Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 270/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni B. w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do ograniczenia oddziaływania akustycznego na środowisko - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Minister Środowiska, na zasadzie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił decyzję Marszałka województwa [...] z dnia [...] marca 2008 r., którą zobowiązano Z. w W. (zwany dalej Z.) do ograniczenia w terminie do [...] grudnia 2009 r., ponadnormatywnego akustycznego oddziaływania drogi – [...] - na środowisko na wysokości budynków przy Al. [...] nr [...], oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Materialnoprawną podstawą orzekania w przedmiocie nałożenia obowiązku był art. 362 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150). Decyzja została wydana w wyniku wniesienia odwołania przez Z.

W zaskarżonej decyzji, uzasadniając przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wskazano, iż mając na uwadze efektywność dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych w zakresie eliminacji ponadnormatywnych oddziaływań akustycznych nie można wykluczyć konieczności ustanowienia strefy ograniczonego użytkowania w rozumieniu art. 135 ustawy -Prawo ochrony środowiska, zasadne jest w tej sytuacji zobowiązanie przez organ I. instancji Z. do sporządzenia przeglądu ekologicznego.

W skardze na decyzję Ministra Środowiska Spółdzielnia B. (zwana dalej Spółdzielnią) podniosła, iż przekazanie sprawy do powtórnego rozpoznania jest niezasadne, gdyż kwestia ponadnormatywnych oddziaływań akustycznych na budynki należące do Spółdzielni nie budzi wątpliwości. Wskazano, iż problem ograniczenia uciążliwości był podnoszony przez Spółdzielnię od wielu lat.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż skarżąca Spółdzielnia nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dla zaskarżenia przedmiotowej decyzji.

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

Wynika to z następujących uwarunkowań formalnoprawnych.

W świetle akt sprawy, skarżąca Spółdzielnia występowała do organów administracji w związku z uciążliwością akustyczną [...] oddziaływującej na należące do niej budynki, zlokalizowane przy tej arterii. W następstwie tych interwencji, organ I. instancji wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego wobec ustalenia, iż przekroczone są standardy jakości środowiska (okoliczność ta jest w sprawie bezsporna). Wnosić można, że Skarżącą traktowano w sprawie jako stronę postępowania, gdyż doręczano jej wydawane w toku postępowania decyzje (nota bene orzeczenia te doręczano również, jako zainteresowanemu w sprawie p. M. Z., który, jak wyjaśnił na rozprawie jest tylko jednym z członków spółdzielni - k. [...]). Jednakże samo faktyczne traktowanie określonego podmiotu lub osoby, jako strony w toczącym się postępowaniu nie skutkuje uzyskaniem takiego statusu, o ile niespełnione są przesłanki określone w art. 28 K.p.a. Stanowisko takie było także prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie (patrz np. wyrok NSA sygn. akt II SA 2109/00 opubl. OSP 2001/6/86). Stąd samo traktowanie podmiotu (osoby) jako strony postępowania administracyjnego nie może być źródłem interesu prawnego, co jest warunkiem dla wniesienia skargi (art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Pojecie interesu prawnego (jednej z przesłanek uzyskania statusu strony w myśl art. 28 K.p.a.) jest przedmiotem bogatego orzecznictwa sądowego. Generalnie przyjęte poglądy w tym zakresie wydają się oddawać min. tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września1999 r. (sygn. IV SA 1285/98 opubl. LEX nr 47898): Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 kpa). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

administracji. Przymiotu strony nie wykazuje natomiast osoba, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu publicznego. Tego rodzaju działania mogą być podejmowane w ramach instytucji skarg i wniosków (dział VIII kpa). Tezy te sformułowane zostały z uwzględnieniem wcześniejszego orzecznictwa NSA w tym zakresie (patrz analogicznie wyrok NSA sygn. akt I SA 1748/83). Trafność prezentowanych poglądów potwierdza także szereg późniejszych orzeczeń w tym zakresie (patrz np. wyrok NSA sygn. I SA 2326/00 - opubl. LEX nr 54528).

