Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 192/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 181a
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c); art. 152; art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 4 pkt 18; art. 5 ust. 1, 2,4,5; art. 31; art. 64 ust. 2; art. 201 ust. 1,3; art. 243 ust. 2 lit. b);
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 75; art. 76; art. 78
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 121 § 1; art. 122; art. 187 § 1; art. 191; art. 197
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że nie podlega ona wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz T. T. 100 (sto) zł tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania T. T., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia 10 października 2012 r., określającą niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego powstałego w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia 18 grudnia 2007 r. w wysokości 2.135 zł.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 18 grudnia 2007 r. na podstawie wymienionego wyżej dokumentu SAD objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2005. Do zgłoszenia dołączono między innymi dowód zakupu samochodu, określający jego wartość na kwotę 3.500 CHF i opinię techniczną sporządzoną przez biegłego rzeczoznawcę na zlecenie zgłaszającego. Funkcjonariusze celni przyjmujący zgłoszenie sporządzili protokół oględzin pojazdu. Według informacji zawartej w dokumencie SAD, zgłoszenia dokonał W. P., jako przedstawiciel pośredni – we własnym imieniu na rzecz T. T. Kwota długu celnego została określona na podstawie zadeklarowanych przez zgłaszającego elementów kalkulacyjnych, a cło zostało obliczone na kwotę 793 zł przy zastosowaniu stawki 10 %.

Postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu oraz kwoty długu celnego. Uzasadniając wszczęcie postępowania organ powołał się na pismo Prokuratury Apelacyjnej w L. z dnia 5 października 2010 r., informujące o dokumentach uzyskanych od szwajcarskich władz celnych w ramach procedury pomocy prawnej. Władze szwajcarskie informowały, że eksportera wskazanego na załączonym do zgłoszenia celnego dowodzie zakupu pojazdu – [...] należy uznać za nieistniejącego. Z informacji wynikało również, że eksporter nie istniał w dniu wystawienia rachunku. Organ powołał się także na istotne różnice pomiędzy wartością pojazdu według cen katalogowych (z uwzględnieniem korekty z tytułu koniecznych napraw), a wartością podaną w zgłoszeniu celnym. W toku postępowania przeprowadzono dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy – C. S. Biegły ustalił w opinii wartość rynkową pojazdu na kwotę 49.100 zł. Wartość celna pojazdu została ustalona po dokonaniu odpowiednich korekt na kwotę 29.279 zł , a dług celny na kwotę 2.928 zł.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji określającej niezaksięgowaną kwotę długu celnego w wysokości 2.928 zł. T. T. wskazał, że nie udzielił pełnomocnictwa W. P. do dokonywania czynności związanych z importem samochodu jak też nie było między nim a W. P. żadnego porozumienia w tej sprawie. T. T. podkreślił, że nie był obecny w urzędzie celnym i nie wyraził zgody, by w jego imieniu ktoś podejmował działania związane ze sprowadzeniem samochodu. Dalej wskazał, że nie składał jak i nie odbierał żadnych dokumentów i oświadczeń związanych ze sprowadzeniem samochodu.

Dyrektor Izby Celnej w [...] uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wywiódł, że w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Porozumienia o stosowaniu artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu GATT (Porozumienia w sprawie wartości celnej) z 1994 r., wartość celna jest ustalana co do zasady na bazie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty (art. 29 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE, seria L, nr 302, s. 1, ze zm, dalej powoływanego jako WKC). Organy celne mogą jednak odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w artykule 29 WKC (art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny- Dz. Urz. WE, seria L, nr 253, ze zm.; dalej powoływanego jako RWKC).

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd. Wskazuje na to treść pism szwajcarskich władz celnych z 30 kwietnia 2010 r. i z 2 lipca 2010 r., z których wynika, że eksporter o nazwie [...] jest firmą nieistniejącą. Pisma szwajcarskich władz celnych należy uznać za dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej.

Wątpliwości organów celnych wzbudziła również rażąca rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością pojazdu a cenami pojazdów używanych podawanymi przez katalogi branżowe. Według szwajcarskiego EurotaxGlass’s PW-CH 01/2008 cena samochodu tej samej marki, modelu i rocznika na rynku kraju eksportu wynosiła 41.600 CHF. Wartość ta, uwzględniając korekty w związku z uszkodzeniami pojazdu, jest ponad 2 razy wyższa od zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej.

Wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a RWKC wskazywało na konieczność ustalenia wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej określona w art. 29 ust. 1 WKC. Powołując się na wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ stwierdził, że jedyną dopuszczalną metodą ustalenia wartości celnej w przedmiotowej sprawie jest tzw. metoda ostatniej szansy (art. 31 ust. 1 WKC). Przy stosowaniu tej metody można oprzeć się na opiniach rzeczoznawców oraz na wyspecjalizowanych katalogach lub czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.

Światowa Organizacja Celna zaleca zastosowanie w ramach metody ostatniej szansy, metody wartości transakcyjnej towarów identycznych lub podobnych, w oparciu o podobne pojazdy produkowane w innych krajach. Wobec tego, dla sporządzenia odpowiedniej kalkulacji używanego pojazdu samochodowego wyprodukowanego we Wspólnocie za punkt wyjścia należy przyjąć katalogową cenę samochodu "identycznego" lub "podobnego" wyprodukowanego poza Wspólnotą, a więc w kraju trzecim. Kierując się tymi dyrektywami biegły rzeczoznawca powołany przez organ dokonał ustalenia wartości pojazdu w oparciu o cenę pojazdu podobnego do importowanego, wyprodukowanego poza Wspólnotą. Jako najbardziej zbliżony przyjęto pojazd marki [...], wyprodukowany w Chinach, Tajlandii i Meksyku.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie miał zastosowanie 5-letni termin powiadomienia dłużnika o kwocie należności celnych, liczony od dnia powstania długu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego w B. został poinformowany przez Prokuraturę Krajową o wszczęciu w dniu 31 marca 2008 r. śledztwa między innymi w sprawie mającego miejsce w okresie od 1 stycznia 2004 r. do co najmniej 31 marca 2008 r. narażenia na uszczuplenie należności celnych i podatkowych przez wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej, co do rzeczywistej wartości i stanu technicznego importowanych ze Szwajcarii pojazdów. Otrzymana przez organ celny informacja uzasadniała zastosowanie w sprawie art. 221 ust. 4 WKC.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego podważenia dowodu zakupu pojazdu organ odwoławczy wskazał, że oparł się na wyjaśnieniach szwajcarskiej administracji celnej przekazanych w ramach pomocy prawnej Prokuraturze Apelacyjnej w [...]. Z informacji tych wynika, że przedsiębiorstwo eksportera należy określić jako nieistniejące także w chwili wystawienia rachunku.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej T. T. wnosił o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że bez jego zgody W. P. sprowadził przedmiotowy pojazd, posługując się między innymi fikcyjną fakturą. Skarżący wskazał, że wyłudzono od niego dowód osobisty pod pretekstem legalnego oclenia samochodu. Tymczasem bez zgody skarżącego i bez jego obecności u notariusza sporządzone zostało upoważnienie dla W. P. do oclenia przedmiotowego pojazdu. Ponadto T. T. podniósł, że na dokumencie z Wydziału Komunikacji w [...] widnieje jego podrobiony podpis, o czym Policja w [...] została powiadomiona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do spornej kwestii uznania przez organ celny T. T. za stronę postępowania.

Zgodnie z art. 4 pkt 18 WKC w wersji obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia celnego (art. 4 pkt 18 rozporządzenia Rady 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny; Dz. Urz. UE, seria L, nr 302, s. 1), zgłaszającym jest osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu albo osoba, w której imieniu dokonywane jest zgłoszenie celne.

Zgodnie zaś z art. 75 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 727, dalej jako prawo celne), z zastrzeżeniem art. 78 prawa celnego, przedstawicielem może być każda osoba, o której mowa w art. 4 pkt 1 WKC. Przedstawicielem może być, w szczególności, agencja celna, spedytor, przewoźnik.

Zgodnie z art. 76 prawa celnego czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła.

