Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 751/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2, 4, 5a, 5b, art. 28 ust. 1 i 2, 3, 3a, 3b, art. 32
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 11 pkt 1, art. 27
journal: Dz.U. 2011 nr 232 poz 1378
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 22 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2023 roku sprawy ze skargi H. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 września 2022 roku nr UP-754/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 23 września 2022 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną z 1 sierpnia 2022 r. odmawiającą H.P. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 14.195,12 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

H.P. prowadziła działalność gospodarczą i w związku z nieopłaceniem składek na koncie płatnika powstały zaległości. Pismem z 21 czerwca 2022 r. zwróciła się z prośbą o umorzenie całości zadłużenia z tytułu zaległych składek. Oznajmiła, że spłacała zadłużenie w ratach po 56 zł, ale teraz kiedy wynoszą one około 340 zł - nie jest już w stanie ich regulować. Wnioskodawczyni wskazała, że uzyskuje "rentę matczyną" w wysokości 1 338,44 zł i po potrąceniach pozostaje jej 980,19 zł. Jej mąż natomiast, po potrąceniach komorniczych, otrzymuje 1 108,85 zł. H.P. wskazała, że jest, wraz z mężem, chora (mąż - udar i krwotok) oraz, że nie posiada już środków pieniężnych na leki.

Decyzją z 1 sierpnia 2022 r., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2022 r. poz. 1009) dalej "u.s.u.s." oraz w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – dalej "rozporządzenie MGPiPS", Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 14 195,12 zł, w tym:

a) na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 4 073,35 zł, z tytułu:

- składek za okres 08/2009-11/2010 - 1 826,35 zł,

- odsetek liczonych na 21 czerwca 2022r. przypadających od tych składek - 2 115 zł,

- kosztów upomnienia - 132 zł,

b) na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 10 121,77 zł, z tytułu:

- składek za okres 04/2009-11/2010- 4 568,57 zł,

- odsetek liczonych na 21 czerwca 2022r. przypadających od tych składek- 5 386 zł,

- kosztów upomnienia -167,20 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z jego ustaleń wynika, iż wnioskodawczyni pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 338,44 zł brutto, z którego są dokonywane potrącenia na kwotę 237,79 zł, co powoduje, że do wypłaty przysługuje jej 980,19 zł netto. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 1680,08 zł, jednak po potrąceniach w kwocie 420,02 zł, do wypłaty pozostaje mu 1108,85 zł netto. Organ ustalił także, że wnioskodawczyni: nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ani z innych form pomocy; jej stałe wydatki związane z utrzymaniem do kwota 700 zł (czynsz - 300 zł, opłaty eksploatacyjne - 300 zł, koszty związane z leczeniem - 100 zł); posiada zobowiązania pieniężne z tytułu kredytów oraz wobec instytucji, które są spłacane w kwocie 293,79 zł. Strona nie dysponuje majątkiem nieruchomym, ani środkami transportu. Wnioskodawczyni wskazała, że od dziecka boryka się z uszkodzonym stawem biodrowym (nie może chodzić), ma problemy z sercem i nadciśnieniem, a jej mąż niedawno przeszedł udar i krwotok oraz legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 20 grudnia 2013 r. wydanym na stałe – co zostało potwierdzone w załączonej dokumentacji medycznej.

Organ zważył, że w stosunku do H.P. jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które aktualnie pozostaje zawieszone z uwagi na zawarty układ ratalny. Na podstawie aneksu nr 4 do umowy nr 263/2017 z 4 lipca 2017 r. zadłużenie zostało rozłożone na 63 raty do 08/2025. Wysokość rat do 05/2022 wynosiła 53 zł - 56 zł, a obecnie kształtują się na poziomie od 330 zł do 356 zł. Ze względu na niewywiązanie się z warunków umowy 20 lipca 2022r. układ został zerwany. Organ zauważył, że H.P. może wystąpić z wnioskiem o utrzymanie umowy w mocy. Organ stwierdził, że należności z tytułu składek figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, a na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miało wpływ wdrożenie ich przymusowego dochodzenia w styczniu 2012 r.