Odnosząc sformułowany pogląd do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że podmioty (także osoby) trzecie, inne niż te, na które mają być nałożone obowiązki w związku z wydaniem decyzji, na podstawie art. 362 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, nie mają, przymiotu strony w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji naprawczej. Wprost ze wskazanej ustawy wynika bowiem, iż podmioty prawa (osoby fizyczne, prawne lub inne jednostki organizacyjne), które czują się poszkodowane w związku z domniemanym prowadzeniem działalności z naruszeniem ochrony środowiska (ograniczone w związku z tym w prawach podmiotowych np. wykonywania praw własności lub inaczej narażone) nie mają uprawnienia do żądania od organów administracji wszczęcia określonego postępowania administracyjnego w celu ochrony ich interesu indywidualnego (tu korzystania z prawa własności przez Spółdzielnię). Wynika to z faktu, iż postępowanie w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego wszczynane jest wyłącznie z urzędu (art. 375 ustawy - Prawo ochrony środowiska). Przesądza to wprost, iż indywidualne prawa podmiotowe nie mogą być chronione poprzez wszczynanie konkretnych postępowań administracyjnych z zakresu ochrony środowiska, służących zapewnieniu ich ochrony. Ustawodawca wyłączył możliwość prowadzenia postępowania w celu ochrony interesu indywidualnego podmiotów, wskazując jednocześnie sposób ochrony takiego interesu w drodze roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Potwierdza to fakt systematyzacji w ustawie - Prawo ochrony środowiska zagadnień związanych ze środkami odpowiedzialności cywilnej i administracyjnej. Z jednej strony przyznano w art. 323 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, realizowane na drodze cywilnej, roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i podjęcie środków zapobiegawczych, w przypadku wystąpienia szkody lub zagrożenia jej

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

powstaniem w wyniku bezprawnego oddziaływania na środowisko oraz np. w art. 327 ustawy wprowadzono ułatwienia procesowe w postępowaniu dowodowym w tym przypadku (tytuł VI ustawy - Odpowiedzialność w ochronie środowiska, dział I -Odpowiedzialność cywilna). Z drugiej uregulowano zagadnienia związane z prowadzonymi z urzędu postępowaniami w interesie publicznym (tytuł VI ustawy -Odpowiedzialność w ochronie środowiska, dział III - Odpowiedzialność administracyjna). Zagadnienia odpowiedzialności w obu reżimach zostały wyraźnie wyodrębnione. W tym przypadku także wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, iż środki te nie mogą być stosowane łącznie w celu ochrony tego samego interesu prawnego określonego podmiotu (patrz np. potencjalne ryzyko wydania dwu orzeczeń w tym samym przedmiocie w dwu reżimach prawnych). Przedmiotowe postępowanie dotyczy wprawdzie interesu skarżącej Spółdzielni, lecz ma on wyłącznie charakter faktyczny, nie zaś prawny, skoro nie ma ona prawa żądania od organów administracji podjęcia działań w celu wyeliminowania stanu niezgodnego z prawem (przekroczenie standardu jakości środowiska), choć ma ono faktycznie wpływ na zakres możliwości korzystania z prawa własności. Prawa Spółdzielni jednak nie mogą być, w danym przypadku, chronione na żądanie zainteresowanej środkami administracyjnoprawnymi.

