Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 787/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1-3, art. 22
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 15 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 roku sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz T. D. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania T. D. – reprezentowanego przez adwokata M. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak [...].

Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] odmówił T. D. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: S. D. oraz Ł. D. w okresie od 1 kwietnia 2016 r.

W odwołaniu od tej decyzji T. D. – reprezentowany przez adwokata M. S. wniósł o jej zmianę, podnosząc zarzuty naruszenia: art. 7, art. 9, art. 10 § 1 k.p.a., art. 4 ust. 1 i art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez błędną wykładnię oraz art. 5 ust. 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 16, art. 4, art. 5, art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195) – dalej w skrócie "ustawa", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Motywując podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przywołało brzmienie norm prawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także art. 58 § 1 i § 1a ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2015 r., poz. 2082), a następnie stwierdziło, że w dniu 1 kwietnia 2016 r. T. D. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S. D. i Ł. D. Dzieci odwołującego S. D. (ur. [...].08.2007r.) i Ł. D. (ur. [...].08.2010r.) pochodzą ze związku małżeńskiego T. D. i A. D., który został rozwiązany wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny z dnia 22 lipca 2011 r., sygn. akt [...]. W powyższym wyroku w pkt 2 sąd powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi stron: K., S.

i Ł. D. i ustalił, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania matki A. D. W tym wyroku nie ma zapisu, iż opieka nad dziećmi będzie sprawowana naprzemiennie. W związku z powyższym, zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy, nie można zaliczyć dzieci S. D. i Ł. D. do rodziny wnioskodawcy.

Kolegium odnosząc się kopii prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-[...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r. wskazało, że powyższe postanowienie określa jedynie sposób kontaktów T. D. z dziećmi. Nie zmienia to jednakże faktu, iż wyrok sądu z dnia 22 lipca 2011 r. nie został zmieniony w zakresie określenia miejsca zamieszkania dzieci oraz nie została orzeczona przez sąd opieka naprzemienna obojga rozwiedzionych rodziców. Wobec powyższego świadczenie wychowawcze na dzieci nie przysługuje stronie.

Ustosunkowując się do zarzutów pełnomocnika odwołującego, Kolegium wyjaśniło, że

z literalnego brzmienia art. 2 pkt 16 ustawy jasno wynika, iż aby zaliczyć dziecko do członków rodzin obojga rodziców, to w orzeczeniu sądu musi być zapis, iż dziecko jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Oznacza to, iż w wyroku sądowym musi być zawarte sformułowanie "opieka naprzemienna" oraz " miejsce zamieszkania u obojga rodziców".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, że zdaje sobie sprawę z faktu, iż pojęcie "opieki naprzemiennej" zostało wprowadzone do praktyki sądowej - ustawą

o zmianach do ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz kodeks postępowania cywilnego z dnia 25 czerwca 2015 r., które weszły w życie w dniu 29 sierpnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1062), a wyrok rozwodowy T. D. jest z dnia 22 lipca 2011 r., jednakże, to w interesie strony leży dbanie o własne interesy w tym wystąpienie do sądu o zmianę wyroku w zakresie sposobu relacji z dzieckiem. W ocenie Kolegium nie jest wystarczającym określenie w postanowieniu sądu z dnia 5 lutego 2016 r. sposobu kontaktów dziennych ojca z dziećmi w poszczególnych dniach roku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 15 września 2016 r. T. D. – reprezentowany przez adwokata M. S. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi podniósł zarzuty naruszenia:

1. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, z pominięciem zakresu przyczyniania się każdego z rodziców do utrzymania dzieci i sposobu roztaczanie pieczy nad dziećmi, który w świetle postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r.

w sprawie sygn. akt [...] polega na sprawowaniu opieki naprzemiennie przez oboje rodziców, co sprowadza się do tego, że w skali roku matka opiekuje się dziećmi przez 197 dni a ojciec przez 168 dni,

2. art. 9, art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający skarżącemu wykazanie okoliczności, jakie mogły mieć wpływ na ustalenie jego prawa do świadczenia wychowawczego oraz pominięcie w ramach postępowania dowodowego prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego dla Ł.-[...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r. w sprawie sygn. akt [...] świadczącego o zakresie pieczy sprawowanej przez skarżącego nad synami,

3. art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 16 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie jest należne wyłącznie rodzicowi, z którym dzieci mają ustalone miejsce zamieszkania w wyroku rozwodowym, w sytuacji gdy faktycznie dzieci mają dwa miejsca pobytu, a ojciec sprawując opiekę nad dziećmi w okresach wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r. w sprawie sygn. akt [...], ponosi koszty ich utrzymania ponad kwotę płaconych alimentów i przyczynia się do wychowania i wykształcenia dzieci poprzez osobiste starania w tym zakresie,

