Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1396/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 sierpnia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących D. K. i A. K. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

W piśmie z dnia 10 listopada 2003 r. I. K. właścicielka działki nr [...] wniosła o wyegzekwowanie od właściciela działki nr [...] i [...] – A. S. przesunięcia ogrodzenia zrealizowanego na dz. [...] oraz zlikwidowania nasypu wzdłuż dz. nr [...] stanowiącej drogę gminną, co wedle wnioskującej powoduje zalewanie wodami opadowymi nieruchomości nr [...]. Podała, że A. S. podwyższył teren działki nr [...] nadsypując ją ziemią i zrealizował na niej nieorynnowany garaż, co również skutkuje przekierowaniem wód opadowych na posesję wnioskującej.

Pismem z dnia 18 października 2004 r. ([...]) Wójt Gminy zobowiązał A. S. do przywrócenia terenu do stanu poprzedniego poprzez niwelację działki nr [...], usunięcie nadmiaru ziemi powodującej spływ wód opadowych w kierunku działki nr [...], jak również do ujęcia wód spływających z rynny spustowej budynku stanowiącego garaż na działce nr [...] w P. na drogę nr [...] i rozebrania wałka ziemnego usypanego wzdłuż ogrodzenia działki nr [...] do dnia 15 listopada 2004 r. Poinformował wójt również, że podjęcie jakichkolwiek działań w celu odwodnienia drogi nr [...] będzie możliwe po wykonaniu prac związanych z budową kanalizacji.

Pismem z dnia 5 września 2006 r. I. K. wniosła o wyegzekwowanie od A. S. ww. obowiązku. Wskazała nadto, że właściciel działki nr [...] zamontował na budynku jednorodzinnym rury spustowe odprowadzające wodę z dachu budynku jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie tej działki – bezpośrednio na drogę, co skutkuje przekierowaniem wód bezpośrednio na działkę I. K..

Decyzją z dnia 15 lutego 2007 r. ([...]) na podstawie art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) Wójt Gminy nałożył na A. S. obowiązek usunięcia rury spustowej odprowadzającej wody opadowe z budynku mieszkalnego na działkę nr [...] stanowiącej własność Gminy w terminie do 30 marca 2007 r. celem zabezpieczenia działki nr [...] stanowiącej własność I. K.

Decyzją z dnia 15 maja 2007 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia 14 kwietnia 2008 r. ([...]) na podstawie art. 29 ust. 3 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) Wójt Gminy nałożył na A. S. obowiązek usunięcia rury spustowej odprowadzającej wody opadowe z budynku mieszkalnego na działkę nr [...] – stanowiącą własność Gminy; usunięcia wałka ziemnego usypanego wzdłuż ogrodzenia na działce nr [...] do poziomu nawierzchni bitumicznej; zagospodarowania wód opadowych na działce nr [...] poprzez wykonanie drenażu rozsączającego lub dołu chłonnego min. 2 m od granicy działki nr [...] - w terminie 6 tygodni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Decyzją z dnia 3 lipca 2008 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r. ([...]) Wójt Gminy przekazał wniosek I. K. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wskazując, że Gmina jako zarządca drogi gminnej jest stroną w prowadzonym postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych obejmujących działki nr [...], [...], [...], [...] w P..

Postanowieniem z dnia 25 maja 2009 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy ww. postanowienie, a postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r. ([...]) wyznaczyło Wójta Gminy jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Decyzją z dnia 7 grudnia 2009 r. ([...]) na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 29 §1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) Wójt Gminy uznał, że przeprowadzone prace ziemne przy ogrodzeniu działki nr [...] oraz sposób odprowadzenia wód opadowych z rynien dachowych obiektów budowlanych na działkach nr [...] i [...] nie zmieniły stanu wody na gruncie ze szkodą na grunty sąsiednie i odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu wody na gruncie wobec niestwierdzenia naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na grunty sąsiednie, w tym na działkę nr [...] w miejscowości P..

