Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 512/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. sprawy ze skargi E. F. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia i świadczeń pieniężnych przysługujących żołnierzowi zawodowemu w związku z rozwiązaniem stosunku zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r., sygn. akt [...] uchylił rozkaz Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1975 r., nr [...] o usunięciu z zawodowej służby wojskowej [...] E. F. i umorzył postępowanie dyscyplinarne. Ponadto, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z 100 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 141, poz. 944 ze zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz E. F. odszkodowanie w wysokości 6 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym wg. stawek obowiązujących na stanowisku służbowym zajmowanym w dniu uprawomocnienia się tego postanowienia wraz z odsetkami ustawowymi.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2001 r., nr [...] stwierdził, że ww. oficer został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 1975 r. z zachowaniem wszelkich uprawnień przysługujących oficerowi zwolnionemu ze służby z przyczyn, które nie powodują utraty tych uprawnień. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał powyższą decyzję w mocy, a następnie jej prawidłowość potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 15 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 1215/01 oddalającym skargę E. F.

Wojewódzki Sztab Wojskowy w W. w dniu 7 maja 2001 r. wypłacił E. F. kwotę 16.342,66 zł z tytułu odszkodowania w wysokości sześciomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym oraz odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się postanowienia Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r.

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r., nr [...] przyznał i wypłacił E. F. 12 miesięczne uposażenie za okres roku po zwolnieniu ze służby wojskowej w wysokości 30.020,16 zł.

Od decyzji dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego E. F. wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W., który wyrokiem z dnia [...] października 2002 r. odwołanie strony przekazał Ministrowi Obrony Narodowej.

W dniu 7 października 2002 r. wymieniony wystąpił do Szefa Generalnego Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego MON jako następcy prawnego Inspektoratu Szkolenia MON, w którym zainteresowany pełnił służbę, o wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w 1975 r. (art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy), odprawy w wysokości 6 miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami stałymi (art. 17 ust. 1 i 2 tej ustawy) i nagrody jubileuszowej za [...] lat służby (art. 5 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy).

Dowódca Jednostki Wojskowej [...], któremu przekazano powyższy wniosek zgodnie z właściwością, pismem z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] poinformował E. F. o przekazaniu na jego konto bankowe kwoty 9.801,43 zł, stanowiącej wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy - 2.523,96 zł, 3 miesięcznej odprawy – 7.067,09 oraz odsetek za zwłokę w wypłacie świadczeń - 208 zł.

E. F. w kolejnych pismach kierowanych do Ministra Obrony Narodowej wielokrotnie kwestionował wysokość przyznanych mu świadczeń, twierdził, że należności pieniężne zostały zaniżone, a ich przyznanie powinno być dokonane w formie decyzji.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] lipca 2001 r. przyznającą E. F. 12 miesięczne uposażenie za okres roku po zwolnieniu ze służby i nakazał wypłatę tego świadczenia z uwzględnieniem odpowiednich składników uposażenia przyjętych w podstawie wymiaru emerytury.

Po rozpatrzeniu skargi E. F. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1352/05 stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r. i decyzji dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z [...] lipca 2001 r.

W dniu 19 czerwca 2006 r. E. F. wniósł o wykonanie ww. wyroku Sądu i dokonanie wypłaty należnych mu świadczeń pieniężnych, tj. odszkodowania w wysokości 6 miesięcznego uposażenia, odprawy emerytalnej, nagrody jubileuszowej oraz ustawowych odsetek za zwłokę w wypłacie należności pieniężnych.

Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] przekazał powyższy wniosek według właściwości Szefowi [...] Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a wyniku rozparzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Szef [...] Sztabu Generalnego WP decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] na podstawie art. 17 ust 1 i 2, art. 18 ust. 1 pkt. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18, ze zm.) w związku z postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. uchylającym rozkaz Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1975 r. o usunięciu z zawodowej służby wojskowej E. F. i umarzającym postępowanie dyscyplinarne oraz zasądzającym od Skarbu Państwa na rzecz wymienionego, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z 100 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej, odszkodowanie w wysokości 6 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym wg. stawek obowiązujących na stanowisku służbowym zajmowanym w dniu uprawomocnienia się tego postanowienia wraz z odsetkami ustawowymi, ustalił, że:

