Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 90/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 1 pkt 1 - 4 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków środowiskowych dla przedsięwzięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

W dniu [...] czerwca 2015 r. T. D. złożył w Urzędzie Gminy T. wniosek w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku obory do hodowli bydła mięsnego o łącznej obsadzie 161 sztuk (133,1 DJP) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, na działce o nr geod. [...] w miejscowości C., gmina T.

Wójt Gminy T., po uzyskaniu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] lipca 2015 r. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] lipca 2015 r., stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia oraz nałożył obowiązek wykonana raportu o oddziaływaniu na środowisko w pełnym zakresie.

Następnie, organ wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki realizacji inwestycji, także Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. zaopiniował pozytywnie ww. przedsięwzięcie i określił warunki realizacji.

W dniu [...] marca 2016 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania uzupełniono materiał dowodowy o przesłuchania świadków oraz o stanowisko inwestora, który nie wyraził zgody na zmianę lokalizacji przedmiotowej budowy.

Kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił wydania decyzji środowiskowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nakazał organowi pierwszej instancji przeprowadzenie oceny przedstawionych przez inwestora w raporcie oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów przedsięwzięcia oraz ustalenie czy istnieje możliwość ulokowania budynku obory w innym miejscu w obrębie tej samej działki.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu uzyskano zgodę inwestora na przeprowadzenie inwestycji w wariancie alternatywnym oraz stanowisko wykonawcy raportu w przedmiocie jego aktualności. Z uwagi na zmianę ulokowania planowanej budowy budynku obory, organ wezwał inwestora do uzupełnienia raportu poprzez przedłożenie mapy ze wskazaniem konkretnej lokalizacji budynku obory w obrębie działki o nr geod. [...] oraz dostosowanie raportu do wariantu alternatywnego w zakresie emisji zanieczyszczeń i hałasu oraz uciążliwości odorowych i mikrobiologicznych wynikających w eksploatacji przedsięwzięcia. W dniu 31 lipca 2017 r. inwestor przedłożył "Analizę oddziaływania na środowisko planowanego budynku obory w wariancie lokalizacyjnym" stanowiącą załącznik do przedłożonego raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Następnie Wójt Gminy T., w nawiązaniu do wcześniejszych opinii wydanych w przedmiotowej sprawie, wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z prośbą o dokonanie analizy załączonego materiału i ewentualne wydanie nowej opinii w przedmiocie sprawy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r., a następnie Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w B. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. zaopiniowały pozytywnie ww. przedsięwzięcie i określiły warunki realizacji.

Kolejna decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] ustalono środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu podano, że planowane przedsięwzięcie, będzie polegało na budowie budynku obory do hodowli bydła mięsnego o obsadzie 161 sztuk wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Przedsięwzięcie to, zgodnie z założeniem wariantu alternatywnego, zlokalizowane zostanie w miejscowości C. na działce o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni około 2,8 ha, w linii wschód-zachód, w południowej części terenu, w miejscu maksymalnie oddalonym od zabudowań mieszkalnych. Działka na której planowana jest inwestycja położona jest na obrzeżach wsi w sąsiedztwie pól i lasu. Od strony zachodniej sąsiaduje z drogą, za którą na działce nr [...] inwestor prowadzi hodowlę trzody chlewnej o obsadzie 68,65 DJP (61 stanowisk dla macior). Najbliżej położone budynki mieszkalne znajdują się w odległości około 155 m od granic działki.

Podano, że w ramach przedmiotowej inwestycji planowana jest budowa wolnostojącego budynku obory o wymiarach 70 x 20 x 6 m. Budynek ten będzie posiadał wentylację grawitacyjną oraz automatyczne zadawanie paszy i wody. Woda będzie dostarczana z wodociągu gminnego oraz z własnej planowanej do realizacji studni o zdolności poboru wody ok. 0,2 m3/h. W oborze zostanie wydzielona część hodowlana i magazynowa, nie będzie pomieszczenia socjalnego. Wody opadowe i roztopowe z dachu będą odprowadzane do gruntu, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Pasze dla bydła będą przechowywane w szczelnych przykrytych pryzmach zabezpieczonych folią przed odciekami oraz w silosie o poj. 30Mg.

