Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 339/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Starosty z [...], orzekającej o odmowie zwrotu części działki nr [...]/31, położonej w K., stanowiącej własność Gminy, na podstawie art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), dalej przywoływanej jako "ugn", oraz art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewoda ustalił, że aktem notarialnym z [...] K. D. i S. D. zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w Kielcach, oznaczoną jako działka nr [...]/5 o pow. 0,1767 ha, z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe. Nabycie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. poz. 18).

Wnioskiem z 4 marca 2016 r. spadkobiercy byłych właścicieli powyższej nieruchomości wystąpili o zwrot jej części, wskazując, że będący podstawą nabycia nieruchomości cel publiczny w postaci budowy budynków mieszkalnych został zrealizowany wyłącznie na części nabytej nieruchomości, pozostała jej część od dnia nabycia do chwili obecnej pozostaje niezagospodarowana i stanowi nieużytek.

Z treści protokołu oględzin przeprowadzonych 5 września 2017 r. wynika, że działka stanowi teren zielony pomiędzy ulicą [...] a budynkiem bloku mieszkalnego przy ul. [...]. Na działce, w odległości około 4 metrów od bloku znajduje się studzienka infrastruktury technicznej. Teren jest zadbany, trawa jest skoszona a żywopłot przycięty. Na działce znajduje się kilka starych drzew od ulicy [...]. Teren jest ogólnodostępny dla mieszkańców osiedla, widać wydeptane ścieżki. Oględziny zostały przeprowadzone ponownie 26 października 2017 r., a uczestniczący w nich pełnomocnik stron oraz przedstawiciel Gminy, potwierdzili stan zagospodarowania opisany w protokole z 5 września 2017 r.

Następnie Wojewoda powołując się na ustalenia organu I instancji podał, że wnioskowana do zwrotu część dawnej działki nr [...]/5 odpowiada w aktualnej ewidencji gruntów i budynków części działki nr [...]/31. Z aktu notarialnego z [...], wynika, że stosownie do lokalizacji szczegółowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, działka ta została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe. Nie powołano w tym akcie konkretnej decyzji lokalizacyjnej. Starosta dokonał analizy dokumentacji z okresu poprzedzającego proces nabycia działki nr [...]/5 oraz powstałej po dacie jej nabycia przez Skarb Państwa. Na podstawie decyzji z [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej ustalającej lokalizację szczegółową - budowę osiedla mieszkaniowego spółdzielczego, na terenie położonym w K. przy ul. [...] oraz załączonego do niej szkicu przedstawiającego ostateczne granice lokalizacji, ustalono, że działka nr [...]/5 była objęta tą lokalizacją. W decyzji wskazano, że koncepcja planu realizacyjnego winna być oparta na równocześnie opracowanym planie szczegółowym terenu, a ostateczne granice lokalizacji miały zostać ustalone po opracowaniu planu zagospodarowania. Organ I instancji, pomimo poszukiwań, nie odnalazł dokumentów poprzedzających zawarcie wyżej opisanego aktu notarialnego, jednakże na podstawie wniosku PMRN w Kielcach z 10 stycznia 1969 r. dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości położonych na tym terenie ustalił, że wykup nieruchomości nastąpił na podstawie decyzji lokalizacyjnej z [...]. Następnie PMRN wydało decyzję o lokalizacji szczegółowej z [...], którą została anulowana decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...]. Na podstawie planu ogólnego zagospodarowania terenu osiedle "..." w K. oraz planu realizacyjnego ogólnego osiedla "..." dla RSM "...", będących załącznikami graficznymi do decyzji z [...], organ I instancji ustalił, że działka hip. nr [...]/5 znajdowała się poza obszarem opracowania, wyłączona była z granic lokalizacji osiedla mieszkaniowego realizowanego przez Spółdzielnię "[...]". Decyzja o lokalizacji szczegółowej [...] została anulowana decyzją o lokalizacji szczegółowej z [...], dotyczącą części terenu osiedla "[...]". Na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] wnioskowana do zwrotu nieruchomość w oparciu o decyzję z [...] została wyłączona z osiedla mieszkaniowego przeznaczonego dla RSM "[...]" w K. Jednak na części działki nr [...]/5 wybudowano mimo to budynek mieszkalny pięciokondygnacyjny (ul. ...), będący w zarządzie Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej.