Z kolei w myśl art. 5 ust. 1 WKC, na warunkach określonych w art. 64 ust. 2, z zastrzeżeniem przepisów przyjętych w ramach art. 243 ust. 2 lit. b), każda osoba ma prawo do działania przez przedstawiciela reprezentującego ją przed organami celnymi celem dokonania wszelkich czynności i formalności przewidzianych w przepisach prawa celnego.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 WKC przedstawicielstwo może być:

- bezpośrednie, w tym przypadku przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby;

- pośrednie, w tym przypadku przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 WKC przedstawiciel musi zgłosić fakt wykonywania działalności na rzecz osoby reprezentowanej, sprecyzować, czy jest to przedstawicielstwo pośrednie czy bezpośrednie, oraz być umocowany do reprezentowania. Osoba, która nie zadeklaruje faktu wykonywania działalności w imieniu lub na rzecz innej osoby, lub taka, która zadeklaruje, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby, nie będąc umocowana do reprezentowania, jest traktowana jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz. W myśl art. 5 ust. 5 WKC organy celne mogą zażądać od każdej osoby oświadczającej, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby, przedstawienia dowodów potwierdzających jej prawo do występowania w charakterze przedstawiciela.

Skoro żaden przepis nie wskazuje formy pełnomocnictwa czy upoważnienia to wystarczające jest złożenie oświadczenia o fakcie i zakresie działania w charakterze przedstawiciela, z kolei dowód umocowania należy przedłożyć tylko na żądanie organów celnych.

W niniejszej sprawie, jak wynika z treści dokumentu SAD, w polu 14 "zgłaszający/przedstawiciel" obok nazwiska W. P. wpisany został kod "[3]". Zgodnie z "Instrukcją wypełniania i stosowania dokumentu SAD" kod "[3]" oznacza działanie jako przedstawiciel pośredni.

W polu 44 dokumentu SAD znajduje się z kolei kod "[5DK2]". Zgodnie z "Instrukcją wypełniania i stosowania dokumentu SAD" oznacza on dokument w postaci upoważnienia do zgłoszenia towarów, jeżeli zgłoszenie celne dokonywane jest przez przedstawiciela. Organ wskazał, że upoważnienie nie zostało załączone do zgłoszenia celnego, o czym świadczy zapis w dokumencie SAD (zawarty w nim kod o treści "do wglądu").

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że skarżący wielokrotnie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego jak też w odwołaniu od decyzji organu celnego pierwszej instancji zwracał uwagę na to, że bez jego zgody w oparciu o sfałszowane upoważnienie dokonano zgłoszenia celnego, rażąco zaniżając wartość pojazdu.

Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa"), postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W toku takiego postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122). Stosownie do art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada na organy celne obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań, zgodnie z regułami art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Jak wskazał organ celny, cytując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – organ nie ma obowiązku poszukiwania każdego dowodu, który mógłby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a jedynie dopuszczenie takiego dowodu (...). Dalej organ celny wskazał, że skarżący nie dostarczył żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, to jest, że nie udzielił upoważnienia W. P. do importu przedmiotowego pojazdu.

Powyższe jednak nie znajduje potwierdzenia w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniu Dyrektora Izby Celnej, organ pierwszoinstancyjny nie ustalił, że stan faktyczny i prawny wskazują, iż wydane decyzje prawidłowo dotyczą T. T. jako strony postępowania i W. P., jako przedstawiciela. Powyższego nie ustalił tym bardziej organ odwoławczy, podzielając jedynie stanowisko organu pierwszej instancji.

Analiza akt sprawy, w tym uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu celnego prowadzi do wniosku, że reguły art. 122 i art. 187 o.p. nie zostały w pełni zrealizowane w niniejszej sprawie.

Organ celny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytacza treść art. 76 prawa celnego, wskazując, że czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. Skoro skarżący w toku toczącego się w obu instancjach postępowania negował fakt udzielenia takiego upoważnienia (przyznając jedynie, że udostępnił swoje dane osobowe) to obowiązkiem organów celnych było poszukiwanie dowodu w postaci upoważnienia.

Organ celny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie wskazał, że upoważnienie nie jest dokumentem, który obligatoryjnie podlega załączeniu do zgłoszenia celnego. Również, jak już wyżej zostało wspomniane, żaden przepis nie określa formy pełnomocnictwa czy upoważnienia, zatem, może być ono udzielone nawet w formie ustnej lub złożone do protokołu.

Należy zaznaczyć, że nie można jednak domniemywać faktu istnienia takiego upoważnienia. W sytuacji, gdy kwestią sporną w sprawie jest umocowanie do działania przed organami celnymi, to sam zapis w dokumencie SAD (zawarty w nim kod o treści "do wglądu") nie jest wystarczający do stwierdzenia, że takie upoważnienie zostało udzielone. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie ma w nich upoważnienia udzielonego na piśmie. Konieczne jest w związku z tym przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia, czy rzeczywiście upoważnienie zostało udzielone.

