Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt SA/Bd 3479/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 23 § 7, art. 26, art. 23 § 1, art. 85 § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Sędziowie WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.), Asesor sądowy Grzegorz Saniewski, Protokolant Małgorzata Pasternacka, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Firmy Handlowej "F." B. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Na oryginale właściwe podpisy


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. uznał zgłoszenie celne Firmy Handlowej "F." B. S. z dnia 27 czerwca 2003r. do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu odzieży używanej sortowanej za nieprawidłowe i określił wartość celną importowanej odzieży na podstawie art. 23 §7 i art. 26 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w łącznej kwocie [...] zł. Organ celny uznał bowiem, iż cena zadeklarowana przez skarżącą na [...] EUR/kg odzieży nie odzwierciedla aktualnej wartości towaru i przyjął jako wartość towaru kwotę [...] EUR/kg wynikającą z materiału porównawczego. Wartość towaru za jeden kilogram z dokumentów uzyskanych od innych urzędów celnych kształtowała się bowiem w przedziale od [...] EUR/kg do [...]EUR/kg.

Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. Podniosła, że organ I instancji nie podał z jakich urzędów celnych otrzymał materiał porównawczy oraz czy importer dokonał takich samych czynności jak odwołująca. Zaznaczyła, że na tak niską cenę za jeden kilogram odzieży miało wpływ to, że dokonała sortowania towaru na własny rachunek w miejscu zakupu. Podczas sortowania świadomie wybierała towar o niskiej wartości. Wiele osób ubogich właśnie zaopatruje się w tanią odzież. Ponadto organ nie podał, czy wyższa wartość towaru wynikała z zadeklarowania przez importerów, czy z podwyższenia jej przez organy celne. Miała prawo również przypuszczać, że koszty związane z importem podobnego towaru będą zbliżone do kosztów wcześniej ponoszonych. Zarzuciła, że organ opiera się na danych innych podmiotów, które być może nie potrafią przeprowadzić negocjacji handlowych i obniżyć kosztów zakupu towaru, a przecież obowiązuje zasada wolnego handlu i rynku. Zakupienie towaru za [...] EUR/kg jest dla niej niekorzystne, przy której to cenie nie osiągnęłaby rentowności.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie zasadności uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Wskazał, że do ustalenia wartości towaru przyjęto materiał porównawczy z Urzędu Celnego z K., jako najbardziej adekwatny w sprawie. Podkreślił, że nie było przeszkód, aby strona zawiadomiona o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, zapoznała się ze zgromadzonym materiałem porównawczym nadesłanym przez urzędy celne z terenu Polski.

