Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2106/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1, ust. 2, ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 3a § 1 pkt 3, art. 27 § 1, art. 27  § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz Cezary Pryca (spr.) Protokolant Milena Dąbkowska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 lipca 2013 r.; sygn. akt V SA/Wa 2498/12 w sprawie ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r.; nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. O. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 3 lipca 2013 r. sygn. akt: V SA/Wa 2498/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że S. O. (dalej: skarżący) pismem z dnia [...] marca 2009 r. (uzupełnionym [...] marca 2009 r.) wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, żądając jednocześnie umorzenia prowadzonej egzekucji. W pismach tych zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący twierdził, że:

1/ nie istnieje obowiązek objęty tytułem wykonawczym [...] do [...], z uwagi na nabycie prawa do zasiłku chorobowego za okres [...] [...]r.,

2/ obowiązek objęty tytułem wykonawczym [...] wykonano – wobec wniosku o przeksięgowanie składki wpłaconej za [...] r.,

3/ miało miejsce wstrzymanie wykonania egzekucji,

4/ istnieje rozbieżność kwot zobowiązania wskazanych w upomnieniu i tytułach wykonawczych,

5/ w tytułach wykonawczych błędnie wskazano jako podstawę prawną deklaracje,

6/ nastąpiło przedawnienie składek objętych tytułem wykonawczym [...].

Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. Inspektorat w S. jako wierzyciel pismem z [...] sierpnia 2009 r. wniósł o nieuwzględnianie zarzutów.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. jako organ egzekucyjny, powołując stanowisko wierzyciela — postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. stwierdził brak podstaw do uwzględnienia zarzutów a postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 i art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. utrzymał to postanowienie w mocy.

Wyrokiem z dnia [...] maja 2010r. w sprawie sygn. akt VSA/Wa 211/10 WSA w W. oddalił skargę S. O. na powyższe postanowienie. Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącego opierają się na podstawach wskazanych w art. 33 pkt 1 - 5 i pkt 10. Ponadto stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W ocenie Sądu I instancji – Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził, w świetle art. 34 § 1 oraz art. 29 § 1 u.p.e.a., że w zakresie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, wiążące było stanowisko wierzyciela (będącego jednocześnie organem egzekucyjnym), a odwoławczy organ egzekucyjny nie był uprawniony do merytorycznego badania zasadności tego stanowiska. Kwestionowane tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] spełniają wymogi określone w art. 27 u.p.e.a.

Według Sądu I instancji prawidłowo stwierdzono, że skarżący [...] września 2008 r. złożył deklaracje rozliczeniowe na druku DRA zawierające zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP oraz FGŚP za okres od maja do grudnia 1999 r., z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu w sytuacji kiedy zobowiązany uznał, że są one wypełnione niepoprawnie powinien zgodnie z art. 47 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych złożyć deklaracje rozliczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 tej ustawy. Objęte tytułami wykonawczymi zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 1999 r. do grudnia 1999 r. nie uległy przedawnieniu przed 1 lipca 2004 r., tak więc przepisy ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do 1 kwietnia 2003 r. oraz ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2004 r. nie mają w tym przypadku zastosowania.

W następstwie wniesienia skargi kasacyjnej od wyżej opisanego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II GSK 1114/10 uchylił wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie (pod sygnaturą V SA/WA 2660/11) sąd I instancji uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] wyrokiem z dnia [...] lutego 2012 r.

W uzasadnieniu wyroku sąd podniósł m.in. że w sprawie niniejszej podstawą prawną wystawienia tytułów wykonawczych, a więc i prowadzenia egzekucji były deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne – art. 3a §1 pkt 3 u.p.e.a. w dniu 3 września 2008 r. na druku DRA zawierające zestawienia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP oraz FGŚP za okres od maja do grudnia 1999 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast zarzut nieistnienia obowiązku dłużnik wiązał z faktem "anulowania" w dniu [...] września 2008 r. tychże deklaracji rozliczeniowych i złożenia nowej. Kwestia ta nie została jednak wyjaśniona i poddana należytej ocenie w postępowaniu egzekucyjnym.

