Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 117/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędzia WSA Alicja Polańska [spr] Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej z tytułu opłaty targowej za okres: I-XII 1998 r. oraz I-XII 1999 r. o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 sierpnia 2003 r. M.P. wystąpił do Burmistrza z wnioskiem o umorzenie odsetek od zaległej opłaty targowej za okres od stycznia do grudnia 1998 r. oraz za okres od stycznia do grudnia 1999 r., informując iż uiścił już należność główną w kwocie [...] z tego tytułu, natomiast obecnie nie posiada możliwości spłaty odsetek i w przyszłości także takiej możliwości nie będzie posiadał, gdyż choroba jego i żony pochłania znaczne wydatki na leczenie (oboje są rencistami), a prowadzona przez niego działalność gospodarcza, którą zamierza w tym roku zakończyć, nie przynosi dochodów od 6 lat.

Do wniosku podatnik załączył odcinki rentowe ZUS, z których wynika, iż otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...] miesięcznie, a żona podatnika w wysokości [...] miesięcznie, jak też załączył fakturę do zapłaty za energię elektryczna za okres 2 miesięcy na kwotę [...], fakturę do zapłaty za gaz za okres 4 miesięcy na kwotę [...], fakturę do zapłaty za usługi telekomunikacyjne za miesiąc lipiec 2003 r. w kwocie [...], jak też zawiadomienie Zarządu Właścicieli Nieruchomości Wspólnej [...] o wysokości opłat za lokal w łącznej kwocie wynoszącej [...] oraz odcinki uiszczonych opłat z tytułu polis na życie wystawionych przez "Z" SA na podatnika w kwocie miesięcznej w wysokości [...] i na żonę podatnika w kwocie [...]. Ponadto, podatnik załączył kopię deklaracji na podatek dochodowy za miesiąc lipiec 2003 r., z której wynika, iż za okres 7 miesięcy 2003 r. uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...], poniósł koszty w wysokości [...] i w sumie poniósł stratę w wysokości [...]. Dodatkowo, do protokołu wyjaśnień z dnia 21 sierpnia 2003 r. podatnik podał, że uiszcza opłatę za TV w kwocie [...] miesięcznie, koszt ubezpieczenia mieszkania wynosi [...] rocznie, a wydatki na leczenie i szkolenie wynoszą [...].

Burmistrz po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie, decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił umorzenia odsetek od zaległej opłaty targowej w wysokości [...].

Uzasadniając swoją decyzję, organ podatkowy stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wskazujące, iż spłata lub wyegzekwowanie należności z tytułu odsetek od opłaty targowej wpłynie w sposób istotny na warunki egzystencji podatnika, bowiem dalej prowadzi on działalność gospodarczą, posiada samochód osobowy, wraz z żoną ma stałe źródło dochodu w postaci renty, a deklarowany przez niego zamiar zakończenia działalności gospodarczej nie skutkuje niemożnością spłaty należności. Ponadto, według organu, brak dochodów lub majątku podatnika w dacie rozpoznania wniosku o umorzenie odsetek, nie jest sam w sobie wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku, a choroba i znaczne wydatki ponoszone na leczenie oraz fakt, że podatnik utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej i renty, nie ma charakteru wyjątkowości oraz nie odbiega od sytuacji wielu podatników, tym bardziej, że zaległości podatkowe i ich rozmiar nie są spowodowane nagłymi i losowymi okolicznościami, lecz powstały na skutek niepłacenia przez podatnika podatku w czasie, gdy miał on dostateczne dochody, aby te należności uiszczać.

Dodatkowo, organ podatkowy wskazał, że podatnik i tak już korzystał z poważnej ulgi podatkowej w opłacie targowej, bowiem uiszczał ją w cyklach miesięcznych, a nie dziennych, jak należało, stąd też i odsetki od zaległej opłaty targowej są niższe, niż te, które należałoby naliczać w dniach.

M.P., nie zgadzając się z decyzją Burmistrza wniósł od niej odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym podniósł, że sam osobiście nie prowadzi działalności handlowej w [...], z tytułu której ustalono mu opłatę targową, lecz czyni to "przez osoby obce", a on dojeżdża tam tylko w soboty lub niedziele w godzinach popołudniowych, stąd też nie miał kontaktu z urzędnikiem właściwym w sprawie opłat targowych. Ponadto, podatnik wskazał, że nie prowadził z Urzędem Miasta korespondencji w sprawie opłat targowych, Urząd nie wzywał go do uiszczania opłat, a – będąc przekonany, że działalność handlowa prowadzona przez niego w Domu Handlowym Wielobranżowym w [...] nie powoduje obowiązku podatkowego w opłacie targowej, gdyż nie jest to działalność prowadzona na targowisku – uznał, że Urząd odstąpił od poboru opłaty targowej. Podatnik wniósł więc o odstąpienie od żądania zapłaty odsetek i o zakończenie sprawy.

