Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 637/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust.1-3
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 49
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80 ust. 1-3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 107 par.3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust.2, art. 3 ust.1 i 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Dnia 23 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] w przedmiocie ustalenia J. M. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Z akt sprawy wynika, że 30 kwietnia 2012 r. rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 rok w odniesieniu do powierzchni 13,22 ha. Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznał wnioskodawcy płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 w wysokości 11 716,60 zł.

Pismem z 3 marca 2016 r. Biuro Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystąpiło do Biura Powiatowego ARiMR w R. z prośbą o przesłanie dokumentów mających na celu ustalenie faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych nr 16 obręb B., gmina M., powiat [...], woj. [...]. i działki nr 274 obręb S., gmina S., powiat [...], województwo [...], które na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z 6 maja 2011 r. zostały przekazane przez poprzednich właścicieli, tj. D. M. i J. M. synowi. Do pisma zostały załączone dokumenty w postaci kopii aktu notarialnego umowy darowizny z 6 maja 2011 r., decyzji o przyznaniu pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom'' z 9 grudnia 2010 r., wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom'', oświadczenia wnioskodawcy o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz kopii wyjaśnienia.

Postanowieniem z 4 stycznia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wznowił z urzędu postępowania w sprawie przyznania J. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r.

Decyzją z [...] organ I instancji orzekł o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 rok. Organ ustalił, że w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wynikający z aktu notarialnego repertorium A nr [...] z 6 maja 2011 r. i weryfikacji wniosku dotyczącego działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom'' fakt, że na dzień 31 maja 2012 r. J. M. nie był użytkownikiem działek rolnych nr 16 położnej we wsi B. w gminie M. oraz działki nr 274 położnej we wsi S. gmina S..

Decyzją z [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję organu I instancji z [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR.

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ponownie orzekł o odmowie przyznania J. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 rok.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją [...]. uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...]

Rozpoznając ponownie sprawę decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. stwierdził, że decyzja o przyznaniu płatności z [...] wydania została z naruszeniem prawa.

Zawiadomieniem z 11 grudnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia J. M. nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wypłaconych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego w R. z [...]

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R.ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wypłaconych na 2012 rok w wysokości 11.716,60 zł.

Wydaną w wyniku rozpoznania odwołania J. M., decyzją z [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, że dopłaty bezpośrednie w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2012 rok w wysokości 11. 716,60 zł zostały stronie przyznane w oparciu o decyzję z [...] i wypłacone 20 lutego 2013 r. Z kolei 6 maja 2011 r. J. M. wraz z małżonką przekazali synowi G. M. gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziły działki ewidencyjne o numerach 16, 145, 184 i 274. G. M., występując z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", złożył do ARiMR umowę darowizny przejęcia gospodarstwa rolnego po rodzicach oraz oświadczenie o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 6 maja 2011 r. W tym miejscu organ podkreślił, że samo wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oraz złożenie do tego wniosku niezbędnych dokumentów nie może być traktowane jako wystąpienie o przyznanie płatności obszarowych. Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do ich przyznania, nie jest natomiast wymagane przedstawienie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do deklarowanych działek. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR zaznaczył, że tytuł prawny do władania gruntem objętym wnioskiem pozostaje bez wpływu na wynik postępowania w sprawie o przyznanie płatności do gruntów rolnych, natomiast niezbędną i konieczną przesłanką jest rzeczywiste uprawianie gruntów.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że G. M., nabywając gospodarstwo rolne po rodzicach w 2011 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami, zobowiązany był wystąpić do ARiMR z formularzem wniosku W-3/01 o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wniosek ten należało złożyć, gdy w terminie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia 31 maja 2011 r. nastąpiło przekazanie posiadania gospodarstwa. J. M. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 w dniu 29 marca 2011 r., a gospodarstwo przekazał synowi w dniu 6 maja 2011 r., w związku z czym G. M. zobowiązany był złożyć formularz wyżej wskazanego wniosku.