4. art. 5 ust. 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i nieustalenie prawa skarżącego do świadczenia wychowawczego na syna S. D. i Ł. D. wyliczonego proporcjonalnie do zakresu opieki nad dziećmi,

5. art. 2 pkt 16 ustawy poprzez jego niezastosowanie i uznanie przez organ, że

w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek opieki naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem, przy czym organ nie uwzględnił faktu rzeczywistego sprawowania opieki nad dziećmi przez oboje rodziców oraz treści prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r. w sprawie sygn. akt [...], ustalającego kontakty pomiędzy skarżącym a dziećmi, które de facto taką opiekę ustanawia, pomimo braku użycia w treści orzeczenia sformułowania "opieka naprzemienna".

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o odmowie przyznania T. D. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci S. D. i Ł. D. stwierdził, że została ona podjęta z istotnymi naruszeniami prawa materialnego i procesowego, co obligowało sąd do jej usunięcia z obrotu prawnego.

W ocenie składu orzekającego, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa, nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane na gruncie rozpoznawanej sprawy, że prawo do świadczenia wychowawczego na synów nie przysługuje skarżącemu, ponieważ z treści załączonych do akt sprawy wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 22 lipca 2011 r.

i postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-[...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r. wynika, że miejscem zamieszkania dzieci skarżącego jest miejsce zamieszkania ich matki, a ponadto dzieci nie pozostają pod opieką naprzemienną swoich rozwiedzionych rodziców. Z całą zaś pewnością zaskarżoną decyzję należy uznać za przedwczesną.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy

z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która w art. 4 ust. 1 i 2 stanowi, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1-3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie

z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.

Legalna definicja "rodziny" unormowana została w art. 2 pkt 16 ustawy i oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie

z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Pojęcie "opieki naprzemiennej", którym ustawodawca posłużył się w przywołanym unormowaniu, stanowiące istotę sporu pomiędzy stronami postępowania, jest niewątpliwie nowością w polskim systemie prawnym. Wprowadzone zostało do obrotu prawnego z dniem 1 kwietnia 2016 r. wraz z wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, choć co istotne nie zostało dotychczas zdefiniowane przez ustawodawcę ani w treści wspomnianej ustawy, ani też w przepisach ustawy

z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2015 r., poz. 2082 – dalej w skrócie K.r.o.), czy też w przepisach innych ustaw.

Mając na względzie fakt, że skarżący jest osobą rozwiedzioną i istotne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej okoliczności stanu faktycznego zostały ustalone przez organ orzekający na podstawie wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r. sygn. akt [...], dla potrzeb rozpoznawanej sprawy przypomnieć trzeba, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 1a K.r.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 sierpnia 2015 r., w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka.

Od dnia 29 sierpnia 2015 r. przepis art. 58 § 1 i § 1 a K.r.o. na skutek jego nowelizacji stanowi, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Jednocześnie wskazać należy, że do art. 58 K.r.o. dodano § 1b, zgodnie z którym na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka

o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

W przekonaniu składu orzekającego, który w całości podziela stanowisko

i argumentację zaprezentowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Łodzi z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 918/16 (dostępny na stronie internetowej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanym w analogicznym jak w rozpoznawanej sprawie stanie faktycznym i prawnym sprawy, powyższe regulacje prawne prowadzą do jednoznacznego wniosku, że gdy nie zachodzi taka potrzeba, sąd w wyroku rozwodowym nie wkracza w sferę dokładnego regulowania relacji pomiędzy rozwiedzionymi rodzicami w kwestiach dotyczących sprawowania opieki na dzieckiem (dziećmi), poza orzeczeniem o pozostawieniu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, co w żadnym razie nie oznacza, że w takim przypadku nie dochodzi faktycznie do wykonywania opieki naprzemiennej pomiędzy rodzicami, którzy w taki sposób układają wzajemne stosunki związane z opieką nad dzieckiem (dziećmi), że dzieci naprzemiennie pozostają pod ich wyłączną pieczą. Podobne stanowisko w tej kwestii zajęły również Wojewódzkie Sądy Administracyjne w: Olsztynie w wyrokach z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1105/16, 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1232/16 i 1208/16, 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1304/16, 4 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 1326/16, 10 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 1127/16, Gdańsku

w wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 837/16, Warszawie w wyroku

