Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 976/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (dalej PINB) decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 z późn. zmianami – dalej d.p.b.) w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2016, poz. 290 z późn. zm. – dalej p.b.), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej budowy w latach [...]. ubiegłego wieku elektroenergetycznej linii napowietrznej 15 kV na działkach nr 1 i 2 w L., należących obecnie do J. D., nałożył na Spółkę "C" S.A. Oddział w B. ul. [...] w B., obowiązek wykonania rozbiórki dwóch słupów i linii energetycznej napowietrznej 15 kV na działkach nr 1 i 2 w L.

W uzasadnieniu podano m. in., że linia 15 kV na wymienionych wyżej działkach została wybudowana na przełomie lat [...]-[...] przez "B" B., poprzednika prawnego – "C" S.A. Oddział w B. "C" S.A. Oddział w B. przedstawił odpis decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B. z dnia [...] r., znak [...], zatwierdzającej plan realizacyjny budowy linii napowietrznej i kablowej 15 kV Z.-S.-S. Odpis ten zawierał również zapis o udzieleniu pozwolenia na budowę linii. Jednakże odnaleziony w archiwach państwowych oryginał ww. decyzji zawierał tylko zatwierdzenie planu realizacyjnego budowy linii 15 kV Z.-S.-S., a nie zawierał pozwolenia na budowę tej linii. [...] Urząd Wojewódzki w K. po sprawdzeniu archiwalnych rejestrów poinformował, że nie odnaleziono jakiejkolwiek wzmianki o ewentualnym prowadzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę linii napowietrznej i kablowej. Jak stwierdza właściciel działek J. D. fakt usytuowania wskazanych urządzeń na terenie działek nr 1 i 2 koliduje z jego zamiarem rozbudowy własnych obiektów i ogranicza przysługujące mu prawo własności. W sytuacji, gdy wzniesienie obiektu budowlanego nastąpiło niezgodnie z przepisami w okresie ich budowy i powoduje określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 d.p.b. pogorszenie warunków, którego nie można usunąć, organ ma obowiązek orzec rozbiórkę. Ponadto brak prawa Inwestora w okresie budowy, czy też następcy prawnego po jej zakończeniu, do dysponowania nieruchomością na omawiane cele, w chwili obecnej uniemożliwia także doprowadzenie niniejszej samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik "C" S.A. Oddział w B., zarzucając naruszenie:

- art. 6 k.p.a. w zakresie w jakim organ wykroczył poza orzekanie w granicach przepisów prawa, poprzez rozstrzygnięcie na podstawie przepisów niemających zastosowania w przedmiotowej sprawie, jak i wskutek oparcia się w szczególności na twierdzeniach jednej strony postępowania;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zebrania w sprawie pełnego materiału dowodowego, błędną jego ocenę i tym samym nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego pod właściwe przepisy prawa;

- art. 24 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 i 8 k.p.a. w zakresie, w jakim organ w toku postępowania naruszył zasadę bezstronności, w szczególności poprzez poinformowanie stron postępowania o kierunku i treści rozstrzygnięcia jeszcze w toku postępowania, przed wydaniem decyzji,

- art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zakresie, w jakim strona postępowania - właściciel urządzeń przesyłowych, bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, poprzez skierowanie decyzji i nałożenie obowiązku z niej wynikającego do niewłaściwego podmiotu, jakim jest Odział Spółki w B., podczas gdy właścicielem urządzeń jest Spółka "A" S.A. w K.

- art. 8 k.p.a. i naruszenie zasady zaufania do organów.

Skarżąca Spółka zarzuca także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 48 i 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.

Odwołanie złożył również J. D., stwierdzając, że organ niezasadnie zawęził postępowanie, a winno ono obejmować całą linię, a nie jej fragment.

WINB decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 pkt 2 p.b., po rozpatrzeniu wniesionego w terminie odwołania "C" S.A. Oddział w B. oraz J. D. od decyzji nr [...] PINB z dnia [...] r., orzekł: 1) uchylić zaskarżoną decyzję w całości oraz 2) działając na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 d.p.b. nakazać "A" S.A. z siedzibą w K. dokonanie rozbiórki dwóch słupów i linii energetycznej napowietrznej 15 kV na działkach nr 1 i 2 w L.

