Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1053/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka, Andrzej Jurkiewicz (spr.), Protokolant Mariola Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 maja 2004 r. sygn. akt 4/II SA/Po 3650/01 w sprawie ze skargi H. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od H. I. na rzecz Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 3.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] sygn. akt 3 II S.A./Po 3650/01 w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich H. I.

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] o pozbawieniu H. I. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu organ podniósł, iż H. I. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas służby w Milicji Obywatelskiej.

Od powyższej decyzji H. I. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia i podniósł, że pełnił służbę dla dobra ojczyzny a jego obowiązki związane były z narażeniem życia.

Na rozprawie w dniu 17 maja 2004 r. skarżący dodatkowo wyjaśnił, iż od marca do lipca 1945 r. w C. a następnie w T. pełnił służbę pod dowództwem wojskowym oficera rosyjskiego, w tym uczestniczył w walkach z Niemcami, niedobitkami pozostałymi po wyzwoleniu na tych terenach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając skargę wskazał, iż podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142, poz. 950 z 1997 r. ze zm.), zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1, art.2 i art. 4 ustawy. Jednakże w myśl tego przepisu zachowują swoje uprawnienia kombatanckie osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 osoby, które uzyskały uprawnienia z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru pełniący służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Rodzaje działalności, która ma charakter kombatancki i która stanowi tytuł do uzyskania uprawnień z ustawy o kombatantach określają przepisy art. 1 ust.; 2, art. 2 i art. 4 tejże ustawy. Podkreślono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ orzekający na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 powyższej ustawy w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich jest zobowiązany do ustalenia, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień ze względu na uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, zaś poniechanie takich ustaleń stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podniósł, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 3 marca 1945 r. do l5 czerwca 1945 r. Ubiegając się o członkowstwo w organizacji ZBoWiD w 1984 r. skarżący dołączył zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych, z którego wynikało, iż jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, w okresie od 3 marca 1945 r. do l5 czerwca 1945 r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Jednocześnie w swoim życiorysie oraz deklaracji członkowskiej skarżący podał, iż w marcu 1945 r. w C. wstąpił do MO i w ramach plutonu operacyjnego brał udział w walkach z niedobitkami armii niemieckiej. Na rozprawie przed sądem administracyjnym skarżący podał także, iż w walkach tych znajdował się pod dowództwem wojskowym oficera rosyjskiego. Twierdzenia skarżącego zdaniem Sądu mogą wskazywać więc na zachowanie przez niego uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w powołanej wyżej ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach ... w szczególności z art. 2 pkt 1 pkt 5 ustawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zdaniem Sądu poniechał dokonywania jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie i w toku całego postępowania nie odniósł się merytorycznie do twierdzeń skarżącego, jedynie w pierwszej decyzji z dnia [...] stwierdził, iż nie ma obowiązku wyjaśniania , czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art., 1, art. 2 i art.4 ustawy. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął, że zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] wydano z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Ponownie rozpoznając przedmiotowa sprawę organ winien dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, w tym wskazane wyżej kwestie i raz jeszcze przeanalizować w świetle ustalonych okoliczności przesłanki z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Wyrok ten podjęto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Zaskarżając powyższy wyrok w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie do oceny sytuacji prawnej skarżącego a to art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) – zamiast art. 21 ust.2 pkt 4 lit. a) tej ustawy w zw. z jej art. 25 ust.2 pkt 1 lit.a) oraz w zw. z art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 7,m poz. 33) – sytuacji, gdy ustalony przez sąd stan faktyczny obligował go do zastosowania wymienionych przepisów.

Zgłaszając powyższy zarzut, na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

W motywach skargi kasacyjnej podkreślono, iż przepis art. 21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy o kombatantach stanowi, iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenie więc, że osoba weryfikowana była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w jednej z wymienionych formacji powodowałoby, iż bezprzedmiotowym stałoby się dowodzenie prowadzenia przez nią innej działalności kombatanckiej (wide uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 października 2002 r. sygn. OPS 2/02 publ. w ONSA 2003 r. z.2 poz.42). Uprawnienia kombatanckie takiej osobie przysługiwać nie mogą i to niezależnie od tego, czy prowadziła ona inną, nawet najbardziej chwalebną działalności kombatancką. Pierwszorzędnym zatem zagadnieniem, zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów winno być rozstrzygnięcie kwestii charakteru Milicji Obywatelskiej, do której to kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu się nie odniósł.