z dnia 29 grudnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 876/16, 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1804/16 (wszystkie dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, że w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. akt [...] orzekającym rozwód pomiędzy skarżącym a A. L. D., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi synami K., S. i Ł. powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania matki A. L. D. Jednocześnie w punkcie 3 zobowiązano oboje rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania małoletnich dzieci, zasądzając od ojca alimenty na rzecz synów. Natomiast postanowieniem z dnia 5 lutego 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł. – [...] w Ł. na wniosek T. D. ustalił kontakty z małoletnimi synami w ten sposób, że na czas toczącego się postępowania wnioskodawca T. D. będzie miał prawo do kontaktów z małoletnimi dziećmi K. D., S. D. i Ł. D. poza miejscem zamieszkania i pod nieobecność uczestniczki postępowania A. D.: w tygodniach parzystych: w każdą środę i czwartek od odebrania dzieci ze szkoły i przedszkola, a w przypadku braku zajęć szkolnych i przedszkolnych w danym dniu - od godziny 9:00 do godziny 19:30;

w tygodniach nieparzystych: w każdy poniedziałek, poczynając od odebrania dzieci ze szkoły i przedszkola, a w przypadku braku zajęć szkolnych i przedszkolnych w danym dniu - od godziny 9:00 do godziny 19:30; w tygodniach nieparzystych w każdy weekend od piątku do niedzieli, poczynając w piątek od odebrania dzieci ze szkoły i przedszkola, a w przypadku braku zajęć szkolnych i przedszkolnych - od godziny 9:00 do niedzieli do godziny 19:00; w okresie ferii zimowych 2016 roku: od dnia 15 lutego 2016 roku od godziny 08:00 do dnia 21 lutego 2016 roku do godziny 19:00; w okresie ferii zimowych 2017 roku: w pierwszym tygodniu ferii od poniedziałku od godziny 08:00 do niedzieli do godziny 19:00; w Święta Wielkanocne w roku 2016 i w roku 2017: od Wielkiej Soboty od

godziny 14:00 do Niedzieli Wielkanocnej do godziny 19:00; w okresie wakacji w 2016 roku: od dnia 24 czerwca 2016 roku zaraz po ukończeniu roku szkolnego i przedszkolnego do dnia 28 czerwca 2016 roku do godziny 19:00 oraz od dnia 18 lipca 2016 roku od godziny 09:00 do dnia 31 lipca 2016 roku do godziny 19:00 i od dnia 15 sierpnia 2016 roku od godziny 09:00 do dnia 30 sierpnia 2016 roku do godziny 19:00; w okresie wakacji w 2017 roku: od dnia 16 lipca 2017 roku od godziny 09:00 do dnia 31 lipca 2017 roku do godziny 19:00 oraz od dnia 15 sierpnia 2017 roku od godziny 09:00 do dnia 30 sierpnia 2017 roku do godziny 19:00; w dniu 1 listopada 2016 roku: od godziny 9:00 do godziny 14:00; w Dzień Dziecka w roku 2016 i w roku 2017: od zakończenia przez małoletnich zajęć w szkole i przedszkolu, a w przypadku, gdyby to był dzień wolny od zajęć - od godziny 09:00 do godziny 18:00; w Święta Bożego Narodzenia w roku 2016: od dnia 23 grudnia 2016 roku od zakończenia przez małoletnich zajęć w szkole i przedszkolu, a w przypadku, gdyby to był dzień wolny od zajęć - od godziny 09:00 do Wigilii Świąt Bożego Narodzenia 2016 roku do godziny 14:00 oraz w dniu 26 grudnia 2016 roku od godziny 09:00 do godziny 19:00,

- zmieniając w całości postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – [...] w Ł.

z dnia 21 października 2014 roku.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że wspomniany wyrok Sądu Okręgowego z dnia 22 lipca 2011 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł.-[...] w Ł. z dnia 5 lutego 2016 r. zapadły przed wejściem w życie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r.

o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która - o czym była mowa na wstępie rozważań, wprowadziła do obrotu prawnego pojęcie "opieki naprzemiennej". Treść ostatniego z orzeczeń, a mianowicie postanowienia Sądu Rejonowego w zakresie ustalenia kontaktów skarżącego z synami zdaje się wskazywać na bardzo szeroki zakres sprawowania opieki przez ojca dzieci, co może oznaczać de facto sprawowanie opieki naprzemiennej. Uznanie za trafne stanowiska Kolegium, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia tylko wówczas, gdy expressis verbis takie orzeczenie znajdzie się w treści wyroku sądowego jest nieracjonalne i niesprawiedliwe wobec tych rodziców, którzy sami ustalili zasady opieki bez uprzedniej ingerencji sądu. Co więcej, wykładnia pojęcia "opieki naprzemiennej", o której stanowi art. 2 pkt 16 ustawy zaprezentowana na gruncie rozpoznawanej sprawy przez organ orzekający, co wyraźnie umknęło jego uwadze, skutkowałaby koniecznością wystąpienia do sądu rodzinnego, w każdym przypadku realizowania pieczy nad dziećmi przez oboje rozwiedzionych rodziców, czy też żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu,

o wydanie w stosunku do realizowanej przez nich pieczy naprzemiennej orzeczenia,

w którym sąd ten musiałby wprost orzec o wykonywanej opiece naprzemiennej i w taki też sposób ją określić. Natomiast, o czym była już mowa w niniejszych rozważaniach,

z żadnego przepisu ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wynika, aby w wyroku np. rozwodowym sąd miał obowiązek orzec o wykonywaniu opieki naprzemiennej, bowiem pojęcie takie nie zostało w tym akcie prawnym zdefiniowane.

