Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 120/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1, 2, art. 64
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2020 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., Nr [...], Wójt Gminy [...] – działający z jego upoważnienia Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]:

1. odmówił K. B. zwolnienia całkowitego z ponoszenia opłaty za pobyt matki - M. G. - w Domu Pomocy Społecznej w [...];

2. ustalił od K. B. opłatę za pobyt matki - M. G. w Domu Pomocy Społecznej w [...] od chwili przyjęcia jej w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych [...]) miesięcznie płatną do 25 każdego miesiąca za dany miesiąc;

3. zwolnił częściowo K. B. z ponoszenia opłaty określonej w punkcie 2 w ten sposób, że ustalił opłatę w wys. [...] zł (słownie: [...] złotych [...]) miesięcznie, na okres 6 miesięcy od chwili przyjęcia M. G. do Domu Pomocy Społecznej w [...], płatną do 25 każdego miesiąca za dany miesiąc.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. M. G. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w [...].

Dalej wskazano, iż zgodnie z art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.) "pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania" i zobowiązani do wnoszenia opłaty są w kolejności: "mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu; małżonek, zstępni (osoby skierowanej do domu pomocy społecznej) przed wstępnymi; gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej" (art. 61 ust. 1 pkt 1-3 ustawy). W myśl art. 61 ust. 2 pkt 2 b ustawy, małżonek, zstępni przed wstępnymi ponoszą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300%) tego kryterium.

Organ zauważył również, iż art. 64 ww. ustawy określa kiedy osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty. Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w celu ustalenia aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej pod kątem ponoszenia przez K. B. opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej.

Następnie wyjaśniono, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w [...] zgodnie z Ogłoszeniem Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. (Dz.Urz. Woj. W. poz. 898 z [...] stycznia 2019r.) od [...] lutego 2019 roku wynosi [...] zł. M. G. z dochodu własnego wniesie opłatę w wysokości [...] zł, więc do zapłaty pozostaje [...] zł.

Na podstawie wywiadu środowiskowego i zgromadzonej dokumentacji ustalono, że K. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem R. B. i dwójką nieletnich dzieci. Małżeństwo jest aktywne zawodowo, oboje pracują na czas nieokreślony. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi: [...] zł, co stanowi na osobę [...] zł.

Organ stwierdził, że kryterium dochodowe w przypadku K. B. wynosi [...] zł na osobę w rodzinie, natomiast 300% tego kryterium stanowi kwota [...]zł. Dla czteroosobowej K. B. wynosi ono [...] zł. Oznacza to, że dochód jej rodziny jest wyższy od 300% kryterium dochodowego ustalonego dla rodziny o kwotę [...]zł ([...] zł - [...] zł).

W związku z powyższym organ ustalił od K. B. opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej od dnia przyjęcia do domu pomocy społecznej w wys. [...] zł. Jednak wziął także pod uwagę jej sytuację osobistą i dochodową, ustalając okoliczności faktyczne na podstawie potwierdzonych wydatków związanych z utrzymaniem, kosztami kształcenia dzieci, jak również kredyty hipoteczne zaciągnięte pod budowę domu. Zdaniem organu okoliczności te uzasadniają obecnie, zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej, zwolnienie częściowe K. B. z ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Organ zarazem wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do całkowitego zwolnienia K. B. z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. B. podnosząc, iż organ I instancji błędnie, niezgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, ustalił kwotę opłaty jaką winna ponieść. Strona, powołując się na brzmienie art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej podniosła, że ponoszona przez nią opłata winna być równa różnicy pomiędzy średnim kosztem utrzymania mieszkańca DPS, który aktualnie wynosi [...] zł, a kwotą płaconą przez M. G. z jej dochodu tj. [...] zł , co równa się kwocie [...]zł, jednakże z ograniczeniem do kwoty nadwyżki dochodu K. B. na osobę w rodzinie ponad 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Dochód K. B. na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, zatem nie powinna ponosić opłaty ponad kwotę [...]zł. Zdaniem strony organ błędnie utożsamia dochód osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty z dochodem jej rodziny i co za tym idzie, de facto obciążył obowiązkiem ponoszenia tej opłaty nie tylko osobę zobowiązaną, lecz wszystkich pozostałych członków jej rodziny.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie "SKO", "Kolegium") decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 61 ust 1 i 2 oraz ust. 2d i art. 64 ustawy o pomocy społecznej, a następnie wyjaśnił, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w [...], zgodnie z ogłoszeniem Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019r. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. Z [...] stycznia 2019r., poz. 898), od dnia [...] lutego 2019r. wynosi 3.447,-zł. Organ orzekający ustalił, że M. G. z dochodu własnego wnosić będzie opłatę w wysokości [...] zł, co w sprawie jest niesporne. Różnica między kosztem utrzymania w w/w placówce, a opłatą wnoszoną przez mieszkankę wynosi zatem [...] zł. W dalszej kolejności organ dokonał ustaleń co do sytuacji dochodowej K. B., która jest jedyną zstępną M. G., a która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwojgiem dzieci w wieku szkolnym. Kryterium dochodowe dla tej rodziny, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy wynosi 528,-zł na osobę, natomiast 300% tego kryterium, o czym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2b ustawy to kwota [...]-zł na osobę tj. łącznie [...],- zł dla 4.osobowej rodziny. Z przeprowadzonego dnia [...] lipca 2019r. wywiadu środowiskowego wynika, że dochód rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 4 ustawy, czyli suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie, w rodzinie K. B. to jej wynagrodzenie w wysokości [...] zł oraz dochód jej małżonka w wysokości [...] zł - tj. łącznie [...] zł. Zdaniem SKO ustalenia w tym zakresie poczynione zostały poprawnie, na podstawie zgromadzonych dowodów w sprawie i w oparciu o cytowane przepisy ustawy. W tej sytuacji należało przyjąć, że dochód rodziny K. B. jest wyższy od 300% kryterium dochodowego dla tej rodziny o kwotę [...]zł ( [...],- zł), w związku z czym, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2b ustawy, K. B. może ponosić opłatę do takiej wysokości.