Chów bydła będzie prowadzony w systemie wolnostanowiskowym w głębokiej ściółce. Technologia produkcyjna zakłada hodowlę tylko i wyłącznie bydła mięsnego, o następującej obsadzie: byki (850kg) - 53 sztuk, byczki powyżej 1 roku - 53 sztuk, byczki od 1/2 do 1 roku - 55 sztuk. Byczki będą zakupywane 4 razy w roku (co 3 miesiące) w ilości 20 sztuk i hodowane przez okres 24 miesięcy do osiągnięcia wagi 850 kg. Po tym czasie będą sprzedawane, a na ich miejsce będzie wprowadzana nowa partia zwierząt. W ciągu roku w oborze przebywać będzie 161 sztuk bydła i jest to stan średnioroczny.

W czasie hodowli bydła w systemie głębokiej ściółki będzie powstawać obornik w ilości ok. 2409 Mg/rok. Część obornika (ok. 1605,4 Mg) inwestor dwa razy w roku będzie wykorzystywał do nawożenia własnych gruntów rolnych, a pozostałe około 803,6 Mg przekaże odbiorcom zewnętrznym do rolniczego wykorzystania na mocy stosownych umów. Odpady będą selektywnie magazynowane i przekazywane do zagospodarowania firmom posiadającym stosowne zezwolenia. Padłe sztuki zwierząt będą przekazywane do utylizacji specjalistycznej firmie.

Podczas prac związanych z realizacją przedsięwzięcia wystąpi emisja substancji do powietrza oraz hałas, spowodowany wykonywaniem prac budowlanych, eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu. Uciążliwości te będą krótkotrwałe i ustąpią z chwilą zakończenia robót budowlanych. Jak wynika z raportu, z uwagi na planowany zakres prac budowlanych nie dojdzie do zagrożenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz wód podziemnych i powierzchniowych.

Na etapie eksploatacji nastąpi emisja zanieczyszczeń do powietrza (hałas, pyły, gazy), będą powstawały odpady oraz nawozy naturalne. Nie będą powstawały ścieki bytowe, nie będą też powstawały ścieki z prac porządkowych, gdyż pomieszczenia hodowlane będą czyszczone na sucho i dwa razy do roku bielone wapnem.

Na terenie inwestycji w fazie eksploatacji wystąpią źródła emisji zanieczyszczeń do powietrza takie jak amoniak, siarkowodór pyły zawieszone PM 10, pyły zawieszone PM2,5. Podano, że szczegółowa analiza przedstawionych w raporcie wyliczeń emisji substancji pochodzących z procesów hodowli zwierząt we wnioskowanej oborze a także emisje pochodzące z chowu trzody z chlewni oraz ze zbiornika na gnojowicę znajdującego się na sąsiedniej działce nr [...] nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wartości ww. substancji poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny. W fazie eksploatacji głównym źródłem hałasu będą wentylatory dachowe w ilości 10 sztuk w istniejącej chlewni, budynek planowanej obory oraz ruch pojazdów po terenie gospodarstwa. Analiza wykazała, że dotrzymany będzie dopuszczalny poziom hałasu w stosunku do terenów zabudowy zagrodowej określony na 55 dB w porze dnia i 45 dB w porze nocy.

Planowane przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w obrębie jednolitej części wód powierzchniowych "D." oraz w obrębie jednolitej części wód podziemnych "55". Po zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko takich jak: nieskładowanie obornika na terenie gospodarstwa i wykorzystywanie go zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolnej, a także dbałość o czystość terenu inwestycji, funkcjonowanie obory nie będzie miało wpływu na stan ilościowy i jakościowy jednolitych części wód, nie będzie stanowić również zagrożenia osiągnięcia celu środowiskowego jednolitych części wód.

Funkcjonowanie obory będzie źródłem emisji gazów cieplarnianych pochodzących z hodowli zwierząt oraz procesów nawożenia. Z uwagi na zmianę lokalizacji planowanej obory oraz skalę przedsięwzięcia nie wpłynie ono na klimat i jego zmiany.

