Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 958/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 i 1a, art. 194 ust. 1, 1a i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 575
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
article: art. 7, art. 75 par.1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 43 poz 224
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 maja 2016r. znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta zmieniono z urzędu decyzję nr [...] z dnia 10 marca 2016r. o odstąpieniu od ustalenia całości opłaty dla A. S. za pobyt dzieci – K. i M. w Niepublicznej Placówce Rodzinnej Nr [...] w K. za okres 08.03.2016r. do 31.12.2016r., w ten sposób, że:

- ustalono dla A. S. miesięczną opłatę za pobyt dziecka – K. S. w Niepublicznej Placówce Rodzinnej Nr [...] w K. za okres 01.04.2016r. do 30.04.2016r. w wysokości 2762 zł,

- odstąpiono od ustalenia części miesięcznej opłaty dla A. S. za pobyt dziecka – K. S. w Niepublicznej Placówce Rodzinnej Nr [...] w K. za okres 01.05.2016r. do 31.12.2016r. w wysokości 1106,24 zł miesięcznie, która stanowi opłatę za pobyt,

- pozostałe postanowienia decyzji pozostały bez zmian.

Od decyzji tej A. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wyjaśnił, iż nie jest w stanie zapłacić w/w opłat. Podał, iż zarabia 1182,34 euro miesięcznie, lecz z zarobku tego opłaca czynsz za mieszkanie, ratę pożyczki, miesięczny bilet przejazdowy.

Organ odwoławczy decyzją z dnia 14 września 2016r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż M. S. i K. S. zostali skierowani do Niepublicznej Placówki Rodzinnej Nr [...] w K. w celu zapewnienia całodobowej opieki. Skierowania obowiązują od dnia 8 marca 2016r. Decyzją z dnia 10 marca 2016r. organ I instancji odstąpił od ustalenia całości opłaty dla A. S. za pobyt dzieci – K. i M. w Niepublicznej Placówce Rodzinnej Nr [...] w K. za okres od 8 marca 2016r. – do 31 grudnia 2016r. Jednakże po uzyskaniu przesłanej przez A. S. informacji o podjęciu przez niego od 1 marca 2016r. zatrudnienia w Niemczech, a w związku z tym poprawie jego sytuacji materialnej, zmieniono z urzędu decyzję o odstąpieniu od opłaty w opisany wyżej sposób.

Następnie organ odwoławczy przywołując przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej podał, iż jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, starosta może bez zgody strony zmienić decyzję dotyczącą tej opłaty.

Materiał dowodowy wskazuje, iż strona w kwietniu 2016r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości 6.224,21 zł (1412,57 euro) zaś w miesiącu maju 2016r. – 5.209,74 zł (1.182,34 euro).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze cytując § 2 pkt 4 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 8 października 2015r. w sprawie szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia w całości lub w części opłaty dla rodziców za pobyt dziecka w pieczy zastępczej [...] podało, iż zasadnie odliczono od dochodu odwołującego się dobrowolnie uiszczaną kwotę alimentów w wysokości 400 zł. miesięcznie na rzecz córki K. Natomiast inne wydatki strony m.in. czynsz, raty pożyczki, koszty biletu miesięcznego, nie podlegają uwzględnieniu i nie mają wpływu na wysokość ustalonej opłaty.

Z treści § 13 ust 3 w/w uchwały wynika, iż odstąpienie od ustalenia części opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest uzależnione od sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i wyliczane jest procentowo od dochodu. Zasady wyliczania odstąpienia od ustalenia części opłaty zawiera tabela, stanowiąca załącznik Nr 3 do uchwały. Zgodnie z tabelą, jeżeli miesięczny dochód netto przekracza 800% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej tj. kwotę 5.072 zł ustala się pełną odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Z uwagi na to, że A. S. w kwietniu 2016r. uzyskał dochód netto w kwocie 5.824,21 zł organ właściwie ustalił dla niego miesięczną opłatę za pobyt dziecka – K. S. w Niepublicznej Placówce Rodzinnej Nr [...] w K. za okres 01.04.2016r. do 30.04.2016r. w wysokości 2762 zł. Natomiast od miesiąca maja 2016r. odstąpienie od ustalenia części opłaty za pobyt następuje do kwoty 23% dochodu osoby zobowiązanego i w związku z tym organ ustalił za okres 01.05.2016r. do 31.12.2016r. opłatę w wysokości 1106,24 zł miesięcznie, która stanowi opłatę za pobyt.

W stosunku do syna M. organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 12 ust 1 pkt 2 uchwały nie zmieniono decyzji o odstąpieniu ustalenia opłaty za pobyt dziecka, albowiem A. S. reguluje alimenty na syna w wysokości 400 zł miesięcznie, ustalonej na mocy ugody sądowej z dnia 5 grudnia 2006r. (sygn. akt [...]).

