Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1321/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: ART. 153, ART. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, Protokolant ref.staż. Maria Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...[ maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2017 r.) A. S. (zwane dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawca wskazał, że służbę rozpoczął w dniu [...] w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...]. Na okres służby przygotowawczej został mianowany na stanowisko młodszego inspektora Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa. Dodał, że w tym czasie przygotowywał się do egzaminów do Wyższej Szkoły Oficerskiej w [...]. Z powodu niezdania egzaminów, wnioskodawca został skierowany do pomocy w Wydziale [...] WUSW w [...]. Przedmiotowy egzamin wnioskodawca zdał w [...] i został przyjęty na I rok studiów w Wyższej Szkole Oficerskiej w [...]. Wskazał, że w okresie służby w SB, ani razu nie brał udziału w zabezpieczaniu manifestacji oraz nie prowadził żadnej pracy operacyjnej. Po pozytywnej weryfikacji przez komisję kwalifikacyjną, wnioskodawca kontynuował naukę w Wyższej Szkole Policji w [...]. Skreślony z listy słuchaczy w [...], podjął służbę w pionie dochodzeniowo-śledczym Komendy Miejskiej Policji w [...]. Realizując swoje obowiązki służbowe prowadził wiele postępowań przygotowawczych i śledztw. Udowodnił popełnienie przestępstw wielu sprawcom kradzieży, włamań i rozbojów. Pełniąc służbę na stanowiskach kierowniczych był odpowiedzialny za zapewnienie bezpieczeństwa na terenie podległej mu jednostki organizacyjnej. Wnioskodawca dodał, że w trakcie służby w Policji był wielokrotnie nagradzany, wyróżniany oraz awansowany na wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Służbę pełnił rzetelnie, z poświęceniem swojego życia, zdrowia i czasu rodziny. Wnioskodawca wyraził nadzieję, że [...] lat jego pełnej poświęceń i wyrzeczeń służby w państwie demokratycznym, zostanie sprawiedliwie ocenione.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ ustalił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Podał, iż z pisma IPN - informacji o przebiegu służby wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] grudnia 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. prze okres 3 lat, 7 miesięcy i 16 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 29 lat, 4 miesiące i 16 dni. Do wysługi zaliczono również okres 1 roku, 11 miesięcy i 22 dni zasadniczej służby wojskowej. Z kopii akt osobowych przekazanych przez IPN nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r. Z informacji przekazanej przez Komendanta Głównego Policji wynika, że ww. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Skarżący wielokrotnie był wyróżniany nagrodami pieniężnymi. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec ww. karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie brak jest dokumentów potwierdzających udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Minister stwierdził, że służba skarżącego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 3 lat, 4 miesiące i 16 dni, co stanowi ok. 12 % całego okresu jego służby. Zarówno w ujęciu bezwzględnym (długości tego okresu), jak i w ujęciu proporcjonalnym (stosunku długości tego okresu do całego okresu służby), okres ten nie może być oceniony jako krótkotrwały. W zakresie przesłanki rzetelności służby organ stwierdził, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w tracie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r., podkreślając jednocześnie, że brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że służba ta pełniona była z narażeniem dla zdrowia i życia. Podkreślił, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1451/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącego na powołaną wyżej decyzję, orzekł o jej uchyleniu. Podstawę stanowiło ustalenie przez Sąd, że zaskarżona decyzja narusza prawo, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - który to przepis organ wadliwie zinterpretował i przez to niewłaściwie ocenił stan faktyczny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu wykładnia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wskazuje, że w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art. 8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Skoro bowiem skarżący pełnił służbę przed [...] lipca 1990 r. w wymiarze jedynie 3 lat, 7 miesięcy i 16 dni, zaś cała pełniona przez niego służba wynosiła 29 lat, 4 miesiące i 16 dni, to już samo zestawienie powyższych okresów świadczy o tym, że służba na rzecz tzw. totalitarnego Państwa nie miała znacznej długości, a nawet że wręcz nie była długa. Jeszcze korzystniej dla strony wygląda zaś zestawienie długości służby pełnionej przed [...] lipca 1990 r. z długością trwania tzw. państwa totalitarnego, czy długością życia skarżącego. W świetle powyższego, w ocenie Sądu uprawnionym będzie określenie przedmiotowej służby pełnionej przez skarżącego przed [...] lipca 1990 r. mianem krótkotrwałej. W zakresie przesłanki opisanej w art. 8a ust.1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, Sąd stwierdził, że rzetelność wykonywania przez wnioskodawcę zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., nie została przez organ zakwestionowana, co jest równoznaczne z przyznaniem faktu, że skarżący po dniu [...] września 1989 r. w sposób rzetelny wykonywał swoje zadania i obowiązki. Tym samym przesłankę oznaczoną w art. 8a ust.1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej również uznać należało za spełnioną przez stronę. Sądu podał, że organ wskazując na istnienie trzeciej przesłanki w postaci "szczególnie uzasadnionego przepadku", w żaden sposób nie wyjaśnił jak rozumie tą przesłankę. Nadto nie przeanalizował służby skarżącego, pod kątem istnienia omawianych "szczególnych okoliczności". Nie wykazał nawet minimum staranności bowiem nie odniósł się nawet do argumentacji, jaką strona podniosła we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie. Tego typu zaniechanie organu, jawi się zaś jako naruszające w sposób jaskrawy dyspozycję art. 7 i art. 77 §1 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, po raz wtóry orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu, że w sprawie nie została spełniona przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku.

