Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1314/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.),, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na usunięcie drzew -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na usunięcie dwóch drzew gatunku: brzoza brodawkowata, o obwodzie pnia 78 cni, oraz sosna zwyczajna, o obwodzie pnia 98 cm, rosnących na nieruchomości nr ewid. [...], obr. [...] przy ul [...] w D., gm. C.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że A. P., właściciel nieruchomości nr ewid. [...], obr. [...] przy ul. [...] w D., w dniu 18 grudnia 2014 r. wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie dwóch drzew gatunku: brzoza brodawkowata, o obwodzie pnia 78 cm, oraz sosna zwyczajna, o obwodzie pnia 98 cm, rosnących na ww. nieruchomości. Jako uzasadnienie wniosku wskazał chęć odsłonięcia okien budynku i przygotowanie terenu pod nowe rośliny.

Podczas oględzin, przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji stwierdzono dobry stan zdrowotny drzew będących przedmiotem wniosku, oraz niestwarzanie zagrożenia dla ludzi i mienia. Strona wniosła uwagi do protokołu stwierdzając, że nie zgadza się z opinią kontrolującego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Wójt Gminy [...] odmówił wydania pozwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji stwierdził, że wskazane przez wnioskodawcę motywy nie stanowią o negatywnym oddziaływaniu drzew na nieruchomość gruntową i budynek, uznając przy tym, że "nie ma podstaw, na gruncie obowiązujących przepisów, aby dokonywać wartościowania poszczególnych elementów przyrody (...) i usuwać je w celu przygotowania terenu pod nowe rośliny.

A. P. wniósł odwołanie od ww. decyzji organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując odwołanie wskazało, że ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, tj. m.in. zieleni w miastach i wsiach (art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody). Natomiast ust. 2 pkt 5 cyt. przepisu stanowi, że celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień.

Kolegium wskazało na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 830/11, w którym stwierdzono, że przepisy art. 83 ust. 1 i 4, normujące udzielenie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości na wniosek jej posiadacza, "kreują swobodę decyzyjną co do udzielenia zezwolenia na wycięcie drzew. Nie określając żadnych szczegółowych przesłanek, uwzględnienie których warunkowałoby możliwość udzielenia takiego zezwolenia, nakłada na organ administracji obowiązek wzięcia pod uwagę, obok ogólnych wskazówek aksjologicznych (interesu i słusznego interesu strony), celu regulacji, określonych w rozdziale I ustawy o ochronie przyrody (zwłaszcza w art. 1, art. 2 czy art. 5 pkt 27 tej ustawy). Wykładnia art. 83 ust. 1 i ust. 4 ustawy w świetle argumentacji celowościowej pozwala na zakreślenie granic wspomnianej wcześniej swobody decyzyjnej".

Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko i stan faktyczny Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od norm ustalonych przepisami art. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody, natomiast zawarte w odwołaniu stwierdzenia, wskazujące, że przedmiotowe drzewa "zasłaniają w dużej części dopływ światła słonecznego do pomieszczenia mieszkalnego", a "rozrośnięty system korzeniowy uniemożliwia (...) uprawę innych roślin", nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, stwierdzając, że "wskazane do usunięcia drzewa rosną przy granicy nieruchomości, w sąsiedztwie ogrodzenia". Ich stan zdrowotny oceniono jako dobry - "bez widocznych oznak świadczących o ich obumieraniu". Ponadto dokonano analizy pod kątem stwarzania ewentualnego zagrożenia dla ludzi i mienia, wskazując, że "brzoza brodawkowata (...) nie posiada zaburzonej statyki", natomiast "sosna zwyczajna (...) posiada lekko zaburzoną statykę, jednakże nie jest pochylona w stronę budynku mieszkalnego (...) i w ocenie organu, w chwili obecnej nie grozi przewróceniem się".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. wniósł A. P. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art 8, art. 75, art.77 §1 k.p.a. oraz art. 86 ust.1, pkt. 4 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 21, art. 30, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący podniósł, że organy obu instancji nie uwzględniły całości materiału dowodowego, tj. czterech sztuk zdjęć, pominęły fakt niszczenia przez korzenie drzew fundamentu ogrodzenia, nie ustaliły w sposób obiektywny stopnia zaciemnienia okna przez sosnę. Organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że wnioskowane do usunięcia drzewa, są to gatunki najpospolitsze i łatwo odnawialne, całkowicie zastępowalne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również jako "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew.

Obowiązkiem organu wydającego decyzję w sprawie wycinki drzew jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę oraz ochrona składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach. Ochrona przyrody w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 627, ze zm.) polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień (art. 2 ust. 1 pkt 8 i 9 tej ustawy).

Ustawodawca w ustawie o ochronie przyrody zamieścił szereg przepisów, których celem jest ochrona drzew. Nadto z uregulowań aktu wykonawczego - rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306 ze zm.) wynika, iż ustawodawca obejmując drzewa ochroną zróżnicował ją w zależności od wieku drzewa oraz gatunku drzewa, co do zasady obejmując zwiększoną ochroną drzewa starsze oraz drzewa uznane za bardziej gatunkowo wartościowe.

Postulat zachowania substancji drzew, określony w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, przewiduje konieczność uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa. Zgodnie z treścią tego przepisu usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów (ust. 3 powołanego przepisu).

