Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 281/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. M., L. M., M.J. i C. M. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty o z dnia [...]. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz J. M., L. M., M. J. i C. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 stycznia 2005 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania J. M., L. M., M. J. i C. M., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 29 listopada 2004 r., znak: [...], odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2002 r., II SA/Lu 1704/00, uchylił decyzję Wojewody z dnia 16 listopada 2000 r., znak: [...] w części odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione, czy zachodziłyby przesłanki do uznania nieruchomości za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 29 listopada 2004 r. [...], odmówił spadkobiercom A. M., tj. J. M., L. M., M. J. i C. M. zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr 37/2 o pow. 31043 m2 w B., przy ul. N. Starosta podkreślił, że nieruchomość ta, stanowiąca obecnie własność Miasta B., w całości jest ogrodzona i zagospodarowana. Na działce pobudowany został budynek szkoły wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą, a teren wokół szkoły jest częściowo utwardzony płytami betonowymi, pozostała część porośnięta jest trawą. Urządzone są trawniki, boisko do gry, place zabaw konstrukcyjnych i place zabaw oddziałowych. Nieruchomość ta, oznaczona dawnym nr 3017/1, została wywłaszczona z przeznaczeniem na realizację szkoły środowiskowej. Na działce tej znajdował się budynek mieszkalny, który po wywłaszczeniu nieruchomości przeznaczony został do rozbiórki, lecz początkowo wykorzystywany był jako zaplecze budowlane i do chwili obecnej nie został rozebrany. Nieruchomość, stanowiąca byłą własność A. M., położona jest w centralnej części działki nr 37/2, a budynek mieszkalny usytuowany jest w odległości ok. 6,60 m od budynku szkoły.

Starosta wskazał, iż opierając się na wytycznych co do dalszego postępowania zawartych we wskazanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjął czynności zmierzające do wydzielenia działki zabudowanej wywłaszczonym budynkiem mieszkalnym. Organ ten trzykrotnie występował do Burmistrza Miasta z projektami podziału działki nr 37/2 w celu wydzielenia gruntu zajętego pod budynek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 29 maja 2003 r., znak: [...], z dnia 14 listopada 2003 r., znak: [...] i z dnia 7 września 2004 r., znak: [...], uchylało kolejne decyzje Burmistrza Miasta i przekazywało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W związku z tym, jak podkreślił Starosta, zaniechano kierowania kolejnych wniosków w przedmiocie zatwierdzenia podziału działki nr 37/2 do Burmistrza Miasta.

Wojewoda utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazał, że cała pozostała część wywłaszczonej działki nr 3017/1, oprócz tej jej części, na której pozostał nierozebrany wywłaszczony budynek mieszkalny, została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. na bezpośrednie otoczenie budynku szkoły, trawniki, boisko do gry, place zabaw konstrukcyjnych i place zabaw oddziałów. Na części wywłaszczonej działki nr 3017/1, na której w dalszym ciągu znajduje się wywłaszczony budynek mieszkalny, nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Zwrot tej części nieruchomości, położonej w centralnej części zorganizowanego i zagospodarowanego terenu Szkoły Podstawowej Nr [...], stanowiącego własność Miasta B. i pozostającego w trwałym zarządzie tej Szkoły, na rzecz spadkobierców byłej właścicielki jest niemożliwy, gdyż osoby te nie mogłyby zagospodarować tej działki zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. W planie miejscowym obowiązującym w dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. w dniu 11 października 1999 r., część działki, na której usytuowany jest wywłaszczony budynek mieszkalny, znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem "58UO", opisanym w planie jako usługi oświaty: szkoła podstawowa-adaptacja. Na terenie tym Miasto B. realizuje zadania własne polegające na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej w zakresie edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Jest więc teren zarezerwowany dla realizacji celów publicznych przez podmioty do tego powołane.

Organ odwoławczy podkreśli również, że przepis art. 137 § 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości od tego, czy po jej zwrocie przylega ona do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. W niniejszej sprawie ewentualne wydzielenie działki do zwrotu, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, spowodowałoby, że zwracana działka byłaby usytuowana w centralnej części działki nr 37/2, a więc nie przylegałaby do nieruchomości stanowiących własność wnioskodawców, tj. do działki nr 57.

Skargę do sądu administracyjnego wnieśli J. M., L. M., M. J. oraz C. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podkreślili, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, gdyż Wojewoda niekonsekwentnie stosuje art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W zakresie, w jakim organ ten odmawia uznania roszczeń skarżących stosuje ten przepis w nowym brzmieniu obowiązującym od dnia 22 września 2004 r., a w zakresie, w jakim stosowanie nowego stanu prawnego przemawia na korzyść skarżących, stosuje przepisy dotychczasowe.

