Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1667/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2 art. 29 ust. 1 pkt 7 w zw. z  art. 30 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 80 art. 107 par. w zw. z  art. 11 art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant ref. Maria Góraj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Akademii [...] w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 667/2022 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Akademii [...] w W. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z 15 czerwca 2022 r. Nr 667/2022 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud."), po rozpatrzeniu odwołania Akademii Teatralnej im. A. w W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej: "PINB") Nr IOT/56/2022 z 17 marca 2022 r., orzekającej o odstąpieniu od nakładania na inwestora Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. w celu doprowadzenia robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia, tj. bram z furtkami od strony ul. [...] oraz między posesjami Akademii Muzycznej przy ul. [...], a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...] do stanu zgodnego z prawem - utrzymał w mocy ww. decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie MWINB wyjaśnił, że 10 października 2000 r., PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zamknięcia ogólnodostępnego przejścia pieszego poprzez zainstalowanie bram z furtkami od strony ul. [...] oraz pomiędzy posesjami Akademii Muzycznej przy ul. [...], a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...] ". 19 września 2000 r. przeprowadził kontrolę, podczas której ustalił, że od strony ul. [...] w W. wykonano ogrodzenie, tj. bramę, furtkę oraz ceglany murek. Z załącznika do protokołu z kontroli wynika, że brama posiada wymiary 330 cm x 197 cm, furtka - 150 cm x 197 cm, a ceglany murek 70 cm x 40 cm x 19 cm. Pomiędzy terenem w/w spółdzielni a "hipotetycznym" terenem Akademii Teatralnej wykonano wewnętrzne ogrodzenie o wymiarach 550 cm x 200 cm (szkic stanowiący załącznik do ww. protokołu). Inwestorem w/w robót budowanych jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...] ". W piśmie z 19 stycznia 2001 r., Wydział Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicy Ś. Gminy Warszawa C. wskazał, że ww. ogrodzenie powstało w warunkach samowoli budowlanej. PINB ustalił, że ww. ogrodzenie powstało w 2000 r.

PINB decyzją nr 733/2002 z 30 sierpnia 2002 r., nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego od strony ul. [...] w W. na terenie działki nr ew. [...] obr. [...]. Decyzją Nr 1318/09 z 16 lipca 2009 r., MWINB uchylił tą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

19 sierpnia 2020 r. PINB przeprowadził oględziny, podczas których stwierdził, że nie dokonano rozbiórki bram i furtek przy ul. [...] w W. oraz między posesjami Akademii Muzycznej przy ul. [...], a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...] ". W protokole z oględzin również podano, że w wymiary są aktualne i zgodne z załącznikami do protokołu z 19 września 2000 r.

PINB decyzją Nr IOT/56/2022 z 17 marca 2022 r., orzekł o odstąpieniu od nakładania na inwestora Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia, tj. bram z furtkami od strony ul. [...] oraz między posesjami Akademii Muzycznej przy ul. [...], a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...] ".

Odwołanie od w/w decyzji wniosła Akademia Teatralna im. A. w W. reprezentowana przez adwokata R. D.

W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego MWINB ustalił w oparciu o pismo M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] maja 2022 r., że nieruchomość przy ul. [...] (działka nr ew. [...], obr. [...]) w Warszawie nie została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa m., nie figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz nie została wyznaczona do włączenia do tejże ewidencji. Nieruchomość znajduje się natomiast na terenie Pomnika Historii "W. - historyczny zespół miasta z traktem królewskim i W.' powołanego zarządzeniem Prezydenta RP z 8 września 1994 r. Prezydent m. st. Warszawy powołał gminną ewidencję zabytków. Zgodnie z załączonym do niej wykazem, opublikowanym na stronach Biuletynu Informacji Publicznej, przedmiotowa nieruchomość znajduje się w ww. ewidencji.

MWINB bardzo obszernie wyjaśnił zasady postępowania odwoławczego, uznając, że "w realiach omawianej sprawy odstąpienie od nakładania obowiązków w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowanego jest zasadne. Argumentacja podnoszona w odwołaniu nie zasługuje na uwzględnienie".

