Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 42/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 1 i 2, ar. 72 ust. 1, art. 83, art. 94 ust. 1 i 2, art. 95 pkt 1 i 2, art. 75 ust. 3, art. 81 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 498 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 91 par. 1, art. 87 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 185 par. 1 i art. 190, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 206, art. 152, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] Znak [...] w przedmiocie uposażenia I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. dnia [...] 2009 r. Nr [...] odmawiającą wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia za okres od dnia [...] 2006 r. do dnia [...] 2006 r. II. w pozostałej części skargę oddala, III. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, IV. określa, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie pierwszym nie może być wykonana. /-/ J. Stankowski /-/ B. Drzazga /-/ J. Szaniecka


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1026/10 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 861/00, którym tutejszy Sąd uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. nr [...] z dnia [...] 2009 r. odmawiającą A. G. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci żądanych odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu potrącenia z uposażenia i przekazał sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] 2009 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. odmówił A. G. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci żądanych odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu potrącenia z uposażenia.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych zlikwidował stanowisko służbowe strony. Z uwagi na odmowę przyjęcia przez stronę innego stanowiska, Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji wydał rozkaz zwalniający z zawodowej służby wojskowej i przenoszący go do rezerwy.

Dowódca Wojsk Lądowych w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] 2002 r. o wypowiedzeniu A. G. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. A. G. stawił się do miejsca pełnienia służby wojskowej, został przyjęty na ewidencję i zaopatrzenie. Od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Po wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki.

W oparciu o pismo Departamentu Kadr MON Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, zobowiązano organy wojskowe do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą wojskową, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że są to świadczenia nienależne bowiem podstawa tego świadczenia odpadła (stwierdzono nieważność decyzji). W kwestii odsetek zważono, że art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) stanowi, że tylko w razie zwłoki (warunkowanej winą zgodnie z art. 476 Kodeksu cywilnego) w wypłacie uposażania żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, zwłaszcza art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na nie wypłaceniu uposażenia w pełnej wysokości, art. 103 ustawy pragmatycznej w zw. z art. 87 i następne Kodeksu pracy poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że można z należnego uposażania dokonać potrąceń bez tytułu prawnego, art. 77 ustawy pragmatycznej poprzez jego niezastosowanie, będące konsekwencją błędnego uznania, że zwrot świadczenia przewidziany w tym przepisie nie obowiązuje w sprawie, gdyż świadczenie w dniu wypłaty nie przysługiwało skarżącemu, podczas gdy zdaniem skarżącego było ono należne w dniu wydania decyzji ustalającej dla niego prawo i w dnu jego wypłacenia oraz naruszenie art. 75 ust. 3 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez nieuzasadnione uznanie, że żądanie odsetek od nieterminowej wypłaty uposażania i innych należności jest bezzasadne, podczas gdy prawo do wypłaty uposażania i innych należności zostało uznane przez organ i wypłacone ze zwłoką. Nadto odwołujący się zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6, art. 7 i art. 77 oraz art. 9 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydanie polecenia natychmiastowej wypłaty pozostałej części uposażenia w kwocie [...] zł przysługującej za lata 2003, 2004, 2005 i 2006 wraz z odsetkami naliczonymi od dnia [...] lipca 2006 r. oraz wydanie polecenia natychmiastowej wypłaty odsetek ustawowych począwszy od dnia ich wymagalności i wypłaconych ze zwłoką w 2006 r. od innych należności finansowych: gratyfikacji urlopowej za 2004 r. i 2005 r.; przejazdu raz w roku do dowolnie obranej miejscowości w kraju za lata 2004 i 2005; nagrody rocznej w wysokości 3/12 za rok 2003; dodatkowego uposażania rocznego za lata 2004 i 2005.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2009 r., podzielając argumentację Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wniósł A. G.

