Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 728/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Liberda-Koczorowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmawiającą R. S. (Skarżącemu) umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił przebieg postępowania i stan faktyczny sprawy. Podał, że Skarżący w dniu [...] złożył do Oddziału ZUS w T. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres 11/2005 do 03/2006, wskazując, iż niepłacenie należnych składek w pełnej wysokości wynikło z niewiedzy, a nie złej woli. Wyjaśnił, że o zmianie przepisów,

na swoją niekorzyść, dowiedział się dopiero w 2006 roku, przy okazji składania rozliczenia rocznego. Dodał, że prowadzona przez niego działalność już od dłuższego czasu nie przynosiła dochodu i nie stać go na spłatę powstałych zaległości.

Kolejnym pismem, z dnia [...] Skarżący ponownie wniósł o umorzenie całości należnych składek wraz z odsetkami za zwłokę, wskazując, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosiła straty a nie zyski. Dodał, że był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, w trudnej sytuacji materialnej; pozostawał z żoną w separacji

a wcześniej zawarł z nią również umowę o rozdzielności majątkowej z dnia [...]. Wskazał, że nie ma stałego miejsca zamieszkania.

Pismem z dnia [...] Skarżący złożył kolejny wniosek o umorzenie zaległych składek, wskazując, że działalność gospodarcza była jedynie zarejestrowana, a nie prowadzona. W momencie złożenia ww. pisma zobowiązany był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Pomagała mu finansowo matka, na utrzymaniu miał dwoje dzieci

w wieku 9 lat i 13 lat. Podał ponadto, że pozostaje w separacji z żoną.

W kolejnym piśmie z [...] Skarżący powtórzył dotychczasową argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że samochód, z racji zakończenia działalności, musiał sprzedać,

a pozyskane w ten sposób środki pieniężne przeznaczył na bieżące utrzymanie.

Od czasu zakończenia działalności Skarżący nie ma pracy.

Organ na podstawie posiadanych dokumentów ustalił, iż decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] zobowiązany został uznany za osobę bezrobotną bez prawa

do zasiłku. Jak wynika z zeznania PIT-37 za 2007r. Skarżący uzyskał dochód

w wysokości 1.584,17 zł. (inne źródła przychodów), co w przeliczeniu na miesiąc dawało kwotę około 130 zł., z kolei z zeznania PIT-38 za rok 2008 wynika, że poniósł stratę na kwotę 4.692,46 zł., a w 2009 roku wypracował dochód w kwocie 4.676,50 zł., co w przeliczeniu na miesiąc dawało kwotę około 390 zł. Organ wskazał, że na mocy umowy z dnia [...] Skarżący z żoną nabyli 1/2 części nieruchomości położonej w T.

przy ul. F. Następnie na mocy umowy darowizny z [...] udział Skarżącego stał się własnością jego dzieci, A. V. S. i A. W. S. Od dnia [...] Skarżący został wymeldowany

z domu przy ul. F. Przedłożył również dokumenty, z których wynika, iż posiadał samochód ciężarowy Citroen Berlinko z 2004r. (według oświadczenia pojazd został sprzedany). Żona Skarżącego w 2006r. była zatrudniona w T. na stanowisku [...]

z wynagrodzeniem zasadniczym w wysokości 3.600 zł. Matka Skarżącego, A. S., oświadczyła w piśmie z dnia [...], że pomaga synowi finansowo. Skarżący pomimo wezwania do udokumentowania ponoszonych wydatków, czy posiadanych zobowiązań (bądź ich braku) nie przedłożył żadnych dokumentów i nie złożył w tym zakresie żadnych oświadczeń.

Decyzją z dnia [...] Zakład odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na brak stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności w świetle

art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r nr 205 poz.1585 ze zm. dalej u.s.u.s.), jak również

z uwagi na możliwość prowadzenia egzekucji za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, oraz stwierdzenia współodpowiedzialności żony za długi Skarżącego

za czas pozostawania we wspólności ustawowej.

Pismem z dnia [...] Skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił, że brak dokumentacji związanej z ponoszonymi wydatkami i posiadanymi zobowiązaniami był jedynie niedopatrzeniem, wydatki zaś związane są z bieżącym utrzymaniem i wynajmem mieszkania, zobowiązania natomiast dotyczą dzieci i ich potrzeb. Oświadczył ponadto, iż od momentu, kiedy otrzymał pierwszą decyzję z ZUS,

a sprawa dalej trafiła do sądu, pogorszył się jego stan zdrowia, jak również sytuacja rodzinna i finansowa. Raz jeszcze podkreślił, że opłacał składki zgodnie z dokumentami rejestracyjnymi, Zakład zaś nie kwestionując ich wysokości i tytułu sam odpowiada

za powstały stan rzeczy. W ocenie zobowiązanego, istotne jest to, że sam zgłosił się on do ZUS-u w sprawie umowy zlecenia.

