Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 927/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Wojciech Organiściak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi C. L. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...][...] Poczta Polska S.A. na podstawie art. 34 § 2 oraz art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, dalej także: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204, dalej także: ustawa abonamentowa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej także: k.p.a.) w związku z art. 144 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a. utrzymała w mocy własne postanowienie z dnia [...] nr [...][...], którym uznano zarzut C. L. na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] za nieuzasadniony.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że w zażaleniu zobowiązany podniósł ponownie, że pod koniec 2006 r. wyrejestrował odbiorniki rtv, zanegował twierdzenie, że wierzyciel przekazywał mu informacje na temat zaległości z tytułu opłat abonamentowych i wniósł o powołanie świadka, który mógłby potwierdzić zgłoszenie wyrejestrowania urządzeń rtv w placówce pocztowej.

Dalej stwierdzono, że przymus rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, a następnie opłacania abonamentu rtv wynika z ustawy abonamentowej. Rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca następującego po miesiącu w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat rtv. W dokumentacji Poczty Polskiej S.A. brak jest potwierdzenia zgłoszenia przez stronę zaprzestania użytkowania odbiorników rtv, wierzyciel nie posiada także potwierdzenia przez stronę uprawnień do zwolnienia z opłat rtv.

Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676), użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, przez złożenie w placówce pocztowej formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.

W okresie wcześniejszym zaś, zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz.1342), użytkownik zarejestrowanych odbiorników rtv zobowiązany był powiadomić placówkę urzędu pocztowego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania, albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie po powstaniu zmiany lub zaistnieniu zdarzenia. W okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym należało, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141 z 2005 r., poz. 1190), zgłosić na odcinku "Z" lub "W" stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany.

Każda z opisanych powyżej regulacji prawnych przewidywała otrzymanie przez abonenta dokumentu potwierdzającego dokonanie zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników rtv w placówce operatora wyznaczonego (urzędzie pocztowym).

Dla celów pobierania opłat abonamentowych – jak dalej wyjaśniono - odbiorniki rtv podlegają zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529). Na mocy art. 178 ust. 1 Prawa pocztowego, ustawodawca powierzył obowiązek wykonywania zadań operatora wyznaczonego w okresie przejściowym 3 lat od wejścia w życie tejże ustawy, t.j. do dnia 31 grudnia 2015 r., Poczcie Polskiej S.A. Wpływy z pobranych opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w uiszczaniu tych opłat operator wyznaczony przekazuje na wyodrębniony rachunek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Ustalanie wysokości należnego abonamentu jest tzw. czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost ustawy o opłatach abonamentowych, co nakłada, m.in. na organy egzekucyjne obowiązek prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Obliczanie kwoty należnego abonamentu dokonywane jest przez Pocztę w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia przez abonenta.

Dalej, odnosząc się do zarzutów strony, dotyczących nieotrzymywania w latach 2008-2010 korespondencji informującej o brakujących opłatach z tytułu abonamentu, wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy abonamentowej Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy. Zgodnie z art. 2 ust. 1-3 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Oznacza to, iż obowiązek uiszczania opłat powstaje z mocy przepisu prawa. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy abonamentowej opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna. Opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Wyjaśniono także, iż wierzyciel przekazywał przesyłkami nierejestrowanymi korespondencję, o której poinformował stronę w postanowieniu z dnia [...].

Następnie podano, że brak realizacji zobowiązania spowodował, że w dniu 21 października 2011 r. Poczta Polska S.A. skierowała do strony (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie nr [...]. Odbiór tego upomnienia, w którym zakreślono 7-dniowy termin do zapłaty należności z tytułu abonamentu rtv został potwierdzony w dniu 28 października 2011 r.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia zacytowano art. 7 i art. 77 k.p.a. i stwierdzono, że wniosek strony dotyczący powołania świadków, którzy mogliby potwierdzić zaprzestanie użytkowania przez zobowiązanego odbiorników rtv, a także zgłoszenie tego faktu w placówce pocztowej "nie ma znaczenia dowodowego dla sprawy".

Jednocześnie podkreślono, iż "wydane postanowienie opiera się na obowiązujących wykładniach prawa, w tym stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 16.03.2010 r. sygn. akt K 24/08. Natomiast zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązująca i są ostateczne".

