Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 765/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61 ust. 3, art. 104 ust. 3 i 8.
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegających zwrotowi z tytułu zastępczo poniesionych przez gminę wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. decyzją z dnia [...] r., nr [...], ustalił A. K. (dalej: "skarżący") należność podlegającą zwrotowi tytułem wydatków poniesionych zastępczo przez gminę B. za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej w M., w okresie od 1 sierpnia do 30 listopada 2017 r., w wysokości 686,70- zł. oraz zobowiązał do ich zwrotu na wskazane konto w terminie do dnia 15 maja 2018 r. Uzasadniając stanowisko zaznaczył, że zgodnie z art. 59 i art. 60 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2017 r. poz.1769 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawa"), pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny i osoba w nim umieszczona ponosi odpłatność w wysokości 70% posiadanego dochodu. Zważywszy, iż skarżący nie wywiązuje się z obowiązku ponoszenia odpłatności za ten pobyt to Gmina B., na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy, wniosła zastępczo opłatę w wysokości 686,70-zł., za okres od 1 sierpnia do 30 listopada 2017 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie wyrażając w nim niezadowolenie z podjętego w jego sprawie rozstrzygnięcia. Akcentował, że nie chodzi mu o kwestię zasadności ponoszenia wskazanej opłaty, ale wliczenia do jego dochodu przyznanego mu w okresie maj-lipiec 2017 r. zasiłku okresowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 1 ustawy, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. Przede wszystkim zauważyło, iż zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

W myśl art. 60 ust. 1 i 2 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, a średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Stosowanie do treści art. 61 ust. 1 ustawy osobami obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w następującej kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Ustawodawca również określił w art. 61 ust. 2 ustawy, iż mieszkaniec domu wnosi opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości nie większej niż 70 % swojego dochodu. Wobec powyższego zasadą jest, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny z uwagi na jednoznaczny charakter i konstrukcję przytoczonych przepisów, co wyklucza dowolność organu administracji w zakresie wyboru trybu postępowania w sprawie ustalenia wysokości kwoty partycypacji osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ich samych lub osób bliskich. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast do tak ustalonego dochodu, zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy, nie wlicza się między innymi:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Na mocy art. 61 ust. 3 ustawy, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie jednocześnie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków, bowiem zgodnie z art. 104 ust. 1-4 ustawy należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają potrąceniu z bieżących wypłat. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna (art. 104 ust. 5 ustawy) oraz podlegają zwrotowi na rachunek bankowy odpowiednio gminy, powiatu lub samorządu województwa (art. 104 ust. 8).

Z akt sprawy wynika, że skarżący nie wywiązywał się z obowiązku ponoszenia odpłatności za swój pobyt w Domu Pomocy Społecznej w M. W związku z powyższym ten Dom wystąpił do Gminy B. o opłatę zastępczą, zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy. Gmina B. w miesiącu styczniu 2018 r. wniosła opłatę w wysokości 686,70-zł., za okres od 1 sierpnia do 30 listopada 2017 r. Podejmując decyzję organ pierwszej instancji rozważył, czy w tym przypadku zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 104 ust. 4 ustawy. Ustalił również, że dochodem skarżącego jest zasiłek stały w wysokości 604,00-zł., dlatego powinien ponieść odpłatność w wysokości 422,80-zł. Nadto, do dyspozycji skarżącego pozostaje jeszcze kwota 181,20-zł., którą może przeznaczyć na zaspokojenie innych potrzeb. Przebywając w wymienionym Domu skarżący ma zapewnioną całodobową opiekę, jak też w sprawie nie zachodziły i nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które uniemożliwiałyby wnoszenie tej opłaty w wysokości ustalonej w decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane w ramach uznania administracyjnego nie nosi zatem cech dowolności i brak jest podstaw do zastosowania ulgi w spłacie wymaganej od skarżącego za okres od 1 sierpnia do 30 listopada 2017 r. należności, zastępczo wniesionej przez gminę B.

W skardze na powyższą decyzję skarżący, tak jak w odwołaniu, podniósł kwestię wliczenia do jego dochodu przyznanego mu w okresie maj-lipiec 2017 r. zasiłku okresowego, co skutkowało uznaniem, że ma możliwość poniesienia opłaty zastępczo wniesionej przez Gminę B. w wysokości 686,70-zł.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 20 września 2018 r. skarżący wniósł o ustanowienie dla niego z urzędu pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego (k. 16 akt sądowoadministracyjnych).