Decyzją z dnia 16 lutego 2010 r. ([...]) na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 7, 8, 77§1 i 138§2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z dnia 1 lipca 2011 r. (stary nr: [...]; nowy nr: [...]) na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) Wójt Gminy uznał, że przeprowadzone prace ziemne przy ogrodzeniu działki nr [...] oraz sposób odprowadzenia wód opadowych z rynien dachowych obiektów budowlanych na działkach nr [...] i [...] zmieniły stan wody na gruncie, ale nie spowodowało to szkody dla gruntów sąsiednich i odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego.

Decyzją z dnia 20 września 2011 r. ([...]) na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239 poz. 2019) oraz na podstawie art. 7, 77, 79, 81,107 §3 i 138§2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 30 marca 2012 r. ([...]) na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 29§1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145) Wójt Gminy odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom uznając, że wykonanie nakładki asfaltowej i wałka ziemnego na działce drogowej nr [...] oraz zlokalizowanie garażu "blaszaka" na działce nr [...] zmieniło stan wody na gruncie - bez szkody dla działki nr [...] w P..

Decyzją z dnia 18 czerwca 2012 r. ([...]) na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 138§1 ust. 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1215/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazał, że w dniu 7 maja 2009 r. skarżąca I. K. przeniosła własność przedmiotowej nieruchomości w drodze darowizny na A. K. i D. K.. Od tej chwili stronami postępowania winni być A. K. i D. K., jednak postępowanie w dalszym ciągu toczyło się z udziałem I. K. i to do niej skierowana została zaskarżona decyzja.

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2013 r. ([...]) na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 29§1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145) Wójt Gminy odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, uznając że wykonanie nakładki asfaltowej i wałka ziemnego na działce drogowej nr [...] oraz zlokalizowanie garażu "blaszaka" na działce nr [...] zmieniło stan wody na gruncie – bez szkody dla działki nr [...] w P..

Organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał co następuje:

Rozstrzygnięcie wydano w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, na co składa się materiał fotograficzny, protokoły z oględzin terenu, materiał dostarczony przez strony postępowania, opinia biegłego - poparte szczegółowymi badaniami i pomiarami geodezyjnymi.

Dla wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego bądź wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom konieczne jest ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie; sprawcy naruszenia; szkody na gruntach sąsiednich; związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy naruszeniem stanu wody na gruncie, a szkodą na gruntach sąsiednich. W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało ustalić czy został zmieniony stan wody na gruncie z powodu wykonania nakładki bitumicznej na drodze gminnej; "wałka ziemnego" przy działce nr [...] i skierowanie rynien z budynku nr [...] na działkę drogową nr [...] oraz podniesienia poziomu terenu i zlokalizowania "blaszaka" bez rynien na działce [...].

Z opinii hydrologicznej wynika, że poprzez odprowadzanie wód opadowych z części połaci dachowych budynku nr [...] oraz z garażu rynnami ukierunkowanymi wylotami bezpośrednio na asfaltową drogę gminną A. S. doprowadził do zmiany stanu wody na gruncie, ale nie spowodowało to szkody na gruncie sąsiednim. Również wykonanie wałka ziemnego przy ogrodzeniu działki nr [...] na zakręcie drogi gminnej nie spowodowało szkody na działce nr [...].

Podczas postępowania ustalono, że ww. czynności doprowadziły do zmiany stanu wód na gruntach ww. działek. Nie udało się natomiast zweryfikować szkody opisywanej przez D. K., ponieważ ww. nie udostępniła swojej nieruchomości podczas oględzin jak również nie przedstawiła dokumentu, który miał obrazować przelewanie się wody opadowej z drogi gminnej na jej posesję; nie został wykazany również moment przedostania się wody na działkę nr [...].

