skarżącą. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji uzupełnił kartę oceny narażenia zawodowego o wskazywane czynności na stanowisku pracy.

W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie, opierając się na orzeczeniach jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznania choroby zawodowej oraz na uzupełnieniu tych orzeczeń, dokonały wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie. Uzupełnienie orzeczenia medycznej jednostki orzeczniczej uprawnionej do rozpoznania choroby zawodowej jest właściwe, sporządzone na podstawie analizy całości dokumentacji medycznej obejmującej wysokospecjalistyczne badania diagnostyczne, z uwzględnieniem przebiegu pracy zawodowej i analizy narażenia zawodowego.

Reasumując, Sąd doszedł do wniosku, że organy administracji prowadząc przedmiotowe postępowanie nie naruszyły norm wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo oraz w sposób rzetelny i na jego podstawie wydano decyzje znajdujące oparcie w przepisach prawa materialnego, zatem Sąd nie stwierdził naruszenia wskazywanych przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu braku odniesienia się organu do dokumentacji skarżącej zgromadzonej w toku postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz rozpoznanej tam choroby pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka Sąd uznał, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd zwrócił uwagę, że nie każde orzeczenie lekarskie może być respektowane przez organy właściwe do stwierdzania choroby zawodowej, ale tylko i wyłącznie to orzeczenie lekarskie wydane przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach wskazanych w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Nadto podniósł, że wobec obszernych i szczegółowych uzasadnień orzeczeń lekarskich stanowiących podstawę wydanych decyzji - nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość ustaleń organów administracyjnych obu instancji odnośnie braku stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej pod postacią obustronnego zespołu cieśni nadgarstka o podłożu zawodowym. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi organy obu instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu wzięły pod uwagę fakt narażenia skarżącej w środowisku pracy. Poza sporem natomiast pozostaje, w ocenie Sądu, że skarżąca cierpi na wskazywane schorzenie, ale ma ono etiologię pozazawodową. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd oddalił wniesioną skargę. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 225 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości. Zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 106 § 3, art. 113 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, to jest:

- "orzeczenia lekarskiego IMP w L. nr [...] z dnia [...] marca 2009 r.",

- orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. (z jego uzupełnieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. - bardziej niż lakonicznym),

- orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.,

- orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. (wraz z kartami wypisowymi z dnia [...] grudnia 2011 r. i z dnia [...] marca 2012 r. obejmującymi ten sam okres pobytu skarżącej w Oddziale; od dnia 1 do 4 listopada 2011 r.), z których jednoznacznie wynika, że nie potwierdzają rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka, co jest jedną z przyczyn ustalenia braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka,

- pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. [...] z dnia [...] marca 2012 r., z którego wynika m. in., że w ocenie narażenia zawodowego wzięto pod uwagę stanowisko pracy - specjalista do spraw kadrowych i płacowych, które nie wynika ze świadectwa pracy z dnia 3 grudnia 2010r. wystawionego przez Spółdzielnię [...] w L.,

- karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, przeprowadzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w dniach 13 stycznia i 21 marca 2011 r., w której w podsumowaniu postępowania organ stwierdza, że "nie można wykluczyć związku przyczynowego między warunkami pracy, a występującym u D.W. schorzeniem pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka",

- pism Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. [...] z dnia 19 lutego i [...] maja 2010 r. skierowanych do Instytutu Medycyny Pracy w L., z których wprost wynika konieczność weryfikacji wydanych opinii w związku z dokumentacją przedstawioną przez D.W. (w drugim z pism Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdza, że przedstawione dokumenty potwierdzają występowanie u skarżącej schorzenia w postaci zespołu cieśni nadgarstka);

Nieuwzględnienie powyższych dowodów w opisanym zakresie pozbawiło Sąd możliwości uchwycenia uchybień organu administracyjnego sprowadzających się do wydania decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i brak możliwości oceny wiarygodności pozostałych dowodów, w szczególności opinii biegłych (ww. orzeczeń), które budzą istotne wątpliwości w zakresie odniesienia się w sposób kompletny do stanu faktycznego (brak wskazania dokumentów lekarskich przedstawionych przez skarżącą i konkretnego odniesienia się do każdego z nich, ogólnikowa - sprawiająca wrażenie nieprofesjonalnej, analiza narażenia zawodowego, np. wyciąganie wniosków o braku monotypii ruchów w stawach nadgarstkowych, powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych tych samych czynności przez ponad połowę czasu, którego to czasu nikt nie ustalił), czym naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.,

2. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez

a) brak ustalenia jak konkretnie winny być określone krótkie odstępy czasowe i powtarzalność wielokrotna wykonywania ruchów w stawach nadgarstkowych, wykonywanych przez D.W., żeby mogły być uznane za monotypowe oraz okresu czasu ich wykonywania, co jest konieczne dla stworzenia ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka,

b) brak ustalenia jaka konkretnie dokumentacja medyczna pozwoliła Sądowi na uznanie, wbrew ww. orzeczeniom lekarskim, a także wbrew uzasadnieniu decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] lipca 2012 r. [...], iż "poza sporem pozostaje, że skarżąca cierpi na tę chorobę, ale o etiologii pozazawodowej, o czym świadczy dokumentacja medyczna świadcząca o przeprowadzonym zabiegu chirurgicznym". Powyższe nie tylko mogło, ale powinno mieć wpływ na ocenę dowodów, w tym opinii biegłych budzących istotne wątpliwości w kontekście pozostałych dowodów, w szczególności:

- skierowanie w dniu 20 października 2008 r. D.W. przez lek. A.B. na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej,

- zgłoszenie z dnia 20 października 2008 r. podejrzenia choroby zawodowej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. przez lek. A.B.,

- informacja o stanie zdrowia D.W. z dnia 24 kwietnia 2009 r. wydana przez Spółdzielnię [...] Przyzakładową Przychodnię Rehabilitacyjną w L. - lek. A. R.,

- opinia dr n. med. A.C. konsultanta w zakresie ortopedii [...] w L. z dnia [...] lipca 2009 r.,

- orzeczenie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. – J.L. specjalista medycyny pracy z dnia [...] lipca 2009 r.,

- zaświadczenie dr n. med. D.S. z dnia [...] czerwca 2009 r.,

- karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 13 stycznia i 21 marca 2011 r.,

- karta informacyjna z leczenia szpitalnego z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. [...] w L. z dnia 18 stycznia 2010 r.,

- historia choroby z dnia 15 kwietnia 2010 r. z Wojewódzkiego Centrum Ortopedii i Rehabilitacji Narządu Ruchu,

- orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] listopada 2010 r. przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. (niestety wniosek o przeprowadzenie dowodu ze zgromadzonej tam dokumentacji nie zyskał zrozumienia i akceptacji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. ani Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L.),

- zaświadczenie o stanie zdrowia D.W. z dnia 10 maja 2012 r. wydane przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. [...] w L.,

- wynik badania przewodnictwa z dnia [...] stycznia 2013 r. w [...] im. [...] w L.,

3. naruszenie art. 134 § 1, art. 151 zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez pominięcie uchybień organu administracyjnego w postaci naruszenia:

- art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. przez rozstrzygnięcie sprawy tylko na podstawie orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione do orzekania o chorobach zawodowych jednostki organizacyjne służby zdrowia, których opinie są sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym (wyżej wskazanymi dokumentami przedłożonymi przez skarżącą i podsumowaniem karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej), którego organ nie ocenił, przyjmując bez zastrzeżeń niepełne, niejasne, powierzchowne i nierzetelne opinie, które jego zdaniem spełniają wymagania formalne,

- art. 8, art. 76 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia odmówienia wiarygodności i nieuwzględnienia podsumowania z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w dniach 13 stycznia i 21 marca 2012 r., w której organ ustalił niemożność wykluczenia związku przyczynowego między warunkami pracy, a występującym u D.W. schorzeniem pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, czyli stwierdził spełnienie warunków istnienia u skarżącej choroby zawodowej, a następnie bez żadnego uzasadnienia pominął to ustalenie w oparciu o orzeczenia lekarskie, które w żaden konkretny sposób tego ustalenia organu nie omawiają oraz uznając je mimo to i wyżej opisanych zarzutów za "przekonująco uzasadnione, stanowiące podstawowy dowód w sprawie, bez żadnych wątpliwości i sprzeczności ...", co narusza zasadę swobodnej oceny dowodów,