Organ I instancji przyjął, że "wyłączenie przedmiotowej części osiedla z granic osiedla przeznaczonego do realizacji przez spółdzielnię "[...]" nastąpiło decyzją Nr [...] z dnia [...]" Uznano, że przejęta nieruchomość była przeznaczona pod budowę osiedla, z tym, że realizacja tej części osiedla przypadła nie Spółdzielni "[...]", lecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich w K. Na podstawie planu realizacyjnego z 1969 r., na którym widnieje odręczny zapis, że stanowi również załącznik zamienny do decyzji z [...], organ I instancji ustalił, że na wnioskowanej do zwrotu części nieruchomości miała znajdować się zieleń wysoka, a także miejsca wypoczynku oraz zabaw dla dzieci, w tym boiska do siatkówki i inne oraz ścieżki doprowadzające do miejsc rekreacji i wypoczynku. W związku jednak z wyłączeniem decyzją z [...] terenu, na którym znajduje się objęta roszczeniem o zwrot działka, z granic lokalizacji osiedla "[...]", plan ten na tej części osiedla przestał obowiązywać.

W oparciu o powyższe, organ I instancji stwierdził, że na datę zawarcia wyżej opisanego aktu notarialnego cel przejęcia określony był w sposób ogólny - jako budowa osiedla mieszkaniowego i został zrealizowany. Bloki zostały wybudowane, zagospodarowano teren wokół nich, który stanowi infrastrukturę osiedlową. Wskazano, że bez znaczenia jest, że po wywłaszczeniu realizacja tej części osiedla przypadła innemu podmiotowi. Zaznaczono, że próby odnalezienia innego planu realizacyjnego - obejmującego dawną działkę ni- [...]/5 były bezskuteczne.

Wojewoda podkreślił, że organ I instancji poszukiwał planu realizacyjnego oraz decyzji o lokalizacji szczegółowej obejmującej część osiedla realizowaną przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich w Archiwum Państwowym i Przedsiębiorstwie Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o.o. Natomiast odnośnie działki sąsiedniej nr [...]/5 - występował dodatkowa do Spółdzielni Usługowej Nieruchomości Zarządca - aktualny zarządca bloku przy ul. [...]. Na potwierdzenie realizacji celu wywłaszczenia powołano zdjęcia lotnicze, znajdujące się w serwisie internetowym Retromapy (http:/w ww.kielce.retromapy.pl), z których wynika, że w roku 1977 (10 lat po wywłaszczeniu) na przejętej działce znajdował się blok wielorodzinny oraz dwa boiska - place wraz z prowadzącymi do nich ścieżkami. Ponadto, w toku postępowania, organ przeprowadził dowód z przesłuchań świadków - osób mieszkających w bloku przy ul. [...], na okoliczność stanu zagospodarowania terenu wokół bloku w latach 70-tych XX wieku. Przeprowadzone przesłuchania świadków potwierdziły, że teren przed blokiem przy ul. [...] od ulicy [...], został zagospodarowany pod dwa wysypane żwirem place zabaw wraz ze ścieżkami do nich (utwardzonymi żwirkiem, płytami betonowymi lub część wydeptana), które z upływem czasu niszczały, aż je zdemontowano, a żwirek zarósł trawą. Część jednego placu obsadzona została częściowo przez administrację bloku żywopłotem, którego fragment istnieje do dziś. Żywopłot od ul. [...] znajdował się na działce od początku, tak samo jak część drzew. Niektóre drzewa zostały wycięte i zasadzono nowe. Drzewa usytuowane bezpośrednio przy bloku zostały zasadzone przez mieszkańców.

