Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 507/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 118 ust.1, art.30 ust.1, art.129
journal: Dz.U. 2006 nr 96 poz 667
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jedn.
article: art. 58 par.1 pkt.6
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: NSA Marek Gorski NSA Anna Orłowska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi H. S. na orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia 7 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej postanawia : odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 grudnia 2008 r. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...], powołując art. 118 ust 1 i art. 30 ust. 1 w związku z art. 120 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 ze zm.) wymierzył H. S. karę upomnienia na piśmie. Jak wynika z uzasadnienia, w dniu 21.11.2008 r. wpłynęła na służbowy adres internetowy Naczelnika Wydziału Kadr Organizacji i Nadzoru Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w [...] informacja o zwolnieniu lekarskim H. S., trwającym od dnia 18.11.2008 r.

Przytaczając treść § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 60, poz. 281 ze zm.), organ I instancji uznał, iż informacja, która wpłynęła do pracodawcy w dniu 21.11.2008 r. została przesłana 2 dni po upływie terminu określonego w § 2 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia, przy czym zwłoka nie została usprawiedliwiona żadnymi okolicznościami, o których mowa w § 2 ust. 3 rozporządzenia.

Organ wskazał, iż § 30 regulaminu pracy i służby dla pracowników i strażaków zatrudnionych w Komendzie Wojewódzkiej PSP w [...] z dnia 16 kwietnia 2008 r., również ustanawia maksymalnie dwudniowy termin powiadomienia pracodawcy o przyczynie nieobecności w pracy a także o przewidywanym czasie jej trwania.

Przez zwłokę w poinformowaniu pracodawcy o trwającym już zwolnieniu lekarskim, a także nie informując o przewidywanym czasie trwania tego zwolnienia, H. S. naruszyła obowiązujące normy i zasady w zakresie usprawiedliwiania nieobecności w służbie, do których jako funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej jest zobowiązana. Dopuszczając się powyższych przewinień H. S. nie wykonała polecenia służbowego, tym samym naruszyła dyscyplinę służbową, do której przestrzegania jest zobowiązana z tytułu pełnionej funkcji i zajmowanego stanowiska służbowego.

Po rozpatrzeniu odwołania H. S. od tej decyzji, Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] orzeczeniem z dnia 7 września 2009 r. utrzymała w mocy karę upomnienia na piśmie nałożoną przez organ I instancji, zaś kosztami postępowania obciążyła Skarb Państwa.

Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm. ) w związku z art. 124 b i art. 124 n ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68).

W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, w tym rozprawy dyscyplinarnej, w trakcie której pełnomocnik obwinionej podniósł, iż pracodawca dobrze znał sytuację życiową H. S.. Jego zdaniem nie było złej woli pracownika w tym, że nie chciał informować swojego przełożonego o nieobecności w służbie. Jeżeli w danym dniu składany jest wniosek o urlop, to odpowiedź powinna być natychmiastowa, a tego nie było. Gdyby decyzja o udzieleniu urlopu zdrowotnego była niezwłoczna, nie byłoby konieczne korzystanie przez obwinioną ze zwolnienia lekarskiego. Największym uchybieniem ze strony pracodawcy było wyznaczenie kary bez wcześniejszego wysłuchania pracownika. To uchybienie stanowi naruszenie przepisów prawa pracy (art. 109 § 2 kodeksu pracy) i jest to podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia 11 grudnia 2008 r. W omawianym czasie H. S. nie była zdolna do pracy, gdyż była w trakcie rekonwalescencji po przebytej operacji. Nie było dobrej woli po stronie pracodawcy, a świadczy o tym m.in. przewlekłość w udzielaniu odpowiedzi na pisma i raporty kierowane przez pracownika do pracodawcy. Być może H. S. spóźniła się jeden dzień z przekazaniem zwolnienia lekarskiego, ale wynikało to raczej z nieporozumień, jakie miały miejsce między pracodawcą, a pracownikiem.

Obrońca obwinionej wnosił o oddalenie wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i umorzenie sprawy z powodów formalnych podnosząc, że [...] Komendant Wojewódzki w [...] błędnie zastosował art. 118 ust. 1 w związku z art. 120 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, gdyż według strony powinien zastosować § 32 ust. 1 i § 33 Regulaminu Pracy i służby, wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] z dnia 16.04.2008 r. Ponadto argumentował, że organ I instancji w swojej decyzji nie wykazał, jakiego polecenia służbowego obwiniona nie wykonała. Poza tym w aktach osobowych obwinionej brakuje dokumentu, który wskazywałby ha to, iż została ona zapoznana z "Regulaminem pracy i służby", co powinno być potwierdzone własnoręcznym podpisem funkcjonariuszki.

W ocenie Komisji Dyscyplinarnej, w czasie 18-21.11.2008 r. H. S. w ogóle nie powiadomiła odpowiednich przełożonych służbowych o przyczynie i przewidywanym okresie trwania nieobecności w służbie, do czego była zobowiązana w świetle § 2. ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, mającego zastosowanie w sprawie na podstawie art. 5 kodeksu pracy. Bezsporna jest natomiast okoliczność, że H. S. była niezdolna do pracy z powodu choroby w dniach 18.11 - 10.12.2008 r. i jej nieobecność w tym terminie była usprawiedliwiona.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez obrońcę obwinionej, Komisja Dyscyplinarna argumentowała, iż art. 109 § 2 Kodeksu Pracy nie ma zastosowania w przedmiotowym przypadku, ponieważ zgodnie z art. 5 Kodeksu Pracy w przypadku, gdy stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami.

Problematyka postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej została szczegółowo opisana w rozdziale 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68),stąd też art. 109 § 2 Kodeksu Pracy nie ma zastosowania, gdyż art. 118 ust. 1 ustawy o PSP reguluje szczegółowo sposób wymierzania kar przez przełożonego dyscyplinarnego. Powyższe znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym, w tym w orzeczeniu Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 18 marca 2008 r. (II PZP 3/08) stwierdził, że stosunek służby nie jest stosunkiem pracy, lecz stosunkiem administracyjno-prawnym, do którego kodeks pracy stosuje się wówczas gdy jest do tego wyraźne upoważnienie.

Co do żądania oddalenia wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i umorzenia sprawy z powodów formalnych, Komisja Dyscyplinarna zwróciła uwagę, iż § 32 ust. 1 i § 33 Regulaminu Pracy i Służby wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] z dnia 16.04.2008 r. odnoszą się do pracowników cywilnych zatrudnionych w KW PSP [...] a tym samym nie dotyczą funkcjonariuszy PSP. Regulamin podzielony został na 2 części. Cześć pierwsza dotyczy pracowników cywilnych jako regulamin pracy, natomiast część druga dotyczy funkcjonariuszy PSP jako regulamin służby. W części drugiej przedmiotowego regulaminu w rozdziale XVII, zatytułowanym odpowiedzialność prawna i dyscyplinarna (§ 75-76), określone są zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy, tożsame z art. 118 ustawy o PSP.

W ocenie Komisji Dyscyplinarnej przełożony dyscyplinarny, wydając decyzję z dnia 11 grudnia 2008 r., jednoznacznie wskazał, że obwiniona nie powiadamiając odpowiednich przełożonych służbowych o przyczynie i przewidywanym okresie trwania nieobecności w służbie w terminie 18-21.11.2008 r. naruszyła normy i zasady w zakresie usprawiedliwiania nieobecności w służbie określone w cyt. rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. Tym samym nie wykonała obowiązku wynikającego z ww. rozporządzenia, naruszając dyscyplinę służbową, do której przestrzegania jest zobowiązana z tytułu pełnionej funkcji i zajmowanego stanowiska służbowego.

Również fakt nie zapoznania się obwinionej z Regulaminem Organizacyjnym KW PSP [...], zdaniem Komisji Dyscyplinarnej, nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji przełożonego dyscyplinarnego. Regulamin pracy i służby KW PSP [...] został ustalony Zarządzeniem Nr [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia 16 kwietnia 2008 r. i w tym dniu wszedł w życie. W tym okresie obwiniona przebywała na zwolnieniu lekarskim. W związku z tym, przełożony nie miał możliwości zapoznania jej z treścią regulaminu pracy i służby; jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż obwiniona pełniąc służbę w Komendzie Miejskiej PSP w [...] zajmowała się obsługą sekretariatu Komendanta Rejonowego PSP w [...], jak również pełniła służbę na stanowiskach w Wydziale Organizacyjno-Kadrowym KM PSP w [...], należy domniemywać, że znała dokładnie zasady przekazywania kadrom zwolnień lekarskich w przestrzeganym terminie.

