Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2345/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 134 § 1, 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 9 ust 2
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art 16, 156 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1978 r. nr [...], mocą której przejęte zostało na własność Państwa gospodarstwo rolne o łącznej pow. [...] ha, położone we wsiach: [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...]) oraz [...] (pow. [...] ha), stanowiące byłą własność A. U.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył B. U.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. nr 21, poz. 118 ze zm.). Minister zaznaczył, że w decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. Naczelnik błędnie podał jej podstawę prawną, tj. art. 2 ust. 2 ustawy, albowiem w dacie jej wydania przepis ten nie obowiązywał. Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym decyzja administracyjna, która zawiera wskazanie błędnej podstawy prawnej, a realnie podstawa taka istnieje, dotknięta jest jedynie wadą o charakterze formalnym, które nie może skutkować potrzebą wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Organ nadzoru wskazał, że zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 9 ust. 2 ww. ustawy, gospodarstwo rolne obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych mogło być z urzędu przejęte na własność państwa za rentę, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów.

Minister podniósł, że wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa poprzedzały dwa postępowania wyjaśniające: pierwsze-prowadzone w celu wydania opinii, że gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej, drugie-ustalające, że rolnik odpowiada ustawowym warunkom dopuszczającym przejecie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę (emeryturę).

Organ nadzoru ustalił, że właścicielką przedmiotowego gospodarstwa była A. U., a zatem była rolnikiem w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, a na dzień wydania kwestionowanej decyzji miała ukończone 61 lat, a zatem spełniała pierwszy z warunków do przejęcia gospodarstwa z urzędu na własność Państwa.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego Minister stwierdził, że skoro przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte z urzędu, złożenie wniosku o jego przejecie nie było wymagane.

Badając spełnienie przesłanki dotyczącej poziomu produkcji w gospodarstwie, Minister wskazał, że ani powołana ustawa, ani żaden akt wykonawczy do niej nie definiowały użytego w tej ustawie wyrażenia "niski poziom produkcji rolnej". Wyrażenie to było natomiast sprecyzowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz.U. nr 11, poz. 58). Rozporządzenie to można jednak stosować tylko posiłkowo. Organ nadzoru stwierdził, że w aktach sprawy brak jest protokołu lustracji gospodarstwa rolnego, to jednak zważywszy na znaczny upływ czasu od wydania kwestionowanej decyzji mogła nie zachować się całość dokumentacji archiwalnej. Minister poszukiwał przedmiotowej dokumentacji zwracając się w tym celu do Urzędu Gminy w [...], [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Państwowego w [...] oraz do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], jednakże bezskutecznie. Niezależnie jednak od powyższego Minister stwierdził, że brak jest dowodów świadczących o tym, że poziom produkcji w gospodarstwie pozostawał na średnim albo wysokim poziomie. Minister dodał, że w uzasadnieniu badanej decyzji Naczelnik wskazał, że przejmowane gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej i zagrożone było dalszym spadkiem. Ponadto z akt sprawy wynika, że sama właścicielka nie kwestionowała faktu niskiego poziomu produkcji, czego potwierdzeniem jest jej oświadczenie z dnia 25 lipca 1978 r., w którym wskazała, że akceptuje wysokość świadczenia emerytalnego wyliczonego przez ZUS.

Zdaniem Ministra nie można w niniejszej sprawie stwierdzić jednoznacznie oczywistego charakteru naruszenia przez Naczelnika Gminy w [...] norm prawa materialnego, w zakresie oceny poziomu produkcji w gospodarstwie A. U.

Organ nadzoru stwierdził, że organ wydający kwestionowaną decyzję prawidłowo ustalił krąg stron postanowienia. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] czerwca 1977r. sygn. akt [...] dotyczącego zniesienia współwłasności i działu spadku po F. U. wynika bowiem, że właścicielką przedmiotowego gospodarstwa była A. U.. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, że postanowienie to organ otrzymał już po wydaniu decyzji.

