Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 201/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania R.R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem B.M.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 18 stycznia 2021 r., do którego załączyła kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 21 sierpnia 2007 r. orzekającego o uznaniu B.M. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Z akt sprawy wynika nadto, iż skarżąca jest rolnikiem i posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 4.6588 ha, w którym nie prowadzi żadnych prac, gdyż na jego części posiane zostały lasy, natomiast reszta ziemi leży odłogiem. Jednakże jak wynika z oświadczeń strony, zaprzestała prowadzenia gospodarstwa w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Z załączonych do akt sprawy wywiadów środowiskowych przeprowadzonych u strony w dniu 10 lutego 2021 r. oraz w dniu 14 czerwca 2021 r. wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z emerytowanym mężem, studiującą córką oraz wymagającym opieki ojcem – B.M. Skarżąca w związku z pogarszającym się stanem zdrowia ojca zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego wiele lat temu i z tego samego powodu nie poszukuje pracy. Wymagający opieki ojciec skarżącej jest po dwóch zawałach, od wielu lat cierpi na obturacyjne przewlekłe zapalenie płuc, migotanie przedsionków, problemy skórne, miażdżyce oraz ma problemy z oddychaniem i poruszaniem się. Nie wyraża zgody na samodzielne pozostanie w domu, czy też na podwórzu, ma stany lękowe. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej zakres sprawowanej opieki obejmuje gotowanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, pomoc w ubieraniu, myciu, karmieniu, przyjmowaniu lekarstw, zmienianie pampersów. Ponadto strona pozostaje w pełnej gotowości do niesienia pomocy na każde wezwanie ojca. Sprawowana opieka nad ojcem zajmuje stronie około 10 godzin dziennie, z tym że wykonywane czynności nie mają określonych norm czasowych. Skarżąca jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad ojcem, gdyż ten nie życzy sobie pomocy innych osób. Strona ma także dwójkę braci, jednakże z uwagi na ich obowiązki zawodowe, jak również pozostawanie w konflikcie ze skarżącą na tle majątkowym, nie interesują się ojcem. Z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika również, że skarżąca w okresie od 2012 r. do 2018 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na córkę. Opłaca składkę do KRUS, wcześniej przed chorobą córki prowadziła przez około 3 lata własną działalność gospodarczą. Ponadto pomagała rodzicom w pracy na gospodarstwie rolnym, którego obecnie jest właścicielem.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy T. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia - cezury czasowej powstania niepełnosprawności B.M.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia R.R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzucała wadliwe zastosowanie normy art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, uznającego powyższy przepis za niekonstytucyjny w części, w jakiej różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności, a przez to naruszenie art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Dodatkowo strona zarzuciła naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz o przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium przywołało również przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., który stanowi, iż osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał również na treść art. 17b ust. 1 i ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Dalej, przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż data powstania niepełnosprawności B.M. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Mając bowiem na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt TK 38/13 orzekający o niekonstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna ze względu na datę powstania niepełnosprawności, jak również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w powyższym zakresie, stwierdzić należy, iż oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w takiej sytuacji dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego, pomimo wadliwej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. kwestionowane rozstrzygnięcie I instancji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia uznać należy za prawidłowe, gdyż strona nie spełnia pozytywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zdaniem Kolegium, pomimo bezspornie dokonanych w sprawie ustaleń zarówno co do faktu, iż wymagający opieki B.M. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jak również co do faktu, iż skarżącą należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia, w sprawie brak jest przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Kolegium podkreśliło, iż celem przedmiotowego świadczenia jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osoba niepełnosprawną, a samo świadczenie stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych świadczenie to skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a d do tych którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w zakresie i rozmiarze uniemożliwiającym podjęcie innej pracy. Z powyższego wynika, że związek pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi być bezpośredni, a sama opieka musi mieć charakter stały lub długoterminowy. W ocenie organu odwoławczego dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym zakres czynności składających się na opiekę skarżącej nad ojcem nie uzasadnia twierdzenia, iż sprawowana przez stronę opieka ma charakter stały i uniemożliwia podjęcie aktywności zawodowej, choćby niepełnym wymiarze czasu, czy też wyklucza możliwość pracy na posiadanym przez stronę gospodarstwie rolnym. Tym bardziej, że jak podkreślił organ odwoławczy rolnik jest organizatorem własnej pracy, co oznacza, iż przy właściwej organizacji, przy pomocy pozostałych współdomowników, jest on w stanie do zaplanowania, czy też dostosowania wykonywanych zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem organu, za zasadnością powyższego stwierdzenia przemawia fakt, iż pomimo podnoszonej okoliczności, co do sprawowania od wielu lat opieki nad niepełnosprawnym ojcem, jak również równoległego