Z akt sprawy wynika, że ogrodzenie (bramy z furtkami) zostało wykonane w 2000 r., na terenie własnej działki inwestora oraz posiada wysokość ok. 200 cm. W trakcie oględzin nie stwierdzono zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. PINB ustalił również, że przedmiotowy teren nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Teren ten nie został objęty ochroną konserwatorską, to jednak z treści pisma M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków uzyskanego w toku postępowania odwoławczego, wynika, że obecnie przedmiotowa nieruchomość ujęta jest w gminnej ewidencji zabytków.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. obowiązującego w dacie powstania inwestycji i wszczęcia postępowania, pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji publicznej nie wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m. W omawianej sprawie ww. ogrodzenia (bramy z furtkami) posiadają wysokość ok. 2,0 m i zostały wykonane na terenie własnej działki. Wobec powyższego na wykonanie robót budowanych dotyczących tej inwestycji nie było wymagane uzyskanie stosownego zezwolenia organu administracji publicznej.

Pomimo, że zgodnie z przepisami organy powinny sprawować nadzór budowlany, wobec realizowanych obiektów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, jeżeli istnieje możliwość wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź niezgodności z przepisami, w tym z przepisami planistycznymi, to z uwagi na to, że ww. ogrodzenia powstały na terenie własnej działki oraz posiadają wysokość poniżej 2,20 m inwestorowi nie można postawić zarzutu działania w warunkach samowoli budowlanej, bowiem jego realizacja nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, jak również dokonania zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej, na co wskazano powyżej.

NSA, w uchwale z 3 października 2016 r., sygn. akt: II OPS 1/16 stwierdził: "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine". PINB ustalił, że przedmiotowy teren nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym obowiązkiem organu powiatowego było przeprowadzenie oceny, czy sporne ogrodzenie odpowiada wymogom uregulowanym w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Powołując treść § 41 rozporządzenia MWINB stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia PINB wskazał, że ogrodzenie nie zagraża bezpieczeństwu; ludzi i mienia, a także nie stwierdzono innych nieprawidłowości. Ponadto brama i furtka są prostą konstrukcją budowlaną, do oceny której nie jest wymagane sporządzenie dodatkowego opracowania technicznego, dlatego takiej oceny we własnym zakresie mógł dokonać organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego. W oparciu o ustalenia czynności kontrolnych zawarte w protokole Nr [...] i Nr [...] MWINB potwierdził taką ocenę - wobec czego brak jest podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 Pr. bud.

Organ wyjaśnił, że w tego typu sprawach dopuszczalne jest zarówno umorzenie postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.), jak i wydanie decyzji merytorycznej o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności z art. 51 ust. 1 Pr. bud.

Zdaniem MWINB, argumenty przedstawione przez skarżącą w odwołaniu nie wnoszą do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I instancji, co wykazano powyżej. Jeżeli organy nadzoru budowlanego wyprowadziły określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych i nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia skutecznego kontrdowodu z inicjatywy strony kwestionującej te ustalenia. Za taki dowód nie może być uznane oświadczenie skarżących zawarte w odwołaniu dotyczące zagrodzenia drogi pożarowej prowadzącej do kompleksu budynków Akademii Teatralnej. Kwestia braku zapewnienia dostępu do drogi pożarowej należy zgłosić się do właściwej jednostki straży pożarnej. Przepisy nie zakazują sytuowania bram na drogach pożarowych.

Zadaniem organu nie jest dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom organu tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy jest niekorzystny dla jednej ze stron postępowania, która się z nim nie zgadza i kwestionuje wszelkie ustalenia. W przedmiotowej sprawie zabrany materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na stwierdzenie, że odstąpienie od nałożenia nakazu w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego było zasadne.

Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca, wnosząc pismem swego pełnomocnika datowanym na 20 lipca 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik skarżącej zarzucił decyzji naruszenie:

"I. przepisów prawa materialnego, których naruszenie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia:

1. art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane (dalej także: "PR. BUD."), poprzez niezastosowanie tego przepisu i utrzymanie w mocy Decyzji PINB o odstąpieniu od nakładania na inwestora Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia tj. bram z furtkami od strony ul. [...] oraz między posesjami Akademii Teatralnej przy ul. [...] a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...] " do stanu zgodnego z prawem, podczas gdy roboty budowlane polegające na wykonaniu ogrodzenia tj. bram z furtkami od strony ul. [...] zostały zrealizowane samowolnie, bez dokonania ich zgłoszenia stosownie do treści art. 29 ust. 7 pkt. 1 w zw. art. 30 ust. 1 pkt. 2) PR. BUD. w brzmieniu nadanym ustawą Prawo budowlane z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 414), zgodnie z którym zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych, a który to przepis, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw ma zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną;

2. art. 29 ust. 1 pkt. 7 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 2) PR. BUD., w brzmieniu nadanym ustawą Prawo budowlane z dnia z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz.U. Nr 89, poz. 414), zgodnie z którym zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m, poprzez jego niezastosowanie, mimo, że przepis ten, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw ma zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną;

