Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 867/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 59 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. sp.j. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. – po rozpoznaniu zażalenia P. Sp. j. (dalej: "Skarżąca", "Zobowiązana" lub "Spółka") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2020 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego – utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr [...] z [...] czerwca 2019 r., [...] z [...] września 2019 r. oraz [...] z [...] października 2019 r., obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r., I, II kwartał 2019 r. w kwocie należności głównej w wysokości 90.476,00 zł.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w stosunku do tytułu wykonawczego nr [...] z [...] czerwca 2019 r., zawiadomieniem nr [...] z [...] czerwca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku P. S.A. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone do Banku 27 czerwca 2019 r., natomiast do Spółki wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone 9 lipca 2019 r. Tytułem realizacji ww. zajęcia bank w okresie od 4 lipca 2019 r. do 27 listopada 2019 r. przekazał na konto organu egzekucyjnego łączną kwotę 7.272,63 zł.

W stosunku do tytułu wykonawczego nr [...] z [...] września 2019 r., zawiadomieniem nr [...] z [...] września 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku P. S.A. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone do banku 17 września 2019 r., natomiast do Spółki wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone 20 września 2019 r. W odpowiedzi na powyższe zajęcie, bank poinformował o braku środków na rachunku bankowym Spółki.

W stosunku do tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2019 r., zawiadomieniem nr 1449-SEE-2.711.10498723.2019.1.BZMA z 8 października 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku P. S.A. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone do banku 8 października 2019 r., natomiast do Spółki wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone 15 października 2019 r. W odpowiedzi na powyższe zajęcie, bank poinformował o braku środków na rachunku bankowym Spółki.

W toku dalszego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. kierował zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności Spółki do jej kontrahentów m.in. S.Z., S. sp. z o.o., S. s.c. oraz P. sp. z o.o., jednak podjęte czynności nie doprowadziły do realizacji ww. tytułów wykonawczych.

Ponadto organ egzekucyjny kierował zapytania do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, poszukiwał kontrahentów, majątku ruchomego oraz nieruchomego za pomocą dostępnych baz danych, jednak nie uzyskano pozytywnych rezultatów. Tytuły wykonawcze były przydzielane do służby poborcy skarbowemu, który pod adresem prowadzenia działalności Spółki, tj. al N. zastał zamknięty lokal, oraz nie stwierdził oznak prowadzenia działalności pod wskazanym adresem w postaci szyldów.

Postanowieniem z [...] października 2020 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku Skarżącej na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że czynności egzekucyjne podjęte w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego okazały się nieskuteczne, a dalsze prowadzenie postępowania będzie generować jedynie koszty egzekucyjne, co naruszać będzie zasadę celowości i zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka stwierdziła, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane przedwcześnie, gdyż obecnie działania zmierzające do zakończenia sprawy reprywatyzacyjnej, mające na celu zmianę wierzytelności warunkowej na wymagalną, znajdują się na etapie finalizacji. Przesunięcie pierwotnego terminu z II kwartału 2020 r. na IV kwartał 2020 r. / I kwartał 2021 r. wynika z wprowadzonego w kraju stanu epidemii. Zdaniem Zobowiązanej, związana z ww. postępowaniem należność Spółki znacznie przekroczy zobowiązania podatkowe określone w tytułach wykonawczych i pozwoli dokonać ostatecznych rozliczeń. Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu wymienionego na wstępie, zaskarżonego do tutejszego sądu postanowienia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. powołał się na art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że w niniejszej sprawie bezsprzecznie wykazano, iż Zobowiązana nie posiada żadnego majątku ruchomego czy też nieruchomego, z którego możliwe jest realne przeprowadzenie egzekucji. Powyższe powoduje, że w prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu egzekucyjnym wobec majątku Skarżącej brak jest możliwości wyegzekwowania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się do stwierdzenia Spółki, iż w jej opinii umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jest przedwczesne, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważył, że zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego nie jest poszukiwanie "w nieskończoność" hipotetycznego majątku zobowiązanego, lecz wykonywanie odpowiednich czynności przewidzianych w ustawie egzekucyjnej w oparciu o prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy. W badanej sprawie organ egzekucyjny wykazał w zaskarżonym postanowieniu o umorzeniu, że wykonując czynności egzekucyjne stwierdzono brak możliwości zrealizowania zaległości Spółki wynikających z wymienionych wyżej tytułów wykonawczych, przy zastosowaniu środków egzekucyjnych, o których mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje umorzenia zaległości dochodzonych na podstawie umarzanych tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny może "podjąć" umorzone postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 61 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W treści przedmiotowej skargi Spółka wskazała na przedwczesność wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, gdyż organ nie wyczerpał wszystkich możliwości zaspokojenia należności wierzyciela z majątku dłużnika. Zdaniem Spółki został naruszony przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., ponieważ postępowanie reprywatyzacyjne prowadzone wobec Spółki zmierza ku końcowi, co pozwoli spłacić całość należności podatkowej. Zobowiązana nie uchyla się od kontaktów z organem, odbiera każdą korespondencję oraz podejmuje kontakt telefoniczny z osobami prowadzącymi sprawę, ponadto uważa, że majątek Spółki pozwoli na spłatę zobowiązania niezwłocznie. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami w rozpoznawanej sprawie jest zasadność umorzenia – z uwagi na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne – postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki.

Wskazać należy, że wobec regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070, dalej: "ustawa nowelizująca"), zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w dotychczasowym brzmieniu i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy dotychczasowe, w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.

Zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Należy przypomnieć zatem, że rozwiązanie przyjęte w art. 59 § 2 u.p.e.a. ma uchronić wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2239/11; P. Pietrasz (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 59). Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego – na zasadzie uznania administracyjnego – w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Użycie zwrotu "w przypadku stwierdzenia" we wskazanym przepisie wymaga przy tym zbadania z urzędu lub na wniosek faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W postępowaniu, którego ramy wyznacza art. 59 § 2 u.p.e.a., organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej; ma jedynie ustalić, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Należy podkreślić, że organ egzekucyjny, który dokonuje oceny istnienia przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a., nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może zgromadzić środki przewyższające wydatki egzekucyjne lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 143/20, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Skarżącej, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie mogło zostać wydane w jej sprawie, gdyż organy nie przeprowadziły stosownego postępowania zgodnie z zasadami procedowania. Skarżąca twierdzi bowiem w skardze, że prowadzi sprawę reprywatyzacyjną, która zmierza ku końcowi, co pozwoli spłacić całość należności podatkowej w pierwszym, ewentualnie drugim kwartale 2021 r. (w zażaleniu Skarżąca wskazywała, że postępowania reprywatyzacyjne zakończy się ugodą w czwartym kwartale 2020 r. lub pierwszym kwartale 2021 r.).

Odnosząc się do tego postępowania reprywatyzacyjnego, o którym po raz pierwszy poinformował wspólnik Spółki pan M. P. w piśmie z dnia 10 lutego 2020 r., organ pierwszej instancji, umarzając postępowanie egzekucyjne wskazał, że w dniach 23 lipca 2020 r. oraz 9 września 2020 r. pracownik Urzędu Skarbowego odbył dwie rozmowy z panem M. P. w celu ustalenia terminu przesłania szczegółowych informacji odnośnie prowadzonej przez Spółkę sprawy reprywatyzacyjnej, lecz do dnia wydania postanowienia u umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie wpłynęły żadne informacje w tym zakresie.

Zdaniem sądu organy zasadnie przyjęły, że w prowadzonych wobec strony skarżącej postępowaniach egzekucyjnych zaistniała przesłanka jego umorzenia, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dla stwierdzenia przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. przeprowadził postępowania w sposób wyczerpujący, co ma odzwierciedlenie w aktach sprawy. Ich zawartość wskazuje, że organ egzekucyjny wykorzystał wszelkie dostępne możliwości ustalenia składników majątkowych strony skarżącej, z których możliwa byłaby egzekucja dochodzonych należności.

Oceniając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w stosunku do Spółki prowadzone było postępowanie egzekucyjne w oparciu o trzy tytuły wykonawcze wystawione w roku 2019, obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. oraz I i II kwartał 2019 r.

W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał licznych zajęć, które okazały się bezskuteczne. Jedynie wskutek zajęcia rachunku bankowego, w dniach od 4 lipca 2019 r. do 27 listopada 2019 r. Bank P. S.A. przekazał tytułem realizacji zajęcia łącznie kwotę 7.272,63 zł, a więc mniej niż 7% całej egzekwowanej kwoty. Po 27 listopada 2019 r. bank ten nie przekazał już żadnej kwoty, informując o braku środków na realizację zajęcia egzekucyjnego. Następnie Spółka rozwiązała umowę z tym bankiem, i – mimo odmiennej deklaracji wspólnika pana M. P. – nie założyła nowego rachunku bankowego. Również z zajęć innych wierzytelności pieniężnych u dłużników zobowiązanej wynika, że były one bezskuteczne. W odpowiedziach na zajęcia zaprzeczyli oni bowiem, że Spółce przysługują od nich należności, wskazując iż nie planują dalszej współpracy ze Zobowiązaną. Spółka nie ma nieruchomości ani ruchomości, nie prowadzi działalności gospodarczej. Poborca skarbowy zastał lokal będący siedzibą Spółki zamknięty, bez oznak prowadzonej działalności. Analiza systemu POLTAX nie ujawniła zdarzeń mogących dawać nadzieję na skuteczną egzekucję.

W ocenie Sądu, już te czynności i podjęte na ich podstawie ustalenia w ramach postępowań egzekucyjnych, pozwalały na stwierdzenie, że Zobowiązana nie posiada składników majątkowych nawet na pokrycie wydatków egzekucyjnych. Co za tym idzie, nie można podzielić opinii strony skarżącej, że organ nie przeprowadził należytego i wyczerpującego badania jej stanu majątkowego.

Zawarty w skardze zarzut przedwczesności umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na toczące się postępowanie reprywatyzacyjne, które miałoby pozwolić Spółce na niezwłoczną spłatę zobowiązań, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak to zostało już wskazane, istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie zaś organ egzekucyjny nie ma obowiązku ustalania czy jakikolwiek majątek w przyszłości powstanie. Tym niemniej w organ egzekucyjny, po uzyskaniu w lutym 2020 r. informacji o prowadzonej sprawie reprywatyzacyjnej, w lipcu i wrześniu 2020 r. podejmował próby uzyskania od pana M. P. informacji o sprawie reprywatyzacyjnej, lecz mimo podjętych działań w tym zakresie oraz złożonych przez wspólnika Spółki pana M. P. obietnic, żadnych informacji nie otrzymał. W tej sytuacji organ, nie posiadając żadnych informacji o jakoby toczącym się postępowaniu reprywatyzacyjnym, tym bardziej nie miał podstaw do wstrzymywania się z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, skoro posiadał wiedzę o braku majątku lub źródła dochodu Zobowiązanej, z których możliwe byłoby wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Zatem na dzień wydania postanowienia przez organ egzekucyjny oraz zaskarżonego postanowienia nie sposób uznać, by istniał majątek pozwalający na prowadzenie dalszej egzekucji, z której uzyskałoby się kwoty pozwalające na pokrycie wydatków egzekucyjnych. Także działając z urzędu sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.