Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2124/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Gabriela Nowak, , po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. S. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 24 marca 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wpłynął wniosek K. S.o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M. S.

Do wniosku zostało dołączone: orzeczenie obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w [...] z dnia [...] listopada 1994r., z którego wynika, że M. S. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym/inwalidztwo istnieje od listopada 1994r., decyzja ZUS oddział w [...] znak: [...] z dnia [...] marca 2020r. o waloryzacji emerytury K.S.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy z K. S. Ustalono, że wnioskodawczyni pomaga mężowi w wielu czynnościach dnia codziennego - robi zakupy, sprząta, gotuje, pierze, załatwia sprawy urzędowe, pilnuje przyjmowania leków, pomaga w toalecie.

W wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. Prezydent Miasta [...] odmówił K. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 na osobę: S. M. ur. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że K. S. ma ustalone prawo do emerytury, orzeczenie M. S. o znacznym stopniu niepełnosprawności nie potwierdza powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, istnieje osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie posiadająca orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego nie zostały spełnione warunki wynikające z art. 17 ust. 5, art. 17 ust. 1b. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a oraz art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od tej decyzji odwołanie złożyła K. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę przywołało treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /j.t. Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.) znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie i podniosło, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., który we wskazanym zakresie stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych stworzył nowy system prawny. Skutkiem tego orzeczenia jest zmiana zakresu stosowania art. 17 ust.1b odnośnie regulacji nim objętej, ponieważ zakwestionowana norma prawna została ostatecznie wyeliminowana z systemu prawnego, co oznacza, że dalsze stosowanie tego przepisu wraz z normą prawną uznaną za niekonstytucyjną prowadzi do niedopuszczalnego - z punktu widzenia zasady równości - ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Norma prawna uznawana za niekonstytucyjną stanowi zaś wadliwą podstawę prawną, a wydana na takiej podstawie prawnej decyzja administracyjna musi być uznana za wadliwą. Takie też stanowisko zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 16 listopada 2017r., sygn. akt III SA/Kr 967, lex nr 2404154 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 22 listopada 2017r, sygn. akt II SA/Ke 633/17, lex nr 2404119.

Przekładając powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji błędnie uznał, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy. Skoro w świetle powyższego art. 17 ust. 1b ustawy utracił moc prawną w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, to data powstania niepełnosprawności u M. S., nie może stanowić przeszkody do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odwołującej, jako osobie sprawującej nad nim opiekę.

W dalszej kolejności Kolegium podniosło, iż organ pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 a ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i stwierdziło, że osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego jest K. S., która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem i na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem męża.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, iż za bezsporne w przedmiotowej sprawie uznać należy, że K. S. ma ustalone prawo do emerytury. Z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy jednoznacznie zaś wynika, że posiadanie przez osobę sprawującą opiekę, prawa do jednego z jednoznacznie sformułowanych w nim świadczeń wyklucza możliwość uzyskania prawa do świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/2020, w którym opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na możliwości dokonania przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń, tj. świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

W wyroku tym Sąd wskazał, że z treści art. 27 ust. 5 ustawy wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych { t.j. Dz.U. 2020 poz. 53 ze zm. - dalej "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Tak jak wskazał Sąd przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Natomiast na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy.

Zatem, w świetle powyższego osoba, która spełnia pozostałe warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury.

Kolegium zaznaczyło, że wybór może zrealizować przez złożenie do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Z kolei zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przepis art. art. 24 ust. 2 ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W ocenie Kolegium, w świetle powołanego wyżej stanowiska, znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma to, czy na dzień złożenia wniosku o ustalenie do niego prawa. tj. 24.03.2021 r. odwołująca dysponowała już decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Jak wynika z przedłożonych akt sprawy, do wniosku wszczynającego postępowanie odwołująca nie dołączyła dowodu potwierdzającego zawieszenie prawa do emerytury oraz decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, które mogłyby potwierdzać, że ustała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a) ustawy. Zgodnie z art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s. wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe.

Kolegium podkreśliło, że jak wynika z treści odwołania odwołująca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika na etapie składania wniosku o przyznanie świadczenia miała świadomość konieczności wyboru świadczenia oraz ewentualnie zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego tj. emerytury.

Zatem, na etapie postępowania odwoławczego istnieje merytoryczna przeszkoda do zastosowania przez Kolegium wobec zaskarżonej decyzji organu I instancji rozstrzygnięcia merytoryczno- reformacyjnego opartego na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (tzn. uchylenie decyzji i orzeczenie o przyznaniu świadczenia), czy też rozstrzygnięcia kasacyjnego opartego na art. 138 § 2 k.p.a. (tzn. uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji) gdyż odwołująca, tak na etapie wniosku, jak i odwołania nie usunęła przeszkody formalno-prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, która pozwoliłaby zastosowanie się do regulacji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowisko takie zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r" sygn. akt I SA/Wa 2078/20.

Oznacza to, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy przewidujący możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. wymagającej rezygnacji emerytury dopiero od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Z treści w art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s. wynika, że skutek wynikający z decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia emerytalnego następuje poczynając od miesiąca, w którym wydawana jest decyzja o wstrzymaniu świadczenia albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe. Zatem, decyzja taka nie może mieć skutku wstecznego.

Kolegium wskazało, że decyzja niniejsza nie pozbawia strony odwołującej możliwości złożenia ponownego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy podejmie czynności w celu usunięcia negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. w kierunku zawieszenia prawa do emerytury.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K.S. zarzucając jej: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie z kolei do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Jak wynika z akt sprawy, mąż skarżącej, którym się opiekuje, orzeczeniem obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w [...] z dnia [...] listopada 1994 r. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Jak wynika z decyzji ZUS oddział w [...] z dnia [...] marca 2020 r. K.S. ma przyznane prawo do emerytury od dnia [...] lipca 1991 r. W konsekwencji organy obu instancji decyzję o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego oparły na literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

W ocenie Sądu prawo do emerytury nie może jednak automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie można bowiem znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki NSA: z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 oraz z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, https://cbois.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie była podkreślana potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Zauważa się przy tym, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (zob. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09; wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 i z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, https://cbois.nsa.gov.pl).

Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. Należy zauważyć, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne świadczenia wyłączające prawo do tego świadczenia. Tym samym, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach, jako pozbawiającego świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, https://cbois.nsa.gov.pl).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 (https://cbois.nsa.gov.pl), istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki TK: z 23 listopada 2010 r. sygn. akt K 5/10, z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt P 41/09, z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt K 37/12, z 5 listopada 2013 r. sygn. akt K 40/12 oraz z 17 czerwca 2014 r. sygn. akt P 6/12).

Należy mieć również na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających jedno ze wskazanych świadczeń w niższej wysokości niż ww. świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do pewnej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do np. renty, emerytury czy też rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. Fakt uzyskania świadczeń emerytalnych nie wyklucza bowiem możliwości podjęcia zatrudnienia.

Należy podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Kwestie zbiegu uprawnień reguluje także art. 33 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. po. 174), aczkolwiek przepis ten reguluje zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów. Jednakże w świetle zasad konstytucyjnych należy uznać, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać a pobiera emeryturę, należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie.

O ile zatem jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania emerytury, to organ winien poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, renty, itd. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia np. prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Ponadto obowiązek informowania stron wynika z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W niniejszej sprawie organy zaniechały poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia, jak również nie poinformowały jej o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem art. 9 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.