Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 162/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1950 r., nr [...], wydanym na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) – dalej zwanego "dekretem", Starosta Powiatowy we [...] przejął na własność Państwa wszelkie mienie położone w gromadzie [...], gm. [...], pow. [...], pochodzące z gruntów ukazowych, niemających urządzonej hipoteki oraz grunty hipoteczne o nieustalonej nomenklaturze prawnej, położone w kol. [...], gm. [...], pow. [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. w pkt 2 wystąpiła D. P. podnosząc, że jej dziadek M. S. został przesiedlony "na inne miejsce zamieszkania", gdzie nie otrzymał ekwiwalentu zamiennego za pozostawione we wsi [...] gospodarstwo rolne. Nie był również zawiadomiony o toczącym się postępowaniu w sprawie przejęcia gospodarstwa, a orzeczenie Starosty Powiatowego we [...] nie zostało skierowane "indywidualnie do każdego z gospodarstw".

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] kwietnia 1950 r. w pkt 2, dotyczącym przejęcia gospodarstwa M. S. wraz z domem argumentując, że przejęcie na rzecz Państwa nieruchomości, będących własnością M. S., nastąpiło zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniosła D. P.

Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną zwad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Przy czym przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa nakłada na organ administracji obowiązek zbadania, czy nastąpiło naruszenie prawa, przy jednoczesnym wykazaniu, iż było to naruszenie rażące.

Minister wskazał, że podstawę materialnoprawną orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r. stanowił art. 1 dekretu, zgodnie z którym mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli.

W ocenie organu fakt położenia objętych postępowaniem nieruchomości w obrębie pasa granicznego nie budzi wątpliwości. Powiat [...] był powiatem granicznym, stąd cały jego obszar, zgodnie z przepisem art. 10 rozporządzenia Prezydenta z dnia 23 grudnia 1927 r., został uznany za pas graniczny. Ponadto z treści karty przesiedleńczej z dnia [...] lipca 1947 r., nr [...], wydanej przez Państwowy Urząd Repatriacyjny Pow. Oddział [...] wynika, że M. S. został wraz z żoną A. przesiedlony na inne miejsce zamieszkania. Przy czym w znajdujących się w aktach sprawy pismach wnioskodawczyni podkreślała ona, że jej dziadkowie zostali wysiedleni i w dacie wydania orzeczenia Starosty Powiatowego we W. nie władali gospodarstwem we wsi [...]. Ponadto w świetle obowiązujących wówczas przepisów wskazany starosta miał obowiązek przejąć nieruchomości, spełniające wymagania określone w art. 1 dekretu. Nie nastąpiło zatem rażące naruszenie prawa.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów Minister wskazał, że stosownie do obowiązującego w chwili orzekania o przejęciu gruntów we wsi [...] art. 75 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), orzeczenie Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] kwietnia 1950 r. spełniło wskazane tam wymogi. W osnowie pod pozycją 2 wyszczególniono M. S. wraz z przejmowanym od niego gospodarstwem ([...] ha) i zabudowaniami (domem). Przy czym o ile można mieć zastrzeżenia co do poziomu precyzji wskazanego opisu, to nie można powiedzieć, że kwestionowane orzeczenie w tym zakresie nie zawiera osnowy. Orzeczenie wywłaszczeniowe nadawało się do wykonania. Należy podnieść, że art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, ani żaden przepis dekretu z 1949 r. nie wymagały szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez Państwo nieruchomości. Z art. 7 ust. 2 dekretu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1950 r., wynika że dokładne dane na temat powierzchni nieruchomości nie muszą być znane organowi, dokonującemu przejęcia, przewidując dla potrzeb szacowania nieruchomości pewne szczególne rozwiązanie. Akt ten nie regulował natomiast innych skutków braku wiedzy o powierzchni przejmowanych nieruchomości. Równoznaczne jest to zatem z uznaniem tej okoliczności za prawnie nieistotną. Wniosek taki potwierdza wykładnia systemowa zewnętrzna, opierająca się na przepisach § 3 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz.U. Nr 37, poz. 271).

Nie ma zatem racji interpretacja powołanego art. 75 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 1 ust. 1 dekretu, która polega na uzupełnieniu treści tych przepisów o elementy w rzeczywistości w nich nieobecne, tj. szczegółowego opisu nieruchomości przejmowanych na własność Państwa.

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia M. S. kwestionowanego orzeczenia Starosty, organ przypomniał, że ten ostatni organ nie musiał poszukiwać właściciela nieruchomości tylko dlatego, aby doręczyć mu orzeczenie nacjonalizacyjne (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 324/12). Ewentualny zaś brak dokumentu potwierdzającego doręczenie nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego, w oparciu o art. 156 § 1 kpa. (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 818/09).

