Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 396/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23a  ust. 2, ust. 6, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2 art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt h, art. 73, art. 74, art. 77, art. 78
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie
journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 74 poz 1 art. 10 ust. 1 lit. a
law: Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie  stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do  członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. B. – A., B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. B. – A. i B. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Referatu Organizacji i Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społeczno Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu, działającego z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na małoletnie wówczas A. B. i B. B.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

W dniu 26 lipca 2005 r. Pani G. B. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na córki A. B. i B. B. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2005/2006 i podjęcia przez dzieci nauki poza miejscem zamieszkania.

Decyzją z dnia 8 września 2005 r., nr [...], zmienioną decyzją z dnia 11 sierpnia 2006 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza G., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał Pani G. B. świadczenia rodzinne w formie: 1) zasiłku rodzinnego przyznanego na A. B., w kwocie 43,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2005 r. do 27 czerwca 2006 r.; 2) zasiłku rodzinnego przyznanego na B. B., w kwocie 43,00 zł miesięcznie, na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. 3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznanego na A. B., w kwocie 90,00 zł, wypłaconego jednorazowo we wrześniu 2005 r.; 4) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przyznanego na B. B., w kwocie 90,00 zł, wypłaconego jednorazowo we wrześniu 2005 r.; 5) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła przyznanego na A. B., w kwocie 40,00 zł na okres od 1 września 2005 r. do 27 czerwca 2006 r.; 6) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła przyznanego na B.B., w kwocie 40,00 zł na okres od 1 września 2005 r. do 30 czerwca 2006 r. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 29 września 2005 r. i wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna.

Decyzją z dnia 13 maja 2009 r., nr [...] Kierownik OPS

w G., na podstawie art. 163 K.p.a. i art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.) uchylił

z dniem 6 lutego 2006 r. decyzję własną z dnia 8 września 2005 r. w związku

z potwierdzoną informacją, że w okresie przyznania świadczeń G. B. pracowała w Holandii od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. i od 17 maja 2006 r. do 23 czerwca 2006 r. W związku z tym sprawę przekazano Marszałkowi Województwa Opolskiego.

Zastępca Kierownika Referatu Organizacji i Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił G. B. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: A.B. i B.B., w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż G. B. od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. pracowała w Holandii i od tego miesiąca jest w tym państwie uprawniona do zasiłku rodzinnego na dzieci. W związku z tym stwierdził, że wniosek strony od tej daty podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i organem właściwym do wydania decyzji dotyczącej uprawnień do świadczeń rodzinnych jest marszałek województwa. Dalej podał, że na podstawie art.73 Rozporządzenia Rady EWG Nr 1408/71, wnioskodawczyni należy odmówić prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w Polsce, gdyż jako pracownik najemny podlegała ona w tym czasie ustawodawstwu państwa, w którym wykonywała pracę najemną, a więc podlegała ustawodawstwu holenderskiemu. Organ powołał przepis art. 75 ust. 1. rozporządzenia, w myśl którego świadczenia rodzinne są udzielane zgodnie z przepisami stosowanymi przez instytucję właściwą państwa wykonywania pracy, niezależnie od tego czy osoba fizyczna lub prawna, której mają być wypłacone świadczenia, zamieszkuje lub przebywa na terytorium państwa właściwego lub innego państwa członkowskiego.

Pismem z dnia 30 grudnia 2009 r. Pani G. B. wniosła odwołanie od tej decyzji wskazując, że w dniu 6 lutego 2006 r. została zatrudniona w Holandii i nie została poinformowana, że przysługuje jej prawo do świadczeń rodzinnych. Podała, że nie otrzymała także żadnych druków. Ponadto w tak krótkim okresie nie zebrałaby wymaganych dokumentów. Dodała, że skoro świadczenia nie zostały wypłacone w Holandii to należały jej się w Polsce. Podniosła także, że gdyby przed wyjazdem do pracy zawiesiła wypłatę świadczeń, to jej dzieci zostałyby bez środków do życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wymienioną na wstępie decyzją z [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), dalej rozporządzenie.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinnych oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 ustawy). Natomiast w myśl ust. 2 tego przepisu prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie uczącej się.

Jednocześnie w przypadkach przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, przy ubieganiu się tych osób o świadczenia rodzinne może występować element koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw członkowskich, która to kwestia uregulowana jest przepisami prawa wspólnotowego, a w szczególności przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r.

w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. UE L z 1971 r. Nr 149, s. 2) oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. UE. L z 1972 r. Nr 74, s. 1).