Według Komisji Dyscyplinarnej argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji przełożonego dyscyplinarnego oraz podczas rozprawy odwoławczej dotyczące absencji chorobowej, składania do przełożonego dyscyplinarnego raportów o udzielenie urlopu zdrowotnego, czy tez wypoczynkowego nie mają związku z prowadzonym postępowaniem dotyczącym nie powiadomienia przełożonego w wymaganym terminie o nieobecności w służbie. Komisja nie przychyliła się do wniosku obrony o włączenie do akt sprawy dokumentacji z postępowania odwoławczego sprawy o sygn. [...].

Zaniechanie H. S. nosi znamiona zachowania niewątpliwie zawinionego, ponieważ jako funkcjonariusz PSP była zobowiązana do zachowania najwyższej staranności, oczekiwanej od osoby pełniącej służbę w Państwowej Straży Pożarnej. Jako osoba z wieloletnim stażem służby, świadoma wagi funkcji służbowych pełnionych przez strażaków PSP mogła przewidywać, że zwłoka w poinformowaniu przełożonego w zakresie nieobecności rodzić może co najmniej konsekwencje w zakresie najniższej odpowiedzialności wobec przełożonego dyscyplinarnego. Pełniąc służbę w różnych jednostkach organizacyjnych PSP, po ukończeniu profesjonalnych szkoleń służbowych, obwiniona niewątpliwie wie o potencjalnych konsekwencjach nieterminowego informowania przełożonych o swojej nieobecności w służbie, stanie zdrowia strażaka, miejscu pobytu, czy też dyspozycyjności zawodowej. Tym samym rzeczywiście mogła przewidzieć popełnienie przewinienia przez fakt zaniechania terminowego poinformowania przełożonego o swoim stanie zdrowia i dyspozycyjności. Dlatego zachowanie obwinionej nie tylko naruszyło obowiązujące w tym zakresie przepisy, ale także było naganne z punktu widzenia etyki strażackiej.

Stopień społecznej szkodliwości czynu, z uwagi na oddziaływanie w stosunku do młodszych stażem i stopniem służbowym funkcjonariuszy PSP, także uzasadniał wymierzenie przez przełożonego dyscyplinarnego środka dyscyplinującego w postaci kary upomnienia na piśmie w trybie art. 118 ustawy o PSP.

H. S. nie czyniąc zadość obowiązkowi prawnemu naruszyła ustanowioną w art. 30 ustawy o PSP rotę ślubowania, która stanowi, iż wykonując powierzone zadania strażak ślubuje przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywać polecenia przełożonych. Jednocześnie ślubuje strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Zachowanie takie stanowi bardzo zły przykład dla kolegów i koleżanek ze środowiska pożarniczego.

H. S. od 2007 r. do końca 2008 r. przebywała przez ponad 1,5 roku na usprawiedliwionych nieobecnościach w służbie. Wielokrotnie dostarczała zwolnienia lekarskie i inne usprawiedliwienia nieobecności, terminowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami, stąd też zasadne było stanowisko przełożonego dyscyplinarnego, iż H. S. znała zasady informowania przełożonych o usprawiedliwionej nieobecności w służbie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. S. wniosła o uchylenie w całości opisanego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:

- art. 61 § 4 k.p.a. polegające na braku powiadomienia strony przez organ I instancji o wszczęciu postępowania administracyjnego, co przyczyniło się do nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy,

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie wezwanie strony do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, czym naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu,

- art. 7 k.p.a., przez zaniechanie dogłębnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, o której zresztą był informowany,

- art. 71 f ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, jak również rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie udzielania urlopów strażakom PSP, gdyż mimo kilku stanowisk KG PSP, jak również orzeczenia komisji MSWiA, nie udzielono ukaranej - mimo obowiązku - urlopu zdrowotnego na zalecane leczenie,

- art. 121 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, gdyż w pouczeniu decyzji organ wskazał organ odwoławczy przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...], który w ocenie strony nie jest właściwy do rozpatrywania powyższej sprawy,

- art. 122 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, gdyż komisja odwoławcza przy [...] Komendancie Wojewódzkim działała w składzie trzyosobowym, a zgodnie z przepisami powinna działać w składzie pięcioosobowym,

- art. 35 § 1 k.p.a., przez naruszenie zasady załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki, gdyż na raport skarżącej w sprawie zaległego urlopu wypoczynkowego z dnia 2 listopada 2008 r. organ odpowiedział dopiero w dniu 19 grudnia 2008 r. (ZPO), czyli już po ukaraniu.

- § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r., polegające na uniemożliwieniu wyjaśnienia, z czego rzekome opóźnienie w powiadomieniu pracodawcy o niezdolności w służbie, wynikało.

Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie prawa materialnego:

- art. 109 § 2 k.p. zgodnie z którym kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pracownika, czego w tym przypadku nie uczyniono,

- art.282 § 1 pkt. 2 k.p., gdyż mimo wniosku nie udzielono skarżącej zaległego urlopu za rok 2007,

- art. 1043 § 2 k.p., gdyż organ nie zapoznał funkcjonariuszki z regulaminem służby i pracy, a na tej podstawie ukarał pracownika.

Uzasadniając te zarzuty, skarżąca m.in. podtrzymała stanowisko zawarte w odwołaniu, iż wymierzając karę upomnienia na piśmie, organ I instancji nie przeanalizował wszystkich aspektów sprawy, a kierował się subiektywną oceną skarżącej, a przede wszystkim chęcią ukarania jej za składane wcześniej do przełożonych skargi na działanie [...] Komendanta Wojewódzkiego, jak również odwołania od wydawanych przez niego decyzji.

Po przedstawieniu okoliczności związanych z przebytą operacją, orzeczeniami komisji lekarskiej oraz ubieganiem się o udzielenie urlopu zdrowotnego, skarżąca wskazała, że do dnia 17 listopada 2008 r. nie otrzymała odpowiedzi na pismo w sprawie urlopów, dlatego zgodnie z zapowiedzią udała się do lekarza i otrzymała zwolnienie lekarskie. Przekonana o tym, że pracodawca jest poinformowany o jej sytuacji, jak również licząc na dobrą wolę przełożonego oczekiwała na odpowiedź, gdyż sądziła, że otrzyma chociaż zaległy urlop wypoczynkowy i zwlekała z przekazaniem zwolnienia do jednostki. W dniu 21.11.2008 r. lub 22.11.2008 r. otrzymała odpowiedź negatywną odnośnie urlopu zdrowotnego a w związku z brakiem jakiejkolwiek informacji od przełożonego o urlopie wypoczynkowym, dopiero wówczas wysłała informację dotyczącą zwolnienia.

Zdaniem skarżącej, pracodawca na bieżąco był informowany o stanie jej zdrowia, jak również wiedział o przebytej operacji. Ponadto w piśmie z dnia 2.11.2008 r. skarżąca podała okres rekonwalescencji po operacji na czas około czterech miesięcy, czyli licząc od zabiegu - to do około 20 stycznia, czyli tak jak planowany był urlop zdrowotny.

Twierdzenie, że zwłoka w poinformowaniu przełożonego o zwolnieniu nie została usprawiedliwiona żadnymi okolicznościami jest błędne, gdyż przełożony nie zwrócił się o wyjaśnienie tej kwestii. Ponadto do dnia dzisiejszego skarżąca nie została zapoznana z regulaminem pracy i służby dla pracowników i strażaków zatrudnionych w Komendzie Wojewódzkiej PSP w [...], gdyż do 30 czerwca 2008 roku była przeniesiona do KP PSP w [...]. Nie można zatem przestrzegać czegoś, czego się nie zna. Poza tym to pracodawca złamał cytowany regulamin, nie odpowiadając na wniosek w sprawie urlopu w terminie 14 dni. W związku z powyższym nie można zgodzić się z twierdzeniem przełożonego, że skarżąca nie wykonała polecenia służbowego. Strona skarżąca zauważa, że pracodawca nie ustosunkował do wniosku w sprawie udzielenia zaległego urlopu za rok 2007, chociaż korzystanie z urlopu wypoczynkowego jest jak najbardziej prawem pracownika, a temu prawu odpowiada po stronie pracodawcy obowiązek udzielenia urlopu.

Przed wymierzeniem kary organ orzekający nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, jak również ukarał skarżącą, gdy przebywała na zwolnieniu lekarskim, co znacząco ograniczyło jej prawo do obrony w przedmiotowej sprawie.