Uchylając decyzję organu I i II instancji tutejszy Sąd stwierdził, iż świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej, należą do drogi administracyjnej. Brak jest podstaw, by twierdzić, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych używa pojęcia "zwłoka" w rozumieniu Kodeksu cywilnego, zwłaszcza, że nie posługuje się pojęciem "opóźnienia". Sąd stwierdził, że nawet gdyby przyjąć interpretację na jaką powołują się organy, to nie bez znaczenia dla oceny działania organów w niniejszej sprawie pozostaje to, że działania te stanowią chronologiczne następstwo podjętej decyzji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Stwierdzając nieważność decyzji o zwolnieniu ze służby, organ administracyjny autorytatywnie wskazał na ciężką, kwalifikowaną wadliwość decyzji o zwolnieniu, nie zaś wadliwość zwykłą.

W ocenie Sądu decyzja "nieważnościowa" potwierdziła, że prawo odmawia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego tych skutków, jakie wywołałaby, gdyby była aktem ważnym. Decyzja administracyjna jest bowiem skuteczna prawnie, a więc posiada normatywną zdolność do wywoływania skutków prawnych, tylko w takim zakresie, w jakim przysługuje jej moc wiążąca (obowiązująca). Powyższy pogląd wpływa na interpretację art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z regulacjami dotyczącymi wypłaty uposażenia i dodatków do uposażenia.

Tutejszy Sąd nie podzielił poglądu zaprezentowanego w postępowaniu administracyjnym, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby. Stwierdzenie nieważności decyzji, której następstwem było ustanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne ze stanem pozostawania przez niego - po dacie zwolnienia ze służby - dalej w służbie. Tak zresztą przyjęto w niniejszej sprawie, uznając prawo skarżącego do wypłaty uposażenia przez cały czas zwolnienia. Aktualne stało się tym samym prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu w dniu zwolnienia.

Z kolei dla ustalenia, czy nastąpiła zwłoka w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zasadnicze znaczenie ma w ocenie Sądu data wymagalności tego świadczenia. Ponieważ, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, skarżącemu od daty zwolnienia, tj. od [...] września 2003 r., przysługiwały wszelkie należności wynikające z pełnienia zawodowej służby wojskowej. Tym samym uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne już w październiku 2003 r. (w dniach wynikających z art. 81 ustawy o służbie wojskowej). W konsekwencji wadliwe jest stanowisko organów, że w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, brak było podstaw do wypłacenia skarżącemu, obok uposażenia wraz z dodatkami, odsetek od tych należności wobec nie pełnienia przez niego w tym czasie służby, a tym samym - braku wymagalności wskazanych należności.

Tutejszy Sąd podniósł ponadto, że należy uwzględnić treść art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 81 ust. 3 tej ustawy, który ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Analiza treści art. 81 powołanej ustawy w kontekście unormowania art. 75 ust. 3 pozwala uznać, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce w rozumieniu ostatnio z wymienionych przepisów.

Odnosząc się do kwoty potrąconej skarżącemu przy wypłacie zaległych należności z tytułu uposażenia, tutejszy Sąd wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie powołano się na żadne przepisy (nie wymieniono nawet art. 103 ustawy o służbie wojskowej) umożliwiające takie potrącenie. Jednocześnie Sąd stwierdził uchybienia w zebraniu i ocenie dowodów oraz dokonaniu ustaleń stanu faktycznego. Tym samym uznał, iż naruszono zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego oraz nie spełniono wymogów określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto, w decyzjach organów obu instancji nie wskazano istotnych dla rozpoznania sprawy przepisów prawa materialnego, a w uzasadnieniu jedynie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną organu stwierdził, iż zasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 75 ust. 3 oraz art. 81 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.). Sąd kasacyjny wyjaśnił, iż art. 75 ust. 3 ustanawia dwie przesłanki, na których oparte jest prawo do odsetek., a mianowicie zwłokę w wypłacie uposażenia i innych należności oraz przesłankę terminu, od którego przysługują odsetki - dzień, w którym uposażenie lub należności pieniężne stały się wymagalne.