Uznając za trafny pogląd o braku przymiotu strony dla osób trzecich w postępowaniu w przedmiocie nałożenia obowiązków naprawczych Sąd miał na uwadze, iż we wcześniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane były także poglądy przeciwne. Stanowisko, co do możliwości posiadania przymiotu strony w postępowaniach administracyjnych służących dyscyplinowaniu podmiotów w kontekście uwzględniania wymagań ochrony środowiska przez osoby lub inne podmioty narażone na potencjalne uciążliwości dla środowiska, było artykułowane m.in. w wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r, (sygn. IV SA 2264/96 - opubl. LEX nr 48174) a także w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 11 października 1999 r. (sygn. akt OPS 11/99 opubl. ONSA 2000/1 poz. 6). Orzecznictwo to kształtowało się jednak w stanie prawnych poprzedzającym wejście w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska. Podstawą przyznania statusu strony podmiotom narażonym na określone uciążliwości była wówczas ogólna norma procesowa art. 61 §. 1 K.p.a., w świetle której postępowanie administracyjne może być wszczęte generalnie na wniosek strony lub z urzędu. Z uwagi na brak uregulowań normatywnych

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

wyłączających możliwość prowadzenia postępowania w przedmiocie wstrzymania działalności w związku z niewypełnieniem wymagań ochrony środowiska na wniosek, w przypadku wskazania konkretnego uprawnienia podmiotowego, które mogłoby być chronione w ramach postępowania w przedmiocie podjęcia środków zapobiegawczych (np. uprawnień wynikających z własności nieruchomości wyznaczonych art. 140 i 144 K.c.) brak było podstaw do kwestionowania przymiotu strony dla zainteresowanego (patrz ww. wyrok NSA sygn. I SA 2326/00). Skoro przepisy wprost nie wyłączały możliwości występowania przez zainteresowanego do organu administracji z określonym żądaniem, choćby sama ta możliwość przesadzała o jego statusie strony (patrz art. 28 K.p.a. in fine). Możliwość wszczęcia postępowania na wniosek podmiotu narażonego na określoną uciążliwość, powodowała, iż statusu strony nie można było odmówić także podmiotowi, który wystąpił z określonym żądaniem na etapie toczącego się już postępowania w tym przedmiocie.

Sytuacja formalnoprawna uległa jednak zasadniczej zmianie w następstwie wejścia w życie regulacji art. 375 ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz w związku z przyjęta tą ustawą opisanej powyżej przejrzystej formuły rozdziału środków administracyjnych i cywilnych w zakresie nieprawidłowości dotyczących korzystania ze środowiska.

Za trafnością tezy o niedopuszczalności, w obecnym stanie prawnym, szerokiej wykładni pojęcia strony w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji naprawczej przemawia również to, iż prowadząc to postępowanie organ administracji powinien uwzględnić równowagę ochrony interesu poszczególnych podmiotów. Nie można pominąć w tym kontekście, iż nieuprawnione traktowanie jako strony podmiotów trzecich oddziaływuje bezpośrednio na sferę praw i obowiązków podmiotów, których przymiot strony w postępowaniu jest niekwestionowany tj. podmiotów, których działalność może być przedmiotem orzeczenia naprawczego. Elementem postępowania administracyjnego musi być zwykle zgromadzenie materiałów dowodowych obejmujących często swym zakresem sferę tajemnicy przedsiębiorstwa - kwestie związane z parametrami instalacji, rodzajami stosowanych urządzeń, wielkością produkcji, zapotrzebowaniem surowcowym itd. Okoliczność, iż zagadnienie to nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie (kwestie uciążliwości drogi) nie pozwala na jego pozostawienie poza polem widzenia przy

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

poszukiwaniu właściwej wykładni regulacji. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, iż przepisy nie przewidują żadnej możliwości ograniczenia dostępu faktycznych stron postępowania do zebranej dokumentacji. W świetle art. 74 § 1 K.p.a. ograniczenie dostępu do akt może nastąpić tylko w sprawach objętych tajemnica państwową lub, gdy ich wyłączenie jest uzasadnione interesem państwa. Warto zwrócić uwagę, iż pomimo przyjęcia przez ustawodawcę szerokiej formuły dostępu osób trzecich do informacji posiadanych przez organy administracji (informacji publicznej), generalnie w stosunku do osób niebędących stronami postępowania administracyjnego dostęp ten może podlegać określonym ograniczeniom. Przykładowo przepisy z zakresu dostępu do informacji o środowisku i jego ochrony przewidują procedurę wyłączania z udostępniania min. danych osobowych czy informacji o wartości handlowej, co wynika z art. 16 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227), a uprzednio art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Przepisy dotyczące dostępu do informacji publicznej ograniczają natomiast dostęp do informacji z uwagi na prywatność osób oraz tajemnice przedsiębiorcy - art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112 poz. 1198 z późn. zm.). Przy poszukiwaniu właściwej wykładni przepisów konieczne jest uwzględnienie wyważenia interesów podmiotów, które mogą ponosić skutki prawne przyjętych koncepcji.