Innymi słowy, w realiach rozpoznawanej sprawy oznaczałoby to konieczność zwrócenia się przez skarżącego do sądu rodzinnego o zmianę orzeczenia w zakresie jego kontaktów z synami, w taki sposób, aby sąd wprost orzekł o sprawowaniu opieki naprzemiennej. Mając zaś na uwadze racjonalność ustawodawcy, jak również cel ustawy oraz regulacje związane z potrzebą szybkiego otrzymania wskazanej pomocy, zaprezentowana przez organy wykładnia wskazanego pojęcia, iż o opiece naprzemiennej musi uprzednio orzec sąd, nie znajduje oparcia w brzmieniu wskazanego przepisu. Konieczność przedstawienia takiego orzeczenia sądu oznaczałaby każdorazowo wystąpienie o takie rozstrzygnięcie mimo braku podstawy do wyrokowania w tym zakresie, co wręcz doprowadzić mogłoby do zarzucenia sądu rodzinnego takimi żądaniami, oraz koniecznością znacznego upływu czasu niezbędnego dla ich rozpoznania.

W związku z powyższym sąd nie akceptuje wykładni art. 2 pkt 16 ustawy w zakresie pojęcia "opieka naprzemienna" zaprezentowanej na gruncie rozpoznawanej sprawy przez organ II instancji. Uważa bowiem, że oceny w tym zakresie powinien dokonać samodzielnie organ orzekający w sprawie. Zadaniem organu powinna być przede wszystkim ocena, czy sprawowana opieka nad dziećmi w wyniku wyroku sądu orzekającego rozwód oraz postanowienia sądu ustalającego wzajemne relacje

w zakresie wychowania dzieci przez rozwiedzionych rodziców, stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia istnienia opieki naprzemiennej poprzez ustalenie faktycznego zakresu tej opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dzieci u każdego z rodziców. Jeśli bowiem, jak ma to miejsce w tej sprawie, władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, a rzeczywista opieka nad synami jest sprawowana w taki sposób, że w powtarzających się okresach rodzic sprawuje wyłączną opiekę nad dziećmi, jak wskazywał na to skarżący w toku postępowania administracyjnego, to będą podstawy do uznania, że w sprawie mamy do czynienia z opieką naprzemienną.

Akta administracyjne sprawy niniejszej w tym przede wszystkim treść odwołania oraz załączone do niego dokumenty zdają się wskazywać, że skarżący faktycznie opiekuje się synami ponosząc z tego tytułu koszty ich utrzymania. Materiał dowodowy sprawy niniejszej jest jednak niewystarczający dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia, ponieważ organy administracyjne uchyliły się od zweryfikowania prawdziwości twierdzeń skarżącego w zakresie sprawowanej przezeń opieki nad dziećmi. W tym zakresie konieczne jest niewątpliwie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zarówno u skarżącego, jak i u matki dzieci i ustalenie rzeczywistego zakresu sprawowanej opieki przez każdego z rodziców oraz zbadanie, czy matka dzieci wnioskowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci. Braki materiału dowodowego w tym zakresie świadczą o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które mogło w istotnym stopniu rzutować na wynik sprawy.

Wskazać w tym miejscu trzeba na regulacje art. 22 ustawy, który stanowi, że

w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

Reasumując, skład orzekający w tej sprawie doszedł do przekonania, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. naruszyło prawo materialne – art. 2 pkt 16 ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ponadto orzekło o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na synów S. i Ł., nie dysponując kompletnym materiałem dowodowym. Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania, sąd w żadnym stopniu nie przesądza treści przyszłego rozstrzygnięcia organu administracyjnego.

Kontynuując postępowanie organ zobligowany będzie uwzględnić ocenę prawną wynikającą z niniejszego wyroku i uzupełnić akta administracyjne sprawy w omówionym wyżej zakresie, tak aby w rezultacie podjąć rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.

Mając powyższe na względzie sąd w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu orzeczono w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na zasądzoną kwotę 480 zł składają się koszty zastępstwa procesowego.

ds