Sąd II instancji wskazał, że podstawą żądania przez A. G. w przedmiocie odsetek od wypłaconego uposażenia był fakt stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzją z [...] kwietnia 2006 r. nr [...] nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z [...] 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu A. G. stosunku służbowego. Dalej Sąd kasacyjny wyjaśnił, iż w doktrynie prawa administracyjnego i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zastosowanie wobec wadliwej decyzji administracyjnej sankcji nieważności powoduje, że decyzja od chwili wydania nie wywołała skutków prawnych. Ma to takie następstwo prawne w zakresie wypowiedzenia zawodowej służby wojskowej A. G., że stwierdzenie nieważności powoduje, iż od chwili wydania decyzji nie doszło do wywołania skutku prawnego wypowiedzenia służby wojskowej. To oznacza, że zachował prawo do uposażenia i innych należności, co też nie jest kwestionowane. Kwestią jest jednak wyprowadzenie konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego związanych z wypowiedzeniem A. G. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dla prawa do odsetek. Sąd II instancji wyjaśnił, iż art. 75 ust. 3 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uzależnia to prawo od wystąpienia przesłanki zwłoki w wypłacie uposażenia i przesłanki wymagalności. Decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej obowiązywała w obrocie prawnym do chwili stwierdzenia jej nieważności i decyzji tej przysługiwał przymiot domniemania prawidłowości. Sąd kasacyjny podniósł, iż przepisy polskiego prawa administracyjnego nie przyjmują nieważności z mocy prawa, a według art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja administracyjna obowiązuje do dnia, w którym we właściwym trybie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu II instancji dopóki decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej obowiązywała, dopóty nie można zarzucić zwłoki w wypłacie uposażenia. Dopiero obalenie domniemania prawidłowości decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej dawało podstawy do wyprowadzenia wystąpienia przesłanki zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności i od tego dnia odsetki stały się wymagalne. Przedstawiając powyższy pogląd Sąd zaznaczył, iż podzielił w pełni stanowisko przyjęte w wyroku z 22 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1455/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części.

Przeprowadzona przez tutejszy Sąd, z zastrzeżeniem wiążących uwag i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji (art. 185 § 1 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), ponowna analiza zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie uposażenia żołnierza zawodowego (uposażenia zasadniczego i świadczeń z nim związanych), prowadzi do wniosku, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie części tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. A mianowicie w tej części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję [...] z dnia [...] 2009 r. Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. odmawiającą skarżącemu wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia, obejmującej okres od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...] lipca 2006 r., to jest od dnia następnego po dniu stawienia się do służby do dnia poprzedzającego dzień wypłaty należności za okres od dnia [...] października 2003 r. do dnia stawienia się do służby (w dniu [...] czerwca 2006 r.).

W pierwszej kolejności, mając na względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wyżej przywołanego wyroku, wskazać należy, iż decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci jego rozwiązania i skarżący przestał być żołnierzem zawodowym. Zatem w okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej skarżącemu nie przysługiwało prawo do uposażenia, a w konsekwencji nie istniało roszczenie o jego zapłatę. Skoro art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uzależnia to prawo od wystąpienia przesłanki zwłoki w wypłacie uposażenia i przesłanki wymagalności, to dopóki decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej obowiązywała, dopóty nie można zarzucić organowi zwłoki w wypłacie uposażenia. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego spowodowało, że powstało co prawda roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jednak nie zaktualizowały się terminy, o których mowa we wspomnianym art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Skoro zatem roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący nie miał statusu przeniesionego do rezerwy.

Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy w zakresie odsetek jest ustalenie daty wymagalności należności wynikających ze stosunku służbowego. Przy ustalaniu wymagalności należności pomocny będzie art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei ust. 2 wymienionego wyżej artykułu przewiduje, iż dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolności do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Ponadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia, zatem żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy pobierającemu emeryturę nie przysługuje prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej (por. wyroki NSA z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1496/08, z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05 i z dnia 22 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1455/08 - dostępne centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego przyjąć należy, iż roszczenie o zaległe uposażenie staje się wymagalne dopiero z chwilą stawienia się żołnierza do służby, tzn. w momencie, gdy żołnierz nie tylko pozostaje w służbie wojskowej, ale również wyraża gotowość do pełnienia tej służby. Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, iż wypłacone należności dotyczą okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu uznać należy, iż wszelkie roszczenia za ten okres stały się wymagalne w dniu, w którym skarżący zgłosił się do służby. Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący stawił się do służby w dniu [...] czerwca 2006 r. (wyciąg z rozkazu dziennego nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. - k. 109 akt person. i k. 16 akt sąd.). Powyższa okoliczność nie jest kwestionowana przez strony postępowania. Podobnie nie jest okolicznością sporną wypłacenie skarżącemu w dniu [...] lipca 2006 r. "świadczeń finansowych przysługujących za okres pozostawania poza zawodową służbą wojskową, tj. za okres od [...] października 2003 roku do 0[...] czerwca 2006 roku.", jak wskazał skarżący we wniosku z dnia 8 lipca 2009 r. o wypłatę należności finansowych wraz z odsetkami ustawowymi (k. 2 akt adm. i k. 3 akt sąd.).

Przedstawione rozważania prowadzą w niniejszej sprawie do wniosku, że wszelkie zaległe należności wynikające ze stosunku służbowego przysługujące skarżącemu po przywróceniu do służby stały się wymagalne w dniu [...] czerwca 2006 r. W tym dniu skarżący winien otrzymać wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego. Skoro należności przysługujące skarżącemu zostały wypłacone dopiero w dniu [...] lipca 2006 r., to wypłata należnych kwot nastąpiła w niniejszej sprawie już po ziszczeniu się przesłanki ich wymagalności. W konsekwencji zastosowanie do takiej sytuacji znalazł art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym "w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne" skarżącemu przysługują odsetki za zwłokę w wypłacie przysługujących mu należności. W tym zakresie rozstrzygnięcie organu w przedmiocie odsetek narusza wyżej przywołany przepis prawa materialnego, co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zaskarżona decyzja wymagała uchylenia w części, w jakiej utrzymywała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wypłaty odsetek od uposażenia za okres od [...] czerwca 2006 r. (kolejny dzień od dnia stawienia się do służby) do [...] lipca 2006 r. (dzień poprzedzający wypłatę zaległych świadczeń z tytułu uposażenia).

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze w zakresie dotyczącym potrącenia skarżącemu kwoty [...] zł, co miało miejsce przy wypłacie zaległych należności z tytułu uposażenia (wyrównania uposażenia - k. 17 akt sąd.), jak i odmowy zwrotu tej kwoty należy w pierwszym rzędzie zauważyć, iż trafnie strona zarzuciła organowi niezgodność z prawem potrącenia, dokonanego przez organ wojskowy przy wypłacie należności z tytułu wyrównania uposażenia, a obejmującego świadczenia wypłacone z tytułu odprawy w następstwie zwolnienia ze służby w 2003 r. ([...] zł) oraz wypłacony wówczas ekwiwalent za urlop ([...] zł) i odszkodowanie ([...] zł).

Co do zasady, jeśli dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swą wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeśli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym (art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego), zaś w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego nie wyklucza się zastosowania art. 498-505 Kodeksu cywilnego przez analogię również do należności o charakterze publicznoprawnym (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 1994 r.. sygn. akt II UZP 32/93, publikowana OSNC 7-8/94/150, akceptowane przez T. Wiśniewskiego w: "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania" LexisNexis 2009 - wyd. 9, s. 774, Nb 6). Trzeba jednakowoż mieć na uwadze, że zgodnie z art. 103 ust. 1 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uposażenia żołnierza mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1, dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94 oraz należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 91 § 1 Kodeksu pracy należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 Kodeksu pracy mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. W doktrynie przyjmuje się, że kwestia potrąceń z art. 87 § 1 Kodeksu pracy jest uregulowana w sposób wystarczający i autonomiczny w tym Kodeksie, co powoduje, że nie ma w tym wypadku zastosowania art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego (M. T. Romer "Prawo pracy. Komentarz" Wyd. Pr. 2008 s. 570 uw. 1). Skoro zaś skarżący nie wyraził zgody na potrącenie kwot otrzymanych uprzednio z tytułu odprawy, odszkodowania i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z jego należności z tytułu wyrównania uposażenia, to do potrącenia doszło z naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 87 § 1 i art. 91 §1 Kodeksu pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 977/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 42/09 - obydwa publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, powołane za wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 156/10 - dostępne jw.).