Sąd miał również na uwadze inne mankamenty pojemnej wykładni pojęcia strony w przypadku przedmiotowych postępowań. Przyjęcie, iż stronami postępowania mogą być także podmioty, których interes faktyczny został naruszony w ten sposób, iż ograniczone są ich prawa podmiotowe oznacza, iż w szeregu przypadków postępowanie takie w sposób nie wadliwy nie będzie mogło być przeprowadzone. Organ administracji ma bowiem obowiązek w momencie wszczęcia postępowania określić krąg jego stron, zawiadomić je o wszczęciu postępowania oraz doręczać im związane z nim rozstrzygnięcia. W przypadku wielu instalacji przemysłowych krąg podmiotów, które mogą być potencjalne zainteresowane wynikiem postępowania z uwagi na gwarantowane im np. prawo własności, może być bardzo szeroki. Z uwagi na obszar potencjalnej uciążliwości może on obejmować od kilku podmiotów do ich dziesiątków tysięcy. Istotna jest uwaga, iż przykładowo

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

wymienione prawo własności nie wyczerpuje katalogu praw podmiotowych, których ochrona gwarantowana jest ustawami. Trzeba podnieść jednocześnie, iż naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu może prowadzić do potrzeby wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt4 K.p.a. Jest to konieczne zawsze w przypadku wniesienia odnośnego wniosku przez podmiot mający przymiot strony w postępowaniu (art. 147 zd. 2 K.p.a.). Można więc zauważyć, iż nieuzasadnione normatywnie, rozszerzające interpretowanie pojęcia strony w postępowaniu narusza interes jego faktycznej strony zarówno w kontekście ww. naruszenia prawa do ochrony informacji prawnie chronionej jak i w kontekście zasady stabilności ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a).

Wobec wskazanych wyżej uwarunkowań formalnoprawnych jedynie na marginesie warto wskazać, iż uznanie przez Sąd braku interesu prawnego osób trzecich w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji naprawczej jest zbieżne z możliwą do odtworzenia wolą prawodawcy. W stenogramie z 79 posiedzenia Sejmu z dnia 24 maja 2000 r. obejmującego prezentację uzasadnienia do rządowego projektu ustawy o ochronie środowiska (przyjętej następnie przez Parlament pod nazwą ustawa - Prawo ochrony środowiska), w ramach prezentacji tytułu ustawy poświęconej odpowiedzialności w ochronie środowiska, stwierdzono m.in. "Przyjęto założenie, iż postępowanie służące zabezpieczeniu interesu prawnego będą realizowane na drodze roszczeń cywilnych, natomiast wszystkie postępowania służące dyscyplinowaniu podmiotów środkami administracyjnymi jako prowadzone w interesie publicznym będą wszczynane z urzędu." (str. 106 stenogramu).