Potrzebę i obowiązek stosowania tych przepisów wspólnotowych ustawodawca przewidział w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W szczególności art. 23 a ust. 2 tej ustawy stanowi, iż w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa

o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z art. 23 a ust. 3 i ust. 5 ustawy wynika natomiast, że w takim przypadku marszałek województwa ustala, czy w przekazanej mu sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

i w przypadku pozytywnego ustalenia tej okoliczności, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie

z art. 21 od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych

w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23 a ust. 6 ustawy).

Przenosząc te uregulowania do okoliczności sprawy stwierdzono, że organ

I instancji prawidłowo uznał, iż w przypadku G. B. od dnia 6 lutego 2006 r. mają zastosowanie nie tylko przepisy krajowe, tj. przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale także przepisy wspólnotowe o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jak bowiem wynika z akt sprawy w okresie od dnia 6 lutego 2006 r. do dnia 31 marca 2006 r. G. B. była zatrudniona w Holandii, gdzie wykonywała pracę najemną, natomiast dzieci przebywały w tym czasie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa okoliczność wskazuje jednoznacznie, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia z przemieszczaniem się wnioskodawczyni w granicach Wspólnoty Europejskiej i podjęciem przez nią aktywności zawodowej

w jednym z krajów Unii Europejskiej. Ta sytuacja z kolei oznacza, że sprawa świadczeń rodzinnych na dzieci, o które ubiega się wnioskodawczyni wymaga wydania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku

z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, a więc decyzji wydanej przez Marszałka Województwa Opolskiego lub upoważnionego Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu. Dlatego słusznie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. uchylił z dniem 6 lutego 2006 r. własną decyzję z dnia 8 września 2005 r., nr [...], przyznającą stronie świadczenia rodzinne. Prawidłowe działania podjął także działający z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu, który ponownie rozpatrzył wniosek strony o przyznanie świadczeń rodzinnych na dzieci w okresie zasiłkowym 2005/2006 i wydał decyzję z dnia [...], nr [...], w sprawie odmowy Pani G. B. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: A.B. i B.B., w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. , a więc w okresie w którym zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż w przypadku wystąpienia takiej, jak

w rozpatrywanej sprawie, sytuacji transgranicznej przy rozpatrywaniu wniosku

o przyznanie świadczeń rodzinnych - w tym świadczenia jakim jest zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego - mają zastosowanie, stanowiące integralną część porządku prawnego obowiązującego w Polsce, przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r.

w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U- UE. L z 1972 r. Nr 74, s. 1).

Zgodnie z art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu państwa członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego państwa członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa.

W przypadku pracowników najemnych i osób pracujących na własny rachunek obowiązuje zatem zasada, że świadczenia rodzinne są należne na mocy ustawodawstwa tego państwa, którego ustawodawstwem jest objęty pracownik, nawet jeżeli członkowie jego rodziny mieszkają w innym państwie.

G. B. w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. pracowała w Holandii jako pracownik najemny i odprowadzała tam składki na ubezpieczenie społeczne, co wynika z przetłumaczonej na język polski informacji instytucji holenderskiej z dnia 20 marca 2009 r., a to oznacza, iż w tym okresie podlegała ustawodawstwu państwa holenderskiego i była uprawniona, w odniesieniu do swoich członków rodziny, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo tego państwa. Dodać przy tym należy, iż nie ma znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia fakt, czy w podanym okresie strona występowała z formalnym wnioskiem o przyznanie jej świadczeń rodzinnych na dzieci w kraju zatrudnienia, tj. w Holandii, czy też z takim wnioskiem nie występowała z różnych powodów.

Należy także wskazać, że zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych (jako ustawodawstwem miejsca zamieszkania strony) prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu

z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, bądź osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 ustawy).

G. B. w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. podlegała także ustawodawstwu polskiemu. Powstała więc sytuacja kumulacji prawa do świadczeń rodzinnych, co oznacza konieczność zastosowania zasady pierwszeństwa w tym zakresie. Reguły pierwszeństwa w sytuacji kumulacji prawa do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo państwa zatrudnienia i przewidzianych przez ustawodawstwo państwa zamieszkania członków rodziny (dzieci) są wskazane w przepisach omawianych wyżej rozporządzeń, w szczególności w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72.