Dyrektor [...] Oddziału ARiMR uznał zatem, że J. M. nie spełniał warunków przyznania płatności, gdyż warunkiem przyznania płatności było posiadanie działek rolnych deklarowanych do płatności, przy czym ocenie podlegał stan posiadania na dzień 31 maja 2012 r. Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że w dniu [...] po wznowieniu postępowania w sprawie, na skutek powyższych okoliczności wydał decyzję o stwierdzeniu wydania decyzji z [...] z naruszeniem prawa. Decyzja ta nie została przez stronę zaskarżona, wobec czego stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Zatem w okolicznościach sprawy doszło do nienależnego pobrania płatności, gdyż J. M. ubiegał się o przyznanie płatności do działek rolnych, w których posiadaniu się nie znajdował. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR zaznaczył przy tym, że brak wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym decyzji o przyznaniu płatności za 2012 r. nie stoi na przeszkodzie do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wyjaśnił, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości: JPO - jednolita płatność obszarowa 9 677,83 zł, uzupełniająca płatność obszarowa do grup upraw podstawowych 917,09 zł, przejściowa płatność z tytułu owoców miękkich 1 121,68 zł, czyli łącznie 11 716,60 zł, przyznane w oparciu o decyzję z dnia [...], i wypłacone w dniu 20 lutego 2013 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku J. M. o wpis do ewidencji producentów, tj. w oparciu o decyzję, w odniesieniu do której w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że wydana została ona z naruszeniem prawa.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki i do należności tych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800). Odpowiednie zastosowanie powyższych regulacji do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności oznacza, iż w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 11 716,60 zł nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji z dnia [...] od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Jednocześnie organ wskazał, że stosowanie ulg w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty, uregulowane jest - od 1 stycznia 2011 r. - przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1687). Powyższe wymaga jednak złożenia odrębnego wniosku do Prezesa ARiMR.

Organ stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazane w z art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.) – dalej "rozporządzenie Nr 1306/2013", bowiem każda z kwot nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie art. 106 ust. 3 rozporządzenia Nr 1306/2013.

Organ zaznaczył również, że na gruncie rozpoznawanej sprawy nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.) - dalej "rozporządzenie Nr 1122/2009". Wyjaśnił, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu art. 80 ust. 3 rozporządzenia Nr 1122/2009 wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: płatność musi być dokonana na skutek błędu organu oraz błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Organ, wypłacając płatności bezpośrednie za 2012 r., nie popełnił pomyłki, gdyż kwota należności została wyliczona na podstawie danych zgłoszonych przez J. M. we wniosku i z zastosowaniem prawidłowych stawek. Zdaniem organu, nie sposób przyjąć, że w przedmiotowej sprawie producent ubiegając się o płatności bezpośrednie, przyjmując przyznaną i przekazaną na jego rachunek płatność, nie mógł w zwykłych okolicznościach wykryć nieprawidłowości. W tym zakresie organ podkreślił, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich zawiera sekcję "Oświadczenia i zobowiązania", w której między innymi znajduje się zapis, że producentowi rolnemu znane są zasady przyznawania płatności bezpośrednich. W ocenie organu odwoławczego zatem producent znał rzeczywisty stan faktyczny i prawny w sprawie przyznania płatności, co oznacza, że nie powinien w ogóle wnioskować o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012. W tej sytuacji zaś trudno mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika i wypłacił należną płatność w oparciu o żądania rolnika zawarte we wniosku.

Poza tym w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy wyznaczające okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranej płatności (art. 3 ust 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.). Organ podkreślił, że w analizowanej sprawie nieprawidłowość była ciągła i powtarzająca się, gdyż J. M., nie będący użytkownikiem wyżej wskazanych gruntów, występował o przyznanie płatności bezpośrednich kolejno w latach 2011, 2012 i 2013. Nieprawidłowość ta ustała w dniu 7 maja 2013 r., wobec czego od tej daty rozpoczął bieg podstawowy termin okresu przedawnienia, który wynosi 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika. W ocenie Dyrektora ARiMR w niniejszej sprawie okres przedawnienia nie upłynął, gdyż bieg terminu przedawnienia został przerwany poprzez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu z 4 stycznia 2017 r., a następnie poprzez wydanie decyzji z [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności, która stanowi informację skierowaną do strony o wystąpieniu nieprawidłowości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...]. wniósł J. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz rozstrzygnięcia z 4 stycznia 2017 r. o wznowieniu postępowania i zasądzenia od organu kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu o wznowieniu postępowania skarżący zarzucił naruszenie art.145 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że nastąpiły nowe okoliczności w sprawie nieznane organowi I instancji, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że okoliczności te były znane lub powinny być znane temu organowi w chwili wydania decyzji o wznowieniu.