3. art. 29 ust. 1 pkt. 7 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 2) PR. BUD., poprzez błędne uznanie, że w dacie powstania inwestycji i wszczęcia postępowania, pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji publicznej nie wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m;

4. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 poz. 443), poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nie uwzględnienie treści art. 29 ust. 1 pkt. 7 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 2) PR. BUD., w brzmieniu nadanym ustawą Prawo budowlane z dnia z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz.U. Nr 89, poz. 414), zgodnie z którym zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m;

5. § 13 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie określenia szczegółowych wymagań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, ratownictwa technicznego, chemicznego, ekologicznego lub medycznego oraz warunków, jakim powinny odpowiadać drogi pożarowe z dnia 15 stycznia 1999 r. (Dz.U. Nr 7, poz. 64), zgodnie z którym przejazdy na dziedzińce i inne tereny obudowane powinny odpowiadać następującym warunkom: szerokość przejazdu w świetle powinna wynosić co najmniej 3,6 m, w tym szerokość jezdni co najmniej 3 m, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że brama od strony ul. [...], zgodnie z protokołem kontroli, posiada wymiary 330 cm x 197 cm, a tym samym nie spełnia wymagań stawianych przez przepisy przedmiotowego rozporządzenia;

6. § 16 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych z dnia 24 lipca 2009 r. (Dz.U. Nr 124, poz. 1030), zgodnie z którym przejazdy na dziedzińce i inne tereny obudowane powinny odpowiadać następującym warunkom: szerokość przejazdu nie mniejsza niż 3,6 m, w tym szerokość jezdni co najmniej 3 m, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że brama od strony ul. [...], zgodnie z protokołem kontroli, posiada wymiary 330 cm x 197 cm, a tym samym nie spełnia wymagań stawianych przez przepisy przedmiotowego rozporządzenia;

7 § 3, § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, poprzez pominięcie przez MWINB okoliczności, zgodnie z którą roboty budowlane polegające na wykonaniu ogrodzenia tj. bram z furtkami od strony ul. [...] skutkują zagrodzeniem jedynej drogi pożarowej prowadzącej do kompleksu budynków Akademii Teatralnej, w tym w szczególności do budynku usytuowanego przy ulicy [...] oraz uniemożliwiają dojazd do budynków Akademii Teatralnej jednostkom ochrony przeciwpożarowej, a tym samym, że stan powyższy nie zapewnia wymaganego poziomu bezpieczeństwa pożarowego;

II. przepisów postępowania administracyjnego, których naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej także: "KPA"), poprzez nie dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i jego nienależyte rozpoznanie oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, skutkujące błędnym uznaniem, że, podczas gdy

2. art. 6 w zw. z art. 7 oraz w zw. z art. 8 KPA, poprzez wydanie zaskarżonej Decyzji z rażącym naruszeniem zasady praworządności, zasady słusznego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji;

3. art. 138 § 1 pkt. 1 KPA, poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwej Decyzji PINB, podczas gdy PINB dopuścił się naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, a wady te miały istotny wpływ na wynik kontrolowanego postępowania".

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podsumował stan postępowania administracyjnego i wyjaśnił, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art, 51 ust. 1 pkt. 2 pr. bud., przez "niezastosowanie tego przepisu" i orzeczenie o odstąpieniu od nakładania na inwestora obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia tj. bram z furtkami od strony ul. [...] do stanu zgodnego z prawem, podczas gdy roboty budowlane polegające na wykonaniu ogrodzenia tj. bram z furtkami od strony ul. [...] zostały zrealizowane samowolnie, bez dokonania ich zgłoszenia stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt. 2) Pr. bud. w brzmieniu nadanym 7 lipca 1994 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 414), zgodnie z którym zgłoszenia właściwemu organowi wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych,

MWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB, w której PINB wskazuje, że aktualne, znowelizowane przepisy ustawy z 20 lutego 2015 roku Prawo budowlane mówią, że w standardowych sytuacjach pozwolenie na budowę ogrodzenia nie jest obecnie potrzebne. Możliwa jest budowa ogrodzenia do wysokości 2,2 m (licząc od poziomu gruntu), bez konieczności uzyskiwania pozwolenia na ogrodzenie, czy zgłaszania gdziekolwiek takiej budowy, nie zwracając jednak uwagi na treść art. 6 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe.

W związku z powyższym, MWINB jak i PINB dopuścił się naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud. w brzmieniu nadanym ustawą Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 414), zgodnie z którym zgłoszenia właściwemu organowi wymaga: budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m, "poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie".