Planowana do budowy obora będzie realizowana na terenie wiejskim, na obszarze dla którego nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wnioskowane przedsięwzięcie nie jest zlokalizowane na obszarach wodno-błotnych, na obszarach przylegających do jezior i obszarach wybrzeży, na obszarach górskich lub leśnych, w tym strefie ochronnej ujęć wód i obszarach ochronnych zbiorników wód śródlądowych oraz na obszarach uzdrowisk i obszarach ochrony uzdrowiskowej.

W bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, a zarazem w zasięgu jej oddziaływania, brak jest jakichkolwiek obiektów znajdujących się pod ochroną konserwatorską lub wpisaną od ewidencji zabytków architektonicznych.

Planowane przedsięwzięcie, z uwagi na jego lokalizację i ograniczony zakres oddziaływania na środowisko, nie spowoduje transgranicznych oddziaływań.

Teren planowanej inwestycji położony jest poza obszarami objętymi prawną formą ochrony przyrody w rozumieniu o ochronie przyrody. Najbliżej położone obszary to Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk "O." oraz Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków "B.", znajdujące się w odległości około 5,2 km od terenu inwestycji. Ze względu na charakter inwestycji oraz jej lokalizację, nie będzie ona znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że z przeprowadzonej analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż umiejscowienie planowanej obory w wariancie alternatywnym, tj. w południowej części działki o nr geod. [...] we wsi C., spowoduje przeniesienie oddziaływania w przestrzeni na bardziej korzystne dla najbliższych terenów zabudowy mieszkaniowej i będą w mniejszym stopniu odczuwalne przez mieszkańców nieruchomości położonych w najbliższym sąsiedztwie, a także pozostałych mieszkańców wsi C. i okolic. Jednocześnie szczegółowa analiza wyników obliczeń funkcjonowania budynku obory w zmienionej lokalizacji, przedstawionych w raporcie wskazuje, że stężenia emitowanych przez planowaną oborę zanieczyszczeń do powietrza, jak i poziomy hałasu powodowane przez jej eksploatację nie będą powodowały przekroczeń standardów jakości środowiska. W konkluzji organ pierwszej instancji stwierdził, że planowane przedsięwzięcie przeprowadzone w alternatywnym wariancie lokalizacyjnym nie będzie stanowiło znacznej uciążliwości dla środowiska.

Po rozpatrzeniu odwołania M. Z., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można jedynie w przypadku:

- niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2009 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Dz.U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa);

- odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy;

- braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy);

- gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy);

- jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy).

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały wyżej wskazane warunki do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. A mianowicie stwierdzono, że:

- na terenie projektowanej inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zatem nie może być mowy o niezgodności z jego ustaleniami;

- organy, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy, tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. pozytywnie uzgodnił inwestycję, identycznie postąpił Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. który w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r., pozytywnie zaopiniował inwestycję stwierdzając, że mimo zmiany lokalizacji inwestycji warunki określone w opinii z dnia [...] stycznia 2015 r. pozostają niezmienione;

- z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w kolejnym wariancie lokalizacyjnym, albowiem planowana inwestycja pierwotnie zlokalizowana była mniej korzystnie z punktu widzenia konfliktów społecznych, a w kolejnym postępowaniu inwestor wyraził zgodę na proponowany przez organ pierwszej instancji inny wariant lokalizacyjny. Tym samym, wariant określony w decyzji jest nie tylko najkorzystniejszy z punktu widzenia oddziaływania na środowisko ale i uwzględnia istniejące konflikty społeczne;

- z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika, aby przedsięwzięcie mogło znacząco wpłynąć na obszar Natura 2000, albowiem przedsięwzięcie zlokalizowane zostanie na obszarze oddalonym od najbliżej położonego obszaru Natura 2000 około 5,2 km;

- z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika, aby przedsięwzięcie mogło spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych na obszarze dorzecza, albowiem najbliższy ciek wodny jest umiejscowiony o około 300 m od planowanej inwestycji. Ponadto ustalono obowiązek inwestora w zakresie magazynowania, transportu i wykorzystania odpadów i nawozów, tak aby odbywało się to w sposób uniemożliwiający ich rozprzestrzenianie, np. poprzez szczelne przykrywanie pryzm kiszonek, czy też wykorzystywanie nawozów pochodzących z obory jako nawóz naturalny na polach w dawce nie przekraczającej 170 kg N/ha. Tym samym, planowane przedsięwzięcie przy spełnieniu tych warunków nie będzie miało istotnego wpływu na stan ilościowy i jakościowy jednolitych części wód, jak również nie wpłynie negatywnie na osiągnięcie celów środowiskowych tych terenów.