Pogląd o braku przymiotu strony właścicieli sąsiednich nieruchomości we wszczynanych z urzędu postępowaniach dotyczących dyscyplinowania podmiotów w zakresie ochrony środowiska prezentowany jest również w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 roku (sygn. akt II OSK 1289/06 dostępny w bazie orzeczeń NSA za pośrednictwem internetu), orzekając na gruncie analogicznych regulacji zawartych w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) wskazano expressis verbis, iż "Podstawy do wyprowadzania interesu prawnego nie stanowią przepisy prawa cywilnego, a to ze względu na to, iż nie dają one podstaw prawnych do konkretyzacji sytuacji prawnej jednostki na drodze administracyjnej. Nie

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

jest za tym prawidłową wykładnia art. 50 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyprowadzenie interesu prawnego z tytułu prawa własności" a dalej "Samoistne przepisy prawa cywilnego nie dają podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego chronionego na drodze administracyjnej". Pogląd ten podzielany był w szeregu orzeczeń wojewódzkiego sadu administracyjnego (patrz sygn. akt IV SA 1328/05, IV SA 739/06 - opubl. LEX nr 243081, IV SA 316/07 - opubl. LEX nr 336985). Wprawdzie w doktrynie bywa prezentowany pogląd przeciwny. Wskazuje się mianowicie, iż samo ograniczenie możliwości żądania wszczęcia postępowania nie przesądza o braku interesu prawnego osób trzecich w postępowaniu, o ile zostanie ono wszczęte. Teza ta jest wyprowadzana z zestawienia brzmienia art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), przy czym analogiczna norma została zawarta w art. 185 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w którym enumeratywnie wskazano krąg stron postępowania, z regulacja art. 375 ustawy - Prawo ochrony środowiska (patrz Krzysztof Gruszecki "Prawo ochrony środowiska - Komentarz" ,LEX Warszawa 2007, str. 737-738). Jednak samo zastosowanie odmiennej techniki legislacyjnej (wskazanie wprost bądź pośrednio kręgu stron postępowania) nie jest wystarczającym argumentem dla wyciągnięcia wniosku, jakoby intencje ustawodawcy, gdy chodzi o legitymację do udziału w postępowaniu na prawach strony osób trzecich, były odmienne w obu przypadkach. Zwłaszcza, gdy nie ma racjonalnych przesłanek przemawiających za uniemożliwieniem osobom trzecim żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, o ile w ocenie prawodawcy miałoby ono dotyczyć nie tylko ich interesu faktycznego lecz również prawnego.

Biorąc powyższe pod uwagę uprawniona jest konstatacja, iż na gruncie obowiązujących przepisów materialnoprawnych, w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji naprawczej (art. 362 ust. 1 ustawy -Prawo ochrony środowiska), stroną tego postępowania jest wyłącznie podmiot w stosunku do którego, w wyniku wydania decyzji mogą być nałożone określone obowiązki w lub ewentualnie w wyniku umorzenia postępowania uznane zostanie, iż aktualnie brak jest przesłanek dla nałożenia obowiązku podjęcia działań naprawczych. Osoby trzecie, z uwagi na brak uprawnień procesowych do wszczęcia

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

postępowania w tym przedmiocie (brak uprawnienia do ochrony ich praw podmiotowych w tym trybie), nie mogą być stroną takiego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. z uwagi na brak interesu prawnego. Nie mogą one więc również skutecznie wnieść skargi na orzeczenie, z uwagi na treść art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Powyższa zasada nie narusza postulatu szerokiego udziału społeczeństwa przy realizacji przez organy administracji zadań w zakresie ochrony środowiska. Uprawnienia te mogą być realizowane poprzez zagwarantowany przepisami szczególnymi rozległy (choć ograniczony) dostęp do informacji o środowisku oraz innych informacji publicznych a także możliwość składania skarg i wniosków w trybie działu VIII K.p.a. Regulacje w tym zakresie gwarantują zarówno możliwość faktycznego oddziaływania na praktykę działania administracji oraz reagowania na ewentualne nieprawidłowości a jednocześnie zapewniają ochronę praw podmiotów korzystających ze środowiska w zakresie zabezpieczenia np. tajemnicy handlowej oraz ochronę praw innych osób uczestniczących w postępowaniach administracyjnych w zakresie np. ich danych osobowych. W polskim systemie prawnym regulacje te stosownie równoważą interesy podmiotów i realizują obywatelskie uprawnienia z zakresu ochrony środowiska. Interes indywidualny związany ze skutkami pewnych uciążliwości dla możliwości wykonywania określonych ustawowo chronionych praw podmiotowych może być skutecznie realizowany na drodze właściwej do egzekwowania roszczeń cywilnych tj. przed sądami powszechnymi w oparciu o przepisy tytułu VI działu I ustawy - Prawo ochrony środowiska lub właściwe regulacje K.c.

