Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 308/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 pkt 1-6
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2019 r. K. Ś. (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Wskazał, że jego zadłużenie wobec ZUS powstało wskutek utraty dochodów z prowadzonej do 2005 r. działalności gospodarczej. Próbował spłacić zadłużenie zawierając układ ratalny, jednak nie wywiązał się z zobowiązania, gdyż w 2005 r. nie uzyskał żadnych dochodów. Wskazał, że nie ma możliwości spłaty zadłużenia.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 – dalej "u.s.u.s.") odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w tym zarówno na ubezpieczenia społeczne w kwocie 1.669,59 zł jaki i zdrowotne w kwocie 2.478,36 zł a na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365 – dalej: "Rozporządzenie") odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (ubezpieczonego, będącego jednocześnie płatnikiem składek) w łącznej kwocie 2.934,54 zł.

Organ ustalił, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą z przerwami do [...] października 2018 r. W związku z nieopłaceniem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne na jego koncie powstały zaległości. Ustalono też, że Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w kwocie 2.572,54 zł, z którego dokonywane są potrącenia komornicze w kwocie 642,13 zł. Na podstawie PIT 37 organ ustalił, że w 2018 r. Skarżący osiągnął przychów w kwocie 29.867,38 zł, dochód – 29.867,38 zł zaś z PIT 28 wynika przychód w wysokości 7.178,00 zł. Ponadto Skarżący w 2009 r. otrzymał w spadku lokal mieszkalny położony w Ł. w ½ części o pow. 44,45 m.kw., który następnie sprzedał (wartość czynności określono na kwotę 110.000 zł). Wg ustaleń Zakładu (Centralna Baza Danych Ksiąg Wieczystych) jest on też współwłaścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 447 m2 Na w/w nieruchomości Zakład dokonał wpisu hipoteki celem zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okres [...] na łączną kwotę 8.552,10 zł. W/w nieruchomość zabezpieczona jest również hipotekami na rzecz innych wierzycieli (Miasto Ł., Urząd Skarbowy, A.). Skarżący jest też współwłaścicielem domu o powierzchni 110 m2 położonego w Ł. Skarżący nie posiada ruchomości, praw majątkowych ani wierzytelności.

Odnośnie wydatków i zobowiązań Skarżącego ustalono, że miesięczne koszty utrzymania to: ogrzewanie - - ok. 400 zł, woda - ok. 150 zł, prąd - ok. 150 zł, leki - ok. 100 zł, wywóz śmieci - ok. 50 zł. Skarżący posiada również nieuregulowane faktury za wodę w kwocie 55,12 zł oraz za energię elektryczną w kwocie 520,53 zł. Wobec Skarżącego toczą się postępowania komornicze na rzecz A. Sp. z o.o., P., P. Zgodnie z oświadczeniem, firmy windykacyjne żądają od Skarżącego ok. 100.000 zł.

Skarżący wskazał, że leczy się poradniach: kardiologicznej, alergologicznej, okulistycznej i ortopedycznej.

W sprawie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału za okres 01/2004, 03/2004, 04/2004, 02/2005, 03/2005, 05/2005, 08/2005, które nie zostało zakończone. W związku ze zbiegiem z Komornikiem Sądowym dalsze prowadzenie egzekucji przekazano Komornikowi Sądowemu w Ł.

Wskazano ponadto, że Skarżący wnioskiem z [...] stycznia 2013 roku, wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Decyzją z 18 lutego 2013 r. Zakład określił, że umorzeniu na podstawie w/w ustawy będą podlegały należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2004 w łącznej kwocie 225,90 zł, a warunkiem umorzenia jest spłata należności niepodlegających umorzeniu. Decyzja uprawomocniła się [...].03.2013 r. Ponieważ Skarżący nie uregulował składek niepodlegających abolicji, O/ZUS zmuszony był decyzją z [...] lutego 2015 r., nr [...] odmówić umorzenia w/w zaległości.

Organ ustalił, że wnioskiem o umorzenie w niniejszej sprawie są objęte należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2004-08/2005 oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres 02/2005-10/2018, które to nie uległy przedawnieniu i są wymagalne.

Rozważając podstawy umorzenia składek organ wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie poszczególnych przepisów art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W szczególności uprawniony organ nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec Skarżącego w chwili obecnej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które nie zostało zakończone, co wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Organ ocenił, że w przypadku Skarżącego nie została również spełniona żadna z przesłanek wynikających z Rozporządzenia. Organ zauważył, że Skarżący boryka się z problemami kardiologicznymi oraz z problemami z kręgosłupem, zaznaczył jednak, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Zdaniem organu, wskazane przez Skarżącego problemy zdrowotne mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Pomimo trudności zdrowotnych Skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję, co nie zagrozi egzystencji ze względu na prawnie chronioną część świadczenia, która nie podlega zajęciu.