Jednocześnie dokładne pomiary geodezyjne wykazały, że rzędna wierzchołka "wałka ziemnego" znajduje się poniżej poziomu krawędzi jezdni po drugiej stronie drogi gminnej, co powoduje, że przy dużej kumulacji wód opadowych na drodze gminnej wody te wcześniej przedostaną się na działkę nr [...] niż na działkę nr [...]. Wykonanie nakładki bitumicznej na drodze gminnej również nie wpływa szkodliwie na nieruchomość nr [...], co wykluczyła sama D. K. stwierdzając podczas wizji w terenie, że "samo wykonanie nakładki bitumicznej na drodze gminnej nie powodowało zalewania nieruchomości nr [...], a problem pojawił się po wykonaniu "wałka ziemnego" przez A. S.. Również rynna o średnicy Ø80 zbierająca wody opadowe z północnej części dachu budynku nr [...] nie powoduje znacznego zasilania wód zbierających się na drodze gminnej, ponieważ nie zostało udowodnione przedostawanie się tych wód na działkę nr [...]. Nie zachodzi więc związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tym naruszeniem, a wskazywana szkoda przez D. K..

Podniesienie i utwardzenie działki nr [...] (po przyjęciu współczynnika wsiąkliwości bilans wód nie zmieni się znacząco) zmieniło stan wody na gruncie, jednak kierunek odpływu wody opadowej pozostał bez zmian. Powyższe potwierdza mapa sytuacyjno - wysokościowa z roku 2002, z której wynika, iż poziom terenu działki nr [...] był zawsze wyżej od poziomu terenu działki nr [...]. Nadto wykonana podmurówka ogrodzenia przez właścicielkę działki nr [...] zatrzymuje część wód na działce nr [...]. Natomiast wpływ blaszanego garażu nie był rozpatrywany na etapie niniejszej decyzji, gdyż zgodnie z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ma on być usunięty.

W kwestii uwag co do błędnego wykonania nakładki asfaltowej oraz blaszaka Wójt Gminy nie zajął stanowiska, jako że nie jest organem właściwym w tej sprawie. Natomiast wątpliwości dotyczące kompetencji biegłego powołanego na potrzeby prowadzonego postępowania zostały wyjaśnione w piśmie z dnia 20 lutego 2012 r. Co się zaś tyczy wykonania odwodnienia drogi gminnej, to poprawiłoby to warunki hydrologiczne na rozpatrywanym obszarze, lecz w stanie obecnym nie jest to możliwe z powodu braku rozstrzygnięć co do spornej granicy pomiędzy działką drogową a działką należącą do I. K..

Mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zawiadomieniem z dnia 20 marca 2013 r. organ poinformował D. i A. K. – aktualnych właścicieli nieruchomości nr [...] o prawie do udziału w sprawie w charakterze stron, zaś 8 kwietnia 2013 r. strony zostały powiadomione o zakończeniu postępowania dowodowego i terminie składania uwag i żądań co do zebranego materiału dowodowego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. K. podnosząc, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 10 §1, 12, 35, 36, 77, 79, 80, 107§3 kpa oraz art. 29 ust. 1 i ust. 3 prawa wodnego.

Podniosła, że opinia hydrologiczna nie obejmuje "całego zakresu naruszenia stosunków wodnych, tj. działki o nr [...], [...] i [...] drogi z całości odcinka z uwzględnieniem odpływu z drogi gminnej oraz ewentualnych posesji", a w szczególności nie uwzględnia przebudowy drogi. Opinia ta nie obejmuje stosunków wodnych i przekierowania wód opadowych z drogi od rejonu działki o nr [...] do głównej drogi powiatowej. Droga ta wynosi ok. 9 arów i stanowi teren utwardzony, wyprofilowana jest przy tym w taki sposób, że cała woda z płynie wzdłuż drogi i kumuluje się w rejonie budynków odwołującej się, przedostając się na posesję odwołującej się.

Podniosła, że w opinii nie została uwzględniona okoliczność, że A. S. budując wałek ziemny wzdłuż ogrodzenia spowodował przekierowanie wód opadowych z działek stanowiących jego własność oraz z działki drogowej na nieruchomość odwołującej się. Nadto, mimo że opinia nie obejmuje przebudowy drogi, w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji podał organ, że wykonanie nakładki asfaltowej i wałka ziemnego na działce drogowej nr [...] oraz zlokalizowanie garażu na działce nr [...] zmieniło stan wody n gruncie - bez szkody dla działki nr [...].