W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji przyjął, że załącznik graficzny do decyzji z [...], na którym widnieje zapis, że stanowi również załącznik zamienny do decyzji z [...], mówił o miejscu wypoczynku oraz zabaw dla dzieci, w tym boisku do siatkówki i innych boiskach, a zatem urządzony plac zabaw i miejsce do gry w piłkę spełniały zamierzone funkcje wypoczynkowo-rekreacyjne. Po wybudowaniu budynku mieszkalnego - ul. [...], teren wokół został zagospodarowany pod infrastrukturę tej części osiedla "[...]", urządzono plac zabaw; ścieżki, posadzono żywopłot, część drzew wycięto i posadzono nowe, administracja gospodarowała nieruchomością (koszono trawę, przycinano żywopłot). Pozostawienie części drzew z daty wywłaszczenia nie świadczy o niewykorzystaniu nieruchomości zgodnie z celem przejęcia.

Dalej Wojewoda podał, że w umowie notarialnej z 13 września 1966 r. cel nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa określono jako budowa osiedla mieszkaniowego, stosownie do lokalizacji szczegółowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej (bez powołania konkretnej daty jej wydania oraz znaku). Dla omawianej działki, w dacie jej przejęcia obowiązywała decyzja o lokalizacji szczegółowej z [...] ustalającą lokalizację szczegółową - budowlę osiedla mieszkaniowego. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją z [...] jednak na podstawie tych dokumentów Starosta ustalił, że działka nr [...]/5 została przewidziana pod budowę budynku mieszkalnego, a ponadto na działce miała znaleźć się zieleń wysoka i boiska do siatkówki. Decyzja z [...] została uchylona decyzją z [...], na mocy której wnioskowana do zwrotu nieruchomość została wyłączona z osiedla mieszkaniowego przeznaczonego dla RSM "[...]" w K., jednakże na części działki nr [...]/5 wybudowano budynek mieszkalny (ul. ...), będący w zarządzie Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej, a na pozostałej części urządzono place zabaw, boisko i teren zielony wokół bloku.