Kolegium stwierdziło, że zebrany materiał dowodowy (w tym dodatkowo sporządzona część raportu w zakresie analizy oddziaływania na środowisko budynku obory w alternatywnym wariancie lokalizacyjnym) pozwala na uznanie sprawy za wyjaśnioną wyczerpująco, co przesądza, że postępowanie organu pierwszej instancji było zgodne z obowiązującym prawem. Przede wszystkim organ dopuścił do postępowania zainteresowanych oraz wykonał obowiązek niezbędnych obwieszczeń. Na skutek dwukrotnego uchylenia decyzji wydawanych w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji wykonał szereg działań w ramach uzupełniania materiału dowodowego, a przede wszystkim zwrócono się o sporządzenie części dodatkowej raportu uwzględniającej badania w zakresie oddziaływania środowiskowego przedsięwzięcia w innym wariancie lokalizacyjnym. Poza tym, oceny materiału dowodowego, w tym przedłożonego przez wnioskodawcę raportu dokonały, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyspecjalizowane organy administracji, właściwe do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Kolegium stwierdziło, że ocena formalna raportu jest pozytywna, albowiem spełnia on wymogi ustawy, w szczególności zawiera wszystkie obligatoryjne elementy wymagane art. 66 ust. 1 i art. 68 ust. 1 ustawy oraz uwzględnia zakres wskazany w postanowieniu stwierdzającym potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określającym jego zakres. Natomiast analiza merytoryczna tego dokumentu pozwala na stwierdzenie, że określony w nim zakres oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w odniesieniu do poszczególnych faz realizacji inwestycji, jest wystarczająco szeroki i uwzględnia aspekty technologiczne, prawne, organizacyjne oraz logistyczne inwestycji.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego pominięcia przez organ pierwszej instancji aspektu konfliktu społecznego i nie uwzględnienia interesów okolicznej ludności i zainteresowanych stron, Kolegium podało, że z akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji wziął pod uwagę protesty społeczne oraz zarzuty dotyczące raportu (wpływające w dniach [...] stycznia 2016 r., [...] lutego 2016 r., [...] lutego 2016 r., [...] marca 2016 r., [...] lipca 2016 r., [...] sierpnia 2016 r.). Nadto po uzupełnieniu materiału dowodowego o dodatkową część raportu wyznaczył nowy 30-dniowy termin na składanie skarg i wniosków, jednakże żadne uwagi i wnioski nie zostały przez zainteresowanych złożone. Kolegium podało, że niewątpliwie, planowana inwestycja wywołuje niezadowolenie społeczne, czemu członkowie lokalnych społeczności dali wyraz w swych pismach składanych do właściwego organu. Trzeba jednak zauważyć, że organ pierwszej instancji próbował doprowadzić do jak najkorzystniejszego rozwiązania z punktu widzenia społeczności lokalnej, chociażby skutecznie przekonując inwestora do zmiany lokalizacji planowanej inwestycji w celu jej oddalenia od zabudowy mieszkalnej. Kolegium podało, że aktualnie nie istnieją przepisy prawa, umożliwiające uzależnienie wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania od poziomu emitowanego przez inwestycję odoru. Jako, że organy mogą działać jedynie na podstawie i w granicach prawa, dlatego w przypadku braku przepisu prawa odnoszącego się do problematyki "odorowej" planowanego przedsięwzięcia organy nie mogą uwzględniać wartości pozaprawnych.