Organ stwierdził, że wobec wiążącej go, wyrażonej przez Sąd, oceny przesłanki krótkotrwałości i rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po [...] września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, zbytecznym było podejmowanie przez Ministra powtórnej analizy tych przesłanek w kontekście służby skarżącego. Stąd też jego ocena dotyczyła tych wszystkich aspektów, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na wystąpienie w przedmiotowej sprawie warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie wobec zainteresowanego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazał w tym zakresie, że z zebranej dokumentacji wynika, iż skarżący w toku pełnionej służby w Policji posiadał pozytywne opinie służbowe, wielokrotnie był wyróżniany, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia. Podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednakże fakt nadania wnioskodawcy wysokiej rangi odznaczeń tj.: Brązowego Krzyża Zasługi oraz Brązowej i Srebrnej Odznaki Zasłużonego Policjanta, a także zajmowane przez niego kierownicze stanowiska m.in.: Komendanta Komisariatu [...] Policji KMP w [...] oraz Komendanta Powiatowego Policji w [...] wskazują, że wnioskodawca wyróżnia się na tle pozostałych funkcjonariuszy. Powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawę ww. można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister wskazał jednak, że szczegółowa analiza materiału dowodowego przekazanego przez IPN wykazała, że wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął służbę w Wydziale [...] SB WUSW w [...]. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera dokument zatytułowany "Ankieta osobowa" z dnia [...] listopada 1979 r., w której widnieje zapis o następującej treści; "Kandydat został poinformowany o warunkach pełnienia służby oraz warunkach finansowych". Ponadto w późniejszym okresie wnioskodawca nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB pomimo, iż ponad trzyipółletni okres pełnienia służby we wskazanej formacji z całą pewnością pozwolił mu na dokładne zaznajomienie się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem. Ww. kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza SB, aż do momentu likwidacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Pozostając zatem na tym etacie, był częścią wskazanej formacji i czerpał określone, wymierne korzyści. W aktach prowadzonego postępowania znajdują się również raporty wnioskodawcy, zawierające prośbę o wyrażenie zgody na podjęcie studiów w Wyższej Szkole Oficerskiej im. Feliksa Dzierżyńskiego w [...]. Uzasadniając chęć podjęcia studiów wnioskodawca wskazał, że: "(...) zdobyta wiedza pozwoli mu na bardziej efektywne wykonywanie obowiązków służbowych". Ww. za trzecim razem zdał egzaminy wstępne na wspomniane studia, wykazując przy tym ogromną determinację i chęć podniesienia kwalifikacji zawodowych w Służbie Bezpieczeństwa. Powyższe wskazuje ponadto, że skarżący był funkcjonariuszem, co do którego przełożeni mieli określone oczekiwania i inwestowali w jego rozwój zawodowy. Organ podał, że w opinii służbowej za okres od dnia [...] lutego 1987 r. do dnia [...] marca 1988 r. wskazano, że wnioskodawca: "Jest funkcjonariuszem zaangażowanym, usiłującym dorównać w realizacji powierzonych zadań doświadczonym pracownikom" oraz że "(...) posiada skrystalizowany światopogląd materialistyczny", a ponadto "bierze czynny udział i wykazuje zaangażowanie w działalności politycznej". Przytoczone sformułowania dowodzą, że ww. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co na gruncie przedmiotowej sprawy, działa na niekorzyść byłego funkcjonariusza. W kolejnych dokumentach przekazanych przez IPN znajduje się informacja, że wnioskodawca był również członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zgodnie z opisem zawartym w Encyklopedii PWN, "(...) PZPR była masową partią kierującą autorytarnym państwem i zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego". W świetle powyższego nie sposób kwestionować faktu, aby członkostwo nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawca przystąpił do PZPR to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami. Wobec powyższego Minister stwierdził, iż służbę pełnioną przez wnioskodawcę w ramach trwającego wówczas ustroju państwa totalitarnego, należy ocenić negatywnie, wskazując jednocześnie na słuszność w objęciu wnioskodawcy restrykcjami uregulowanymi w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Analiza materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego dowodzi, że osiągnięcia odnotowane przez wnioskodawcę po dniu [...] września 1989 r., niewątpliwie zasługują na aprobatę. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem [...] lipca 1990 r., ukierunkowany na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, to w ocenie Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Wyrokiem z dnia 4 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1988/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącego na powołaną wyżej decyzję, orzekł o jej uchyleniu. Podstawę stanowiło ustalenie przez Sąd, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W zaleceniach sformułowanych dla organu Sąd nakazał przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnienie wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku podnosząc, że organ winien dokonać oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki, umożliwiającej zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Przy czym, wskazane w tym przepisie kryteria, winien ocenić przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ musi rozważyć, w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", podniesione przez skarżącego we wniosku z dnia [...] marca 2017 r., okoliczności jego służby na rzecz totalitarnego państwa oraz służby w demokratycznej Polsce.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu podjętej decyzji - po przedstawieniu uprzednio poczynionych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – Minister podał, że ww. przepis nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przesłanki te są nieostre, co oznacza uznaniowy charakter postępowania.

