Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1668/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 4
journal: Dz.U. 2007 nr 187 poz 1342
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych
article: art. 2 § 2,art. 70 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 27 maja 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1028/18 w sprawie ze skargi B. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasadza od B. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) wyrokiem z 26 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1028/18 oddalił skargę B. T. (dalej: skarżąca lub zobowiązana) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez WSA wynika, że 21 listopada 2016 r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (wierzyciel) wystawiła przeciwko skarżącej tytuł wykonawczy obejmujący zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2011 r. do września 2016 r.

Tytuł wykonawczy przekazany został przez wierzyciela Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Katowicach, który 1 grudnia 2016 r. nadał mu klauzulę o skierowaniu do egzekucji i 2 grudnia 2016 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącej za pracę.

Pismem z 15 grudnia 2016 r. skarżąca wniosła zarzut nieistnienia obowiązku a z ostrożności – zarzut jego przedawnienia. Podniosła, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej RTV ustaje z momentem dokonania zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika. Poinformowała wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiorników RTV wraz z prośbą o ich wyrejestrowanie w piśmie z 31 października 2007 r. Ponownie poinformowała wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiornika pismami z: 31 października 2010 r., 19 grudnia 2013 r. i 29 stycznia 2014 r. Zatem już w 2007 r. skutecznie poinformowała wierzyciela o zaprzestaniu używania odbiorników RTV i po tej dacie nie miała już obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Zdaniem skarżącej, nawet gdyby przyjąć, iż pismo z 31 października 2007 r. nie dotarło do wierzyciela, to po otrzymaniu kolejnych jej pism został on skutecznie poinformowany o zaprzestaniu używania odbiorników. Zatem co najmniej od grudnia 2013 r. obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej nie istniał. Zdaniem skarżącej dla skuteczności zgłoszenia zaprzestania używania odbiorników RTV nie jest konieczna szczególna forma, w tym odpowiedni formularz. Z ostrożności skarżąca podniosła, że dochodzony obowiązek jest przedawniony, gdyż zaległości w opłatach abonamentowych RTV przedawniają się po 3 latach. Zarzuciła także, że nie nadano jej nowego numeru identyfikacyjnego, do czego zobowiązywały wierzyciela przepisy obowiązującego prawa.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne w związku z zarzutem zobowiązanej.

Poczta (wierzyciel) postanowieniem z 21 lutego 2017 r. uznała zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. Wierzyciel wyjaśnił, że rejestracja odbiorników RTV została zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanej. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika. Z kolei w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342; dalej: rozporządzenie z 2007 r.) nadany został zobowiązanej indywidualny nr identyfikacyjny abonenta: [...].

Wierzyciel wskazał też, że ciężar udowodnienia faktu wyrejestrowania odbiornika spoczywa na zobowiązanym. W przypadku zaprzestania używania odbiorników RTV abonent powinien dopełnić w urzędzie pocztowym właściwych formalności – zgodnie z § 4 rozporządzenia z 2007 r. o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, a także o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników RTV oraz o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, użytkownik niezwłocznie po powstaniu zmiany zawiadamia urząd pocztowy. Potwierdzeniem dopełnienia formalności jest przy tym "Formularz zgłoszenia zmiany danych", który jest wiążącą formą zmiany zgłoszonych wcześniej danych.

Wierzyciel za bezzasadny uznał zarzut przedawnienia, gdyż należności z tytułu abonamentu RTV mają pięcioletni termin przedawnienia.

W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] grudnia 2017 r.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] marca 2018 r. uznał za nieuzasadniony zarzut zobowiązanej zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż postępowanie przeprowadzone zostało przez wierzyciela prawidłowo, zaś obowiązek uiszczania przez zobowiązaną opłat abonamentowych istnieje.

Dyrektor IAS postanowieniem z [...] lipca 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z [...] marca 2018 r.

W uzasadnieniu Dyrektor IAS wskazał, że jako organ nadzoru nad organem egzekucyjnym a nie wierzycielem nie może odnieść się merytorycznie do kwestii nieistnienia i przedawnienia obowiązku, gdyż jego rola ogranicza się do sprawdzenia rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego pod względem formalnym. Ostateczne postanowienie wierzyciela wiąże organ egzekucyjny przy orzekaniu w sprawie zgłoszonych zarzutów. Skoro zatem wierzyciel stwierdził w ostatecznym postanowieniu, że zobowiązanie istnieje i nie uległo przedawnieniu, to organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zarzutów nie miał prawnej możliwości wydania innego rozstrzygnięcia, gdyż był związany stanowiskiem wierzyciela. Postanowienie organu egzekucyjnego w związku z tym jest zgodne z prawem.

Zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę na postanowienie Dyrektora IAS.

W uzasadnieniu WSA przypomniał, że istota sporu sprowadza się do oceny zasadności zarzutu zobowiązanej, dotyczącego nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz jego przedawnienia, obejmującego należność z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2011 r. do września 2016 r.