W piśmie które wpłynęło do Zakładu w dniu [...]. Skarżący wskazał na swój bardzo zły stan zdrowia wywołany długotrwałym stresem utrzymującym się przez lata, spowodowanym przez decyzje ZUS i w konsekwencji sprawami sądowymi ciągnącymi się latami, które doprowadziły do wystąpienia objawów nerwowości, poczucia zagrożenia, luk w pamięci, braku apetytu, bezsenności, bólów głowy i nudności. Dodał, że dolegliwości fizyczne są konsekwencją dolegliwości psychicznych. Jest to choroba przewlekła i pozbawia możliwości uzyskania dochodu, a co za tym idzie spłaty należności.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy, organ decyzją z dnia [...] utrzymał

w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Wskutek wniesionej przez stronę skargi Wojewódzki Sad Administracyjny w B. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] uchylił ww. decyzję. Sąd stwierdził,

że rozpoznawanie sprawy przez okres pięciu lat zaważyło także na postępowaniu dowodowym przeprowadzonym na okoliczność, czy po stronie Skarżącego wystąpiły przesłanki do orzekania o umorzeniu należności w ramach uznania administracyjnego. Ponownie rozstrzygając sprawę organ winien skoncentrować postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia istnienia przesłanek do umorzenia.

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]. Przeprowadzając ponownie postępowanie organ skontaktował się ze stroną, która przedłożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz

o sytuacji materialnej. Skarżący przedłożył: kopie blankietów opłaty (M. Spółdzielnia Mieszkaniowa) na kwoty 146,02 zł tytułem opłaty eksploatacyjnej za miesiące czerwiec

i lipiec 2012 r., wystawione na I. O. wraz z potwierdzeniem zapłaty; kopię faktury VAT nr [...] (prognoza, 09.04.2012- 09.06.2012) z dnia [...], wystawionej na I. O. na kwotę 20,42 zł wraz z dowodem zapłaty; kopię recepty z dnia [...] wystawionej na R. S.. Wnioskodawca przedstawił koszty związane z utrzymaniem: czynsz - 146,02 zł, energia - 20 zł, woda - 20 zł, gaz - 20 zł oraz koszty związane z leczeniem - około 100 zł. Oświadczył, że posiada zobowiązania wobec osób fizycznych - matki A. S.

oraz instytucji (z tytułu mandatu). Ponadto zaznaczył, iż posiadane przez niego konto

w banku zostało zajęte przez komornika (wysokość zobowiązania - 400 zł). Wnioskodawca podał, że korzysta z pomocy finansowej udzielanej przez matkę A. S., nie udokumentował jednak tej okoliczności ani zakresu udzielonej pomocy.

Organ podał, że obecnie w stosunku do wnioskodawcy, z uwagi na istniejące zaległości, nie ma prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przywołał regulacje pozwalające

na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych Podano, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Organ podał ponadto, że zgodnie z zapisem art. 32 wspomnianej ustawy do składek

na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz

na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m. in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zakład podkreślił, że ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa na osobie wnioskującej o umorzenie, a co za tym idzie rozstrzygnięcie

w sprawie jest uzależnione bezpośrednio od aktywności strony postępowania administracyjnego i tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podniósł jednocześnie, że wnioskodawca został o tym wielokrotnie pouczony.

Organ rozpatrując wniosek pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie zostały zrealizowane. Wprawdzie działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, niemniej istnieje możliwość prowadzenia egzekucji za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, przez co nie konkretyzuje się w tym przypadku przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy ubezpieczeniowej, bowiem

na obecnym etapie nie można przesądzić o braku możliwości uzyskania

w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Również wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym (brak konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej

w pkt 4a). Nie toczyło się też postępowanie upadłościowe ani też likwidacyjne, tak więc nie zostały spełnione przesłanki ustawowe wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jednocześnie organ podał, że umorzenie odsetek za zwłokę następuje wyłącznie w przypadku i w takiej części, w jakiej została umorzona należność główna.