Prawidłowa wykładania obowiązujących regulacji, stanowionych na szczeblu krajowym, w kontekście rozpoznawanej sprawy nie pozostaje również w sprzeczności z prawodawstwem wspólnotowych, stanowiącym integralny element wewnętrznego porządku prawnego. W prawodawstwie wspólnotowym, m.in. w związku z potrzebą uwzględnienia treści normatywnej ratyfikowanej nota bene również przez Polskę Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących ochrony środowiska sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. (patrz Dz.U. z 2003 r., Nr 78, poz. 706) ustanowiona jest w pewnych przypadkach konieczność

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

zapewnienia możliwości procesowych (łącznie z prawem do sądu) dla osób trzecich (określanych mianem "społeczeństwa", do którego zaliczono stowarzyszenia, organizacje i grupy) żądania podjęcia przez administrację określonych działań dyscyplinujących podmioty naruszające określone wymagania ochrony środowiska. Obowiązek ten dotyczy jednak wyłącznie przypadków enumeratywnie określonych w konkretnych aktach normatywnych - patrz np. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t.1 s.248 ze zm.), dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 35/2004/UE z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zarządzania szkodami wyrządzonymi środowisku naturalnemu (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t. 8 s.357 ze zm.) i dyrektywą 2008/1/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 stycznia 2008 r. dotyczącą zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (Dz.Urz..UE. Nr L. 24 s. 114 ze zm.). Zostały one implementowane do wewnętrznego porządku prawnego poprzez zapewnienie udziału osób trzecich w postępowaniach administracyjnych prowadzonych na etapie oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia oraz wydawaniu pozwoleń zintegrowanych (nie ustanowiono regulacji, które bezpośrednio lub pośrednio wskazywałyby na brak interesu prawnego osób znajdujących się w strefie oddziaływania przedsięwzięć w ustawie - Prawo ochrony środowiska ani w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko) jak i w regulacjach szczególnych jak np. art. 24 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.U. Nr 75, poz. 473 ze zm.). Należy zauważyć, iż stanowiony w prawodawstwie europejskim obowiązek przyznania obywatelom możliwości żądania od administracji podjęcia działań dyscyplinujących podmioty do przestrzegania określonych wymagań w zakresie ochrony środowiska wiąże się z koniecznością ponoszenia ze środków publicznych związanych z tym kosztów funkcjonowania administracji wykonującej wynikające stąd zadania. Nie wyłącza to możliwości poszerzania tych zadań o sprawy inne niż wskazane enumeratywnie w prawodawstwie europejskim, jednak kwestie te (w tym celowość ponoszenia związanych z tym kosztów) pozostają poza sferą zainteresowania prawa wspólnotowego. Jak wskazano, polski prawodawca poza

Sygn. akt IV SA/Wa 270/09

przypadkami, gdy jest to wymagane prawem wspólnotowym, utrzymał przyjęte w 2001 roku ograniczenia w stosowaniu drogi administracyjnej w celu ochrony interesów indywidualnych, wskazując możliwość ochronny tego interesu przed sądami powszechnymi, gdzie generalnie koszty postępowania ponoszone są przez stronę, której racje w zawisłym sporze nie zostaną uznane.

Ustalenie przez Sąd, iż skarżąca Spółdzielnia nie mogła skutecznie wnieść skargi przesądza o braku możliwości merytorycznego badania podnoszonych zarzutów.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.