Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 186/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska, Sędziowie NSA Stanisław Gronowski (spr.), Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas,, Protokolant Katarzyna Kuczykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2004 sprawy ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2002 Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] października 2002r. 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. S. kwotę 160 zł. (sto sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu


UZASADNIENIE

Protokołem z dnia 10 października 2002 r. sporządzonym przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w L. poddano kontroli należący do S. S., zwanego dalej "skarżącym", pojazd [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą [...] nr rej. [...]. W świetle ustaleń protokołu kontroli kierowca pojazdu legitymował się dobową kartą opłaty drogowej seria [...] nr [...], która posiadała wpisany nr rejestracyjny pojazdu i okres ważności od 10 października 2002 r. godz. 8. Natomiast w karcie tej nie została wypełniona rubryka dotycząca okresu ważności na jaki opiewała opłata.

Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L. z dnia [...] października 2002 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 4.000 zł. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazano przepis art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). W świetle tego przepisu, według redakcji obowiązującej w dacie wydania decyzji, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł. Zgodnie z ust. 2 cytowanego artykułu minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w ust. 1, zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Kwestię wysokości kar pieniężnych regulowało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999). W świetle lp. 6 załącznika do cytowanego rozporządzenia odpowiednia kara wynosi 4.000 zł.

W następstwie odwołania skarżącego ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L. z dnia [...] października 2002 r. Zgodnie z przepisem art. 42 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, na który powołał się Główny Inspektor Transportu Drogowego, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Ponadto wspomniany organ powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684). Stosownie do § 4 ust. 1 tego rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). W świetle § 5 rozporządzenia kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego (ust. 3). Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym (ust. 4). W przypadku wypełniania karty opłaty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane (ust. 5). Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty (ust. 6). W ocenie organu administracji publicznej tylko karta opłaty prawidłowo wypełniona, a więc zgodnie z wymogami cytowanego rozporządzenia w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, stanowi dowód potwierdzający uiszczenie opłaty. A contrario, dowodu takiego nie stanowi karta wypełniona w sposób nieprawidłowy, jak to miało miejsce w odniesieniu do karty opłaty przedstawionej w trakcie kontroli przez kierowcę skarżącego. Jak podkreślił organ administracji publicznej, powołując się na lp. 6 załącznika do powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym, karą pieniężną w wysokości 4.000 zł zagrożony jest brak w pojeździe wykonującym transport drogowy dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wnosi o jej uchylenie. Zarzuca naruszenie w zaskarżonej decyzji art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 6 ustawy o transporcie drogowym oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie:

* ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a.,

* ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana

p.s.a.,

* ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające

ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.

U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p.

Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie.

W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2002 r. naruszają prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 2 konstytucji Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, nakładająca na podmiot obowiązki lub karę, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne.

Stosownie do cytowanego już art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, według redakcji obowiązującej w dacie wydania decyzji, powołanego w zaskarżonej decyzji, zagrożone sankcją kary pieniężnej na podstawie tego przepisu jest jedynie wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych. Hipoteza tego przepisu nie obejmuje natomiast sytuacji legitymowania się przez kierującego pojazdem dowodem uiszczenia opłaty wypełnionym niezgodnie z wymogami powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. Zatem, stwierdziwszy fakt legitymowania się przez prowadzącego pojazd dowodem uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wypełnionym niezgodnie z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia, organ administracji publicznej za sam fakt nienależytego wypełnienia takiego dokumentu nie może nałożyć kary pieniężnej na podstawie przepisu art. 92 ust 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. Innymi słowy, aby nałożyć karę pieniężną przewidzianą powołanym wyżej przepisem nie wystarcza fakt posługiwania się przez kierującego pojazdem kartą opłaty wypełnioną niezgodnie z przepisami cytowanego rozporządzenia w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, lecz co wymaga podkreślenia ustalony fakt niewniesienia wymaganej opłaty. Takiego zaś ustalenia zabrakło w zaskarżonej decyzji, co jest jej dodatkowym mankamentem.

Sąd nie umniejsza znaczenia należytego, zgodnie z wymogami omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, wypełniania kart opłaty drogowej. Jednakże niedysponowanie przez kierującego pojazdem kartą opłaty drogowej wypełnionej zgodnie z wymogami przewidzianymi w omawianym rozporządzeniu nie jest penalizowane karą pieniężną, stosownie do przepisu art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym.

Sąd nie podziela również stanowiska zajętego w zaskarżonej, odwołującego się do lp. 6 załącznika do powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych, stosownie do którego kara pieniężna, o której mowa w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, obejmuje także przypadki wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Przepis lp. 6 załącznika do wspomnianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury nie odpowiada standardom, jakim powinno odpowiadać rozporządzenie w świetle art. 92 ust. 1 konstytucji, aby mogło mieć walor źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, jakim w świetle art. 87 ust. 1 konstytucji jest również rozporządzenie. W świetle art. 92 ust. 1 konstytucji rozporządzenie winno być wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Pomimo upoważnienia Ministra Infrastruktury jedynie do ustalenia wysokości kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych, jak to stanowił przepis art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, cytowane rozporządzenie spenalizowało inny, szerszy stan faktyczny, polegający na wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd, na podstawie art. 187 ust. 1 konstytucji, odmówił zastosowania przepisu lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych, na który to przepis także powołano się w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 187 konstytucji sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko konstytucji oraz ustawom.

Mając to wszystko na uwadze uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Zgodnie z art. 152 p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się mniejszego wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a.