Rozpatrując argumenty zawarte we wniosku Zakład stwierdził, że sytuację materialną i zdrowotną skarżącego można by uznać za zbyt trudną, aby jednorazowo

i bez zagrożenia zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych spłacić istniejące zadłużenie, a więc że konkretyzuje się w przedmiotowej sprawie przesłanka umorzenia zawarta w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U nr 141 poz 1365 ze zm. dalej jako Rozporządzenie). Niemniej jednak, w świetle złożonej dokumentacji dotyczących utrzymania wnioskodawcy, wydatków jakie ponosi czy majątku jaki posiada, w związku z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym Zakład nadal nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Organ wskazał, że strona co prawda w złożonym oświadczeniu wskazała na ponoszone przez siebie koszty oraz posiadane zobowiązania, jednakże z przedłożonej dokumentacji nie można jednoznacznie stwierdzić, iż rzeczywiście są one przez wnioskodawcę ponoszone (przedłożone kopie faktur i potwierdzenia wpłat wystawione są na I. O., natomiast brak jest dokumentu z którego wynikałoby, iż opłacenie wskazanych należności spoczywa na stronie).

Odnosząc się do podnoszonej przez wnioskodawcę argumentacji dotyczącej kosztów związanych z leczeniem i złego stanu zdrowia Zakład wskazał, że nie udokumentował on wysokości obecnie ponoszonych kosztów leczenia, a także nie przedstawił żadnej dokumentacji lekarskiej potwierdzającej jego zły stan zdrowia (poza przedłożeniem kopii recepty z dnia [...], wystawionej na na lek o nazwie H.)

Organ stwierdził, że nie można wykluczyć (w świetle złożonej dokumentacji przy ponownym rozpatrywaniu wniosku) podjęcia próby spłaty zadłużenia w dłuższym okresie, w systemie ratalnym, aby nie stanowiło to zbytniego obciążenia dla budżetu domowego strony.

Zakład stwierdził też, że powstały dług nie jest następstwem klęski żywiołowej.

Organ wskazał, że jego ustawowym obowiązkiem jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków dochodzenia należności. Ich umorzenie zaś stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Podkreślił, że z uwagi na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności ostrożności w dysponowaniu nimi.

Na koniec Zakład wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności, który polega na możliwości uwolnienia zobowiązanego od ciążących na nim długów. Organ może, lecz nie musi tego dokonać nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.

Konkludując Zakład stwierdził, że odmawiając umorzenia wziął pod uwagę możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych w postaci egzekucji z rachunku bankowego, a także prowadzenia egzekucji za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego oraz oparł się na instytucji uznania administracyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona stwierdziła, że ZUS rozpatrując jej wniosek przez siedem lat doskonale zna jej sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną. Skarżący wyjasniłł, że stosowne oświadczenia i załączniki złożył wcześniej, ostatnio w 2011 r. Podał, że jego ogólna sytuacja z oczywistych względów nie uległa poprawie ale pogorszeniu. Zażywane leki nie pozwalają nawet

na prowadzenie samochodu, o podjęciu pracy nie wspominając. Strona stwierdziła,

że celowo nie chodzi do lekarza psychiatry, gdyż jej dolegliwości są ściśle związane

z postępowaniem ZUS i leczenie u psychiatry tego nie zmieni, a ograniczy tylko jeszcze bardziej możliwość znalezienia pracy i prawa obywatelskie.

Skarżący stwierdził, że działania Zakładu mają negatywny wpływ na jego stan psychiczny. Zarzucił przy tym, że jego aktualna sytuacja rodzinna, majątkowa

i zdrowotna jest efektem działania ZUS. Sytuację tą zna również Sąd Okręgowy w T., Wydział Ubezpieczeń Społecznych, który przyznawał mu prawnika z urzędu w sprawie przeciwko ZUS.

W ocenie skarżącego art. 28 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Jednocześnie w sprawie znajduje zastosowanie art. 28 ust. 3a pkt 1 i 3 ustawy. Zdaniem strony w prawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności, czego dowodem jest wyrok w sprawie sygn. akt [...], o zamianę grzywny na karę zastępczą. Sąd w tej sprawie umorzył postępowanie i anulował niezapłaconą kwotę 120 zł w związku z nieskuteczną egzekucją. Ponadto w tej chwili jest prowadzona bezskuteczna egzekucja przez Urząd Skarbowy w T. z tytułu niezapłaconego mandatu w wysokości 100 zł.

W opinii skarżącego oparcie się w tej sprawie na uznaniu administracyjnym, całkowicie podważa sens składania jakichkolwiek oświadczeń czy dokumentów. Jego zdaniem uznaniowość ta dodatkowo jest sprzeczna z prawem.

Jednocześnie skarżący podnosi, że ZUS nie komentuje i nie odnosi się

do najważniejszej sprawy, a mianowicie dlaczego kwota zaległości i za co, została podana dopiero w decyzji z dnia [...]. W konsekwencji w ocenie strony odsetki powinny być naliczane od tej daty. Podał, że nie znał tej kwoty wcześniej, ani nie znał jej ZUS, dlatego nie miał możliwości jej zapłacenia w całości bez bardzo wysokich odsetek.

