Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 569/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 130a  ust. 1, 5 i 10
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 102 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7,  art. 77,  art. 80,  art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. O., A. Z., H. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia wynagrodzenia wraz ze zwrotem koniecznych wydatków za dozór, usunięcie i transport pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej "Dyrektor") - po rozpoznaniu zażalenia T. O., H. Z. i A. Z., działających pod firmą "A" (dalej "skarżący"), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej "Naczelnik") z dnia [...] r. (nr [...]) w sprawie ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór nad zabezpieczonym samochodem marki [...] (nr rej. [...]) za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., w wysokości [...] zł brutto - uchylił w całości postanowienie organu pierwszej i określił wynagrodzenia wraz ze zwrotem koniecznych wydatków za dozór i usunięcie oraz transport wspomnianego pojazdu za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie [...] zł, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a."), w zw. art. 18 oraz art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.e.a.").

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że w dniu [...] r., w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.r.d."), został usunięty z drogi samochód marki [...] (nr rej. [...]), którego właścicielem była R. R. Pojazd umieszczono na parkingu strzeżonym prowadzonym przez skarżących. Ponieważ osoba uprawniona nie odebrała tego samochodu w terminie sześciu miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, pismem z dnia [...] r. jednostka prowadząca parking powiadomiła o tym fakcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.

Uwzględniając, że miejscem zamieszkania dotychczasowego właściciela pojazdu był W., Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. przekazał akta sprawy właściwemu organowi do orzekania o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, a mianowicie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w N. R., który decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) orzekł o przejściu tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Wskutek braku nabywcy pojazdu w pierwszej i drugiej licytacji, samochód został zdemontowany w dniu [...] r.

Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wystąpił w dniu [...] r. do jednostki prowadzącej parking z wnioskiem o wydanie pojazdu wraz ze zleceniem jego przewozu pojazdu na parking Urzędu Skarbowego w K.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący wystąpili (pismem z dnia [...] r.) z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór nad zabezpieczonym pojazdem, odmawiając jednocześnie wydania pojazdu. Jednostka prowadząca parking wskazała, że jednym z warunków wydania pojazdów jest okazanie przy odbiorze dowodu uiszczenia opłaty o której mowa wart. 130a ust. 5 c p.r.d. Zdaniem skarżących wydanie samochodu Naczelnikowi bez okazania zezwolenia i dowodu uiszczenia opłaty, naruszyłoby postanowienia art. 130a ust 5c p.r.d., gdyż Naczelnik powinien wypłacić jednostce prowadzącej parking wynagrodzenie za cały okres parkowania pojazdu obliczone według stawek określonych zgodnie z art. 130a ust. 6 w zw. z art. 130a ust. 5c p.r.d., oraz zwrócić koszty usunięcia pojazdu.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Naczelnik wydał postanowienie określające wysokość wynagrodzenia za dozór i zwrot koniecznych wydatków za okres od dnia przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, tj. od [...] r., do dnia [...] r., w którym upływał wyznaczony przez Naczelnika termin do wydania pojazdu, odmawiając jednocześnie przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu w dniu [...] r.

Dyrektor utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne, jednakże postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. (nr [...]) zostało zaskarżone przez jednostkę prowadząc parking do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia [...] r. ([...]) oddalił skargę.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej tejże jednostki, Naczelny Sąd Administracyjny (wyrokiem z dnia 4 marca 2011 r., I OSK 2029/10) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postanowienie Dyrektora wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika.

W uzasadnieniu wskazał, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy w przypadku, gdy właściciel pojazdu nie odebrał go z parkingu, Skarb Państwa jest zobowiązany do zapłaty należności za jego dozór za okres, w którym nie nabył jeszcze tytułu własności do tego samochodu.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w dotychczasowym orzecznictwie przeważał pogląd, według którego ustalenie wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdu, który przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d., następuje w drodze postanowienia, a terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa wymienionych należności jest dzień, w którym upłynął sześciomiesięczny termin liczony od dnia usunięcia pojazdu z drogi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2006 r., I OSK 1184/05).

Zmiana tego stanowiska nastąpiła po uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dniu 29 listopada 2010 r. (I OPS 1/10), według której, skoro - na podstawie § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449, zwanym dalej w skrócie "rozp. 2002") - przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej, to właśnie ten przepis jest podstawą zastosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa wart. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zw. z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r.

Mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), Naczelnik rozpoznający sprawę ponownie, mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 4 marca 2011 r. (I OSK 2029/10) oraz stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r. (I OPS 1/10), uwzględnił żądanie jednostki parkingowej w zakresie zwrotu wydatków związanych z usunięciem w dniu [...] r. z drogi pojazdu i przewiezieniem go na parking strzeżony oraz w zakresie wynagrodzenia za dozór i zwrotu koniecznych wydatków za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.

Wysokość wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i przewiezienie pojazdu na parking strzeżony ustalono na podstawie przedstawionego przez jednostkę prowadzącą parking żądania zawartego w piśmie z dnia [...] i [...] r. w kwocie 119 zł, natomiast wysokość wynagrodzenia za dozór i zwrotu koniecznych wydatków związanych z parkowaniem ustalono, według uchwały Rady Powiatu K., na kwotę [...] zł.

Za termin początkowy przyznania wynagrodzenia za dozór i zwrotu koniecznych wydatków uznano dzień umieszczenia pojazdu na parkingu tj. [...] r., natomiast za termin końcowy [...] r., tj. dzień, w którym Naczelnik wyznaczył jednostce prowadzącej parking termin wydania pojazdu.

W zażaleniu na postanowienie Naczelnika skarżący zarzucili naruszenie art. 102 § 2 u.p.e.a., art. 130a p.r.d., art. 6, art. 7, art. 15, art. 77 i art. 80 k.p.a., wnosząc o uchylenie postanowienia w zakresie, w jakim odmówiono przyznania wynagrodzenia za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.

Po przedstawieniu podstaw prawnych zastosowanych w rozpoznawanej sprawie i stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, Dyrektor stwierdził, że Naczelnik zastosował się do oceny prawnej NSA i przyznał jednostce prowadzącej parking wynagrodzenie i zwrot koniecznych wydatków za okres od dnia usunięcia pojazdu z drogi, jak też zwrócił koszty usunięcia pojazdu z drogi i koszty transportu. Stawka dzienna za parkowanie oraz stawka za usunięcie pojazdu i transport została przyznana w wysokości żądanej przez stronę (na podstawie uchwały Rady Powiatu K. z dnia [...] r., nr [...]), tj. za 2007 r. - 12,16 zł (netto) za dobę, za 2008 r. -12,42 zł (netto) za dobę, 2,79 zł/km za transport i 60,50 zł za załadunek i rozładunek.

Dyrektor zauważył jednak, że oznaczenie w sentencji zaskarżonego postanowienia łącznej sumy wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków za dozór, rozładunek i załadunek oraz transport pojazdu jest nieprawidłowe, a to wymaga zmiany rozstrzygnięcia w tym zakresie. Według Dyrektora, dostrzeżony błąd wynika z omyłki rachunkowej przy sumowaniu kosztów. W sentencji postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że łączna kwota kosztów należnych jednostce prowadzącej parkingu wynosi [...] zł brutto, gdy tymczasem prawidłowo zsumowane wydatki za załadunek i rozładunek oraz transport pojazdu a także wynagrodzenie za dozór i parkowanie stanowią kwotę [...] zł brutto. W takim stanie rzeczy organ odwoławczy uznał za konieczne skorygowanie kwoty należnej skarżącym.

Dyrektor wspomniał, że wprawdzie skarżący nie zauważyli tego błędu, jednak w rozpoznawanej sprawie sporny jest okres, za który miałoby być przyznane wynagrodzenie.

Odnosząc się do stanowiska skarżących, Dyrektor podkreślił, że zasady rozliczenia organu likwidacyjnego z dozorcą zostały uregulowane w art. 102 u.p.e.a., zaś z art. 102 § 4 u.p.e.a. wynika, że wynagrodzenie za dozór ustalane jest w formie postanowienia i obejmuje zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

W ocenie tego organu, nie można uznać wydatków poniesionych przez jednostkę prowadzącą parking po dniu, w którym został jej wyznaczony termin wydania pojazdu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., tj. po [...] r., do dnia jego demontażu, tj. [...] r., za konieczne, jak również niezasadne jest przyznanie za ten okres wynagrodzenia. Powołany przez stronę § 6 ust. 1 rozp. 2002, jak i art. 130a ust. 7 p.r.d. odnoszą się do właścicieli pojazdów, przed ich przejściem na rzecz Skarbu Państwa. Wynika to zarówno z systematyki tych przepisów, jak i z wykładni literalnej i celowościowej.