Zdaniem strony skarżącej Wojewoda naruszył również art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do planu miejscowego, który utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Organ administracji winien respektować stan zagospodarowania części wywłaszczonej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, który nadaje się do zamieszkania po wykonaniu niezbędnych remontów.

Skoro działka nr 37/2 nie została podzielona, to przedmiotem postępowania o zwrot jest cała działka jako jedna nieruchomość, a działka ta przylega do działki nr 57 należącej do skarżących. W ocenie strony skarżącej możliwy jest podział działki nr 37/2 w celu wydzielenia gruntu zajętego pod budynek mieszkalny, gdyż budynek ten jest usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie parkingu i miałby dostęp do drogi publicznej. Ewentualny zakres podziału tej działki i pozostawienia jej części w dyspozycji Miasta B. stanowi natomiast odrębną kwestię, pozostającą poza przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem.

Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem obowiązującego prawa.

Organy administracji orzekające w sprawie jako podstawę prawną decyzji zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji przyjęły przepis art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa".

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r., K 6/05, opublikowanym w Dz.U. Nr 59, poz. 369, w dniu 9 kwietnia 2008 r. orzekł, iż art. 137 ust. 2 ustawy w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji.

Powołany przepis 137 ust. 2 ustawy, stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, utracił moc obowiązującą – w zakresie wynikającym z powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – z datą ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Ustaw, to jest od dnia 9 kwietnia 2008 r. Oznacza to, iż, zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymaną tą decyzją decyzja organu pierwszej instancji, które zostały wydane na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy w brzmieniu sprzed 9 kwietnia 2008 r., naruszają prawo.

Wobec wejścia w życie powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i w konsekwencji utraty mocy obowiązującej przez przepis art. 137 ust. 2 ustawy w zakresie wskazanym w tym wyroku, w rozpoznawanej sprawie nadal aktualne pozostaje stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2002 r., II SA/Lu 1704/00. Sąd kontrolował bowiem zgodność z prawem decyzji Wojewody z dnia 16 listopada 2000 r., która została wydana na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 22 września 2004 r. wynikającym z tekstu ustawy ogłoszonego w Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543. Brzmienie art. 137 ust. 2 ustawy, obowiązujące do dnia 22 września 2004 r. jest w istocie tożsame z brzmieniem tego przepisu obowiązującym po wejściu w życie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Na podstawie zaś art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążą Sąd rozpoznający niniejszą sprawę oraz organy administracji.

Ubocznie należy zauważyć, iż zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że Starosta zaniechał kierowania do Burmistrza Miasta wniosków o zatwierdzenie projektu podziału działki nr 37/2 w celu wydzielenia działki zajętej pod budynek mieszkalny, jest prawnie nieuzasadnione. Należy bowiem mieć na względzie, iż w dniu 7 kwietnia 2003 r. Starosta wystąpił o z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału przedmiotowej działki w celu wydzielenia części tej działki zajętej pod budynek mieszkalny, w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zwrotu tej nieruchomości na rzecz spadkobierców byłego właściciela. W sprawie trzykrotnie wydawane były przez organy administracji obu instancji rozstrzygnięcia. Ostatnie z nich to decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 września 2004 r., znak: [...], uchylająca w całości decyzję Burmistrza Miasta z dnia 16 lipca 2004 r., znak: [...] o odmowie zatwierdzenia projektu podziału przedmiotowej nieruchomości, i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W decyzji tej Kolegium wskazało, że w przypadku, gdy przedmiotem zwrotu jest tylko część wywłaszczonej nieruchomości, to jej zwrot musi być poprzedzony podziałem nieruchomości i to w tym postępowaniu została dodatkowo uregulowana kwestia dostępu do drogi publicznej. Projekt podziału nieruchomości, jak podkreśliło SKO, powinien zawierać propozycję ustanowienia służebności drogowych, przy uwzględnieniu elementów zagospodarowania terenu. Aby możliwa była ocena, czy tak jest w rzeczywistości, służebność ta winna być zaprojektowana na kopii mapy zasadniczej, a w przypadku jej braku na kopii mapy katastralnej, uzupełnionych w razie potrzeby niezbędnymi dla projektu podziału elementami zagospodarowania. W związku z tym Kolegium zobowiązało organ pierwszej instancji do zwrotu wnioskodawcy, to jest Staroście, złożonego wniosku celem jego uzupełnienia.

Oznacza to, że postępowanie administracyjne w kwestii rozstrzygnięcia wniosku Starosty o zatwierdzenie podziału omawianej nieruchomości jest w toku i zbędnym jest kierowanie w tym zakresie kolejnych wniosków, a złożony wniosek należy uzupełnić zgodnie ze wskazaniami Kolegium. Starosta, jako wnioskodawca, winien również skorzystać z prawem przewidzianych środków, dążąc do zakończenia tego postępowania bez zbędnej zwłoki.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 29 listopada 2004 r., znak: [...]. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.