Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3277/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu zażalenia M. L. prowadzącego działalność gospodarczą pn. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe M. w B., utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], wzywające M. L. do zagospodarowania na terenie kraju odpadów, nielegalnie wysłanych z Polski na [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w związku z zawiadomieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o zatrzymaniu w dniu [...] kwietnia 2015 r. transportu odpadów w postaci akumulatorów o masie 23 628 kg o kodzie z A1160 i 16 0601* wszczęto w dniu [..] maja 2015 r. z urzędu postępowanie w sprawie nielegalnego wywozu odpadów z Polski na [...] przez M. L. prowadzącego działalność gospodarczą pn. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe M. w B.. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. wydanym na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 24 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE seria L 190/1 z poźn. zm.) zobowiązano M. L. do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. organ wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. do czasu uzyskania przez niego przymiotu ostateczności.

W zażaleniu M. L. stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu w zakresie klasyfikacji wszystkich zatrzymanych akumulatorów jako odpadów, żądając wydzielenia akumulatorów, które nie stanowią odpadów i przekazania ich z powrotem przewoźnikowi.

Organ po rozpatrzeniu zażalenia, podtrzymał swoje stanowisko zawarte z zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] maja 2015 r. co do klasyfikacji wszystkich 2800 sztuk ( 23 682 kg) używanych akumulatorów jako odpadów o kodzie A1160 oraz 16 06 01*. Organ wskazał, iż podczas szczegółowych oględzin ładunku ujawniono, że akumulatory załadowane były na 19 paletach i owinięte folią rozciągliwą. Część akumulatorów była uszkodzona, w wyniku tych uszkodzeń nastąpił wyciek elektrolitu na podłogę naczepy, a następnie na powierzchnię parkingu, na którym przewożący je pojazd został zatrzymany do kontroli. U części akumulatorów otwory nie były pozakręcane i zabezpieczone przed wyciekiem cieczy. Część akumulatorów znajdowała się w pozycji poziomej, umożliwiającej wyciek elektrolitu. Tak więc akumulatory uszkodzone, nieszczelne i z wyciekami zapakowane były razem z akumulatorami nie wykazującymi śladów wycieków.

Organ stwierdził, że gdyby rzeczywiście część akumulatorów była sprawna i nadawała się do wykorzystania ponownie zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem byłyby zapakowane oddzielnie aby nie narazić na dalsze uszkodzenia spowodowane wyciekającym elektrolitem. Organ podkreślił, iż nawet, jeżeli akumulator nie jest uszkodzony i nie wycieka z niego elektrolit, to nie przesądza to o tym, że nadaje się on do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Zdaniem organu z uwagi na sposób załadunku ww. akumulatorów (nieposortowane, niezabezpieczone przed uszkodzeniami) nie posiadają one walorów produktów przeznaczonych do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, a więc są odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Organ wskazał, iż na fakturach nr [...] z dnia [...].04.2015r. i nr [...] z dnia [..].04 2015 r., na podstawie których skarżący nabył od Przedsiębiorstwa Wielobranżowego K. w I. przedmiotowe akumulatory, określone zostały one jako "złom akumulatorów". Na obu tych fakturach cena jednego kg złomu akumulatorów określono na 2,85 PLN, co odpowiada rynkowym cenom odpadów w postaci złomu akumulatorowego. Cena na fakturach została określona dla kilograma złomu akumulatorów i jest jednakowa dla wszystkich akumulatorów, co zdaniem organu wskazuje, że sprzedający i kupujący nie dokonali rozróżnienia pomiędzy sprawnymi akumulatorami a odpadami akumulatorów.

Zatem M. L. zakupił od firmy PW K. odpady w postaci używanych akumulatorów kwasowo-ołowiowych, a następnie dokonał ich wysyłki do [...] kontrahenta - firmy M., [...].

Odnosząc się od zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, iż z art. 27 ust. 4 ustawy wynika, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska posiada uprawnienia do wskazania sposobu postępowania z odpadami do czasu zakończenia procedur tylko i wyłącznie w przypadku nielegalnego przemieszczania odpadów do Polski i w przypadku gdy odbiorca odpadów znajduje się pod jurysdykcją Polski.