Wedle odwołującej się w niniejszej sprawie zostały wykazane wszystkie przesłanki do nakazania przywrócenia terenu do stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Wbrew twierdzeniom organu została też wykazana szkoda (por. opinia k. 11) w postaci zagrożenia zalania i podtopienia posesji usytuowanych po obu stronach drogi gminnej.

Dodała, że organ orzekający dokonał też błędnych ustaleń faktycznych. Na odcinku od rogu ogrodzenia działki nr [...] do pkt A8 krawędź jezdni jest bowiem niższa od krawędzi jezdni po przeciwnej stronie; wbrew twierdzeniom organu wnosząca odwołanie nie wykluczała szkodliwego wpływu nakładki bitumicznej na nieruchomości nr [...]; pominięta została okoliczność, że na nieruchomości odwołującej się nie ma już piwnicy jak również bezpodstawnie przyjęto, że podmurówka ogrodzenia na nieruchomości nr [...] wstrzymuje spływ wód opadowych, podczas gdy podmurówka ta znajduje się poniżej poziomu działki nr [...]. Nadto zarówno w opinii jak i w kwestionowanej decyzji pominięto okoliczność wpuszczenia rury fi 150 na teren utwardzony drogi gminnej.

Odwołująca się podniosła nadto, że sposób prowadzenia postępowania jest dla niej niezrozumiały, a od dnia 16 września 2010 r. jest ono prowadzone nienależycie. Nadto, jako jego strona nie była powiadomiona o wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 6 marca 2012 r. W treści odwołania D. K. złożyła nadto wiosek o wyłączenie pracowników organu w tym M. S. oraz biegłego hydrologa z udziału w postępowaniu.

Decyzją z dnia 12 sierpnia 2013 r. ([...]) na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145) oraz art. 138§1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podał co następuje:

Wszystkie strony postępowania, oraz biegły hydrogeolog, autor ekspertyzy w sprawie inż. M. P., przedstawiciele właściciela drogi gminnej na działce nr [...], oraz Gminy prowadzącej postępowanie administracyjne wzięli w nim udział, mając możliwość wypowiedzenia się.

Z oświadczeń odwołującej się wynika, że podmakają fundamenty jej budynku mieszkalnego nr [...], jako szkodę poniesioną z powodu zmiany stanu stosunków wodnych na opisywanych działkach wskazała konieczność zlikwidowania piwnic: zewnętrznej i pod budynkiem z powodu ich zalewania przez wodę. Odwołująca się jednoznacznie odmówiła zgody na dokonanie oględzin tego budynku (k 376-374).

W piśmie z dnia 20 lutego 2012 r. uzupełniające wyjaśnienia złożył mgr inż. M. P. biegły z zakresu hydrogeologii, który podtrzymał swoją wcześniejszą opinię. Powtórzył, że wody opadowe spływają od drogi powiatowej w kierunku potoku [...], zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. W większości są odbierane przez kratkę wlotową przy krawędzi jezdni na wysokości działki nr [...], a następnie przepustem pod drogą gminną wody odprowadzane są do rowu melioracyjnego i potoku [...]. W przypadku wystąpienia ekstremalnie dużych opadów lub roztopów taki odbiór wód może być także na działce [...] (działka drogowa) niewystarczający; nawet rozbudowane systemy kanalizacji mogą stać się w takich przypadkach niewydolne i zdarzają się "wybicia" studzienek kanalizacyjnych. Rzędna wierzchołka wałka ziemi znajduje się wedle pomiarów geodezyjnych poniżej poziomu krawędzi jezdni znajdującej się po drugiej stronie drogi gminnej i nie ma związku przyczynowego pomiędzy rzeczywiście istniejącym odprowadzaniem przez A. S. wody na drogę rynnami ze swoich budynków oraz wybudowaniem wałka ziemnego, a nadmiernym gromadzeniem się wód opadowych na działce drogowej. Działania A. S. nie mogły spowodować szkody na leżącej po drugiej stronie drogi działce nr [...]. Nawierzchnia drogi na działce nr [...] została podniesiona przez nałożenie asfaltu, co spowodowało z kolei obniżenie poziomu gruntu sąsiednich posesji. To zaś powoduje, że przy braku systemu odwodnienia w razie wystąpienia nawalnych deszczów czy roztopów woda zalewa niżej położone grunty. Występujące okresowo zastoiny wody na działce drogowej są spowodowane brakiem właściwego sytemu odwodnieniowego drogi, co potwierdzają również przedłożone do akt sprawy dokumenty dotyczące budowy tej drogi.