Liberalny charakter unormowanej instytucji udzielania upoważnienia nie zwalnia organów celnych od przeprowadzania postępowania dowodowego, w sytuacji gdy sporną kwestią jest umocowanie do działania przed organami celnymi. Skoro organ celny uznał za wystarczające zawarcie w dokumencie SAD adnotacji "do wglądu", to tym bardziej nie powinien przerzucać na skarżącego ciężaru udowodnienia nieistnienia upoważnienia.

Kolejną kwestią, do jakiej należy się odnieść w niniejszej sprawie jest ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu.

W myśl art. 201 ust. 1 WKC dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do swobodnego obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym, lub objęcia takiego towaru procedurą odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne.

W ocenie sądu organy celne w badanej sprawie należycie wykazały zasadność odstąpienia od metody wartości transakcyjnej. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą do tego były dwie zasadnicze przyczyny. Po pierwsze informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych podważyły fakt istnienia sprzedawcy uwidocznionego na rachunku sprzedaży pojazdu. Po drugie ustalono istotną rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną w deklaracji SAD wartością pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych. Obydwie te przyczyny wzajemnie się uzupełniają i stanowią wystarczającą podstawę do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej, opartej na wartości transakcyjnej. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia postanowienia Prokuratury Krajowej z dnia 31 marca 2008 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie działalności zorganizowanej grupy przestępczej mającej za cel dokonywanie przestępstw skarbowych polegających na narażaniu na uszczuplenie należności publicznoprawnych z tytułu wprowadzania na obszar celny UE samochodów osobowych z terytorium Szwajcarii, posługiwania się w tym procederze stwierdzającymi nieprawdę dokumentami w postaci faktur i ocenami technicznymi importowanych pojazdów. W toku tego postępowania uzyskano informacje ze strony szwajcarskich organów celnych, potwierdzające fakt nieistnienia licznych sprzedawców, których dane widniały na zgłoszeniach celnych składanych przez importerów samochodów. Do pisma szwajcarskich władz celnych z dnia 30 kwietnia 2010 r. dołączono między innymi załącznik nr 2, stanowiący wykaz przedsiębiorstw, które według organów szwajcarskich należy określić jako "nieistniejące" z przyporządkowanymi tym przedsiębiorstwom "transakcjami". Jedna z pozycji w tym załączniku dotyczy sprzedaży objętej spornym zgłoszeniem celnym (eksporter– [...], importer– T. T., nr VIN pojazdu i data faktury zgodne z dokumentami dołączonymi do zgłoszenia celnego). Z drugiej strony organy celne dokonując porównania cen pojazdów tej samej marki i rocznika co pojazd importowany według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass’s 01/2008) z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zwróciły uwagę na istotne rozbieżności. Wartość pojazdu, z uwzględnieniem stopnia uszkodzeń, według danych katalogowych była kilkukrotnie wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu. Informacje przekazane przez szwajcarską administrację celną a także istotne rozbieżności pomiędzy cenami katalogowymi oraz zadeklarowaną wartością pojazdu, stanowiły wystarczające argumenty dla powstania uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a rozporządzenia wykonawczego do WKC (rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny; Dz. Urz UE, seria L, nr 253, s. 1). Uzasadnione wątpliwości, w rozumieniu art. 181a RWKC, nie oznaczają definitywnego i nieodwołalnego zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez zgłaszającego. Stanowią jedynie podstawę do przeprowadzenia dalszych czynności, zmierzających do ustalenia wartości celnej w oparciu o inne metody, a więc pośrednio do weryfikacji zadeklarowanej wartości celnej, która może zostać potwierdzona w oparciu o wspomniane inne metody ustalenia wartości celnej.

Organ celny prawidłowo ustalił wstępnie wartość pojazdu w oparciu o katalog branżowy. Odwołanie się do katalogu służyło jedynie wstępnej weryfikacji wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym i nie stanowiło podstawy do ustalenia wartości ostatecznie przyjętej w decyzji. Skuteczne podważenie wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym uzasadniało ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o inne metody określone w art. 30-31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metodą pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej. Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z następującymi zasadami i przepisami ogólnymi: porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów rozdziału 3 tytułu I WKC. W przypadku importu używanych samochodów, dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, między innymi informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców.