Na decyzję organu odwoławczego B. S. wniosła skargę. Podniosła, że nie zgadza się z zajętym stanowiskiem przez Izbę Celną w T. Odzież używaną zakupiła bowiem zgodnie z ceną zawartą na fakturze i nie widzi powodu, aby organ celny ją zawyżał. Materiały porównawcze z innego urzędu celnego nie są podstawą do zanegowania ceny, za którą nabyła towar. Wszystkie należności celne uiściła wyliczone zgodnie z fakturą. Podwyższenie wartości celnej towaru uważa za niesłuszne i krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie. Powołując się na art. 23 § 7 Kodeksu celnego wskazał, że przepis pozwala organom na odstąpienie od zasady, iż wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Powyższy przepis upoważnia organy celne do zakwestionowania wartości transakcyjnej w przypadku posługiwania się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami, upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takiej sytuacji wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. Ocena wiarygodności przedstawionego przez importera rachunku zakupu towaru może dotyczyć nie tylko autentyczności tego dokumentu, ale także wiarygodności podanej w nim ceny, w szczególności, jeżeli cena różni się od ceny rynkowej. Wartość celna jest niezależna od tego czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" z różnych względów cenie. W ramach dozoru celnego organy celne wykonują czynności zwane kontrolą celną, do których należy m. in. kontrola wymaganych dokumentów i ich autentyczności. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż w związku z tym, że na przestrzeni ostatnich lat odnotowano na podstawie analiz bardzo duży napływ na rynek krajowy towarów objętych sekcją XI Taryfy celnej, o znacznym zaniżeniu wartości celnej, w ramach zabezpieczenia polityki państwa mającej na celu ochronę produkcji krajowej, Minister Finansów zgodnie ze swoimi zadaniami ustawowymi wprowadził rozporządzenie z dnia 19 kwietnia 2002 r. w sprawie urzędów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary (Dz. U. Nr 43, poz. 383 z późn. zm.). Z tego względu sporny towar - odzież należy do grupy towarów tzw. "szczególnego ryzyka". Organy celne mają obowiązek sprawowania szczegółowej kontroli celnej złożonych dokumentów w odniesieniu do takich towarów jak np. tekstylia, odzież. Towary te są szczególnie narażone na występowanie nieprawidłowości. Ze względu na powyższe sam fakt zgłoszenia towaru kwalifikowanego do sekcji XI w działach od 50 do 63 Taryfy jest w ocenie Dyrektora Izby Celnej wystarczającą przesłanką uzasadniającą przyczyny zakwestionowania wartości celnej określonej w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego. W rozpatrywanej sprawie stwierdzenie zaniżonej ceny towaru wymuszało zastosowanie innej metody wartości celnej towaru niż ustalona na podstawie art. 23 Kodeksu celnego.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 do 29 Kodeksu celnego (art. 24 par. 1 Kodeksu celnego). W przedmiotowej sprawie za wartość celną nie mogła być przyjęta wartość transakcyjna towaru identycznego (art. 25 § 1). Jest to podyktowane tym, że powyższy przepis zezwala na ustalenie wartości celnej towarów o cechach identycznych pod każdym względem włączając w to cechy fizyczne, jakość oraz renomę producenta. Z powyższych względów nie można jej zastosować do odzieży używanej z uwagi choćby na różny stopień zużycia. Kolejną metodą ustalenia wartości celnej towaru, jest metoda określona w art. 26 Kodeksu celnego przyjmująca za wartość celną wartość transakcyjną podobnych towarów sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których jest ustalana wartość celna. Organ celny weryfikując zgłoszenie celne złożone przez B. S. i prowadząc postępowanie zgromadził materiał porównawczy dotyczący towarów podobnych. W aktach sprawy znajdują się m.in. zgłoszenia celne z Urzędów Celnych w O., w K., w L., w których wartość towaru była wyższa, aniżeli zadeklarowana przez stronę. Jednakże zgodnie z art. 25 § 4 Kodeksu celnego, do którego odsyła art. 26 § 2 w przypadku, gdy stwierdzono więcej niż jedną wartość transakcyjną towarów podobnych, do ustalenia wartości celnej towarów przywożonych należy przyjmować wartość najniższą. W związku z powyższym organ przyjął jako materiał porównawczy do ustalenia wartości celnej towaru wartość transakcyjną wynikającą z faktury nr [...] z dnia [...] załączonej do zgłoszenia celnego z dnia [...] nr [...] złożonego w Urzędzie Celnym w K. Objęty powyższym zgłoszeniem towar został przywieziony z N. w ilości zbliżonej do towaru, dla którego ustalana była wartość celna na bazie tych samych warunków dostawy (EXW). Zostały więc spełnione wszystkie warunki zezwalające organom celnym na ustalenie wartości celnej towaru metodą określoną w art. 26 Kodeksu celnego. Określona w powyższym zgłoszeniu wartość transakcyjna wynosiła [...] EUR/kg. W przedmiotowej sprawie organ wskazał uzasadnione przyczyny zakwestionowania ceny transakcyjnej określonej w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego ze względu na jej zbyt niską wartość. Zdaniem organu odwoławczego sposób ustalenia wartości celnej towaru metodą określoną w art. 26 Kodeksu celnego jest prawidłowy i nie zachodzi konieczność dokonywania żadnych korekt w tym zakresie. Z pisma przedstawionego przez stronę zawierającego oświadczenie niemieckiego eksportera wynika jedynie, że towar w postaci odzieży używanej sprzedano po "niskiej cenie". Nie przedstawiono jednakże żadnego dowodu potwierdzającego zapłatę kwoty wynikającej z faktury dołączonej do zgłoszenia celnego, a takim dowodem według organu mogłoby być na przykład potwierdzenie zapłaty kwoty wynikającej z faktury załączonej do zgłoszenia celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty podniesione przez skarżącą są zasadne.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy słusznie organy celne zakwestionowały wartość celną towaru podaną przez B. S. w zgłoszeniu celnym z dnia [...].