Organ dodał, że z przepisów dekretu nie wynika obowiązek zawiadomienia właściciela o wszczęciu postępowania zmierzającego do przejęcia gospodarstwa. Jednocześnie sposób opuszczenia gospodarstwa nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek jego nacjonalizacji (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 listopada 1998r., sygn. akt IV SA 2144/96).

D. P. wniosła skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz na orzeczenie Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] kwietnia 1950 r., zaskarżając je w całości.

Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa, kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7, art. 75, art. 76, art. 77, art. 80 oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, poprzez obrazę prawa materialnego w postaci art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. R. P. Nr 46, poz. 339 ) w związku z art. 44 i następne, art. 75 ust. 1, art. 82, art. 95 pkt. b/, art. 101 ust. 1 lit. a/ i b/ rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), poprzez błędną odmowę jego zastosowania na skutek niewłaściwego uznania, że opis przejmowanego mienia M. S. w orzeczeniu Starosty Powiatowego we [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. nie naruszał w sposób rażący art. 44 i następne, art. 75 ust. 1, art. 82, art. 95 pkt. b/, art. 101 ust. 1 lit. a/ i b/ rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym w związku z art. 1, art. 2, art. 3 i 4 powołanego dekretu,

Ponadto wniosła o zastosowanie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/. Zarzuciła obrazę przepisów o postępowaniu, która ma wpływ na wynik sprawy w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego w związku z art.44 i następne, art. 75 ust. 1, art. 82 oraz art. 95 pkt. b/ oraz art. 101 ust. 1 lit. a/ i b/ rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36 poz. 341 ze zm.), polegającą na nieuzasadnionym utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., pomimo iż narusza art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, jak też obrazę przepisów o postępowaniu, poprzez nieuwzględnienie w ocenie postępowań organów administracji i pominięcia przez te organy wadliwości orzeczenia Starosty Powiatowego [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi i kol. [...], gm. [...], pow. [...] w pkt. I poz. 2 figuruje S. M. obszar - [...] ha, dom, bez porównania z dokumentami z Archiwum Państwowego w L. Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. (o sygn. [...] w poz. nr 3 - [...] ha ziemi, znak sprawy [...], o sygn. [...] w poz. nr [...] - [...] ha gruntów, znak sprawy [...] i o sygn. [...] poz. nr [...] ha gruntu, znak sprawy [...], co łącznie stanowiło gospodarstwo rolne o powierzchni - [...] ha ziemi, dotyczącymi obciążenia M. S. na początku - 1947 r. wymiarem podatku gruntowego we wsi [...] i kol. [...], Gm. [...], pow. włodawski przed datą wysiedlenia, tj. do [...] lipca 1947 r.

Powyższe powoduje rozbieżność w przejętej powierzchni gospodarstwa o wielkości - [...] ha, co mogło skutkować w odniesieniu do właściciela, któremu następnie na podstawie art. 5 ust. 1 dekretu, służyło prawo otrzymania tytułem ekwiwalentu na własność gospodarstwa w miejscu ponownego osiedlenia lub mienia nierolniczego.

Jednocześnie dowód z karty przesiedleńczej z dnia [...] lipca 1947 r., nr [...] przy powoływaniu się na fałszywą okoliczność przebywania przez właścicieli w nieznanym miejscu pobytu, podczas gdy z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że M. S. wraz z żoną A. zostali przesiedlani na inne miejsce zamieszkania w dniu 6 lipca 1947 r., o czym wiadomo było organom państwowym, co wyklucza uznanie, że przejmowane mienie należało do osób nieznanych z miejsca pobytu i jego elementów składowych przedmiotu.

Ponadto wskazała na:

- art. 3 dekretu, jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie orzeczenia przez Wicestarostę z pominięciem trybu i zasad przewidzianych w rozporządzeniu Prezydenta z dnia 22 marca 1928 r.,

- art. 33 i 46 ustawy z dnia 20. marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, § 22 uchwały Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. oraz ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, w związku z czym przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że uchwała ma zastosowanie do zmienionego, a więc zlikwidowanego stanowiska Starosty i wicestarosty, a nie do struktury organizacyjnej powiatowych rad narodowych,

- art. 3 pkt. 1 i art. 11 dekretu z 26 października 1945 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Prasowej przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie w związku z tym, że akty prawne inne niż podlegające ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw obowiązują z datą ich podpisania,

- art. 67, 68 i 69 rozporządzenia Prezydenta z dnia 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej, art. 13, 22 i 23 dekretu PKWN z dnia 23 listopada 1944 r. oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przez pominięcie, że powyższe przepisy różnicują stanowisko starosty i starostwa powiatowego jako przydatnego mu do działania urzędu,

W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewody [...] i orzeczenia Starosty Powiatowego we [...].

Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa, w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia.

Na wstępie należy poczynić zastrzeżenie, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, tj. trybie stwierdzenia nieważności orzeczenia, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 158 § 1 kpa.

Przedmiotem tego postępowania jest weryfikacja, czy określone rozstrzygnięcie jest dotknięte którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem instytucją umożliwiającą wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć administracyjnych obciążonych najcięższymi wadami. Przy czym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem, na skutek którego uszczerbku doznaje zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 kpa). Z tego też względu wzruszenie rozstrzygnięcia w tym trybie może mieć miejsce tylko wtedy, gdy oceniana decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Należy mieć także na względzie, że wyliczenie podstaw nieważności stanowi katalog zamknięty, co powoduje, iż art. 156 § 1 kpa, nie może być interpretowany rozszerzająco, ale dosłownie, czy wręcz ścieśniająco, jako wyjątek od powołanej zasady.

Mając na względzie powyższe konstatacje, stwierdzić należy, iż istota rozważań na gruncie przedmiotowej sprawy sprowadza się przede wszystkim do interpretacji przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uchybienia prawu mają charakter rażący w przypadku istnienia w orzeczeniu wad o szczególnym ciężarze gatunkowym. Następuje to wówczas, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść rozstrzygnięcia stanowią zaprzeczenie obowiązującego stanu prawnego w całości lub w części (por. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2004, str. 729-730). W judykaturze sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wedle utrwalonego stanowiska, jako rażąco naruszającego prawo, nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 28/06).

W niniejszej sprawie organy dokonały oceny orzeczenia Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] kwietnia 1950 r., nr [...], którym zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa grunty gospodarstw niebędących w faktycznym władaniu właścicieli, położonych we wsi i kol. [...], gm. [...], pow. [...], w tym pkt 2, którym przejęto nieruchomości M. S., o powierzchni [...] ha, wraz z domem.

Dokonując zatem oceny zgodności z przepisami prawa materialnego zaskarżonych rozstrzygnięć, stwierdzić należy, że Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podzielił poglądy organu II instancji - wskazujące, że orzeczenie wywłaszczeniowe z 1950 r. nie narusza rażąco prawa materialnego.

Orzeczenie Starosty Powiatowego we W. zostało wydane na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46,poz. 339) – dalej zwany dekretem.

Zgodnie z art. 1 tego dekretu mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim; rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli.

Jak z powyższego wynika ustawowymi przesłankami przejęcia było położenie nieruchomości ziemskich we wskazanych w tym przepisie powiatach oraz ich niepozostawanie w faktycznym władaniu właścicieli.

Przepis ten nie formułował żadnych innych warunków przejęcia nieruchomości. Przy czym wskazane powyżej przesłanki musiały być spełnione łącznie, aby możliwe było wywłaszczenie.

Przechodząc zatem do oceny, czy przesłanki te wystąpiły w przypadku poprzednika prawnego skarżącej stwierdzić należy, że powiat [...] był powiatem granicznym, dlatego też ta okoliczność nie budzi najmniejszych wątpliwości. Nie była ona także kwestionowana przez stronę. Z kolei wymóg faktycznego braku władania wywłaszczoną nieruchomością przez jej właścicieli został spełniony. Okoliczność tą potwierdza karta przesiedleńcza nr [...] oraz twierdzenia skarżącej. Z dowodów tych wynika, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji z 1950 r. dziadkowej strony skarżącej nie władali gospodarstwem.

W tych okolicznościach organ prawidłowo stwierdził, że nie zostało w sposób rażący naruszone prawo materialne, stanowiące podstawę wydania kwestionowanej nadzorczo decyzji wywłaszczeniowej, bowiem zostały spełnione przesłanki warunkujące wywłaszczenie.

W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że skarżąca kwestionuje w istocie sposób dokonania wywłaszczenia, tj. niepoinformowanie jej poprzedników prawnych o tym fakcie, brak ich udziału w postępowaniu, jak też nieprawidłowe określenie obszaru wywłaszczonej nieruchomości.

