Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 45/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-03-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art 245 par 3 , art 246 par 2 pkt 2 w zw. z art 258 par 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "JJ" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 28 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej za wrzesień 2011 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

"J." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] (dalej: "skarżąca", "spółka"), po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego

w kwocie [...] zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

We wniosku skarżąca podała, że prowadzi działalność usługową związaną

z administracyjną obsługą biura.

Uzasadniając swój wniosek, spółka wskazała, że od 2004 r. prowadziła działalność gospodarczą w szerokim zakresie, zatrudniała pracowników, zapewniała podmiotom możliwość realizacji wskazanych i zleconych prac, dokonywała rozliczeń

z instytucjami o charakterze publicznym (przekazała na zobowiązania publicznoprawne kwotę ok. [...] zł). Obecnie nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania dochodów, od połowy 2014 r. nie zatrudnia pracowników, nie realizuje kontraktów handlowych, nie posiada żadnych środków trwałych, urządzeń biurowych, nie ponosi wydatków związanych z zapłatą za media, nie dysponuje oszczędnościami, nie ma możliwości korzystania z zajętych rachunków bankowych, co powoduje, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od wniesionej skargi. Skarżąca wyłącznie składa deklaracje podatkowe i wykonuje czynności związane z obowiązkami o charakterze sprawozdawczym, zaś jedyną osobą zajmującą się sprawami spółki jest prezes zarządu, którego działania zmierzają do zakończenia spraw spółki i odzyskania dobrego imienia, ale także wierzytelności spółki (zapłata za zaległe faktury sprzedaży, zwrot środków wydanych na zakup usług i towarów), które są jedynym źródłem pozyskania środków finansowych. Na wydatki realizowane przez spółkę składają się tylko: spłata rat kredytu w kwocie [...] zł (obecnie z uwagi na brak środków spłacane przez poręczyciela), opłaty dotyczące składanych i sporządzanych dokumentów (KRS, US, statystyka), pozostałe opłaty związane z funkcjonowaniem spółki w kwocie ok[...] zł miesięcznie.

Spółka wyjaśniła także, że uwidoczniona w bilansie za 2015 r. w pozycji "budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej" kwota [...] zł, to wartość wydatków remontowych poniesionych na nieruchomość, stanowiącą własność osoby trzeciej, które będą wykazywane aż do czasu całkowitego umorzenia.

Zdaniem skarżącej, do opisanej sytuacji przyczyniły się szkodliwe działania określonych organów, związane z prowadzonymi postępowaniami karnymi, kontrolnymi, podatkowymi, sądowymi (przed WSA i NSA) w zakresie podatku VAT i akcyzy, zabezpieczenia majątku, postępowania egzekucyjne. Wskazano także na okoliczności związane z zasadnością skargi w przedmiocie opłaty paliwowej.

W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; nie posiada środków trwałych, za ostatni rok (2015) osiągnęła stratę w wysokości "- [...] zł".

Do wniosku dołączono: 1) kopię deklaracji CIT-8 za okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. (przychody 0,00 zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, strata [...] zł); 2) kopie trzech deklaracji VAT-7k za II, III, IV kwartał 2016 r.; 3) bilans za okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. (aktywa trwałe [...] zł, aktywa obrotowe [...] zł, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne [...] zł, należności krótkoterminowe [...] zł, kapitał własny [...] zł, zobowiązania [...] zł); 4) kopię rachunku zysków i strat za okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. (przychody na dzień 31.12.2015 r. - 0,00 zł); 5) zawiadomienie o wszczęciu procedury windykacyjnej, monit – informacja o zaległości z Idea Bank; 6) kopie dwóch zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego z 23.12.2016 r. i 21.12.2016 r.

Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2017 r., spółka dodatkowo przedłożyła następujące dokumenty:

1. kopię rachunku wyników za okres od 01.01.2016 r. do 30.06.2016 r. (z wykazaną stratą podatkową w kwocie [...] zł);

2. zestawienie obrotów i sald na kontach: amortyzacja, pozostałe odsetki i opłaty, odsetki zapłacone, usługi bankowe, pozostałe przychody operacyjne, na dzień 30.06.2016 r.;

3. zawiadomienie z dnia 13 lutego 2017 r. firmy windykacyjnej o windykacji bezpośredniej zaległości z tytułu raty kredytu w kwocie [...] zł, zaciągniętego w[...] ;

4. kopię pierwszej strony urzędowego formularza PPPr z 5.10.2015 r. oraz pierwszej strony odpisu postanowienia referendarza sądowego WSA

w Szczecinie z dnia 9 listopada 2015 r., zwalniającego spółkę od wpisu od skargi;