WSA za chybiony uznał zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie wierzyciel wskazywał, że rejestracja odbiorników RTV została zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanej. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników. Nadto, w chwili wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nadany został zobowiązanej indywidualny numer identyfikacyjny abonenta ([...]).

WSA stwierdził, że w aktach administracyjnych znajduje się duplikat zawiadomienia skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i datą 10 września 2008 r. Chybiony jest zatem zarzut, że nie nadano zobowiązanej jako użytkownikowi odbiorników indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Przy czym WSA znaczył, iż obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Skutkiem rozporządzenia z 2007 r. była bowiem utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Następnie WSA wskazał, że zgodnie z § 4 rozporządzenia z 2007 r. o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

WSA wskazał, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samo obliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 ustawy). Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

W świetle powołanych przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku skarżąca zobowiązana była powiadomić Pocztę o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia z 2007 r. (obowiązującego od 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określał załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia.

WSA uznał zatem, że jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż zgodnie z § 4 rozporządzenia z 2007 r. skarżąca była zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych". Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników byłby w takiej sytuacji wypełniony i podpisany przez zobowiązaną stosowny formularz (uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę jego przyjęcia, jego podpis i odcisk datownika), przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiorników. Skarżąca nie dokonała wyrejestrowania odbiorników RTV w formie przewidzianej wskazanymi przepisami prawa, a zatem zobowiązana była do uiszczania opłat abonamentowych.

WSA za chybiony uznał także zarzut dotyczący przedawnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym. Pogląd bowiem skarżącej co do cywilistycznego charakteru opłaty abonamentowej i zastosowania 3-letniego terminu przedawnienia jest nieprawidłowy. WSA podzielił jednolite stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym opłata abonamentowa stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018, poz. 800; dalej: op). Oznacza to, iż do opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiowo-telewizyjnych zastosowanie znajduje art. 70 § 1 op stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Tak więc w sprawie najdalej wymagalne należności z tytułu zaległego abonamentu RTV za poszczególne miesiące 2011 r. uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2016 r. Tymczasem wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy jeszcze przed upływem terminu przedawnienia należności, a zgodnie z art. 70 § 4 op bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W dniu 2 grudnia 2016 r. sporządzone zostało zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia skarżącej za pracę, o czym została ona zawiadomiona. W sprawie doszło zatem do przerwy biegu terminu przedawnienia. Egzekwowane od skarżącej świadczenia nie uległy zatem przedawnieniu.

W skardze kasacyjnej skarżąca – reprezentowana przez adwokata –zaskarżyła wyrok WSA w całości. Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: ppsa) – zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a to:

1. § 4 rozporządzenia z 2007 r. przez jego zastosowanie;

2. § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190; dalej: rozporządzenie z 2005 r.) przez jego niezastosowanie;

3. art. 2 § 2 i art. 70 § 1 op przez uznanie opłaty abonamentowej za opłatę, do której stosuje się te przepisy i nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia;

4. art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201; dalej: upea) przez ich niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że obowiązek istnieje i nie jest przedawniony, gdy prawidłowa interpretacja powinna prowadzić do wniosku, że obowiązek nie istnieje, względnie jest przedawniony.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS – reprezentowany przez radcę prawnego – wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 ppsa, które w sprawie nie zaistniały.

Przypomnieć należy, że skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, wedle art. 174 ppsa, można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Przy czym fakt, że granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczają podstawy, na których oparto skargę kasacyjną, uzasadnia konieczność należytego ich sformułowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zatem wniesioną skargę kasacyjną w granicach jej zarzutów.

Wskazać należy, że zarzuty te zostały oparte tylko na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa, a więc naruszeniu przepisów prawa materialnego, tj.: § 4 rozporządzenia z 2007 r. przez jego zastosowanie; § 3 rozporządzenia z 2005 r. przez jego niezastosowanie; art. 2 § 2 i art. 70 § 1 op przez uznanie opłaty abonamentowej za opłatę, do której stosuje się te przepisy i nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia oraz art. 33 § 1 pkt 1 upea przez ich niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że obowiązek istnieje i nie jest przedawniony.

W pierwszej kolejności, odnosząc się do naruszenia § 3 rozporządzenia z 2005 r. oraz § 4 rozporządzenia z 2007 r., Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (p. wyrok NSA z 16 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2698/16, LEX nr 2587514). Kwestionowanie ustaleń i ocen stanu faktycznego sprawy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może być zatem skuteczne jedynie wówczas, gdy towarzyszą mu zarzuty o charakterze proceduralnym (p. wyrok NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt I FSK 1809/16, LEX nr 2578099). Zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego aby był skuteczny musi zostać oparty na wykazaniu, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być zatem dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Natomiast próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa). Ewentualnie może być ona skuteczna, tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 ppsa (p. wyrok NSA z 18 września 2018 r., sygn. akt I OSK 459/2018, LEX nr 2576983).

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że autor skargi kasacyjnej żadnym zarzutem nie podważył przyjętych przez WSA ustaleń faktycznych, zamiast tego – poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego – próbuje zakwestionować ustalenia faktyczne. W konsekwencji stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku ustalenia faktyczne są wiążące w procesie subsumcji normy materialnoprawnej.