Skargę do sądu administracyjnego na tę decyzję złożył A. Z. i zarzucił, że SKO pominęło okoliczności faktyczne sprawy dotyczące sprzeciwu mieszkańców C. a także sąsiednich wsi. Stanowi to, zdaniem skarżącego naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy. Skarżący podniósł, że budowa chlewni będzie miała znaczący, negatywny wpływ na środowisko. Zarzucono, że SKO nie wzięło pod uwagę rozmiarów planowanej inwestycji. Podniesiono, że immisje w postaci zapachu, znacznego hałasu a także możliwość skażenia mikrobiologicznego najbliższej okolicy, są trudne do wyobrażenia. Uwzględnienie stanowiska mieszkańców sąsiednich nieruchomości w niniejszej sprawie jest równie istotne co ochrona środowiska. Zdaniem skarżącego to decyzja odmawiająca zgody na realizację przedsięwzięcia uwzględniała stanowisko mieszkańców i była wynikiem prawidłowej interpretacji i zastosowania zasady przezorności. A mianowicie wszelkie nieścisłości zawarte w raporcie zostały zakwalifikowane tak jakby stanowiły zagrożenie dla środowiska. Zdaniem skarżącego kwestionowana decyzja SKO została wydana z naruszeniem przepisów prawa i powinna być uchylona.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2018 r. (k. 62-65) uczestnik postepowania inwestor –T. D. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku obory do hodowli bydła mięsnego o łącznej obsadzie 161 sztuk wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr geod. [...] w miejscowości C., gm. T..

Jak trafnie podało SKO w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji z przepisów ustawy z dnia 3 października 2009 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (na datę wydania decyzji przez organ odwoławczy w dniu 30 listopada 2017 r. obowiązywał tekst jednolity tej ustawy z dnia 26 listopada 2017 r. pub. w Dz.U. z 2017 r., poz. 1405 a nie jak błędnie podaje organ odwoławczy tekst jednolity z dnia 15 lipca 2016 r. opublikowany w Dz.U. z 2016 r., poz. 353; dalej powoływana jako ustawa) wynika, że odmowa wydania decyzji środowiskowej następuje tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych przez ustawodawcę (art. 80 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 1, 2 i 3 ustawy), tj.:

- niezgodności lokalizacji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co w niniejszej sprawie nie występuje, gdyż brak jest planu miejscowego;

- odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii przez organy wymienione w art. 77 ust. 1 ustawy, co nie miało miejsca w tym postępowaniu, gdyż RDOŚ oraz PPIS wydały pozytywne opinie (uzgodnienia);

- braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie, co też nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem kwestionowana decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia została wydana na skutek zgody inwestora na realizację inwestycji w wariancie alternatywnym;

- gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika znacząco negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 - taka sytuacja nie zaistniała w sprawie niniejszej, albowiem przedsięwzięcie będzie zlokalizowane w odległości około 5,2 km od najbliżej położonego obszaru 2000 tj. Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk "O." oraz Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków "B.";

- jeśli z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych, zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza - taka sytuacja także nie zaistniała, albowiem inwestycja jest zlokalizowana w odległości około 300 m od cieku wodnego. Nadto, jak słusznie wywodzi organ odwoławczy, nałożone na inwestora obowiązki w zakresie magazynowania, transportu i wykorzystywania odpadów i nawozów maja wyeliminować negatywny wpływ inwestycji na obszarze dorzecza.

Podać należy, że decyzja środowiskowa służy ocenie następstw realizacji inwestycji dla środowiska, zwłaszcza zidentyfikowaniu negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazaniu działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem.

Zauważyć też należy, że mimo, iż to na organie wydającym decyzję środowiskową spoczywa główny ciężar oceny dopuszczalności realizacji inwestycji z punktu widzenia ochrony środowiska, to jednak ustawodawca umożliwił mu wykorzystanie szeregu elementów pomocniczych tak, by jego ocena była wszechstronna i wieloaspektowa. Wskazanymi elementami są m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który powinien spełniać wymagania określone w art. 66 ustawy; postępowanie wpadkowe uzgodnieniowe, w którym uzyskuje się opinie wyspecjalizowanych organów uzgadniających, także wydane po analizie przedłożonego przez inwestora raportu; zapewnienie udziału społeczeństwa na etapie przygotowywania i wydawania decyzji środowiskowej. Nadto, jeśli zdaniem organu w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko nie jest możliwe zidentyfikowanie wszystkich następstw funkcjonowania przedsięwzięcia, to istnieje możliwość nałożenia obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz wykonania analizy porealizacyjnej.