W uzasadnieniu podano m. in., że obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. znak [...], utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak [...]. Organy architektoniczno-budowlane obu instancji zgodnie uznały, iż nie było wydane pozwolenie na budowę dla przedmiotowej inwestycji. W aktach sprawy znajduje się co prawda odpis decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] r., zgodnie z którego treścią udzielono pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji, jednakże odpis stoi w sprzeczności z archiwalną decyzją będącą w posiadaniu organu wojewódzkiego. To, że wymóg posiadania prawa do gruntu nie został wymieniony wprost, jako przesłanka wydania nakazu przymusowej rozbiórki w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., nie oznacza, że brak dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie jest przedmiotem oceny organów nadzoru budowlanego, badających kwestie samowoli budowlanej w ramach powyższej normy. Inwestor nie legitymował się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane zarówno w dacie wykonania przedmiotowych robót, jak również nie posiada go w dacie ich legalizacji. Nadto lokalizacja przedmiotowego odcinka linii energetycznej powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. WINB podał, że powiatowy organ nadzoru budowlanego skierował zaskarżoną decyzję do "C" S.A. Odział w B., zamiast do "A" S.A. z siedzibą w K.

Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik "A" S.A. w K. wnosząc o: 1) uchylenie jej w części, tj. w zakresie punktu 2 oraz o umorzenie postępowania, ewentualnie o: 2) uchylenie jej w części, tj. w zakresie punktu 2 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; 3) zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania administracyjnego, w sposób istotny mający wpływ na wynik postępowania, tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej) oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak zebrania w sprawie pełnego materiału dowodowego, błędną jego ocenę i tym samym nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego pod właściwe przepisy prawa, jak również brak wyczerpującego uzasadnienia przyjętego przez Organ kierunku rozstrzygnięcia;

- art. 6 k.p.a. w zakresie, w jakim organ wykroczył poza orzekanie w granicach przepisów prawa, poprzez rozstrzygnięcie na podstawie przepisów niemających zastosowania w przedmiotowej sprawie, jak i wskutek oparcia się w szczególności na twierdzeniach wyłącznie jednej strony postępowania;

- art. 24 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zakresie, w jakim Organ w toku postępowania naruszył zasadę bezstronności, w szczególności poprzez poinformowanie stron postępowania o kierunku i treści rozstrzygnięcia jeszcze w toku postępowania, przed wydaniem decyzji i orzeczeniem nakazu rozbiórki, co stanowi jednoznaczne naruszenie równowagi stron w trakcie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w dniu [...] r., a także nasuwa wątpliwości co do bezstronności organu, w szczególności w świetle wcześniejszego wyłączenia organu PINB w Z. i przekazania sprawy do PINB w B.;

- art. 8 k.p.a. w zakresie w jakim organ naruszając wyżej wskazane normy postępowania, a to art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 24 § 3 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 28 k.p.a., oraz art. 29 k.p.a. prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania do organu administracji publicznej, naruszając normy procesowe i materialne postępowania, wykładnię przepisów, postępowanie dowodowe;

- art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie, wbrew zasadzie przekonywania, nie tylko przesłanek odmowy legalizacji,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu od decyzji;

- art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, tj. nie uchylenie zaskarżonej decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do istnienia "innych ważnych przyczyn", o których mowa w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. - na której to przesłance oparł rozstrzygnięcie organ II Instancji.

2) przepisów prawa materialnego, tj:

- art. 2 Konstytucji RP w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt P 46/13, poprzez wydanie w [...] r. nakazu rozbiórki części linii energetycznej posadowionej na nieruchomości w latach [...]-[...], tj. w sytuacji, gdy od dnia zakończenia remontu kapitalnego linii w przebiegu, który obecnie ma podlegać rozbiórce, nastąpił znaczny upływ czasu;

- art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 d.p.b. w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 maja 1977 r. (tj. na dzień zakończenia budowy linii energetycznej - zgodnie z protokołem odbioru technicznego z dnia [...] r.), w związku z art. 48 ust. 1 oraz z art. 103 ust. 2 p.b. w zakresie, w jakim organ dokonał błędnej ich wykładni i orzekł wbrew ich treści, uznając iż w na przeszkodzie legalizacji stoją "inne ważne przyczyny" o których mowa w art. 37 ust. 2 d.p.b. oraz "niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia" w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 d.p.b.

- art. 39 d.p.b. w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 maja 1977 r. przez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki części linii energetycznej średniego napięcia 15 kV relacji Z. – S. – S. o długości ok. 160 metrów - w sytuacji, gdy względy społeczne i gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania tego obiektu budowlanego jako części składowej linii przesyłowej o długości ponad 8400 metrów zasilającej szereg stacji transformatorowych, a tylko na ewentualnie wyłączanym odcinku 4 stacje transformatorowe w L., a tym samym kilkuset odbiorców energii elektrycznej.