Nadto Kolegium zauważyło, iż strona ma obowiązek informowania organu o każdej zmianie sytuacji materialno – bytowej. Jakkolwiek od momentu złożenia odwołania A. S. nie kontaktował się z organem, to uznano, że nadal pracuje za granicą i uzyskuje wynagrodzenie nie odbiegające od podanego, ponieważ nie poinformował o jakichkolwiek zmianach dotyczących jego zatrudnienia, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję SKO A. S., domagając się jej uchylenia w całości, zarzucił naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 28 kpa oraz art 193 ust 2 ustawy o wspieraniu i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016r., poz. 575).

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ I instancji nie doprowadził do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazał, iż obowiązek ponoszenia opłaty, która została na niego nałożona, spoczywa na obojgu rodzicach. Współudział rodziców w takim postępowaniu oparty jest na współuczestnictwie materialnym, zatem rozstrzygnięcie winno być skierowane również do matki dziecka.

Nadto wskazał, iż organ ustalił jego dochody, będące podstawą okreslenia wysokości opłaty dokonując mechanicznego przeliczenia zarobków w euro na złotówki, nie uwzględniając kosztów pobytu za granicą.

Dodatkowo, przywołując treść § 2 pkt. 4 uchwały nr [...] Rady Miasta skarżący podniósł, iż ustalając wysokość dochodu organ nie uwzględnił kwoty wpłacanych przez niego alimentów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie wskazane w niej argumenty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). W myśl zaś art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga jest zasadna, albowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że organy naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 23) – dalej "kpa" – w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dostrzeżone wady dotyczą zarówno decyzji organu I jak i II instancji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 575), zwana dalej ustawą oraz przepisy Uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 8 października 2015r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia całości lub części opłaty dla rodziców za pobyt dziecka w pieczy zastępczej [...].

Zgodnie z art. 193 ust. 1 i 1a tej ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Opłatę tę rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Według art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Na podstawie art. 194 ust 1a ustawy jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków (...) starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję dotyczącą tej opłaty. Zgodnie zaś z art. 194 ust. 2 ustawy, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 określa rada powiatu w drodze uchwały.

Impulsem do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji dotyczącej odstąpienia od ustalenia całości miesięcznej opłaty dla A. S. za pobyt dzieci – K. i M. była informacja o zmianie sytuacji materialno - bytowej strony. Z informacji jakich udzielił sam skarżący wynikało, iż od 1 marca 2016r. rozpoczął pracę w firmie A. w Niemczech. Wskazać jednak należy, że strona nie załączyła do pisma dokumentów przetłumaczonych na język polski. Wyjaśnienia wymaga, że obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, nie mogą, w świetle art. 75 § 1 kpa, być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem, tj. z art. 27 Konstytucji RP, który stanowi, że językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U. z 2011, Nr 43, poz. 224 ze zm.), zgodnie z którym podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Niewątpliwie dokumenty sporządzone w języku obcym, które nie zostały przetłumaczone nie stanowią dowodu pozwalającego – w takim ich kształcie – na poczynienie na ich podstawie stanowczych ustaleń.

W przedmiotowej sprawie organy administracji nie zażądały od strony urzędowego tłumaczenia złożonych dokumentów, jak również same nie wystąpiły o ich przetłumaczenie. Mimo tego uchybienia, podstawowe dla niniejszej sprawy ustalenia dotyczące wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia wywiodły w oparciu o dokumenty sporządzone w języku niemieckim. Powyższe nie pozwala na dokonanie kontroli prawidłowości działań organu.

Art. 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zaniechanie przez organy obu instancji podjęcia czynności prowadzących do urzędowego przetłumaczenia dokumentów sporządzonych w języku niemieckim doprowadziła do naruszenia ww. przepisów prawa, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zwrócić uwagę, iż uchybienie w tym zakresie uniemożliwia organom oparcie swych ustaleń na obcojęzycznych dokumentach. W tym zaś postępowaniu były to podstawowe dowody, z których organy wywiodły tezy uzasadniające podjęte rozstrzygnięcia.