- art. 7 i 77 § 1 K.p.a. - niewyczerpanie możliwości dowodowych w zakresie sprzeczności orzeczeń lekarskich z pozostałym materiałem dowodowym, w tym stanowiskiem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. wyrażonym w karcie oceny narażenia zawodowego, chociażby przez przeprowadzenie opinii uzupełniających (gdyż przeprowadzone nie spełniają żadnych kryteriów wymaganych dla opinii biegłego) wyjaśniających jasno i konkretnie wszystkie sprzeczne kwestie bądź uzyskania opinii z innych ośrodków dających możliwość podjęcia właściwej decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 tego artykułu, które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Tym samym sprawa ta mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiona skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy kwestii choroby zawodowej. W związku z powyższym w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że definicję "choroby zawodowej" zawiera Kodeks pracy. Zgodnie z treścią art. 235 1 tej ustawy "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych". Zaś rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zatem, aby możliwe było stwierdzenie przez organy choroby zawodowej konieczne jest stwierdzenie dwóch pozostających ze sobą w związku przyczynowym przesłanek, tj. aby 1/ choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych była rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia oraz 2/ choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Zaś zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika, co też organy obu instancji uczyniły.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarówno organy wydające decyzje jak i sąd dokonujących ich kontroli związane są treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki medyczne co do kwestii stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, gdyż organy te nie mogą czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (porównaj: wyroki NSA: z dn. 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, opubl. LEX nr 315089; z dn. 8.04.1994 r., sygn. akt I SA 1121/963, opubl. ONSA 1995/1/46).

Zaś w sytuacji gdy organ uzna, że materiał dowodowy o którym mowa w ust. 1 ww. § 8 rozporządzenia jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W niniejszej sprawie takie uzupełnienie materiału dowodowego miało miejsce. Bowiem po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2010 r. wydanej w sprawie o niestwierdzeniu choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka, organ ten uzupełnił kartę oceny narażenia zawodowego dotyczącą skarżącej, sporządzoną w oparciu o postępowanie uzupełniające, a następnie zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. z wnioskiem o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego. Zatem orzeczenie tej placówki orzeczniczej z dnia [...] czerwca 2011 r. jak i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] grudnia 2011 r. zostały oparte na uzupełnionym materiale dowodowym.

W niniejszej sprawie upoważniane placówki zdrowia, tj. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. jednoznacznie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości przyjęły, że u skarżącej brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej obie placówki wskazały na przyczyny które legły u podstaw wydanych orzeczeń. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w orzeczeniu z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdził jednoznacznie, że "dokładna analiza narażenia zawodowego sporządzona przez PPIS w L. (karta narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 13.01.2011 r. i 21.03.2011 r. sporządzona przez PPIS w L.), jak również opis czynności zawodowych przedstawiony przez P. D.W. nie wskazują, aby w trakcie zatrudnienia P. D.W. w istocie narażona była na czynniki przeciążające układ ruchowy w obrębie nadgarstków w stopniu stwarzającym na ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka". Stanowisko to zostało podzielone przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w treści ww. orzeczenia, który stwierdził że czynności wykonywane przez skarżącą wprawdzie obciążały kończyny górne, co nie jest równoznaczne z monotypią ruchów w stawach nadgarstkowych, powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych tych samych czynności przez ponad połowę czasu pracy, a tylko takie ruchy stwarzają ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka.

Mając na uwadze tak jednoznaczne stanowisko upoważnionych placówek przyjąć trzeba, że zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż zarówno kontrolowana decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Ponadto podkreślić należy, że Sąd ten nie negował występowania u skarżącej zespołu cieśni nadgarstka, ale jednocześnie stwierdził, że schorzenie to nie ma podłoża zawodowego. Stwierdzenia tego nie podważył skutecznie żaden z zarzutów skargi kasacyjnej.

Ponadto dodać należy, że - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - stanowiska zarówno Instytutu Medycyny Pracy jak i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zajęte w wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący. Przecież obie upoważnione jednostki medyczne od początku postępowania konsekwentnie stały na stanowisku, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Nadto we ww. orzeczeniach jednostki medyczne wyjaśniły w sposób wyczerpujący i klarowny dlaczego stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Zatem przyjąć należy, że orzeczenia te nie budzą żadnych wątpliwości co do jednoznaczności zajętego w ich treści stanowiska. Oceny tej nie podważają przytoczone w treści zarzutu wskazanego w punkcie 1 skargi kasacyjnej dokumenty.

Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że zarówno zarzut naruszenia art. 106 § 3, art. 113 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. jak i zarzut naruszenia art. 134 § 1, art. 151 zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a. oraz w powiązaniu z art. 8, 76 § 1 i 80 K.p.a. i w związku z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., nie zasługiwały na uwzględnienie.