Jeżeli w tym samym okresie na tego samego członka rodziny następuje kumulacja prawa do świadczeń rodzinnych należnych na podstawie art. 73 rozporządzenia (pracownikowi najemnemu w Holandii) i prawa przyznawanego w kraju zamieszkania członków rodziny (w Polsce), a osoby zamieszkujące w Polsce nie prowadzą tu działalności zawodowej (kryterium wykonywania działalności zawodowej jest brane pod uwagę w celu określenia stosowanego Ustawodawstwa

i ustalenia pierwszeństwa), to prawo do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny (dziecka) podlega zawieszeniu do wysokości tych świadczeń

w państwie zatrudnienia (art 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72). Zawieszenie następuje bez względu na to, kto w rodzinie jest bezpośrednio uprawniony do pobierania świadczeń rodzinnych na podstawie ustawodawstwa państwa zamieszkania (mąż czy żona, czy też oboje). Powyższe regulacje wskazują, że to reguły zawarte we wskazanym rozporządzeniu przesądzają o wyborze właściwego ustawodawstwa do wypłaty świadczeń, a nie decyduje o tym wyłącznie prawo polskie, bez uwzględnienia regulacji wspólnotowych.

Powyższe oznacza zatem, że w przedmiotowej sprawie na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71, to na państwie zatrudnienia - Holandii, spoczywa obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych dla strony za okres, w którym była ona zatrudniona w tym państwie. Oznacza to, iż stronie nie przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci,

w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r.

Fakt ten pozostaje bowiem bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż kwestia świadczeń rodzinnych, które mogły zostać wypłacone stronie w Holandii, nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania i świadczenia na podstawie ustawodawstwa tamtego państwa członkowskiego nie podlegają kontroli przez organy orzekające w tym przedmiocie w Polsce.

W skardze wniesionej przez pełnomocnika skarżących, G. B., zarzucano nieprawidłowość doręczenia decyzji odwoławczej. W szczególności zarzucono, że decyzja z dnia [...] została przesłana 21 czerwca, co zdaniem strony oznacza przewlekłość postępowania.

Następnie zawarto opis zasad wyjazdów do pracy najemnej w Holandii (informacja o pracy w piątek lub sobotę, wyjazd do pracy w sobotę lub niedzielę), co uniemożliwia podjęcie kroków prawnych w OPS, w szczególności złożenia wniosku o świadczenia rodzinne w Regionalnym Ośrodku Polityki Społecznej. Jako istotny argument strona podniosła, że dzieci pozostałyby bez środków do życia, gdyby zawiesiła wypłatę świadczeń w OPS.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Zdaniem Kolegium podniesione przez stronę zarzuty nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie mają wpływu na sposób podjętego rozstrzygnięcia, które wydane zostało w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy i obowiązujące w tym zakresie przepisy.

Ponownie podkreślano, że w sytuacji gdy świadczenie, które strona może otrzymać z właściwych instytucji dwóch różnych Państw Członkowskich w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny w miejscu zatrudnienia członka rodziny jest wyższe niż to przewidziane przez ustawodawstwo polskie (świadczenia rodzinne przysługujące na podstawie ustawodawstwa holenderskiego są wyższe niż świadczenia przysługujące na podstawie ustawodawstwa polskiego), nie ma podstaw do zawieszenia świadczeń rodzinnych, stąd uzasadniona jest ich odmowa. Zdaniem organu na państwie holenderskim spoczywał obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych dla strony na jej dzieci w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r., przy czym bez znaczenia pozostaje podniesiony przez stronę fakt niepobierania przez nią świadczeń rodzinnych w Holandii w związku z tym, iż nie złożyła ona w tym państwie wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych na dzieci. Decydującym jest bowiem fakt posiadania przez stronę prawa do ubiegania się o świadczenia rodzinne w kraju zatrudnienia, a nie to, że dotychczas strona nie skorzystała z tego prawa. Dodatkowo zauważano, że tylko w sytuacji gdyby strona wykazała, że zgodnie

z ustawodawstwem holenderskim nie przysługuje jej prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci za okres, w którym wystąpiła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych na dzieci przeszedłby na kraj zamieszkania członków rodziny strony, bowiem wskazane przepisy Unii Europejskiej nie pozwalają na jednoczesne korzystanie z dwóch systemów zabezpieczenia społecznego, co jest istotą ich regulacji.

Odnosząc się do zarzutu przewlekłości w załatwieniu sprawy przez Kolegium wyjaśniono należy, iż odwołanie strony załatwione zostało zgodnie z zasadami załatwiania spraw określonymi w art. 35 i art. 36 kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast co do rozbieżności pomiędzy datą wydania decyzji,

a jej wysłaniem, stwierdzić trzeba, że różnica w datach wynika z konieczności sporządzenia uzasadnienia wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami,

a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§2).