Tymczasem, w myśl art. 1 dekretu PKWN, Milicja Obywatelska była prawno-publiczną formacją służby Bezpieczeństwa Publicznego. Powyższy dekret obowiązywał w okresie od 12 października 1944 r. do dnia 21 lipca 1954 r. Oznacza to, że w okresie działalności, która stanowiła podstawę przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich prowadził on ją w ramach formacji Służby Bezpieczeństwa. W świetle więc powyższych rozważań, nie było obowiązkiem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów wyjaśniać, czy skarżący zachowałby uprawnienia kombatanckie z innego tytułu.

Podkreślono, że analogiczne stanowisko utrwalone zostało w judykaturze Sądu Najwyższego. Tego rodzaju pogląd wypowiedział on m.in. w wyroku z dnia 20 lutego 2002 r. sygn. III RN 216/00 publ. w Wokanda 2002 z.10 poz.26, w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. III RN 191/00 publ. w Prok. i Pr. 2002 z.5 poz.53 oraz w wyroku z dnia 11 stycznia 2002 r. sygn. III RN 177/00 publ. w OSNP 2002 r. z. 9 poz.201. W wyrokach tych Sad najwyższy expressis verbis wypowiedział pogląd o stosowaniu wprost do formacji Milicji Obywatelskiej art. 21 pkt 4 lit.a) ustawy o kombatantach.

Zdaniem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalenie Sądu Wojewódzkiego – nie kwestionowane przez żadną ze stron – że skarżący w okresie od 3 marca 1945 r. do dnia 15 czerwca 1945 r. pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej obligowało go do oddalenia skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Jakkolwiek bowiem podstawa prawna wydanej decyzji nie była w jej treści przywołana właściwie (art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach) uchybienie to nie miało wpływu na trafność rozstrzygnięcia o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.

Konkludując zaznaczono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uchybił przepisom prawa materialnego, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie wyjaśnienie, czy skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innego tytułu było zasadniczym powodem uchylenia decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów, a tym samym podzielenie zarzutu skargi kasacyjnej winno skutkować jej uwzględnieniem a w efekcie oddaleniem skargi H. I.

H. I. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

W skardze kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgłoszono zarzut naruszenia art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.) i zarzut ten jest zasadny.

Zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów – nie wymienionych w art.1 ust.2, art.,2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Przepis art. 25 ust.2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o kombatantach określa przesłanki materialnoprawne, które kształtują treść stosunku prawnego. Sposób zestawienia tych przesłanek w jednej normie prawnej na zasadzie przeciwstawienia (pozbawiają uprawnień kombatanckich – zachowują te uprawnienia) oznacza, że podstawa zachowania uprawnień kombatanckich stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Norma prawna wyżej wskazana stanowi samodzielną podstawę do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych zgodnie z dotychczasowymi przepisami przed wejściem w życie wskazanej wyżej ustawy o kombatantach z 1991 r.

Nie budzi wątpliwości w rozpoznawanej sprawie okoliczność, że H. I. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, bowiem jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w okresie od 3 marca 1945 r. do l5 czerwca 1945 r. prowadził walkę z reakcyjnym podziemiem, co potwierdzone zostało stosownym zaświadczeniem Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 30 kwietnia 1984 r. nr [...].

Uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski zatem przyznanie tychże uprawnień (ich zachowanie) musi mieć za podstawę albo działalność, z którą ustawa o kombatantach łączy te uprawnienia, bądź też być ofiarą w miejscach i z przyczyn określonych w tej ustawie. Jak wyżej stwierdzono H. I. posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej w okresie od marca do czerwca 1945 r.

Natomiast jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust.2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (porównaj uchwała NSA z 12 czerwca 2000 r. nr OPS/5/00 opublikowano ONSA 1/2001, poz. 3 oraz wyrok SN z 9 lutego 2001 r. sygn. akt III RN 59/00 opublikowany OSNP 2001/19/572.

Podkreślić jednakże należy, że w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS.59/00, w której uznano, że Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną w jej motywach wyrażono jednocześnie stanowisko, iż rozumienie art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) nie wyklucza przecież uznania za działalność kombatancką uczestnictwa w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią oraz grupami Wehrwolfu przez milicjanta lub grupy milicjantów w jednostkach Wojska Polskiego.

Podobne stanowisko wypowiedziano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r. sygn. akt III RN 132/OO (opublikowanym OSNP Nr 5 z 2002 r. poz.101) wskazując, że funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...).