Wskazać trzeba, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Nie ulega również wątpliwości, że organ prowadzący postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej nie jest zwolniony z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania pełnego materiału dowodowego i jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.).

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja środowiskowa nie budzi istotnych zastrzeżeń z punktu widzenia jej zgodności z przepisami prawa, zwłaszcza z przepisami o postępowaniu wyjaśniającym. Decyzja określa środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji zaliczającej się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. organ pierwszej instancji, po uprzednim uzyskaniu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia oraz nałożył obowiązek wykonana raportu o oddziaływaniu na środowisko w pełnym zakresie.

Inwestor, co należy podkreślić, właściwie dwukrotnie przedstawiał raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisk. Złożony po raz pierwszy raport był uzupełniany na skutek wezwań organów uzgadniających. Po uzupełniniu raportu zarówno Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (opinia z dnia [...] stycznia 2016 r.) jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. (postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r.) uzgodniły pozytywnie realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Nadto w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. inwestor przedstawił wyjaśnienia w odpowiedzi na zarzuty zgłoszone do raportu. Rozstrzygając sprawę po raz pierwszy w dniu [...] marca 2016 r. odmówiono wydania decyzji środowiskowej, kierując się przede wszystkim zdecydowanym sprzeciwem mieszkańców gminy wobec planowanej inwestycji. Decyzja ta został uchylona z powodu braku uzasadnienia odmowny ustalenia środowiskowych uwarunkowań, w szczególności braku dokonania samodzielnej oceny raportu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. ponownie odmówiono wydania decyzji środowiskowej, po raz kolejny uzasadniając to sprzeciwem mieszkańców gminy. Nadto podano, że inwestor nie wyraził zgody na zmianę lokalizacji inwestycji na korzystniejszą dla mieszkańców. SKO decyzją z dnia [...] maja 2017 r. uchylił to rozstrzygnięcie. Głównym powodem ponownej decyzji kasatoryjne było nie ustalenie czy możliwe jest ulokowanie budynku obory na działce nr geod. [...], tak aby było jak najmniej uciążliwe dla najbliższych zabudowań mieszkalnych, pomimo tego że inwestor dopuszcza taką możliwość. W ponownie prowadzonym postępowaniu inwestor przedłożył "Analizę odziaływania na środowisko planowanego budynku obory w alternatywnym wariancie lokalizacyjnym", stanowiącą załącznik do raportu. Organy uzgadniające po uzupełnieniu raportu ponownie pozytywnie zaopiniowały przedsięwzięcie (PPIS w dniu [...] sierpnia 2017 r. a RDOŚ w dniu [...] sierpnia 2017 r.). Mieszańcy gminy w stosunku do alternatywnej lokalizacji nie wnieśli zarzutów.

Z powyższego wynika, że pozytywne wypowiedzi organów uzgadniających nie miały waloru jednokrotnego ale kilkukrotny, następowały po uzyskaniu stosownych wyjaśnień od inwestora na kierowane do niego wezwania, zaś wezwania organów współdziałających były wszechstronne, wyczerpujące, zwracające uwagę na różnorodne negatywne aspekty zamierzonej działalności, w tym uwzględniały treść składanych protestów mieszkańców. Zdaniem Sądu stanowiska organów uzgadniających zostały szczegółowo umotywowane, a przyjęcie zawartych w nich rozwiązań przez organy wydające decyzje w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości. Zarzut, jakoby pominięto okoliczności faktyczne sprawy dotyczące sprzeciwu mieszkańców C. a także sąsiednich wsi jest bezpodstawny. Z powyższego wynika, że sprzeciw mieszkańców gminy stanowił podstawę dwukrotnego wydania decyzji odmownej w wariancie zaproponowanym przez inwestora, pomimo pozytywnych opinii organów uzgadniających. Kwestionowana w sprawie niniejszej decyzja określa środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia w alternatywnym wariancie, odnośnie którego mieszkańcy gminy nie wnosili już sprzeciwu.