Zgodnie z uzasadnieniem decyzji PINB i MWINB, 19 września 2000 r. upoważniony przedstawiciel organu dokonał czynności kontrolnych, a protokołem nr [...] ustalił, że od strony ulicy [...] w W. wybudowano bez wymaganego zgłoszenia ogrodzenie. Tym samym realizacja robót polegających na wykonaniu ogrodzenia miała miejsce w czasie, kiedy obowiązywała ustawa Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 414) i wykonanie ich bez zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt. 2 wskazuje na istnienie samowoli budowlanej.

W myśl aktualnie obowiązujących przepisów, zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Przed zmianą prawa, która weszła w życie 28 czerwca 2015 roku obowiązek zgłoszenia miał szerszy zakres. Dotyczył nie tylko ogrodzeń o wysokości przekraczającej 2,20 m, ale także ogrodzeń budowanych od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych. Przez miejsce publiczne rozumiano nie tylko drogi publiczne, ale także inne obszary, jeśli miały charakter ogólnodostępny. Celem przepisu było zatem nadzorowanie ze strony organów budowlanych prawidłowości grodzenia działek w miejscach dostępnych dla większej ilości osób.

Dlatego też wydaną w przedmiotowej sprawie decyzją nr 733/2002 z 30 sierpnia 2002 r. PINB zasadnie nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " rozbiórkę samowolnie wybudowanego ogrodzenia od strony ul. [...] w W. na terenie działki o nr ew. [...] z obrębu [...], W treści tej decyzji PINB wskazał, że ponieważ zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane, budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu, a takie zgłoszenie nie zostało dokonane, znajduje uzasadnienie zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt. 1 nakazującego rozbiórkę urządzenia budowlanego.

Mając powyższe na uwadze, zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko MWINB, wskazujące, że "Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego obowiązującego w dacie powstania inwestycji i wszczęcia postępowania, pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji publicznej nie wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m. W omawianej sprawie w/w ogrodzenia (bramy z furtkami) posiadają wysokość ok. 2,0 m i zostały wykonane na terenie własnej działki".

MWINB i PINB dopuściły się również naruszenia § 13 ust. 1 pkt. 2) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie określenia szczegółowych wymagań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, ratownictwa technicznego, chemicznego, ekologicznego lub medycznego oraz warunków, jakim powinny odpowiadać drogi pożarowe z dnia 15 stycznia 1999 r. (Dz.U. Nr 7, poz. 64), obowiązującego w dacie powstania bramy i wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z którym przejazdy na dziedzińce i inne tereny obudowane powinny odpowiadać następującym warunkom: szerokość przejazdu w świetle powinna wynosić co najmniej 3,6 m, w tym szerokość jezdni co najmniej 3 m, poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że brama od strony ul. [...], zgodnie z protokołem kontroli, posiada wymiary 330 cm x 197 cm, a tym samym nie spełnia wymagań stawianych przez przepisy przedmiotowego rozporządzenia.

Dlatego też, rzeczą MWINB przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinno być przeprowadzenie postępowania uzupełniającego w celu sprawdzenia, czy zostały spełnione wymogi określone w przytoczonych przepisach. Nie powinno budzić wątpliwości, że działka ew. nr [...], na której od strony ul. [...] zostało zrealizowane ogrodzenie stanowi teren obudowany i w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przewidziane prawem warunki, jakim powinny odpowiadać przejazdy na dziedzińce i inne tereny obudowane. Brama zrealizowana od strony ul. [...] tych warunków nie spełnia.

Warunki przejazdu na dziedzińce i inne tereny obudowane pozostają do chwili obecnej niezmienione. Zgodnie z § 16 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych z 24 lipca 2009 r. (Dz.U. Nr 124, poz. 1030), przejazdy na dziedzińce i inne tereny obudowane powinny odpowiadać następującym warunkom: szerokość przejazdu nie mniejsza niż 3,6 m, w tym szerokość jezdni co najmniej 3 m.

MWINB i PINB nie wziął również pod uwagę § 3, § 13 i § 14 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i pominął okoliczność, zgodnie z którą roboty budowlane polegające na wykonaniu ogrodzenia tj. bram z furtkami od strony ul. [...] skutkują zagrodzeniem jedynej drogi pożarowej prowadzącej do kompleksu budynków Akademii Teatralnej, w tym w szczególności do budynku usytuowanego przy ulicy [...] oraz uniemożliwiają dojazd do budynków Akademii Teatralnej jednostkom ochrony przeciwpożarowej, a tym samym, że stan powyższy nie zapewnia wymaganego poziomu bezpieczeństwa pożarowego.