- art. 40 d.p.b. w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 maja 1977 r., poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu podano m. in., że w aktach sprawy znajduje się odpis ww. decyzji, który został odnaleziony w archiwach poprzednika prawnego Skarżącego ("D" S.A.), z którego treści wynika, że ww. decyzją udzielono również pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Nie wyjaśniono jednakże w żadnym postępowaniu okoliczności, w jakich poprzednik prawny Skarżącego (tj. Skarb Państwa - państwowe przedsiębiorstwo energetyczne) w [...] r. otrzymał ww. decyzję. Organ administracji I Instancji, orzekając o rozbiórce, oparł swoje twierdzenia na założeniu, że doszło do istotnego pogorszenia warunków użytkowych działek zabudowanych słupami energetycznymi (art. 37 ust. 1 pkt 2 d.p.b.), a to uniemożliwia legalizację. Jest to twierdzenie nie tylko nieprawdziwe, ale i w żaden sposób niewykazane. Skarżący nabył z mocy prawa przez zasiedzenie służebność pozwalającą na dalsze korzystanie z nieruchomości oznaczonych jako działki 1 i 2, choć postępowanie sądowe jest w toku. To oznacza również, że na dzień orzekania dysponuje tytułem prawnym do dalszego korzystania z nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności przesyłu. Orzeczenie sądu w zakresie stwierdzenia zasiedzenia potwierdza jedynie, że taki stan nastąpił w określonej dacie, a nie ma charakteru konstytutywnego. Według ekspertyzy, opracowanej w bardzo szerokim zakresie, linia spełnia wymagania przepisów techniczno - budowlanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przypomnieć należy w pierwszej kolejności, że w niniejszej sprawie orzeczony został obowiązek wykonania rozbiórki dwóch słupów i linii energetycznej napowietrznej 15 kV na działkach nr 1 i 2 w L. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem linowym, zatem organy – jeśli uważają, że brak jest możliwości legalizacji obiektu – winny zbadać, czy całość prac rozbiórkowych będzie się ograniczać do ww. dwóch działek. Skoro jest to obiekt liniowy, to można przypuszczać, że dokonanie rozbiórki elementów linii energetycznej na tych działkach będzie wymagało rozszerzenia prac również i na inne działki, bądź działkę, która w decyzji nie została ujęta. Wykonanie rozstrzygnięć organów miałoby sprowadzać się do likwidacji słupów na przedmiotowych działkach oraz samej linii do granic działek 1 i 2. Linia wykraczająca poza te granice, wg decyzji albo musiałaby być pozostawiona odcięta przy granicy nieruchomości, stwarzając niebezpieczeństwo dla ludzi, co byłoby niedopuszczalne, albo zakład energetyczny musiałby rozszerzyć zakres rozbiórki na teren nieobjęty decyzją, tak aby żaden fragment linii nie stwarzał niebezpieczeństwa i by dochowano wymogów technicznych.

Zakres rozbiórki musi zostać zatem określony w sposób adekwatny do stwierdzonego zakresu samowoli budowlanej, ale także celu regulacji w postaci doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (zob. wyrok WSA w Warszawie z 21 lipca 2016 r., VII SA/Wa 2105/15).

WINB jednocześnie pisze (s. 9 decyzji), że "(...) lokalizacja przedmiotowego odcinka linii energetycznej powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Wskazać bowiem przyjdzie, iż lokalizacja ta uniemożliwia racjonalne wykorzystanie działki 2 pod zabudowę, z uwagi na fakt, iż jeden ze słupów znajduje się w centralnej części działki od strony drogi publicznej, od którego po przekątnej biegnie napowietrzna linia 15 kV do drugiego słupa położonego w granicy działek 1 i 2." Jednocześnie z zebranych dowodów i decyzji wynikałoby, że w dacie budowy linii energetycznej i słupów właścicielami działki nr 2 byli W. i G. J., którzy w [...] roku przekazali gospodarstwo rolne, obejmujące między innymi działkę nr 2, na rzecz Państwa. W roku [...] działkę nr 2 od Skarbu Państwa zakupili J. i A. D. Świadczy o tym zdeponowany w aktach akt notarialny z [...] r. Nabycie dotyczyło więc działki już zabudowanej sporną linią energetyczną. Mieli zatem pełną świadomość z jakimi ograniczeniami nieruchomość tą nabywają. Zapewne również ograniczenia te wpływały na cenę nabycia nieruchomości za łączną kwotę [...] złotych (za działki nr 2 i 3). W taką sytuację faktyczną i prawną wszedł z kolei J. D. Wszystko to winno podlegać rozważeniu przez organy w kontekście ich stwierdzenia, że zachodzi przesłanka niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 d.p.b.