ZUS wykluczył też możliwość umorzenie ze względu na trudną sytuację Skarżącego, wskazując, że Skarżący uzyskuje regularnie dochody, z których istnieje możliwość prowadzenia egzekucji. Świadczenia z ubezpieczenia społecznego są chronione prawnie poprzez zawężenie zakresu dokonywanych potrąceń, które mają na celu ochronę dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych, poprzez zapewnienie środków utrzymania. Tym samym opłacenie zaległych składek ( czy to poprzez dokonywanie potrąceń egzekucyjnych czy też w ramach umowy ratalnej) w dłuższym okresie czasu, nie pozbawi Skarżącego środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Organ podkreślił też, że posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek.

W skardze do Sądu na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Skarżący zaprzeczył temu, że posiadał na własność mieszkanie, które sprzedał uzyskując kwotę 110.000 zł, wskazując, że na jego rzecz przypadła z tego tytułu jedynie kwota 27.500 zł. Wskazał, że korzystał z opieki społecznej – w 2013 r. pracownice opieki stwierdziły, że Skarżący kwalifikuje się do zasiłku od początku 2013 r. Skarżący skorzystał z tej pomocy raz, gdyż uzyskał pomoc od rodziny. Podkreślił, że jego sytuacja materialna nie daje żadnych możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS. Zaprzeczył, że prowadził działalność od 2005 r. do 2018 r. wskazując, że z powodu trudności finansowych we wrześniu i październiku 2018 r. sprzedawał znicze, z czego obrót wyniósł 7178 zł, a dochód – 700 zł.

Skarżący zarzuca, że decyzja została wydana bez rozpoznania jego rzeczywistej sytuacji i po dokonaniu błędnej interpretacji złożonych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi.

Nie ulega wątpliwości, na co słusznie wskazuje organ, iż w toku przeprowadzonego postępowania w stosunku do Skarżącego nie zostały ustalone przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 usus. W sprawie nie wystąpiły również przesłanki warunkujące umorzenie zaległości przewidziane w z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie ustalona została sytuacja finansowa oraz zdrowotna m.in. ustalono, iż Skarżący osiąga stały dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego prowadzona jest egzekucja przez Dyrektora Oddziału oraz przez Komornika Sądowego. Figuruje również jako współwłaściciel nieruchomości gruntowej położonej w Ł. przy ul. [...] o powierzchni 447m2. Na w/w nieruchomości Zakład dokonał wpisu hipoteki celem zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek za okres 12/2003-06/2004, 07/200405/2005, 06/2005-08/2005 na łączną kwotę 8 552,10 zł. Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii sprzedaży mieszkania, zgodnie z pismem od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...].03.2019r. Skarżący występował jako strona w umowach cywilnoprawnych. Wg. wykazu informacji o czynnościach majątkowych (załącznik do w/w pisma NUS) wynika, że skarżący w 2009r. w wyniku spadku po zmarłym J. Ś. nabył lokal mieszkalny w 1/2 części położony w Ł. przy ul. [...], który następnie sprzedał. Wartość czynności jaka została wykazana w piśmie od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. została określona na kwotę 110 000 zł. Nie oznacza to jednak, że Skarżący taką kwotę dostał. Na rozprawie Skarżący przyznał co prawda, że z tych środków nic nie otrzymał, bo wszystko przekazał matce, ale nie ulega wątpliwości, że część tej sumy Skarżącemu się należała. Ponadto w skardze Skarżący postawił zarzut, że nieprawdą jest, jakoby nie korzystał z opieki społecznej, ponieważ w 2013 r. raz skorzystał z zasiłku. W zaskarżonej decyzji ZUS zasadnie wskazał, że dłużnik nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej. Fakt, pobrania jednorazowego zasiłku z pomocy społecznej w 2013 r. nie świadczy o aktualnej sytuacji materialnej dłużnika i nie może stanowić podstawy do umorzenia. Również fakt pozostawania osobą bezrobotną w okresie 23.09.2005-28.08.2017 nie może stanowić podstawy do umorzenia, gdyż rozpatrując decyzję o umorzeniu Zakład bierze pod uwagę aktualną sytuację materialną wnioskodawcy. Natomiast w chwili obecnej źródłem utrzymania dłużnika jest świadczenie emerytalne w kwocie netto 1481,88 zł (kwota po potrąceniach komorniczych), co jest kwotą wyższą niż minimum socjalne określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla 1 - osobowego gospodarstwa emeryckiego, które wg danych na dzień [...].12.2018 r. wynosi 1151,57 zł. . Odpowiadając na zarzut, iż w uzasadnieniu decyzji błędnie podano okres prowadzenia działalności gospodarczej od 2005-2018 r. należy wskazać, iż okres ten ustalono w oparciu o informację z CEIDG oraz dokument ZUS ZWPA i wyraźnie zaznaczono, fakt prowadzenia działalności z przerwami do [...].10.2018 r. Podkreślić należy także, iż decyzją nr [...] wystawioną przez ZUS w B. Inspektorat w Z. z dnia [...].08.2005 r. Skarżący został poinformowany o wysokości naliczonej dodatkowej opłaty oraz o podstawie prawnej. W/w decyzja została odebrana przez dłużnika w dniu [...].09.2005 r. Zatem nie zasadny jest zarzut nie wyjaśnienia kwot określone jako "dodatkowa opłata". Skarżący w toku prowadzonego postępowania był informowany o przysługujących mu uprawnieniach, w tym o przysługującym prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.