Stanowiska wyrażone w w/w uchwale NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. i wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r. bynajmniej nie formułowały tezy, iż wykluczona jest możliwość uznania jakiejkolwiek działalności w ramach Milicji jako struktury aparatu bezpieczeństwa za podstawę do przyznania (zachowania) uprawnień kombatanckich. Przeciwnie nie wykluczały one możliwości uznania za podstawę uzyskania (zachowania) uprawnień kombatanckich niektórych postaci uczestnictwa milicjantów w walce zbrojnej np. z UPA choćby wchodząc w skład grupy operacyjnej w jednostkach Wojska Polskiego i podlegania dowództwu Wojska Polskiego.

Przy uwzględnieniu powyższego stanowiska przypomnieć należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym niespornym pozostaje, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, zgłoszony w toku tego postępowania, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie – powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (porównaj uchwała NSA z 4 marca 2002 r. sygn. OPS 13/01 opublikowana ONSA 4/2002 poz. 132).

W rozpoznawanej sprawie H. I. w toku postępowania weryfikacyjnego o pozbawienie uprawnień kombatanckich nie zgłaszał takiego wniosku wskazującego na zachowanie przez tę stronę posiadanych uprawnień kombatanckich. Z lektury akt administracyjnych w tym z życiorysu, deklaracji członkowskiej i zaświadczenia z 1984 r. oraz korespondencji kierowanej do organu administracji w sposób niesporny wynika, iż H. I. wstąpił do Milicji Obywatelskiej w marcu 1945 r. i wyłącznie w ramach plutonu operacyjnego MO do czerwca 1945 r. pełnił służbę biorąc udział w akcjach polegających na usuwaniu wrogich band niemieckich, zabezpieczaniu miast i wsi przed rabunkiem. Również we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona podniosła, ze pełniła służbę w normalnym cywilnym ubiorze a polegała ona na ochronnie opuszczonego mienia poniemieckiego przed rabunkiem dywersją (ochrona wodociągów itp.).

Tym samym skoro ciężar dowodu na okoliczność uzasadniającą uzyskania (zachowania) uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie, która ubiega się o uprawnienia to podkreślić należy, że w świetle zgromadzonego materiału tej sprawy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie przedstawiła jakichkolwiek materiałów, które ewentualnie pozwalałyby na przyjęcie, iż zachodzą uzasadnione przesłanki do zachowania przez uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej uprawnień z innych tytułów wskazanych w ustawie o kombatantach z 1991 r., a to dopiero pozwalałoby na podjęcie przez organ administracji stosownych czynności wyjaśniających w tym kierunku.

Przekazana dopiero na rozprawie informacja o prowadzonych przez stronę walkach z niedobitkami armii niemieckiej pod dowództwem wojskowym oficera rosyjskiego jest informacją, która wcześniej nie została ujawniona i jest jednocześnie sprzeczna w swej treści z tym, co dotychczas ta strona podawała w deklaracji członkowskiej oraz życiorysie, gdzie wskazywano jako dowódcę Z. W., sierż. J., starając się o uprawnienia kombatanckie. Niezależnie od tego, że twierdzenie to nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione to i tak nie pozwalało ono na odstąpienie od zastosowania przepisu art. 25 ust.2 pkt 2 omawianej ustawy o kombatantach, skoro działalność ta prowadzona była w ramach Milicji Obywatelskiej a nie w strukturach Wojska Polskiego.

Przypomnieć należy, iż w walce z bandami, jednostki Milicji Obywatelskiej współdziałały z jednostkami Wojska Polskiego (rozkaz nr 306 Ministerstwa Obrony Narodowej z grudnia 1945 r. w sprawie skoordynowania działań z Milicją Obywatelską w walce z nasilającymi się działaniami band), natomiast działania H. I. podejmowane były w okresie przed wydaniem w/w rozkazu (marzec-czerwiec 1945 r.) i jak wyżej zaznaczono wykonywane było w strukturach Milicji Obywatelskiej .

Generalnie należy uznać, że zatrudnienie lub pełnienie służby w organach Milicji Obywatelskiej albo jakakolwiek działalność w strukturach Milicji Obywatelskiej nie stanowi działalności kombatanckiej w świetle przepisów ustawy o kombatantach z 1991 r. (podobnie wyrok NSA z 4 września 2001 r. sygn. akt V S.A. 41/01 niepublikowany).

