Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 210/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-05-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Dnia 30 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie obiektu postanawia: przyznać skarżącej – M. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

We wniosku tym skarżąca podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni 100 m2 położony na działce o pow. 600 m2. Oświadczyła przy tym, iż jedynym dochodem jest emerytura w wysokości

856,31 zł netto. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła zaś, iż jest osobą starszą i schorowaną, nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego.

Z uwagi na fakt, że powyższe oświadczenia skarżącej okazały się niewystarczające dla oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Sąd korzystając z uprawnień wynikających z treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał skarżącą do przedstawienia dodatkowych informacji, dotyczących sprzedaży domu przy ul. A.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, iż nieruchomość została sprzedana na mocy aktu notarialnego z dnia 6 lipca 2007 roku za cenę 180.000 zł, która to kwota na podstawie umowy darowizny z dnia 9 lipca 2007 roku została przekazana synowi – J.K. Obecnie skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani środków zgromadzonych na rachunku bankowym.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008 roku wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazano, że na tle przedstawionych przez stronę okoliczności, na uwagę zasługuje przede wszystkim fakt, iż skarżąca w lipcu 2007 roku dokonała sprzedaży innej nieruchomości za kwotę 180.000 zł, której to kwoty wyzbyła się na rzecz syna.

Powyższa okoliczność przesądza o braku podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy. Skarżąca, mimo bowiem deklarowania dochodów jedynie z emerytury w wysokości ok. 856 zł, była w stanie przekazać cenę uzyskaną ze sprzedaży innej nieruchomości na rzecz syna.

Jednocześnie podkreślono, że wyzbywanie się środków finansowych, a zatem rezygnacja z możliwości korzystania i pokrywania koniecznych wydatków, w tym kosztów prowadzonych sporów, stanowi okoliczność, która wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie sposób bowiem zaakceptować sytuacji, w której strona skarżąca z jednej strony dokonuje darowizny znacznej kwoty pieniężnej, zaś z drugiej strony domaga się obciążenia kosztami prowadzonego postępowania sądowego Skarb Państwa.

Od powyższego postanowienia w dniu 28 kwietnia 2008 roku skarżąca złożyła sprzeciw, wnosząc o przyznanie jej prawa pomocy jedynie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych – w całości. Nie zgadzając się z orzeczeniem referendarza sądowego, skarżąca podniosła zarzut dokonania błędnych ustaleń faktycznych, które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegających na uznaniu, że w lipcu 2007 roku powinna przewidzieć spór sądowoadministracyjny, który rozpoczął się przed organami administracji w październiku 2007 roku. A ponadto podniosła także zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez rozpatrzenie złożonego wniosku wyłącznie w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a nie rozpoznanie wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu tegoż sprzeciwu, skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2008 roku jakoby darowizna dokonana przez nią na rzecz syna w lipcu 2007 roku uzasadniała nieprzyznania jej prawa pomocy.

Wyjaśniła w tym względzie, że darowizny tej dokonała w lipcu 2007 r., tuż po sprzedaży nieruchomości. Wynikała ona z chęci uregulowania jej spraw i pomocy dzieciom. Nie mogła przy tym przewidzieć, że w lutym 2008 r., będzie potrzebowała środków finansowych na prowadzenie sprawy sądowoadministracyjnej. Postępowanie administracyjne w przedmiocie kary pieniężnej rozpoczęło się w październiku 2007 r., tak więc dokonując darowizny nie była stroną postępowania administracyjnego ani sądowego. Podkreśliła, że w chwili obecnej nie ma możliwości odwołania darowizny, a niska emerytura nie pozwala jej na poniesienie kosztów postępowania sądowego.

W konkluzji skarżąca wskazała, że jej obecna sytuacja osobista i majątkowa uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

Przepis art. 244 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tego przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. I tak, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić przy tym należy, iż zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.

Wedle przepisu art. 260 p.p.s.a. z kolei w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.

Z oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych przez nią dodatkowych informacji wynika, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni 100 m2 położony na działce o pow. 600 m2. Jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 856,31 zł netto. Nie ma możliwości odwołania darowizny w kwocie 180.000 zł, (uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości) dokonanej w lipcu 2007 roku na rzecz syna.

Skarżąca jest przy tym osobą starszą i schorowaną, nie posiada żadnych oszczędności ani środków zgromadzonych na rachunku bankowym.

W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę sytuację materialną skarżącej, w tym zwłaszcza kwotę jej dochodu oraz fakt, że skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani innych środków finansowych, Sąd uznał, iż wniosek M. K. zasługuje na uwzględnienie i przyznał jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Powyższa sytuacja w ocenie Sądu dowodzi bowiem, iż skarżąca wykazała dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

(MSi)