Zdaniem Sądu, obszerność materiału dowodowego uwzględnionego i przeanalizowanego przez organy uzgadniające, a następnie przez organy wydające decyzję środowiskową w obydwu instancjach, przełożyła się na rodzaj, liczbę oraz szczegółowość i zindywidualizowanie wymagań środowiskowych. Prawidłowo też wyniki uzgodnienia RDOŚ oraz opinii PPIS zostały przez organy orzekające w sprawie niniejszej uwzględnione zgodnie z wymogami art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Podzielić należy pozytywną ocenę organów dotyczącą przedłożonego raportu, uzupełnionego analizą realizacji przedsięwzięcia w wariancie alternatywny, zatem w tym zakresie nie sposób stwierdzić naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, raport jest dokumentem prywatnym, ale opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń raportu powinno nastąpić poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), której wnioski pozostawałyby w sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora (vide: wyroki w sprawach: II OSK 844/16 z 28 października 2016 r.; II SA/Kr 795/16 z 19 września 2016 r., II SA/Sz 1496/15 27 kwietnia 2016 r. – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Inaczej rzecz ujmując, każdorazowe zarzuty i zastrzeżenia stron wobec ustaleń raportu nie mogą być gołosłowne, a powinny zostać wszechstronnie uzasadnione, przy czym największą przeciwwagę dla raportu stanowi dowód o równorzędnym ciężarze gatunkowym, tj. kontrraport (ekspertyza), która wskaże wady raportu inwestora lub nietrafność przyjętych w nim rozwiązań. Kontrdowód przeciwko specjalistycznemu raportowi powinien reprezentować wartość merytoryczną na co najmniej równym poziomie kompleksowości, a nie stanowić uwag negujących założenia w nim zawarte, niepopartych głębszą analizą (vide wyrok II SA/Bd 750/14 z 11 lutego 2015 r., CBOSA).

Istotne jest, że raport powinien zostać poddany ocenie przez prowadzące postępowanie organy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, przy czym ocena ta nie może wkraczać w treść specjalistyczną raportu, której organ nie posiada. Rolą organu administracji publicznej jest więc ocena raportu pod kątem poprawności formalnej tj. zgodności treści raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną. Sąd administracyjny także nie może poddawać ocenie merytorycznej ustaleń faktycznych raportu, jeśli ocena ta wymaga wiadomości specjalnych. Ocena sądu odnośnie raportu może dotyczyć tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny oraz czy spełnia wymagania ustawowe (vide wyroki: II OSK 552/15 z dnia 29 listopada 2016 r.; II OSK 662/15 z dnia 29 września 2016 r.; II SA/Po 459/15 z dnia 16 września 2015 r.; II OSK 495/13 z dnia 28 sierpnia 2014 r. – CBOSA). Ocena przedłożonego raportu powinna w szczególności dotyczyć spełnienia przez niego warunków, o jakich mowa w art. 66 ustawy oraz jego aktualności i rzetelności sporządzenia.

Prowadząc przedmiotowe postępowanie administracyjne organy nie zaniechały dokonania wszechstronnej oceny raportu a w szczególności analizy realizacji inwestycji w wariancie alternatywnym, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, natomiast nie miały okazji oceny kontrdowodu w postaci ekspertyzy lub innego raportu podważającego ustalenia raportu inwestora.

Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 5, 6, 6a i 7 ustawy, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5); określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (pkt 6); porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na przyrodę, ziemię, dobra materialne, zabytki, krajobraz wyszczególnione w pkt a-g przepisu 66 ust. 1 pkt 6a: uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko (pkt 7). Wariantowanie ma służyć znalezieniu właściwych proporcji pomiędzy interesem wnioskodawcy, interesem innych osób oraz interesem publicznym. Analiza wariantowa może być przeprowadzona w różnym kontekście np.: lokalizacyjnym, technicznym, technologicznym.

W sprawie niniejszej, jak już wskazano powyżej, wariant przedstawiony przez inwestora stanowił podstawę dwukrotnego wydania decyzji odmownej z uwagi na sprzeciw mieszkańców. Środowiskowe uwarunkowania zostały wydane dla racjonalnego wariantu alternatywnego, który uwzględnia sprzeciwy mieszkańców dotyczące lokalizacji inwestycji. Zgodnie z tym wariantem budynek obory na działce nr geod. [...] została zlokalizowany w taki sposób aby był jak najmniej uciążliwy dla najbliższych zabudowań mieszkalnych.