Organ II instancji podał, że rysunek planu realizacyjnego, który jest jednocześnie załącznikiem zamiennym do decyzji z [...], obejmował obszar pomiędzy ulicami: [...]. Ustalono nim teren obejmujący budowę przez RSM "[...]" budynków mieszkalnych (oznaczony kolorem czerwonym i literami ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSTU). Bezsporne jest, że teren obejmujący dawną działkę nr [...]/5 został wyłączony z obszaru obowiązywania tej lokalizacji, jednakże na terenie wyłączonym zaplanowano budowę 4 bloków mieszkalnych i tereny zielone wzdłuż ulicy [...]. Na planie tym zaznaczono teren, na którym inwestycje realizuje RSM "[...]" oraz obszar z dopiskiem D.I.M. (Dyrekcja Inwestycji Miejskich) - obejmujący m.in. działkę nr [...]/5. Porównując szkic tego planu ze zdjęciem lotniczym z ogólnodostępnego portalu internetowego Geoportal K., Wojewoda stwierdził, że osiedle "[...]" w K. zostało zrealizowane w całości zgodnie z założeniami planu. Wszelkie bloki zaznaczone na planie, które miały być realizowane przez RSM "[...]" powstały. Zostały również wybudowane, zgodnie z rysunkiem planu 4 bloki, wyłączone z terenu lokalizacji realizowanego przez Spółdzielnię. Nie były one budowane przez RSM "[...]", lecz przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich w K. Nie ma przy tym znaczenia, że nie udało się odnaleźć decyzji o lokalizacji szczegółowej oraz planu realizacyjnego obejmującego przedmiotową część osiedla. Teren pomiędzy ulicami [...], stanowi bez wątpienia zorganizowaną całość — powstało na nim osiedle mieszkaniowe "[...]" - zrealizowane w części przez RSM "[...]", a w części przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich - co jest zgodne z celem przejęcia dawnej działki nr [...]/5. Istotne jest, że osiedle mieszkaniowe to nie tylko bloki, ale również tereny wokół nich. Wzdłuż bloku ul. [...] (i sąsiednich) usytuowana jest dwupasmowa droga - ul. [...] i od samego początku planowania osiedla, został zagospodarowany ochronny pas zieleni odgradzający bloki od ulicy. Nie można planować budowy osiedla mieszkaniowego blisko drogi publicznej, lecz należy uwzględnić teren ochronny (najczęściej to teren zieleni osiedlowej), dla komfortu życia jego mieszkańców. Potwierdzeniem zrealizowania celu wywłaszczenia są również zeznania świadków na okoliczność ustalenia stanu zagospodarowania nieruchomości wnioskowanej do zwrotu, którzy mieszkają na tym osiedlu od 1972, 1982, 1994 i 2007 roku. Na potwierdzenie realizacji celu wywłaszczenia organ I instancji, w serwisie internetowym Retromapy, dokonał zestawienia zmian zachodzących na wywłaszczonej działce nr [...]/5 - na lata 2014, 2012, 2003, 1992, 1982 i 1977. I tak na zdjęciu z 1977 r. widać tereny zielone, dwa place zabaw (bez trawy) oraz boisko wraz ze ścieżkami doprowadzającymi do nich. Na zdjęciu z 1982 roku wyraźnie widać tereny placów zabaw i ścieżki (chodniki) do nich, jak również teren zielony wokół bloku - ul. [...]. Na kolejnych zdjęciach z lat 1992, 2003, 2012 i 2014 nie widać już placów zabaw, a jedynie teren zielony i ścieżki.

Zdaniem organu odwoławczego przedstawione powyżej dowody dają podstawę, aby stwierdzić, że cel wywłaszczenia został w pełni zrealizowany, a jego realizacja nastąpiła przed 22 września 2004 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ II instancji zwrócił uwagę, że w przypadku ogólnego sformułowania celu wywłaszczenia np. budownictwo mieszkaniowe, należy uznać za nie nie tylko obiekty mieszkalne, ale także infrastrukturę z nimi związaną jak: szkoły, boiska sportowe, przedszkola, przychodnie lekarskie, garaże, kina, zieleń osiedlową, parki, ciągi komunikacyjne, a także wszelkie instalacje podziemne. Zatem zrealizowanie zieleni, placów zabaw, czy wykorzystywanie terenu pod boisko do gry w piłkę, które są infrastrukturą osiedla, nie prowadzi do zmiany jakościowej celu wywłaszczenia - celu budowy osiedla mieszkaniowego i nie jest zmianą celu wywłaszczenia, ale jego zrealizowaniem. Znajdująca się wokół bloku ul. [...] zieleń jest elementami stanowiącymi infrastrukturę związaną nierozerwalnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców.

Wojewoda dodał, że nie ma wątpliwości, że celem przejęcia działki nr [...]/5 było budownictwo mieszkaniowe, a cel wywłaszczenia został zrealizowany. Sami wnioskujący o zwrot wskazali, że część działki nr [...]/5 została zagospodarowana zgodnie z celem przejęcia - wybudowano blok, a pozostała jej część, to w ich ocenie, niezagospodarowany nieużytek. Postępowanie wyjaśniające dowodzi, że teren objęty roszczeniem zwrotowym nie stanowi nieużytku, lecz jest zagospodarowany jako teren zieleni osiedlowej, co mieści się w pojęciu celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, które to osiedle oprócz domów mieszkalnych powinno posiadać również infrastrukturę, w tym właśnie tereny zielone. Istotne jest, że początkowo teren ten był zagospodarowany pod boiska i place zabaw - elementy ściśle związane z istniejącym osiedlem mieszkaniowymi.

