Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 27/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie As. WSA Aneta Opyrchał,, As. WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17marca 2006 r. sprawy ze skargi E. N. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. S. P. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych w katastrze nieruchomości położonej we wsi D. gm. H., uwidocznionej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność J. S. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], z nieruchomością położoną we wsi D. gm. H., uwidocznioną w księdze wieczystej nr [...], stanowiąca własność E. N. i M. P., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka [...] oraz przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w M..

Odwołanie od opisanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji wnieśli Państwo E. N. i M. P.. W wyniku rozpoznania przedmiotowego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] października 2005r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż rozgraniczenie w postępowaniu administracyjnym służy urzędowemu wyznaczeniu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, którego istotą jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo własności. Przy ustalaniu granic na podstawie art. 31 ust. 2, 3 i 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego geodeta bierze pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli jest brak danych, o których mowa wyżej lub są one niewystarczające albo sprzeczne ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej ze stron, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. W razie sporu co do przebiegu granicy geodeta nakłania strony do zawarcia ugody, która ma moc ugody sądowej. Jeżeli nie zostaną spełnione w\w przesłanki zachodzi konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpoznania sądowi. W niniejszej sprawie podstawą wydania decyzji były prawidłowo wykonane przez geodetę czynności ustalenia przebiegu granicy oraz zgodność sporządzonych dokumentów z przepisami. Głównym dokumentem, na podstawie którego następuje wydanie decyzji był sporządzony przez geodetę protokół graniczny. Z opinii geodety z dnia [...] lipca 2005 r. do protokołu rozgraniczenia działki nr [...] z działkami [...], [...] i [...] i [...] wynika, że podstawę ustalenia przebiegu granicy stanowiły: operat ewidencji gruntów Nr [...] z 1962r. – szkic nr 7, operat podziału działki nr [...] nr [...] i operat wznowienia granic działki nr [...], nr [...]. Mapa sytuacyjna z projektem podziału działki nr [...] zamieszczona w operacie nr [...] była podstawą do założenia księgi wieczystej dla wydzielonych w wyniku podziału działek nr [...], [...] i [...]. Protokół graniczny przy ustalaniu granic strony podpisały. W wyniku porównania danych wynikających z w\w dokumentów geodeta ustalił, że wykazane w operacie podziału nr [...] punkty graniczne H, K i C nie pokrywają się z granicą ewidencyjną obliczoną z danych wskazanych w operacie z 1962 r. nr [...].

W wyniku wywiadu terenowego nie odnaleziono punktów granicznych między działką [...] i [...]. Odnalezione dwa punkty graniczne o nr [...] i [...] zastabilizowane rurkami metalowymi rozgraniczają nieruchomość nr [...] jedynie z nieruchomością [...].

W związku z tym geodeta zaproponował granicę pomiędzy działkami nr [...] i [...] wyznaczoną w oparciu o operat ewidencji gruntów nr [...] tj. od punktu [...] przez punkty [...], [...] do punktu [...]. Właścicielka działki nr [...] nie wyraziła zgody na ustalenie granicy według granic z ewidencji gruntów i odmówiła podpisania protokołu granicznego.

Wobec więc faktu, że na gruncie brak jest znaków i śladów granicznych a znajdujące się w posiadaniu geodety wymienione wyżej dokumenty w sposób rozbieżny ustalają przebieg granicy, zainteresowane zaś strony nie złożyły zgodnych oświadczeń jak też nie zawarły ugody co powoduje, że nadal istnienie spór graniczny została spełniona przesłanka wynikająca z art. 34 ust. 1 i 2 zobowiązująca organ administracji do umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy uznał je za niezasadne. Sporządzony przez geodetę protokół graniczny jak i opinia z tego protokołu nie wskazują, aby w przedmiotowej sprawie brano pod uwagę pomiar geodezyjny z 2005 r. sporządzony na wniosek J. S. jak również zmienione przez wnioskodawczynię stanowiska.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że wobec spełnienia przesłanek z art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego organ zobligowany był do umorzenia postępowania i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi. Organ administracji publicznej nie jest bowiem umocowany do rozstrzygania sporu pomiędzy stronami, takie uprawnienie jest zastrzeżone wyłącznie dla sądu.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. N. oraz M. P., którzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącą obrazą przepisów prawa procesowego, a mianowicie treści art. 7, 77, 80 i 105 § 1, 107 § 3 k.p.a., polegającą na sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięciu w analizie tegoż materiału znaczenia decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] operat nr [...] , która to stanowił podstawę powstania granicy prawnej pomiędzy działkami [...] i [...]. Ponadto skarżący podnieśli, iż nie było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego i w związku z tym organ pierwszej instancji winien był postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe, a w przypadku wydania decyzji merytorycznej organ odwoławczy winien był uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz poparł argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto ustosunkowując się do zarzutów skarżących, wyjaśnił, że złożenie przez jedną ze stron wniosku o rozgraniczenie nieruchomości obliguje organ do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, a zarzut skarżących, iż brak było podstaw do jego wszczęcia i prowadzenia należy uznać za bezpodstawny. Również za nieuzasadniony Kolegium uznało zarzut bezprzedmiotowości postępowania. Skarżący błędnie bowiem uznali, iż decyzja organu pierwszej instancji miała charakter merytoryczny i zachodziły podstawy zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. zarówno na etapie pierwszoinstancyjnym jak i w postępowaniu odwoławczym. W przedmiotowej sprawie nie doszło do ugody, a więc nie było podstaw do zastosowania cytowanego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 34 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne z 17 maja 1989 r. ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu organ prowadzący postępowanie o rozgraniczenie umarza je i przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu jeżeli – w przypadku sporu co do przebiegu granicy – nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 tej ustawy. Art. 33 ust. 1 określa natomiast sytuacje, w których wójt (burmistrz, prezydent miasta) może wydać decyzje w sprawie o rozgraniczenie i następuje to wtedy, gdy zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Wydanie decyzji poprzedza:

- dokonanie przez wójta oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;

-włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Jednocześnie art. 31 ust. 2 omaw. ustawy wskazuje, iż przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli brak tych danych albo są one niewystarczające lub sprzeczne ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej ze stron, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy.

