Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 745/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 zo ust. 10, ust. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia [...] r., nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] r., znak: [...], odmawiającą skarżącemu P. S. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r.

W podstawie prawnej organ powołał m.in. art. 31zq ust. 8 oraz art. 31zo ust.10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn.zm.) – dalej powoływana jako ustawa.

Z akt sprawy wynika, że [...] organ I instancji odmówił stronie prawa do zwolnienia. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy zwolnienie z obowiązku opłacania składek przysługuje podatnikowi prowadzącemu jako rodzaj przeważającej działalności działalność oznaczoną wskazanymi w tym przepisie kodami PKD. Stosownie do art. 31zo ust. 11 ustawy, oceny spełnienia warunku odnoszącego się do kodu PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 30 września 2020r. Natomiast na dzień 30 września 2020r. zgodnie z treścią CEIDG strona prowadziła jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 49.41.Z, który nie uprawnia do zwolnienia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący oświadczył, że jego firma istnieje od 1 czerwca 1994r. i świadczy usługi w zakresie przewozu osób autokarem. W tym czasie został rozszerzony zakres działalności o przewóz towaru samochodem ciężarowym, stąd w CEIDG widniał kod PKD 49.41.Z, który nie został uaktualniony w dniu wydania licencji na przewóz osób. Oświadczył, że do dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie korzystał z art. 32 ustawy o transporcie drogowym, dotyczącego przewozu towarów samochodem ciężarowym. Do wniosku dołączył zaświadczenie Starosty M., z którego wynika, że skarżący posiada licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób oraz że nie wnioskował o udzielenie uprawnień w zakresie przewozu rzeczy.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Prezes ZUS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji powielając w pełnym zakresie argumentację organu I instancji. Wyjaśnił także, że oparł się na treści CEIDG na dzień 30 września 2020r., natomiast zmiana kodu przeważającej działalności na PKD 49.39.Z objęty zwolnieniem nastąpiła 25 listopada 2020r. Oznacza to, że na dzień złożenia wniosku skarżący nie spełnił warunku zwolnienia wynikającego z art. 31zo ust. 10 ustawy, gdyż kod wówczas widniejący w CEIDG nie był wymieniony jako uprawniający do zwolnienia.

W skardze do sądu administracyjnego strona nie sformułowała w stosunku do decyzji organu konkretnych zarzutów. Oświadczyła, że kod PKD ma jedynie charakter pomocniczy i statystyczny i w żadnym wypadku nie może przesądza o realnie wykonywanej działalności. Nie może więc skutkować "sankcją" w postaci odmowy przyznania pomocy. Stwierdził, że spełnił warunki przyznania pomocy, w tym także w zakresie co najmniej 40% spadku przychodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z 1 czerwca 2021r. przystąpił do sprawy w charakterze uczestnika Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Stwierdził, że art. 31zo ust. 11 formułuje domniemanie prawne, które jednak ma charakter wzruszalny. Natomiast przyjęcie jako jedynego sposobu weryfikacji rodzaju prowadzonej działalności treści rejestru REGON nie dochowuje zasady proporcjonalności i prowadzi do naruszenia zasady równości wobec prawa. Może bowiem wykluczać z pomocy podmioty, które w rzeczywistości spełniają warunki do uzyskania pomocy, co mogą wykazać w inny sposób. Natomiast organ nie dokonał ustalenia jaką w rzeczywistości działalność prowadzi skarżący, co doprowadziło do naruszenia art. 7 i 77 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) – dalej powoływana jako "ustawa", płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z (...) przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Oceny spełniania warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12 w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 30 września 2020r.

W ocenie Sądu sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej, a nie deklarowanej.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Ma on charakter formalny i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Wpis do rejestru należy traktować raczej w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi, ale o charakterze wzruszalnym, zatem takiego, które może być obalone dowodami przeciwnymi.

Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu. (Tak Sąd Najwyższy w wyrokach z 7 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 142/12 i z 23 listopada 2016r., sygn. akt II UK 402/15, publ. https://legalis.pl).

Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że sama treść wpisu w rejestrze REGON w zakresie kodów PKD nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu.

Należy także wziąć pod uwagę cel ustawy, który wynika wprost z jej tytułu, a jakim jest przeciwdziałanie sytuacjom kryzysowym spowodowanym pandemią COVID, a więc m. in. łagodzenie skutków społeczno – gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom wsparcia materialnego, mającego na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel ustawy, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w art. 31zo ust. 10 ustawy winna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły 30 września 2020r. działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w ustawie jako uprawniający do zwolnienia, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu z listopada 2019r.

Należy bowiem wziąć pod uwagę, że z treści art. 31zo ust. 10 ustawy wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność. Stanowi on bowiem o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie jest zatem decydująca sama treść wpisu do rejestru REGON. Wobec powyższego, jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj działalności mieści się w katalogu objętym zwolnieniem, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Prowadzi to do wniosku, że organ naruszył art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy.

Formalistyczne podejście i ograniczenie pomocy tylko do tych podmiotów, które działalność opisaną kodami objętymi uprawnieniem do zwolnienia ujawniły w KRS niezależnie od faktycznie wykonywanej działalności naruszałoby zasadę proporcjonalności i równości wobec prawa w odniesieniu do tych przedsiębiorców, którzy prowadząc taką samą działalność uprawniającą do zwolnienia ujawnili ją w odpowiednim rejestrze i otrzymali wsparcie. Mogłoby też prowadzić do nadużyć, gdyby pomoc trafiała do podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność innego rodzaju, niż deklarowana w rejestrze, a uprawniająca do zwolnienia.

Nadto zauważyć przyjdzie, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skardze strona konsekwentnie podnosiła, że prowadzi działalność w zakresie przewozu osób i nie świadczy usług polegających na transporcie towarów; nie występowała nawet o stosowną licencję, na co przedłożyła zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego.

Do twierdzeń tych i przedłożonego dowodu organ w żaden sposób się nie odniósł, nie podjął też postępowania dowodowego celem zgromadzenia dowodów na podnoszone okoliczności ani nie poinformował strony, jakie dowody winna dostarczyć dla wykazania swych racji, a obowiązek dowodzenia obciąża wszak organ. Takie działanie prowadziło zaś do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 Kpa, obligującego organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i art. 77 § 1 Kpa, nakazującego organowi administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Sposób procedowania organu naruszył także art. 107 § 3 Kpa. Stosownie do powołanego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ zaś nie wyjaśnił stronie, dlaczego jej twierdzenia o profilu działaności nie wypłynęły na zmianę stanowiska organu odwoławczego w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu.

Przeprowadzi postępowanie dowodowe w oparciu o art. 7, 75 § 1 i 77 Kpa, mające na celu ustalenie, jakiego rodzaju działalność strony ma rzeczywiście charakter przeważający i czy istotnie jest to działalność polegająca na przewozie osób, jak wydaje się wynikać z twierdzeń strony i zaświadczenia. Następnie organ rozpozna wniosek o zwolnienie stosownie do wyniku poczynionych ustaleń.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że organ naruszył art. 31 zo ust. 10 ustawy oraz art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 Kpa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS.