Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 325/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ujęcia w gminnej ewidencji zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

Niniejszy wyrok zapadł po tym jak Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 1417/16, wyrokiem z 19 grudnia 2017 r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1490/15 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ujęcia w gminnej ewidencji zabytków - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wobec powzięcia 27 marca 2015 r. informacji o włączeniu budynku przy ul. [...] w W. do gminnej ewidencji zabytków, M. Sp. z o.o. w W., będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości przy ul. [...] w W., pismem z 30 marca 2015 r. wezwała Prezydenta [...] do usunięcia naruszenia prawa poprzez usunięcie przedmiotowej nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków [...].

Spółka podniosła, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczyły się już postępowania w sprawie włączenia obiektu przy ul. [...] w W. do gminnej ewidencji zabytków. Sąd I instancji wyrokiem z 3 lipca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2652/12 stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta [...] z [...] lipca 2012 r. w części dotyczącej ujęcia w gminnej ewidencji zabytków Miasta [...] obiektu budynku biurowego przy ul. [...]. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 stycznia 2015 r. , sygn. akt II OSK 2189/13 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Prezydent [...] w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa odmówił usunięcia spornego obiektu z gminnej ewidencji zabytków. Wskazał, że organem prowadzącym gminną ewidencję zabytków nie jest organ konserwatorski rozumiany jako organ ochrony zabytków wymieniony w treści art. 89 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446), lecz w myśl art. 22 ust. 4 tej ustawy – wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Niezbędna analiza odnośnie budynku przy ul. [...] została przeprowadzona i udokumentowana. Posiada ona formę pisemną i obejmuje pismo Prezydenta [...] do wnioskodawcy z 19 kwietnia 2013 r. zawierające szerokie uzasadnienie ujęcia budynku w gminnej ewidencji zabytków oraz opinię K. G., Naczelnika Wydziału Opieki nad Zabytkami Biura [...] Konserwatora Zabytków z 26 stycznia 2015 r., w sprawie wartości zabytkowych budynku przy ul. [...]. Wyniki analizy wskazują, że zachodzą podstawy faktyczne i materialno-prawne do uznania obiektu za zabytek w rozumieniu ustawy oraz włączenia go do gminnej ewidencji zabytków. Ponadto, wpisanie obiektu do gminnej ewidencji zabytków zarządzeniem z [...] lutego 2015 r. nastąpiło w uzgodnieniu z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków (pismo [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 2 lutego 2015r.), tym samym ujęcie obiektu w gminnej ewidencji zabytków zostało dokonane zgodnie z treścią art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Prezydent podkreślił, że budynek ma istotne wartości artystyczne, historyczne i naukowe - spełnia definicję zabytku znajdującą się w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Pismem z 29 maja 2015 r. M. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2015 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta [...] w części dotyczącej ujęcia w tej ewidencji budynku przy ul. [...] w W. (załącznik do zarządzenia).

Sąd pierwszej instancji, opisanym na wstępie wyrokiem, stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2015 r. w części dotyczącej ujęcia w gminnej ewidencji zabytków Miasta [...] w załączniku do zarządzenia obiektu budynku biurowego przy ul. [...] w W.. Przyjął, że wskazane zarządzenie stanowiło akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.). Ocenił, że wydanie skarżonego zarządzenia było niezgodne z art. 3 pkt 2 w związku z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków.

Sąd wyjaśnił, że do ewidencji powinny zostać wpisane jedynie te obiekty, które ze względu na posiadane wartości historyczne, naukowe lub artystyczne zasługują na zachowanie. Posiadanie powyższych walorów nie może być z góry zakładane, lecz powinno być poprzedzone ekspertyzą. Natomiast z treści art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że działanie prezydenta miasta polega na wyznaczeniu zabytku nieruchomego do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków.

Sąd I instancji wskazał na różnice między uproszczoną możliwością udokumentowania stanowiska merytorycznego organu a uproszczeniem analizy przyczyn uzasadniających rozstrzygnięcia dotyczącego ujęcia w ewidencji zabytków. Podzielił zarzut skargi, że koniecznych wymogów nie spełnia notatka urzędowa sporządzona 26 stycznia 2015 r. przez K. G. (jednocześnie autora karty adresowej obiektu przy ul. [...] w W.). Wskazał, że skarżąca spółka w toku postępowania przed organem przedstawia ekspertyzy autorytetów w dziedzinie ochrony zabytków jednomyślnie podnoszące, że sporny budynek nie posiada wartości zabytkowych. Taka ocena specjalistyczna nie pozwala na przyjęcie tezy, że organ dokonał wnikliwej analizy wartości zabytkowych obiektu mającego korzystać z ochrony konserwatorskiej ograniczającej prawo własności.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył Prezydent [...], zaskarżając powyższe orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie:

- art. 147 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że organ dopuścił się naruszenia art. 3 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz przyjęcie oceny, że dokonanie wpisu do ewidencji zabytków obiektu przy ul. [...] stanowiło dowolne działanie organu;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez brak uzasadnienia dla przyjęcia, że zaskarżony akt władczo wkracza w zespół uprawnień właściciela zabytku ujętego w gminnej ewidencji zabytków;

- art. 22 ust. 5 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że notatka urzędowa sporządzona przez K. G. nie spełnia wynikających ze wskazanych przepisów (art. 22 ust. 5 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami) wymogów w zakresie wskazania podstaw ujęcia obiektu przy ul. [...] w W. w gminnej ewidencji zabytków.

W tych okolicznościach zapadł opisany na wstępie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W jego uzasadnieniu stwierdzono, że sądowa, pierwszoinstancyjna kontrola zaskarżonego zarządzenia została przeprowadzona w sposób wadliwy, a wadliwość ta polegała na nieprawidłowym, jak również niewyczerpującym wyjaśnieniu podstaw twierdzenia, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 3 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz przyjęcie oceny, że dokonanie wpisu do ewidencji zabytków obiektu przy ul. [...] stanowiło dowolne działanie organu.

Wskazane w art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków okoliczności odnoszące się do prowadzenia ewidencji zabytków, jako podejmowanie działań przez organy administracji publicznej, mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie, a także kontrolę zachowania i przeznaczenia zabytków powinny być traktowane ściśle. Pojęcie zabytku powinno być analizowane jako kategoria normatywna pozostająca w ścisłym związku z czynnościami odnoszącymi się do prowadzenia krajowej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ustawy o ochronie zabytków.

Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które mgło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia w odniesieniu do zebranego materiału dowodowego sprawy i nie wypowiedział się co do wszystkich kwestii istotnych dla jej rozstrzygnięcia oraz zarzutów zawartych we wniesionej skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, cyt. "Przedmiotem postępowania wyjaśniającego jest ustalenie, czy dana rzecz odpowiada cechom wskazanym w definicji legalnej zabytku.". Definicja ta zawarta jest w treści art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, zgodnie z którą zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Interpretując szerzej, dla uznania rzeczy za zabytek wystarczy, że będzie ona reprezentowała przynajmniej jedną z tych wartości w stopniu dostatecznym.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że treść notatki sporządzonej przez K. G. odnosi się do wartości historycznych i naukowych spornego budynku. Sąd I instancji nie uzasadnił swojej oceny, że treść powołanej notatki była zbyt ogólna dla wskazania wartości zabytkowej budynku przy ul. [...]. Nie ustosunkował się do treści notatki urzędowej i nie dokonał analizy porównawczej treści w niej zawartych oraz dwóch opiniach eksperckich przedłożonych w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Nie został uwzględniony w rozważaniach Sądu powołany w notatce cel ujęcia przedmiotowego obiektu w ewidencji zabytków, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną i naukową.

Sąd I instancji powinien rozważyć, czy za wpisem mogą przemawiać powołane w notatce, sporządzonej przez K. G., osobiste cechy i dokonania jego twórcy, wybitnego architekta M. W., współtwórcy wieżowca [...]. Tymczasem, okoliczności związane z postacią twórcy, który zaprojektował obecnie uznany za zabytek obiekt, mogą mieścić się w granicach określonych sformułowaniem odnoszącym się do wartości historycznych. W rozpatrywanej sprawie trafna jest wykładnia art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie i opiece nad zabytkami polegająca na tym, że przez wartości historyczne rozumie się także okoliczności związane z osobą, która stworzyła zabytek.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał - Sąd I instancji powinien mieć na uwadze, że na kształt oceny dokonanej cyt. "przez konserwatora", czy zabytek powinien zostać wpisany do rejestru wpływa jego świadomość zawodowa w zakresie zasad metod ochrony zabytków oraz istniejące możliwości organizacyjno-techniczne. Sąd zobowiązany był do jednoznacznego wskazania, czy doszło do nieprawidłowego określenia przedmiotu i zakresu ochrony spornego obiektu. O ile kryteria oceny wartości zabytkowych oparte na teoretycznych i prawnych przesłankach powinny mieć dla całego dziedzictwa charakter uniwersalny, o tyle metody postępowania decydujące o zachowaniu tych wartości są często zróżnicowane. O różnicach przesądzają specyficzne cechy budowli determinujące postępowanie ochronno-konserwatorskie. Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji zawartej w notatce np. do oceny odsyłającej do praktyki konserwatorskiej obejmującej wpisanie pozostałości XIX i XX wiecznych zespołów przemysłowych. Od indywidualnego podejścia każdego konserwatora i jego wiedzy zależy to, jak będą interpretowane poszczególne przepisy. W praktyce do efektywnego sprawowania ochrony, a także opieki, nie wystarczy samo istnienie wpisu do rejestru, zasadniczą rolę odgrywa bowiem jego merytoryczna zawartość dokonana nawet w formie uproszczonej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że Sąd I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien również rozważyć prawną dopuszczalność stwierdzenia nieważności powołanego zarządzenia ze względu na treść przepisu art. 94 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594, z późn. zm.).