1. [...] E. F., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] grudnia 1975 r., przysługują należności pieniężne, będące uzupełnieniem należności wypłaconych w dniu zwolnienia, obliczone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, według stawek z dnia [...] stycznia 2001 r. tj. dnia w którym uprawomocniło się postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r.:

1) wyrównanie odprawy związanej ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej do wysokości 480 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym - wypłaci Departament Administracyjny MON,

2) uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, wypłacane co miesiąc przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby – wypłaci WBE w [...],

3) ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby - wypłaci Departament Administracyjny MON,

4) zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby przejazd na koszt wojska – wypłaci Departament Administracyjny MON.

2. Do obliczenia ww. należności należy przyjąć uposażanie w wysokości 2.899 zł, tj. uposażenie przysługujące oficerowi w stopniu [...] grupa uposażenia [...] z wysługą w stopniu wojskowym [...] lat.

3. Świadczenia wymienione w pkt 1 - 4 należy wypłacić wraz z odsetkami w wysokości ustawowej licząc od dnia 1 lutego 2001 r. do dnia zapłaty. Na poczet odprawy, o której mowa w pkt 1 ppkt 1, należy zaliczyć 50% odprawy jaką wypłacono zainteresowanemu w dniu zwolnienia ze służby (według [...]). Stosownych rozliczeń z tego tytułu dokona Dyrektor Departamentu Administracyjnego MON. Na poczet uposażenia, o którym mowa w pkt 1 ppkt 2 oraz odsetek, należy zaliczyć uposażenie wypłacone przez Wojskowe Biuro Emerytalne w W. wraz z odsetkami w dniu 25 maja 2005 r. Stosownych rozliczeń z tego tytułu dokona dyrektor WBE w W.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że w związku z postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r., zgodnie z art. 98 pkt. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o dyscyplinie wojskowej, należało usunąć negatywne skutki uchylonego rozkazu Ministra Obrony Narodowe z 1975 r. i dokonać wyrównania E. F. należnych w dniu zwolnienia ze służby świadczeń do pełnej wysokości, zgodnie z postanowieniami przepisów art. 17 i 18 ustawy o uposażeniu żołnierzy, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 stycznia 2001 r. Organ wskazał, że do obliczenia przysługujących zainteresowanemu oficerowi świadczeń pieniężnych należy przyjąć uposażenie przysługujące mu w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, tj. uposażenie wg. stopnia etatowego [...] z wysługą w stopniu wynoszącą [...] lat, z uwzględnieniem stanowiska wg. grupy [...] oraz dodatku specjalnego w wysokości 27% naliczanego od stawki uposażenia według stanowiska. Organ uznał natomiast żądanie wypłacenia nagrody jubileuszowej za [...] lat służby za niezasadne, bowiem jak stwierdził, w świetle obowiązujących w dniu uprawomocnienia się wyroku Sądu Garnizonowego przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729), nie można potraktować okresów pracy strony po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jako zaliczanych do okresów służby uprawniających do nagrody jubileuszowej.

Od decyzji Szefa [...] Sztabu Generalnego z dnia [...] grudnia 2006 r. E. F. wniósł odwołanie, podnosząc że wymienione w decyzji świadczenia pieniężne zostały mu przyznane z pomięciem jego żądań określonych we wniosku z dnia 18 sierpnia 2006 r. Bezpodstawnie bowiem do ustalenia wysokości należności pieniężnych przyjęto uposażenie dla stanowiska służbowego [...], gdy tymczasem on posiada stanowisko służbowe [...].