Wyłącznie za pośrednictwem działek ew. nr [...] z obrębu [...] możliwy jest dojazd wozów bojowych straży pożarnej i wykonanie skutecznej interwencji jednostek wobec budynków Akademii Teatralnej od strony ul. [...] w W. Zapewnienie nieruchomości Akademii Teatralnej możliwości wjazdu dla straży pożarnej jest konieczne, bowiem nietrudno wyobrazić sobie tragiczne konsekwencje niemożności skutecznego gaszenia budynków w razie pożaru.

Przeprowadzenie drogi pożarowej przez bramę główną od strony ul. [...] i dalej przez działkę ewidencyjną nr [...] (mapa powyżej) jest teoretycznie możliwe, ale praktycznie kończy drogę przy schodach wejściowych do budynku głównego Akademii Teatralnej przy ul. [...] bez możliwości dalszego przejazdu, czy wykonania manewru zawracania.

W zakresie możliwości zapewnienia drogi pożarowej do budynku Akademii Teatralnej przy ul. [...] należy wskazać, że dojazd od ulicy [...] na odcinku od wjazdu aż do budynku bursy zasadniczo spełnia wymogi, jakie stawia się drogom pożarowym. Droga ta jednak nie kończy się placem manewrowym, a sensowność jej prowadzenia kończy się przy budynku bursy. Dlatego też, jeśli nawet niektóre elementy zawężające wjazd takie jak schody, pochylnie mogłyby zostać przebudowane, to i tak zasadnicza szerokość przejazdu praktycznie uniemożliwia przeprowadzenie tędy drogi pożarowej i przejazd wozu straży pożarnej.

Skarżąca w przypadku wystąpienia pożaru w budynku przy ul. [...] nie ma zapewnionej możliwości swobodnego przejazdu wozów bojowych straży pożarnej, pojazdów służb mundurowych i medycznych. W samym budynku przy ul. [...] w W. przewiduje się przebywanie ponad 400 osób. Zapewnienie Akademii Teatralnej możliwości wjazdu m.in. dla straży pożarnej jest konieczne, bowiem nietrudno wyobrazić sobie tragiczne konsekwencje niemożności skutecznego gaszenia budynków Akademii Teatralnej w razie pożaru.

Mając powyższe na uwadze nie sposób jest zgodzić się z twierdzeniem PINB i MWINB jakoby w zakresie wykonanych robót budowlanych nie wykazano nieprawidłowości i nie znaleziono podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane i dalszego prowadzenia postępowania w tej sprawie.

MWINB nie ocenił całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie rozpoznając go w nienależyty sposób oraz dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, czym naruszył art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że organ nie poczynił ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego, nie podejmując wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści.

Istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący, pozwalający stwierdzić, że roboty budowlane polegające na wykonaniu ogrodzenia tj. bram z furtkami od strony ul. [...] wymagały uzyskania zgłoszenia, są niezgodne z obowiązującymi przepisami i skutkują zagrodzeniem jedynej drogi pożarowej prowadzącej do kompleksu budynków Akademii Teatralnej, w tym w szczególności do budynku usytuowanego przy ulicy [...] oraz uniemożliwiają dojazd do budynków Akademii Teatralnej jednostkom ochrony przeciwpożarowej, a tym samym, że stan powyższy nie zapewnia wymaganego poziomu bezpieczeństwa pożarowego.

Zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena powinny - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

MWINB dopuścił się również naruszenia art. 6 w zw. z art. 7 oraz art. 8 kpa. przez wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem zasady praworządności, zasady słusznego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. Na gruncie rozpatrywanej sprawy doszło do naruszenia zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej, ponieważ organ swymi działaniami podważył pewność stron postępowania, że ich interes w postępowaniu zostanie oceniony całościowo.

Wprawdzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie określa przesłanek decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, niemniej jednak utrzymanie w mocy decyzji tego organu jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie narusza ona przepisów materialnych i procesowych.

W odpowiedzi na skargę MWINB podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszały prawo w sposób opisany powyżej, a skarga była zasadna.

1. Na wstępie wyjaśnić należy, że w doktrynie i orzecznictwie uznaje się za rzecz oczywistą, że fakt popełnienia samowoli budowlanej należy oceniać zawsze na datę zdarzenia ją wywołującego (data powstania obiektu, wykonania robót), a nie na datę jej wykrycia przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 813/18, CBOSA). Dlatego też istotnym jest, że w 2000 r., a więc w roku ustalonym przez organa, jako przybliżona data wybudowania przedmiotowego ogrodzenia, obowiązywał art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. w brzmieniu nadanym ustawą z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, według tekstu jednolitego opublikowanego w Dz.U. z 2000 r., Nr 106 poz. 1126. Przepis ten stanowił, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m. Budowa niepoprzedzona takim zgłoszeniem stanowiła więc samowolę budowlaną, a więc działanie niezgodne z prawem i uzasadniające władczą interwencje organów nadzoru budowlanego.