Minister przeanalizował przesłanki formalne: "krótkotrwałość", "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków" po dniu [...] września 1989 r. "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".

Odnosząc się do powyższego Minister wskazał, że zgodnie z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy, podczas pełnienia służby w Policji wnioskodawca posiadał pozytywne opinie służbowe, wielokrotnie był wyróżniany, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia. Podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednak fakt nadania ww. wysokiej rangi odznaczeń tj.: Brązowego Krzyża Zasługi oraz Brązowej i Srebrnej Odznaki Zasłużonego Policjanta, a także zajmowanie przez niego kierowniczych stanowisk (w tym m.in.: Komendanta Komisariatu [...] Policji KMP w [...] oraz Komendanta Powiatowego Policji w [...]) wskazuje, że wnioskodawca wyróżnia się na tle pozostałych funkcjonariuszy. Powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister wskazał, że szczegółowa analiza materiału dowodowego przekazanego przez IPN wykazała, że wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął służbę w Wydziale [...] SB WUSW w [...]. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera dokument zatytułowany "Ankieta osobowa" z dnia [...] listopada 1979 r., w której widnieje zapis o następującej treści: "Kandydat został poinformowany o warunkach pełnienia służby oraz warunkach finansowych". Ponadto w późniejszym okresie wnioskodawca nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB pomimo, iż ponad trzyipółletni okres pełnienia służby we wskazanej formacji z całą pewnością pozwolił mu na dokładne zaznajomienie się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem. Ww. kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza SB, aż do momentu likwidacji struktur formacji, związanych ze zmianami ustrojonymi w Polsce. W aktach prowadzonego postępowania znajdują się również raporty strony, zawierające prośbę o wyrażenie zgody na podjęcie studiów w Wyższej Szkole Oficerskiej im. Feliksa Dzierżyńskiego w [...]. Uzasadniając chęć podjęcia studiów wnioskodawca wskazał, że: "(...) zdobyta wiedza pozwoli mu na bardziej efektywne wykonywanie obowiązków służbowych". Ww. za trzecim razem zdał egzaminy wstępne na wspomniane studia, wykazując przy tym ogromną determinację i chęć podniesienia kwalifikacji zawodowych w Służbie Bezpieczeństwa. Organ powołał i przeanalizował statut WSO MSW w [...].

Organ zaznaczył, że w opinii służbowej za okres od dnia [...] lutego 1987 r. do dnia [...] marca 1988 r. wskazano, że wnioskodawca: "Jest funkcjonariuszem zaangażowanym, usiłującym dorównać w realizacji powierzonych zadań doświadczonym pracownikom" oraz że posiada skrystalizowany światopogląd materialistyczny", a ponadto "bierze czynny udział i wykazuje zaangażowanie w działalności politycznej". Przytoczone sformułowania dowodzą, że ww. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co na gruncie sprawy działa na niekorzyść byłego funkcjonariusza. Przywołany wyżej dokument zawiera ponadto ocenę realizacji zadań służbowych, z której wynika, że ww. wykonywał zadania wycinkowe w ramach sprawy obiektowej krypt. ,Konstrukcja" i z nałożonych obowiązków wywiązywał się dobrze, osiągając pozytywne wyniki. Organ podkreślił też fakt, że do realizowanych przez ww. zadań i obowiązków służbowych nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, lecz typowo operacyjne. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że służba wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa nie była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie wówczas były podejmowane w ramach służby publicznej.