Postanowieniem tut. Sądu z dnia 16 października 2018 r. ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego.

Wyznaczony pełnomocnik radca prawny J. Z. w dniu 19 listopada 2018 r. zapoznał się z aktami sądowoadministracyjnymi (k. 30).

W dalszej kolejności, pismem z dnia 26 listopada 2018 r. złożył oświadczenie, że wykonuje obsługę prawną w indywidualnej kancelarii, w formie działalności gospodarczej prowadzonej w B. (k. 32).

Pismem procesowym z dnia 22 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł jego osobistą skargę oraz zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie, że zasiłek okresowy wlicza się do dochodu osoby zobowiązanej do poniesienia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W konsekwencji domagał się jej uchylenia, a także zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego od organu odwoławczego (k. 38 i 39).

Pismem z dnia 29 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o wydanie rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 49).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Badają w każdej sprawie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów, dokonaną przez organy administracji.

Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do dokonywania oceny takich okoliczności jak pokrzywdzenie skarżącego rozstrzygnięciem, bowiem musi kierować się kryterium legalności a nie innymi kryteriami, takimi jak np. celowości, czy sprawiedliwości społecznej.

Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508, zwanej dalej tak jak dotychczas "ustawa"), regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania.

W art. 61 ust. 1-3 ustawy zostały określone zasady dotyczące ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oraz podmioty obowiązane do ich ponoszenia. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym gmina i osoby określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Według art. 61 ust. 2 ustawy, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium;

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Poza tym art. 61 ust. 3 ustawy określa, że w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Takiej gminie przysługuje również prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin jej zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 ustawy). Z powyżej zacytowanych uregulowań wynika oczywista zasada, że w przypadku poniesienia wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, do których zobowiązane są osoby wymienione w ustawie, w pierwszej kolejności ponosi je sam świadczeniobiorca, a w razie niemożności ich poniesienia małżonek, zstępni przed wstępnymi takiej osoby.

W tej kwestii wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 653/12 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej w skrócie: "CBOS"), w którym Sąd wyjaśnił, że zastępcze ponoszenie opłat przez gminę, o którym mowa w art. 61 ust. 3 ustawy, może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoby, na które obowiązek wnoszenia opłat został nałożony w drodze decyzji lub które podjęły się wnoszenia takiej opłaty na podstawie umowy nie wywiązują się z tego obowiązku. Wówczas właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy.

W tym stanie rzeczy prawidłowa jest podstawa materialnoprawna wydanych w niniejszej sprawie decyzji, tj. art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 w związku z art. 104 ust. 3 i 8 ustawy.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Stosownie do art. 8 ust. 4 ustawy do tak ustalonego dochodu nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690);

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;

7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 oraz z 2018 r. poz. 107, 138, 650, 1000 i 1076), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 i 1076);

8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2018 r. poz. 1272);

9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529).

Przyjmuje się przy tym, że jeżeli w art. 8 ust. 3 i 4 ustawy ustawodawca nie wyłączył przy obliczaniu dochodu uzyskiwanego przez osobę świadczenia, to brak jest podstaw, aby uznać, że organy okoliczność jego uzyskania przez skarżącego mogły pominąć (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1673/17; 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 405/15; 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1249/08, oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 172/16 i w Łodzi z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 801/17, CBOS).

Przywołane w art. 8 ust. 4 ustawy wyłączenia nie zawierają zasiłku okresowego, zatem ustawodawca nie zezwolił na inne działanie niż to, które zastosowały organy administracji w rozpatrywanej sprawie. Co więcej, przy uzyskaniu jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (por. art. 8 ust. 12 ustawy).

Przypomnienie to jest istotne, bowiem skarżący w miesiącu maju, czerwcu i lipcu 2017 r. otrzymał zarówno zasiłek stały, jak również okresowy (por. decyzja organu I instancji z dnia: [...] r., [...] r. i [...] r.).

Tymczasem, skoro zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, to najpierw osoba świadczeniobiorcy, w tym przypadku pensjonariusza domu pomocy społecznej, uruchomić powinna własne możliwości i zasoby finansowe, a dopiero w drugiej kolejności korzystać ze środków publicznych.

