Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1008/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art 18 par 1 pkt 6 i 6a i art 19
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 66/11 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o odmowie wydania zakazu użytkowania budynku postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 66/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej, w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o odmowie wydania zakazu użytkowania budynku.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd przedstawił ogólne rozważania dotyczące instytucji wyłączenia sędziego i wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek wyłączenia sędziego, tj. zaistnienia stosunku osobistego określonego w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ograniczając się jedynie do zarzutu, iż sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska uczestniczyła w składzie orzekającym w sprawach, w których zapadł już dla skarżącej niekorzystny wyrok. Zdaniem Sądu z samego faktu wydania niekorzystnego wyroku w innej sprawie nie można wyciągać wniosku o braku wiarygodności danych sędziego, albowiem sprawa o sygn. akt II SA/Bk 647/08, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie jest tożsama przedmiotowo z niniejszą sprawą. Zaś samo przeświadczenie skarżącej, że wskazana we wniosku sędzia może prowadzić proces nieobiektywnie, w ocenie składu orzekającego w sprawie nie jest przesłanką do wnioskowania o jej wyłączenie.

Zażalenie na powyższe orzeczenie wniosła J.W. żądając uchylenia opisanego wyżej postanowienia w całości i zobowiązania Sądu I instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zakwestionowanemu postanowieniu skarżąca zarzuciła cyt. "uczestnictwo w wydaniu skarżonego postanowienia (...) wszystkich trzech sędziów" będących w składzie, albowiem jej zdaniem sędziowie ci winni być wyłączeni od orzekania cyt. "w sprawach związanych ze sporną oborą", w tym również od rozstrzygania wniosku o wyłączenie sędziego Grażyny Gryglaszewskiej. W ocenie skarżącej za wyłączeniem sędziego Anny Sobolewskiej-Nazarczyk przemawia fakt, iż orzekała ona w szeregu sprawach z udziałem skarżącej, w których rozstrzygnięcia obarczone były wieloma błędami. Zaś sędzia Elżbieta Trykoszko orzekała wraz z sędzią Grażyną Gryglaszewską w sprawie o sygn. II SA/Bk 337/07, w której zapadłe orzeczenie również było wadliwe. Zaś sędzia Mirosław Wincenciak orzekał w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. "w sprawach tej konkretnej inwestycji dot. warunków zabudowy i sprawach środowiskowych".

Skarżąca wskazała również, że w sprawie o sygn. "337/07" skład sędziowski nie uwzględnił istotnej kwestii, co oznacza, że cyt. "wszyscy trzej sędziowie nie posiadają "dociekliwości" koniecznej w tej profesji". Zdaniem wnoszącej zażalenie powyższe oznacza, że skład sędziowski również w sprawie o wyłączenie sędziego nie był dociekliwy i nie wyjaśnił do końca przyczyn wyłączenia. Nadto podniosła, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu dotyczącym interpretacji przepisu art. 19 p.p.s.a., albowiem jest ona przekonana o istnieniu takiej wątpliwości, o której mowa w tym przepisie, gdyż skoro cyt. "ten sam sędzia dopuścił się użytkowania, to nie może orzekać w sprawie o zaprzestanie użytkowania, bowiem jest to ten sam przedmiot sprawy".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami postępowania oraz nie mieli wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować powstaniem wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Jan Paweł Tarno. Wyd. LexisNexis Warszawa 2010, s. 76).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca żadna z przesłanek wskazana w treści art. 18 § 1 p.p.s.a. powodująca wyłączenie sędziego od orzekania z mocy ustawy. Jak wynika z uzasadnienia zażalenia wątpliwości co do bezstronności sędziego skarżąca upatruje w tym, że sędzia Grażyna Gryglaszewska orzekała już wcześniej w sprawach o sygn. akt II SA/Bk 647/08 i II SA/Bk 337/07, które to sprawy zdaniem skarżącej łączą się z niniejszą, a ponadto orzeczenia wydane w tych sprawach były wadliwe.

Przepis art. 18 § 1 pkt 6 i 6a p.p.s.a. stanowi, iż sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator oraz dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Dla ustalenia zakresu wyłączenia kluczowe jest ustalenie zakresu pojęcia "sprawy", o której mowa w analizowanym przepisie, w jej znaczeniu materialnym. Jak powszechnie wskazuje się w doktrynie (porównaj np. B. Adamiak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 654/96, opubl. OSP 1999, z. 1, s. 51) na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (porównaj: wyrok NSA z dn. 16.11.2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10, LEX nr 746833).

Przedmiotowa sprawa zainicjowana skargą J.W. dotyczy decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. umarzającej postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...] października 2010 r. odmawiającej wydania zakazu użytkowania budynku inwentarskiego zlokalizowanego na działce nr [...] w I., albowiem organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca i W.K. nie posiadają statusu strony. Zaś sprawa o sygn. II SA/Bk 647/08 również została zainicjowana skargą skarżącej, ale dotyczyła niewykonania przez Wojewodę Podlaskiego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06. Natomiast w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 337/07 skarżąca w ogóle nie była stroną tego postępowania, bowiem postanowieniem z dnia 6 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika na prawach strony, zaś postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r. o sygn. II OZ 889/07.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż udział sędziego Grażyny Gryglaszewskiej we wskazanych wyżej sprawach nie może skutkować przyjęciem, że w stosunku do niego zachodzi przyczyna wyłączenia od orzekania z mocy prawa zawarta w art. 18 § 1 pkt 6 i 6a p.p.s.a.

W niniejszej sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego Grażyny Gryglaszewskiej od orzekania na podstawie art. 19 p.p.s.a.

Przepis art. 19 p.p.s.a jako podstawę wyłączenia sędziego czyni samo powstanie wątpliwości co do bezstronności tego sędziego u strony zgłaszającej wniosek (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat. M. Niezgódka-Medek, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 74, teza 1). Przy czym do uwzględnienia wniosku nie wystarczy samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego, lecz strona winna wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności (porównaj: uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 22.02.2008 r., sygn. II FZ 60/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem z powyższego przepisu wynika, iż względną przyczyną wyłączenia sędziego jest jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Takich okoliczności nie wskazała zarówno sędzia Grażyna Gryglaszewska w swoim oświadczeniu złożonym w sprawie, jak również sama skarżąca.

Przytoczonych przez skarżącą argumentów, iż dowodem na brak bezstronności sędziego jest sposób prowadzenia przez tego sędziego poprzednich sprawach z udziałem skarżącej nie sposób podzielić, albowiem zastrzeżenia co do sposobu procedowania danego sędziego, nie mogą być uznane za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Również zastrzeżenia skarżącej co do bezstronności składu sędziowskiego, który wydał kontrolowane postanowienie, z uwagi na ich udział w innych postępowaniach, z wyniku których skarżąca nie była zadowolona, nie mogą odnieść zamierzonego przez nią skutku. Podkreślić bowiem należy, że sędziowie biorący udział w wydaniu kontrolowanego postanowienia orzekli w przedmiocie wyłączenia sędziego, a nie rozstrzygali sprawy merytorycznie.

Dlatego też zażalenie jako bezzasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. należało oddalić.