W ocenie organu analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania wnioskodawczyni. W stosunku do działalności wnioskodawczyni nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym nie zachodzą w sprawie przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie znajduje zastosowania. Organ stwierdził, że wnioskodawczyni co prawda zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ale uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, jest w stosunku do niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, które z uwagi na zawarcie układu ratalnego pozostaje zawieszone, ale nie nastąpiło stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję i nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, co wyklucza zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Organ ocenił, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stąd umorzenie należności na tej podstawie jest niemożliwe.

Odnosząc się do powołanej sytuacji osobistej i zdrowotnej wnioskodawczyni, mając na względzie § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenie MGPiPS, organ wskazał, że podniesione okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej miałyby zastosowanie w sprawie wówczas, gdyby pozbawiały stronę możliwości pozyskiwania dochodu. W sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny, uniemożliwia wnioskodawczyni uzyskiwanie dochodów niezbędnych do dalszej spłaty zadłużenia wobec ZUS.

Z kolei przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie MGPiPS nie ma w sprawie zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już prowadzona przez zainteresowaną.

ZUS rozważył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową zobowiązanej (w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie MGPiPS), jednak powołując się na dane z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych za I kwartał 2022 r. dotyczące minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego (2.334,05 zł), wskazał że dochód rodziny wnioskodawczyni bez potrąceń jest wyższy od minimum socjalnego, co wyklucza przesłankę ubóstwa. Ponadto wyjaśnił, że posiadanie innych zobowiązań nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż zobowiązania wobec ZUS nie mogą być traktowane jako zobowiązania o charakterze drugorzędnym, ze względu na ich szczególny charakter. W tych warunkach organ uznał, że powoływana w sprawie trudna sytuacja zdrowotna czy finansowa nie jest wystarczająca do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia należności.

W ocenie organu, podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem nieuzasadnionym. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialno-bytowa wnioskodawczyni całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Wraz z mężem wnioskująca uzyskuje bowiem stały dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych, toteż ZUS dostrzega jeszcze możliwość wyegzekwowania należności z tytułu składek chociażby w formie dalszej spłaty w układzie ratalnym bez uszczerbku dla sytuacji materialnej wnioskującej i jej najbliższych.

18 sierpnia 2022 r. wpłynął do organu wniosek H.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że nie posiada środków na spłatę zaległości z powodu problemów finansowych i zdrowotnych. 5 września 2022 r. strona stawiła się w placówce ZUS, zaznaczając, że dokumenty obrazujące jej sytuację zawarte są już w aktach sprawy, ale znajduje się obecnie z mężem w trudnej sytuacji finansowej, gdyż problemy zdrowotne nie pozwalają im na podjęcie jakiejkolwiek pracy.

Wskazaną na wstępie, decyzją z 23 września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z 1 sierpnia 2022 r.

W uzasadnieniu organ podniósł, że niezbędnym warunkiem wydania przez ZUS prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia (odmowy umorzenia) jest jednoznaczne stwierdzenie, że należności objęte wnioskiem są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Zdaniem organu w decyzji z 1 sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na koncie płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu, natomiast ZUS jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie zgodnie z przepisami u.s.u.s.