Minister stwierdził, że w sprawie niniejszej brak jest jednoznacznych dowodów, które świadczyłyby o tym, że nie zostały spełnione przesłanki przejęcia na własność Państwa za spłaty pieniężne przedmiotowego gospodarstwa, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W ocenie Ministra nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł B. U. podnosząc, że w sprawie niniejszej brak jest protokołów lustracji przejętego gospodarstwa, brak jest też wniosku jego matki A. U. o przejecie gospodarstwa. Skarżący podniósł, że nigdy lustracja nie została przeprowadzona. Ponadto skarżący podniósł, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji Naczelnik nie był w posiadaniu postanowienia Sądu o zniesieniu współwłasności i dziale spadku po F. U., który w tej dacie figurował w ewidencji gruntów jako właściciel przedmiotowego gospodarstwa. W ocenie skarżącego Naczelnik wydając kwestionowaną decyzję pozbawił go prawa do spadku po ojcu. Matka zaś była zastraszona, ponieważ na część gospodarstwa był nabywca. Skarżący podniósł również, że w dokumentacji brakuje jedynie protokołu lustracji, której nie było oraz dowodu nadania i odbioru decyzji. Pozostała dokumentacja jest kompletna. Matka zaś nigdy decyzji nie otrzymała, nie mogła się więc od niej odwołać, ponadto w ówczesnym ustroju było to trudne.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż postępowanie nieważnościowe, ma charakter nadzwyczajny, a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności. Przypadki te dotyczą zaś takich sytuacji, gdy decyzja administracyjna jest obarczona tak poważną wadliwością, że jej trwałość i związana z tym pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności. Przesłanki stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji enumeratywnie wymienia art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. Przy czym niedopuszczalna jest ich wykładnia rozszerzająca, zważywszy na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady stabilności orzeczeń wyrażonej w art. 16 k.p.a. i wymaga niekwestionowanego ustalenia, iż decyzja administracyjna jest obarczona jedną z wad wymienionych w powołanym przepisie.

Aby stwierdzić nieważność decyzji należy ustalić, że wada taka tkwi w samej decyzji, np. decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, mającej charakter rażący. Nie chodzi bowiem w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma miejsce wtedy, gdy w toku postępowania wyjaśniającego organ prowadzący postępowanie ustali, że nie występuje żadna z ustawowych przyczyn stwierdzenia nieważności.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że kontrolowana decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych wart. 156 § 1 k.p.a.

Zgodzić się należy z organem orzekającym w niniejszej sprawie, że żadna z przesłanek nieważnościowych, określonych w powołanym przepisie nie wystąpiła.

Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015r. została wydana w trybie określonym w art. 156 k.p.a. Rolą organu nadzoru było zatem ustalenie, czy decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1978 r. orzekająca o przejęciu na własność Państwa z urzędu gospodarstwa rolnego położonego we wsiach [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące byłą własność A. U. została wydana z rażącym naruszeniem prawa lub przy wystąpieniu którejkolwiek z innych kwalifikowanych wad opisanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Zadaniem organ nadzoru nie była zatem ocena, czy organ wydający decyzję prawidłowo ustalił, czy zachodzą wszystkie wymagane przesłanki do ich wydania (jak domaga się tego skarżący), bowiem postępowanie nadzorcze nie stanowi kolejnej instancji postępowania zwykłego ale czy przy wydawaniu tej decyzji organ dopuścił się naruszenia kwalifikowanego.

Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru wywiązał się z tego obowiązku należycie.

Podstawą prawną decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1978 r. był art. 9 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Słusznie zauważył Minister, że błędna podstawa prawna wskazana w tej decyzji stanowi jedynie brak formalny, nie może zaś skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Wskazać przy tym należy, że w dacie wydawania kwestionowanej decyzji obowiązywał przepis art. 9 ust. 2 ustawy ww., który stanowił wówczas podstawę do przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa z urzędu.

Zgodnie z tym przepisem istniała możliwość przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę z urzędu, jeżeli wykazywało ono niski poziom produkcji rolnej, a prowadzący je rolnik przekroczył odpowiedni wiek (60 lat - mężczyzna, 55 lat-kobieta) lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Takie rozwiązanie miało służyć w zamierzeniu podnoszeniu poziomu rolnictwa w Polsce oraz zapewnieniu osobom które nie mogły sprostać tym wymaganiom pomocy socjalnej w postaci renty z tytułu przejęcia gospodarstwa. Przejęcie mogło jednakże nastąpić tylko wtedy, gdy gospodarstwo rzeczywiście wykazywało niski poziom produkcji rolnej.

A. U. miała na dzień wydania decyzji o przejęciu ukończone 61 lat. Wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za rentę poprzedzały dwa postępowania wyjaśniające: pierwsze-prowadzone w celu wydania opinii, że gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej, drugie - ustalające, że rolnik odpowiada ustawowym warunkom dopuszczającym przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA 456/98, publ. Lex nr 41828).

Zgodzić w tym miejscu należy się z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że ustawa bliżej nie precyzuje znaczenia wymienionego w art. 9 pojęcia "niskiego poziomu produkcji rolnej". Wobec tego, że art. 9 ust. 2 nie definiował pojęcia niskiego poziomu produkcji, w praktyce orzeczniczej przyjęto, że dla ustalenia niskiego poziomu produkcji rolnej odpowiednie zastosowanie znajdowało rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów.