Jedynie informacyjnie zauważyć należy, iż trafnie na rozprawie Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek skarżącej o załączenie do sprawy akt Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L., gdyż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, podobnie jak inne orzeczenia lekarskie wydawane przez lekarzy niebędących uprawnionymi do orzekania w sprawie chorób zawodowych (§ 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji orzeczeń medycznych pojętych przez uprawnione podmioty właściwe do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Podkreślenia wymaga, iż z uwagi na zakres kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne sądy te, co do zasady, nie prowadzą postępowania dowodowego i nie orzekają merytorycznie. Innymi słowy nie rozpoznają sprawy administracyjnej co do jej istoty, lecz oceniają, czy organy prowadzące postępowanie administracyjne prawidłowo stosowały przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania (por. wyrok NSA z dn. 13.01.2006 r., sygn. akt II FSK 230/05, dostępny w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny - jak to wynika z art. 133 § 1 P.p.s.a. - orzeka na podstawie akt sprawy i tylko wyjątkowo, o ile zachodzą przesłanki z art. 106 § 3 P.p.s.a., może przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentów (por. wyrok NSA z dn. 18.03.2005 r., sygn. OSK 1216/04, dostępny jw.). Celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez sąd w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej (por. wyrok NSA z dn. 3.12.2013 r., sygn. akt I OSK 308/13 dostępny we ww. bazie orzeczeń). W konsekwencji wystarczy stwierdzić, że złożona na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dokumentacja dotycząca orzeczenia o niepełnosprawności nie mogła zostać oceniona przez Sąd w ramach dowodu uzupełniającego, niezależnie od tego, że dotyczyła kwestii, które nie pozostają w związku z chorobą zawodową.

Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć tego przepisu w sposób wskazywany przez skarżącą. Nie można Sądowi pierwszej instancji zarzucić nieustalenia elementu stanu faktycznego sprawy, skoro stan faktyczny ustalany jest przez organy administracji. Zaś Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez organy. Natomiast co do podnoszonej sprzeczności opinii biegłych (tutaj orzeczeń uprawnionych jednostek – przypomnienie Sądu) z dokumentami wskazanymi w uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., to stwierdzić należy, że tylko uprawnione jednostki mogą potwierdzić istnienie u danej osoby choroby zawodowej. W niniejszej sprawie uprawnione jednostki, po przeprowadzeniu stosownych badań i dokonaniu analizy oceny narażenia zawodowego, wykluczyły istnienie u skarżącej choroby zawodowej. Zaś wskazywane przez skarżącą dokumenty w postaci skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, zgłoszenia przez lekarza podejrzenia choroby zawodowej, informacji o stanie zdrowia skarżącej, opinii konsultanta w zakresie ortopedii WOMP, orzeczeń czy zaświadczeń lekarzy spoza uprawnionych jednostek, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności czy historii choroby nie świadczą jeszcze o tym, że skarżąca cierpi na chorobę zawodową. Kwestię tę można bowiem wykluczyć lub potwierdzić tylko w postępowaniu administracyjnym toczącym się w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej, w toku którego uprawnione jednostki medyczne wydają stosowne orzeczenia lekarskie, na podstawie których organy administracji wydają decyzje. Ponadto wyjaśnić należy, że sam fakt, iż dana osoba cierpi na schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych nie skutkuje automatycznym przyjęciem, by schorzenie to było równocześnie chorobową zawodową. Bowiem, jak już wyżej podkreślono, żeby możliwe było stwierdzenie choroby zawodowej konieczne jest aby choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych była rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę medyczną oraz by choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, a występujących w środowisku pracy.

Zatem wskazywane przez skarżącą dokumenty dotyczące czy to podejrzenia choroby zawodowej czy też zdiagnozowania konkretnej jednostki chorobowej nie świadczą jeszcze o tym, że skarżąca cierpi na chorobę zawodową.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż trafnie Sąd pierwszej instancji podniósł w motywach zaskarżonego wyroku, że organy obu instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu wzięły pod uwagę fakt narażenia skarżącej w środowisku pracy, jak również nie jest negowane to, że jak już wyżej przypomniano, u skarżącej ujawniono zespół cieśni nadgarstka (czego dowodzi dokumentacja medyczna świadcząca o przeprowadzonym zabiegu chirurgicznym), ale ponad wszelką wątpliwość wykazano w sprawie, że choroba ta ma etiologię pozazawodową. Dlatego też nie można uznać, że zaistniałe u skarżącej schorzenie to choroba zawodowa. Jednocześnie przypomnieć należy, iż do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie jakie są przyczyny danego schorzenia, czyli jaka jest jego etiologia.

W tej sytuacji zatem nie można stwierdzić by dokumenty, na które powołuje się skarżąca, pozostawały w niezgodności z orzeczeniami lekarskimi Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego czy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, które nie rozpoznały u strony choroby zawodowej.

Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do konkluzji, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.