Z przyjętych przez WSA ustaleń – istotnych dla wyniku sprawy – wynikają następujące kwestie.

Po pierwsze – nastąpiła rejestracja odbiorników RTV zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanej oraz wydano książeczkę opłat RTV. Po drugie – skarżącej nadano indywidualny numer identyfikacyjny abonenta ([...]). Po trzecie – skarżąca nie powiadomiła Poczty Polskiej o zaprzestaniu używania odbiorników RTV przez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych", zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2007 r.

Co prawda motywy skargi kasacyjnej zostały poświęcone wykazaniu nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego, tj. niezakwestionowaniu przez organy i WSA tego, że skarżąca zaprzestała używania odbiorników RTV w październiku 2007 r. o czym poinformowała pismem z 31 października 2007 r. a następnie kolejnymi pismami z: 2010 r., 2013 r. i 2014 r., to jednak brak odpowiednich zarzutów naruszenia przepisów postępowania (opartych na art. 174 pkt 2 ppsa) czyni je bezskutecznymi.

Na marginesie samej kwestii skuteczności złożenia informacji przez abonenta o zaprzestaniu używania odbiorników RTV w stanie prawnym przed 13 grudnia 2017 r., a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia z 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem (p. wyroki NSA z: 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18; 22 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 1343/16; 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 429/18 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) aby wyrejestrować odbiornik RTV należało uczynić to w określonej przepisami formie, którą był zapis w książeczce abonamentowej. Bowiem na podstawie rozporządzenia z 2005 r. posiadacz imiennej książeczki radiofonicznej był zobowiązany powiadomić placówkę operatora publicznego, o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (§ 3). Zgłoszenia zaprzestania używania wszystkich odbiorników RTV należało dokonać po przedstawieniu w urzędzie pocztowym dwóch wypełnionych odcinków "W", stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Urząd pocztowy zatrzymywał okładkę książeczki, wraz z jednym odcinkiem "W", a pozostałą część książeczki, wraz z drugim odcinkiem "W", potwierdzonym podpisem pracownika poczty i odciskiem datownika, zwracał klientowi. Zasady postępowania w przypadku wyrejestrowania odbiorników RTV zawarte były w książeczce radiofonicznej.

Tak więc również z tych względów argument skarżącej kasacyjnie o poinformowaniu Poczty Polskiej pismem z 31 października 2007 r. o zaprzestaniu używania odbiornika RTV nie zasługiwał na uwzględnienie.

Natomiast w stanie prawnym regulowanym m.in. rozporządzeniem z 2007 r. do skutecznego wyrejestrowania odbiornika RTV – jak prawidłowo wywiódł WSA – koniecznym było złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia danych" o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w przywołanym przez WSA wyroku z 16 marca 2010 r.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 2 § 2 i art. 70 § op przez uznanie opłaty abonamentowej za opłatę, do której stosuje się te przepisy i nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia. W tym zakresie skarżąca kasacyjnie powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z 7 maja 2009 r. III CZP 20/09.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

Przede wszystkim wskazać należy, że w sprawie nie ma zastosowania uchwała (a nie wyrok) Sądu Najwyższego z 7 maja 2009 r., III CZP 20/09, ponieważ dotyczy ona terminu przedawnienia roszczenia o opłatę abonamentową i wynagrodzenie za połączenia telefoniczne z umowy o świadczenie usług telefonicznych, zawartej na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2014 r., poz. 243), a nie opłat za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych.

Należności z tytułu abonamentu RTV mają charakter publicznoprawny a nie cywilnoprawny, bowiem obowiązek ich uiszczania wynika z ustawy, a nie ma charakteru umownego, zatem podlegają egzekucji administracyjnej, przewidzianej dla należności pieniężnych. Tak więc na podstawie art. 2 § 2 op, do przedawnienia opłat abonamentowych stosować należy art. 70 § 1 op, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Abonament radiowo-telewizyjny, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, jest powszechnym, przymusowym, bezzwrotnym, ustalanym jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego, w celu realizacji zadań publicznych, świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, którą od pozostałych danin odróżnia jedynie celowy charakter. Przedmiotowy obowiązek został przez ustawodawcę nałożony na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli.

Powyższe oznacza, że w zakresie przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie ma zastosowania przepis art. 118 Kodeksu cywilnego, tj. 3-letni okres przedawnienia, o której mowa w przywołanej uchwale Sądu Najwyższego z 7 maja 2009 r. III CZP 20/09.

Konsekwencją nieuznania za usprawiedliwione dotychczas omówionych zarzutów jest niezasadność naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 upea, ponieważ w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. W sprawie mamy bowiem do czynienia z istnieniem egzekwowanego obowiązku w postaci zaległych należności pieniężnych (nieopłaconych opłat RTV), który nie jest przedawniony.

Z opisanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu (360 zł), który nie brał udziału przed WSA, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).