Akt prawny przewidywał przeprowadzenie przez zespół w składzie 3 specjalistów w trybie lustracji gospodarstwa (§ 2 ust. 2 rozporządzenia) oceny tego gospodarstwa. Po przeprowadzeniu lustracji wymagane było sporządzenie protokołu, w którym na podstawie kryteriów określonych w tym rozporządzeniu, zespół wyrażał opinię, czy gospodarstwo kwalifikuje się do zaliczenia go do kategorii wykazującej niski poziom produkcji wskutek zaniedbania (§ 2 ust. 5 rozporządzenia). Z powołanego rozporządzenia wynika także, iż niski poziom produkcji musiał dotyczyć trzech lat poprzedzających przejęcie gospodarstwa.

Mając na uwadze nadzwyczajny tryb postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że ewentualne naruszenie przepisów wykonawczych wydanych dla potrzeb innej ustawy nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa przy wydawanej decyzji z dnia [...] lipca 1978 r.

Podnieść należy, że na podstawie ustawy z 29 maja 1974 r. wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Przepis § 4 tego rozporządzenia wskazywał jakie elementy winna zawierać decyzja naczelnika o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego. W szczególności powinna określać poziom produkcji danego gospodarstwa ( § 4 ust. 1 pkt 3), czyli należało wskazać konkretny poziom przywołując dane liczbowe stwierdzone w tym gospodarstwie, aby możliwe następnie było porównanie tych danych do średniej wsi. Niewystarczające było więc wskazanie, że gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji rolnej, bez wyjaśnienia co, należy przez to rozumieć.

Tym niemniej rozporządzenie z dnia 31 maja 1974 r. zostało uchylone z dniem 1 stycznia 1978 r., z mocy art. 77 ust 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych państwu, a więc nie obowiązywało w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1978 r.

Organowi nadzoru nie udało się mimo podjętych starać odszukać protokołu lustracji, jednakże jego brak w aktach sprawy nie może w sposób niebudzący wątpliwości wskazywać, że nie został on sporządzony, zważywszy na znaczny upływ czasu od wydania kwestionowanej decyzji (ponad 37 lat).

Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. wynika, iż przejmowane gospodarstwo zagrożone było dalszym spadkiem produkcji, co oznacza, że jak słusznie zauważył Minister nie mogło być prowadzone na średnim, czy też wysokim poziomie produkcji rolnej.

Z akt sprawy, a w szczególności z pism Urzędu Gminy w [...] kierowanych do Banku Spółdzielczego w [...] czy do Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w [...] wynika, że A. U. była zainteresowana przejęciem jej gospodarstwa na Skarb Państwa w zamian za rentę, gdyż w pismach tych organ odwołuje się do jej wniosku złożonego w tym przedmiocie.

Brak wniosku A. U. w aktach sprawy, wbrew zarzutom skargi, nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia, ponieważ przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Państwa z urzędu, o czym świadczy treść decyzji, jak również zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 11 listopada 1977 r. skierowane do A. U. Bez znaczenia także pozostaje okoliczność, że organ w dacie wydania kwestionowanej decyzji nie dysponował postanowieniem Sądu Rejonowego we [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. sygn. akt [...] o zniesieniu współwłasności i dziale spadku po F. U., gdyż w świetle treści tego postanowienia nie budzi wątpliwości, że na jego mocy A. U. stała się wyłączną właścicielką przedmiotowego gospodarstwa, a więc była nią także w dacie wydania kwestionowanej decyzji. To właśnie orzeczenie Sądu stanowiło tytuł własności dla A. U., a nie jak twierdzi skarżący wypis z rejestru gruntów, w którym widniał na datę wydania decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. jako właściciel jego ojciec F. U. Ewidencja gruntów ma charakter jedynie informacyjny, nie jest tytułem własności, którym w niniejszej sprawie było wskazane wyżej postanowienie sądu powszechnego.