Skarżący bezspornie jest takim pensjonariuszem i posiada własne zasoby finansowe, dlatego najpierw zobowiązany jest wykorzystać te środki, a w dalszej kolejności korzystać z pomocy ze środków publicznych.

Mając na uwadze zarzuty skargi przyjdzie zaznaczyć, że zgodnie z art. 37 ust. 6 ustawy jedynie przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. Przepis ten w rozpatrywanej sprawie nie ma jednak zastosowania, bowiem przedmiotem rozstrzygania jest wyłącznie ustalenie należności podlegającej zwrotowi tytułem wydatków poniesionych zastępczo przez gminę B. w wysokości 686,70-zł. za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w M., w okresie od 1 sierpnia do 30 listopada 2017 r.

Nie ulega również wątpliwości, że skarżący w tym okresie nie wywiązał się z obowiązku ponoszenia odpłatności za swój pobyt w tym Domu, co sam potwierdza zarówno w odwołaniu, jak również w skardze.

Dodatkowo, z analizy akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę B. z tytułu jego pobytu w domu pomocy społecznej skonkretyzował i zindywidualizował ustawowy obowiązek ich ponoszenia, na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 ustawy.

Potwierdza to odrębna decyzja organu I instancji z dnia [...]r., nr [...], o ustaleniu opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej. Taką decyzję zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej, pobrania nienależnego świadczenia, a także jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy, o czym stanowi art. 106 ust. 5 ustawy.

W oparciu o ten ostatni przepis została zmieniona decyzja z dnia [...] r., co zostało dokonane decyzją z dnia [...] r., nr [...], która na nowo ustaliła skarżącemu odpłatność od dnia 1 czerwca 2017 r. w wysokości 70% dochodu, tj. w wysokości 221,90- zł., a od dnia 1 września 2017 r. w wysokości 644,70-zł., oraz od dnia 1 grudnia 2017 r. w wysokości 422,80-zł. Przywołana decyzja z dnia [...]r. stała się ostateczna. Wobec skonkretyzowanego w drodze tej decyzji obowiązku skarżącego ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej istnieje podstawa do egzekwowania tego obowiązku.

Zagadnienie to było również przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17 (CBOS), który podjął następującą uchwałę: "Obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku, począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty, wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej.".

Prawidłowo zatem konsekwencją braku wniesienia przez skarżącego opłaty za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 30 listopada 2017 r. było wydanie przez organ I instancji decyzji z dnia [...] r. ustalającej zwrot faktycznie i zastępczo poniesionych przez gminę B. opłat w wysokości 686,70-zł., w miesiącu styczniu 2018 r. Przy ustaleniu wskazanej należności podlegającej zwrotowi organ uwzględnił szereg okoliczności takich jak: wysokość opłaty wymierzonej ostateczną decyzją organu I instancji z dnia [...] r., faktu braku jej uiszczenia, oraz zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku wskazanego w art. 104 ust. 4 ustawy.

Organy obu instancji orzekające w sprawie, zgodnie z art. 6 k.p.a., działają wyłącznie na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym nie mogą kierować się zasadami współżycia społecznego ani innymi kryteriami aniżeli zgodność z prawem. Zatem konsekwencją prawomocnej decyzji organu I instancji z dnia [...] r., ustalającej odpłatność skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia 1 września 2017 r., jest rozliczenie braku uiszczenia wymierzonych tą decyzją kwot odpłatności, jak również żądanie ich zwrotu na rzecz gminy B., w oparciu o art. 61 ust. 3 w związku z art. 104 ust. 3 i 8 ustawy. Z tego powodu przedstawiony w odwołaniu i skardze zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Jednocześnie złożony w dniu 29 stycznia 2019 r. przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (k. 49), znajduje uzasadnienie wówczas jeśli zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 68) zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Dodatkowo, uprawnienie do żądania zwrotu kosztów zgłosić należy najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 p.p.s.a.). Dopiero wówczas, zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 ust. 1 i 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, Sąd, może orzec o obowiązku zwrotu ponoszonych przez Skarb Państwa na rzecz skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które obejmują:

1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami przywołanego rozporządzenia oraz

2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu.

W rozpatrywanej sprawie na wymienione koszty mogłaby złożyć się opłata w wysokości 240,- zł. (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) cytowanego rozporządzenia) podwyższona o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej naprowadzonych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji uznać należało za prawidłowe.

W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.