Zatem wykonywanie obowiązków funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej w jej strukturze nie stanowi podstaw do zachowania (przyznania) uprawnień kombatanckich z tytułu walki z Wehrwolfem czy też udziału w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego przede wszystkim z tego powodu, że Milicja Obywatelska nie może być traktowana jako zmilitaryzowana służba państwowa w rozumieniu przepisów art.,1 ust.2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Nie można też uznać, iż działania podjęte na terenach już wyzwolonych a zmierzające do utrwalenia władzy ludowej na tych wyzwolonych terenach mogą być oceniona jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką, za którą zgodnie z art. 2 pkt 5 omawianej ustawy uznaje się także uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców, tak jak to błędnie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku.

Zatem wbrew wywodom zaskarżonego wyroku uznać należy, iż w opisanej sytuacji przedmiotowej sprawy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż stan faktyczny sprawy odpowiada warunkom określonym w art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach i dlatego też prawidłowo przepis ten zastosowano wobec strony. Brak było jednocześnie jakichkolwiek podstaw do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dla ustalenia czy niezależnie od uczestniczenia w walkach o utrwalenie władzy ludowej strona w ramach służby w Milicji Obywatelskiej brała udział w zwalczaniu band niemieckich. Tym samym nieusprawiedliwionym było przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż organ orzekający w sprawie naruszył art. 7, 77 § 1 i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że naruszono przepisy postępowania.

Prawidłowa ocena zgromadzonego materiału nakazywała Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przyjąć, iż przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyżej opisanym stanie prawnym i faktycznym sprawy uchylając zaskarżoną decyzję naruszył przepis prawa materialnego art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie do oceny sytuacji weryfikowanego kombatanta. Zauważyć w tym miejscu także należy, iż podzielając główny zarzut skargi kasacyjnej nie uznano jednak argumentacji prawnej przywołanej na jego poparcie. Przede wszystkim skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie nie aprobuje poglądu zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, że pełnienie służby lub funkcji albo zatrudnienie w strukturach Milicji Obywatelskiej równoznaczne jest z pełnieniem służby lub funkcji albo zatrudnieniem w organach Bezpieczeństwa Publicznego.

Podkreślenia wymaga to, iż wyroki Sądu Najwyższego wskazane w motywach skargi kasacyjnej z dnia 11 stycznia 2002 r. sygn. akt III R IV 191/00 i z dnia 20 lutego 2002 r. sygn. akt 216/00 prezentujące tezę iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w Milicji Obywatelskiej, ponieważ była ona prawnopubliczną formacją służb Bezpieczeństwa Publicznego (art. 21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy z 1991 r., o kombatantach w związku z art. 1 dekretu Państwowego Komitetu Wyzwolenia Narodowej z dnia 7 października 1944 r., o Milicji Obywatelskiej – Dz. U. Nr 7, poz. 33) nie zostały powszechnie zaakceptowane w orzecznictwie. Również skład orzekający w niniejszej sprawie nie aprobuje tak wyrażonego poglądu wobec przytoczonych w niniejszym uzasadnieniu wskazanych wyżej orzeczeń, uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego . Samo kryterium wyłączenia z grona osób, którym należą się szczególne uprawnienia tych, którzy współpracowali z aparatem represji nastawionym na zwalczanie ruchów niepodległościowych należy uznać niewątpliwie za trafne. Jednostkami, które należy zaliczyć do komunistycznego aparatu represji w Polsce były struktury Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Natomiast Milicja Obywatelska nie może być zaliczona do komunistycznego aparatu represji w Polsce albowiem pozostawała poza jego strukturami, gdyż zadaniem jej nie było zwalczanie organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika z dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowej z dnia 7 października k1944 r. o Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 7, poz. 33) do zakresu działania MO należało utrzymanie porządku (ochrona bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego), zwalczanie przestępstw (dochodzenie i ściganie przestępstw) oraz wykonywanie zleceń władz administracyjnych, sądów i prokuratury w zakresie prawem przewidzianym (art.2 Dekretu).

Dlatego też mając powyższe na uwadze uznano zarzut skargi kasacyjnej wyłącznie w odniesieniu do zgłoszonego naruszenia art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego, poprzez niewłaściwe zastosowanie do sytuacji prawnej skarżącego, który nie przedstawił uzasadnionego zarzutu pozwalającego w prowadzonym postępowaniu weryfikacyjnym na zachowanie tychże uprawnień.

Wobec wskazanych wyżej powodów na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok zaś rozpoznając skargę H. I. oddalił ją jako niezasadną.

Mając na uwadze podeszły wiek H. I., stan jego zdrowia oraz sytuację majątkową, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odstąpił od zasądzenia od strony na rzecz Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.