Odnosząc się do zarzutów odwołaniu organ wskazał, że nieodnalezienie decyzji lokalizacyjnej dla tej działki nie może świadczyć o niewykorzystaniu jej na cel przejęcia określony ogólnie w akcie notarialnym. Starosta dołożył wszelkich starań w celu odnalezienia kluczowych dla sprawy dokumentów oraz dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Organ I instancji nie ograniczył poszukiwania decyzji lokalizacyjnej jedynie do Archiwum Państwowego oraz Gminy, gdyż występował również do Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej Spółka z o.o. Jeżeli bowiem o istnieniu pewnych dokumentów, których nie udało się odnaleźć, można wnioskować na podstawie innych zachowanych dokumentów, to organ winien ocenić taki materiał dowodowy i wyjaśnić, dlaczego uznał, że dokument którego nie odnalazł faktycznie istniał, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Bez znaczenia dla sprawy jest jednoznaczne ustalanie następcy prawnego Dyrekcji Inwestycji Miejskich, skoro cel przejęcia nieruchomości został ustalony (budownictwo mieszkaniowe) i zrealizowany.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, [...] zarzucili naruszenie art. 80 w związku z art. 77 § 1 i art. 7 kpa, poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w postaci decyzji lokalizacyjnej obejmującej sporną nieruchomość, pozwalającej ustalić szczegółowy cel jej nabycia, podczas gdy organ winien był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że decyzja lokalizacyjna z 1964 r., a w szczególności załączony do niej plan realizacyjny, nie określały w sposób szczegółowy zagospodarowania terenu osiedla, w tym terenu spornej nieruchomości. Szczegółowe plany realizacyjne zostały natomiast dołączone do decyzji z 1969 r. i z 1970 r. Jednak decyzje te w sposób wyraźny wskazywały zasięg swojego obowiązywania od obszaru wyrysowanego na planach realizacyjnych. W obu przypadkach sporna nieruchomość znajdowała się poza obszarem obowiązywania decyzji lokalizacyjnej, zatem zarówno decyzja lokalizacyjna z 1969 r. jak i z 1970 r. nie mają zastosowania do przedmiotowej nieruchomości i nie mogą stanowić podstawy do ustalenia szczegółowego celu jej nabycia. Postawę taką stanowić może jedynie decyzja lokalizacyjna wydana w stosunku do Dyrekcji Inwestycji Miejskich, obejmująca swoim zasięgiem sporną nieruchomość.

Dalej autor skargi zauważył, że o ile ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że taka decyzja w stosunku do Dyrekcji Inwestycji Miejskich w Kielcach mogła zostać wydana, to jednak nie można na tej podstawie ustalić jej treści, a tym samym szczegółowego celu nabycia nieruchomości. Od samego początku swego powstania szczegółowy plan osiedla z mocy wyżej przywołanych decyzji nie obejmował tej nieruchomości. Z powyższego należy wnioskować, że intencją organu określającego szczegółowy cel nabycia było odmienne jego określenie, niż wynikałoby to z zamieszczonych tam rysunków. W żadnym wypadku nie można twierdzić, że cel ten został określony w sposób uwidoczniony na tych rysunkach, a następnie w toku kolejnych decyzji modyfikowany. Zgromadzone w aktach sprawy decyzje lokalizacyjne nie pozwalają na określenie szczegółowego celu nabycia. Cel ten może określić jedynie decyzja lokalizacyjna skierowana do Dyrekcji Inwestycji Miejskich, która jest pierwszą decyzją uszczegóławiającą cel nabycia w stosunku do spornej nieruchomości. Ustalenie jej treści, a tym samym celu nabycia, nie może jednak odbywać się w oparciu domniemania wysnuwane z rysunków, które w tym przedmiocie nigdy nie miały znaczenia prawnego. W każdej bowiem wcześniejszej decyzji lokalizacyjnej ta cześć opracowania była wyłączona, jako nie będąca treścią decyzji, i nigdy nie stanowiła wyrazu woli ustanowienia celu nabycia przez stosowny organ.