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 i art.136, 139 k.p.a. oraz art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993r., o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (D z. U. z 2004r., Nr 8, poz. 66 ), art. 98 pkt 1 i art. 99 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 o dyscyplinie wojskowej, nadto art. 75 ust. 2 pkt 2, art. 85 ust 1, art. 95 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 68 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2003 r., o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz.1750 ze zm.), orzekł o:

1) uchyleniu w części decyzji Szefa [...] Sztabu Generalnego WP z dnia [...] grudnia 2006 r. w zakresie pkt. 1 ppkt.1, 2 i 3 oraz pkt 2 i 3 rozstrzygnięcia,

2) odmowie przyznania należności finansowej z tytułu 6 miesięcznej odprawy, jaka przysługuje żołnierzowi zwolnionemu ze służby wojskowej,

3) odmowie przyznania nagrody jubileuszowej odpowiednio po [...] latach służby wojskowej,

4) odmowie przeliczenia odszkodowania jakie zostało wypłacone stronie w wykonaniu postanowienia sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. Wojskowego Sądu Garnizonowego w W.,

5) zleceniu wykonania decyzji Departamentowi Administracyjnemu MON w W., które odrębnie dokona naliczenia należności o jakiej mowa w pkt 1 ppkt 4 zaskarżonej decyzji na dwie osoby tj. wnioskodawcę i jego żonę, po złożeniu przez stronę stosownego oświadczenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że decyzję Szefa [...] należało uchylić w części, bowiem wszelkie należności związane ze zwolnieniem ze służby w różnych okresach czasu zostały E. F. wypłacone, za wyjątkiem zryczałtowanym ekwiwalentem za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby przejazd na koszt wojska. Na tę okoliczność organ przedstawił wyliczenia świadczeń należnych stronie oraz powołał się na dowody świadczące o dokonaniu wypłaty wymaganych kwot pieniężnych. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bowiem jej wykonanie doprowadziłoby do powtórnej wypłaty należności pieniężnych na rzecz wnioskodawcy. Zatem organ II instancji skorzystał z regulacji art. 139 k.p.a. i uchylił w części decyzję korzystną dla strony. Ponadto Szef Sztabu Generalnego WP odmówił skarżącemu prawa do nagrody jubileuszowej po [...] latach służby wojskowej, bowiem okres [...] lat służby wojskowej został stronie zaliczony do wysługi emerytalnej za sprawą przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, lecz żadne inne przepisy ustawowe nie zaliczają "tak ustalonego okresu" do okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej. Podniósł także, że nie jest skarżącemu należne 12 miesięczne uposażenie wypłacane żołnierzowi przez rok czasu po zwolnieniu ze służby. Strona to uposażenie otrzymała i wynika to z dokumentacji WBE w W. Wnioskodawcy również należało odmówić przeliczenia odszkodowania jakie zasądził Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. Kwoty te zostały wypłacone zainteresowanemu po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu, wg. stawek z 2001 r., z uwzględnieniem posiadanego przez stronę w dniu zwolnienia ze służby stopnia i grupy uposażenia. E. F. otrzymała przedmiotowe odszkodowanie w 2003 r. Organ odwoławczy nie uchylił natomiast pkt. 4 zaskarżonej decyzji, przyznającego stronie należność z tytułu jednorazowego przejazdu, za niewykorzystany przejazd w roku 1975 - albowiem z posiadanych dokumentów nie wynikało, by ta należność w roku 1975 i okresie późniejszym została E. F. wypłacona.

Decyzja Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2007 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez E. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o "częściowego unieważnienia" zaskarżonej decyzji oraz przyznanie mu uposażenia wg. stanowiska służbowego [...] z wysługą [...] lat, przy uwzględnieniu stawki uposażenia zasadniczego z dnia 31 styczna 2001 r. w wysokości 1.189 zł i grupy uposażenia [...] wg. stawki w wysokości 2.500 zł – zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r. Przy uwzględnieniu tak ustalonego uposażenia, wniósł o dokonanie wypłaty 6 miesięcznej odprawy, nagrody jubileuszowej za [...] lat służby, odszkodowania zasądzonego przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. Skarżący podniósł, że przy ustalaniu wysokości wymienionych należności, należy uwzględnić dodatki stałe podane w decyzji Szefa [...] Sztabu Generalnego WP z dnia [...] grudnia 2000 r., tj. dodatek specjalny - 27% stawki grupy [...] w wysokości 675 zł i dodatek stały - 8% uposażenia zasadniczego w wysokości 295,12 zł. W uzasadnieniu skargi E. F. przedstawił argumentację świadczącą, jego zdaniem, o zasadności żądań.