Podkreślił, że wniosek o umorzenie zaległych składek złożył już w 2005r.,

ale Zakład nie potrafił określić wtedy wysokości zaległości i prośba została rozpatrzona, a kwota określona dopiero w 2011 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz

w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności

z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy trzeba wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana, w wyniku uchylenia przez tut. Sąd wyrokiem z dnia [...] ( sygn. akt [...]) decyzji odmawiającej umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu nieopłaconych składek ZUS za okres od 01.11.2005 do 31.03.2006 r.

Ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego wydanym w pierwszej instancji, uchylającym, jak w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję organu administracji publicznej, w wyniku czego dochodzi do ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji, a następnie przez wojewódzki sąd administracyjny, ma istotne znaczenie dla tego sądu. Ta ocena jest również wiążąca dla sądu II instancji, przy ewentualnym rozpatrywaniu skargi kasacyjnej.

Należy podkreślić, że sprawa jest tożsama pod względem faktycznym

i prawnym, a więc Sąd ma obowiązek uwzględnienia wiążącej oceny prawnej i wskazań poprzedniego wyroku tut. Sądu ( art. 153 p.p.s.a., porównaj wyrok NSA

z 12 października 2006 r., sygn. akt II GSK 147/06, LEX nr 276691).

Należy zatem przywołać wskazania tut. Sądu, jakie zawarł w wiążącym strony jak i sąd wyroku z dnia z dnia [...].

Jak wynika z treści uzasadnienia ww. wyroku organ miał obowiązek na dzień wydania decyzji przeanalizować przepisy umożliwiające organowi zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległych należności.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie podstawą prawną umorzenia jest powołany

w decyzjach art. 28 ustawy ubezpieczeniowej, który daje prawo do umorzenia przedmiotowych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3),

a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 cytowanej ustawy, przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek

na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz

na ubezpieczenie zdrowotne.

Reasumując, organ miał obowiązek wzięcia pod uwagę regulacji zawartych

w art. 28 ust. 3a ustawy ubezpieczeniowej, w którym ustawodawca stworzył organom,

w ramach uznania administracyjnego, możliwość umorzenia określonych zaległości

z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd wyraźnie wskazał, że organ :

"Ponownie rozstrzygając sprawę winien skoncentrować postępowanie dowodowe

na okoliczność ustalenia istnienia przesłanek do umorzenia postępowania. O ile nie skorzysta z dowodów bezpośrednich np. przesłuchania Skarżącego, co pozwoliłby ocenić zdarzenia nieudokumentowane (wyjaśnić, z czego utrzymuje się osoba deklarująca brak jakichkolwiek dochodów), organ winien szczegółowo zobowiązać Skarżącego do wyjaśnienia jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej zaznaczając przy tym, które okoliczności winny być udokumentowane

(np. zaświadczenie potwierdzające stan zdrowia) w najbardziej pożądany sposób.

Skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w poprzednim wyroku, że: "dopiero tak ustalony stan faktyczny w sprawie pozwoli

na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie z uwzględnieniem oceny także tych okoliczności, które mimo takiej możliwości, nie zostały wykazane przez skarżącego".

A zatem organ miał w sposób jednoznaczny ustalić, czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości, o których mowa w art. 28 ust. 3 a ww. ustawy

i § 3 ww. rozporządzenia .

Organ w niniejsze sprawie orzekał, jak się zdaje już w oparciu o uznanie administracyjne stwierdzając, że: "Rozpatrując ponownie argumenty zawarte

we wniosku można uznać Pana sytuację materialną za bardzo trudną, aby jednorazowo, bez zagrożenia zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych mógł Pan spłacić istniejące zadłużenie , a więc , że konkretyzuje się w przedmiotowej sprawie przesłanka zawarta w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

To oznacza, że organ uznał, że w sprawie wystąpiła przesłanka wskazana w cyt. rozporządzeniu w pkt 1 tj. gdy: "opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych". Dalej organ uznał, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący spłacił zadłużenie w systemie ratalnym.

Powyższe stanowisko budzi zdziwienie Sądu, gdyż układ ratalny musi mieć realne podstawy. Nie wystarczy samo stwierdzenie, ze płatnik może spłacić zadłużenie w ratach, nie wskazując źródła finansowania ( wolnej kwoty, która stronie pozostaje

po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych) oraz wysokości ewentualnych rat. Tego zabrakło w wydanej decyzji. Organ poprzestał wyłącznie na stwierdzeniu, że skarżący może spłacić zadłużenie w ratach.