Chybione zdaniem Dyrektora jest twierdzenie skarżących, że żądanie przez organ wydania pojazdu staje się skuteczne dopiero wówczas, gdy organ wykaże się tytułem własności pojazdu oraz uiści opłatę za parkowanie.

Stanowisko takie nie ma podstaw normatywnych w obowiązujących przepisach prawa. Stosownie bowiem do art. 102 § 1 zd. 1 u.p.e.a., dozorca obowiązany jest wydać przechowywaną ruchomość na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Przepis ten nie uzależnia wydania rzeczy od spełnienia przez organ egzekucyjny dodatkowych warunków, jak uważają skarżący (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 lutego 2009 r., III SA/Lu 485/08). Decyzja o przejęciu własności pojazdu, wydana na podstawie § 8 ust. 1 rozp. 2002, ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, gdyż pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie sześciu miesięcy od daty usunięcia, przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa (art. 130a ust. 10 p.r.d.). Decyzji takiej nie doręcza się dozorcy, bowiem nie jest on stroną postępowania. Żądanie okazania takiej decyzji przez jednostkę prowadzącą parking jest więc bezzasadne.

Według Dyrektora, wydanie rzeczy w rozumieniu art. 102 § 1 u.p.e.a. jest tożsame z pozostawieniem tej rzeczy do dyspozycji organu egzekucyjnego, w celu jej odebrania z miejsca dotychczasowego przechowywania. Wydanie rzeczy należy do obowiązków dozorcy. Wbrew zarzutom skarżących, w rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, w jakiej dacie organ egzekucyjny żądał wydania dozorowanego pojazdu, albowiem wskazuje na to z pismo z dnia [...] r. Bezzasadnym jest zarzut skarżących, że w aktach sprawy brak jest skutecznego dowodu, że skarżący odmówili wydania pojazdu, a dowodem takim mógłby być jedynie protokół odmowy wydania pojazdu. Fakt odmowy wydania pojazdu wynika bezpośrednio z pisma skarżących z dnia [...] r., oraz treści zażalenia, w których strona błędnie podnosi, że jednostka prowadząca parking nie miała prawa wydać pojazdu przed uiszczeniem opłaty za parkowanie i okazaniem dowodu własności pojazdu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.

Wobec faktu wyznaczenia terminu wydania pojazdu na dzień [...] r., organ pierwszej instancji prawidłowo zdaniem Dyrektora uznał, że jedynie do tego dnia jednostce prowadzącej parking należy przyznać wynagrodzenie za dozór. Organ egzekucyjny właściwie zatem przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia.

W takiej sytuacji nie sposób podzielić zarzutu naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Bezzasadny zdaniem Dyrektora jest również zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 15 k.p.a. (postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne), ponieważ uchybienia ujętej w nim regule może dopuścić się jedynie organ drugiej instancji.

W konkluzji uzasadnienia Dyrektor stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł w trybie art. 102 u.p.e.a. o przyznaniu wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków za dozór nad pojazdem, uznając, że terminem początkowym przyznania wynagrodzenia za dozór i zwrotu koniecznych wydatków jest dzień umieszczenia pojazdu na parkingu tj. dzień [...] r., natomiast terminem końcowym dzień [...] r., w którym Naczelnik wyznaczył jednostce prowadzącej parking termin wydania pojazdu. Według zalecenia NSA organ pierwszej instancji przyznał również wynagrodzenie za usunięcie i transport pojazdu. Konieczność zmiany orzeczenia wystąpiła jedynie z uwagi na błąd rachunkowy popełniony przez Naczelnika.