Dalej analizując sprawę organ stwierdził, że z przedłożonego przez H.P. oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 22 czerwca 2022 r. wynika, że wnioskodawczyni: jest mężatką; nie pracuje zarobkowo; pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.338,44 zł brutto (980,19 zł netto); nie posiada dochodów z innych źródeł; nie pobiera zasiłków/świadczeń z Urzędu Pracy; nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy; stałe wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na łączną kwotę 700,00 zł, w tym: czynsz - 300,00 zł; opłaty eksploatacyjne - 300,00 zł; koszty związane z leczeniem - 100,00 zł; prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który posiada dochód w wysokości 1 108,85 zł netto miesięcznie. Strona posiada inne zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych kredytów po 237,79 zł miesięcznie; w instytucjach po 56,00 zł miesięcznie; nie posiada nieruchomości, ruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności. Wnioskodawczyni jest chora i coraz starsza, dlatego nie liczy na poprawę sytuacji materialnej; wnosi o umorzenie należności, gdyż spłacane dotychczas raty nie zmniejszyły sumy zaległości; zadłużenie powstało, gdy miała na utrzymaniu siedmioro dzieci; od dziecka ma uszkodzony staw biodrowy; prawa kość udowa - noga jest krótsza o 5 cm; ma także chore serce i nadciśnienie; nie stać jej na leki; przebywa cały czas w domu i nigdzie nie wychodzi; jej mąż jest poważnie chory; niedawno przeszedł udar i krwotok; nie potrafi normalnie funkcjonować; muszą często rezygnować z podstawowych leków, dlatego ich stan zdrowia się pogarsza.

Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że wnioskodawczyni: 15 listopada 2010 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej; od 1 listopada 2016 r. pobiera świadczenie emerytalne, które aktualnie wynosi 1.338,44 zł brutto tj. 1.217,98 zł netto, z którego dokonywane są potracenia w kwocie 237,79 zł do wypłaty pozostaje 980,19 zł netto; prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem J.P., który pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.680,08 zł brutto tj. 1.108,83 zł netto, gdyż ze świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości 420,02 zł przekazywane do depozytu z uwagi na zbieg egzekucji. Strona ma siedmioro dzieci, nie posiada ruchomości; ani nieruchomości. Wnioskodawczyni zadłużenie w ZUS regulowała w formie układu ratalnego nr 263/2017 zawartego 4 lipca 2017 r., jednak ze względu na niewywiązanie się z warunków umowy - 20 lipca 2022r. doszło do zerwania układu ratalnego.

Organ wyjaśnił, że dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i ponownie ustalił, że wobec strony brak jest podstaw do przyjęcia wystąpienia którejkolwiek z przesłanek całkowitej nieosiągalności zaległych składek, o której mowa w tym przepisie.

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie MGPiPS organ stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. Zdarzenia losowe czy klęska żywiołowa nie były powodem likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę. Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Organ podkreślił, że poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi.

ZUS wyjaśnił, że podchodzi ze zrozumieniem do problemów zdrowotnych strony i jej męża oraz faktu pozostawania w stałym leczeniu i konieczności przyjmowania leków, jednak podkreślić należy, że stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Przewlekła choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W tym przypadku przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenie MGPiPS nie zachodzi. Wnioskodawczyni pobiera bowiem świadczenie emerytalne przyznane na stałe, które podlega corocznej waloryzacji i jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia.

Natomiast ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie MGPiPS nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Organ zaznaczył, że pobierane świadczenie nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie minimum socjalnego, które nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo konsumpcyjne. Organ nadmienił, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który również posiada dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego. Stałe wydatki związane z utrzymaniem oszacowano na łączną kwotę 700,00 zł. W ocenie organu, wskazane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić strona, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. W opinii organu podniesione okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi, natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Organ zważył także, że zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne bowiem zaciągane były przez wnioskującą świadomie i z uwzględnieniem możliwości finansowych, a zatem również przy zgodzie na ich ewentualne negatywne skutki. Organ wyjaśnił, że przepisy, na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że wnioskodawczyni ma siedmioro dzieci. Ustalono, że pod tym samym adresem co H.P. zamieszkuje także je córka J.K., która również powinna partycypować w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego.

ZUS wyjaśnił, że wydając rozstrzygniecie w sprawie zobligowany jest każdorazowo do rozważenia sytuacji materialnej zobowiązanego i zestawienia jej z minimum socjalnym lub minimum egzystencji, dlatego powołując się na ten wskaźnik (2.334,05 zł) uznał, że w sprawie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Dodatkowo organ wskazał, że nie może pominąć również faktu otrzymywania przez wnioskodawczynię i jej męża jednorazowego 13 i 14 świadczenia emerytalnego, co z pewnością wpływa na poprawę sytuacji finansowej jej rodziny, także dlatego, że nie można z tych świadczeń dokonać potrąceń i egzekucji.