W postępowaniu w drugiej instancji doszło do złamania zasady równości stron, gdyż mimo złożonego wniosku obrońcy dotyczącego przesłuchania świadków bryg. S. K., i st. kpt. T. K. skład orzekający nie dopuścił tych dowodów. Natomiast Rzecznik Dyscyplinarny dokonał przesłuchania bez udziału obrony i powyższe protokoły zostały dołączone do akt sprawy. Doszło również do złamania zasady prawdy materialnej z art. 4 k.p.k., zaś uzasadnienie orzeczenia nie odpowiadało wymogom określonym w art. 424 k.p.k. Z uzasadnia orzeczenia nie wynika, dlaczego komisja nie wzięła pod uwagę stanowiska obrony i jednostronnie ustosunkowała się tylko do stanowiska strony służbowej. Ponadto składane wszystkie wnioski obrony były odrzucane bez podawania przyczyn i możliwości złożenia zażalenia. Ponadto skarżąca zauważa, że komisja jednostronnie odnosiła się do uwag zgłaszanych przez strony i sprzyjała stronie służbowej, czym naruszyła zasadę obiektywizmu np. w uzasadnieniu orzeczenia kwestionuje stanowisko obrony i zwraca uwagę, ze regulamin pracy i służby składa się z dwóch części dla strażaków i pracowników cywilnych. Komisja podnosi, że obrona powołuje się na część regulaminu dotyczącą pracowników cywilnych wskazując, że funkcjonariuszy dotyczą zapisy w części powyżej § 46, ale nie wskazuje już, że organ I instancji w decyzji z dnia 11 grudnia 2008 r. powołuje się na § 30 regulaminu.

Końcowo skarżąca podniosła, że powyższą sprawę powinien rozpatrywać sąd pracy według właściwości wynikającej z kodeksu pracy.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie bądź oddalenie; organ szeroko ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez skarżącą.

Wniosek o odrzucenie skargi motywowany jest błędnym wskazaniem przez skarżącą - jako strony postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku – Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...], podczas gdy w rzeczywistości stroną postępowania jest Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...], jako organ ustawowy, funkcjonujący w ramach Państwowej Straży Pożarnej, posiadający zdolność do występowania przed sadem administracyjnym jako strona stosownie do przepisu art. 32 w zw. z art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Wskazano również, między innymi, że zarzuty skarżącego o naruszeniu przez organy(organ I instancji) przepisów art.61 § 4, 10 § 1 i 7 kpa są niezasadne, bowiem karę upomnienia wymierzono na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej , a przepis ten ani nie określa formy aktu, którym przełożony wymierza karę upomnienia na piśmie, ani też nie stanowi, że do powyższego ma zastosowanie kodeks postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta – w myśl art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia więc uwzględnienie skargi także z takich powodów, których nie podniesiono podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, a które skutkują wadliwością decyzji wymagającą jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, iż przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili wydawania tej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga H. S., w tym stanie sprawy, powinna zostać odrzucona, jednak nie z przyczyn, które wskazywano w odpowiedzi na skargę.

Jeśli chodzi o podnoszone w tym względzie zarzuty należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 32 cyt. ustawy p.p.s.a w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Skoro strona skarżąca wskazywała, że "zaskarża w całości orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...]" (cyt. ze skargi), to – mając również na względzie cytowaną wyżej treść art. 134 § 1 p.p.s.a, bez prawnego znaczenia pozostaje wskazanie we wstępie do skargi Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] jako strony postępowania sadowoadministracyjnego.

Wymogi formalne skargi do sądu administracyjnego wskazane zostały w art.57 p.p.s.a i skarga H. S. wymogi te spełnia.

Przyczyna odrzucenia skargi jest, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, inna i wynika głównie z treści przepisów rozdziału 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej ( publ. jw.), normującego odpowiedzialność dyscyplinarną strażaków.

Z przepisów tych wynika, między innymi, co następuje: zgodnie z art. 118 ust. 1. ustawy, za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, nieuzasadniające wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, przełożony dyscyplinarny może wymierzyć karę upomnienia na piśmie, a od kary upomnienia wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego przysługuje ukaranemu odwołanie do właściwej komisji dyscyplinarnej.

Przepis ten wskazywany jest jako prawna podstawa orzekania w orzeczeniach o ukaraniu H. S. obu instancji.

