Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 816/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 949/18 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zwrocie nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B.K., J.H. i K.M. solidarnie kwotę 1.154 (tysiąc sto pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. oddala wniosek J.W. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 949/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zwrocie nieruchomości.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Starosta [...] (dalej Starosta) decyzją z [...] października 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2007 r. bądź decyzja wywłaszczeniowa) orzekł: I. o zwrocie na rzecz J. W. nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha; II. o zwrocie przez J. W. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 10.872,13 zł. W zakresie pkt I i II decyzja stała się ostateczna w dniu [...] lutego 2009 r.

Wnioskiem z 30 kwietnia 2009 r. K. K. (dalej wnioskodawca) wystąpił do Starosty [...] o: wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zakresie pkt I i II decyzji z [...] października 2007 r.; wstrzymanie nadania im klauzuli prawomocności. Starosta [...] decyzją z [...] maja 2009 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania; decyzja ta została decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. nr [...] uchylona a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W przedmiotowej sprawie zapadły liczne rozstrzygnięcia w zakresie wstrzymania wykonania decyzji wywłaszczeniowej w zakresie objętym wnioskiem o wznowienie bądź w przedmiocie zawieszenia postępowania. Orzeczenia te były przedmiotem badania przez sądy administracyjne.

Ostatnią wydaną w sprawie decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2018 r.) Starosta [...] odmówił uchylenia, w zakresie punktów I i II, decyzji Starosty [...] z [...] października 2007 r.

Starosta wyjaśnił, że celem wywłaszczenia objętych wnioskiem działek określonym w treści aktu notarialnego z [...] r. Rep. A. Nr [...] miała być budowa osiedla mieszkaniowego [...], którego lokalizację szczegółową ustaliła decyzją z [...] czerwca 1975 r. nr [...] Wojewódzka Dyrekcja Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...]. Zgodnie z dołączonym do akt sprawy Ogólnym Realizacyjnym Planem Zagospodarowania Terenu dla Osiedla [...] wnioskowana do zwrotu nieruchomość miała stanowić teren zagospodarowany zielenią wysoką i niską.

Kwestia występowania na przedmiotowych działkach terenu porośniętego trawą z nasadzeniami jarzębin nie budzi wątpliwości Starosty, jednak na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie można stwierdzić, że cel wywłaszczenia został na nieruchomości zrealizowany. Pojęcie zorganizowanej zieleni osiedlowej nie sprowadza się zdaniem Starosty jedynie do istnienia terenu porośniętego trawą z pojedynczymi nasadzeniami drzew, ale do utworzenia przestrzeni osiedlowej o charakterze wypoczynkowym z nasadzeniami różnego rodzaju roślin ozdobnych niskich i wysokich, organizacją ścieżek spacerowych, czy osiedlowych ławek. Taki rodzaj terenu zaprojektowano w Ogólnym Realizacyjnym Planie Zagospodarowania Terenu dla Osiedla [...]. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Biorąc pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13.3.2014 r. P 38/11 (dalej wyrok P 38/11) przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn znajduje zastosowanie wtedy, gdy w dniu 22 września 2004 r. cel wywłaszczenia nie został jeszcze zrealizowany. W celu ustalenia zagospodarowania obecnych działek nr [...] i [...] posłużono się dodatkowo dokumentacją fotograficzną pozyskaną z CODGiK, obejmującą zdjęcia lotnicze z 1974 r. (okres przed datą wywłaszczenia) i z 1985 r. (okres po wywłaszczeniu) przedmiotowego terenu. W sposób nie budzący wątpliwości ukazują one, że teren obecnych działek nr [...] i [...] w 1985 r. nie stanowił obszaru zorganizowanej zieleni osiedlowej, a jedynie pusty teren osiedla porośnięty trawą i nasadzeniami dawnych drzew istniejących na terenie większego kompleksu, jeszcze przed datą wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości. Jak wynika z analizy zdjęć, część nieruchomości została od 1974 do 1985 r. zagospodarowana infrastrukturą osiedlową, tj. blokami, domkami jednorodzinnymi, drogami, a teren działek nr [...] i [...] nie zmienił swego sposobu zagospodarowania. Zmiana zagospodarowania działki nr [...] nastąpiła po 1995 r. na podstawie udzielonego K. K. przez Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 1995 r. nr [...] pozwolenia na budowę na części działki nr [...], obr. [...] (odpowiadającej części działki nr [...]) tymczasowego pawilonu handlowego. Na części tej działki już w 1993 r. K. K. prowadził prywatną działalność handlową – [...]. Ten sposób zagospodarowania nieruchomości istniejący jeszcze przed datą 22 września 2004 r. wskazuje na fakt, że wywłaszczona nieruchomość nie została nigdy wykorzystana na realizację celu wywłaszczenia. Okoliczności te potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy dowody w postaci dokumentów urzędowych, jak również dokumentacja fotograficzna CODGiK z 1997 r.