Dyrektor podkreślił, że orzeczenie to jest zgodne z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2011 r. (I OSK 2029/10) oraz stanowiskiem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r. (I OPS 1/10). W wyroku tym Sąd nie kwestionował końcowej daty przyznania wynagrodzenie za dozór i zwrot koniecznych wydatków, a więc i z tego powodu nie ma podstaw do podważania tego terminu na obecnym etapie postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Dyrektora w części odmawiającej przyznania wynagrodzenia za okres od [...] r. do [...] r. oraz zasądzenie kosztów procesowych według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:

- art. 102 § 1 i 2 u.p.e.a., w zw. z § 1 pkt 1-3, § 3 pkt 1 lit. a)-e), § 3 pkt 2 lit. a) i b), 2b, § 4 ust. 1, 2 i 3, § 6 ust 1, § 12 ust. 1, 2 i 3 rozp 2002, w zw. z art. 50 i art. 54 § 1 pkt 1-6 i w zw. z art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 i art. 68 § 1 i § 2 k.p.a. – poprzez błędną i zawężającą ich wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, wyrażające się pominięciem faktu, że organ egzekucyjny zobligowany jest do podjęcia faktycznych działań do odbioru dozorowanego samochodu w przewidzianej formie, zmierzającego w szczególności do sporządzenia stosownego protokołu na okoliczność odmowy wydania i odbioru pojazdu, przy jednoczesnym niezastosowaniu przepisów, które wskazują na obowiązek zapłaty za cały okres dozorowania pojazdu.

- art. 102 § 2, art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., w zw. z art. 130a p.r.d. i § 6 ust 1 pkt 2 i ust. 3 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377) - poprzez brak zapłaty za parkowanie pojazdu za okres, w którym skarżący nadal faktycznie sprawował nadzór nad pojazdem z powodu braku możliwości wydania tego pojazdu oraz błędnego uznania, że wskazywane przepisy mają jedynie zastosowanie do właścicieli pojazdu przez ich przejściem na rzecz Skarbu Państwa.

Według skarżących istota obecnego sporu - po wydanych w sprawie wyrokach i uchwale NSA - sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy jednostce parkingowej należne jest wynagrodzenie za okres, po którym Naczelnik wezwał do wydania parkowanego pojazdu, nie okazując dowodu uiszczenia opłaty.

Naczelnik wskazał, że na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru. Z uwagi jednak na fakt, że organ postanowił wziąć pod własny dozór pojazd, to dozór przez jednostkę parkingową nie był konieczny.

Zdaniem skarżących, wskazywany przez Naczelnika art. 102 § 2 u.p.e.a. ma dyspozycję szerszą niż wskazuje organ, gdyż oprócz zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, dozorcy przysługuje również wynagrodzenie za dozór, o czym świadczy koniunkcja "oraz". Wynagrodzenie jest ekwiwalentem, rekompensatą za faktycznie wykonane czynności. Nie budzi wątpliwości, że w spornym okresie jednostka parkingowa nadal miała pieczę nad samochodem i znajdował się on pod jej dozorem. Bezpodstawne jest uznanie, że dozorcy nie przysługuje wynagrodzenie na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. Przepis ten – oprócz zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru – przyznaje również wynagrodzenie.

Naczelnik uznał, że zlecił jednostce parkingowej przywiezienie pojazdu na parking Urzędu Skarbowego.

Po pierwsze "zlecenie" jest czynnością konsensualną (umową), a nie aktem jednostronnym. Do realizacji wymaga zgody dwóch stron, które określają przedmiot i cenę usługi. W rozpatrywanym przypadku nie było takiego konsensu, a jedynie "zlecenie" realizacji przewozu, nie wiadomo za jaką cenę. Tymczasem, według art. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

Po drugie organ nie podjął żadnych kroków prawnych, w tym powództwa posesoryjnego (art. 344 k.c.) o wydanie rzeczy. Istnieje zatem nadal ten sam stosunek administracyjnoprawny między jednostką parkingową i właścicielem pojazdu (którym najpierw była osoba, której odebrano samochód, a następnie Skarb Państwa). Skoro tak, to wynagrodzenie za dozór w trybie art. 102 u.p.e.a. jest należne dozorcy za cały okres dozoru, w tym również za sporny okres. Organ wskazał, że "postanowił wziąć pod własny dozór pojazd". Powstaje jednak pytanie, czy to zrobił i co uczynił aby tego dokonać? Zdaniem skarżących przede wszystkim nie wziął pojazdu pod własny dozór, nie wystąpił z roszczeniem posesoryjnym art. 344 k.c., nie dokonał oględzin samochodu pod kątem możliwości jego parkowania na parkingu urzędu skarbowego (ze względu na przepisy dotyczące ochrony środowiska).