W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu Generalnego WP wniósł o oddalenie skargi w całości oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnień zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że skarżący otrzymał wszelkie należności związane ze zwolnieniem ze służby wojskowej, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2002r., stwierdzając m.in., że: "zwalniając skarżącego ze służby w roku 1975r. wypłacono mu zgodnie obowiązującymi wówczas przepisami wszelkie należności pieniężne".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzeka wyłącznie kasacyjnie. Oznacza to, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku strony zawartego w skardze, dotyczącego wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, stanowiącej przedmiot zaskarżonej decyzji.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż zostały podniesione w skardze.

Poddana kontroli Sądowej decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r., poza świadczeniem pieniężnym ustalonym w pkt 1 ppkt 4 decyzji organu I instancji, w pkt 1 uchyliła przyznane na wniosek skarżącego należności pieniężne określone w pkt. 1 pkt 1-3 decyzji Szefa [...] Sztabu Generalnego WP z dnia [...] grudnia 2006 r., tj. 1) wyrównanie odprawy związanej ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej do wysokości 480 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, 2) uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, wypłacane co miesiąc przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby, 3) ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby, w pkt 2-4 odmówiła przyznania stronie wymienionych świadczeń, za wyjątkiem uposażenia wypłacanego co miesiąc przez okres 1 roku po zwolnieniu ze służby (organ odwoławczy nie orzekł w przedmiocie tego świadczenia). Organ II instancji uzasadniając podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie podniósł, że : "Strona otrzymała bowiem wszelkie należności związane ze zwolnieniem ze służby w różnych okresach czasu, poza zryczałtowanym ekwiwalentem za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby przejazd na koszt wojska (...). Decyzja Nr [...] z dnia [...] 12.2006 r., w kontekście tego narusza prawo. Jej wykonanie (utrzymanie w obiegu prawnym), doprowadziłoby do powtórnej wypłaty należności pieniężnych na rzecz wnioskodawcy. Zatem organ odwoławczy korzysta z normy, jaką daje jej art. 139 kpa, uchylając decyzję w części, korzystną de facto dla strony".

Zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. "Niekorzyść", o której mowa w powołanym przepisie, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy naruszenie takie nastąpiło przesądza zestawienie osnowy decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Bez wątpienia w niniejszej sprawie zapadło rozstrzygniecie na niekorzyść strony, czego nie kwestionuje organ odwoławczy.

W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zakaz reformationis in peius służy ochronie interesów strony, która odwołała się od decyzji, zaś dopuszczalność reformationis in peius uzasadnia wzgląd na interes publiczny. Z wykładni systemowej powołanego przepisu wynika, że w swej początkowej części ustanawia zakaz reformationis in peius stanowiąc, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść (pogarszającej sytuację prawną) strony odwołującej się, zaś w części końcowej przewiduje wyjątek od tego zakazu, czyli dopuszcza reformationis in peius, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Trafnie w wyroku z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1626/04 (publik. LEX nr 165003) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że zakaz reformationis in peius nie ma jedynie zastosowania w sytuacji, gdy organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 k.p.a., w wyniku której organ pierwszej instancji ponownie rozpatruje sprawę. W postępowaniu przed organem pierwszej instancji w takiej sytuacji zakaz ten nie obowiązuje. Od zakazu reformationis in peius można odstąpić tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Pierwszy z warunków odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony - rażące naruszenie prawa - jest rozumiane jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i ma miejsce wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki. Wymogiem pierwszej z nich jest to, iż treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Natomiast druga przesłanka wymaga, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, iż prowadzić będzie ono do niemożności zaakceptowania owej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