Organ podkreślił, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie trudnych. Dlatego jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości egzekwowania długu, choćby w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności biorąc pod uwagę powyższą argumentację, na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnioskodawczyni, kwestionując ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podała, że nie ma możliwości spłaty należności z tytułu składek, gdyż nie stać jej na pokrycie podstawowych kosztów życiowych. Wyjaśniła również, że wskazana prze organ córka z nią nie zamieszkuje.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna i dlatego podlega oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U poz. 1842) zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostało wydane 23 stycznia 2023 r. i doręczone stronom.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej "p.p.s.a" sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, wskazane zostały w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie braku wskazanych w nim uchybień sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiot tak rozumianej kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tego organu z 1 sierpnia 2022 r., odmawiającą H.P. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 14.195,12 zł.

Stosownie do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). W orzecznictwie wskazuje się, że z woli ustawodawcy "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Wszędzie tam, gdzie w u.s.u.s. ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., II GSK 5146/16). Przepis art. 32 u.s.u.s. stanowi poza tym, że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Ocenę prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia rozpocząć należy od rozważenia kwestii przedawnienia należności z tytułu składek. W orzecznictwie wskazuje się, że wniosek strony o umorzenie zaległości nie rozstrzyga ani o istnieniu zaległości, ani o ich wysokości – organ powinien samodzielnie zweryfikować w toku postępowania w przedmiocie umorzenia, czy zaległości w należnych wpłatach w ogóle istnieją. Jeżeli w jakiejś części zaległości nie istnieją – zostały zapłacone, nie powstały lub uległy przedawnieniu – postępowanie w tej części jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki: NSA: z 6 marca 2008 r., II GSK 421/07, WSA w Gliwicach z 15 lipca 2009 r., III SA/Gl 442/09; WSA w Krakowie z 28 maja 2014 r., I SA/Kr 129/14; WSA w Gliwicach z 12 listopada 2014 r., I SA/Gl 485/14, NSA z 14 stycznia 2021 r. I GSK 1569/20; 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 868/21 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Zatem obowiązkiem organu w sprawie dotyczącej umorzenia należności składkowych było wykazanie, że niezapłacone przez stronę postępowania składki objęte decyzją nie uległy przedawnieniu. W ocenie sądu z obowiązku tego organ wywiązał się prawidłowo.

Zgodnie z art. 24 ust 4 u.s.u.s. obowiązującym w dacie powstania zaległości skarżącej należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się one wymagalne. Od 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232 poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r.

Z kolei stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z informacji zawartych w aktach postępowania wynika, że wobec skarżącej w styczniu 2012 r. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne dotyczące wszystkich należności objętych przedmiotowym postępowaniem (tytuły wykonawcze obejmujące zaległości składkowe doręczono stronie 18 stycznia 2012 r.), przy czym postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu, z uwagi na zawarcie przez stronę 4 lipca 2017 r układu ratalnego z ZUS.

Stosownie do art. 24 ust. 5a u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a (o odroczenie płatności składek lub rozłożenie należności na raty), do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Strona zawarła z organem umowę rozkładającą jej zaległości na raty 4 lipca 2017 r., która z przyczyn leżących po stronie skarżącej (niewywiązywanie się z postanowień) uległa zerwaniu 20 lipca 2022 r.

Wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, że w sprawie nie doszło do przedawnienia objętych kontrolowaną decyzją zaległości składkowych, a dokonane w tym zakresie ustalenia organu są prawidłowe.