Zdaniem Sądu takie stanowisko organu jest niemożliwe do zaakceptowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ w uzasadnieniu nie wyjaśnia w sposób przekonujący podstaw odmowy. W opinii Sądu organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym, obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał, będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Na marginesie wypada zaznaczyć, że treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma szczególne znaczenie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza

w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Podobnie wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06.

W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo wyjaśniony i ustalony, mimo wyraźnych wskazań Sądu, jakie zostały zawarte w wyroku z dnia [...] w sprawie o sygn. akt [...].

Ponadto organ nie ustosunkował się do zaleceń Sądu, który wskazał,

że skarżący domagał się umorzenia należności z tytułu składek za okres od 01.11.2005 do 31.03.2006r.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która jest przedmiotem rozważań niniejszego składu przytoczył poprzednie stwierdzenia wskazując, że można uznać sytuację materialną strony za bardzo trudną, a więc konkretyzuje się w przedmiotowej sprawie przesłanka zawarta w § 3 ust. 1 Rozporządzenia. Dalej organ stwierdził,

że: "Niemniej jednak, w świetle złożonej dokumentacji na temat środków z jakich się Pan utrzymuje, wydatków jakie ponosi czy majątku, jaki posiada, w związku

z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w tej sprawie zakład nadal nie znajduje podstaw do uwzględnienia Pana wniosku o umorzenie należności".

Dalej organ wskazał, że z przedłożonej dokumentacji nie można jednoznacznie stwierdzić, iż rzeczywiście (koszty i zobowiązania) są ponoszone przez Skarżącego.

Tu organ wskazał, że przedłożone kopie i faktury wystawione zostały na I. O.. W posumowaniu organ uznał, że brak jest dokumentu, z którego wynikałoby,

iż opłacanie wskazanych należności spoczywa na zobowiązanym. W dalszej części uzasadnienia organ wskazuje, ze brak jest udokumentowania wysokości ponoszonych kosztów leczenia, ani dokumentacji lekarskiej potwierdzającej stan zdrowia (poza receptą na lek o nazwie H).

To oznacza, zdaniem Sądu, że organ mimo pięcioletniego rozpatrywania wniosku o umorzenie nadal nie ustalił rzeczywistej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, mimo wyraźnych zaleceń Sądu i związania poprzednim wyrokiem, co wynika

z art. 153 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie odpowiedziano nadal na pytania zawarte w poprzednim wyroku. Mimo tego organ stwierdza, że: "nie można wykluczyć podjęcia próby spłaty zadłużenia

w dłuższym okresie, ratalnym, aby nie stanowiło to zbytniego obciążenia dla Pana budżetu domowego".

Tego stwierdzenia nie można w ogóle zaakceptować bez wyjaśnienia jego podstaw. Nadal zdaniem Sądu nie ustalono z czego utrzymuje się osoba bezrobotna

i nie wykazująca dochodów. A przede wszystkim czy są podstawy do stwierdzenia,

że nie wyklucza się możliwości spłaty ratalnej bez wskazania źródła sfinansowania rat jak i bez określenia ich wysokości.

W tym miejscu należy przywołać wyrok NSA jaki zapadł w sprawie [...], w którym NSA, uchylając wyrok tut. sądu wskazał :

"(...) zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmowy umorzenia należności składkowych nie uzasadnia sam tylko wzgląd na zdyscyplinowanie omawianej kategorii wnioskodawców-dłużników do terminowego płacenia swych należności względem ZUS, a w szczególności dokonywanie przez nich wpłat na poczet należności składkowych,

o których umorzenie występują. Po pierwsze, prowadziłoby to do pogłębiania po stronie takich wnioskodawców-dłużników i ich rodzin i tak już głębokiego stanu niezaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Po drugie, takie stanowisko organu w swej istocie niweczyłoby sam sens istnienia przepisów zezwalających na umorzenie należności składkowych względem osób będących w stanie głębokiego ubóstwa".

Mając powyższe na uwadze organ ponownie rozpoznający niniejszą sprawę winien wziąć pod uwagę wyrok tut. Sądu z dnia [...] jaki zapadł w sprawie [...]

i skrupulatnie wykonać zalecenia i wskazania Sądu, których nie wypełnił mimo obowiązku wynikającego z obowiązywania art. 153 cyt. powyżej ustawy.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdza, że wydana decyzja narusza prawo i w związku z tym, jako wadliwa, winna zostać na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

w.w. ustawy uchylona. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy.

E. Kruppik – Świetlicka L. Kleczkowski D. Dudra