Powyższy wymóg prawny obowiązywał do 28 czerwca 2015 r. (z redakcyjną zmianą dokonaną ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. z 2003 r., poz. 80.718), a więc do wejścia w życie art. 1 pkt 8 lit. a tiret 6 ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 443), zgodnie z którym zgłoszenia wymagała budowa ogrodzeń, ale tylko takich, których wysokość przekraczała 2,20 m.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie decyzją ostateczną stosowało się przepisy dotychczasowe. Tym samym, pomimo dokonywanej w art. 1 pkt 8 lit. a tiret 6 tej ustawy zmiany, we wszystkich wszczętym, a niezakończonych do 28 czerwca 2015 r. sprawach, których przedmiotem było badanie legalności budowy ogrodzeń organa administracji publicznej związane były tym, że budowa ogrodzeń zarówno od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych, jak i o wysokości powyżej 2,20 m wymagała uprzedniego zgłoszenia.

Konsekwencje prawne budowy w 2000 r. ogrodzenia bez wymaganego zgłoszenia określał art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 i 2 Pr. bud. wg. tekstu jednolitego, ogłoszonego w Dz.U. z 2000 r., Nr 106 poz. 1126. Tym niemniej, o ile dla ustalenia faktu samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego zobowiązany był przyjmować stan prawny z daty jej dokonania, o tyle dla rozstrzygnięcia wydawanego w postępowaniu naprawczym wiążący był stan prawny na dzień orzekania przez organ. Decyzja pierwszoinstancyjna wydana została 17 marca 2022 r., stąd też obowiązywał stan prawny wynikający z tekstu jednolitego Prawa budowlanego, wprowadzony ustawą opublikowaną w Dz.U. z 2021 r., poz. 2351. Zgodnie więc z obowiązującym art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Zgodnie z art. 51 ust. 3 Pr. bud. po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie nałożonego obowiązku i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Jak wynika z akt sprawy, organa obu instancji kontrolowały z urzędu wykonanie przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " ogrodzenia, w postaci bram z furtkami od strony ul. [...] oraz między posesjami Akademii Muzycznej przy ul. [...], a Spółdzielnią Mieszkaniową "[...] ". W wyniku analizy stanu faktycznego MWINB uznał w zaskarżonej decyzji za prawidłowe odstąpienie przez PINB od nałożenia w postępowaniu naprawczym jakichkolwiek obowiązków na inwestora, gdyż "ww. ogrodzenia (bramy z furtkami) posiadają wysokość ok. 2,0 m i zostały wykonane na terenie własnej działki. Wobec powyższego na wykonanie robót budowanych dotyczących tej inwestycji nie było wymagane uzyskanie stosownego zezwolenia organu administracji publicznej". Co więcej, organ II instancji stwierdził, że "zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. obowiązującego w dacie powstania inwestycji i wszczęcia postępowania, pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji publicznej nie wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m" (s. 3 decyzji).

Organ odwoławczy tym samym błędnie ustalił stan prawny sprawy, gdyż – co wynika z przedstawionej powyżej oceny prawnej tut. Sądu – w roku 2000 budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych wymagała zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno budowlanej (art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. w brzmieniu nadanym ustawą z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, według tekstu jednolitego opublikowanego w Dz.U. z 2000 r., Nr 106 poz. 1126). Inną natomiast kwestią jest nadanie przez organa obu instancji znaczenia prawnego faktowi, że "zostały wykonane na terenie własnej działki". Jak można domniemać - wobec braku jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i prawnego organów w tym zakresie (wbrew nakazowi z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.) - wysnuły one wnioski, że ogrodzenia, które powstały na terenie nieruchomości inwestora w pewnej odległości od granicy nie znajdują się już "od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych".