Mając powyższe na uwadze, stosownie do treści art. 151 § 1 pkt 1 kpa należało odmówić uchylenia w zakresie punktów I i II, decyzji Starosty Rzeszowskiego z 8 października 2007 r. z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia. W stosunku do działki nr [...] obr. [...] należało dodatkowo odmówić uchylenia rozstrzygnięcia decyzji Starosty [...] z [...] października 2007 r. z uwagi na fakt, że K. K. nie jest stroną postępowania w tym zakresie.

Od ww. decyzji odwołanie złożył K. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając organowi błędne przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy owa nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla mieszkaniowego, a zatem użycie jej na budowę urządzeń infrastruktury osiedla jest zgodne z celem wywłaszczenia. W ocenie odwołującego Organ dokonał wybiórczej oceny gromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedstawionego przez stronę; jedynie w sposób lakoniczny odniósł się do przedstawionych przez stronę w toku postępowania dowodów, potwierdzających realizację celu wywłaszczenia.

Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) decyzją z [...] 21 czerwca 2018 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2018 r.) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej kpa) utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2018 r.

Podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji Wojewoda wyjaśnił, że kwestionowana decyzja Starosty w zakresie punktów I i II, w których orzeczono o zwrocie: na rzecz J. W. nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha (pkt I decyzji); przez J. W. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 10.872,13 zł (pkt II decyzji) została wydana w oparciu o art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm.; dalej ugn]. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 ugn). Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 [ust. 1] ugn).

Organ orzekający w tym trybie nadzwyczajnym jest związany podstawą wznowienia i nie może ponownie rozpoznać sprawy w jej całokształcie jak w postępowaniu zwykłym wychodząc poza ustawową przesłankę, na podstawie której wznowił postępowanie. W niniejsze sprawie podstawę prowadzonego postępowania stanowi przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W ocenie Wojewody stanowisko organu I instancji jest prawidłowe, a Starosta w uzasadnieniu decyzji dostatecznie wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia i ocenił dowody. Część dokumentów przedłożonych do postępowania wznowieniowego - szczegółowo opisanych w decyzji - nie stanowi nowych dowodów, natomiast pozostałe nie mają wpływu na kwestię zwrotu nieruchomości. Zdaniem Wojewody prawidłowo przeprowadzono postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], a w zgromadzone w sprawie dowody oceniono należycie w oparciu o art. 80 kpa. Starosta zasadnie odmówił zwrotu spornych działek. Wobec powyższego nie można organowi I instancji postawić zarzutu, że nie zbadał wszechstronnie sprawy i nie wyjaśnił motywów swego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K. K. zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył decyzję z [...] czerwca 2018 r. w całości wnosząc o: uchylenie decyzji obu instancji i decyzji z [...] października 2007 r. w części dotyczącej orzeczenia o zwrocie działki nr [...] i [...] i o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania (tj. co do pkt. I i II); zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego; ewentualnie - uchylenie zakażonej decyzji w całości i pokazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzji z [...] czerwca 2018 r. zarzucił naruszenie:

I. prawa materialnego - art. 136 ust. 3 i [art.] 137 ugn przez przyjęcie, że zaistniały przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka [...] i [...], w sytuacji gdy powyższa nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla mieszkaniowego i zagospodarowana zielenią wysoką i niską (akt notarialny z [...] r.), a zatem użycie jej na budowę urządzeń infrastruktury osiedla (co zostało udowodnione dołączoną dokumentacją potwierdzającą budowę linii "przemysłowych" [winno być "przesyłowych"] zaopatrujących osiedle mieszkaniowe [...] w media) jest zgodne z celem wywłaszczenia, co w konsekwencji powoduje negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości i powstanie konieczności wydania decyzji uchylającej [punkty] I i II decyzji Starosty [...] z [...] października 2007 r. nr [...];

II. przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:

a. art. 7 i 8 w zw. z art. 77 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa przez wybiórczą ocenę nowych dowodów przedstawionych przez stronę w toku postępowania wznowieniowego i pominięcie, że przedmiotowe działki powstały z podziału działek [...], gdzie zgodnie z aktem notarialnym z [...] r. Rep. A nr [...] celem wywłaszczenia miała być budowa osiedla mieszkaniowego. W konsekwencji pominięcie nowych dowodów potwierdzających zrealizowanie celu wywłaszczenia skutkowało naruszeniem art. 151 kpa i wydaniem decyzji odmawiającej uchylenia pkt I i II decyzji Starosty [...] z [...] października 2007 r.;

b. art. 107 § 3 kpa ponieważ organ w sposób lakoniczny odniósł się do przedstawionych przez stronę w toku postępowania wznowieniowego nowych dowodów, potwierdzających realizację celu wywłaszczenia (to jest: administrowanie przez organ zielenią na przedmiotowych działkach, zasadzenie przez organ drzew jarzębiny wzdłuż ul. [...];

c. art. 104 § 2 i [art.] 138 kpa przez nierozpoznanie istoty sprawy, przez wydanie decyzji powielającej treść zaskarżonego uprzednio orzeczenia bez przeprowadzenia dogłębnej analizy nowych dowodów, która winna prowadzić do odmiennych wniosków aniżeli te zaprezentowane przez organ i zupełny brak odniesienia do nowo przedstawionych dowodów;