Odnosząc się do tych zarzutów skargi wskazać należy, że o ile opis przejętego mienia nie był precyzyjny i z pewnością naruszał prawo, to pozwalał on jednak na dokonanie identyfikacji przejętego gruntu. Skoro można było zidentyfikować wywłaszczone nieruchomości, to kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja była wykonalna, zaś o stwierdzonych uchybieniach nie można powiedzieć by rażąco naruszały prawo. Sąd wskazuje, że orzeczenia z 1950 r. nie należy odczytywać fragmentarycznie, lecz jako całość. Z uwagi na to, że postanowiono w nim "przejąć na własność Państwa wszelkie mienie położone w gromadzie Z., gm. K. pow. W." a następnie wskazano w nim przejmowane mienie, nie można uznać, że nieprecyzyjne, czy wręcz zaniżone wskazanie powierzchni gruntu, stanowiło naruszenie prawa, które można uznać za rażące. Przejęto bowiem "wszelkie mienie" położone w tej gromadzie, a nie mienie o danym obszarze.

Z powyższego wynika również, iż strona skarżąca nie może skutecznie podnieść zarzutu obrazy prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie orzeczenia z 1950 r. z obrotu prawnego, wskazując na wymagania formalne stawiane orzeczeniom administracyjnym w powołanym w skardze dekrecie z 1928 r., obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego nadzorczo orzeczenia. Skoro zidentyfikowano w orzeczeniu osobę wywłaszczaną i jej mienie podlegające przejęciu, w sposób pozwalający na dokonanie wywłaszczenia, to powyższe nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Nie znajduje również uzasadnienia wywodzenie przez skarżącą, na podstawie dowodu z karty przesiedleńczej M. S., faktu jego pominięcia jako strony w prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, co w ocenie strony stanowić ma przesłankę stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. Faktu tego nie sposób kwestionować, z materiału dowodowego sprawy jasno bowiem wynika, że osoba ta została przesiedlona w 1947 r.

Brak udziału strony w prowadzonym postępowaniu nie może jednak stanowić o konieczności wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego w trybie nadzorczym - stwierdzenia nieważności aktu. Okoliczność taka natomiast może być przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego. Wynika to z faktu, że oba powołane powyżej tryby postępowania administracyjnego mają charakter rozłączny. Oznacza to, iż przesłanka wznowienia postępowania nie może nigdy stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia. W niniejszym zaś przypadku istotny prawnie był fakt przesiedlenia poprzednika prawnego skarżącej i w rezultacie utrata przez niego władania przejętą następnie nieruchomością. Bowiem to ta okoliczność stanowiła jedną z dwóch przesłanek wywłaszczenia.

Z kolei twierdzenie skarżącej, odwołujące do "prawa do ekwiwalentu", jako następstwa wydania przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej, również nie mogło mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 5 ust. 2 dekretu prawo do zgłoszenia wniosku o przydział mienia wygasało po upływie 2 lat od daty wydania ostatecznego orzeczenia o przejęciu nieruchomości lub uprawomocnienia się orzeczenia I instancji. Fakt ten jest zatem w obecnym stanie prawnym zupełnie nieistotny.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżącej, dotyczących w swej istocie właściwości rzeczowej organu wydającego orzeczenie z 1950 r., wskazać należy, że w Sąd podzielił stanowisko organu I instancji w tej kwestii. Wydanie decyzji nastąpiło w okresie przejściowym, po wejściu w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, ale przed przejęciem przez odpowiednie jednostki prezydiów rad narodowych, agend podlegających zniesieniu. Sytuację taką przewidywał § 22 uchwały Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. – Instrukcja Nr 3 w sprawie tworzenia wydziałów i referatów prezydiów rad narodowych (M. P. Nr A-57, poz. 6555), wskazując, że do czasu przejęcia agend przez odpowiednie wydziały Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych były one obowiązane pełnić swoje dotychczasowe funkcje, ponosząc pełną odpowiedzialność za prawidłowy bieg spraw.

Ponadto, nawet gdyby Sąd uznał, że wadą prawną orzeczenia było wydanie go w dniu [...] kwietnia 1950 r. przez wicestarostę powiatu, który to organ został zniesiony przepisami ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, to jednak z uwagi na fakt, iż wada ta mieściła się w przesłance określonej w art. 101 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Prezydenta z 1928 r., a więc orzeczenie zostało wydane przez władzę oczywiście niewłaściwą, nie można byłoby pominąć, iż w odniesieniu do tej przesłanki, art. 101 ust. 2 rozporządzenia wprowadzał trzy letni termin przedawnienia. Zatem po upływie 3 lat od daty uprawomocnienia orzeczenia nie mogło z tych przyczyn nastąpić jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przy czym art. 103 tego aktu stanowił, że niewykorzystanie przez władzę uprawnień, wynikających z art. 101 i 102, nie może być przedmiotem skargi i nie stwarza podstawy do jakichkolwiek roszczeń.

Powyższe oznacza zatem, że skutek upływu tego ostatniego terminu rozciąga się także na niemożność stosowania art. 156 § 1 pkt 1 kpa w obecnie prowadzonym postępowaniu nadzorczym.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.