5. informację prezesa zarządu o stanie środków pieniężnych w kasie oraz

o wydatkach za listopad 2016 r. grudzień 2016 r., styczeń 2017 r., a także na dzień 13 lutego 2017 r.;

6. kopię deklaracji VAT-7k za I kwartał 2016 r.;

7. zestawienie stanu należności i zobowiązań na dzień 13 lutego 2017 r. (zobowiązania spółki z tytułu podatku akcyzowego, opłaty paliwowej, kredytu bankowego w łącznej kwocie [...] zł plus odsetki, należności od kontrahentów w kwocie [...] zł plus odsetki);

8. kopię zawiadomienia spółki - wierzyciela o bezskutecznej licytacji u dłużnika

z 19.08.2016 r.;

9. harmonogram spłat kredytu;

10. zawiadomienie z banku [...] z 10.01.2017 r. o saldzie rachunku na dzień 31.12.2016 r. wynoszącym kwotę ujemną [...] zł;

11. kopie wypisu z aktu notarialnego – Protokół nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 23.10.2009 r., w tym m.in. "Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością"

Ponadto, spółka oświadczyła, że dokumentacja za rok 2016 r. zgodna z wymogami ustawy o rachunkowości zostanie sporządzona na koniec marca 2017 r., wskazując, że usługa w tym zakresie jest odpłatna i konieczne staje się dysponowanie środkami finansowymi na zapłatę. Wskazano także, że dopłaty wspólników nie miały miejsca.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku

z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane

o stanie majątkowym i dochodach.

Natomiast użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I FZ 195/10).

Należy mieć na uwadze, że osoba prawna taka jak spółka - podobnie, jak też inna jednostka organizacyjna - zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej czy to w umowie, czy też w statucie. Określając cele i formy działania, jej wspólnicy czy też założyciele, powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa. Chcąc realizować działalność m.in. poprzez występowanie w postępowaniach administracyjnych

i procesach sądowych musi się ona więc liczyć także z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, zgodnie z regułą wynikającą z ww. art. 199 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych

w rozpoznawanej sprawie. Przy czym wzięto pod uwagę okoliczność, że skarżąca obecnie jest zobowiązana do poniesienia wpisów sądowych w 7 wszczętych przed tut. Sądem przez nią sprawach w łącznej kwocie [...] zł, zaś wpis sądowy w tej sprawie wynosi [...] zł.

We wniosku spółka podała, że nie otrzymuje i nie może uzyskiwać przychodów (przez działania organów ścigania, kontroli i podatkowych), nie posiada środków trwałych (należą do osób trzecich), ani żadnych środków finansowych. Wobec spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne, spółka nie może korzystać z rachunków bankowych, gdyż są one zajęte. Spółka jest zadłużona. Działalność spółki, a konkretnie prezesa zarządu (spółka nie zatrudnia pracowników) od kilku lat ogranicza się do podejmowania czynności zmierzających do zakończenia prowadzonych postępowań, ponoszone są jedynie wydatki związane z funkcjonowaniem biura; raty kredytu, z uwagi na kłopoty z terminowością wpłat przez spółkę, spłaca poręczyciel. Z oświadczeń spółki wynika także, że posiada ona trudne do ściągnięcia wierzytelności (w uzupełnieniu oświadczono, że jest to kwota [...] zł i tylko jeden z jej dłużników okresowo spłaca wierzytelności [...] tys. zł rocznie, egzekucja komornicza wobec drugiego jest bezskuteczna). Spółka wskazała, że korzystała już ze zwolnienia z kosztów sądowych przed tutejszym Sądem. Należy uznać, że powoływane okoliczności nie mogą automatycznie przemawiać za pozytywnym załatwieniem wniosków skarżącej, która nie wykazuje, jakie są faktycznie jej zdolności płatnicze.

W ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie udokumentowała należycie swojej sytuacji finansowej, pomimo wezwania jej do uzupełnienia materiału dowodowego. Na podstawie przedstawionych danych nie można jednoznacznie stwierdzić, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje i nie może już uzyskiwać przychodów, nie posiada żadnego majątku.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżąca, przedstawiając swoją sytuację finansową, bazuje na dokumentach dotyczących 2015 r. oraz okresu do czerwca 2016 r., które mają świadczyć o braku majątku, przychodów, środków pieniężnych.