Gmina podjęła działania w kierunku wykonania odwodnienia, które mogą jednak zostać zrealizowane dopiero po zakończeniu trwającego postępowania sądowego o rozgraniczenie działek.

Z brzmienia przepisu art. 29 prawa wodnego wynika ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Dla zastosowania tego przepisu wymagane jest więc ustalenie, że do naruszenia stanu wód doszło ze szkodą dla gruntów, przy czym "między zmianą stanu wody na gruncie, a szkodą wynikłą z tego tytułu na gruncie sąsiednim musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy i organ musi to ustalić i wykazać.

W niniejszej sprawie ustalono, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 29 prawa wodnego), jednak nie została wykazana szkoda, ani związek przyczynowy między ewentualną szkodą z ustaloną zmianą stanu wody na gruncie. Organ I instancji podjął działania w kierunku ustalenia szkody, jednakże strona odwołująca się uniemożliwiła przeprowadzenia takich dowodów. Co prawda z art. 7 i 77§1 kpa wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, nie oznacza to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych.

Na powyższą decyzję D. K. i A. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając jej naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 76§3, 77 §1, 80, 84 kpa oraz art. 29 ust. 2 i 3 Prawa wodnego.

Podnieśli, że zmiana stosunków wodnych doprowadziła do szkody, polegającej na konieczności zlikwidowania piwnicy z powodu wilgoci, zawilgoceniu budynków. Wyjaśnili, że poziom działki nr [...] znajduje się niżej od poziomu drogi oraz działki A. S., dlatego przekierowana woda wlewa się bezpośrednio do piwnicy budynku mieszkalnego, garażu i budynku gospodarczego na nieruchomości skarżących.

Na poparcie swoich twierdzeń przedłożyli materiał dowodowy w postaci zdjęć, wskazując na bezzasadność przekazania tego materiału organom administracji z uwagi na błędnie prowadzone postępowanie. Podali, że dopóki "nie było drogi asfaltowej nie było problemu z wodą", pojawił on się w momencie wykonania nakładki asfaltowej bez wykonania odwodnienia. Wbrew twierdzeniom organów administracji zwiększenie ilości wód opadowych spływających na powierzchnię asfaltową nie posiadającą skutecznego odwodnienia oraz przyblokowanie spływu wód wałkiem wywołuje szkody po stronie skarżącej. Ww. wałek ziemny został wykonany bowiem na działce gminnej, w miejscu gdzie było przewidziane wykonanie odprowadzenia wody do rowu melioracyjnego, oprócz tego A. S. wyprowadził rurę spustową z budynku z bezpośrednim odprowadzeniem wód na drogę. Podnieśli, że wbrew temu co wynika z opinii, woda na działkę skarżących przedostaje się na odcinku między A - 8 a A9, tj. przez działkę o nr [...], róg ogrodzenia i odcinek naprzeciw bramy tj. A5 do odcinka za A4, ponadto poziom wałka nie jest niższy od krawędzi jezdni zlokalizowanej od strony działki strony skarżącej .

Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji i nakazanie usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powodujących spływanie i przekierowanie wód opadowych na działkę skarżących oraz wykonania skutecznych urządzeń zabezpieczających działkę przed zalewaniem wodami opadowymi. Wnieśli również o nakazanie usunięcia wszelkich odpływów z rur spustowych oraz rury Fi 150 zlokalizowanej na dalszym odcinku przebudowanej drogi, wpływających na zwiększenie ilości wody na drodze. Podali również, że dodatkowy materiał dowodowy w postaci filmu obrazującego przepływ wody zostanie dostarczony bezpośrednio do sądu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2014 r. uczestnik postępowania A. S. wniósł o przeprowadzenie wizji lokalnej w terenie - oględzin działek nr [...], [...], [...] i [...] celem ustalenia stanu faktycznego. Podniósł, że w trakcie postępowania, po sporządzeniu ekspertyzy D. K. poczyniła zmiany na swoim gruncie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Wynik tak przeprowadzanej kontroli odnośnie zaskarżonej decyzji jest negatywny: decyzje bowiem organów obu instancji podjęto bez należytego wyjaśnienia sprawy - z istotnym naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 kpa.

Sąd nie może zaakceptować wadliwej decyzji tylko ze względu na długotrwałość postępowania administracyjnego poprzedzającego jej wydanie.

Postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało zainicjowane przez I. K. – poprzedniczkę prawną A. i D. K. – w 2003 r. Prawdą jest, że wówczas uwaga I. K. koncentrowała się wokół działań podejmowanych przez A. S. mających prowadzić do zmiany stosunków wodnych na gruncie i do zalewania działki nr [...]. W toku długotrwałego postepowania administracyjnego jednak stan faktyczny ulegał zmianie, a w kręgu badanych ewentualnych przyczyn zmian stanu wód i deklarowanych szkód znalazły się także inne działania A. S., jak również działania Gminy.

W takiej sytuacji rzeczą organu było ustalenie aktualnego stanu faktycznego sprawy ze wszystkimi istotnymi elementami - stosownie do dyspozycji przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Tak jak przyjął to organ należało ustalić po pierwsze czy doszło do zmiany stanu wód, po drugie kto zmiany te wprowadził, po trzecie czy zmiany te wpływają szkodliwie na grunt skarżących. Organy przyjęły, że stan wody na gruncie uległ zmianom na skutek wykonania nakładki asfaltowej na drodze, wałka ziemnego przy działce nr [...], oraz zlokalizowanie blaszaka na działce nr [...]. Choć nie wyartykułowano tego w sentencji decyzji, to z jej uzasadnienia wynika, że organ za zmianę stanu wód uznał też podniesienie i utwardzenie terenu działki nr [...] , oraz skierowanie rynien budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] na działkę drogową nr [...]. Ustalił też organ, że nakładkę asfaltową wykonała Gmina, pozostałe roboty wykonał zaś A. S..

Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, że kwestia wpływu nakładki asfaltowej na zmianę stanu wód pojawiła się w toku postępowania w sprawie. Wadliwe wykonanie tej nakładki opisał w swej opinii z października 2010 r. biegły M. P. wskazując na konieczność odwodnienia drogi dla poprawy stosunków wodnych. Odpowiadając jednak na zarzuty skarżącej biegły podkreślił, że "przedmiotem opinii hydrologicznej było tylko rozstrzygnięcie kwestii czy A. S. ... poprzez odprowadzenie wód opadowych z połaci dachowych swojego domu nr [...] oraz z garażu z rynnami ukierunkowanymi wylotami bezpośrednio na drogę gminną oraz przez wykonanie tzw. wałka ziemnego doprowadził do zalewania i podtapiania posesji należącej do I. K.". Z kolei organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji lakonicznie jedynie stwierdził, że w kwestii nakładki asfaltowej nie jest organem właściwym, jednocześnie zastrzegając, że wykonanie odwodnienia drogi nie jest obecnie możliwe z uwagi na nieustalony przebieg granicy z działką skarżącej.