sprawowania opieki nad córką, z tytułu czego przez okres 6 lat strona pobierała świadczenie pielęgnacyjne, rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego nastąpiła, jak oświadcza skarżąca, dopiero z dniem 11 stycznia 2021 r. Za brakiem związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, zdaniem organu, przemawiają również dokonane ustalenia w zakresie aktywności zawodowej strony, która przypadała na okres prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w latach 2005-2009, po zakończeniu której, do momentu rozpoczęcia pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę, strona była zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna. Istotnym w sprawie, zdaniem organu pozostaje również to, ze skarżąca ma jeszcze dwóch braci, którzy na równi z nią są zobowiązani do alimentacji względem niepełnosprawnego ojca. Przy czym, co organ podkreślił, wykonywanie przez osoby zobowiązane ciążących na nich obowiązków alimentacyjnych nie musi mieć charakteru osobistego, gdyż dopuszczalna jest każda forma realizacji powyższego obowiązku, w tym między innymi poprzez pomoc finansową, przeznaczoną na pokrycie kosztów opieki nad osobą niepełnosprawną.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie jego wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka istnienia związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowanej opieki nad ojcem skarżącej. Strona ponowiła nadto zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest faktycznego zakresu sprawowanej opieki skarżącej nad ojcem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona wnosiła także o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to jest braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Podniósł, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to opieka nie musi być opieką całodobową. Istotnym dla spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia jest pozostawanie w ciągłej dyspozycji podopiecznego. Podkreślił, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę, która to okoliczność nie jest kwestionowana przez organ, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. Procedujące w sprawie organy nie zakwestionowały także w żaden sposób, iż wymagający opieki B.M. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a dokonana przez organy ocena, co do czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem ojca, ram czasowych pomiędzy pozostawaniem przez stronę bez zatrudnienia, a wystąpieniem z przedmiotowym wnioskiem, czy też ciążącego na braciach skarżącej obowiązku alimentacyjnego względem ojca, jest nie do zaakceptowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie wnosiło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym organ nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem obu stron postępowania skarga R.R. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi R.R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem B.M.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagający opieki B.M. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 21 sierpnia 2007 r. orzekającego o uznaniu w/w za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż R.R. jest córką wymagającego opieki B.M., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, a nadto wnosząc o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożyła stosowne oświadczenia, że jest rolnikiem oraz, że zaprzestała pracy w prowadzonym gospodarstwie rolnym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Wskazać bowiem należy, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (bądź niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Podkreślić dodatkowo należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie bowiem zauważyło, że powoływany przez skarżącą zakres czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, zakres wykonywanych przez stronę czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Co więcej czynności, na które wskazuje skarżąca, nie są wykonywane codziennie i nie mają ściśle określonych ram czasowych, co potwierdza sama strona. Natomiast wskazane przez skarżącą czynności stricte opiekuńcze nad ojcem, to jest podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienia, umawianie i towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, pampersowanie, czy też zapewnienie towarzystwa osobie wymagającej opieki, nie stanowią czynności, które uniemożliwiałyby skarżącej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Tym bardziej, że jak wcześniej wskazano skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie, jak słusznie podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze, strona ma możliwość podjęcia i samodzielnego zorganizowania własnej pracy, w taki sposób, aby, przy pomocy pozostałych współdomowników, pogodzić czas i zakres wykonywanych zajęć w gospodarstwie z sprawowaną opieką nad ojcem. Na zasadność powyższego stwierdzenia bez wpływu pozostaje podnoszony przez stronę argument wieloletniego nieuprawiania roli, który, co należy podkreślić na marginesie niniejszych rozważań, pozostaje w sprzeczności z wskazywanymi przez skarżącą, w toku niniejszego postępowania, datami zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy strona raz oświadcza, iż zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 21 sierpnia 2007 r., drugi raz wskazuje datę 11 stycznia 2021 r. Zasadności stwierdzenia, co do braku istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nie przeczą w ocenie Sądu, wskazywane przez stronę schorzenia, na które cierpi ojciec skarżącej. Nie bagatelizując stanu zdrowia B.M. podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Wręcz przeciwnie, na co wskazała sama skarżąca do wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10 lutego 2021 r., ojciec jest w stanie samodzielnie poruszać się po domu, co jest uzależnione od jego samopoczucia oraz nastoju. Natomiast fakt, iż ojciec skarżącej nie życzy sobie opieki i towarzystwa innych osób poza skarżącą, nie może zostać uznane za przesłankę przemawiająca za przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Bez wpływu na powyższe pozostaje również podniesiony w skardze argument, co do pozostawania skarżącej w pełnej gotowości do świadczenia pomocy ojcu. Raz jeszcze przypomnieć należy, iż system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