Wskazać również należy, że skoro organ nie uznał odpisu decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z klauzulą o pozwoleniu na budowę za wiarygodny, to oznacza, że przyjął fałszerstwo tego dokumentu (brak zgodności ze stanem rzeczywistym), a zatem, iż popełniono przestępstwo fałszu oraz posługiwania się sfałszowanym dokumentem (obecnie art. 270 §1 k.k., ewentualnie art. 271 §1 k.k. oraz 273 k.k.). W tym zakresie na zasadzie art. 304 §2 Kodeksu postępowania karnego należałoby zawiadomić Prokuraturę, celem przeprowadzenia właściwego postępowania. O tym, czy przestępstwa są już przedawnione, czy nie, będzie decydowała Prokuratura.

Wskazać jednak należy, że zgodnie z §18 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975r., Nr 8, poz. 48) decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego formalnie była odrębną decyzją od decyzji zawierającej pozwolenie na budowę (art. 21 ust. 3 i 4 d.p.b., §19 ust. 1 pkt 1 oraz §21 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia). Nadto zarówno decyzja, jak i jej odpis w podstawie prawnej powołują art. 21 d.p.b. oraz §18 ww. rozporządzenia. Nie są to podstawy prawne dla udzielenia pozwolenia na budowę. To wszystko z kolei przemawiałoby za nieprawdziwością danych zawartych w odpisie ww. decyzji, który w punkcie 3 zawiera również rozstrzygnięcie o pozwoleniu na budowę.

Skarżący powołuje się na to, że Sąd Rejonowy w Z. prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku z dnia [...] r. pod sygn. [...] o stwierdzenie zasiedzenia służebności dla obu działek 1 i 2 w L. Orzeczenie sądu w zakresie stwierdzenia zasiedzenia potwierdza jedynie, jak się dalej argumentuje, że taki stan nastąpił w określonej dacie, a nie ma charakteru konstytutywnego.

W orzecznictwie przyjmuje się jednak różne koncepcje, czy postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia jest zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., czy nie jest. W części orzeczeń twierdzi się, że orzeczenie sądu powszechnego w sprawie o zasiedzenie, nie jest dla postępowania o legalizację samowoli budowlanej rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., sygn. II OSK 2723/13). Podobne stanowisko zajmowano również w kwestii zasiedzenia służebności (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 marca 2015 r., sygn. VII SA/Wa 1136/14, choć dotyczył on zasiedzenia służebności drogi koniecznej). Z kolei w wyroku WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2015 r., sygn. IV SA/Wa 307/15, stwierdzono, że ewentualne stwierdzenie przez sąd powszechny zasiedzenia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości w postaci służebności, ma charakter zagadnienia wstępnego.

Skoro więc zasiedzenie następuje z mocy prawa, to orzeczenie sądu powszechnego nie ma w tym zakresie charakteru konstytutywnego. Nie jest obojętne, że przedmiotowe słupy znajdują się na przedmiotowym gruncie od kilkudziesięciu lat i prowadzone jest postępowanie sądowe w sprawie o zasiedzenie służebności. Przyjąć wobec powyższego należy, że stosowanie w praktyce orzeczniczej art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może opierać się na wyłącznie abstrakcyjnym pojmowaniu tej instytucji procesowej, abstrahującym od charakteru konkretnego postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy, jak obiektywnie duże prawdopodobieństwo zasadności twierdzenia o zasiedzeniu służebności, a tym samym potwierdzenia przez sąd powszechny dochodzonego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w zestawieniu z oczywistą, daleko idącą dolegliwością zastosowanych obowiązków, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że uprzednie rozstrzygnięcie przez sąd powszechny wniosku o zasiedzenie na przedmiotowej nieruchomości odpowiedniej służebności, stanowi w niniejszej sprawie kwestię wstępną w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2015 r., sygn. IV SA/Wa 307/15). W tej sytuacji i w tych konkretnych okolicznościach organ zbyt pospieszył się z twierdzeniem, że Skarżąca Spółka nie posiada prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane i że nie zachodzą przesłanki do stosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przywołane na tą okoliczność przez organ orzecznictwo sądowe nie jest adekwatne do niniejszej sprawy.

Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on dopuścił się uchybień, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.

Wszystkie te uchybienia ww. przepisom postępowania oraz art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).

Z powodu powyższych uchybień nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia zarzut naruszenia art. 24 §3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a., poprzez wcześniejsze, przed wydaniem decyzji, poinformowanie stron o kierunku i treści rozstrzygnięcia. Była to bowiem kwestia drugorzędna.

Jakkolwiek w skardze wniesiono o uchylenie decyzji WINB w części, w zakresie punktu 2, to jednak nie było to możliwe, jako że zarówno punkt 1, jak i 2, były z sobą ściśle powiązane, drugi był konsekwencją pierwszego. Nie miały one bytu samodzielnego. Stąd uchyleniu podlegała cała decyzja WINB oraz decyzją ją poprzedzająca.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.