Dalej SKO zauważyło, że K. B. w oświadczeniu z dnia [...] lipca 2019r. stwierdziła, że nie wyraża zgody na zawarcie umowy w przedmiocie wysokości wnoszonej przez nią opłaty za pobyt matki w DPS w [...], wobec czego organ orzekający w drodze decyzji ustalił tę opłatę w wysokości [...] zł, tj. jako różnicę między kosztem utrzymania w placówce a opłatą wnoszoną przez M. G..

Zdaniem Kolegium w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej wobec K. B. opłaty za pobyt jej matki w DPS w [...], a materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do podjęcia tego rozstrzygnięcia.

Kolegium podzieliło też ocenę organu w zakresie zaistnienia podstaw do częściowego jedynie zwolnienia strony z opłat. Kolegium podkreśliło, że częściowe zwolnienie z opłat było następstwem uwzględnienia podnoszonych przez K. B. okoliczności związanych z trudnościami finansowymi, spowodowanymi koniecznością spłaty kredytów i pożyczek oraz ponoszeniem wydatków, w tym wydatków związanych z edukacją dzieci. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, co do braku podstaw do zwolnienia całkowitego skarżącej z opłat. Podkreślono, że małżonkowie B. uzyskują stałe, ponadprzeciętne dochody, mają bardzo dobrą sytuacje mieszkaniową, a w ich sytuacji materialnej zaspakajanie bieżących potrzeb nie może być uznane za nadzwyczajną okoliczność uzasadniającą zwolnienie całkowite z opłat.

Na zakończenie organ odwoławczy zaznaczył, że nie zgadza się ze stanowiskiem strony, jakoby organ dokonał błędnej interpretacji art. 61 ust.2 pkt 2 lit b ustawy o pomocy społecznej.

K. B. wywiodła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła zarzuty i argumentację przytoczone w odwołaniu. Zaznaczyła, iż organy dokonały błędnej wykładni art. 61 ust. 2 pkt b ustawy o pomocy społecznej i w konsekwencji ustaliły w nieprawidłowej wysokości opłatę, jaką powinna ponosić z tytułu pobytu jej matki w domu pomocy społecznej. Zaznaczyła, iż zgodnie z tym przepisem jako jedyna zstępna M. G. powinna ona ponosić maksymalną opłatę w kwocie [...]zł (bez uwzględnienia ewentualnych zniżek, które uznał za zasadne organ pierwszej instancji). Organy utożsamiły dochód skarżącej (na osobę w rodzinie), tj. osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty z dochodem jej rodziny i co za tym idzie de facto obciążyły obowiązkiem ponoszenia tej opłaty nie tylko skarżącą, lecz wszystkich pozostałych członków jej rodziny. Skarżąca podniosła, ze przepisy ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wskazują jakie osoby zobowiązane są do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Natomiast sposób wyliczenia opłaty zastosowany przez organy I i II instancji powoduje nałożenie obowiązku ponoszenia tej opłaty na małżonka skarżącej i małoletnie, niepracujące dzieci, co jest sprzeczne nie tylko z tymi przepisami, ale również z zasadami konstytucyjnymi i zasadami współżycia społecznego.