Złożony przez skarżącego wniosek w dniu [...] września 2008 r. o wycofanie złożonych deklaracji rozliczeniowych i złożenie w tym samym dniu deklaracji ZUS ZUA wskazujących datę [...] maja 1999 r. r. jako datę powstania obowiązku ubezpieczeń wymogu takiego nie spełnia. Jednakże rozpoznając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji nie zbadano czy intencją skarżącego było istotnie skorygowanie deklaracji - a jeżeli tak - to na czym korekta miała polegać i czy skarżący został poinformowany o zasadach prawidłowej korekty deklaracji. W takiej sytuacji podstawą prowadzenia egzekucji (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) nie mogłyby być deklaracje rozliczeniowe złożone przez skarżącego na druku DRA w dniu [...] września 2008 r., jak uczynił to organ egzekucyjny uznając je za właściwą podstawę prawną należności dochodzonych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Powyższe uzasadniało zatem przyjęcie, iż z naruszeniem art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się do zgłoszonego przez skarżącego zarzutu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym [...] Sąd I instancji podał, że skoro na obecnym etapie postępowania nie przesądzono o braku zadłużenia skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące od maja do grudnia 1999 r., a jedynie wskazano na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w tym zakresie, przedwczesne jest rozstrzygniecie co do prawidłowości rozliczenia wpłaconej przez skarżącego kwoty [...] zł. i uznania, że rozliczenie jej przez ZUS na zaległość o najwcześniejszym terminie było nieprawidłowe. Odnośnie natomiast podnoszonego przez stronę zarzutu przedawnienia składek objętych tytułami wykonawczymi nr [...] - do [...] tj. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. wskazano, że argumentacja organu w zakresie interpretacji przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 121 poz. 1264 ) dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne, zgodnie z którymi ulegają one przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, jest prawidłowa. Ustawa ta z mocą obowiązywania od 1 lipca 2004r. nie ma zastosowania do należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które uległy przedawnieniu przed 1 lipca 2004 r., a więc do należności za okres od stycznia do maja 1999 r. których bieg 5 letniego terminu nie został przerwany.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. uchylił postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. (z dnia [...] sierpnia 2009 r.) i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. uznał zarzuty zgłoszone przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu prowadzonemu na podstawie tytułów wykonawczych od [...] do nr [....] jako bezzasadne.

Postanowienie organu I instancji zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2012 r.. W uzasadnieniu wskazano, że ZUS III Oddział w W. Inspektorat w S., decyzją z [...] marca 2007 r. ustalił że skarżący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlega ubezpieczeniu emerytalnemu rentowemu oraz wypadkowemu w okresie od [...].1999 r. do [...] 1999 r. Podkreślono również, że Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia [...].12.2007 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie skarżącego od decyzji, natomiast Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wniesioną przez skarżącego apelację od powyższego wyroku oddalił wyrokiem z dnia [...].03.2008 r. sygn. akt III AUa 176/08. Organ nadmienił, że na mocy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu (art. 6 ust. 1 pkt 5). Ponadto zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy, płatnik składek jest zobowiązany według zasad wynikających z przepisów obliczać i opłacać należne składki za każdy miesiąc. Dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku. Zatem dla zwolnienia z obowiązku odprowadzania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej znaczenie ma nie tylko fakt przebywanie na zwolnieniu lekarskim, ale nabycie prawa do zasiłku chorobowego z tego tytułu.

Z akt sprawy wynika, że skarżący prawo do zasiłku chorobowego nabył jedynie z tytułu zatrudnienia i z tego tytułu miał wypłacany zasiłek chorobowy w okresie od [...].05.1999 r. do [...].12.1999 r. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. Inspektorat w S. decyzją z dnia [...] 04.2009 r., odmówił mu prawa do zasiłku chorobowego z tytułu prowadzonej działalność gospodarczej za okres od maja do grudnia 1999 r. Wyrokiem z dnia [...].08.2009 r. sygn. akt IV U 127/09 Sąd Rejonowy w P. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie od tej decyzji. Także wniesiona apelacja wyrokiem Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [....].12.2009 r. sygn. akt VI Ua 24/09 została oddalona. Orzeczenie uzyskało prawomocności w dniu [...].01.2010 r. Stąd zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na nabicie prawa do zasiłku chorobowego za okres od maja do grudnia 1999 r. organ uznał za bezzasadny.

Za bezzasadny uznano także zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264) wydłużyła termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. do 10 lat. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 lipca 2004 r. i niewątpliwie nie ma zastosowania do należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które uległy przedawnieniu przed 1 lipca 2004 r.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że dniem 1 lipca 2004 r. przedawnieniu uległy tylko składki za m - c 05.1999 r., organ stwierdził, że składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06.1999 r. do 12.1999 r., na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie uległy przedawnieniu.