Wydanie rzeczy w rozumieniu art. 102 § 1 u.p.e.a., jest tożsame z pozostawieniem tej rzeczy do dyspozycji organu egzekucyjnego, w celu jej odebrania z miejsca dotychczasowego przechowywania. Aby wydanie rzeczy było skuteczne, musi nastąpić jej odebranie. Ta ostatnia czynność jest powinnością organu egzekucyjnego. Jeżeli organ egzekucyjny zażąda wydania dozorowanej rzeczy na piśmie, nie oznaczając terminu, w jakim dokona jej odebrania, bądź też w momencie żądania wydania nie przystępuje do odebrania rzeczy, w dalszym ciągu spoczywa na nim obowiązek zapłaty należności, o których mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a., do czasu odebrania rzeczy.

W aktach nie ma dowodu, że Naczelnik przybył na parking dozorcy i chciał odebrać przechowywaną rzecz. Naczelnik nie sporządził żadnego protokołu, który potwierdziłby, że chciał on ten pojazd fizycznie odebrać. Nie może stanowić takiego dowodu jednostronne "zlecenie" dla dozorcy do przewiezienia pojazdu na parking Naczelnika (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2009 r., III SA/Lu 43/09).

Organ nie przeprowadził żadnego, prawnie skutecznego dowodu, że skarżący odmówili faktycznego wydania pojazdu. Tym samym wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwana pojazdów, podstawę do odbioru pojazdu z parkingu stanowi zezwolenie, które wydaje organ gminy lub podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu.

Niezależnie od posiadania tego zezwolenia, na podstawie § 6 ust. 3 tego rozporządzenia, warunkiem wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2, jest okazanie przez osobę uprawnioną (w tym również Urząd Skarbowy) dokumentu tożsamości i dokumentu upoważniającego do używania pojazdu oraz dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 130a ust. 5c p.r.d., tj. opłaty za usunięcie pojazdu z drogi i parkowanie. Jak podkreślił NSA w swojej uchwale, jest to ten sam stosunek administracyjnoprawny, zmienia się w nim jedynie strona zobowiązanego.

Sąd Najwyższy, w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. (III CZP 47/07), podkreślił, że nowy właściciel auta, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjnoprawny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking. Z tak pojętego obowiązku można wyprowadzić wniosek, że Skarb Państwa ma również obowiązek zapłaty za cały okres przechowywania pojazdu i jego usuwania. Sąd uznał, że następuje tutaj sukcesja praw i obowiązków (sukcesja do praw - nabycie własności; sukcesja do obowiązków - zapłata i usunięcie i parkowanie).

Tak więc w przypadku braku uiszczonej opłaty podmiot uprawniony do odbioru pojazdu (niezależnie kto nim jest - właściciel, Gmina Urząd Skarbowy) zobowiązany jest do wniesienia opłaty. Brak uiszczenia opłaty czyni nieskutecznym roszczenie podmiotu, których chce odebrać pojazd. Organ odwoławczy błędnie wskazał, że § 6 ust 1 rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów odnosi się do właścicieli pojazdów przez ich przejściem na rzecz Skarbu Państwa. Przepisy tego rozporządzenia nie różnicują sytuacji prawnej podmiotu w zależności od tego, kto jest właścicielem pojazdu - osoba fizyczna czy Skarb Państwa.

Jeżeli więc do wynagrodzenia za dozór należy – jak twierdzi SN – przepisy rozdziału 6 u.p.e.a., to analiza przepisów p.r.d. wskazuje, że Naczelnik jest podmiotem uprawnionym do odbioru pojazdu (właścicielem), a więc według § 6 wspomnianego rozporządzenia, przy odbiorze powinien przedstawić zezwolenie oraz dowód uiszczenia opłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny (w uchwale I OPS 1/10) wskazał, że art. 130a p.r.d. reguluje w sposób kompleksowy problematykę usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów. Określono w nim usuwanie pojazdu z drogi (ust. 1, 2 i 3), którego dokonuje jednostkę wyznaczoną przez starostę (ust. 5), i umieszczanie na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysokość opłat ustala rada powiatu (ust. 6). Wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty (ust. 7). Podstawę do odbioru pojazdu z parkingu stanowi zezwolenie wydawane przez podmiot, który podjął dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia).