Uwzględniając powyższe przepisy i poglądy stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie doszło do niezgodnego z prawem potrącenia. Dokonanie takiego potrącenia skutkuje zaś tym, że w postępowaniu administracyjnym właściwy organ (analogicznie jak sąd pracy w procesie z powództwa pracownika o zasądzenie od pracodawcy potrąconej kwoty) bada, czy żądanie zwrotu tej kwoty nie stanowi nadużycia prawa i obowiązany jest wyraźnie rozstrzygnąć o tym żądaniu - przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy - w tym w szczególności po rozważeniu, czy przemawia za tym wzgląd na interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Analiza zaistniałych w sprawie okoliczności wskazuje przy tym, iż choć, jak to wykazano powyżej, do potrącenia wypłaconej odprawy, ekwiwalentu za urlop i odszkodowania (za skrócony okres wypowiedzenia) doszło z naruszeniem prawa, to jednak organy administracji wojskowej trafnie odmówiły skarżącemu wypłaty kwot (równowartości) odprawy, ekwiwalentu za urlop i odszkodowania, potrąconych uprzednio z wyrównania uposażenia, aczkolwiek to prawidłowe merytorycznie rozstrzygnięcie w wadliwy prawnie sposób uargumentowały w uzasadnieniach swoich decyzji.

Zauważyć trzeba, iż w rozpatrywanej sprawie skarżący dwukrotnie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Najpierw w 2003 r., które to zwolnienie zostało dokonane w oparciu o decyzję z dnia [...] 2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego, co do której następnie stwierdzono jej nieważność. Następnie skarżący został zwolniony ze służby rozkazem personalnym [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lipca 2006 r. z uwagi na to, że sam wypowiedział stosunek służbowy (wnosząc o skrócenie okresu wypowiedzenia i zwolnienie go z dniem 31 sierpnia 2006 r. - k. 22 akt sąd, k. 143 akt person.). W związku z tymi zdarzeniami dwukrotnie przyznano i wypłacono stronie odprawę, comiesięczne świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami na okres jednego roku oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Ponieważ stwierdzono nieważność decyzji będącej podstawą zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej w 2003 r. odpadła zatem podstawa przyznania wypłaty odprawy i ekwiwalentu w związku z faktem, iż skarżący w znaczeniu prawnym nie został zwolniony z służby wojskowej - pozostawał w stosunku służbowym chociaż służby nie pełnił. Decyzją nr [...] Komendanta Wojskowej Komedy Uzupełnień w K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. skarżący otrzymał ponownie świadczenia, o których mowa w art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (art. 95 pkt 2 tej ustawy). Fakt ten jest bezsporny, znajduje potwierdzenie w dokumentacji akt osobowych (k. 135 - 137 akt person.).