Z powyższego wynika, że problem wpływu nakładki asfaltowej na stosunki wodne w terenie nie znajdował się w centrum zainteresowania organu i został rozpoznania dość pobieżnie. Tymczasem, jak się wydaje, to właśnie to utwardzenie drogi ukształtowało trwale stan wód w terenie i to ono spowodowało konieczność wykonania przez A. S. urządzeń przeciwdziałających zlewaniu jego działki, a wedle skarżącej sprzyjających też zalewaniu działki będącej ich własnością.

Organ I instancji ustalił też, że wydana została decyzja o rozbiórce garażu blaszaka na działce nr [...]. Taka decyzja rzeczywiście uniemożliwiałaby ew. nakazanie A. S. wykonanie urządzeń właściwie odprowadzających wody z tego budynku, ale nie miałaby znaczenia dla ew. konieczności zniwelowania skutków podwyższenia i utwardzenia terenu.

W sprawie konieczne jest rozpatrzenie zakresu zmiany stosunków wodnych mogących mieć wpływ na nieruchomość skarżących przy uwzględnieniu wszystkich elementów stanu faktycznego odpowiadających dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego.

Niedostatecznie też wyjaśniona została kwestia szkodliwego wpływu wprowadzonych zmian na grunt skarżących. To prawda, że skarżąca w dniu 13 grudnia 2011 r. odmówiła udostępnienia do oględzin własnej posesji, nie udostępniła do oględzin własnego domu biegłemu i, mimo wezwania, nie przedłożyła organowi dowodu w postaci filmu. Niewątpliwie taka postawa strony utrudnia należyte wyjaśnienie sprawy, ale zauważyć też trzeba, że oględziny nie są jedynym środkiem dowodowym, którym może posłużyć się organ. Twierdzenia skarżącej o tym, że jej posesja jest zalewana mogą być weryfikowane także innymi dowodami, w tym także przesłuchaniem stron. Nie można z góry zakładać, że te inne dowody będą niewystarczające dla poczynienia stosownych ustaleń. Stwierdzony przez biegłego fakt zasypania piwnic przez skarżącą winien był skłaniać organ do podjęcia co najmniej próby przeprowadzenia dalszych dowodów zmierzających do ustalenia przyczyn takiego działania.

Z prezentowanych przez skarżącą zarzutów i uwag wynika, że odmowa współpracy z organem wynika z jej niezadowolenia z przebiegu postępowania. Jakkolwiek taka postawa skarżącej nie sprzyja wyjaśnieniu sprawy, to sama w sobie nie może być podstawą odmowy udzielenia ochrony. Na tym tle odnotować należy, że podnoszony przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego zarzut przeprowadzenia bez jej udziału "wizji w terenie" w dniu 6 marca 2012 r. nie doczekał się właściwej odpowiedzi. Nie jest bowiem taką stwierdzenie, że biegły wykonywał w tym dniu "dodatkowe pomiary" bez wskazania nawet czy i jaki związek ze sprawą miała mieć ta czynność. Podkreślić przy tym trzeba jednoznacznie, że skarżąca pozostaje w błędzie sądząc, że to w postępowaniu sądowym sprawa zostanie wyjaśniona. Sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych, a jedynie kontroluje decyzje wydane przez organ. Dlatego Sąd ten nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie wyjątkowo może przeprowadzić dowód z dokumentu. W rozstrzyganiu Sąd uwzględnia stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym, o ile w tym zakresie organom nie można zarzucić naruszenia przepisów o postępowaniu.

W ponownym postępowaniu organ uwzględni powyższe wskazania i podejmie działania w celu kompleksowego rozpoznania przyczyn zmiany stanu wód i ich wpływu na nieruchomość skarżących, szczegółowo tez ustosunkuje się do prezentowanych przez skarżącą zarzutów, w tym odnoszących się do pomiarów dokonanych przez biegłego. Ze wszech miar przy tym wskazana będzie aktywność i współdziałanie skarżących.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie ary 200 w/w ustawy.