Zdaniem skarżących parking przy urzędzie skarbowym nie jest parkingiem wyznaczonym przez starostę, na którym pojazd musi być umieszczony do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130 ust. 5 p.r.d.). Zatem stanowisko organu drugiej instancji odmawiające przyznania wynagrodzenia za sporny okres narusza również art. 130a ust. 5 p.r.d. oraz interpretację tych przepisów dokonaną przez NSA.

Dodatkowo – jak wskazał NSA – rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga określenia, jaki stosunek prawny łączy Skarb Państwa z podmiotem prowadzącym parking.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest pogląd, że "stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu - jest także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa - typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2009 r., V CSK 332/08, Lex nr 515452). Świadczy o tym okoliczność, że usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130 ust. 5c p.r.d.)" .

Odnosząc to do rozpatrywanej sprawy, należy wskazać, że pojazd ten do czasu uiszczenia opłaty (ewentualnie jego likwidacji) nie może być odebrany z parkingu wyznaczonego przez starostwo powiatowe i przeniesiony na parking przy urzędzie skarbowym w K. Błędne jest zatem stanowisko organów, że Naczelnik mógł "zlecić" przewiezienie spornego auta na parking przy urzędzie skarbowym, który nie był parkingiem wyznaczonym przez starostwo powiatowe w K.

W konsekwencji jednostka parkingowa nie miała prawa wydać pojazdu na wskazany przez Naczelnika parking, gdyż naruszałoby to postanowienia art. 130a ust. 5 p.r.d., co oznacza, że również i pierwsza przesłanka z art. 102 § 1 u.p.e.a. w postaci zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru została spełniona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa będąca przedmiotem skargi była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 20 lutego 2009 r. (I SA/Wr 1188/08) oddalił skargę spółki. Wskutek skargi kasacyjnej spółki Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 marca 2011 r. (I OSK 2029/10) uchylił wspomniany wyrok WSA oraz postanowienie Dyrektora z dnia [...] r. (nr [...]) i postanowienie Naczelnika z dnia [...] r. (nr [...]).

Ocena zgodności z prawem zaskarżonego obecnie postanowienia Dyrektora wymaga przede wszystkim zbadania, czy organy orzekające ponownie w sprawie zastosowały się do wiążących zleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sprowadzając istotę sporu do ustalenia, czy w przypadku, gdy właściciel pojazdu nie odebrał go z parkingu, Skarbu Państwa jest zobowiązany do zapłaty należności za jego dozór za okres, gdy jeszcze nie nabył do niego tytułu własności, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na ewolucję orzecznictwa sądowo-administracyjnego w tym zakresie.

Początkowo przeważał pogląd, że ustalenie wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdu, który przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d., następuje w drodze postanowienia, a terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa wspomnianych należności jest dzień, w którym upłynął sześciomiesięczny termin liczony od dnia usunięcia pojazdu z drogi.

Jednakże w uchwale z dnia 29 listopada 2010 r. (I OPS 1/10) Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 p.r.d. oraz zwrot kosztów zawiązanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponieważ w wyroku z dnia 4 marca 2011 r. (I OSK 2029) Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – który uznał za poprawne stanowisko organów określające spółce należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za dozór jedynie za okres do dnia przejęcia pojazdu przez Skarb Państwa oraz odmawiające pokrycia wydatków związanych z usunięciem pojazdu z drogi – wskazując jednocześnie na wspomnianą uchwałę NSA z dnia 29 listopada 2010 r., niezbędne stało się zbadanie, czy w obecnie zaskarżonym postanowieniu Dyrektor zastosował się do wskazówek NSA.

W postanowieniu Naczelnika z dnia [...] r. ([...]) określono jednostce parkingowej zwrot wydatków związanych z usunięciem (w dniu [...] r.) wymienionego wcześniej pojazdu z drogi i przewiezieniem go na parking strzeżony oraz wynagrodzenie za dozór i parkowanie w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.