d. art. 80 kpa przez brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego:

dokumentacji fotograficznej dowodzącej, że ww. tereny były zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia; opinii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Leśnego Zakładu Doświadczalnego (na dowód posadzenia drzew około 1980 r. i jednocześnie wykluczające posadzenie drzew przed 1977 r.); opinii Szkoły Drzew Owocowych i Ozdobnych (na fakt posadzenia drzew jarzębia pospolitego ok. roku 1980; decyzji Prezydenta Miasta z 13 marca 1995 r. pozytywnie opiniującą przesadzenie 14 sztuk drzew jarzębiny, powyższy dowód potwierdza również fakt występowania pasa jarzębin na dział[k]ach będących przedmiotem postępowania wzdłuż ul. [...] dowodów potwierdzających budowę urządzeń infrastruktury dla osiedla [...] (pismo MPWiK z 3 marca 2009 r. dowodzące, że w [...] r. na działkach będących przedmiotem postępowania przeprowadzano budowę kanalizacji wodociągowej, sanitarnej i deszczowej, w związku z inwestycją celu publicznego dla osiedla [...]); błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że na przedmiotowych działkach nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, podczas gdy z okoliczności sprawy i przedstawionych dowodów wynika w sposób jednoznaczny, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jednocześnie organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o dokumentację fotograficzną pozyskaną z CODiK, obejmującą zdjęcia lotnicze z 1974 r. (okres przed datą wywłaszczenia) i z 1985 r. (okres po wywłaszczeniu). Z tych zdjęć nie wynika, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Owa dokumentacja fotograficzna jest nieczytelna i w żaden sposób nie obrazuje zaistniałego stanu fatycznego, w konsekwencji nie powinna być podstawą decyzji administracyjnej (k. 4-7v akt II SA/Rz 959/18).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 11-12 akt II SA/Rz 959/18).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem II SA/Rz 949/18 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z [...] lutego 2018 r. są zgodne z prawem. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał jest wystarczający, by na jego podstawie wywieść, że przedstawione dowody nie dały podstaw do uchylenia decyzji Starosty [...] z [...] października 2007 r. nr [...], w pkt I orzekającej o zwrocie na rzecz J. W. nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, a w pkt II orzekającej o zwrocie przez J. W. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 10.872,13 zł.

Skarżący starał się dowieść, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, co w świetle art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 kpa miałoby obligować organ do wydania decyzji uchylającej we wznowionym postępowaniu decyzji z [...] października 2007 r. Powołując się na wyżej wskazaną przesłankę wznowieniową należy mieć na względzie, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, o których mowa w tym przepisie muszą posiadać cechę istotności dla sprawy, co oznacza, że takie nowe okoliczności czy nowe dowody, które nie są istotne dla sprawy nie mogą skutkować uchyleniem decyzji we wznowionym postępowaniu. Podobnie rzecz ma się w odniesieniu do cechy nowości, jaką dana okoliczność czy dowód muszą posiadać, by stać się przyczyną uchylenia objętego wznowionym postępowaniem aktu. W tej regulacji chodzi wyłącznie o takie okoliczności i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia (wyrok NSA z 24.1.2018 r. II OSK 2246/16, Lex 2463012). Żadna z przedstawionych okoliczności czy też żaden z przedstawionych dowodów nie spełnia powyższych wymogów, co organy klarownie wyjaśniły skarżącemu w uzasadnieniach decyzji. Nie można dopatrzeć się wadliwości ani w decyzji I instancji ani w decyzji organu odwoławczego podtrzymującego w całości stanowisko Starosty.

Starosta ustalając, że wnioskowane do zwrotu działki nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, jakim miało być zagospodarowanie zielenią wysoką i niską osiedla mieszkaniowego [...] orzekł o ich zwrocie na rzecz byłego właściciela. Część dołączonych przez K. K. do wniosku dokumentów, w tym dotyczących wycinki i przesadzenia istniejących nasadzeń jarzębin oraz projektów budowy garaży przy ul. [...] w [...] została już zgromadzona w aktach sprawy dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a zatem w oczywisty sposób nie można ich uznać za nowe dowody, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co wyjaśniono skarżącemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przyznać należy rację organom, że także pozostała część przedłożonych przez skarżącego dokumentów, w tym pism: MPWIK Sp. z o.o. z 3 marca 2009 r. nr [...]; MPGK Sp z o.o. z 26 lutego 2009 r. nr MPEC/ DR/520/41/425/09; PGE Dystrybucja Sp. z o.o. z 19 lutego 2009 r. nr [...]; PGE Dystrybucja [...] Sp. z o.o. z 27 października 2008 r. nr R7-3980/OM-XXIV/2008, potwierdzających budowę linii przesyłowych zaopatrujących osiedle mieszkaniowe [...] w media, nie rozstrzygają kwestii dotyczącej realizacji celu wywłaszczenia na spornych działkach, a nadto nie spełniają wymogu ich wytworzenia przed wydaniem decyzji. Przed wydaniem decyzji zwrotowej organ dokonał oceny kwestii występowania na przedmiotowych działkach terenu porośniętego trawą z nasadzeniami jarzębin w kontekście realizacji celu wywłaszczenia i brak aprobaty skarżącego dla tego stanowiska nie może być przedmiotem oceny w postępowaniu nadzwyczajnym, nawet jeśli w ocenie skarżącego wyłącza to wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości. Kwestia ta mogła być podnoszona w środkach odwoławczych na etapie postępowania zwykłego i w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ten sposób zagospodarowania nieruchomości istniejący jeszcze przed datą 22 września 2004 r. wskazuje na fakt, że wywłaszczona nieruchomość nie została nigdy wykorzystana na realizację celu wywłaszczenia. Okoliczności te potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy dowody w postaci dokumentów urzędowych, jak również dokumentacja fotograficzna CODGiK z 1997 r. Istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi orzekającemu o zwrocie dokumenty potwierdzają odmienną od postawionej przez skarżącego tezę o braku realizacji celu wywłaszczenia, a tym samym o braku podstaw do eliminacji decyzji zwrotowej z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienia postępowania administracyjnego (k. 41, 51-55 akt sądowych).