Wierzyciel powołał się także na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 283/14, w którym wskazano, że zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub z czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Na nim spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany wnosząc zarzut egzekucyjny usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie rozwiązań.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł, że w grudniu 2005 r. zepsuł mu się stary wielokrotnie naprawiany odbiornik telewizyjny, więc się go pozbył i do dziś nie kupił innego. W tym samym miesiącu wyrejestrował odbiornik w Urzędzie Pocztowym w K.. Po upływie pięciu lat i dziesięciu miesięcy, 28 października 2011 r. otrzymał upomnienie z wezwaniem do zapłaty zaległego abonamentu za kilka lat wstecz. Natychmiast wysłał wyjaśnienie w tej sprawie i w połowie grudnia 2011 r. otrzymał odpowiedź, że Poczta Polska nie posiada dokumentów potwierdzających zgłoszenie wyrejestrowania odbiornika. Wysłał kolejne wyjaśnienia w tej sprawie, po czym zapadła cisza na kilkanaście miesięcy, przyjął więc, że sprawa została wyjaśniona i zakończona. Dopiero w końcu 2013 r. czy na początku 2014 r. otrzymał tytuły wykonawcze od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K..

Skarżący wyjaśnił także, iż kilkukrotnie powoływał się na fakt wyrejestrowania odbiornika w końcu 2005 r., nie ma już starej książeczki RTV, jednakże

w momencie otrzymania wezwania t.j. w dniu 28 października 2011 r. minęło już pięć lat i dziesięć miesięcy od wyrejestrowania odbiornika, a obowiązek archiwizowania takich dokumentów wygasa po upływie pięciu lat. Jedyne co teraz skarżący może przywołać na potwierdzenie swoich słów, to zeznanie świadka, który zawiózł go wtedy do Urzędu Pocztowego i był obecny przy wyrejestrowaniu odbiornika.

Skarżący zakwestionował także twierdzenie Poczty Polskiej, jakoby wysyłała mu jakieś informacje dotyczące zadłużenia już w 2008 r. i oświadczył, że żadnej korespondencji do dnia 28 października 2011 r. nie otrzymał.

Zdaniem skarżącego Poczta Polska posiada w swoich archiwach dowód na wyrejestrowanie spornego odbiornika, lecz nie potrafi go odnaleźć. Świadczyć o tym może najlepiej fakt, że nie znaleziono zażalenia strony wysłanego w dniu 14 marca 2015 r. i w maju 2015 r. i przysłano skarżącemu informację, że postanowienie stało się prawomocne wskutek niewniesienia zażalenia. Dopiero, kiedy strona przedłożyła kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru z 17 marca 2015 r. odnaleziono zażalenie. Potwierdza to, zdaniem strony, bałagan w dokumentach Poczty Polskiej, w których giną pisma sprzed kilkudziesięciu dni, trudno zatem oczekiwać odszukania dokumentu sprzed 6 czy 10 lat.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uznanie roszczenia Poczty Polskiej S.A. w związku z abonamentem RTV po 2005 r. za bezzasadne. Wskazał także, iż gdyby konieczne okazało się przesłuchanie świadka, to z uwagi na znaczną odległość z K. do G. wnosi o dokonanie tego w ramach pomocy prawnej w Sądzie Rejonowym w K..

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wskazał, że skarżący nie dopełnił obowiązku wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a tym samym pozostał abonentem, zobowiązanym do uiszczania opłat abonamentowych, objętych stosownymi tytułami wykonawczymi. Podtrzymując zatem dotychczasowe stanowisko wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sąd w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] Poczta Polska S.A. utrzymała w mocy własne postanowienie z dnia [...], którym uznano zarzut skarżącego na postępowanie egzekucyjne prowadzone w zakresie opłat abonamentowych wskazujący na nieistnienie dochodzonego obowiązku za nieuzasadniony.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie.

Skargi na stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych były już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m.in. w wyroku z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13, z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14 i I SA/Gl 697/14, z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14 oraz z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt 481/15 (wszystkie dostępne na stronie www.nsa.orzeczenia. gov.pl)

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w tych prawomocnych orzeczeniach poglądy, w związku z czym posłuży się przedstawioną w nich argumentacją.

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.

Wskazanie podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

We wniesionym na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie zobowiązany wskazywał na nieistnienie obowiązku, podnosząc w szczególności, że od końca 2006 r. nie posiada już żadnego odbiornika telewizyjnego, a fakt ten zgłosił w 2006 r. w agendzie w B., ale nie wie czy otrzymał wtedy jakieś potwierdzenie tego faktu i co się z nim ewentualnie stało. Oświadczył, że w 2012 r. Dział Abonamentu Poczty Polskiej S.A. zażądał przedstawienia książeczki opłat, na co skarżący odpowiedział, że nie jej nie posiada i nie pamięta, czy została zdana w 2006 r. czy też potem gdzieś zaginęła. Po tych wyjaśnieniach nie otrzymał żadnej odpowiedzi, więc uznał, że sprawa została wyjaśniona i ostatecznie zamknięta. Dopiero po

2 latach Poczta Polska wystąpiła z żądaniem zapłaty abonamentu za ostanie 5 lat, tak jakby wyjaśnień tych nie było. Wskazał także, że może przedstawić świadków, którzy wiedzą, od kiedy nie posiada telewizora, gdyż zdarza się, że u nich ogląda audycje telewizyjne.