W zakresie zwrotu wydatków związanych z usunięciem pojazdu z drogi i przewiezieniem go na parking strzeżony (czego nie uwzględniono w poprzednim rozstrzygnięciu), postanowienie to czyni zadość wymaganiom Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W zakresie zaś wynagrodzenia za dozór i parkowanie pojazdu, za termin początkowy naliczenia tej należności przyjęto [...] r., a więc dzień, w którym pojazd trafił na parking. Organ odstąpił zatem od pierwotnego terminu początkowego, tj. [...] r. (w którym upłynął sześciomiesięczny termin określony w art. 130a ust. 10 p.r.d.), uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Za termin końcowy uznano (podobnie jak w pierwszym, kontrolowanym przez NSA postanowieniu) [...] r. – dzień upływu terminu wyznaczonego spółce przez Naczelnika (pismem z dnia [...] r.) do wydania pojazdu temu organowi. Jeśli termin początkowy nie wywołał u strony skarżącej zastrzeżeń, to inaczej rzecz się miała z terminem końcowym, który zdaniem spółki powinien przypadać na dzień [...] r. (data demontażu auta), co w konsekwencji miałoby oznaczać obowiązek organu do określenia wynagrodzenia za dozór i parkowanie za okres od [...] r. do [...] r.

Rozpoznawany spór dotyczy zasad rozliczenia organu likwidacyjnego z dozorcą (jednostką prowadzącą parking) określonych w art. 102 u.p.e.a., gdyż – jak wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny – skoro, na podstawie § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy działu II rozdziału 6 dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej, przeto właśnie ten przepis jest podstawą zastosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku, o którym mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Sięgając do art. 102 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a., należy zauważyć, że obowiązkiem dozorcy (jednostki prowadzącej parking) jest nie tylko przechowywanie ruchomości (samochodu) z taką starannością, aby nie straciła ona wartości, ale także wydanie tej rzeczy na wezwanie organu. Wykonanie tych obowiązków stanowi podstawę do przyznania przez organ, na żądanie dozorcy, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór (art. 102 § 2 u.p.e.a.).

Pismem z dnia [...] r. (nr [...] – karta 4 skt adm.) – po otrzymaniu od skarżących informacji o upływie sześciomiesięcznego terminu od dnia usunięcia pojazdu – Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wezwał jednostkę prowadzącą parking do wydania do dnia [...] r. pojazdu, zlecając skarżącym (pismem z tej samej daty nr [...] – karta 5 akt adm.) przewóz auta z parkingu prowadzonego przez skarżących na parking Urzędu Skarbowego w K. do dnia [...] r.

Skarżący zakwestionowali wezwanie wywodząc, że według § 6 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, podstawę do odbioru pojazdu z parkingu stanowi zezwolenie (organu gminy lub podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu). Zdaniem skarżących, niezależnie od legitymowania się takim zezwoleniem, warunkiem wydania takiego zezwolenia jest okazanie przez osobę uprawnioną dokumentu tożsamości i dokumentu upoważniającego do używania pojazdu – co w przypadku Naczelnika oznacza przedstawienie decyzji o przejęciu auta na rzecz Skarbu Państwa – oraz dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 130a ust. 5c p.r.d. (§ 6 ust. 3 rozporządzenia). Skoro uprawnionym do odebrania pojazdu stał się Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (Skarb Państwa), warunkiem wydania zezwolenia i warunkiem wydania pojazdu jest okazanie przy odbiorze dowodu uiszczenia opłaty. Skarżący podkreślili, że nie widzą przeszkód do odbioru pojazdu przez Naczelnika, jednakże po okazaniu dowodu własności w formie decyzji oraz dowodu uiszczonej opłaty.

Odnosząc się do stanowiska skarżących, organy stwierdziły, że warunki przedstawione przez skarżących nie dotyczą Skarbu Państwa. Wbrew skarżącym, stanowisko takie nie jest niezgodne z prawem. Treść przywołanych przez skarżących przepisów (§ 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów) wskazuje niedwuznacznie, że ich adresatem nie jest naczelnik urzędu skarbowego (Skarb Państwa), lecz właściciel pojazdu usuniętego z drogi i umieszczonego na wyznaczonym przez starostę parkingu (art. 130a ust. 1, ust. 5c, ust. 7 p.r.d.), który zamierza odebrać auto z parkingu przed upływem sześciomiesięcznego terminu określonego w art. 130a ust. 10 p.r.d. Poprawność takiego wniosku znajduje dodatkowe wsparcie w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że opłaty przewidziane w art. 130a p.r.d. nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 p.r.d. (wyrok z dnia 28 stycznia 2011 r., I OSK 494/10).