Oznacza to, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego

i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji.

Zaznaczyć przy tym trzeba, iż w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.

Odmowa przyznania świadczeń rodzinnych dla skarżących w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. nastąpiła na podstawie zasad i przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązujących państwa członkowie Unii Europejskiej. Wiążą one zatem także Polskę na podstawie art. 9 Konstytucji RP, które ustala dla Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek przestrzegania prawa międzynarodowego, w tym obowiązującego wówczasTraktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską ( Dz.U.2004, Nr 90, poz. 864 ze zm.) – art. 249.

Rozporządzenia stanowione przez instytucje Unii są bezpośrednio stosowane przez Państwa Członkowskie, i stanowią część krajowego porządku prawnego oraz są źródłem prawa (por. art. 6 i 7 Konstytucji RP).

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją odmówiono matce skarżących, które w chwili złożenia wniosku były małoletnie, przyznania prawa do świadczeń rodzinnych, w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, uznając na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 21 marca 1972 r.,

nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U. UE. L. 71.149.2), że obowiązek wypłaty świadczeń spoczywa na państwie, w którym wnioskodawczyni była zatrudniona w okresie jakiego dotyczyło przyznanie świadczenia. Dokonując oceny zgodności działań organów z przepisami prawa powszechnie obowiązującego na terenie RP, w tym także oceny stanowiącej podstawę podjętego rozstrzygnięcia Sąd uznał w niniejszej sprawie, że zaskarżona decyzja nie narusza tych przepisów.

Odnosząc się do podstawy prawnej przyznawania świadczeń rodzinnych wskazać przyjdzie, że warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania, w polskim systemie zabezpieczenia społecznego, reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwana dalej "ustawą" oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinnych oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy warunkiem uzyskania prawa do świadczeń jest posiadanie obywatelstwa polskiego, przy czym ustawodawca w przypadku obywateli polskich, tak jak i cudzoziemców o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy, nie uzależnił prawa do świadczeń dodatkowo także od posiadania zatrudnienia, czy ubezpieczenia na terenie kraju, a jedynie w myśl art. 1 ust. 3 ustawy od zamieszkiwania na terytorium RP przez okres zasiłkowy, w którym dana osoba otrzymuje świadczenie, z zastrzeżeniem wyjątku w tym zakresie

w przypadku, gdy inaczej stanowią przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe. W art. 23a ustawy określił przy tym reguły dotyczące postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych

w przypadkach, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń przebywa poza granicami RP i podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa

o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na podstawie art. 23a ust. 3 ustawy marszałek województwa obowiązany jest natomiast ustalić, czy w przekazanej mu sprawie wskazane przepisy mają zastosowanie. Następnie w przypadku pozytywnego ustalenia tej okoliczności, stosownie do art. 23 a ust. 5 ustawy, organ właściwy do wydania decyzji uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia,

w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie

w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej kolejności, po myśli art. 23 a ust. 6 ustawy skutkuje to koniecznością wydania przez marszałka województwa decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy określa kompetencje samorządu województwa w odniesieniu do realizacji zadań

z zakresu świadczeń rodzinnych, i przewiduje w ust. 1 pkt 2, że należy do nich wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku

z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Mając na uwadze powołane powyżej regulacje ujęte w art. 23 a ustawy wyjaśnić należy, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w granicach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego stanowi część prawa unijnego, które określa zakres i sposób stosowania ustawodawstwa poszczególnych państw w zakresie zabezpieczenia społecznego, w związku z migracją obywateli

i służy zapewnieniu osobom migrującym należytej ochrony w zakresie zachowania uprawnień wynikających z zabezpieczenia społecznego. Jej istotą jest wskazanie ustawodawstwa, które należy zastosować w konkretnej sprawie, w tym także

w przypadku zbiegu uprawnień z tego samego tytułu, wynikających z ustawodawstwa równych państw. Nie powoduje ona jednak bezpośredniej zmiany w wewnętrznych systemach prawnych, a jedynie określa podstawowe zasady służące rozwiązywaniu problemów wynikających dla osób migrujących z różnic jakie istnieją w na gruncie regulacji prawnych przewidzianych w poszczególnych państwach. Zgodnie z art. 3 pkt 15 a ustawy, pojęcie "przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego", których potrzebę i obowiązek stosowania ustawodawca przewidział

w sprawach o świadczenia rodzinne, odnosi się do: rozporządzenie Rady (EWG)

nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 05.07.1971, str. 2, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 35, ze zm.) oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG)

nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek

i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74

z 27.03.1972, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 83, ze zm.).