Skargę kasacyjną wywiódł K. K., reprezentowany przez r. pr. A. Z., zaskarżając w całości wyrok II SA/Rz 949/18, zarzucając wyrokowi naruszenie:

1. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 i [art.] 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez ustalenie, że Wojewoda [...] w decyzji z [...] czerwca 2018 r. nr [...] prawidłowo przyjął, że zaistniały przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka [...] i [...], w sytuacji gdy owa nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla mieszkaniowego i zagospodarowana zielenią wysoką i niską (akt notarialny z [...] r.), a zatem użycie jej na budowę urządzeń infrastruktury osiedla (co zostało udowodnione dołączoną dokumentacją potwierdzającą budowę linii "przemysłowych" [winno być "przesyłowych" - s. 3 pkt I uzasadnienia skargi kasacyjnej] zaopatrujących osiedle mieszkaniowe [...] w media) jest zgodne z celem wywłaszczenia, co w konsekwencji powoduje negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości i powstanie konieczności wydania decyzji uchylającej pkt I i II decyzji Starosty [...] z [...] października 2007 r. nr [...];

2. przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 133 § 1 ppsa przez ustalenie stanu faktycznego w sposób nieznajdujący oparcia w aktach sprawy, polegający na przyjęciu, że przedłożone przez skarżącego w postępowaniu wznowieniowym wszczętym w trybie art. 145 § 1 pkt "1" kpa dowody, nie posiadały cech istotności i nowości w sytuacji gdy dowody te wskazywały na nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydawania decyzji, nieznane organowi, który ją wydawał, a prowadzące do odmiennej od przyjętej przez organ oceny realizacji celu wywłaszczenia, zatem posiadały także walor istotności dla sprawy;

b. art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 365 § 1 kpc przez nieoparcie rozstrzygnięcia o wskazane przez pełnomocnika skarżącego orzeczenie Sądu powszechnego w sprawie dotyczącej zbieżnego stanu faktycznego - wyroku NSA z 3.11.1987 r. IV SA 372/87, który dowodzi, że jeśli nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla, to użycie jej na budowę infrastruktury osiedla i zieleni osiedlowej jest również zgodne z celem wywłaszczenia, a także uchwały Sądu Najwyższego z 27.1.1988 r. III AZP 11/87, zgodnie z którą nawet przeznaczenie nieruchomości na cel zbliżony do celu określonego w akcie wywłaszczeniowym nie kwalifikuje tej nieruchomości jako zbędnej na cel określony przy nabywaniu jej na Skarb Państwa.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; zasądzenie na rzecz skarżącego [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; rozpoznanie sprawy na rozprawie (k. 63-65v akt II SA/Rz 949/18).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania J. W., reprezentowany przez r. pr. A. M., wniósł o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika J. W. [zwrotu] kosztów postępowania przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych (k 80-81 akt II SA/Rz 949/18).

Zarządzeniem z 24 listopada 2021 r. I OSK 816/19 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej, na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090) poinformował strony, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się o udzielenie informacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, czy strona wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W razie wyrażenia zgody, Sąd poinformował o możliwości przedstawienia, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