Nie budzi wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie ich umorzenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności wymienione zostały zaś enumeratywnie w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i stanowią je sytuacje, w których:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Odstępstwo od zasady, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.) przewidziano z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który to przepis stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten dotyczy wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość umorzenia zobowiązań na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się wyłącznie do należności składkowych ubezpieczonych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu. Stosownie do § 3 ust. 1 przywołanego na wstępie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wymaga podkreślenia, że decyzje wydawane przez Zakład na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. są decyzjami opartymi na konstrukcji uznania administracyjnego, na co wskazuje użyte w nim sformułowanie "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4". Powyższe oznacza, że jeżeli wystąpią wymienione w tym przepisie okoliczności organ uprawniony może, ale nie musi umorzyć należności. W razie nie spełnienia w sytuacji wnioskującego podmiotu przesłanek umożliwiających umorzenie należności decyzja organy ma charakter związany i musi być decyzją odmawiającą umorzenia należności. W sytuacji zaistnienia po stronie wnioskodawcy przesłanek do umorzenia zaległości składkowych, w świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, wypełniając normę z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Ciąży na nim także obowiązek sporządzenia wnikliwego i logicznego, wyjaśniającego przesłanki którym się kierował, uzasadnienia decyzji, do czego obliguje go art. 107 § 3 k.p.a.

Dokonując kontroli decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Wykazanie istnienia przesłanek spoczywa na zobowiązanym, co oznacza, że w tym zakresie nie może on przerzucić ciężaru dowodu na organ. ZUS ma natomiast swobodę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, co oznacza, że może odmówić umorzenia zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek nawet wówczas, gdy strona wykaże istnienie podstawy do umorzenia zaległości lub też wykaże jej istnienie w stopniu niezadowalającym. Inaczej mówiąc, istnienie przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenie MGPiPS, nie przesądza jeszcze o pozytywnym załatwieniu wniosku zobowiązanej.

Przeprowadzona przez sąd ocena zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa. W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła żadna ze wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek całkowitej nieściągalności, a skarżąca nie wykazała także, że z uwagi na swoją trudną sytuację zdrowotną, majątkową czy rodzinną nie ma możliwości spłaty zaległości, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny.

Zasadnie Zakład uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4b i 4c , gdyż okoliczności z nich wynikające nie wystąpiły. Zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia (art. 28 ust. 3 pkt 4a). W tym miejscu podkreślić należy, że zadłużenie skarżącej wobec ZUS jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, które było zawieszone z uwagi na realizację przez stronę układu ratalnego z 4 lipca 2017 r. Strona pobiera świadczenie emerytalne a ponadto spłaca zobowiązania ściągane w formie egzekucji komorniczej, wobec tego brak podstaw do stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku ściągalności zaległości. Nie zostały zatem spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Tym samym, trafnie Zakład podniósł, iż w sprawie nie mamy do czynienia ze stanem całkowitej nieściągalności, co wykluczało umorzenie zaległości na podstawie art. 28 ust.3 u.s.u.s.

W tym miejscu wskazać należy, że z kolei uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., których dotyczy rozporządzenie MGPiPS z 31 lipca 2003 r. to takie, które są wyjątkowe, szczególne, powstałe z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Umorzenie należności na powyższej podstawie prawnej ustawodawca dopuścił jedynie w sytuacjach szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązywanie się strony z zobowiązań wobec ZUS (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1705/12).

Zdaniem sądu, organ prawidłowo ustalił, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenie MGPiPS. Skarżąca jako uzasadnienie swojego żądania w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne wskazywała na zbyt niskie dochody oraz zły stan zdrowia swojego i męża oraz brak szans na poprawę jej sytuacji. Organ wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności i w ocenie sądu, w prawidłowy sposób dokonał ich oceny, logicznie i przekonująco argumentując swoje stanowisko.

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną dalszego prowadzenia działalności gospodarczej., co wyklucza zastosowanie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie MGPiPS. Prowadzenie działalności gospodarczej strona zakończyła w listopadzie 2010 roku i nie było ono spowodowane przez żadne zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym.