Jako adresata odwołania, tj. "właściwą komisję dyscyplinarną" H. S. – zgodnie z pouczeniem organu I instancji – wskazała Komisję Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...], który to organ odwołanie rozpoznał i wydał skarżone orzeczenie, będące przedmiotem rozważań w sprawie.

Komisja orzekała w składzie trzyosobowym, działając co prawda jako organ rozpatrujący odwołanie lecz – nie jako komisja odwoławcza, która zgodnie z art.122 ust. 1 ustawy orzeka w składzie pięcioosobowym. Odmawiając słuszności zarzutom podniesionym w skardze co do składu ilościowego Komisji, organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, z jakich względów uważa, że w przypadku rozpatrywania odwołań od orzeczeń przełożonych dyscyplinarnych o wymierzeniu kary upomnienia na piśmie w trybie art. 118 ust. 1 ustawy właściwy jest skład trzyosobowy komisji. Powołano w tym miejscu wyrok WSA w Lublinie z dnia 26.02.2009 roku w sprawie IIISA/Lu 9/09, w którym przyjęto takie rozumienie przepisów ustawy.

Wskazywane orzeczenie zapadło po rozpoznaniu sprawy podobnej, tj. Sąd kontrolował orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim PSP w [...], utrzymujące w mocy karę dyscyplinarną upomnienia na piśmie, wymierzoną przez przełożonego dyscyplinarnego w trybie art. 118 ust. 1 ustawy.

Orzeczenie zostało przez Sąd uchylone na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a, albowiem Sąd przyjął, że orzekanie przez komisję w 5-osobowym składzie, tj. w składzie nieprzewidzianym ustawą stanowi naruszenie przepisów postępowania, skutkujące uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.

Również WSA w W-wie wyrokiem w sprawie IISA/Wa 441/06 z dnia 16.05.2006 roku uchylił zaskarżone orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP z s. w [...] z przyczyn procesowych na podstawie art..145 § 1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a. Również w tej sprawie, jak wynika z uzasadnienia do wyroku, orzeczenie o ukaraniu przełożonego dyscyplinarnego miało postać decyzji administracyjnej.

W obu wyrokach wskazywano na odmienność procedury w przypadku orzekania o przewinieniu mniejszej wagi, tj. w trybie art. 118 ust. 1 ustawy o PSP.

Inaczej orzekł WSA w Opolu w sprawie IISA/Op 73/04 w postanowieniu z dnia 21.06.2005 roku, który skargę na orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. przyjąwszy, że orzeczenie to nie kończy postępowania dyscyplinarnego w drugiej instancji, a zatem – zgodnie z art. 124j ustawy o PSP – ni może od niego przysługiwać skarga do sądu administracyjnego.

Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych wskazują, że niestaranna regulacja ustawowa odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaków powoduje trudności w interpretowaniu przepisów.

Niewątpliwie z treści art. 118 ust. 1 omawianej ustawy wynika, że przewidzianą w przepisie karę upomnienia na piśmie wymierza przełożony dyscyplinarny w uproszczonym trybie, bowiem – bez wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

Nieuprawnione byłoby natomiast stwierdzenie, że jest to kara najmniej dolegliwa, albowiem zgodnie z art. 124i ustawy odpis prawomocnego orzeczenia skazującego na karę dyscyplinarną dołącza się do akt osobowych ukaranego i w tym przypadku przepis nie różnicuje konsekwencji kary upomnienia na piśmie wymierzanej przez przełożonego dyscyplinarnego od kary upomnienia, wymierzonej w I instancji przez właściwą komisję dyscyplinarną ( jedną z wymienionych w art.121 ustawy).

Podobnie nie różnicują orzeczeń o karze upomnienia przepisy wykonawcze, np. Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21.11.1997r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej ( Dz. U. Nr 144, poz.968) i zarządzenie Nr 3 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie prowadzenia przez przełożonych dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem służbowym strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. Urz. KGPSP 06.1.2.).

Zatem – poza krótszym okresem przedawnienia możliwości wymierzenia kary upomnienia na piśmie z art. 118 ust.1 ustawy ( w odniesieniu do upomnienia z art. 117 ust.1 pkt.1 - art.119 ust.1 ustawy) - konsekwencje wymierzenia kary upomnienia przez przełożonego dyscyplinarnego i właściwą komisję dyscyplinarna są tożsame,( np. co do możliwości przyznania wyróżnienia przed zatarciem kary dyscyplinarnej – art. 73 ust. 1 pkt.2 ustawy, przesłania odpisu o ukaraniu KGPSP – art. 124h ustawy), a dodatkowo wskazać należy, że wachlarz kar dyscyplinarnych ( art. 117 ust.1 ustawy) nie wymienia rodzaju kary – "upomnienie na piśmie".