W tych warunkach sprawa trafiła ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca spółka uzupełniła prezentowane stanowisko w sprawie w piśmie procesowym z 9 kwietnia 2018 r. Tu w odróżnieniu od żądania zawartego w skardze – stwierdzenia nieważności przedmiotowego zarządzenia w opisanym zakresie - sprecyzowała, że dochodzi jego uchylenia. W stanowisku zaprezentowanym na rozprawie, poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku, spółka wróciła ostatecznie do żądania pierwotnie zgłoszonego w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrolowane przez Sąd zarządzenie stanowi prawną formę podejmowania władczych rozstrzygnięć przez prezydenta miasta. Akt ten, zapewniając warunki prawno-organizacyjne umożliwiające zachowanie zabytków znajdujących się na terenie gminy, bezsprzecznie władczo wkracza w zespół uprawnień właściciela zabytku objętego wpisem do gminnej ewidencji. Tym samym stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Skutek prawny objęcia nieruchomości zabytkowej ochroną w świetle przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika nie tyle z czynności materialno-technicznych polegających na opracowaniu dla obiektu zabytkowego karty ewidencyjnej i dołączeniu jej do prowadzonego zbioru, ale ze stwierdzenia, że dany obiekt spełnia warunki do ujęcia go w gminnej ewidencji zabytków.

Badając zaskarżone zarządzenie Sąd mógł rozważać oddalenie skargi albo w przypadku jej uwzględnia wydanie orzeczenia po myśli art. 147 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.). Przepis w § 1 stanowi - sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Art. 94 pkt 1 ww. ustawy o samorządzie gminnym wskazuje, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.

Tym samym Sąd kontrolując zarządzenie wydane 5 lutego 2015 r., stał przed koniecznością wyboru między orzeczeniem o oddaleniu skargi albo orzeczeniem o stwierdzeniu, że zarządzenie wydane zostało z naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd był związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz udzielonymi wytycznymi zawartymi w ww. wyroku.

I tak, uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd orzekając w sprawie ocenił, że dokument sporządzony przez K. G. w stosownym zakresie odnosi się do wartości historycznych i naukowych spornego budynku, i zawiera dane uzasadniające wskazania przyjęcie wartości zabytkowej budynku przy ul. [...]. Kluczowy jest także cel ujęcia przedmiotowego obiektu w ewidencji zabytków, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną i naukową. Za wpisem przemawiają także, powołane w notatce, osobiste cechy i dokonania jego twórcy, wybitnego architekta M.W., współtwórcy wieżowca [...].

Powtórzmy za Naczelnym Sądem Administracyjnym okoliczności związane z postacią twórcy, który zaprojektował obecnie uznany za zabytek obiekt, mogą mieścić się w granicach określonych sformułowaniem odnoszącym się do wartości historycznych. W rozpatrywanej sprawie trafna jest wykładnia art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie i opiece nad zabytkami polegająca na tym, że przez wartości historyczne rozumie się także okoliczności związane z osobą, która stworzyła zabytek.

Zgodnie z art. 22 ustawy o ochronie zabytków (...). Ust. 4. - Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, ust. 5 - W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Zarządzenie będzie zgodne z prawem jeżeli obiekt nim objęty wypełnia definicję zabytku.

Ustawa o ochronie zabytków (...) w art. 3 pkt 1 stanowi, że zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową, pkt 2 - zabytek nieruchomy - nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1.

Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie przewidują wprawdzie, aby ujęcie zabytku w gminnej ewidencji zabytków stanowiło rozstrzygnięcie podejmowane przez organ gminy w formie decyzji administracyjnej. Nie jest jednak tak, że wydanie przez organ gminy zarządzenia, opartego na wyznaczeniu określonego obiektu do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, może nastąpić bez zbadania przesłanek uzasadniających przypisanie temu obiektowi wartości zabytkowych.

Sąd nie podziela prezentowanego niekiedy stanowiska, że włączenie sporządzonej karty adresowej do gminnej ewidencji zabytków ma charakter czynności materialno-technicznej, niepoprzedzonej wszechstronnym badaniem i analizą okoliczności faktycznych dotyczących wartości zabytkowych obiektu. Pogląd ten opiera się na błędnym założeniu, że niestosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie wskazania obiektu do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków znosi obowiązek dokonania przez organ ustaleń odnoszących się do powyższej kwestii oraz ich prawidłowego udokumentowania celem wykazania, że działanie organu gminy było zgodne z prawem, jeżeli wskutek jego zaskarżenia poddane zostanie ono kontroli sądowej mającej na celu ocenę jego legalności. Umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków organ stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tego rodzaju akt kwalifikujący stwarza wymóg określenia przez organ podstaw sformułowania oceny o wartości zabytkowej obiektu, której poprawność stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego.

Prawidłowość zastosowania normy prawa materialnego uzależniona jest w bezpośredni sposób od stwierdzenia, że okoliczności faktyczne odpowiadały hipotezie tejże normy. Reguły rządzące dokonaniem tego rodzaju czynności kształtującej sytuację prawną właściciela nieruchomości, uwzględniając zasadę legalizmu, nie przewidują, by działanie organu w tym zakresie mogło polegać na ujęciu zabytku w gminnej ewidencji zabytków bez jakiejkolwiek analizy potrzeb uzasadniających taką decyzję, jak też jej udokumentowania chociażby w uproszczonej formie.

Sąd stwierdza - w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego zarządzenia prawidłowo ustalono, że obiekt ma charakter zabytku. Kontrolowane zarządzenie nie zostało wydane bez analizy i udokumentowania zabytkowego charakteru obiektu.

Należy wskazać, że przesłanki nieważności aktów organów powiatów, nie pokrywają się z przyczynami nieważności opisanymi w art. 156 § 1 k.p.a. i na podstawie argumentacji a contrario należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa aktu organów powiatów oznacza ich nieważność.

Jako trafny Sąd ocenia pogląd, zgodnie z którym do istotnych naruszeń prawa skutkujących nieważnością zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania aktów, podstawy prawnej podejmowania aktów, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania aktów" (B. Adamiak, Wyroki..., s. 31; podobnie Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru..., s. 101–102).

Sformułowanie "nieistotne naruszenie prawa" stanowi pojęcie nieostre i obejmuje wady niemające znaczenia dla oceny prawidłowości aktu (np. błędne powołanie podstawy prawnej w sytuacji, gdy istnieje podstawa prawna do jej podjęcia), czy też drobne wady niedotyczące istoty regulowanego zagadnienia (np. nieodpowiednie oznaczenie aktu) oraz oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe (por. Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru..., s. 101–103).

Sąd ocenił, że zarządzenie nie jest dotknięta istotnymi w ww. rozumieniu naruszeniami, które uzasadniają stwierdzenie jego nieważności, czy też w związku z upływem określonego terminu stwierdzeniu że wydane zostało z naruszeniem prawa.

Wpis przedmiotowego obiektu do gminnej ewidencji zabytków nastąpił na podstawie zarządzenia Prezydenta m[...], którym kierowały jasne i udokumentowane przesłanki. Kontrolowane działanie organu nie można uznać za dowolne. Oparte zostało na analizie wyspecjalizowanej komórki urzędu miasta, udokumentowanej ww. notatką, w uzgodnieniu z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków (pismo z 2 lutego 2015 r.). Pozostaje zatem w zgodzie z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków (...).

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącej spółki, w tym formułowane w ww. piśmie procesowym.

W powoływanej przez skarżąca spółkę i dołączonej do pisma opinii dotyczącej zamierzenia polegającego na wyburzeniu istniejącego budynku [...] zawarto wskazanie o potrzebie, zachowania procesu odbudowy jaki miał miejsce w W. po II wojnie światowej. Rozwiązaniem satysfakcjonującym określono zatem nadbudowę istniejącego budynku przy [...], niejako dopuszczono tylko możliwość wyburzenia tego obiektu z zagwarantowaniem całego katalogu wymogów co do elewacji, co do gabarytu, oraz odniesienia do placu przy ul. [...] oraz pałacu przy ul. [...]. Te wskazania w żadnym razie nie mogą być postrzegane jako pozostające w opozycji do ustaleń, które legły u podstaw podjętego przez Prezydenta [...] skarżonego zarządzenia.

Kultura prawna w zakresie ochrony zabytków podąża w kierunku coraz większej dbałości o zachowanie nieruchomości będących dziełem człowieka lub związanych z jego działalnością i stanowiących świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Zarządzenie kontrolowane przez Sąd spełnia zarówno wymogi formalne jak i materialnoprawne uzasadniające oddalenie skargi.

Spółka zgłosiła wnioski dowodowe, których Sąd nie uwzględnił kierując się dyspozycją art. 106 p.p.s.a. i oceniając, że przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Uzupełniające postępowanie dowodowe nie było konieczne dla sądowej oceny tego czy organ wydając zarządzenie objęte skargą dokonał analizy potrzeb to uzasadniających oraz czy udokumentował to chociażby w uproszczonej formie.

Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji, w trybie art. 151- ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.).