Spółka w żaden sposób nie uprawdopodobniła faktu, że nie uzyskuje obecnie żadnych przychodów, poza środkami pieniężnymi otrzymywanymi okresowo od dłużnika. Spółka nie nadesłała, pomimo wezwania, wyciągów z księgi podatkowej za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. oraz za styczeń 2017 r., nie wyjaśniając rzetelnie przyczyn tego braku. Wskazała natomiast, że z przyczyn finansowych nie jest w stanie przedłożyć dokumentacji za 2016 r., gdyż usługa taka jest płatna, a nadto zgodnie z wymogami ustawy o rachunkowości dokumentacja taka zostanie sporządzona do końca marca 2017 r. Zauważyć należy, że referendarz sądowy nie wzywał spółki o nadesłanie sprawozdania finansowego za 2016 r., którego termin sporządzenia faktycznie mija z końcem marca br., skarżącą wezwano o bilans i rachunek zysków i strat za pierwsze półrocze 2016 r., zaś za drugie półrocze żądanie obejmowało wyciąg z księgi podatkowej. Nie ulega wątpliwości, że bilanse, księgi podatkowe, ewidencje podatkowe, są to dokumenty albo powszechnie posiadane, albo też prowadzone przez podmioty gospodarcze lub możliwe do uzyskania, zatem zarząd spółki nie powinien napotkać żadnych poważniejszych trudności w ich przygotowaniu (np. poprzez wydrukowanie z programu księgowego). Spółka nie wykazała, aby była zwolniona z obowiązku prowadzenia księgi, ani też, że nie jest w stanie ponieść wydatku z tym związanego. Nie uprawdopodobniono nawet, że spółka starała się o uzyskanie takiego wydruku od biura rachunkowego i że faktycznie wiązałoby się to z nadmiernym obciążeniem finansowym. Tymczasem jest oczywiste, że poniesienie takich wydatków mieści się w kosztach funkcjonowania firmy. Nadto, wg oświadczenia prezesa zarządu na dzień 13 lutego 2017 r. spółka dysponowała środkami pieniężnymi w kwocie 2.100 zł na ponoszenie bieżących wydatków. w tej sytuacji nie można ocenić jakie są obiektywne przyczyny nieuzupełnienia materiałów źródłowych.

Niewywiązanie się zatem przez spółkę w tym zakresie z obowiązku przedstawienia dokumentów oraz nienależyte ustosunkowanie się spółki do wystosowanego żądania uniemożliwia zweryfikowanie jej twierdzeń o nieprowadzeniu aktywnej działalności gospodarczej, braku przychodów i zdolności płatniczych. O braku przychodów nie mogą świadczyć zerowe deklaracje VAT-7k za 2016 r., gdyż jest oczywiste, że spółka mogła uzyskiwać środki pieniężne wykonując czynności nieopodatkowane podatkiem VAT.

Spółka nie przedłożyła także żadnych dokumentów (np. bilansu za 2016 r.) potwierdzających, że obecnie nie jest właścicielem żadnych już środków trwałych. Skarżąca, opowiadając na wezwanie referendarza sądowego o bilans za I półrocze 2016 r., nadesłała rachunek wyników finansowych, z którego odczytać można jedynie wysokość przychodów ([...] zł), kosztów podatkowych ([...] zł), straty ([..] zł) w ww. okresie. Fakt dotyczący braku majątku powinien być potwierdzony stosownym materiałem źródłowym, ponieważ aktualnie są to jedynie twierdzenia skarżącej. Tymczasem samo twierdzenie nie jest wystarczające do wykazania określonego faktu.

Przypomnieć należy, że to w interesie spółki jest pełne przedstawienie danych

i ich prawidłowe udokumentowanie, świadczących o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być dokładne i przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej, przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. Poza tym wykazanie przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. oznacza, iż podmiot ubiegający się o prawo pomocy winien dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej wyjątkowe potraktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie.

W ocenie referendarza sądowego, twierdzenia strony odnośnie braku środków pieniężnych budzą wątpliwości również wobec faktu, że spółka spłaca raty kredyty, miesięcznie w kwotach po ok. [...] zł. Wprawdzie spółka pierwotnie oświadczyła, że raty te spłaca za nią poręczyciel, jednakże wobec nieudokumentowania tego faktu, twierdzeń tych nie można uznać za wiarygodne. Należy zwrócić uwagę, że

w późniejszych oświadczeniach prezes zarządu wykazał raty kredytu wśród wydatków związanych z funkcjonowaniem spółki (w listopadzie 2016 r. styczniu 2017 r. i lutym 2017 r.). W tej sytuacji twierdzenia skarżącej co do braku środków pieniężnych (poza okresowymi - dwa, trzy razy do roku – wpłatami dłużnika) budzą poważne wątpliwości co do ich prawdziwości. Wprawdzie dostrzeżono, że skarżąca w styczniu 2017 r. nie zapłaciła raty kredytu i została wezwana do niezwłocznego uregulowania należności, a nawet skierowano sprawę do firmy windykacyjnej, jednakże, zdaniem rozpoznającego wniosek, powyższe okoliczności świadczyć jedynie mogą o przejściowych kłopotach finansowych, nie zaś o stałej nieterminowości w spłacie kredytu, czy o utracie płynności finansowej.