Pismem z 30 listopada 2021 r. Gmiana Miasto [...], reprezentowana przez r. pr. A. N.; B. K., J. H. i K. M., reprezentowane przez r. pr. A. Z.; J. W. reprezentowany przez r. pr. A. M.; M. D.; Wojewoda [...] wyrazili zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (k. 141, 144, 148, 150 akt sądowych). Po prawidłowym poinformowaniu pełnomocników stron i upływie terminu, zarządzeniem z 4 stycznia 2022 r. I OSK 816/19 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej, sprawę skierował do rozpoznania na posiedzenie niejawne. Strony nie przedstawiły dodatkowych wyjaśnień na piśmie (k. 125-156 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Zarzut naruszenia art. 133 § 1 ppsa w zw. art. 145 § 1 pkt "1" kpa został postawiony niestarannie. Mimo wskazania w punkcie 2.a petitum skargi kasacyjnej normy dopełnienia z art. 145 § 1 pkt "1" kpa, to zarówno z samego sformułowania tego zarzutu ("dowody, nie posiadały cech istotności i nowości w sytuacji gdy dowody te wskazywały na nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydawania decyzji, nieznane organowi, który ją wydawał"), jak i z dwukrotnego przywołania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 3 - w opisie stanu faktycznego, jak i w uzasadnieniu prawnym) "art. 145 § 1 pkt 5 kpa" jednoznacznie wynika, że intencją autora skargi kasacyjnej nie było wskazanie jako wzorca kontroli punktu 1 § 1 art. 145 kpa (bowiem istota zarzutu nie odnosi się do fałszywości dowodów), a wyłącznie punktu 5 § 1 art. 145 kpa (dowody przedłożone przez skarżącego wskazywały na nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, którą ją wydawał, i miały walor istotności dla sprawy).

Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 133 § 1 ppsa w zw. art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 133 § 1 ppsa przez wydanie zaskarżonego wyroku z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego. Analizując przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa (nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, które muszą posiadać cechę istotności dla sprawy) Sąd I instancji nietrafnie uznał, że "Żadna z przedstawionych okoliczności czy też żaden z przedstawionych dowodów nie spełnia powyższych wymogów, co organy klarownie wyjaśniły skarżącemu w uzasadnieniach decyzji" (s. 7 akapit 3 uzasadnienia wyroku II SA/Rz 949/18).

Ów pogląd okazał się nietrafny. U podstaw tego błędnego poglądu legło nietrafne przyjęcie przez organy obu instancji, że "celem wywłaszczenia w stosunku do działek nr [...] i [...] było stworzenie terenu zagospodarowanego osiedlową zielenią wysoką i niską" (s. 5 akapit 1 decyzji z [...] lutego 2018 r.; s. 3 akapit 2 decyzji z [...] czerwca 2018 r.).

Tymczasem w decyzji z [...] października 2007 r. Starosta ustalił, że z treści aktu notarialnego z [...] r. Rep. A. Nr [...] wynika, że nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2 Skarb Państwa nabył na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64) od J. W. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Była działka nr [...] odpowiadała w dniu 8 października 2007 r. m. in. działkom nr [...] i [...] (s. 4 akapity 1-3 decyzji z [...] października 2007 r.).

Brak jest zatem podstaw do uznania, że celem wywłaszczenia w stosunku do działek nr [...] i [...] "było stworzenie terenu zagospodarowanego zielenią wysoką i niską" (s. 5 decyzji z 6 lutego 2018 r.). Zaprojektowanie takiego rodzaju terenu w Ogólnym Realizacyjnym Planie Zagospodarowania Terenu dla Osiedla [...], nie mogło skutkować ograniczeniem praw Skarbu Państwa, wynikających z celu wywłaszczenia "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]", określonego w akcie notarialnym z [...] r. Realizacji celu wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] służyła nade wszystko budowa infrastruktury służącej mieszkańcom osiedla - w tym budowa magistrali ciepłowniczej, magistrali wodociągowej Ø 600 mm, kanalizacji sanitarnej Ø 400 mm.

Wskazane linie przesyłowe niewątpliwie stanowią infrastrukturę osiedla mieszkaniowego i są niezbędne do jego funkcjonowania. Magistrala ciepłownicza dla zasilania ciepłem Osiedla [...], magistrala wodociągowa Ø 600 mm, kanalizacja sanitarna Ø 400 mm zlokalizowane przy ul. [...] (dawnej [...]) są niezbędne dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Za infrastrukturę związaną nierozerwalnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się wszelkie instalacje podziemne - linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe (wyrok NSA z 20.1. 1999 r. IV SA 2033/96; wyroki WSA: w Krakowie z 5.11.2013 r. II SA/Kr 958/13; w Poznaniu z 17.6.2011 r. II SA/Po 158/11; 20.12.2007 r. III SA/Po 648/07; w Łodzi z 12.4.2011 r. II SA/Łd 37/11; 21.10.2008 r. II SA/Łd 664/08, cbosa).

Nietrafnie Sąd I instancji przyjął, że w art. 145 § 1 pkt 5 kpa chodzi wyłącznie o takie okoliczności i dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia (wyrok NSA z 24.1.2018 r. II OSK 2246/16, Lex 2463012; s. 7 akapit 3 uzasadnienia wyroku II SA/Rz 949/18).