Zatem organ rozpoznający sprawę w sposób nieuprawniony oparł ustalenie szczegółowego celu nabycia nieruchomości o treść decyzji lokalizacyjnej z 1970 r., bowiem decyzja ta nie ma zastosowania do spornej nieruchomości. W niniejszej sprawie organ winien zebrać cały materiał dowodowy mający znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, w szczególności pozyskać decyzję lokalizacyjną skierowaną do Dyrekcji Inwestycji Miejskich obejmująca sporną nieruchomość. Natomiast organ nie podjął czynności zmierzających do ustalenia następcy prawnego Dyrekcji Inwestycji Miejskich i skierowania pytań do tego podmiotu o tę decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jej autor podnosi, że poprzedzająca wywłaszczenie decyzja lokalizacyjna z 1964 r., a w szczególności załączony do niej plan realizacyjny, nie określały w sposób szczegółowy zagospodarowania terenu osiedla, w tym terenu spornej nieruchomości. Dlatego też, jego zdaniem, organ powinien odnaleźć decyzję lokalizacyjną wydaną na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich, a skoro tego nie uczynił, naruszył wskazane w skardze przepisy.

Zarzut ten jest niezasadny. Przede wszystkim wskazać należy, że prawidłowe są ustalenia organów, co do tego, że cała wywłaszczona nieruchomość, oznaczona dawniej jako działka nr [...]/5 powierzchni 1767 m2, znajdowała się na obszarze objętym decyzją lokalizacyjną z 1964 r., na podstawie której była przeznaczona ogólnie pod budownictwo mieszkaniowe. Taki też cel został wskazany w umowie sprzedaży z [...] zawartej przez poprzedników prawnych skarżących w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Z umowy tej wynika, iż cel wywłaszczenia w postaci budownictwa mieszkaniowego miał być realizowany przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]". Ostatecznie jednak, na skutek decyzji z 1969 i 1970 r. teren obejmujący między innymi działkę [...]/5 został wyłączony z obszaru obowiązywania tej lokalizacji. Nie oznacza to jednak, że w ogóle odstąpiono od budowy na tym terenie osiedla mieszkaniowego. Z rysunku planu realizacyjnego, stanowiącego załącznik zamienny do decyzji z [...], obejmującego obszar pomiędzy ulicami: [...] wynika, że na wyłączonym terenie miały powstać cztery bloki wraz z osiedlową zielenią, a jedynie kto inny miał być inwestorem tej części osiedla, a mianowicie Dyrekcja Inwestycji Miejskich. Inwestycja została zrealizowana. Na działce nr [...]/5 powstał między innymi blok mieszkalny (jego część, która przecina tę dawną działkę), zamieszkały od 1972 r. (zeznania J. C., mieszkającego w tym bloku od początku). Jak wynika z prawidłowych ustaleń organów, poczynionych w oparciu o zdjęcia lotnicze oraz zeznania mieszkańców bloku usytuowanego na dawnej działce [...]/5, pomiędzy tym blokiem a ulicą [...], a więc na terenie objętym żądaniem zwrotu, obecnie znajduje się teren zieleni ochronnej, zaś wcześniej, w latach 70-tych i 80-tych istniały place zabaw, była urządzona zieleń, utwardzone żwirem chodniki.