Wskazać nadto należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym, co do zasady zobowiązania kredytowe nie mają charakteru priorytetowego przed kosztami sądowymi.

Strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, iż wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, że odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępu do realizacji jej praw przed sądem.

W postanowieniu z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych. Zaznaczył przy tym, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie podmiotu, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z tego względu kredyty zaciągnięte przez skarżącą nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.

Ponadto, ze złożonego wniosku nie wynika, aby spółka nie miała żadnej już możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania, skoro cały czas występuje w obrocie, pomimo tego, że jak twierdzi nie posiada żadnego majątku. Z dostępnej w Internecie, a odnoszącej się do spółki informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 16 marca 2017 r.) nie wynikają żadne wpisy o rozwiązaniu spółki, postępowaniu upadłościowym czy zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Zauważyć należy, że zarówno z zapisów w KRS, jak i z umowy spółki, wynika, że zakres działalności skarżącej, obejmuje nie tylko działalność usługową w zakresie administrowania obsługą biura, ale są tam też wymienione np.: uprawy rolne, chów

i hodowla zwierząt, łowiectwo, leśnictwo i pozyskiwanie drewna, produkcja artykułów spożywczych, napojów, wyrobów tekstylnych, odzieży, poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji, produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych, naprawa, konserwacja i instalowanie maszyn i urządzeń, a nawet roboty budowlane, związane m.in. z wznoszeniem budynków, handel hurtowy i detaliczny pojazdami samochodowymi, naprawa pojazdów samochodowych, transport lądowy, transport wodny, magazynowanie i działalność wspomagająca transport, działalność usługowa związana z wyżywieniem, działalność prawnicza, rachunkowo-księgowa i doradztwo podatkowe.

Wskazać należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym.

Przypomnieć także należy, zgodnie z poglądem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

W ocenie referendarza sądowego, spółka w niniejszej sprawie nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek dodatkowe działania w celu likwidacji, albo w ramach szerokiego zakresu działalności w celu zdobycia jakichkolwiek środków na pokrycie swoich zobowiązań, w tym także na pokrycie - choćby częściowo - kosztów sądowych.

Nadmienić również należy, że w przypadku spółek, Kodeks spółek handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy spółki mają możliwości prawne, by wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki nie tylko w formie udzielania pożyczek przez udziałowca. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Brak zaś dofinansowania spółki przez wspólników należy odczytywać jako niechęć wspólników do kontynuowania procesu, co nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku spółki o prawo pomocy. Skarżąca przedłożyła umowę spółki, która przewiduje dopłaty wspólników (§ 9), oświadczając, że dopłat takich dotychczas nie było. Jednocześnie nie wykazała, aby aktualnie nie miała możliwości pozyskać w tej formie jakichkolwiek środków pieniężnych od swoich wspólników (wg KRS spółka ma obecnie dwóch wspólników).

Reasumując, podane we wniosku okoliczności (postępowania karne, kontrolne, podatkowe, egzekucyjne, zajecie rachunków bankowych), a także wynik gospodarczy spółki za minione już okresy (dane z 2015 r. i do 30.06.2016 r.) nie mogą przemawiać za zwolnieniem skarżącej od kosztów sądowych. Nie jest także wystarczający dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie niepotwierdzony dokumentami źródłowymi fakt, że spółka zaprzestała aktywnej działalności i nie uzyskuje przychodów. Strona, pomimo trudności finansowych, znacznego zadłużenia i prowadzonych postępowań podatkowych, kontynuuje działalność, z której – zdaniem referendarza sądowego - może uzyskiwać przychody lub też może uzyskać środki w formie dopłat czy pożyczki od wspólników.

Końcowo wskazać też należy, że przyznanie prawa pomocy w jednej sprawie nie powoduje obowiązku wydania identycznego orzeczenia w innych sprawach rozpoznawanych w udziałem tej samej strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 56/11 opubl., podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, należało odmówić skarżącej uwzględnienia wniosku, gdyż nie wykazała, że nie ma obecnie, czy też nie może zdobyć dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.