Skarżąca przytoczyła fragmenty orzeczeń sądowych potwierdzających błędną wykładnię art. 61 ust. 2 pkt b ustawy o pomocy społecznej dokonaną przez organy obu instancji. Dodatkowo podniosła, że w razie wątpliwości co do treści normy prawnej, organ administracji publicznej winien zgodnie z art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego rozstrzygnąć je na korzyść strony, a to także przemawia za słusznością twierdzeń skarżącej co do wysokości opłaty, którą powinna być obciążona, albowiem nie sposób uznać, iż treść normy prawnej wynikającej z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej nie budzi wątpliwości, skoro organy administracji orzekają całkowicie odmiennie od już ugruntowanego orzecznictwa sądowego w tej kwestii.

Skarżąca wniosła o rozpoznanie jej skargi w trybie uproszczonym.

Odpowiadając na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja ustalająca sposób pokrywania opłat za pobyt matki skarżącej w domu pomocy społecznej. W ocenie Sądu ostateczne rozstrzygnięcie, jakie zapadło w tym zakresie, nie jest zgodne z prawem.

W pierwszej kolejności, wskazać należy, że materialną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507).

Zgodnie z art. 60 wskazanej ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 1). Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (ust. 2 pkt 2). Ogłoszenie to stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (ust. 4).

Zgodnie natomiast z art. 61 ustawy o pomocy społecznej, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (ust. 1).

Zgodnie z art. 61 ust. 2 ww. ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu;

2. małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Jak stanowi art. 59 ust. ustawy o pomocy społecznej (w brzmieniu aktualnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Wskazać również należy na przepis art. 103 ust. 2 powoływanej ustawy (w brzmieniu aktualnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji), który przewidywał, iż kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64 ustawy.

Zatem w stanie prawnym aktualnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji ustalenie, na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy, w drodze decyzji opłaty ponoszonej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 ustawy za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, jest alternatywnym rozwiązaniem w stosunku do możliwości ustalenia tej opłaty w drodze umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. W stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych istnieje zarówno możliwość wydania decyzji, jak i zawarcia umowy, a także połączenia obu tych form ustalenia opłaty, jeżeli ustalona w drodze umowy opłata nie odpowiada wysokością zakresowi zobowiązań ciążących na tych osobach. Inaczej ujmując, w każdym przypadku gdy nie doszło do zawarcia umowy lub gdy ustalona w drodze umowy (umów) opłata nie będzie pokrywać rzeczywistego kosztu pobytu mieszkańca w domu pomocy społecznej, organ ma obowiązek wydać decyzję o ustaleniu wysokości należnej opłaty od osoby wymienionej w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, uwzględniając maksymalną dopuszczalność kwotowego obciążenia opłatą przy stosowaniu kryterium ustawowego wynikającego z art. 61 ust. 2 ustawy. Ta możliwa elastyczność w zakresie formy ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy uzasadnia posłużenie się spójnikiem alternatywy zwykłej, celem oddania relacji istniejących między ustaleniem opłaty w drodze decyzji i umowy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2018 r. o sygn. akt I OPS 7/17 - dostępna na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Jak wynika z akt sprawy decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], M. G. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Ponadto z uwagi na brak porozumienia co do kwoty opłaty ponoszonej przez K. B. za pobyt jej matki w domu pomocy społecznej, nie doszło do zawarcia umowy o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zaistniały zatem przesłanki do wydania decyzji w tym przedmiocie, co zresztą nie jest kwestią sporną w niniejszej sprawie.

Niezależnie od zarzutów podnoszonych przez skarżącą, do który Sąd odniesienie w dalszej części uzasadnienia, zauważyć należy, iż decyzja organu I instancji nie spełnia warunków, o których mowa w art. 59 w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 zobowiązanym w pierwszej kolejności do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest mieszkaniec tego domu. Obowiązek tej opłaty przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz gminę, powstanie dopiero w sytuacji, gdy mieszkaniec nie będzie ponosił pełnej odpłatności (patrz art 61 ust. 1 in fine). Zatem brak jest podstaw do ustalenia, w drodze decyzji, o której mowa w art 59 ust. 1 ww. ustawy, opłaty od podmiotów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3, przed ustaleniem w drodze stosownej decyzji, wysokości tej opłaty od mieszkańca domu. Innymi słowy, dopiero ustalenie w trybie decyzyjnym, iż mieszkaniec domu nie będzie ponosić opłaty w pełnej wysokości, otwiera możliwość ustalenia obowiązku ponoszenia jej od podmiotów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość opłaty ustalonej od mieszkańca domu wpływa ponadto na wysokość opłaty do której ponoszenia można zobowiązać pozostałe podmioty.