Unormowanie zawarte z rozdziale 6 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazuje zatem, że wójt może wydać decyzję o rozgraniczeniu tylko sytuacjach, gdy przebieg tej granicy można ustalić na podstawie dokumentów wymienionych w art. 31 ust. 2 omaw. Prawa lub zgodnych oświadczeń stron. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy przepisy omawianej ustawy nie wyposażają organy administracji w prawo do rozstrzygania sporów pomiędzy stronami w tym zakresie. W konsekwencji powyższego w sytuacji gdy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej są niewystarczające lub ze sobą sprzeczne i brak jest zgodnego oświadczenia stron co do przebiegu granicy ( lub jednej ze stron w sytuacji gdy druga strona oświadczenia nie składa) organ administracji winien umorzyć postępowanie administracyjne i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu.

Natomiast – zgodnie z przyjętym orzecznictwem - sąd w postępowaniu rozgraniczeniowym może przeprowadzić również inne dowody niż wymienione w art. 31 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W postanowieniu z dnia 21 maja 1998 r. ( IIICKN 475\97, Wokanda 1998\8\7) Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że w sądowym postępowaniu rozgraniczeniowym, przy ustalaniu przebiegu spornej granicy według "stanu prawnego" (art. 153 kc), bierze się pod uwagę wymienione w art. 31 ust. 2 - Prawa geodezyjnego i kartograficznego z dnia 17 maja 1989 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Obok nich można także się posłużyć innymi dowodami, przewidzianymi przez kpc, np. zeznaniami świadków, opinią biegłego i przesłuchaniem stron.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że prawidłowo organy administracji orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, że zebrany materiał dowodowy nie pozwalał jednoznacznie określić przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami nr [...] i [...].

Z opinii uprawnionego geodety, któremu- zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy – powierzono wykonywanie czynności związanych z rozgraniczeniem-wynika, iż dla powyższego terenu sporządzone były operaty: nr [...] z 1962 r., operat podziału działki nr [...] ([...]) oraz operat wznowienia granic działki nr [...]. Nie znaleziono punktów granicznych pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami, natomiast wykazane w operacie podziału nieruchomości nr [...] punkty graniczne H, K i C nie pokrywają się z granicą ewidencyjną obliczoną z danych wykazanych w operacie z 1962r. Oznacza to, że zebrane przez biegłego dane są ze sobą sprzeczne. Biegły zaproponował przebieg granicy lecz strony nie wyraziły na nią zgody. W tej sytuacji- prawidłowo organ ustalił, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 33 ust. 1 ustawy uprawniające do wydania przez wójta decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, a wobec tego, że między stronami nie doszło do zawarcia ugody postępowanie w sprawie rozgraniczenia należało umorzyć i sprawę przekazać z urzędu do rozpoznania sądowi.

Niezasadny jest zarzut skarżących odnoszący się do tego, że nie było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie a wszczęte należało umorzyć (jako bezprzedmiotowe). Nie przesądzając zasadności argumentów skarżących odnoszących się do tego, że faktycznie istnieje granica prawna, która została wyznaczona podczas podziału nieruchomości nr [...] ( twierdzenia skarżących) wskazać należy, że organ prawidłowo wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w sytuacji gdy jeden z właścicieli nieruchomości złożył taki wniosek i istnieje spór co do przebiegu granicy.

Nietrafny jest także zarzut bezprzedmiotowości postępowania rozgraniczeniowego. Prawidłowo wszczęte postępowanie może się zakończyć albo zawarciem ugody albo wydaniem merytorycznej decyzji o rozgraniczeniu w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 33 ust. 1 ustawy albo umorzeniem postępowania, gdy zaistnieją okoliczności wymienionych w art. 34 ust. 1 i 2 ustawy. Postępowanie może być umorzone – na podstawie art. 105 kpa w sytuacji gdy wnioskodawca cofnąłby skargę a organ nie widziałby konieczności kontynuowania postępowania z urzędu. Prawidłowo zatem organ umorzył postępowanie nie znajdując podstaw do wydania merytorycznej decyzji.

Nie znajduje podstawy w przepisach prawnych również zarzut dotyczący tego, że postępowanie w niniejszej sprawie winno dotyczyć wznowienia znaków granicznych a nie rozgraniczenia. Czynności wznowienia znaków granicznych przeprowadzane są wtedy, gdy granica między nieruchomościami jest niesporna. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można jednoznacznie określić przebiegu granicy.

W tym stanie rzeczy uznając zarzuty skargi na nieuzasadnione i nie znajdując innych uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy – Sąd skargę oddalił.

Mając powyższe na uwadze- na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.