W doktrynie trafnie wskazuje się, że przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Objęcie nie tylko okoliczności faktycznych, dowodów nowo odkrytych, ale i po raz pierwszy zgłoszonych przez stronę, wynika ze zrezygnowania w kpa z rozwiązania przyjętego przed wejściem w życie art. 11 p.68 lit. a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. nr 4 poz. 8), które ograniczało tę podstawę wznowienia postępowania przesłanką "nie mogły być wówczas powołane przez stronę zainteresowaną bez jej winy". W omawianej przesłance występują 2 odrębne człony: jeden dotyczy ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, drugi - nowych dowodów (J. Borkowski, Zmiana i uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych, Warszawa 1967 r., s. 88). Ustawodawca posługuje się wyraźnie alternatywą "lub". Nie można zgodzić się z poglądem, że "nowy dowód ma tylko o tyle znaczenie dla wznowienia postępowania, o ile za jego pośrednictwem można wykazać istnienie nowej, istotnej dla sprawy okoliczności" (J. Świątkiewicz, Nowe okoliczności, s. 646). Wprawdzie należy zgodzić się z poglądem, że błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Nie można przyjąć, że człon pierwszy - "nowe okoliczności faktyczne" konsumuje człon drugi "nowe dowody". Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Ekspertyza, wydana po wykonaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, nie może być uznana za nowy dowód, stanowiący podstawę do wznowienia postępowania, gdyż nie istniał on w dniu wydania decyzji. Jeśli w ocenie strony skarżącej żądającej wznowienia postępowania w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to okoliczność taką nie może być sam fakt wydania ekspertyzy, lecz co najwyżej fakty z ekspertyzy tej wynikające (wyrok NSA z 29.3. 2006 r. II OSK 633/05). Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) winno nastąpić nie tylko z uwagi na ujawnienie nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji oraz nieznanych organowi, który ją wydał (wyrok SN z 6.3.2002 r. III RN 75/01,OSNP 2002/17/401, aprobowane przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 901-902 nb 33).

Jeśli te dowody pozwalały ustalić nowe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznane organowi, który wydał decyzję, to spełniona została przesłanka wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Przez nową okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z 25.6.1985 r. I SA 185/85, ONSA 1985/1/35, aprobowany przez B. Adamiak - op. cit., s. 902, nb 34).

Taką okolicznością faktyczną istotną dla sprawy jest niewątpliwie realizacja we wrześniu 1981 r. magistrali ciepłowniczej 2xDn 500, przebiegającą przez byłą działkę nr [...], dla zasilania ciepłem Osiedla [...] w Rzeszowie. Działka nr [...], o zwrocie której Starosta orzekł decyzją z 8 października 2007 r., powstała w wyniku podziału działki nr [...]. Organy obu instancji, orzekające w trybie wznowieniowym, nie ustaliły, czy owa magistrala ciepłownicza przebiega obecnie przez działkę nr [...].

Na wyrysie mapy zasadniczej - ewidencyjnej wydanej przez Prezydenta Miasta [...][...] Ośrodek Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] dnia 25 lutego 2009 r., opatrzonej czerwoną pieczęcią GOGiK w Rzeszowie, podpisanej przez inspektora R. R. (w błędnie nieponumerowanych aktach sprawy [...] Starosty) uwidocznione są m. in.: 1.magistrala ciepłownicza 2xDn 500 (oznaczona kolorem pomarańczowym) - z wyrysu mapy zdaje się wynikać, że przebiega przez działkę nr [...]; 2. linia kdDO400 (oznaczona kolorem zielonym) z wyrysu mapy zdaje się wynikać, że przebiega przez działkę nr [...]; 3. linia ksDO400 (oznaczona kolorem czerwonym) - z wyrysu mapy zdaje się wynikać, że przebiega przez działkę nr [...] i nr [...]; 4. linia 206.8 niecz. (oznaczona kolorem wiśniowym) - z wyrysu mapy zdaje się wynikać, że przebiega przez działkę nr [...]; 5. linia [...] (oznaczona kolorem niebieskim) - z wyrysu mapy zdaje się wynikać, że przebiega przez działkę nr [...].

W sposób nieuprawniony Starosta uznał "pozostałą część przedłożonych przez Pana K. K. dokumentów, w tym pisma": MPWIK sp. z o.o. z 3 marca 2009 r.; MPGK sp. z o.o. z 26 lutego 2009 r., PGE Dystrybucja sp. z o.o. z 19 lutego 2009 r.; PGE Dystrybucja [...] sp. z o.o. z 27 października 2008 r., "potwierdzających budowę linii przesyłowych zaopatrujących osiedle [...] w media, zdaniem tut. Organu, nie rozstrzygają kwestii dotyczącej realizacji celu wywłaszczenia jakim w stosunku do działek nr [...] i [...]1 było stworzenie terenu zagospodarowanego zielenią wysoką i niską" (s. 4/5 decyzji z [...] lutego 2018 r.). Błędnie organ odwoławczy podzielił te ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, a Sąd I instancji nietrafnie je aprobował.

W uzasadnieniu decyzji z [...] października 2007 r. brak jakichkolwiek ustaleń co do istnienia bądź nieistnienia na działkach nr [...] i [...] linii przesyłowych magistrali ciepłowniczej 2xDn 500, przebiegającej przez byłą działkę nr [...], dla zasilania ciepłem Osiedla [...] w [...] bądź sieci wod.[no]-kan.[nalizacyjnych] zlokalizowanych przy ul. [...] (dawnej [...]) - magistrali wodociągowej Ø 600 mm, kanalizacji sanitarnej Ø 400 mm, zakończonych w 1983 r., wykonanych jako inwestycje celu publicznego dla osiedla [...], jak i pozostałych linii przesyłowych, ujawnionych na ww. wyrysie mapy zasadniczej-ewidencyjnej, jak i w powołanych pismach podmiotów, które tymi liniami przesyłowymi dysponują. Zatem są to nowe okoliczności istotne dla sprawy, skoro Starosta w decyzji z [...] lutego 2018 r. ustalił, że część działki nr [...], obr. [...], odpowiada części działki nr [...] (s. 7 decyzji z [...] lutego 2018 r.), zaś organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji (s. 3 akapit 2 decyzji z [...] czerwca 2018 r.).