Natomiast decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] skarżący zarzucił przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia o zwrocie środków pieniężnych tylko art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z jednoczesnym zanegowaniem konieczności wznowienia postępowania, pomimo podjętej już decyzji wznowieniowej, co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia o zwrocie środków pieniężnych.

W uzasadnieniu skargi J. M. podkreślił, że okoliczności związane z przejęciem ziemi przez syna były znane lub powinny być znane organowi I instancji już 31 maja 2011 r., na co wskazuje fakt, że w tym dniu Powiatowe Biuro ARiMR w R. wydało G. M. zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego na podstawie jego wniosku z 25 maja 2011 r. Zdaniem skarżącego ponadto wiedza o przejściu gospodarstwa na syna powinna być znana organowi I instancji z dalszych jego czynności z okazji ubiegania się o status młodego rolnika i przysługujących z tego tytułu świadczeń. W ocenie skarżącego zaniechanie w tym zakresie narusza art. 7 k.p.a. Wnoszący skargę podkreślił poza tym, że organom znane jest oświadczenie G. M., że pieniądze uzyskane przez J. M. zostały mu oddane z przeznaczeniem na cele związane z gospodarstwem rolnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018r., poz. 2107) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje oddaleniem skargi.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej jest decyzja Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm.), dalej "ustawa o ARiMR". Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 ( art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR).

Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

W rozpoznawanej sprawie niespornym jest, że skarżącemu wypłacono, na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...], w dniu 20 lutego 2013 roku tytułem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012 r. kwotę 11.716,60 zł (obejmującą: jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową, oddzielną płatność do owoców miękkich). Nie budzi także wątpliwości sądu, że decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. stwierdził, że jego decyzja z [...] o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012 rok wydania została z naruszeniem prawa. Strona nie odwołała się od powyższej decyzji, a zatem uzyskała ona walor ostateczności. Skutkiem tego, że decyzja z [...] ma walor ostateczności jest to, że strona nie ma obecnie możliwości kwestionowania wynikających z tej decyzji ustaleń w ramach skargi na decyzję wydaną w trybie art. 29 ustawy o ARiMR. Kwestie merytoryczne, takie jak zasadność i podstawy prawne wznowienia tamtego postępowania, mogły być badane wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją z [...].

W konsekwencji sąd nie mógł w ramach obecnie prowadzonego postępowania uwzględnić podniesionych w skardze zarzutów dotyczących nieprawidłowości ustaleń odnoszących się do posiadania przez organ wiedzy o przekazaniu gospodarstwa rolnego synowi i prowadzenia działalności rolniczej przez syna skarżącego. Kwestie te były rozstrzygane w postępowaniu wznowieniowym zakończonym wydaniem decyzji z [...] stwierdzającej, że decyzja w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 została wydana z naruszeniem prawa.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarżący faktycznie otrzymał w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012 r. kwotę 11.716,60 zł wynikającą z decyzji z dnia [...], która została następnie uznana za niegodną z prawem decyzją z [...] i jak wyjaśniono powyżej brak jest obecnie możliwości podważenia podstaw tego rozstrzygnięcia, to stwierdzić trzeba, że skarżącemu wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR środki nienależne, co skutkowało obowiązkiem ich zwrotu.