W badanej sprawie podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była opinia rzeczoznawcy samochodowego C. S. Opinia ta zawiera istotną wadę, a bezkrytyczne oparcie się na niej przez organy celne oznacza możliwość wadliwego ustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności faktycznej, co sprawia, że konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji. W opinii przyjęto między innymi korektę wartości o 30 % z tytułu koniecznych napraw pojazdu z następującym komentarzem: "W wycenie wartości uwzględniono korekty związane ze stanem technicznym i dbałością o pojazd, uwzględniono korektę związaną z koniecznymi naprawami. W związku z występującymi uszkodzeniami pojazdu oraz brakiem możliwości szczegółowego ustalenia zakresu usterek przyjęto maksymalną dopuszczalną przez program Infoekspert wartość koniecznych napraw (30%)" [k. [...] verte akt adm.]. Z tak sformułowanej opinii wynika, że biegły w sposób mechaniczny przyjął górny pułap korekt wartości pojazdu z tytułu koniecznych napraw w wysokości 30%, wyraźnie zaznaczając, że wynika to ze specyfiki zastosowanego do oceny programu komputerowego, który wprowadza taki górny pułap korekty. Można zatem wnosić, że korekta ta nie wynika z rzeczywistej oceny zakresu uszkodzeń pojazdu i niekoniecznie musi odpowiadać rzeczywistości.

Należy w związku z tym przypomnieć, że dowód z opinii biegłego (art. 197 Ordynacji podatkowej) jest tylko jednym z dowodów w sprawie i podlega ocenie przez organ, tak jak wszystkie pozostałe. Z zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) wynika, że organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ nie może zatem polegać bezkrytycznie na opinii biegłego, lecz musi dokonać jej wnikliwej oceny. Co prawda organ nie będzie dysponował takim jak biegły poziomem wiedzy technicznej (wiadomości specjalnych), jednak może ocenić opinię pod względem jej zupełności, adekwatności, spójności, logiki i zgodności z zasadami doświadczenia życiowego.

Ocena przez biegłego wartości importowanego pojazdu musi mieć charakter maksymalnie zindywidualizowany – odnosić się do konkretnego pojazdu i uwzględniać jego indywidualne cechy, w tym i stopień ewentualnych uszkodzeń wymagających naprawy bądź zużycia powstałego w wyniku normalnej eksploatacji. Sztuczne określenie dopuszczalnego progu korekty wartości pojazdu, ze względu na ograniczenia wynikające z zastosowanych metod (programu komputerowego) wymogom tym nie odpowiada. Z tak sporządzonej opinii nie wynika, czy wpływ uszkodzeń na wartość pojazdu nie był większy i czy stosowna korekta wartości również nie powinna być większa. Zwrócić należy uwagę, że do zgłoszenia celnego dołączono prywatną opinię innego rzeczoznawcy M. M. Biegły powołany z urzędu powinien odnieść się do tego elementu materiału dowodowego sprawy, w szczególności do zawartych tam informacji o uszkodzeniach. Ocena techniczna sporządzona przez M. M. w zakresie zewnętrznych uszkodzeń samochodu różni się od opisu dokonanego przez funkcjonariuszy celnych, którzy opisali samochód jako nieuszkodzony, podczas gdy w ocenie technicznej opisano widoczne uszkodzenia nadwozia. Ponadto w opinii biegłego C. S. sporządzonej z urzędu znalazło się stwierdzenie o braku możliwości szczegółowego ustalenia zakresu usterek, podczas gdy z oceny technicznej dołączonej do zgłoszenia wynika, że przynajmniej niektóre z usterek są szczegółowo opisane (układ przedniego zawieszenia – do wymiany wahacze i amortyzatory, klimatyzacja rozhermetyzowana, miska olejowa dziurawa, domniemanie zatarcia silnika, 30 % powierzchni lakierowanej do odnowienia, nadmierny luz w układzie kierowniczym, uszkodzone: stacyjka, moduł ABS, pasy bezpieczeństwa, porysowana przednia szyba, atrapy poduszek powietrza, ślady powypadkowych napraw przodu i tyłu nadwozia). Biegły w swojej opinii powinien więc ustosunkować się do tej kwestii i wyraźnie wyartykułować w jaki sposób opisane szczegółowo uszkodzenia obniżają wartość przedmiotowego samochodu oraz czy i w jaki sposób obniżają wartość samochodu uszkodzenia, które nie były bliżej opisane, a które według oceny technicznej miałyby się objawiać np. w głośnej pracy silnika. Nie oznacza to, że podane w ocenie technicznej rzeczoznawcy informacje o uszkodzeniach są wiążące dla biegłego dopuszczonego z urzędu, ale wymagają ustosunkowania się w opinii sporządzanej na zlecenie organu. W związku z tym zarzuty skargi kwestionującej wartość pojazdu są uzasadnione. Nie można przy tym wykluczyć, że wiedza biegłego pozwoli na zweryfikowanie rzetelności opisu zakresu uszkodzeń ujętych w ocenie technicznej. Opierając się na wadliwej opinii biegłego organ nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy w zakresie faktu kluczowego dla jej rozstrzygnięcia – wartości pojazdu, stanowiącej podstawę określenia wartości celnej. Stanowi to naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, a także naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Tego rodzaju uchybienie procesowe należy potraktować jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