Stosownie do wskazanych regulacji, znajdujących zastosowanie w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, uwzględniając okoliczności faktyczne zaistniałe w niniejszej sprawie w ocenie Sądu stwierdzić należało, że prawidłowo organy uznały, iż w odniesieniu do uprawnień G. B. w zakresie świadczeń rodzinnych, miały zastosowanie nie tylko przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych, ale także przepisy wspólnotowe o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Z prawidłowych ustaleń faktycznych wynika, że G. B. pracowała

w Holandii, między innymi od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. w warunkach pracy najemnej. W tym czasie córki B. i A. B. przebywały w Polsce. Oznacza to przemieszczenie się w granicach Wspólnoty Europejskiej i podjęcie pracy zawodowej w jednym z krajów członkowskich. Należało zatem zastosować cytowany wyżej przepis art. 23 a ust. 2 ustawy, a po pozytywnym ustaleniu, w myśl art. 23 a ust. 3, wydać decyzję opartą na przepisie art. 23 a ust. 5 ustawy.

W konsekwencji wydano 13 maja 2009 r. decyzję Kierownika OPS o uchyleniu decyzji własnej z 8 września 2005 r. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony na podstawie art. 23 a ust. 1 i ust. 6 ustawy w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy wydano zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych za okres od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r.

Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych zastosowanie znajdowały wskazane powyżej przepisy wspólnotowe

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W odniesieniu do tych przepisów dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1408/71, przepisy tego aktu stosuje się do pracowników najemnych lub do osób prowadzących działalność na własny rachunek, lub do studentów, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednego lub kilku Państw Członkowskich i są obywatelami jednego z Państw Członkowskich lub są bezpaństwowcami lub uchodźcami, zamieszkałymi na terytorium jednego z Państw Członkowskich, jak i do członków ich rodzin i do osób pozostałych przy życiu. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 pkt h rozporządzenia znajduje ono zastosowanie do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą świadczeń rodzinnych. Przepisy szczególne dotyczące świadczeń rodzinnych ujęte zostały w rozdziale 7 Tytułu III rozporządzenia, i tak zgodnie z art. 73 rozporządzenia, stanowiącym podstawę prawna podjęcia zaskarżonej decyzji, pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa. Stosownie do tej regulacji, w przypadku pracowników najemnych i osób pracujących na własny rachunek obowiązuje zatem zasada, że świadczenia rodzinne są należne na mocy ustawodawstwa państwa zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, nawet jeżeli członkowie jego rodziny mieszkają w innym państwie. Inaczej mówiąc oznacza to, że na podstawie art. 73 rozporządzenia, na państwie zatrudnienia spoczywa obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych. Uprawnienie to nie może być przy tym zniesione przez regulacje zawarte w ustawodawstwie krajowym, na mocy, którego osoby niezamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego mogłyby zostać pozbawione świadczeń rodzinnych. Zasadniczym celem, jaki ma spełnić omawiany przepis, jest uniemożliwienie państwu członkowskiemu uzależnienia prawa do świadczeń rodzinnych od warunku zamieszkiwania członków rodziny na terytorium tego państwa, gdyż warunek taki stanowi przeszkodę

w skorzystaniu przez pracownika wspólnotowego z prawa do swobodnego przepływu.

W przypadku, gdy zachodzi zbiegu uprawnień do świadczeń, przysługujących na podstawie ustawodawstwa państwa zatrudnienia oraz państwa zamieszkania członków rodziny, w celu uniknięcia kumulacji praw przysługujących w tym zakresie, w przepisach wspólnotowych określone zostały reguły pierwszeństwa zbiegających się norm, które winny być stosowane zawsze wtedy, gdy dana osoba ma równolegle prawo do dwóch rożnych świadczeń rodzinnych. Do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie reguła, która przedstawiona została

w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72. Stosuje się ją bowiem wówczas, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia

nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie (czyli tak jak w polskiej ustawie o świadczeniach rodzinnych). Stanowi ona, że prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń. Jeśli zatem zarówno ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zatrudnienia, jak i ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pracownika najemnego przyznaje w odniesieniu do tego samego członka rodziny i za ten sam okres uprawnienie do świadczeń rodzinnych, to właściwym państwem członkowskim w zakresie wypłacania wspomnianych świadczeń jest zasadniczo państwo członkowskie miejsca zatrudnienia.