Dodać należy, iż skarżąca nigdy od kwestionowanej decyzji się nie odwołała, a zawarte w uzasadnieniu skargi twierdzenie, iż do przejęcia gospodarstwa rolnego doszło na skutek" zastraszania matki", a wszelkie oświadczenia byłej właścicielki nie były składane w warunkach swobody decyzyjnej pozostają gołosłowne i nie zostały poparte żadnymi dowodami. Ponadto w oświadczeniu z dnia 25 lipca 1978 r. złożonym przez A. U. zaakceptowała ona wysokość świadczenia emerytalnego wyliczonego przez ZUS. Powyższe potwierdza, że akceptowała ona fakt przejęcia gospodarstwa przez Państwo. Posiadała również wiedzę o wydaniu kwestionowanej decyzji, co potwierdza jej wniosek z dnia 20 czerwca 2000 r. o przekazanie na własność działki pozostawionej jej w dożywotnie użytkowanie na mocy kwestionowanej decyzji. Wniosek ten został przez organ administracyjny uwzględniony i w dniu [...] lipca 2001 r. w tym przedmiocie została wydana decyzja.

W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać pogląd, że "rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa" (wyrok NSA z dnia 4.04.2012 r., II OSK 2565/10, LEX nr 1219119). Przy czym "skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa" (wyrok NSA z 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10, LEX nr 1145613).

Wątpliwości Sądu budzi już sam fakt możliwości uznania oczywistości naruszenia art. 9 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974 r. w sytuacji, gdy fakt naruszenia tego przepisu zależy od powtórnej oceny ustaleń faktycznych poczynionych w "zwykłym" postępowaniu (kontrolowanym w trybie nadzoru). Taki "zabieg", polegający na koniecznym, powtórnym badaniu faktycznych przesłanek rozstrzygnięcia, już sam w sobie może świadczyć o braku oczywistości naruszenia prawa. W dotychczasowym orzecznictwie w tego typu sprawach (dotyczących przejęcia gospodarstw rolnych za rentę) przyjmuje się jednak, że "eliminacji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. powinny podlegać decyzje dotknięte wadami o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te mogą powstać w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 15.11.2011 r., I OSK 1993/10, LEX nr 1149280).

Akceptacja takiego poglądu oznacza, że w trybie stwierdzenia nieważności decyzji organ nadzoru ma "ponownie" ustalać poziom produkcji w przejętym gospodarstwie rolnym (przy tym definicji niskiego poziomu w ustawie brak), i na tej podstawie dokonywać oceny poprawności zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974 r. Nawet jeśli postępując w taki sposób organ dojdzie do przekonania, że przepis ten został naruszony (np. poziom produkcji w gospodarstwie nie był niski), to nie wystarcza to – zdaniem Sądu w obecnym składzie – do automatycznego uznania rażącego naruszenia prawa. Rozważeniu podlegać muszą bowiem jeszcze "skutki, które wywołuje decyzja uznana za naruszającą prawo" i muszą to być skutki "niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności" (gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia).

Do skutków decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1978 r., oprócz przejścia własności gospodarstwa A. U. na rzecz Skarbu Państwa, zaliczyć należy także przyznanie emerytury na rzecz dawnej właścicielki. Wprawdzie nie był to bezpośredni skutek decyzji z dnia [...] lipca 1978 r., bo renta została przyznana osobną decyzją ZUS, jednak była ona konsekwencją decyzji z [...] lipca 1978 r., a uzyskanie przez byłą właścicielkę emerytury – jednym z celów tej ostatniej decyzji. A. U. pobierała bowiem emeryturę w związku z przejęciem jej gospodarstwa przez Państwo do chwili śmierci i do chwili śmierci w 2001r. nie wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. W takiej sytuacji trudno w ocenie Sądu uznać, że kwestionowana w trybie nadzoru decyzja wywołała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, w tym w aspekcie gospodarczym lub społecznym. A. U. miała bowiem w ten sposób zapewnione środki na własne utrzymanie, a wartość otrzymanego świadczenia (które nie podlega już zwrotowi) zapewne nie odbiegała rażąco od wartości przejętego gospodarstwa, którego sama zainteresowana nie kwestionowała, a co wynika z jej oświadczenia z dnia 25 lipca 1978 r. W tej sytuacji nie można uznać, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji z dnia [...] lipca 1978 r. jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

Sąd podziela stanowisko organu, iż przeprowadzone w postępowaniu nadzorczym postępowanie nie daje podstaw do stwierdzenia, iż stan faktyczny przyjęty przez organ wydający decyzję z dnia [...] lipca 1978 r. ustalony został z rażącym naruszeniem prawa, co w konsekwencji miałoby doprowadzić do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 9 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

Podkreślenia wymaga, iż wskazywane w skardze zarzuty mogłyby być rozpatrzone w trybie zwykłym odwoławczym od kwestionowanej decyzji, z którego jednak A. U. nie skorzystała, a znajdujące się w aktach sprawy dokumenty np. podanie z dnia 20 czerwca 2000 r. potwierdzają, iż rozstrzygnięcia tego przez ponad 20 lat nie kwestionowała.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.