Skoro tak, to w następnej kolejności wypada rozważyć, jakie konsekwencje dla ukaranego dyscyplinarnie karą upomnienia na piśmie przez przełożonego dyscyplinarnego (bez wszczynania postępowania dyscyplinarnego) mają dalsze przepisy Rozdziału 11 ustawy o PSP o odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaków.

W art. 124i ust. 1a ustawy postanowiono, że w przypadku wymierzenia kary upomnienia przez komisję dyscyplinarną (kara z art. 117 ust. 1 pkt. 1 ), ukaranie uważa się za niebyłe, jeżeli od wykonania albo przedawnienia wykonania kary upłynął rok, a odpis orzeczenia o ukaraniu, przesłany do Komendanta Głównego PSP, na wniosek ukaranego i zarządzenie KG PSP usuwa się z akt osobowych strażaka, ale – jedynie w przypadkach, o których mowa w art.124i ust.1a ustawy. Kiedy następuje zatarcie skazania karą upomnienia na piśmie wymierzoną przez przełożonego dyscyplinarnego ustawa nie określa.

Art.124j ustawy stanowi, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje stronie na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji.

Jak słusznie zauważył WSA w Opolu wymierzenie kary dyscyplinarnej w trybie art. 118 ust. 1 ustawy powoduje, że po wniesieniu przez ukaranego odwołania postępowanie dyscyplinarne toczy się – tak jak w sprawie H. S. – jedynie w jednej instancji, bo – przed właściwą komisją dyscyplinarną (art.123,124 i n. ustawy).

Skoro tak, to – mając na uwadze konsekwencje ukarania strażaka karą dyscyplinarną i , nie dyskutując z przepisami ustawy, przyjąć należy, ze nieuprawnione byłoby stosowanie wykładni, pozbawiające strażaka ukaranego karą upomnienia na piśmie przez przełożonego dyscyplinarnego, możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Jedynym racjonalnym rozwiązaniem wydaje się przyjęcie, że od orzeczenia "właściwej komisji dyscyplinarnej", wydanego na skutek odwołania ukaranego od kary upomnienia na piśmie wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego w trybie art. 118 ustawy, przysługuje obwinionemu odwołanie do komisji odwoławczej, co powoduje, że przed organami PSP postępowanie dyscyplinarne toczyć się będzie w dwóch instancjach, pozwalając zachować ukaranemu możliwość rozpatrzenia jego sprawy w dwóch instancjach i – zagwarantować prawo skargi do sądu administracyjnego.

Taki pogląd nie koliduje z poglądami wyrażonymi w uzasadnieniu do wyżej omówionego wyroku WSA w Lublinie, w którym Sąd zwracał uwagę, że "właściwa komisja dyscyplinarna", o jakiej mowa w art. 118 ust.2 ustawy, działa jako organ I instancji w postępowaniu dyscyplinarnym.

Określenie "odwołanie", o którym mowa w art. 118 ust. 1 ustawy jest określeniem mylącym, bowiem bardziej fortunnym byłoby użycie w tym wypadku określenia, że ukarany "wnosi sprzeciw" czy "protest" od ukarania karą upomnienia przez przełożonego dyscyplinarnego.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy ze skargi H. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] z dnia 7 września 2009 roku przysługuje skarżącej odwołanie do właściwej komisji odwoławczej, o czym skarżąca winna zostać pouczona w wyniku niniejszego orzeczenia sądu.

Sąd zauważa również, ze należy mieć na względzie zasady wynikające z art.16 § 1 i 2 kpk, zgodnie z którymi: (§1.) jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy oraz (§ 2.) organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom postępowania informacji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego obowiązku nie stanowi. W razie braku takiego pouczenia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne, albo mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1.

Dopiero w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej i wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną II instancji (odwoławczą), zostaną spełnione warunki określone w art. 124j ustawy, umożliwiające stronom wniesienie skargi na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji do sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku na podstawie art.58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a w zw. z art. 124j ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej orzekł jak w sentencji.