W ocenie Sądu, w sprawie nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, iż B.M. posiada dwoje pracujących synów. Wyżej wymienieni na równi ze skarżącą są zobowiązani do alimentacji względem ojca i winni wspomagać stronę w sprawowaniu opieki nad matką, czy to poprzez osobiste świadczenie tej opieki, czy też poprzez świadczenia o charakterze pieniężnym, które częściowo mogłyby zostać przeznaczone np. na opłacenie czasowej opieki nad B.M., sprawowanej przez osobę trzecią. Powyższe pozwoliłoby skarżącej na podjęcie zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze, bądź też prowadzenie posiadanego przez stronę gospodarstwa rolnego, na którym praca nie jest ograniczona sztywnymi godzinami. Co prawda przepisy u.ś.r. nie zawierają żadnych regulacji, co do kolejności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wielości podmiotów uprawnionych do jego otrzymania, na których w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, a ocena ustawowych przesłanek odnosi się wyłącznie do osoby, która z takim wnioskiem wystąpiła. Niemniej jednak w ocenie Sądu, przyznanie przedmiotowego świadczenia, pochodzącego ze środków publicznych, w sytuacji istnienia innych osób, na równi z wnioskodawcą zobowiązani do sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, stanowiłoby właśnie naruszenie podnoszonej przez pełnomocnika skarżącej zasady sprawiedliwości społecznej. Oznaczałoby bowiem przeniesienie na Państwo, a co za tym idzie ogół społeczeństwa, ciężaru sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, z osób, które pomimo, że są zobowiązane w pierwszej kolejności, do opieki tej się nie poczuwają. Tym samym podnoszone przez skarżącą okoliczności, co do istnienia konfliktu rodzinnego na tle majątkowym, jak również obowiązków zawodowych synów B.M. pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

Natomiast wbrew stanowisku organu odwoławczego, bez wpływu na możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pozostaje okoliczność pogodzenia przez stronę jednoczesnego sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem oraz córką, w długim okresie poprzedzającym datę złożenia wniosku z dnia 18 stycznia 2021 r. Raz jeszcze przypomnieć należy, iż z uwagi na wnioskowy charakter świadczenia pielęgnacyjnego to od wnioskodawcy zależy czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi.

Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania.

Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznać należało za niezasadny.

Wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. is