Wyjaśnić więc należy w świetle ww. twierdzeń organów, że regułą jest, że inwestor buduje ogrodzenie na "terenie własnej działki", a nie na działce cudzej, a zwłaszcza działce stanowiącej drogę publiczną. Organa nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych i nie uzasadniły prawne stanowiska w zakresie tego, kiedy i dlaczego można byłoby uznać budowę ogrodzenia wycofanego w głąb nieruchomości od jej granicy z działką drogową (ulicą, placem lub innym miejscem publicznym) za niewymagającą zgłoszenia. Przede wszystkim brak jest jakichkolwiek istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wniosków, co do znaczenia odległości ogrodzenia od pasa drogowego ul. [...] i jej wpływu na stwierdzenie organów, że takie wycofania w głąb nieruchomości inwestora powoduje, że ogrodzenie nie znajduje się "od strony ulicy". Nie została też przeanalizowana przez organa funkcja, jaką miało spełniać ogrodzenie; w szczególności, czy miało stanowić granicę z terenem publicznym (ulicą [...]).

2. Niezależnie od badania kwestii formalnych, a więc legalnego (po dokonaniu zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę) rozpoczęcia budowy lub wykonywania robót budowlanych, organa nadzoru budowlanego mają ustawowy obowiązek sprawowania nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, w tym zgodności rozwiązań budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi (art. 81 ust. 1 i art. 84 ust. 1 pkt 1 Pr. bud.). Pojęcie "przepisy prawa budowlanego" powinno więc być rozumiane szeroko – nie chodzi wyłącznie o ustawę Prawo budowlane, ale również akty wykonawcze do tej ustawy. Tym samym, organa nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie kontrolne w sprawie budowy ogrodzenia nie powinny były ograniczać go wyłącznie do kwestii potrzeby dokonania zgłoszenia, ale powinny rozważyć zgodność posadowienia ogrodzenia z obowiązującymi w tym zakresie przepisami technicznymi.

Oceniając więc legalność budowy przedmiotowego ogrodzenia pod kątem zgodności z przepisami (a więc nie tylko obowiązku zgłoszenia lub jego braku) organ nadzoru budowlanego – na co trafnie zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącej – powinien brać pod uwagę m.in. zgodność wybudowanego ogrodzenia z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego. W dacie budowy przedmiotowego ogrodzenia obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Środowiska z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. jedn. Dz.U. z 1999 r., Nr 15, poz.140). W § 1 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia prawodawca zwrócił uwagę na określenie warunków zapewniających bezpieczeństwo pożarowe, stanowiąc w konsekwencji w § 207 ust. 2, że zarówno budynek, jak i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniający w razie pożaru ewakuację ludzi i prowadzenie akcji ratowniczej oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru w obiekcie i na sąsiednie obiekty. Zgodnie z § 208 ust. 2 tego rozporządzenia wymagania dotyczące m.in. dróg pożarowych określają przepisy o ochronie przeciwpożarowej. W dacie budowy przedmiotowego ogrodzenia takie przepisy zawarte były w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 15 stycznia 1999 r. w sprawie określenia szczegółowych wymagań w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, ratownictwa technicznego, chemicznego, ekologicznego lub medycznego oraz warunków, jakim powinny odpowiadać drogi pożarowe (Dz.U. z 1999 r., Nr 7, poz. 64). Zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia najmniejsza szerokość jezdni drogi pożarowej w miastach, na terenach zakładów przemysłowych oraz magazynów powinna mieć 3,5 m, zaś szerokość w świetle przejazdu na dziedzińce i inne tereny obudowane powinna wynosić co najmniej 3,6 m, w tym szerokość jezdni co najmniej 3 m (§ 13 ust. 1).

Powyższe oznacza, że oceniając legalność budowy ogrodzenia wykonanej w 2000 r. organa nadzoru budowlanego powinny były dokonać ustaleń, czy sposób wykonania nie był sprzeczny z ww. warunkami przeciwpożarowymi. Zasadnie w tym zakresie zwraca uwagę pełnomocnik skarżącej, że organa obu instancji nie wysnuły jednak żadnych wniosków z ustalonego w postępowaniu administracyjnym faktu, że bramy mają w świetle szerokość 3,3 m, a nie prawem wymaganą szerokość 3,6 m.

Zarówno PINB, jak i MWINB zaniechały więc oceny zgodności z prawem wykonanego ogrodzenia. Szczególne znaczenie takiego uchybienia organów wynika z potencjalnego zagrożenia bezpieczeństwa pożarowego nie tylko budynku skarżącej, ale wszystkich budynków do których przejazd wozów bojowych Straży Pożarnej mógłby być utrudniony z uwagi na mniejszą szerokość bramy niż wynikająca z ww. przepisów.

Uchylenie się organów obu instancji od powyższej oceny (przy jednoczesnym niedopuszczalnym stwierdzeniu MWINB, że kwestie powyższe skarżąca powinna zgłosić "właściwej jednostce straży pożarnej" – s. 5 decyzji) powodowało niemożność ustalenia, czy konieczne i możliwe jest nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.).