Rozpatrując ten zarzut wierzyciel wskazał, że rejestracja odbiorników rtv używanych pod adresem [...],[...] B. została zgłoszona na imię i nazwisko skarżącego, po czym jako dowód zarejestrowania używanych odbiorników wydana została książeczka o nr [...]. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje, oświadczając w zażaleniu, że odbiornik został zarejestrowany na jego nazwisko w 1991 r. i był potem użytkowany do grudnia 2016 r. Nie jest także kwestionowane przez stronę nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta ([...]).

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w pełni zasadne.

Po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. Nr 54, poz. 307) dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

Bezsporne jest, iż pod rządami tej ustawy, skarżący w 1991 r. zarejestrował odbiorniki rtv.

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r, Nr 253, poz. 2531 ze zm.) o radiofonii i telewizji. Przepisy wspomnianej ustawy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, której regulację już wyżej przedstawiono. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym.

W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy

z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja", tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Z powyższego wynika też, iż wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) skarżący powinien przedstawić dowód potwierdzający, że obowiązek nie istnieje, co w rozpatrywanych okolicznościach wymagałoby przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego nie uczyniono, wskazując, że wyzbycie się go po upływie 5 lat było "uprawnione" ze względu na 5-letni okres obowiązkowego archiwizowania takich dokumentów.

Nadmienić także należy, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342) dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2), które – jak wynika z akt spawy przesłano stronie, nadając jej numer [...] przed upływem terminu wynikającego ze wspomnianego rozporządzenia.

Odnosząc się natomiast do akcentowanej przez skarżącego kwestii nieotrzymania, przed doręczeniem upomnienia, żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych wskazać należy na wstępie na ogólną zasadę określoną w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stanowi on, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 tej ustawy upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 ówcześnie obowiązującego, wydanego na podstawie wspomnianego upoważnienia Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem (nieistotnych w niniejszej sprawie) przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Z powyższego wynika, że prawodawca nie nałożył na wierzyciela obowiązku prowadzenia z osobą zobowiązaną do uiszczania opłat abonamentowych jakiejkolwiek korespondencji, w tym także doręczenia upomnienia. Jeśli zatem Poczta kierowała do strony jakiekolwiek zawiadomienia czy też doręczyła jej upomnienie, to czyniła to wykraczając ponad wymogi nałożone na nią przez obowiązujące ówcześnie przepisy.

Jak już wcześniej wskazano obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników rtv ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania, co w niniejszej sprawie nastąpiło w 1991 r. Tak ukształtowany obowiązek wynikający z tejże rejestracji utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. W razie zaś ich niewyrejestrowania obowiązek ten istnieje przez cały okres od 1991 r., przestał istnieć tylko w takim zakresie w jakim wygasł ze względu na zapłatę lub przedawnienie – co nie dotyczy przedmiotowych opłat dochodzonych egzekucyjnie.

Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku, począwszy od daty zarejestrowania odbiorników, zgodnie z § 5 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 1985 r., Nr 46, poz. 236) był zobowiązany powiadomić urząd pocztowy, między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidują także obowiązujące w dalszym okresie akty normatywne, tj.

- § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338)

- § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego, o której mowa w § 1, o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia,

- § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) oraz

- § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).

Obowiązkiem zaś wierzyciela jest tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, czego skarżący w niniejszej sprawie nie kwestionuje, jednoznacznie przyznając w zarzutach i w zażaleniu, że do końca 2006 r. opłacał abonament w związku z używaniem odbiornika zarejestrowanego na jego nazwisko w 1991 r.

W tej sytuacji, na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących po 1991 r. powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych.

Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, to zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Wspomniane regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika

i dokumentowania tej okoliczności uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że skarżący nie posiada odbiornika.

Bezsporne jest, że zobowiązany nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiorników, podnosząc, że dokonał takiej czynności pod koniec 2006 r., ale nie wie czy otrzymał wtedy jakieś potwierdzenie tego faktu i co się z nim ewentualnie stało.

Podkreślenia wymaga, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można sanować powołując się na nieotrzymanie od wierzyciela żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych, czy też domagając się przesłuchania świadka, który potwierdzi, że odbiornik wyrejestrowano.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uznał wniesiony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.