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż organy celne prawidłowo zastosowały art. 23 § 7 ustawy Kodeks celny, albowiem wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości celnej towaru i dlatego cena towaru podana w dokumentach służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Powołany wyżej przepis Kodeksu celnego uprawnia te organy do oceny dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale daje możliwość badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym. Również Kodeks Wartości Celnej (Porozumienie w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. ) daje organom celnym prawo do sprawdzenia wartości towaru wykazanej w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego. Formalna poprawność faktury nie pozbawia organów celnych prawa do kwestionowania wiarygodności i dokładności tego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt SA/Sz 1688/98, wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA/Po 2058/00).

Niemniej jednak powody odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej wskazane w art. 23 § 7 Kodeksu celnego muszą mieć charakter uzasadniony. Ustawodawca nie upoważnił organów celnych do dowolnego odrzucania wartości transakcyjnej. W opinii nr 2.1. Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania Artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie stosowania Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. (załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej, Dz. U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) stwierdzono, że sam fakt, że jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu aby ją odrzucić z punktu widzenia artykułu 1, z zastrzeżeniem jednak postanowień artykułu 17 Porozumienia a mianowicie, organy celne uprawnione są do "satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji przedłożonych dla celów wartości celnej." Organy celne mają zatem prawo badać cenę towaru wykazaną w zgłoszeniu celnym na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego, natomiast aby ją zakwestionować muszą przeprowadzić wszechstronne postępowanie dowodowe, które da temu podstawę.

W przedmiotowej sprawie należy rozstrzygnąć kwestię następującą – czy organy celne zasadnie zakwestionowały zadeklarowaną wartość transakcyjną, a co za tym idzie słusznie ustaliły wartość celną importowanej odzieży przyjmując metodę, o której mowa w art. 26 ustawy Kodeks celny.

Nie ulega wątpliwości, iż wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego cenę. Zgodnie z art. 23 § 1 ustawy Kodeks celny wartością celną towarów jest wartość transakcyjna to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, przy czym ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonaną przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy. Tylko taka wartość jest wartością celną w rozumieniu dyspozycji art. 23 §1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. W tej sprawie organ celny pierwszej instancji zakwestionował wiarygodność dokumentu dołączonego do zgłoszenia celnego. Zebrał dość obszerny materiał dowodowy uzyskany z wielu urzędów celnych z terenu Polski. Skarżąca zadeklarowała kwotę [...] EUR/kg za importowaną odzież, gdy tymczasem z materiału porównawczego wynika, że inne podmioty nabywały w zbliżonym okresie również odzież używaną za cenę wynoszącą od [...] EUR/kg do [...] EUR/kg. Niewątpliwie różnice są rażące i trudno uznać, że jest to wynikiem szczególnych umiejętności w zakresie negocjowania ceny przez B. S. i jednoczesnego braku takowych przez wszystkich innych importerów tego towaru. Niemniej jednak Sąd zauważa, że organy celne nie dokonały oceny wszystkich okoliczności, na które powołała się skarżąca. W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 3 czerwca 2003r. zawierające oświadczenie eksportera niemieckiego. Prawdą jest, iż z niego wynika, że towar sprzedano za niską cenę, nie wskazując konkretnie za jaką kwotę. Zaznaczono jednakże, że firma "F." przysłała pracowników, którzy towar przebrali i po zdezynfekowaniu w obecności niemieckiego Sanepidu pracownicy tej firmy zapakowali go na ciężarówki. Również skarżąca powoływała się na okoliczność, że we własnym zakresie dokonała sortowania towaru na miejscu zakupu towaru. Stosując zatem metodę porównawczą z art. 26 Kodeksu celnego organy celne obowiązane były odnieść się do powyższych okoliczności i ustalić, czy miały one wpływ na cenę za jeden kilogram nabytej odzieży. Z dowodów przekazanych przez urzędy celne, a w szczególności przez Urząd Celny w K. nie wynika, czy w przypadkach, które stanowiły bazę porównawczą dla ustalenia wartości celnej towaru, importer polski także dokonywał segregowania i załadunku towaru w miejscu sprzedaży. W przypadku odpowiedzi negatywnej, należy ustalić, czy ta okoliczność miała i jaki wpływ na cenę za towar.

Organy celne obowiązane są rozważyć wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na cenę, a które wskazywała strona. Na podstawie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 187 §1 powołanej ustawy organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organów podatkowych wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury oraz stanowią wskazówkę interpretacyjną prawa materialnego.

Odnosząc powyższe zasady do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie.

Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organy celne z naruszeniem przepisów proceduralnych - art. 122 , art. 180 § 1 , art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 Kodeksu celnego , które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd orzekł jak w wyroku.