Jak już była o tym mowa, o ile naruszenie prawa ocenia się na dzień wykonania robót budowlanych (budowy), o tyle nałożenie stosownych obowiązków przez organ nadzoru budowlanego następuje na podstawie prawa obowiązującego w dniu wydawania stosownej decyzji. W takim też zakresie organ powinien wziąć pod uwagę, że zgodnie z § 208 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225) stosowanie przepisów rozporządzenia wymaga uwzględnienia m.in. wymagań dotyczących dróg pożarowych. Wymagania te określone są w obowiązującym rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. z 2009 r., Nr 124, poz.1030).

Zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, w obrębie miasta oraz na terenie działki, na której usytuowany jest obiekt budowlany minimalna szerokość drogi pożarowej powinna wynosić 3,5 m. Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 pkt 2 przejazdy na dziedzińce i inne tereny obudowane powinny mieć szerokość przejazdu nie mniejszą niż 3,6 m, w tym szerokość jezdni co najmniej 3 m.

Jeżeli więc organa nadzoru budowlanego ustaliłyby, że istniejące ogrodzenie naruszało w dacie jego budowy prawo ówcześnie obowiązujące, to w konsekwencji powinny były na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. rozważyć nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dniu orzekania. Jeśli jednak doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem nie byłoby technicznie możliwe, to wówczas obowiązkiem organu byłoby rozważenie konieczności zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. i zakresu nakładanego nakazu.

Nie wynika natomiast z uzasadnień decyzji organów obu instancji to, że w tej sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 lub pkt 1 Pr. bud.

3. W związku z powyższym organa I i II instancji nie dokonały poprawnie ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) w sposób umożliwiający jego wyczerpujące rozpatrzenie (art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenę (art. 80 k.p.a.). W żaden sposób nie wykazały, że w tej sprawie nie wystąpiła samowola budowlana w rozumieniu mającego w sprawie zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. w brzmieniu nadanym ustawą z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, według tekstu jednolitego opublikowanego w Dz.U. z 2000 r., Nr 106 poz. 1126. Organa nie odniosły się też w sposób prawidłowy do sygnalizowanej przez pełnomocnika skarżącej niezgodności wykonanego ogrodzenia z przepisami w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W konsekwencji, organa nie uzasadniły prawnie swojego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), uznającego za dopuszczalne odstąpienie od nałożenia na inwestora określonych obowiązków z uwagi na legalność budowy ogrodzenia.

Efektem powyższych uchybień było błędne zastosowanie przez MWINB art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., pozwalającego na utrzymanie w mocy wyłącznie prawidłowego prawnie rozstrzygnięcia organu I instancji.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto w odniesieniu do zarzutu sformułowanego w pkt I.1 i I.4 oraz I.5 i I.6 skargi, że przepisu prawa nie można naruszyć "przez jego niezastosowanie", a wyłącznie przez wadliwe zastosowanie lub błędną wykładnię. Taki zarzut jest błędem logicznym, nazywanym contradictio in adiecto (łac. sprzeczność w przydawce), charakteryzującym się tym, że jedno wyrażenie jest negacją drugiego.

5. Obowiązkiem organu ponowie rozpatrującego sprawę, związanego oceną prawną tut. Sądu, będzie (art. 153 p.p.s.a.) należyte ustalenie czy w świetle prawa obowiązującego w dniu budowy ogrodzenia obowiązkiem inwestora było zgłoszenie zamiaru jego budowy właściwemu organowi, a jeżeli nie to organ takie stanowisko dokładnie uzasadni, odnosząc się do przy tym do przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. w brzmieniu nadanym ustawą z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, według tekstu jednolitego opublikowanego w Dz.U. z 2000 r., Nr 106 poz. 1126. Organ oceni też kwestię zgodności budowy takiego ogrodzenia i jego parametrów w aspekcie ww. przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej.

W zależności od ustaleń dokonanych w tym zakresie, organ nadzoru budowlanego rozważy zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub pkt 1 Pr. bud., a jeżeli uzna, że nie wystąpiły przesłanki do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem lub nakazu jego rozbiórki wówczas takie stanowisko należycie uzasadni, w sposób zgodny z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a.

Organ weźmie również pod uwagę, że przedmiotem postępowania są dwa ogrodzenia i w związku z tym odniesienia się zarówno faktycznego, jak i prawnego wymaga każde z nich oddzielnie; co zarówno MWINB, jak i PINB uszło uwadze w uchylanych niniejszym wyrokiem decyzjach.

6. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), zasądzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu oraz koszty zastępstwa adwokackiego.