Prawidłowe jest stanowisko organów, że okoliczność, iż inwestorem osiedla w tej części nie była Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], lecz Dyrekcja Inwestycji Miejskich jest bez znaczenia. Nie ma także znaczenia treść decyzji lokalizacyjnej wydanej na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich, gdyż po pierwsze, decyzja ta musiała zostać wydana już po wywłaszczeniu, do którego doszło umową z 1966 r., skoro decyzja lokalizacyjna z 1964 r. została uchylona w 1969 r., a po drugie, jak słusznie wskazał organ, istotne jest tylko to, czy określony w umowie sprzedaży cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Zarzuty skargi zdają się zmierzać do tego, że zdaniem jej autora, gdyby z decyzji lokalizacyjnej wydanej na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich (której nie udało się odnaleźć) miał wynikać jakiś inny sposób zagospodarowania terenu dawnej działki [...]/5, aniżeli ten, który został zrealizowany, wówczas zachodziłyby podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Dokonując oceny zasadności zastosowania art. 137 ugn, a więc ustalając, czy nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu tego przepisu, bierze się pod uwagę cel wywłaszczenia określony na datę wywłaszczenia, nie zaś na datę późniejszą. W niniejszej sprawie ten cel został określony w umowie sprzedaży, jako budownictwo mieszkaniowe i słusznie organy ustaliły, że został on zrealizowany. Teren pomiędzy ulicami [...] stanowi bez wątpienia zorganizowaną całość — powstało na nim osiedle mieszkaniowe "[...]" - zrealizowane w części przez RSM "[...]", a w części przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich - co jest zgodne z celem przejęcia dawnej działki nr [...]/5. Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko organu, zgodnie z którym celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących takich jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i tereny zielone. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1537/09, publ. LEX nr 745074, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Po 648/07, publ. LEX nr 365373, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06, publ. LEX nr 383797). Zatem przy ocenie realizacji celu, jakim jest budownictwo mieszkaniowe, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę infrastruktury osiedla, w tym ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowej, niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Jak już była o tym mowa, na gruncie będącym przedmiotem wniosku o zwrot w niniejszej sprawie, położonym pomiędzy blokiem mieszkalnym a ulicą [...], już w latach 70-tych ubiegłego wieku znajdowały się plac zabaw, boisko, ciągi piesze oraz zieleń. W chwili obecnej nadal grunt ten stanowi pas zieleni oddzielający posadowiony częściowo na dawnej działce [...]/5 wielomieszkaniowy blok, od ulicy [...]. Tak więc ta część działki, której zwrotu domagają się skarżący została wykorzystana pod infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, co oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Okoliczność zaś, czy w decyzji lokalizacyjnej szczegółowej, wydanej na rzecz Dyrekcję Inwestycji Miejskich, w taki sam sposób zostało określone dokładne przeznaczenie tej części dawnej działki [...]/5, jest bez znaczenia. Należy tylko domniemywać, w ślad za organem, że ponieważ taki sposób zagospodarowania dawnej działki [...]/5 został przewidziany na planie realizacyjnym stanowiącym załącznik do decyzji z 1970 r. (na którym zaznaczono, że ta część będzie realizowana przez D.I.M) i taki też sposób zagospodarowania został zrealizowany, to że również decyzja o lokalizacji szczegółowej wydana na rzecz Dyrekcję Inwestycji Miejskich właśnie taki sposób zagospodarowania tej części dawnej działki [...]/5 przewidywała. Zauważyć jednak należy, że nawet gdyby w dacie wywłaszczenia było przewidziane zlokalizowanie na tej części działki bloku, a zostałby w tym miejscu utworzony teren zielony, albo też powstał jakiś inny element infrastruktury osiedlowej, to i tak należałoby uznać, że cel wywłaszczenia w postaci budownictwa mieszkaniowego został zrealizowany.

Reasumując, w ocenie Sądu, prawidłowo organy w niniejszej sprawie ustaliły, że cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona, został zrealizowany jeszcze przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku tym zasadne jest stanowisko Wojewody, że brak jest podstaw do zastosowania art. 137 ust. 1 ugn.

Ponieważ podniesione w skardze zarzuty okazały się nieuzasadnione, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się takiego naruszenia przepisów, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżone decyzji, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawi art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302).