Stwierdzenie, że dokonano płatności nienależnie lub w nadmiernej wysokości co do zasady skutkuje obowiązkiem jej zwrotu. Obowiązek ten wynika wprost z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Odsetki naliczane są w sposób wskazany w ust. 2 art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Prawidłowo w zaskarżonej decyzji organ przeanalizował sformułowane w art. 49 ustawy z 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ) przesłanki odstąpienia od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, o których mowa w art. 29 ustawy o ARiMR. W myśl tego przepisu Kierownik BP ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013 ,tj. w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013. Stosując wynikające z tych przepisów zasady przeliczenia, organ wyliczył równowartość 100 euro jako 410,38 zł, którego to przeliczenia skarżący nie kwestionował. Tym samym słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności obszarowej.

Z kolei w art. 80 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 przewidziana została możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnej płatności. Obowiązek zwrotu nienależnej płatności, o jakiej mowa w ust. 1 tego artykułu, nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Z sytuacją taką nie mieliśmy do czynienia w rozstrzyganej sprawie. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony już w orzecznictwie, że w treści art. 80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 prawodawca unijny posłużył się zwrotami niedookreślonymi takimi jak "pomyłka organu", czy też "błąd, który nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Taka konstrukcja przepisu wskazuje jednoznacznie, że jego wykładnia możliwa jest jedynie poprzez subsumpcję, a zatem przez wypełnienie treści pojęć niedookreślonych konkretnymi elementami stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 16 marca 2016r. sygn. akt II GSK 2157/14, wyrok NSA z 8 maja 2018 r. I GSK 5301/18 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych wwww.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

W rozstrzyganej sprawie skarżący skutecznie nie podważył ustalonego stanu faktycznego, z którego wynika, że strona nie będąc użytkownikiem gruntów zgłaszanych do płatności, które 6 maja 2011 roku zostały przekazane synowi zgłaszała je do płatności za lata 2011, 2012, 2013. Trafnie zatem organy uznały, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z omawianego przepisu. Organ wydając decyzję o przyznaniu płatności opierał się na deklaracji skarżącego. Ponieważ faktyczny posiadacz gospodarstwa nie deklarował gruntów do płatności bezpośrednich kontrole przeprowadzana przez agencje nie mogły wykryć nieprawidłowości. To skarżący ponosi zatem odpowiedzialność za nienależną wypłatę świadczeń, jako że zostały mu one przyznane i przekazane na podstawie danych podanych przez niego we wniosku o przyznanie płatności. Rolnik składając wniosek i deklarując określone dane odpowiada za ich zgodność ze stanem faktycznym. Składając wniosek oświadcza ponadto, że znane mu są zasady i warunki przyznawania płatności oraz ich zwrotu, wobec czego brak jest podstaw do powoływania się obecnie przez skarżącego na brak świadomości, że dopuścił się naruszenia prawa oraz na działanie w zaufaniu do organu. Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie organu uznały, że nie zachodziły przesłanki wyłączające zwrot nienależnie otrzymanej płatności, o jakich mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009.

Wreszcie wskazać należy, że prawidłowo organy przyjęły także, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zwrotu płatności. Zgodnie z mającym zastosowanie w odniesieniu do płatności za 2012 art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Zgodnie z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Trafnie organy wskazały, że nieprawidłowość, której dopuścił się skarżący miała charakter ciągły i powtarzający się i ustała dopiero 7 maja 2013 roku, wtedy rozpoczął bieg podstawowy okres terminu przedawnienia, który wynosi 4 lata. W sprawie doszło jednak do jego skutecznego przerwania bowiem 4 stycznia 2017 roku wydane zostało postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 rok, które zostało doręczone skarżącemu 9 stycznia 2017 roku. Zatem 10 stycznia 2017 roku rozpoczął na nowo bieg termin przedawnienia do dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności, który upływał dopiero w 2021 roku, zaś kontrolowana decyzja organu II instancji wydana została [...].

Sąd nie stwierdził także innego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wyczerpujące uzasadnienia faktycznego i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Argumentacja przedstawiona przez organ jest spójna, logiczna i nie zawiera sprzeczności. Organ wydający zaskarżoną decyzję działał na podstawie i w granicach obowiązującego prawa i dlatego sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.

EC