W wyniku rozpoznania odwołania podatnika, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z dnia [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy, powołując się na unormowanie przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, stwierdził, że Burmistrz przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, które miało na celu ustalenie zaistnienia przesłanek ustawowych określonych w tym przepisie, tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. W następstwie tych ustaleń, słusznie organ podatkowy stwierdził, że podatnik uzyskuje stałe miesięczne dochody, pozwalające na terminowe regulowanie należności, na co wskazuje wysokość dochodu za 2002 r. oraz wykazane w nim odliczenia (PIT/D), jak też wysokość kosztów uzyskania przychodu ([...]). Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w okresie w którym powstały zaległości podatkowe, jak i w okresie późniejszym nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi, a nieznajomość przepisów podatkowych przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą od 1990 r. nie stanowi podstaw do udzielenia ulgi w postaci umorzenia odsetek od zaległości podatkowej.

Powyższą decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego podatnik zaskarżył skargą z dnia 16 lutego 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Uzasadniając skargę, M.P. wskazał, że decyzje w sprawie opłat targowych, z których wynikła zaległość podatkowa, wydane zostały przez Burmistrza na podstawie uchwały Rady Miejskiej, w której wadliwie określono stawki tej opłaty, gdyż określono je w okresach miesięcznych zamiast w dniach oraz, że odsetki od tej opłaty określono od dnia 6 danego miesiąca za każdy dzień zwłoki, a od miesiąca września 2000 r. odsetki te naliczane są od 26 dnia danego miesiąca, co jest niezgodne z prawem, bowiem nie ma podstaw prawnych do pobierania opłat targowych w formie "abonamentu" z góry, jak stwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2000 r. o sygn. akt SA/Bk 407/2000. Z tego też powodu skarżący uważa, że powinny ulec uchyleniu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza, stwierdzona nieważność decyzji wymiarowej w sprawie opłaty targowej, a ponadto stwierdzona nieważność uchwał Rady Miejskiej Cedyni Nr XXXIX/287/97 z dnia 26 maja 1997 r., Nr L/366/98 z dnia 1 czerwca 1998 r. i Nr III/25/98 z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie opłat targowych.

W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 14 maja 2004 r. podatnik wniósł o uznanie, że Dom Handlowy Wielobranżowy w [...] nie jest targowiskiem, a on opłacając czynsz za dzierżawioną powierzchnię handlową płacił podatek od nieruchomości, gdyż czynsz obejmował ten podatek, co zwalniało go od uiszczania opłaty targowej.

W kolejnym piśmie uzupełniającym skargę z dnia 15 marca 2005 r. M.P. zarzucił organom podatkowym, że nie przeprowadziły prawidłowo postępowania podatkowego i pobieżnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy, bowiem – wbrew temu, co stwierdził organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – za 2002 r. nie osiągnął dochodu, lecz poniósł stratę z działalności gospodarczej w wysokości [...], a dochód z renty wyniósł kwotę [...].

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie narusza prawa.

Na wstępie należy przypomnieć i stwierdzić, że umorzenie zaległości podatkowych, w tym odsetek od tych zaległości, podobnie jak zaniechanie poboru podatku, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organów podatkowych.

Sposób sformułowania dyspozycji przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ocenę istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych.

Oznacza to w niniejszej sprawie konieczność przeprowadzenia oceny czynności postępowania dowodowo-wyjaśniającego organów podatkowych i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszyły one zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Sam wybór rozstrzygnięcia przez organ podatkowy, dokonywany z uwzględnieniem zasad słuszności i celowości, pozostaje już poza kontrolą sądowo-administracyjną, zgodnie bowiem z treścią przepisu art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny jest powołany do sprawowania w zakresie swojej właściwości kontroli działań administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co odnosi się do prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sadu Administracyjnego przesłanki umorzenia, wskazane w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, należy oceniać w kontekście aktualnej, indywidualnej sytuacji majątkowej podatnika, z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność uiszczenia podatku, w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości

Przechodząc od tych uwag ogólnych na grunt sprawy będącej przedmiotem skargi oraz rozpoznania organów podatkowych, uznać należy, że organy podatkowe obu instancji sprostały wskazanym wyżej wymaganiom. Organy te, w szczególności przeprowadziły dokładną analizę obecnego stanu finansowego i osobistego skarżącego podatnika, jak też powiązały ten stan z okolicznościami które doprowadziły do powstania zaległości podatkowych i, następnie, należycie oceniły te okoliczności w kontekście przesłanek, określonych w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. z punktu widzenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego i nie przekroczyły, przy tym, zasady swobodnej oceny dowodów.