Do naruszenia podanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego doszło również, zdaniem Sądu, poprzez brak podjęcia czynności przez organ w celu uzyskania aktualnych na dzień wydawania decyzji informacji o stanie materialno – bytowym strony. Zauważenia wymaga, iż organ orzekając w zakresie opłaty za miesiące od kwietnia do grudnia 2016r. dysponował informacją, iż skarżący podjął pracę na okres próbny do 29 lipca 2016r. Nie można podzielić argumentu organu odwoławczego, iż skoro strona nie poinformowała o zmianach, to należy przyjąć, że pracuje nadal w Niemczech, a jego sytuacja materialna pozostaje taka sama. Obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich możliwych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Mając na względzie powyższe organ winien zwrócić się do strony, wzywając ją by udzieliła odpowiedzi w zakresie jej aktualnej sytuacji majątkowej. W szczególności wyjaśnienia wymaga, czy skarżący nadal pracuje zawodowo i – jeżeli tak – jakie otrzymuje wynagrodzenie. Ponownego przypomnienia wymaga, iż wszystkie dokumenty istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy winny być urzędowo przetłumaczone na język polski.

Zasadny okazał się także zarzut skarżącego nieuwzględnienia przez organ łącznej kwoty alimentów, które wpłaca.

Należy bowiem podnieść, iż zgodnie z § 2 pkt 4 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia 8 października 2015r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia całości lub części opłaty dla rodziców za pobyt dziecka w pieczy zastępczej [...] dochód – to suma miesięcznych przychodów (...) pomniejszona o:

- podatek dochodowy od osób fizycznych,

- składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne,

- alimenty na rzecz dziecka przebywającego w pieczy zastępczej płacone dobrowolnie lub w innej wysokości niż ustalona przez sąd,

- alimenty płacone na rzecz innych osób niż dziecko, na które ustalana jest opłata, z zastrzeżeniem, że obliczając dochód nie uwzględnia się otrzymanych świadczeń jednorazowych bez względu na źródło ich uzyskania.

Ze względu na okoliczność, iż A. S. zobowiązał się uiszczać dobrowolnie alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie na rzecz córki K., organ I instancji odliczył od dochodu skarżącego w/w kwotę.

Nie uwzględniono natomiast alimentów w kwocie 400 zł, które strona uiszcza na rzecz syna M., na mocy ugody sądowej z dnia 5 grudnia 2006r., bowiem – zdaniem organu – § 2 pkt 4 uchwały nie przewiduje takiej możliwości w odniesieniu do wysokości alimentów ustalonych sądownie.

Stanowisko powyższe należy uznać jako błędne. Należy zwrócić uwagę, iż ustalona przez organ opłata związana była z pobytem w placówce córki K. Zatem alimenty na rzecz syna M. winny pomniejszać dochód jako "alimenty płacone na rzecz innych osób niż dziecko, na które ustalana jest opłata". Sąd nie podziela tym samym poglądu organu jakoby przepisy uchwały nie przewidywały możliwości odliczenia tej kwoty, jako ustalonej sądownie.

Natomiast należy zgodzić się z Kolegium, iż mając na względzie treść uchwały, nie podlegają odliczeniu od dochodu miesięczne wydatki jakie strona ponosi na bieżące utrzymanie tj. czynsz za mieszkanie, koszty biletu, czy raty pożyczki. Zasadnie zatem ustalając dochód nie uwzględniono kosztów pobytu skarżącego w Niemczech.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 7 kpa w zw. z art. 28 kpa oraz art. 193 ust 2 ustawy o wspieraniu i systemie pieczy zastępczej polegający na braku skierowania rozstrzygnięcia również do matki dziecka. W aktach sprawy znajdują się bowiem decyzje organu I instancji wydane dla P. S. o odstąpieniu od ustalenia w całości miesięcznej opłaty za pobyt dzieci K. i M. w placówkach w okresie od 22 lipca 2015r. do 30 czerwca 2017r. (decyzja nr 64 z dnia 11 kwietnia 2016r., decyzja nr 93 z dnia 4 lipca 2016r., decyzja nr 145 z dnia 19 sierpnia 2015r. – k. 77-82 akt administracyjnych). Skoro w obrocie prawnym wobec matki dzieci pozostają decyzje o odstąpieniu wobec niej ustalenia opłaty, a uzyskane informacje o zmianie sytuacji materialnej dotyczą jedynie ojca dzieci, zasadnie organ skierował zaskarżoną decyzję jedynie do A. S..

W ponownym postępowaniu organ I instancji zwróci się do A. S. o udzielenie informacji o jego aktualnej sytuacji materialno – bytowej, wezwie stronę do przedstawienia urzędowego tłumaczenia złożonych dokumentów, względnie sam wystąpi o ich przetłumaczenie. Następnie ustalony prawidłowo dochód skarżącego organ pomniejszy również o kwotę alimentów uiszczanych na rzecz syna M. jako alimentów płaconych na rzecz innych osób niż dziecko, na które ustalana jest opłata.

Z powyżej wskazanych przyczyn zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), albowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

-----------------------

II SA/Ke 958/16

3