Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1049/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 9 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 39 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Bk 44/10 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora [..] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L.y z dnia [..] grudnia 2009 r. nr [..] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 44/10, oddalił skargę W. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5.

Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., w której orzeczono o wstrzymaniu W. S. płatności do gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że skarżący złożył [...] marca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wniosek o pomoc finansową na wsparcie gospodarstwa niskotowarowego.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał wnioskodawcy płatności, pod warunkiem zrealizowania zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa przedsięwzięć oraz złożenia oświadczenia wraz z dokumentami potwierdzającym wykonanie tych przedsięwzięć, w terminie 6 miesięcy i 7 dni od dnia wypłaty trzeciej płatności. We wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, skarżący zadeklarował przestawienie gospodarstwa niskotowarowego na produkcję metodami ekologicznymi, zakup zwierząt gospodarskich i zakup maszyn rolniczych.

Płatność, w trzecim roku realizacji tego planu, Agencja przekazała na konto bankowe skarżącego w dniu 31 grudnia 2008 r. W dniu 30 czerwca 2009 roku W. S. złożył oświadczenie o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy, dołączając zaświadczenie lekarskie. W dniu [...] lipca 2009 r. złożył następne oświadczenie o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy i dodatkowo - wystąpienia klęski żywiołowej. Razem z oświadczeniem przedłożył zaświadczenie o wypłacie zasiłku chorobowego, wydane przez KRUS, oraz kartę badania histopatologicznego. W dniu [...] września 2009 r. przedłożył ponadto protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską zalania terenu na skutek deszczu nawalnego, decyzję Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji [...] SA o przyznaniu J. S. świadczenia z tytułu uszkodzenia budynku gospodarczego. Dodatkowo w dniu [...] listopada 2009 r. dostarczył decyzję Prezesa KRUS w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, decyzję o przyznaniu zasiłku celowego wydaną przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. B. oraz pismo [...] SA o przyznaniu J. S. dopłaty do odszkodowania za szkodę huraganową z dnia [...] stycznia 2005 r.

Orzekające w tej sprawie organy nie uznały tych okoliczności za wystarczające do usprawiedliwienia niezrealizowania zadeklarowanych przez skarżącego przedsięwzięć. W ocenie Dyrektora ARiMR, złożony do akt protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską zalania terenu na skutek deszczu nawalnego, czy też Decyzja Prezesa KRUS w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i decyzja o przyznaniu zasiłku celowego, są dokumentami potwierdzającym wystąpienie zdarzeń losowych, jednak nie są dowodami na wystąpienie klęski żywiołowej, bowiem skutki jakie wywołały, nie spowodowały ogłoszenia stanu klęski żywiołowej zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62, poz. 558).

Odnosząc do się kwestii dokumentów w postaci decyzji Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji [...] SA wydanej J. S. o przyznaniu świadczenia z tytułu uszkodzenia budynku gospodarczego oraz pisma z [...] S.A. o przyznaniu J. S. dopłaty do odszkodowania za szkodę huraganową, organ stwierdził, że nie dotyczą one niniejszej sprawy, gdyż ich adresat nie jest stroną tego postępowania. Zdaniem Dyrektora ARiMR powyższe dokumenty nie mają mocy dowodowej na okoliczność wystąpienia zdarzeń o charakterze siły wyższej, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm. – dalej: rozporządzenie z dnia 7 grudnia 2004 r.) Organ stwierdził, że zgodnie z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGK) - o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Skarżący nie dopełnił jednak tego obowiązku. Dyrektor ARiMR stwierdził, że w W. S. nie wykonał żadnego z zadeklarowanych przedsięwzięć w terminie do 30 czerwca 2009 r. tj. 6-miesiecy od dnia przekazania na jego rachunek bankowy płatności niskotowarowej w trzecim roku realizacji planu. Niedochowanie terminu określonego przepisie § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. skutkowało wydaniem decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5.

Wojewódzki Sad Administracyjny w B. oddalając skargę wskazał, że z treści § 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wynika, że przesłankami warunkującymi dokonanie wypłaty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności jest zrealizowanie przez producenta rolnego przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w terminie siedmiu dni od dnia, w którym upłynął termin sześciomiesięczny wraz z dokumentami potwierdzającymi ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Dopiero kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek warunkuje wypłatę płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności. W. S. złożył dwa oświadczenia - pierwsze z dnia [...] czerwca 2009 r., w którym poinformował o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy i kolejne z dnia [...] lipca 2009 r., w którym rozszerzył wskazaną przyczynę niezrealizowania zadeklarowanych przedsięwzięć o wystąpienie klęski żywiołowej.

Sąd wskazał, że w sprawie nie jest sporne to , że skarżący nie zrealizował w terminie przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a jedynie, czy przywołane przez skarżącego przyczyny tego stanu rzeczy mogą stanowić podstawę do kontynuowania wypłat. Niedotrzymanie warunków kontynuowania płatności w czwartym i piątym roku nie zamyka bowiem ostatecznie możliwości uzyskania przez beneficjenta płatności również za ww. okres. Możliwe jest bowiem dokonywanie wypłat w sytuacji, gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 tj: 1) długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienia klęski żywiołowej; 3) zniszczenia budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego.

Sąd zaznaczył, że przywołana regulacja prawna stanowi część systemu regulacji prawnych dotyczących wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Na system ten, obok prawa krajowego, składają się także przepisy prawa Unii Europejskiej. Kluczowe znaczenie ma w tym zakresie rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), obowiązujące w dniu przyznania stronie płatności. W cytowanym akcie, zezwolono Państwom Członkowskim na uznanie kategorii siły wyższej m.in. długoterminowej niezdolności rolnika do wykonywania zawodu, czy też klęski żywiołowej poważnie dotykającej grunty rolne gospodarstwa (art. 39 ust. 1). Jednocześnie zastrzeżono, że o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych w przypadku, gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania (art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji).

Sąd zauważył, że z oświadczeń kierowanych do organu wynika, że skarżący powołuje się na swoją długotrwałą niezdolność do pracy oraz wystąpienie klęski żywiołowej. Jego zdaniem wskazane przypadki siły wyższej spowodowały niezrealizowanie zadeklarowanych przedsięwzięć.

Sąd nie podzielił poglądu organu odwoławczego, zdaniem którego, dowodem wystąpienie klęski żywiołowej powinno być wprowadzenie przez Radę Ministrów stanu klęski żywiołowej w drodze rozporządzenia, w trybie art. 5 ustawy o stanie klęski żywiołowej. Sąd zaznaczył ,że rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem obszarów wiejskich, nie odsyła w zakresie rozumienia pojęcia "klęska żywiołowa" do ustawy o stanie klęski żywiołowej.

Jednakże Sąd pierwszej instancji stwierdził, że oświadczenia, w których skarżący powołał się na przypadki siły wyższej, złożone zostały z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004. Zaświadczenie o uzyskaniu w okresie od [...] maja 2008 r. do [...] października 2008 r. zasiłku chorobowego za okres czasowej niezdolności do pracy zostało przedłożone wraz z pismem z [...] lipca 2009 r., a więc ponad dziewięć miesięcy od dnia, w którym strona była w stanie dokonać tej czynności, tj. od dnia zakończenia okresu zasiłkowego. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż niezdolność do pracy skarżącego miała miejsce do końca października 2008 r. Natomiast na realizację przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, skarżący miał termin do 30 czerwca 2009 r. Sąd podkreślił, że skarżący, po ustaniu czasowej niezdolności do pracy, miał ponad pół roku czasu na zrealizowanie przedsięwzięć wymaganych wnioskiem i planem rozwoju gospodarstwa.

Również oświadczenie o wystąpieniu klęski żywiołowej wraz z dokumentami złożone zostało po terminie. Z dokumentów tych wynika, że w miejscowości gdzie zamieszkuje skarżący miały miejsce w 2005 r. i w 2007 r. gwałtowane zdarzenia atmosferyczne. Protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską zalania terenu na skutek deszczu nawalnego, sporządzony został natomiast [...] sierpnia 2009 r., co wskazuje, że szkoda mogła mieć miejsce już po upływie terminu na złożenia oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć.

Sąd wskazał, że organy słusznie wstrzymały płatność dla gospodarstwa niskotowarowego należącego do skarżącego w 4 i 5 roku płatności. Skarżący nie wypełnił wymagań zawartych w § 8 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r., w szczególności, nie zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, natomiast oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej złożone zostało po terminie, o którym mowa w art. 39 ust. 2 przywołanego rozporządzenia Komisji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W. S. i zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego - § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.12.2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - polegające na nietrafnym i przedwczesnym uznaniu, iż nie za chodziły określone tymi przepisami okoliczności (długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego oraz wystąpienie klęski żywiołowej) uniemożliwiające W. S. zrealizowanie przedsięwzięć, uprawniające do otrzymania wypłat w 4 i 5 roku płatności;

2) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29.04.2004 r. - nietrafne uznanie przez WSA, że skarżącego mają obciążać konsekwencje złożenie po (przewidzianym ww. przepisami unijnymi) terminie oświadczenia o wystąpieniu siły wyższej - pomimo, iż W. S., z naruszeniem naczelnej reguły art. 9 k.p.a., nie został pouczony o wymogach formalnych złożenia takowego oświadczenia oraz o skutkach niedopełnienia owych warunków - co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej jako nie odpowiadającej prawu; b) art. 106 § 3 i 113 § 1 p.p.s.a. na skutek zamknięcia rozprawy pomimo jej niedostatecznego wyjaśnienia - w sytuacji nie dysponowania przez WSA danymi odnośnie m.in. dokładnej daty wystąpienia na obszarze obejmującym gospodarstwo skarżącego klęski żywiołowej - deszczu nawalnego w 2009 r., jak stanu własnościowego gruntu, na którym nastąpiło zniszczenie budynku gospodarczego w wyniku huraganu w 2007 r. - co wymagało przeprowadzenia przez Sąd z urzędu dowodów z dokumentów (zwrócenia się do właściwych władz o udzielenie informacji w tym przedmiocie, treść których w połączeniu z właściwym potraktowaniem kwestii, o której mowa w zarzucie 2a, mogła stanowić istotny powód uchylenia zaskarżonej decyzji); c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i 79 § 1 k.p.a: w wyniku nie uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na zaniechanie przez organy administracji zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (w tym na okoliczności podane w zarzucie 2b - w sytuacji, gdyby WSA miał odstąpić od zażądanych tych informacji we własnym zakresie);

d) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zasadnicze wadliwości motywacyjne zaskarżonego wyroku, m.in. w zakresie oceny (powoływanych przez skarżącego) przypadków siły wyższej zaistniałych w jego gospodarstwie z punktu widzenia § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia RM - co wymagało należytego, szczegółowego ustosunkowania się, niezależnie od (kwestionowanych niniejszą skargą kasacyjną) zapatrywań WSA w przedmiocie (mających obciążać W. S.) skutków prawnych nieterminowego złożenia oświadczenia o wystąpieniu owej siły wyższej.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną niedochowanie przez ARiMR obowiązku skierowania do strony pełnych i jasnych pouczeń co do procedur i warunków zachowania uprawnień do otrzymywania płatności, pozbawia organ możliwości zastosowania sankcji. Autor skargi zarzucił, że WSA nie dokonał bliższej analizy powołanych przez skarżącego zdarzeń, jakie zaistniały na jego gospodarstwie spowodowanych siłą wyższą, a nadto dokonał błędnej oceny okoliczności niezdolności skarżącego do pracy. W aspekcie długotrwałej niezdolności W. S. do pracy w gospodarstwie (okres półroczny [...].05.2008 – [...].10.2008 r.) autor skargi kasacyjnej podniósł, że W. S. miał co prawda jeszcze "ponad pół roku czasu na zrealizowanie przedsięwzięć", jednakże zastała go długa pora zimowa, po której miał jedynie około 3 miesiące na wykonanie zadań. Dodatkowo autor skargi wskazał, że nie wyjaśniona została data wystąpienia stanowiącego siłę wyższą zjawiska deszczu nawalnego oraz nie wyjaśniono okoliczności szkód wyrządzonych huraganem w dniu [...] maja 2007 r.

W ocenie autora skargi brak jest też ustalenia stanu prawnego gruntu, na którym doszło do opisanych protokołem zniszczeń w budynkach gospodarczych. Odszkodowanie zostało wypłacone J. S. (bratu), to jednak ustalenie, że gospodarstwo to stanowi współwłasność, w konsekwencji oznaczałoby konieczność uwzględnienia także i tej klęski żywiołowej, jako zaistniałej w gospodarstwie skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego.

Zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest więc ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, poza nieważnością postępowania sądowego, która w sprawie niniejszej nie zachodzi.

2. Ocena zarzutów skargi kasacyjnej – w okolicznościach tej sprawy – wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej EFOGR (Dz.U.UE. L. z 2004r. Nr 153, poz. 30).

Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 cyt. rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 Państwa Członkowskie mogą między innymi uznać za siłę wyższą takie wypadki, jak: długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; klęska żywiołowa poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, a także inne wskazane tam wypadki.

Zgodnie zaś z art. 39 ust. 2 tego rozporządzenia, o przypadkach siły wyższej rolnik ma obowiązek zawiadomić na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania.

Jest niekwestionowane w sprawie, że W. S. w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym był w stanie dokonać tej czynności, nie zawiadomił na piśmie właściwej jednostki organizacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przypadku wystąpienia siły wyższej, a mianowicie o jego chorobie, klęsce żywiołowej i zniszczeniu budynków gospodarskich.

Jak ustalił to Sąd pierwszej instancji, zaświadczenie o uzyskaniu w okresie od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] października 2008 r. zasiłku chorobowego wobec czasowej niezdolności do pracy, zostało przedłożone ponad dziewięć miesięcy od dnia, w którym strona była w stanie dokonać tej czynności. Jeśli chodzi o oświadczenie o wystąpieniu klęski żywiołowej, to zostało ono złożone dopiero wraz z protokołem oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych klęską zalania terenu, sporządzonym w dniu [...] sierpnia 2009 r., zaś według wnoszącego skargę kasacyjną zdarzenia te miały miejsce w 2005 r. i w 2007 r.

Nie może więc budzić wątpliwości to, że W. S. rażąco uchybił terminowi określonemu w art. 39 ust. 2 cyt. rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004.

3. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej, jakoby Sąd pierwszej instancji nietrafnie uznał, że W. S. mają obciążać konsekwencje złożenie po terminie oświadczenia o wystąpieniu siły wyższej, pomimo tego, iż z naruszeniem art. 9 k.p.a., nie został on pouczony o wymogach formalnych złożenia takowego oświadczenia oraz o skutkach niedopełnienia owych warunków, stwierdzić należy, że zarzut ten jest bezzasadny. Pomijając już kwestie, że W. S. w toku całego postępowania okoliczności takiej nie podnosił, a autor skargi kasacyjnej nie podjął nawet próby uprawdopodobnienia braku świadomości rolnika co do ciążących na nim obowiązków, to przede wszystkim zauważyć należy, że warunki płatności w czwartym i piątym roku udzielanej pomocy określone zostały w decyzji administracyjnej z dnia [...] października 2006 r. przyznającej rolnikowi płatności, pod warunkiem zrealizowania zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa przedsięwzięć oraz złożenia oświadczenia wraz z dokumentami potwierdzającym wykonanie tych przedsięwzięć, w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. Decyzja wydana została na skutek wniosku W. S. z dnia [...] marca 2005 r. o pomoc finansową na wsparcie gospodarstwa niskotowarowego, w którym potwierdził, że zna zasady przyznawania płatności i jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych".

4. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 106 § 3 i 113 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Przypomnieć należy, że sąd administracyjny nie dokonuje ustalenia stanu faktycznego sprawy, a dokonywana przez niego kontrola legalności aktu administracyjnego opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem podatkowym wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Jakkolwiek od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., to z przepisu tego wynika jednak, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (wyrok NSA z dnia 21 września 2010 r., I GSK 243/10).

W świetle powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia tego zarzutu skargi kasacyjnej, zwłaszcza, że jej autor nawet nie wskazuje jakie to dowody z dokumentów należało przeprowadzić, zaś sugestia co do zwrócenia się o udzielenie informacji do właściwych władz w zakresie wystąpienia klęski żywiołowej i stanu własnościowego gruntu nie odpowiada dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a.

5. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., co miało być wynikiem zasadniczej wadliwości motywacyjnej zaskarżonego wyroku, m.in. w zakresie oceny przypadków siły wyższej zaistniałych w gospodarstwie W. S. z punktu widzenia § 9 ust. 2 cyt. rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 listopada 2010 r. (II GSK 976/10), że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zawierającego regulację w zakresie elementów konstrukcyjnych uzasadnienia wyroku może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie poprzestając jedynie na kwestii uchybienia przez W. S. terminowi określonemu art. 39 ust. 2 cyt. rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, czemu dał stosowny wyraz, między innymi przedstawiając obszernie stan sprawy, jak i podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Odmienna ocena autora skargi kasacyjnej jest jedynie polemiką ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, a w świetle powyższego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za bezpodstawny.

6. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i 79 § 1 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi akceptację zaniechania przez organy administracji zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, choć uzasadnienie tego zarzutu nie wskazuje, jakie konkretnie dowody nie zostały przeprowadzone i jaki to miało wpływ na rozstrzygnięcie. Tak sformułowany zarzut uznać należy za bezzasadny.

7. Zarzut naruszenia prawa materialnego – § 9 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, także nie jest zasadny. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji niewłaściwe zastosował ten przepis, poprzez nietrafne i przedwczesne uznanie, iż nie zachodziły określone tymi przepisami okoliczności uniemożliwiające W. S. zrealizowanie przedsięwzięć, uprawniające do otrzymania wypłat w 4 i 5 roku płatności.

Zgodnie z § 9 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi podstawę wypłaty, pomimo nie dotrzymania warunków, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z wskazanych tam – omawianych już wyżej – okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, iż w ustalonym stanie faktycznym, wobec nie wypełnienia wymagań określonych w § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia i art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, decyzja o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty, nie narusza przepisu § 9 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.