Niewątpliwe jest, jak prawidłowo uznały to organy podatkowe, że zaległości podatkowe w opłacie targowej oraz zaległości w odsetkach od tej opłaty spowodowane zostały w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą i nie wynikały z nadzwyczajnych okoliczności, na które podatnik nie miał wpływu. Spór handlowców, w tym skarżącego podatnika, z Burmistrzem w sprawie zasadności i wysokości pobierania opłaty targowej od powierzchni handlowej dzierżawionej przez nich w Domu Handlowym Wielobranżowym w [...] trwa nieprzerwanie od początku lat 90-tych, co ma swoje odzwierciedlenie w ilości skarg kierowanych do tut. Sądu, a poprzednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, w tym przez samego skarżącego m.in. w sprawie SA/Sz 925/02, I SA/Sz 297-299/04 oraz I SA/Sz 823-827 dotyczących opłaty targowej, o czym Sądowi wiadome jest z urzędu, tak więc twierdzenie skarżącego, iż był przekonany, że działalność handlowa prowadzona przez niego w Domu Handlowym Wielobranżowym w [...] nie powoduje obowiązku podatkowego w opłacie targowej, gdyż nie jest to działalność prowadzona na targowisku, jest niewiarygodne.

Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy był – zdaniem Sądu – wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organ odwoławczy należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe obu instancji podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i, niebudzącego wątpliwości, materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Skład orzekający w sprawie przyznaje rację skarżącemu, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy niefortunnie użył sformułowania, iż wysokość dochodu podatnika za 2002 r. i wykazane w nim odliczenia (PIT/D) oraz wysokość kosztów uzyskania przychodu ([...]) dowodzą, że podatnik osiąga dochód zezwalający mu na regulowanie ciążących zobowiązań, odnosząc tym samym dochód podatnika z tytułu otrzymywanych świadczeń rentowych do prowadzonej działalności gospodarczej, w sytuacji gdy podatnik wykazał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej stratę za ten rok podatkowy, która przewyższyła dochód z renty, to jednak nie zmienia to faktu, że zakres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (gdyż w istocie o to chodzi) jest znaczny, skoro koszty uzyskania przychodu w 2002 r. wyniosły [...] i, że jednocześnie podatnik uzyskuje dochód z renty.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podatnika dotyczących niezgodności z prawem uchwał Rady Miejskiej Cedyni Nr XXXIX/287/97 z dnia 26 maja 1997 r., Nr L/366/98 z dnia 1 czerwca 1998 r. i Nr III/25/98 z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie opłat targowych, jak też wadliwości decyzji wymiarowych obejmujących opłatę targową, z tytułu której powstała, wnioskowana o umorzenie, zaległość podatkowa, Sąd stwierdza, że te wskazane akty prawa miejscowego, jak też decyzje wymiarowe nie mogą być przedmiotem oceny legalności tut. Sądu, bowiem postępowanie w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia skargą dotyczyło umorzenia zaległości podatkowej, obejmującej odsetki od opłaty targowej, a skoro w sprawie wydane zostały wcześniej decyzje wymiarowe na podstawie uchwały Rady Miejskiej, to ocena legalności uchwalenia tych opłat oraz dokonanego w formie decyzji wymiaru opłaty targowej w stosunku do skarżącego podatnika, mogła mieć miejsce w tym postępowaniu wymiarowym, bądź też w ewentualnym postępowaniu obejmującym zaskarżenie uchwały Rady Miejskiej, jako aktu prawa miejscowego. Z tego też względu brak jest podstaw do dokonania, wnioskowanej przez skarżącego, oceny legalności wskazanych przez niego uchwał oraz decyzji wymiarowych w przedmiocie opłaty targowej.

Także nie należy do kompetencji sądu administracyjnego czynienie ustaleń faktycznych w sprawie podatkowej, a w szczególności wnioskowane przez skarżącego w piśmie uzupełniającym skargę z dnia 14 maja 2004 r. ustalenie, że Dom Handlowy Wielobranżowy w [...] nie jest targowiskiem, bowiem sąd administracyjny kontroluje tylko legalność zaskarżonej decyzji, tj. prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, prawidłowość poczynionych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych i wyrażonych na ich podstawie ocen prawnych.

W tej sytuacji, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.