Niewątpliwie przedmiotowa inwestycja będzie generować produkcję obornika oraz uciążliwości odorowe, co szczególnie było podkreślane w wielokrotnych protestach, sprzeciwach oraz formułowanych i zgłaszanych wnioskach i uwagach. W tej kwestii Sąd pragnie wskazać, że uwzględniając zasady doświadczenia życiowego nie można skutecznie zaprzeczyć, jakoby inwestycja faktycznie nie wywoływała takich uciążliwości i Sąd zdaje sobie sprawę z tego faktu. Natomiast, i tu należy przyznać rację organom, wobec braku obowiązujących norm prawnych regulujących kwestie uciążliwości zapachowych, wobec przedstawienia przez inwestora sposobu zagospodarowania obornika nie można zakładać, że nie dotrzyma on szczegółowo określonych warunków realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, w tym w warunków w zakresie zagospodarowania obornika. Takie założenie nie może zostać przyjęte, bowiem wykluczałoby w ogóle wydawanie decyzji środowiskowych. Tymczasem uciążliwości i oddziaływania negatywnego nie sposób wykluczyć, natomiast rolą postępowania środowiskowego jest rozpoznanie tego oddziaływania i jego zminimalizowanie, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło i nie budzi wątpliwości Sądu.

Jeszcze raz należy podkreślić, że jeżeli inwestor uzyska decyzję pozwalającą na realizację inwestycji na warunkach określonych w decyzji środowiskowej – będzie musiał spełnić nałożone warunki.

Odnośnie ujawnionego w sprawie konfliktu społecznego (art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy) podać należy, że skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie II OSK 1620/12 (CBOSA), że "celem postępowania, w którym wydaje się decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, jest możliwie najlepsze zabezpieczenie środowiska przed negatywnym oddziaływaniem inwestycji a nie jej zablokowanie". Zatem protesty społeczne kierowane przeciwko inwestycji należy dogłębnie ocenić, by poznać ich powód, jednak wystąpienie protestów nie powoduje automatycznie, że organ powinien uzyskać społeczną akceptację przedsięwzięcia. W sytuacji stawiania zamierzeniu inwestycyjnemu konkretnych zarzutów popieranych dowodami i podnoszenie istotnych dla oceny oddziaływania na środowisko okoliczności należy je wyjaśnić, co w sprawie niniejszej uczyniono i ocena ta nie budzi wątpliwości. Innymi słowy, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu nie może być rozumiane jako swoiste referendum czy głosowanie nad dopuszczalnością proponowanej inwestycji. Tym samym także skala protestów nie może być warunkiem przesądzającym o ustaleniu bądź nieustaleniu środowiskowych uwarunkowań. W sprawie niniejszej na skutek protestów mieszkańców ostatecznie ustalono środowiskowe uwarunkowania w wariancie alternatywnym najbardziej korzystnym dla mieszkańców. Wydanie uwarunkowań środowiskowych bez wątpienia, w ocenie Sądu, uwzglednia interes społeczny.

W sprawie niniejszej nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia oceny postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko (art. 80 ust. 1 pkt 4 ustawy).

W tym miejscu zauważyć jeszcze raz należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione warunki art. 80 ust. 1 ustawy wymienione w pkt 1- 4 i ust. 2 tego artykułu. Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej ocena tych przesłanek nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

Reasumując, skoro zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego w przeprowadzonym postępowaniu, przy niebudzącej wątpliwości ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zgodnej z art. 80 ustawy), inwestor wyraził zgodę na realizacje inwestycji w innym wariancie (art. 81 ust. 1), nie wynika możliwość znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 81 ust. 2), nie wynika możliwość spowodowania nieosiągnięcia celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami (art. 81 ust. 3), nie zachodzi niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2), a sama decyzja środowiskowa spełnia wymogi art. 82 ust. 1 ustawy – to nie zachodzą podstawy do uznania jej za wydaną z naruszeniem prawa. Skarga nie zawiera zarzutów skutecznych, podlegających uwzględnieniu.

Mając powyższe na względzie skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).