Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1081/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 23
journal: Dz.U. 2015 poz 583
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 19.399 zł, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od tej opłaty. Oświadczył, że wprawdzie otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 18.141,21 zł netto, według urzędowego formularza około 17.000 zł netto, to jednak ponosi koszty utrzymania swoje oraz dziecka w łącznej wysokości około 3000 zł, a także koszty dwóch rat, na jakie rozłożono jego zaległości podatkowe, w wysokości po 7500 zł. Stwierdził, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. Według wniosku skarżący posiada prawo własności lokalu mieszkalnego akcje o wartości nominalnej 1.325.000 zł, udziały o wartości rynkowej 40.000 zł oraz samochód osobowy.

Pismem doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 grudnia

2016 r. referendarz sądowy wezwał do uzupełnienia w terminie 10 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: odpisu orzeczenia orzekającego rozwód lub separację małżeństwa skarżącego (zastrzeżono, że w przeciwnym razie żonę skarżącego, niezależnie od rodzaju małżeńskiego ustroju majątkowego obowiązującego w małżeństwie, należy uznać za osobę pozostającą ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym w rozumieniu tego wezwania), dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego

i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności odpisu umowy o pracę skarżącego oraz zaświadczenia jego pracodawcy o wysokości wynagrodzenia wypłaconego mu w okresie ostatniego półrocza za poszczególne miesiące, wskazujące też formę tej zapłaty, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub odpisów decyzji, którymi te świadczenia przyznano albo zwaloryzowano, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim

w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, w szczególności tych wymienionych

w aktach administracyjnych (wskazano numery kilku rachunków bankowych należących do skarżącego i jego żony, zastrzegając, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty

w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji – zaświadczenie banku wskazujące, kiedy rachunki te zostały zamknięte, i stwierdzające, że skarżący lub jego żona obecnie nie są ani posiadaczami żadnego rachunku prowadzonego w tym banku ani też pełnomocnikami w odniesieniu do takiego rachunku), wyciągów z rachunków papierów wartościowych skarżącego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym oraz wykazów przychodów i kosztów związanych z obrotem papierami wartościowymi za trzy ostatnie miesiące (podkreślono, że jeżeli skarżący lub jego żona obecnie nie posiadają takich rachunków w domu maklerskim, którego nazwę ustalono na podstawie akt administracyjnych, należy przedłożyć zaświadczenie tej instytucji, które to poświadczy), zaświadczeń Spółek, których akcje i udziały skarżący posiada, że skarżącemu nie wypłacono żadnych kwot w okresie ostatniego półrocza oraz że skarżący nie pełni funkcji w ich organach czy też jako ich prokurent, dokumentów, z których będzie wynikał tytuł prawny, jaki przysługuje skarżącemu do nieruchomości wskazanej jako jego miejsce zamieszkania, oraz komu przysługuje taki tytuł do innej nieruchomości, której adres ustalono na podstawie akt administracyjnych np. odpisów z ksiąg wieczystych, umów najmu itp. (zastrzeżono, że jeśli ostatnio wspomniana nieruchomość została przez skarżącego zbyta, należy to wykazać, np. odpisem umowy sprzedaży, oraz wyjaśnić, w jaki sposób rozdysponowano uzyskane środki), odpisów decyzji rozkładających skarżącemu zaległości podatkowe na raty oraz odpisów potwierdzeń wpłat tych rat za ostatnie trzy miesiące lub stosownego zaświadczenia wystawionego przez organ podatkowy, że skarżący uiszcza miesięcznie wskazaną we wniosku kwotę tytułem spłaty zaległości podatkowych oraz odpisów faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.

Pełnomocnik przedstawił zaświadczenia Spółki, w której skarżący posiada akcje, o tym, że w Spółce tej nie wypłacono dywidend, oraz o zarobkach skarżącego jako prezesa zarządu tej Spółki (wg niego przeciętne wynagrodzenie netto z trzech ostatnich miesięcy wynosi 17.196,33 zł, nie wskazano jednak formy wypłaty wynagrodzenia) oraz odpisy dwóch decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych. Przyznał zarazem, że nie orzeczono rozwodu lub separacji małżeństwa skarżącego, lecz powtórzył, iż małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, co nie pozwala udokumentować sytuacji żony wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Tymczasem wezwanie takie wystosowane w niniejszej sprawie, które było stosunkowo obszerne, zostało wykonane jedynie w niewielkiej części, co uniemożliwia ustalenie sytuacji skarżącego w sposób wolny od poważnych wątpliwości.