Powracając do art. 102 u.p.e.a., trzeba podkreślić, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., reprezentujący Skarb Państwa w stosunku publicznoprawnym łączącym tę osobę prawną z jednostką prowadzącą parking, nie naruszył art. 102 § 1 u.p.e.a., gdy dokonał czynności materialno-technicznej, polegającej na wezwaniu tej jednostki do wydania przechowywanego pojazdu, z jednoczesnym określeniem miejsca i terminu wykonania tego obowiązku. Ponieważ – jak wcześniej powiedziano – wskazane przez skarżących przesłanki do odbioru pojazdu z parkingu (§ 6 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów) nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem tej rzeczy w okolicznościach opisanych w art. 130a ust. 10 p.r.d., obowiązkiem sprawującej dozór jednostki było dostosowanie się do wezwania i jego należyte wykonanie bez uzależniania tej czynności od legitymowania się przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zezwoleniem, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia, i wykazania się dokumentem tożsamości oraz dowodem uiszczenia opłaty przewidzianej w art. 130a ust. 5 p.r.d. (§ 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia).

W tak ustalonym stanie faktycznym nie można było przyjąć, że dozorcy (jednostce prowadzącej parking) przysługuje "zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór" (art. 102 § 2 u.p.e.a.) za okres, którego terminem początkowym był dzień [...] r. – pierwszy dzień po upływie terminu wyznaczonego spółce przez Naczelnika do wydania przechowywanego pojazdu (pismem z dnia [...] r.), końcowym zaś dzień [...] r. – data demontażu auta. Jeżeli jednostka prowadząca parking nie wykonała skierowanego do niej, w trybie art. 102 § 1 u.p.e.a., wezwania organu o wydanie w oznaczonym terminie przechowywanego pojazdu, pozostawiając samochód na swoim parkingu aż do jego demontażu, przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nie może stanowić podstawy przyznania dozorcy "zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór" za okres od upływu terminu na wykonanie tego obowiązku do czasu demontażu pojazdu.

Wbrew zapatrywaniu skarżących, skuteczność wezwania dozorcy o wydanie pojazdu w trybie art. 102 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 130a ust. 10 p.r.g. nie wymaga legitymowania się przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (Skarb Państwa) orzeczeniem wydanym w postępowaniu windykacyjnym (art. 222 § 1 k.c.) lub w procesie posesoryjnym (art. 344 § 1 k.c.).

Nieuprawnione jest również utożsamianie przez skarżących wezwania o wydanie dozorowanej rzeczy w określonym miejscu i czasie, jako czynności materialno-technicz-nej organu administracji publicznej, z czynnością prawną, o której mowa w art. 734 § 1 k.c.

Trzeba wreszcie zauważyć, że zaskarżone postanowienie nie przeczy wywodzonej z orzecznictwa tezie o wstąpieniu Skarbu Państwa w stosunek administracyjnoprawny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking. Właśnie wskutek takiej "sukcesji" organy administracji publicznej określiły należne jednostce parkingowej od Skarbu Państwa świadczenie w postaci zwrotu wydatków związanych z usunięciem (w dniu [...] r.) wymienionego wcześniej pojazdu z drogi i przewiezieniem go na parking strzeżony oraz wynagrodzenia za dozór i parkowanie w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.

Postępowaniu wyjaśniającemu w rozpoznawanej sprawie nie można skutecznie zarzucić naruszenia standardów proceduralnych ujętych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem organy zgromadziły materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy, a przy jego ocenie nie przekroczyły granic zakreślonych w art. 80 k.p.a.

Postanowienie Dyrektora nie naruszyło również uregulowań zawartych w art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. Jeżeli bowiem uchybienie organu pierwszej instancji polegało jedynie na błędnym zsumowania prawidłowo ustalonych składników, to dokonana przez organ odwoławczy korekta, niewymagająca postępowania wyjaśniającego a sprowadzająca się do uchylenia zaskarżonego postanowienia i jednoczesnego określenia prawidłowej rachunkowo sumy składników, mieści się w zakresie obowiązywania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie przeczy zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).

W kontekście dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie sposób podzielić zarzutu skarżących o naruszeniu przez organy art. 102 § 1 i 2 u.p.e.a., występującego w różnych konfiguracjach z przepisami wskazanymi w skardze.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – należało orzec, jak w sentencji wyroku.