W sprawie brak podstaw do przyjęcia wystąpienia przesłanki dotyczącej przewlekłej choroby zobowiązanej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenie MGPiPS). Przedstawione przez organ okoliczności sprawy nie pozostawiają jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że sytuacja zdrowotna skarżącej i jej męża nie pozbawia jej uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłacenie należności. W przypadku skarżącej przesłanka ta nie zachodzi, gdyż strona nie jest już aktywna zawodowo z uwagi na swój podeszły wiek, lecz pobiera świadczenie emerytalne przyznane na stałe, które podlega corocznej waloryzacji i jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia.

Z uwagi na argumentację podnoszoną przez stronę, organ prawidłowo przeprowadził szczegółową analizę sytuacji strony skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie MGPiPS, tj. oceny czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że w orzecznictwie na tle § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie MGPiPS, wskazuje się, że dopuszczalność umorzenia zaległych składek uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie wystąpi niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Prawidłowa ocena tej przesłanki wymaga zatem przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, jak również istotę ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcję ochronną (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13.04.2022 r., sygn. akt II SA/Go 1082/21, dostępny w CBOSA).

Organ dokonał analizy dochodów skarżącej i jej męża, a następnie porównał je z przedstawionymi przez nią wydatkami. Stwierdził, że aktualny dochód rodziny wynosi 3.018,52 zł brutto (2.325,98 netto) i kształtuje się on na poziomie wyższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w I kwartale 2022 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2.334,05 zł. Zasadnie organ także uznał, że fakt posiadania zobowiązań prywatnoprawnych (237 złotych miesięcznie skarżąca i 420 zł jej mąż) nie zwalnia wnioskodawcy z obowiązku spłaty należności względem ZUS. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest w tym zakresie pogląd, że prywatnoprawne zobowiązania nie mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne w postaci należności z tytułu składek (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 552/20, LEX). Konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 291/20, LEX nr 3033064). Sytuacja materialna gospodarstwa domowego strony jawi się jako trudna, ale stabilna, bowiem na bieżąco regulowane są zobowiązania związane z jego utrzymaniem. Z akt sprawy nie wynika, aby strona posiadała zaległości w regulowaniu zobowiązań wobec dostawców prądu czy gazu itp. Organ podkreślił, że strona oraz jej mąż prócz prawa do świadczenia emerytalnego wypłacanego jej w odstępach miesięcznych posiada także prawo do pobierania dodatkowych świadczeń jednorazowych, tzw. 13 i 14 emerytury - które nie podlegają zajęciu, co także podlega uwzględnieniu przy ocenie ogólnej kondycji majątkowej wnioskodawczyni.

Reasumując wskazać należy, że w kontrolowanym postępowaniu ZUS przeprowadził analizę interesów dłużnika i Funduszy Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie sądu trafnie przyjął, iż umorzenie składek naruszałoby interes funduszy i stanowiło uprzywilejowanie skarżącej względem innych ubezpieczonych rzetelnie wypełniających obowiązki płatnicze wobec ZUS. Zdaniem sądu zajęte w kontrolowanej sprawie przez organ stanowisko odpowiada prawu. Rezygnacja przez państwo z należnego dochodu prowadzi do osłabienia realizacji jego zobowiązań finansowanych, których źródłem są m.in. wpłaty ze składek społecznych. Dlatego też umorzenie zobowiązań publicznoprawnych jest instrumentem, z którego organy powinny korzystać wyjątkowo rozważnie, po wyważeniu interesu zobowiązanego z interesem społecznym.

W niniejszej sprawie wbrew zarzutom skarżącej organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną i zdrowotną strony wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez stronę w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowości tej oceny nie podważają dokumenty dołączone przez stronę do skargi. Obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. W ocenie sądu, w sprawie istniała podstawa do przyjęcia, że skarżąca, biorąc pod uwagę uzyskiwanie stałych dochodów z emerytury rokuje na dokonanie spłat swoich zaległości składkowych zwłaszcza w kontekście otwartości organu do zawarcia układu ratalnego, na warunkach możliwych dla strony do zaakceptowania.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

d.j.