W ocenie sądu zasadnie organy przyjęły zastosowanie dłuższego, 5-letniego terminu powiadomienia dłużnika celnego o kwocie należności. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i polskich sądów administracyjnych zostało ugruntowane stanowisko, zgodnie z którym to organy celne są zobowiązane do stwierdzenia, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego, a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu, z zastrzeżeniem, że ustalenia takie są czynione wyłącznie na użytek postępowania zmierzającego do ustalenia należności celnych i w żaden sposób nie wpływają na ewentualną ocenę prawnokarną czynu, dokonywaną już przez właściwe w tych kwestiach organy ścigania i sądy. Przesłanka czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego nie wymaga przy tym istnienia ani wyroku skazującego, ani nawet wszczęcia postępowania karnego, lecz jedynie popełnienia czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w sprawach karnych (por. wyrok ETS (obecnie TS UE) z dnia 18 grudnia 2007 r.; C-62/06, Fazenda Pública - Director Geral das Alfândegas p. ZF Zefeser - Importaçăo e Exportaçăo de Produtos Alimentares Lda, publ. LEX nr 354391; wyroki WSA w Lublinie z 28 października 2009 r., III SA/Lu 233/09 oraz III SA/Lu 252/09, z 27 września 2011 r. III SA/Lu 289/11, z 27 października 2011 r., III SA/Lu 394/11; wyroki NSA z 11 marca 2011 r., I GSK 101/10 i I GSK 102/10, z 17 marca 2011 r., I GSK 187/10, I GSK 189/10, I GSK 192/10, z 12 maja 2011 r., I GSK 188/10, I GSK 190/10 i I GSK 191/10).

Przedłużenie do 5 lat terminu powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego miało swoje uzasadnienie w pierwszej kolejności we wszczęciu postępowania karnego przez Prokuraturę Krajową. Organy celne na tej podstawie, dysponując ponadto materiałem dowodowym przekazanym prokuraturze przez władze szwajcarskie, zasadnie stwierdziły, że istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego, a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu. Postępowaniem tym objęte było wprowadzenie na wspólny obszar celny także pojazdu należącego do skarżącego. Pojazd i rzekoma transakcja z nieistniejącą [...] wymienione są w materiałach dostarczonych organom polskim przez szwajcarskie władze celne, dołączonych do pisma Prokuratury Krajowej skierowanego do organu celnego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ celny powinien ustalić w sposób niewątpliwy kto jest stroną postępowania oraz czy przedstawiciel był umocowany do działania przed organem celnym.

Następnie, organ celny powinien zweryfikować opinię biegłego, stanowiącą wyjściową podstawę ustalenia wartości celnej, biorąc pod uwagę wszystkie zastrzeżenia i wskazania sformułowane przez sąd w odpowiedniej części uzasadnienia. Organ celny powinien usunąć przedstawione wyżej wątpliwości co do prawidłowości ograniczenia korekty wartości pojazdu z tytułu koniecznych napraw – czy to poprzez zobowiązanie biegłego do uzupełnienia opinii, czy też poprzez skorzystanie z opinii innego biegłego.

Biorąc pod uwagę wszystkie omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.,

Orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości ma uzasadnienie w przepisie art. 152 tej ustawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.