Z zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z [...] sierpnia 2019 r. nie wynika jednak, aby tak opłata została ustalona wobec M. G.. W decyzji z [...] sierpnia 2019r. organ I instancji rozstrzygnął jedynie o obowiązku ponoszenia opłaty przez K. B., pomijając całkowicie w rozstrzygnięciu kwestię ustania opłaty od M. G., co stoi w sprzeczności z treścią art. 61 ust 1 in fine ustawy o pomocy społecznej. Z akt sprawy nie wynika, aby organy ustaliły odpłatności M. G. odrębną decyzją. Zaznaczyć należy, iż stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, jaka kwota opłaty będzie ponoszona przez M. G., nie może prowadzić do wniosku, iż opłata taka została jednak określona. Po pierwsze, organ nie wskazał na podstawie jakiego aktu ustalił powyższą odpłatność. Po drugie, adresatem rozstrzygnięcia zawartego w sentencji decyzji z [...] sierpnia 2019 r. organ I instancji uczynił wyłącznie K. B., zatem zawarte w uzasadnieniu tej decyzji rozważania o wysokości opłaty jaką winna ponosić M. G. nie są dla tej drugiej w żaden sposób wiążące.

Zastrzeżenia Sądu dotyczą również braku wskazania w decyzji organu I instancji, iż w okresie zwolnienia skarżącej z ponoszenia pełnej odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej to gmina będzie zobowiązana do ponoszenia różnicy wynikającej z ustalonej dla skarżącej kwoty odpłatności, a kwotą udzielonego zwolnienia.

W ocenie Sądu powyższe stanowi uchybienie mające wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy. Tym samym zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji z tej już przyczyny podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.

Co istotne, Sąd uznał za zasadne zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące błędnej wykładni przez organy obu instancji art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b ustawy o pomocy społecznej. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż zgodnie z tym przepisem prawidłowy sposób ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty, jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 2820/16 – Lex nr 2323434, wyroki WSA w Poznaniu z 8 marca 2013 r. o sygn. akt II SA/Po 884/12, z 31 lipca 2019r. o sygn. akt IV SA/Po 677/19 oraz z 14 sierpnia 2019 r. o sygn. akt II SA/Po 386/19 - wszystkie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl )

Zatem mając na uwadze, iż ustalenia organu dotyczące dochodu rodziny skarżącej nie budzą wątpliwości i nie są kwestionowane przez stronę skarżącą, prawidłowy sposób ustalenia opłaty wynikającej z art. 60 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej powinien polegać na odjęciu od kwoty dochodu na osobę w rodzinie wynoszącego [...] zł ([...] zł + [...] zł = [...] zł : 4) kwoty [...]% kryterium dochodowego, to jest [...] zł (300% kwoty [...]zł) co daje kwotę [...]zł miesięcznie, do uiszczenia której mogła być maksymalnie skarżąca zobowiązana. Tym samym kwota opłaty ustalona przez organ I instancji w decyzji jest istotnie zawyżona. Rację ma skarżąca, iż poprzez przyjęcie sposobu obliczenia wysokości należnej opłaty – jak uczyniły to organy administracji orzekające w sprawie – jako różnicy pomiędzy dochodem całej rodziny skarżącej, a czterokrotnością 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, organy te w praktyce obciążyły kosztami pobytu matki skarżącej w domu pomocy społecznej nie tylko samą skarżącą, lecz także wszystkich członków jej rodziny, w tym jej męża, na którym obowiązek tego rodzaju nigdy nie ciążył, jak i jej małoletnie dzieci, które pozostają na utrzymaniu swoich rodziców. Powyższe uchybienie stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2019 r., Nr [...]

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien, z zgodnie z art. 153 p.p.s.a, zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym postępowaniu.

Na marginesie Sąd pragnie także zauważyć, iż zgodnie z zasadą ogólną praworządności (art. 6 k.p.a.), mającej walor zasady konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP), organy administracji mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. To zaś implikuje w szczególności powinność rozpoznawania i rozstrzygania spraw przez organy administracji na gruncie obowiązującego aktualnie (tj. na dzień orzekania przez dany organ) stanu prawnego. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium z [...] września 2019 r. organ ten powołał się na przepis art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, który został dodany ustawą nowelizującą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1690) i wszedł w życie dopiero z dniem 4 października 2019r., a zatem nie obowiązywał jeszcze w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Powołanie się na powyższy przepis w uzasadnieniu decyzji, mimo, że nie wpływało to na zawarte w nim rozstrzygnięcie, może budzić uzasadnione wątpliwości stron postępowania administracyjnego dotyczące terminowości i rzetelności rozpatrywania ich spraw, co nie powinno mieć miejsca, gdyż godzi w zasadę pogłębiania zaufania obywateli do działań organu administracji publicznej (art. 8 k.p.a.).

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.