Dotyczą one już dochodów skarżącego. Ograniczono się bowiem do przedstawienia zaświadczenia w sprawie wynagrodzenia, zignorowano natomiast wezwanie o nadesłanie odpisów zeznań podatkowych, w których powinny być odnotowane ewentualne inne przychody podlegające opodatkowaniu. Co więcej, wbrew wezwaniu wspomniane zaświadczenie nie zawiera informacji na temat formy wypłaty wynagrodzenia. Ten ostatni fakt ma znaczenie, jeżeli zważyć, że w ogóle nie ustosunkowano się do wezwania w części odnoszącej się do rachunków bankowych. Nie przedłożono ani wyciągów z tych rachunków, ani dokumentów, którymi, według wezwania, należało wykazać ich likwidację, toteż nie można zbadać, czy rachunki te nadal są użytkowane, jakich jest ich stan i jakie operacje na nich dokonano, co wyklucza w istocie jakiekolwiek wnioski na temat możliwości płatniczych. Jest tak tym bardziej dlatego, że na podstawie akt administracyjnych ustalono kilka numerów takich rachunków należących tak do skarżącego, jak i jego żony, wykorzystywanych nierzadko do wzajemnych operacji.

Te okoliczności są dowodem relacji ekonomicznych czy majątkowych z żoną

i pozostają w sprzeczności z jego oświadczeniem, że nie pozostaje on z tą osobą we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym kontekście przywołać wypada pogląd wypowiedziany w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II FZ 987/15, że celem rozpoznania wniosku

o przyznanie prawa pomocy trzeba dysponować kompletem dokumentów, także tych dotyczących osób pozostających w gospodarstwie domowym, szczególnie małżonka, oraz że argumenty tego rodzaju, jak te podnoszone również w tym postępowaniu, nie usprawiedliwiają tego, iż wezwanie do przedłożenia tych dokumentów nie zostało należycie wykonane. Trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "gdyby za każdym razem wystarczyło napisać, że dokumentów nie można dosłać z uwagi na złe relacje ze współmałżonkiem, to wnioskodawcy stosowaliby tę metodę nagminnie, nie przesyłając żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń albo dosyłając je wybiórczo".

Podobnie ocenić trzeba informację na temat rozdzielności majątkowej panującej w małżeństwie skarżącego, która skądinąd nie została udokumentowana. Nie ma ona wszak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, nie wyłączając zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego

z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242).

Nie można zatem pominąć tego, że skarżący uchylił się od wykonania wezwania w części odnoszącej się do jego żony.

Nie wykonano też wezwania dotyczącego działalności skarżącego w zakresie obrotu papierami wartościowymi, która – jak wynika z akt administracyjnych – stanowiła poważne źródło jego dochodów. Także w tym przypadku wskazano instytucję, która prowadziła rachunki papierów wartościowych i w efekcie mogła dostarczyć dokumentów odpowiadających na pytanie, czy działalność ta jest kontynuowana, a jak tak to z jakim skutkiem. Analogicznie poza zaświadczeniem wystawionym przez Spółkę, w której wnioskujący pełni funkcje prezesa, nie przedłożono materiałów na temat majątku jego majątku nieruchomego i udziałowego, niemniej odnotować można, iż jest to majątek o znacznej wartości, przekraczającej wielokrotnie kwotę wpisu od skargi, będącego najwyższą opłatą sądową

w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wreszcie poza odpisami decyzji rozkładających na raty zaległości podatkowe, i to bez objętych wezwaniem dowodów uiszczenia tych rat, nie nadesłano żadnych dokumentów obrazujących koszty utrzymania, w tym te, o których mowa we wniosku. Uniemożliwia to jakiekolwiek ustalenia w tej materii, m.in. zbadanie tego, czy koszty te są regulowane terminowo, czy wykazywane są jakieś zaległości, a także relacji,

w jakiej pozostają te wydatki do dochodów gospodarstwa domowego.

Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258

§ 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.