Gdyby uznać za słuszne roszczenia skarżącego - zgłoszone pismem z dnia 8 lipca 2009 r., czyli już po powtórnym zwolnieniu ze służby, co nastąpiło z dniem [...] sierpnia 2006 r. - o zwrot potrąconych świadczeń, które otrzymał z tytułu zwolnienia go ze służby wojskowej w 2003 r. doszłoby do sytuacji, iż otrzymałby on dwukrotnie to samo świadczenie. Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zawodowemu przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, odprawa w wysokości określonej w tych przepisach, stanowiąca w zależności od okresu trwania służby odpowiedni procent kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że prawo żołnierza do odprawy powiązane zostało z faktem zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że odprawa ma charakter świadczenia jednorazowego, wypłacanego w związku z zakończeniem służby wojskowej, a żołnierz, który otrzymał odprawę, nie może już ponownie nabyć do niej prawa w pełnej wysokości. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia [...] czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1714/04, z dnia 18 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 902/08, z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1471/08, z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I OSK 66/09, z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. I OSK 362/09, z dnia 4 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 568/09, z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 546/09, z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 804/09 - wszystkie publikowane w bazie orzeczeni pod adresem jw.). Nie ma zatem, na gruncie art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, możliwości dwukrotnego nabycia uprawnień i wypłaty tych świadczeń z tytułu jednorazowego zwolnienia ze służby (przywrócenie skarżącego do służby w 2006 r., w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego, niweczyło skutki pierwszego zwolnienia ze służby w 2003 r.), co miałoby miejsce w przypadku uwzględnienia żądania skarżącego w przedmiocie wypłaty kwoty potrąconej z wyrównania uposażenia.

Reasumując wskazać należy, iż powyższe rozważania w realiach niniejszej sprawy oznaczają, iż prawidłowym działaniem byłoby nie - jak zostało to faktycznie zrealizowane przez organy wojskowe - potrącenie wypłaconych w 2003 r. świadczeń (odprawy, odszkodowania i ekwiwalentu za urlop) z wyrównania uposażenia za okres niezgodnego z prawem zwolnienia ze służby, lecz uwzględnienie nienależnie wypłaconych kwot z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej w 2003 r. przy ustalaniu wysokości przyznanych skarżącemu decyzją nr [...] Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. świadczeń z tytułu zwolnienia ze służby wojskowej Rozliczenia takiego jednakże w decyzji o przyznaniu świadczeń z tytułu zwolnienia skarżącego ze służby w 2006 r., wobec uprzedniego pozbawionego podstawy prawnej potrącenia tych świadczeń z wyrównania uposażenia za lata 2003-2006, nie uczyniono.

W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy żądanie przez skarżącego wypłaty nienależnie potrąconych w 2006 r. kwot z wyrównania uposażenia, wypłaconego z tytułu przywrócenia do służby wojskowej, uznać należy za nadużycie prawa.

Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji będzie miał na uwadze powyższe rozważania i orzeknie co do zasadności żądania odsetkowego skarżącego w zakresie dotyczącym okresu, o którym mowa w punkcie I sentencji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I i IV sentencji wyroku (o uchyleniu zaskarżonej decyzji w wyżej opisanej części oraz co do kwestii wykonania przedmiotowej decyzji w tej części). W punkcie II sentencji Sąd orzekł z kolei na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł w pkt III sentencji stosując art. 200 i art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z wyżej wymienionych przepisów w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie natomiast do treści art. 206 p.p.s.a. w razie częściowego uwzględnienia skargi Sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przytoczony przepis stanowi wyjątek od zasady jaką jest zwrot kosztów (w pełnej wysokości) niezbędnych do celowego dochodzenia praw, nawet w przypadku uwzględnienia skargi w części. Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 206 p.p.s.a. określane jest jako zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania, będąca uzupełnieniem zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, zwanej też zasadą rezultatu. Nieobligatoryjne zasądzenie jedynie części kosztów może nastąpić wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. W przedmiotowej sprawie miarkując wysokość kosztów Sąd kierował się tym, że uwzględnił skargę jedynie w zakresie w jakim zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia za krótki okres od dnia [...] czerwca 2006 r. do [...] lipca 2006 r. Biorąc pod uwagę powyższe oraz zakres żądania zawarty w skardze uznać należy, iż skarga została uwzględniona w nieznacznej części, co też uzasadniało zastosowanie w niniejszej sprawie art. 206 p.p.s.a. Z powyższych względów Sąd zasądził na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] zł (17 zł - opłata za pełnomocnictwo i [...] zł jako 1/10 minimalnego wynagrodzenia radcy prawnego zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

/-/ J.Stankowski /-/ B.Drzazga /-/ J.Szaniecka