Norma ta nie określa żadnych szczegółowych przesłanek określających przypadki, które obligują organ administracji do udzielenia takiego pozwolenia lub odmowy jego wydania. Rozstrzygnięcie sprawy odbywa się w tym przypadku w granicach tzw. uznania administracyjnego przy czym nie można przyjąć, że jest to uznanie bezgraniczne. W judykaturze przyjmuje się, iż granice uznania administracyjnego wyznacza art. 7 k.p.a., co oznacza, że organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela (zob. wyrok NSA z dnia 21 lipca 1998 r. sygn. II SA 506/98 Lex Nr 41383, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1999 r. sygn. II SA 303/99 Lex Nr 46768). W przypadku rozstrzygnięcia zawierającego elementy uznania administracyjnego kontrola sądowa sprowadza się do oceny, czy organ przed wydaniem decyzji prawidłowo przeprowadził postępowanie, czy podjął wszystkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy organ właściwie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i nie przekroczył granic swobodnego uznania administracyjnego, czy rozstrzygnięcia takie nie posiadają cech dowolności, czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy stron postępowania, (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1999 r. sygn. II SA 303/99 Lex Nr 46768, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. V SA 2135/00 Lex Nr 50156).

Określając ramy interesu społecznego należy mieć na względzie, że w świetle regulacji normatywnych rośliny nie objęte formami ochrony przyrody mogą być niszczone (w pojęciu tym mieści się usunięcie) m.in. jedynie w związku z racjonalną gospodarką – art. 125 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody.

Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie nosi cech dowolności. Podjęte rozstrzygnięcie jest wynikiem dogłębnego rozważenia istotnych okoliczności faktycznych i utrwalenia poczynionych ustaleń w postaci materiału dowodowego sprawy, w konsekwencji uzasadnienia faktycznego i prawnego zajętego stanowiska zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Organy administracji rozpoznające sprawę ustaliły stan faktyczny, który uznać należy za bezsporny. W dniu 15 stycznia 2015 r. dokonano pomiarów i oględzin drzew znajdujących się na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w D. z zachowaniem czynnego udziału strony w postępowaniu. Przeprowadzone oględziny dowiodły, iż drzewa są obiektami zdrowymi bez widocznych oznak świadczących o ich obumieraniu. Nie stwierdzono również aby drzewa stanowiły realne zagrożenie. A. P. zgłosił do protokołu oględzin zastrzeżenia do powyższej oceny.

Niewątpliwie z punktu widzenia celów ustawy i ochrony interesu społecznego okoliczność dobrego stanu zdrowotnego drzew przemawia przeciwko udzieleniu stosownego zezwolenia. Z jednej strony ustawa o ochronie przyrody nakazuje szczególną dbałość o jej zachowanie, z drugiej jednak nie wyklucza wycinki nawet zdrowego drzewostanu, w sytuacji gdy jest to niezbędne dla realizacji słusznego interesu strony. Zaznaczyć należy, że zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna wskazana we wniosku o wydanie zezwolenia, zgodnie z art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew.

Wniosek złożony w niniejszej sprawie dotyczy dwóch drzew: brzozy o obwodzie 78 cm i sosny o obwodzie 98 cm, których usunięcie ma na celu odsłonięcie okien budynku i przygotowanie terenu pod nowe rośliny.

Ze znajdujących się w aktach zdjęć wynika, że wnioskowane do usunięcia drzewa znajdują się po wschodniej stronie budynku, w oddaleniu od niego. Należy zauważyć, że na działce wybudowano budynek znając usytuowanie drzew. Powoływanie się obecnie na konieczność ich usunięcia celem odsłonięcia okien budynku, świadczy o braku racjonalnej gospodarki. Prymat swobodnego dostępu światła do okien budynku nie przeważa nad względami ochrony zasobów przyrody, w tym drzew. W przypadku kolizji interesu społecznego i indywidualnego można wziąć pod uwagę ewentualną korektę korony drzew, bez uciekania się do ich usunięcia. Również budując ogrodzenie działki, należało uwzględnić takie rozwiązania techniczne w pobliżu drzew, które uwzględniałyby ich system korzeniowy.

Powołanie się z kolei skarżącego na przygotowanie terenu pod nowe rośliny, jako na przyczynę usunięcia drzew, jest całkowicie sprzeczne z szeroko rozumianą ochroną przyrody. Słusznie organ uznał, że nie ma podstaw, na gruncie obowiązujących przepisów, aby dokonywać wartościowania poszczególnych elementów przyrody, w tym poszczególnych gatunków drzew i usuwać je w celu przygotowania terenu pod nowe rośliny.

Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Przepisy ustawy o ochronie przyrody ograniczają prawo własności skarżącego w zakresie swobody usuwania drzew z jego nieruchomości. Prawo własności może być więc wykonywane w granicach określonych ustawą a nadto musi być często ograniczone ze względu na konieczność uwzględnienia innych wartości, jak potrzeby interesu publicznego. Prawo własności, mimo że podlega konstytucyjnej ochronie, nie jest prawem absolutnym i doznaje szeregu ograniczeń wynikających z ustaw, co jest zgodne z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Wobec powyższego Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zrealizowały wynikające z art. 83 ust. 1 ustawy upoważnienie do działania w granicach uznania administracyjnego, właściwie rozważyły zarówno przesłankę interesu wnioskodawcy jak i interesu publicznego, a następnie rozstrzygnęły konflikt tych interesów na korzyść drugiego z nich, wskazując okoliczności, przemawiające za takim rozwiązaniem.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, iż wydana decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.