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że cel wywłaszczenia nieruchomości winien być badany przez organy administracji na podstawie całego materiału dowodowego, który istniał najpóźniej w dacie przewłaszczenia (wyrok WSA w Poznaniu z: 10.4.2013 r. IV SA/Po 83/13; 7.2.2013 r. IV SA/Po 872/12, cbosa; wyrok NSA z: 23.6.2016 r., I OSK 707/15, Lex 2112989; 17.5.2010 r. I OSK 1025/09, Lex 594843; M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 934-936, nb 18; op. cit. C.H. Beck 2021, s. 854-859, nb 19).

O realizacji celu wywłaszczenia - "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]" - świadczy także powstanie zieleni osiedlowej, jako elementu powstającego etapami, w dłuższym czasie, osiedla mieszkaniowego. W postanowieniu z [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymanym w mocy postanowieniem z 13 września 2011 r. Wojewody [...], Starosta [...] trafnie stwierdził, że na działce o aktualnym nr [...] cel wywłaszczenia mógł zostać zrealizowany zarówno przez budowę pełnej infrastruktury osiedlowej, jak i przez administrowanie tym terenem przez organy Państwa i utrzymywanie terenów zieleni. Z opinii p.o. [...] Arboretum Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Leśnego Zakładu Doświadczalnego ARBORETUM SGGW w R. mgr. Inż. P. B. z 5 lutego 2009 r. wynika, że 14 drzew jarzębiny o obwodach pni 10-25 cm, drzewa tego gatunku nie powinny być starsze niż kilkanaście lat... należy wykluczyć fakt, że były one sadzone przed 1977 r. Najprawdopodobniej były one sadzone na początku lat 80-tych. Do podobnej konkluzji doszła w swej opinii A. J. - Szkółka Drzew Owocowych i Ozdobnych A. i T. J. (w błędnie nieponumerowanych aktach Starosty).

Nietrafnie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku II SA/Rz 949/18 aprobował pogląd Starosty, zaprezentowany w uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2018 r., że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można stwierdzić, że cel wywłaszczenia na nieruchomości został zrealizowany, bowiem pojęcie zorganizowanej zieleni osiedlowej nie sprowadza się jedynie do "istnienia terenu porośniętego trawą, z pojedynczymi nasadzeniami drzew, ale do utworzenia przestrzeni osiedlowej o charakterze wypoczynkowym z nasadzeniami różnego rodzaju roślin ozdobnych niskich i wysokich, organizacją ścieżek spacerowych czy osiedlowych ławek". Nie ulega wątpliwości, że celowo nasadzone w początku lat osiemdziesiątych XX w. 14 drzew jarzębiny rosnących w jednym rzędzie nie było "pojedynczymi nasadzeniami drzew" (odpis postanowienia z [...] marca 1997 r. nr [...] - w błędnie nieponumerowanych aktach Starosty). Przywołane wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17.8.206 r. II SA/łd 433/16 i NSA z 21.4.2016 r. I OSK 1622/14 dotyczy zasadniczo odmiennego stanu faktycznego. Pojęcie zieleni ogólnomiejskiej odnosi się w istocie do założenia o charakterze parku ogólnomiejskiego, skweru kwietnego bądź terenu swobodnie zagospodarowanego, z zielenią dzikorosnącą, w ramach pewnej widocznej koncepcji. Tak wysoko ustawionych wymagań nie sposób stosować do zieleni osiedlowej, zwłaszcza w ubogich realiach kryzysu gospodarczego końca lat siedemdziesiątych i lat osiemdziesiątych XX w. (nabycie przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 6 uztwn nastąpiło aktem notarialnym z [...] r.). O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. Zasadniczo punktem wyjścia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia winno być ustalenie, jakie konkretne zagospodarowanie na określonym terenie było przewidziane w projektach inwestycji (wyrok NSA z 19.7. 2016 r. I OSK 2600/14, Lex 2118099; 21.4.2016 r. I OSK 1519/14, Lex 2139455). Przy ocenie realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę infrastruktury osiedla (ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowej) niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanistycznym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców (wyrok NSA z 21.4.2016 r. I OSK 1519/14, Lex 2139455). Nie ulega wątpliwości, że działki nr [...] i [...] stanowią zieleń osiedlową i zieleń izolacyjną od al. W. i ul. I., gdzie nasadzeń jarzębiny dokonano po 1977 r. - realizując cel wywłaszczenia (załącznik graficzny do umowy dzierżawy z [...] czerwca 2017 r.; odpis mapy do celów projektowych - Projekt zagospodarowania działki nr [...] pod budowę zespołu garaży w Rzeszowie ul. O.; odpis decyzji z [...] marca 1995 r. nr nr [...]).