Jak słusznie dostrzeżono w zaskarżonej decyzji, z przedstawionych uregulowań wspólnotowych wynika, że jeżeli w tym samym okresie w stosunku do tego samego członka rodziny następuje kumulacja prawa do świadczeń rodzinnych należnych na podstawie art. 73 rozporządzenia (pracownikowi najemnemu

w Holandii) i prawa przyznawanego w kraju zamieszkania członków rodziny

(w Polsce), a osoby zamieszkujące w Polsce nie prowadzą tu działalności zawodowej (kryterium wykonywania działalności zawodowej jest brane pod uwagę

w celu określenia stosowanego ustawodawstwa i ustalenia pierwszeństwa), to prawo do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny (dziecka) podlega zawieszeniu do wysokości tych świadczeń w państwie zatrudnienia. "Zawieszenie" następuje bez względu na to, kto w rodzinie jest bezpośrednio uprawniony do pobierania świadczeń rodzinnych na podstawie ustawodawstwa państwa zamieszkania (mąż czy żona, czy też oboje). Wyraźnie podkreślić przy tym trzeba, że o wyborze właściwego ustawodawstwa do wypłaty świadczeń nie decyduje wyłącznie prawo polskie, bez uwzględnienia regulacji wspólnotowych, lecz przesądzają o tym reguły z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Matka skarżących G. B. w okresie od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r. pracowała w Holandii, jako pracownik najemny i tam odprowadziła składki na ubezpieczenie społeczne. Z uwagi na tę okoliczność w ocenie Sądu prawidłowo uznano w zaskarżonej decyzji, że w tym okresie podlegała ona ustawodawstwu państwa holenderskiego i była uprawniona, w odniesieniu do swoich członków rodziny, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo tego państwa. Świadczenia te na gruncie ustawodawstwa polskiego nie mogły zatem być jej przyznane. Jak już wcześniej wywiedziono, koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego opiera się m.in. na zasadzie niekumulacji świadczeń. Znaczy to tyle, że w sytuacji, gdy świadczenie rodzinne przysługuje z tytułu wykonywania pracy w jednym państwie członkowskim i równocześnie świadczenie tego rodzaju przysługuje w ustawodawstwie państwa, w którym mieszkają członkowie rodziny, świadczenia są wypłacane tylko z jednego tytułu. Na zasadzie art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 oraz art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72 przyjąć natomiast w niniejszej sprawie należało pierwszeństwo prawa holenderskiego. Bez znaczenia dla odmowy przyznania świadczeń w oparciu o przepisy prawa krajowego pozostaje przy tym to, czy uprawniona posiadała wiedzę na temat uprawnień przysługujących jej na podstawie ustawodawstwa innego państwa i czy występowała z wnioskiem o przyznanie jej świadczeń w kraju zatrudnienia. Żaden z przepisów obowiązującego prawa nie uzależnia bowiem wyłączenia uprawnienia od tych okoliczności, a przesłankę w tym zakresie stanowi fakt podlegania ustawodawstwu państwa zatrudnienia.

Odmowa przyznania świadczeń nie stoi w sprzeczności z określoną w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72, instytucją zawieszenia prawa do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny (dziecka). Skoro bowiem świadczenia przysługujące na podstawie ustawodawstwa holenderskiego są wyższe niż świadczenia przysługujące w Polsce, na co wskazuje organ, stronie nie przysługiwałyby na gruncie ustawodawstwa krajowego świadczenia rodzinnych w wyższej wysokości. W takiej też sytuacji ocena, co do istnienia po stronie uprawnionego prawa do świadczeń, prowadziłaby do naruszenia wynikającej

z przepisów wspólnotowych zasady niekumulacji świadczeń. Dostrzec przy tym trzeba, że przepisy wspólnotowe określają zasady, a postępowanie w przypadku kumulacji prawa do świadczeń i jej likwidacji uregulowane jest w krajowym porządku prawnym. Na gruncie zaś ustawy o świadczeniach rodzinnych brak podstaw do przyznania świadczenia powoduje odmowę jego przyznania.

W konsekwencji tych rozważań słusznie odmówiono zaskarżoną decyzją przyznania prawa do świadczeń rodzinnych za sporny okres od 6 lutego 2006 r. do 31 marca 2006 r.

Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.