W niniejszej sprawie odbiorcą odpadów jest obywatel innego państwa, zatem GIOŚ nie miał instrumentu prawnego umożliwiającego zmianę miejsca przechowywania odpadu i jego zabezpieczenie do czasu zakończenia procedury. Natomiast w przypadku nielegalnej wysyłki odpadów Polski, jak to ma miejsce w tej sprawie, GIOŚ podejmuje działania przewidziane w art. 25 i 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia Nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Mając na względzie charakter odpadów oraz fakt, że mogą bezpośrednio zagrażać środowisku organ podjął działania wynikające z procedur, w dniu [...] maja 2015 r. wszczął postępowanie z urzędu, następnie wydał w dniu [...] maja 2015 r. postanowienie w trybie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. L. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe M. z siedzibą w B. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § i 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym szczególności niewyjaśnienia czy zakwestionowana partia akumulatorów jest odpadem o kodzie 160601 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy o odpadach.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1674 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przepisami materialnoprawnymi, które były stosowane przez GIOŚ postępowaniu administracyjnym dotyczącym niniejszej sprawy były przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów ( dalej jako "umpo"). W myśl art. 25 ust. 1 umpo "W przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa: 1) zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady, 2) odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni".

Zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U.UE.L.2006.190.1) nielegalne przemieszczanie oznacza przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność przemieszczenia odpadów (uszkodzonych pojazdów) bez pisemnego zgłoszenia i zgody, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006.

Natomiast sporne jest zakwalifikowanie jako odpadów akumulatorów przeznaczonych przez skarżącego do wysyłki do przedsiębiorcy [...].

Otóż legalna definicja odpadów zawarta jest w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2013r. poz. 21 ze zm.), zgodnie z którą przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Kluczowe znaczenie w definicji odpadu ma pojęcie "pozbycia się", które nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Jednocześnie uznaje się, że nie ma powodu, aby je rozumieć inaczej niż w języku potocznym, jako odsunąć coś od siebie, uwolnić się od czegoś. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08 (dostępny w CBOSA) wskazał, że pojęcie "pozbycia się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Podkreślenia zatem wymaga, iż decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie pozbycia się go oraz wola jego poprzedniego posiadacza.

Z powyższego wynika, iż głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako "odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwość Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło "pozbycie się" danej substancji czy przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyrok TS UE z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, wyrok TS UE z dnia 11 września 2003r. w sprawie C- I 14/01). O ewentualnym wyzbyciu decyduje więc ten, kto dostarcza określone przedmioty lub substancje (wyroki WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt IV/Wa 81/08; z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt IVSA/Wa 98/09 oraz z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt IVSA/Wa 249/10). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz. Pozbycie się zatem akumulatorów przez poprzedniego posiadacza w ocenie Sądu, w sposób jednoznaczny przesądza o zaistnieniu przesłanki "pozbycia się przedmiotu".

Odnosząc powyższe do rozpoznanej sprawy zgodzić się należy z organem, że przedmiotowe akumulatory należało uznać za odpady w rozumieniu art. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.

Z akt sprawy niezbicie wynika, że przedmiotowych akumulatorów wyzbyła K. Z. prowadząca Przedsiębiorstwo Wielobranżowe K. w I. na rzecz skarżącego, która w fakturach nr [...] i [...] wyraźnie wskazała, że przedmiotem zbycia jest złom akumulatorów w ilości odpowiednio 3 154 kg i 20 484 kg za cenę 2,85 zł za 1 kg złomu akumulatorowego. Z dokumentów tych jasno więc wynika, że przedmiotem transakcji był złom akumulatorowy, a zatem były to odpady o kodzie A1160 według załącznika IV rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. i o kodzie 16 06 01* według rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów.

Podzielić należy również stanowisko organu, że przedmiotowe akumulatory stanowią odpady świadczą stwierdzone w toku oględzin widoczne na ich uszkodzenia, niezabezpieczone otwory przed wyciekiem elektrolitu, wyciek elektrolitu w naczepie i na parking, na którym został zatrzymany pojazd do kontroli z powodu nieszczelności, niewłaściwe bo poziome zamiast prawidłowo pionowe ułożenie ich na paletach.

Zasadnie organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że ze względu na sposób załadunku akumulatorów przez ich nieposortowanie, niezabezpieczenie przed uszkodzeniami nie posiadają one walorów produktów przeznaczonych do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, dlatego też są odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.

W ocenie Sądu, w świetle przedstawionego wyżej ustalonego stanu faktycznego sprawy organ zasadnie zobowiązał skarżącego, jako bezsprzecznie odpowiedzialnego za nielegalne międzynarodowe przemieszenie z Polski na [...] 23 638 kg odpadów w postaci używanych akumulatorów kwasowo - ołowianych, do ich zagospodarowania za pośrednictwem przedsiębiorcy podsiadającego decyzje w zakresie zbierania odpadów o kodzie 16 06 01*.

Za chybione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. , bowiem wbrew twierdzeniom skarżącego, organ w niniejszej sprawie zgromadził niezbędny materiał dowodowy w sprawie, prawidłowo go oceniły i zastosował prawidłowe, przepisy obowiązującego prawa. Ponadto Główny Inspektor Ochrony Środowiska odniósł się do zarzutów odwołania i w sposób jednoznaczny wyraził swoje stanowisko w sprawie.

Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, oddalił.