Wskazane przez skarżącego dowody, załączone do sprawy o wznowienie postępowania, wskazują na istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, nie znane organowi wydającemu decyzję z [...] października 2007 r., bowiem wynika z nich, że po nabyciu nieruchomości [...] r., właściwe podmioty pobudowały infrastrukturę osiedla mieszkaniowego [...] (celem wywłaszczenia "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]"): magistralę ciepłowniczą 2xDn 500, przebiegającą przez byłą działkę nr [...], dla zasilania ciepłem Osiedla [...] w [...] we wrześniu 1981 r.; sieć wod.[no]-kan.[nalizacyjną] zlokalizowanych przy ul. O. (dawnej W.) - magistralę wodociągową Ø 600 mm, kanalizację sanitarną Ø 400 mm, zakończone w 1983 r.

Z powyższych względów usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 133 § 1 ppsa (powołany w związku z art. 365 § 1 kpc). Jednakże zaskarżony wyrok nie narusza art. 365 § 1 kpc, bowiem orzeczenie Sądu powszechnego, zapadłe w zbliżonym stanie faktycznym stanowi tylko przykład aktu subsumcji, nie wiąże zaś innych sądów i oraz innych organów państwowych w rozumieniu art. 365 § 1 kpc. Takie związanie wynikałoby z prawomocnego wyroku Sądu powszechnego, gdyby Sąd powszechny rozstrzygnął o zagadnieniu, które konkretnie wpływa na sytuację prawną stron w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, czego skarżący kasacyjnie nie wykazał.

Zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 poz. 121 ze zm.) okazał się przedwczesny. Konieczne jest, by Wojewoda dokonał właściwych ustaleń faktycznych, w oparciu o należycie zebrane i prawidłowo ocenione dowody.

Skoro istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 ppsa zaskarżony wyrok należało uchylić w całości i rozpoznać skargę. Sąd I instancji z naruszeniem art. 151 ppsa oddalił skargę, mimo że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, winien był zaskarżoną decyzję uchylić w całości.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda Podkarpacki, dla wyjaśnienia, czy owe linie przesyłowe, odpowiadają liniom wymienionym w pismach które Starosta uznał za "nie rozstrzygają[ce] kwestii dotyczącej realizacji celu wywłaszczenia jakim w stosunku do działek nr [...] i [...] było stworzenie terenu zagospodarowanego osiedlową zielenią wysoką i niską", organ ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzi dowód z opinii biegłego geodety, który na wyraźnie uwidocznione na mapie działki nr [...] i [...] naniesie odpowiednie fragmenty linii przesyłowych, pobudowanych po [...] r., stanowiących infrastrukturę osiedla mieszkaniowego [...] i miejsce nasadzeń jarzębin na tych działkach. Z pisma z 4 marca 2009 r. MPGK- [...] sp. z o.o. i załączonego doń odpisu Karty inwentaryzacyjnej... wynika, że przedsiębiorstwo to administrowało i utrzymywało tereny zieleni przy skrzyżowaniu ul. I. (dawniej W.) i al. W. - w drodze oględzin z udziałem stron i przedstawiciela MPGK- [...] sp. z o.o., organ wyjaśni, czy w granicach terenu opisanego w Karcie inwentaryzacyjnej znajdował się teren odpowiadający obecnie istniejącym działkom nr [...] i [...].

Zagadnienie, czy skarżącemu przysługuje legitymacja procesowa odnośnie działki nr [...], organ I instancji miał obowiązek wypowiedzieć się rozstrzygając sprawę postanowieniem wznawiającym postępowanie w sprawie na żądanie strony (art. 147 zd. 1 in fine w zw. z art. 149 § 1 kpa).

Zdaniem niniejszego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązkiem organu było również rozważenie, czy nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania z urzędu. Jeśli organ doszedłby do wniosku, że okoliczności podniesione przez stronę uzasadniają wznowienie postępowania, winien je wznowić. W przypadku uznania, że okoliczności wskazane przez stronę nie uzasadniają wszczęcia postępowania, winien on wskazać, dlaczego - jego zdaniem - nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu. Tylko tak dokonana wykładnia art. 147 w pełni realizuje zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 § 1, art. 9 i 11 kpa. Prawo strony do żądania wznowienia zostaje wówczas skonsumowane, lecz zarazem organ rozważa okoliczności podniesione przez stronę w kontekście konieczności wznowienia postępowania z urzędu. Strona zostaje też poinformowana o stanowisku organu - jako rzecznika interesu publicznego (art. 7 kpa) - i jego motywach.

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji zastosuje się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w niniejszym wyroku (art. 153 ppsa).

O kosztach postępowania sądowego na rzecz następców prawnych skarżącego kasacyjnie orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (punkt 3 sentencji wyroku). Wniosek uczestnika o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oddalono wobec braku podstaw prawnych do jego uwzględnienia.