Ponadto w kolejnych dokumentach przekazanych przez IPN znajduje się informacja, że wnioskodawca był również członkiem PZPR. Organ przeanalizował opis PZPR, zawarty w Encyklopedii PWN i uznał, że członkostwo w PZPR było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawca przystąpił do PZPR to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami.

Minister stwierdził, iż służbę pełnioną przez wnioskodawcę, w ramach trwającego wówczas ustroju państwa totalitarnego, należy ocenić negatywnie, wskazując jednocześnie na słuszność w objęciu wnioskodawcy restrykcjami uregulowanymi w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Analiza materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego dowodzi, że osiągnięcia odnotowane przez ww. po dniu [...] września 1989 r., niewątpliwie zasługują na aprobatę. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem [...] lipca 1990 r., ukierunkowany na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o zobowiązanie organu do wydania, w terminie 14 dni, decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie. Wydanej decyzji skarżący zarzucił przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.;

1. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji;

2. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, a które nie posiadają uzasadnienia prawnego - podstawy prawnej;

3. art. 7a § 1 k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest odebranie stronie uprawnienia - odmowa wyłączenia wobec wnioskodawcy przepisów art. 15c, art. 22a i art 24a ustawy zaopatrzeniowej - podczas gdy przy rozstrzygnięciu tych wątpliwości na korzyść strony nie sprzeciwiają się sporne interesy stron albo osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie;

4. art, 7, art 77 § 1, art. 80 w z zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, tj. w szczególności dokonanie oceny przez niego kryterium, o którym mowa wart. 8a ust 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, jako niewystarczającego do uznania, że jest to przypadek szczególnie uzasadniony, pomimo spełnienia łącznie przewidzianych ustawą zaopatrzeniową przesłanek i wskazania okoliczności, które Sąd wskazał jako, nie te, które opisane są w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej;

5. naruszenie interesu prawnego i dowolną ocenę dowodów.

W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo omówił ww. zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Orzekając w sprawie niniejszej Sąd był związany art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja wydana została w warunkach związania dwoma wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 9 stycznia 2020 r. (II SA/Wa 1451/19) i z dnia 4 maja 2021r. (II SA/Wa 1988/20), w których uchylono poprzednio wydane wobec Skarżącego decyzje Ministra.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W niniejszej sprawie Minister ponownie nieprawidłowo dokonał oceny przesłanek art.8 a ust.1 ustawy zaopatrzeniowej.

Poprzednio orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że skoro skarżący pełnił służbę przed [...] lipca 1990 r. w wymiarze jedynie 3 lat, 7 miesięcy i 16 dni, zaś cały okres służby wynosił 29 lat, 4 miesiące i 16 dni, to służba na rzecz tzw. totalitarnego Państwa nie miała znacznej długości, a nawet że wręcz nie była długa.

Zadaniem organu, orzekającego po raz trzeci, było rozważenie, w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", podniesionych przez skarżącego okoliczności: nadania mu wysokiej rangi odznaczeń tj.: Brązowego Krzyża Zasługi oraz Brązowej i Srebrnej Odznaki Zasłużonego Policjanta, zajmowanie kierowniczych stanowisk (w tym m.in.: Komendanta Komisariatu [...] Policji KMP w [...] oraz Komendanta Powiatowego Policji w [...]). Nie budzi wątpliwości Sądu, że okoliczności te jasno wskazują, że wnioskodawca wyróżnia się na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Z przepisu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. z 2020 r., poz. 138) wynika, że Krzyż Zasługi jest nagrodą dla osób, które położyły zasługi dla Państwa lub obywateli, spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść Państwu lub obywatelom. Organ naruszył zatem związanie, wynikające z art.153 p.p.s.a.

Mimo wydania kolejnej decyzji w sprawie, organ nie wykazał bezpośredniego zaangażowania skarżącego w realizację zadań "państwa totalitarnego". Za takowe nie można uznać (samych przez się) nauki w WSO w [...] ani przynależności do PZPR.

Podsumowując, organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Minister, rozpatrując ponownie sprawę, uwzględni wskazania obecnego i poprzednich składów Sądu, orzekających w sprawie. Jeżeli analiza materiału dowodowego, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże, że skarżący (indywidualnie i osobiście) był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, sprawa powinna zostać załatwiona zgodnie z wnioskiem strony.

Z zaprezentowanych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.