Odnośnie zarzutu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...], poprzez złożenie w dniu [...].09.2008 r. pisma o przeksięgowanie mylnie wpłaconej na konto ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenie zdrowotne za 05.2005 r. w kwocie [...] zł wskazano na przepis § 13 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 78, poz. 465), zgodnie z którym jeżeli wpłata składek na ubezpieczenia społeczne jest wyższa niż kwota należnych składek z tego tytułu wynikająca z rozliczenia dokonanego w deklaracji za dany miesiąc kalendarzowy, nadwyżkę pozostałą po pokryciu należnych składek na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc kalendarzowy zalicza się proporcjonalnie na pokrycie zaległych należności funduszu emerytalnego i otwartych funduszy emerytalnych, począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

Zatem z uwagi na fakt, że na koncie strony dotyczącym ubezpieczeń społecznych za m - c 05.2005 r. powstała nadpłata, a jednocześnie na tym samym koncie widniała zaległość dotycząca innych okresów rozliczeniowych Zakład postąpił prawidłowo rozliczając ja na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności tj. za m - c maj 1999 r. oraz lipiec 1999 r. Powyższe spowodowało, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] nie był wykonany.

Tym samym zarzuty wniesione na podstawie pkt 1 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym uznano za bezzasadne.

W rozpoznawanej sprawie skarżący [...] września 2008 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S., deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za miesiące od [...]/1999 do [...]/1999 r. oraz zgłoszenia do ubezpieczeń na druku ZUS ZUA. W dniu [...] września 2008 r. skarżący złożył pismo o anulowanie złożonych deklaracji. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że ZUS III Oddział w W. Inspektorat w S. decyzją [.].] września 2009 r. dokonał skarżącemu wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za miesiące od [...].1999 r. do [...].1999 r. W decyzji tej Zakład potwierdził prawidłowość złożonych w dniu 03.09.2008 r. deklaracji ZUS DRA za m - ce od 05.1999 r. do 12.1999 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia [...].01.2010 r. sygn. akt VI U 1222/09 na skutek odwołania skarżącego w pkt 1 zmienił ww. decyzję w ten sposób, że zwolnił S. O. z opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od maja 1999 r. do sierpnia 1999 r. w kwotach: za maj 1999 r. [...] zł, za okres od czerwca do sierpnia 1999 r. po [...] zł., w pkt 2 w pozostałym zakresie odwołanie oddalił.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z dnia [....].06.2010 r. sygn. akt III AUa 411/10, zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 i odwołanie oddalił oraz oddalił apelację. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 22.06.2010 r. Tym samym zasadnie organ pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw prawnych do złożenia korekt deklaracji rozliczeniowych, bowiem zgodnie z § 24 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. nr 78, poz. 465), jeżeli płatnik składek nie zgadza się z danymi zawartymi w dokumentach ubezpieczeniowych sporządzonych lub skorygowanych z urzędu albo z danymi wprowadzonymi lub skorygowanymi bezpośrednio na koncie ubezpieczonego lub na koncie płatnika składek, w terminie 14 dni od otrzymania informacji powinien przekazać do Zakładu dokumenty ubezpieczeniowe korygujące te dane, chyba że dane wynikają z prawomocnej decyzji lub z prawomocnego wyroku sądu. Zatem stwierdzić należy brak podstaw do wyjaśnienia intencji strony zawartych w piśmie z dnia [...].09.2008 r., jawiących się jako prośba o anulowanie złożonych w dniu [...].09.2008 r. deklaracji ZUS DRA za m - ce od [...].1999 r. do [...].1999 r. oraz deklaracji ZUS ZUA.

Podkreślono ponadto, że w przedmiotowej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. – wobec czego samo wystawienie przez wierzyciela – będącego zarazem organem egzekucyjnym – tytułów wykonawczych, implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie podstawy prawnej egzekwowanej należności.

S. O. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., postanowieniu organu odwoławczego zarzucił naruszenie art. 38 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 07.11.74) oraz art. 28 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do [...].04.2003 r., art. 33 ustawy z dnia [...].01.2003 o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2004 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Sąd I instancji podał, że skład rozpoznający sprawę o sygn. akt V SA/Wa 2660/11 wskazał, że w sytuacji gdy zobowiązany uznał że deklaracje rozliczeniowe wypełnione zostały niepoprawnie zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek zobowiązany jest złożyć deklarację rozliczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń. Mimo jednoznaczności wywodów sądu, organ odwoławczy uznał, iż brak jest podstaw do wyjaśnienia intencji strony zawartych w jej piśmie z dnia [...] września 2008 r. będących prośbą o anulowanie złożonych w dniu [...] września 2008 r. deklaracji. Takie stanowisko organ umotywował odwołując się do chronologicznie wcześniejszych (wydanych przed wyrokiem tut. sądu z dnia [...] lutego 2012 r. sygn. akt V SA/WA 2660/11) orzeczeń:

1. Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] marca 2010 r. sygn. akt III AUa 411/10;

2. Sadu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt VI U 1222/09 zmienionego w/w wyrokiem.

W świetle wskazanych orzeczeń w ocenie Sądu I instancji, uznać należy za usprawiedliwione stanowisko organu co do tego iż brak było podstaw do wyjaśnienia intencji skarżącego zawartych w jej piśmie z dnia [...] września 2008 r. a intencje zostały zdaniem sądu wyjaśnione już w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego –Sadu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wydanego w sprawie o sygn. akt III AUa 411/10. Sąd ten orzekł, że zaskarżenie decyzji z dnia 9 września 2009 r. ma związek z decyzją z dnia [...] marca 2007 r. ustalającą że wnioskodawca z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od [...] maja 1999 r. do [...] grudnia 1999 r. oraz że zaskarżenie jednej decyzji nie może być skutecznym sposobem na uniknięcie prawnych skutków innej prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Skład WSA w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11 podkreślił że zgodnie z art. 48 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jeśli płatnik nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu. W takiej sytuacji – zdaniem sądu – podstawą prowadzenia egzekucji (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) nie mogłyby być deklaracje rozliczeniowe złożone przez skarżącego na druku DRA w dniu [...] września 2008 r.

ZUS III Oddział w W. Inspektorat w S. wydał w dniu [...] marca 2007 r. decyzję mocą której ustalono, że skarżący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu w okresie od [...] maja 1999 r. do [...] grudnia 1999 r. Prawidłowość powyższych ustaleń potwierdzona została przez Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia [...] grudnia 2007 r. sygn. akt VI U 876/07, a także przez Sąd Apelacyjny Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. w sprawie o sygn. akt III AUa 176/08.

Dla zwolnienia z obowiązku odprowadzania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej znaczenie ma nabycie prawa do zasiłku chorobowego nie zaś wyłącznie fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim. Skarżący w okresie od [...] maja 1999 r. do [...] grudnia 1999 r. uzyskiwał zasiłek chorobowy wyłącznie z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Taki stan rzeczy potwierdzony został przez ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., mocą której odmówiono skarżącemu prawa do zasiłku chorobowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za w/w okres. Zdaniem Sądu I instancji powyższe przemawia za uznaniem, iż kwestia podstawy prowadzenia egzekucji przeciwko skarżącemu została wyjaśniona należycie. Nie może również budzić wątpliwości ocena podnoszonego przez stronę zarzutu przedawnienia składek objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] tzn. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do grudnia 1999 r. Sąd WSA w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11 przesądził bowiem, że argumentacja organu w zakresie interpretacji przepisów ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne zgodnie z którymi ulegają one przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych jest prawidłowa. Organ zasadnie uznał, że przed dniem 1 lipca 2004 r. przedawnieniu uległy jedynie składki za miesiąc maj 1999 r., natomiast składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od miesiąca czerwca 1999 r. do miesiąca grudnia 1999 r. na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie uległy przedawnieniu.

Reasumując Sąd I instancji podał, że wytyczne sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/WA 2660/11 zostały wykonane a tym samym za bezzasadnością skargi.

S. O. wywiódł skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji, którą wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej w W.;

ewentualnie gdyby Sąd uznał, że w sprawie ma miejsce wyłącznie naruszenie prawa materialnego – na podstawie art. 188 ustawy p.p.s.a. skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Zasądzenie kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną skarżący zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego:

- art. 27 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niesłuszne przyjęcie, że podstawą egzekucji były deklaracje ZUS DRA, art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w wyniku błędnej jego wykładni polegające na wystawieniu wobec S. O. tytułów wykonawczych przez organ ZUS będący jednocześnie organem egzekucyjnym pomimo braku wystarczających podstaw do ich wystawienia tj braku decyzji organu ZUS co do obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i niesłusznym przyjęciu, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych są deklaracje ZUS DRA błędnie wypełnione przez S. O. w dniu [...] września 2008r.

II. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, 9 - 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie S. O. wzięcia udziału w postępowaniu wyjaśniającym i nie przeprowadzenia dowodów uzupełniających żądanych przez skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu zgłoszonego w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzić należy, że zarzut naruszenia prawa procesowego strona skarżąca kasacyjnie utożsamia z naruszeniem przez Sąd I instancji przepisów art. 7, art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego wskazując, że doszło do naruszenia tych przepisów prawa poprzez uniemożliwienie skarżącemu wzięcia udziału w postępowaniu wyjaśniającym i nie przeprowadzenia dowodów uzupełniających żądanych przez skarżącego.

W związku z powyższym zauważyć należy, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika o jakie postępowanie wyjaśniające chodzi oraz jakie dowody uzupełniające zgłoszone przez skarżącego nie zostały przeprowadzone. W przedstawionym zakresie brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia.

W tym miejscu przypomnieć należy, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.)

Ponadto zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a jej obligatoryjnym elementem, jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, ale i na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygniecie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Wskazanych wyżej wymogów nie spełnia wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna w zakresie odnoszącym się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego podkreślić należy, że sprowadza się on do stwierdzenia, iż błędnie wypełniona deklaracja ZUS DRA nie mogła stanowić podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych stanowiących podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W związku z powyższym podkreślić należy, że jednym z podstawowych obowiązków płatnika składek jest obliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc według zasad wynikających z przepisów, a rozliczenie tych składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, którą składa płatnik do ZUS - art. 46 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. Poza sporem pozostaje także okoliczność, że zgodnie z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne przeprowadza się egzekucję administracyjną, jeżeli składki te wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Niewątpliwie deklaracja rozliczeniowa stanowi szczególny tytuł egzekucyjny, którego realizacja w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwa bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej i określającej wysokość należności.

Istota problemu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia czy złożone przez kasatora w dniu [...] września 2008 roku deklaracje rozliczeniowe mogły wywrzeć skutek o jakim wyżej była mowa, a zwłaszcza czy mogły stanowić podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych uzasadniających prowadzenie egzekucji administracyjnej w sytuacji złożenia przez S. O. pisma z dnia [...] września 2008 r. z prośbą o anulowanie deklaracji rozliczeniowych. Pismo z dnia [...] września 2008 r. nie spełnia wymogów dokumentu stanowiącego deklarację rozliczeniową korygującą, o której mowa w art. 46 ust. 4 u.s.u.s. Organy administracji publicznej odnosząc się do kwestii intencji strony składającej deklaracje rozliczeniowe i następnie pismo z prośbą o anulowanie tychże deklaracji wskazały na moc wiążącą prawomocnych wyroków Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z [...] marca 2010 roku sygnatura akt III AUa 411/10, wyroku Sądu Okręgowego - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z [...] grudnia 2007 roku sygnatura akt VI U 876/07 i wyroku Sądu Apelacyjnego - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. sygnatura III AUa 176/08. Trafnie zauważył Sąd I instancji, że w powołanych wyżej orzeczeniach poddano kontroli prawidłowość decyzji określającej wymiar składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP z okres od maja do grudnia 1999 roku, a więc składek określonych w deklaracji rozliczeniowej złożonej w dniu [...] września 2008 roku przez S. O.. Skoro we wskazanych wyżej prawomocnych orzeczeniach wymiar składek określony na podstawie deklaracji rozliczeniowej złożonej przez kasatora został potwierdzony, to tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że złożone przez S. O. deklaracje rozliczeniowe były wadliwe bądź zostały skutecznie korygowane przez pismo z dnia [...] września 2008 roku.

W tym stanie rzeczy podkreślić należy, że skoro przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. wskazuje na podstawowe wymogi stawiane tytułom wykonawczym, to przy uwzględnieniu wyżej przedstawionej argumentacji brak jest podstaw do przyjęcia, że tytuły wykonawcze wskazujące jako podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej deklaracje rozliczeniowe, nie spełniają wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Natomiast w zakresie odnoszącym się do naruszenia art. 33 u.p.e.a. w sytuacji, gdy kasator przedstawia ten zarzut w sposób podobny do tego jak to uczynił w skardze kasacyjnej będącej przedmiotem rozpoznania przez NSA w wyroku z dnia 25 listopada 2011 roku sygnatura akt II GSK 1114/10 należy zaakceptować stanowisko NSA wyrażone tym wyroku, iż regulacja zawarta w art. 33 u.p.e.a. odnosi się do podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i wystawienie tytułów wykonawczych nie może być wynikiem błędnej wykładni art. 33 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.