Podkreślić również należy, że tylko rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego czyni legalnym orzeczenie na niekorzyść strony. Zwykłe naruszenie prawa zaskarżoną decyzją nie uprawnia organu odwoławczego do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Przepis art. 139 k.p.a. nie powinien być interpretowany rozszerzająco, a pojęcie "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowym znaczeniem tego pojęcia zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zaś "rażące naruszenie interesu społecznego" nie stanowi samoistnej przesłanki i może uzasadniać wydanie decyzji na niekorzyść strony tylko wówczas, gdy znajduje to jednocześnie uzasadnienie w odpowiednich normach prawa materialnego. Organ administracji publicznej, który powołuje się na przesłankę orzeczenia na niekorzyść strony, powinien w każdym przypadku wskazać przepis prawa, który w sposób rażący został naruszony i w uzasadnieniu wykazać na czym to rażące naruszenie prawa polegało, lub też uzasadnić, jaki to poważny i skonkretyzowany interes został w stopniu rażącym naruszony zaskarżoną decyzją. Prezentowane stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 6 lutego 1989 r., sygn. akt IV SA 1101/88 (publik. ONSA 1989 r. , nr 2, poz. 71) NSA wskazał, że "organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się, jest obowiązany wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 k.p.a.". W wyroku z dnia 28 czerwca 1994 r., sygn. akt V SA 194/94 (publik. Fiskus 1995 r., nr 1, s. 20) NSA zawarł tezę, że "przewidziana w końcowej części cytowanego przepisu (art. 139 k.p.a.) możliwość odstąpienia od zawartego w tym przepisie zakazu reformationis in peius ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej odwołującej się strony. Skorzystanie przez organ z tej instytucji winno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji. Rozstrzygając sprawę na niekorzyść odwołującego się, organ odwoławczy zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 in fine. Zakaz reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym dotyczy szczególnie istotnych wartości, wynikających wprost z art. 1 Konstytucji".

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż Szef Sztabu Generalnego WP w zaskarżonej decyzji nie wykazał w sposób zgodny z prawem zasadności wydania orzeczenia na niekorzyść strony. Nie wykazał bowiem, czy decyzja organu I instancji w części uchylonej rozstrzygnięciem organu odwoławczego w sposób rażący narusza prawo, w szczególności nie wskazał, który przepis prawa w sposób rażący został naruszony. Powoduje to, iż decyzja Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2007 r. została wydana z naruszeniem art. 139 k.p.a., zaś jej ograniczone w powyższym zakresie uzasadnienie nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., bowiem w istocie nie zawiera uzasadnienia prawnego.

Ponadto z sentencji zaskarżonej decyzji (pkt 1) wynika, że Szef Sztabu Generalnego WP uchylając decyzję organu I instancji w pkt 1 ppkt 2, dotyczącym przyznania uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, które jest wypłacane w okresie 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby, nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w uchylonym zakresie. Pozostaje to w sprzeczności z postanowieniami art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a., bowiem organ odwoławczy obowiązany jest wydać decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, jak również może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W przedmiotowej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że wyrokiem z dnia 17 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2005 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] lipca 2001 r. stanowiących podstawę wypłaty skarżącemu przedmiotowego świadczenia. Zatem rozstrzygnięcie organu odwoławczego w powyższym zakresie jest niepełne i narusza ww. przepis. Sąd zaś, dokonując oceny zgodności z prawem decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym, zobligowany jest brać pod uwagę zakres (treść) władczego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, które zostało wydane, a nie uwzględniać, jakie rozstrzygnięcie w istocie zamierzano wydać. Rozstrzygnięcia organu nie można domniemywać na podstawie jego uzasadnienia.

Na marginesie należy dodać, że w sentencji zaskarżonej decyzji zabrakło również zapisu o utrzymaniu w mocy pkt 1 ppkt 4 decyzji organu I instancji, dotyczącego przyznania zryczałtowanego ekwiwalentu pieniężnego za przejazd na koszt wojska, bowiem organ odwoławczy jedynie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części. Wada ta jednak ma mniej istotne znaczenie, bowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie można wywieść z pkt. 5 decyzji Szefa Sztabu Generalnego WP wskazującego płatnika przedmiotowego świadczenia.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy zbada, czy w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się i jeżeli stwierdzi zasadność takiego rozstrzygnięcia, wykaże w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 k.p.a., tak aby decyzja była zrozumiała dla adresata, wskazywała jakimi przesłankami kierował się organ przy jej wydawaniu. W przeciwnym wypadku, Szef Sztabu Generalnego WP rozpatrzy wnioski i zarzuty zawarte w odwołaniu strony i wyda rozstrzygnięcie zgodnie postanowieniami art. 138 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.