Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 815/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego, po rozpoznaniu odwołania B. M. (dalej także: "skarżąca"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.; dalej także: "ustawa"), utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], odmawiającą dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], jednostka ewidencyjna [...], polegającej na wykreśleniu numeru księgi wieczystej nr [...] przypisanej do działek nr [...].

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. skarżąca zwróciła się do Starosty L. o sprostowanie wpisu w ewidencji gruntów i budynków, polegającego na wykreśleniu zapisu, iż dla działek o nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna [...], prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. We wniosku tym wskazała, że zgodnie z treścią działu I-O księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzona księga wieczysta jest dla nieruchomości oznaczonych jako działki o nr ewidencyjnych: [...] położonych w miejscowości R.. Ponadto, zgodnie z treścią działu II wskazanej powyżej księgi wieczystej współwłaścicielami po [...] są: B. E. M., A. G. M., L. P., H. W. oraz G. W., podczas gdy w operacie ewidencyjnym jako współwłaściciele uwidocznieni są: B. E. M. i H. Z. W.. Wobec powyższego strona stwierdziła, że wpisy w ewidencji zawierają błędne dane co do numeru księgi wieczystej prowadzonej dla omawianych nieruchomości.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], Starosta wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku poprzez dostarczenie dokumentacji będącej podstawą do wprowadzenia wnioskowanych zmian. W odpowiedzi skarżąca złożyła pismo z dnia [...] kwietnia 2015 r., w którym stwierdziła, że w trybie postępowania określonym w art. 64 k.p.a. nie jest możliwe wezwanie skarżącej do merytorycznego uzupełnienia złożonego przez nią wniosku.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], Starosta odmówił wprowadzenia żądanej przez skarżącą zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo przedstawił, w jaki sposób doszło do powstania rozbieżności pomiędzy zapisami w ewidencji gruntów i budynków a stanem prawnym ujawnionym w opisanej księdze wieczystej.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], uchylił powyższą decyzję Starosty, wskazując, że organ pierwszej instancji nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 61 § 4 k.p.a., to jest nie zawiadomił stron o toczącym się postępowaniu, a także nie zapewnił stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nie umożliwił stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., kolejny raz odmówił dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z wnioskiem skarżącej.

W odwołaniu od tej decyzji, skarżąca zarzuciła, iż na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z § 45 ust. 1 i § 46 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034; dalej także: "rozporządzenie"), to na Staroście L. ciążył obowiązek wyeliminowania z urzędu błędnych danych ewidencyjnych – wykreślenia numeru księgi wieczystej nr [...] przypisanej do działek nr [...]. Skarżąca wskazała, że w wyniku scalenia, przeprowadzonego w 2001 r. zostały wydzielone działki o numerach, które nie odpowiadają numerom działek ujawnionych w opisanej księdze wieczystej, co w jej ocenie świadczy o nieaktualności ewidencji gruntów i budynków.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził, że rolą ewidencji gruntów i budynków i prowadzącego ją organu nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących w szczególności takich kwestii, jak: komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. W toku postępowania organ ten nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących ważności dokumentów. Żądana przez stronę zmiana operatu ewidencyjnego nie mieści się w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków.

Zdaniem organu, jak słusznie podniosła skarżąca w odwołaniu, to w omawianej księdze wieczystej wpisane są działki o numerach ewidencyjnych sprzed przeprowadzonego postępowania scaleniowego w 2001 r., ale – co ma dla rozstrzyganej sprawy kluczowe znaczenie – również sprzed dokonywanych łączeń i podziałów działek nr [...] i nr [...]. W świetle nakładających się stanów prawnych, wprowadzenie ewentualnych zmian w operacie ewidencyjnym oznaczałoby przyznanie lub pozbawienie danej osoby prawa własności, a tych w drodze czynności technicznej, jaką jest aktualizacja ewidencji gruntów i budynków dokonywać nie można. Sprawa nie może być zatem załatwiona w trybie postępowania administracyjnego, ponieważ dotyczy ustalenia zasięgu prawa własności, a to wykracza poza sferę działania organów administracji. Ustalenie zasięgu prawa własności może natomiast nastąpić na drodze cywilnoprawnej, poprzez złożenie wniosku o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy prawnie wadliwej decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W świetle art. 2 pkt 8 ustawy, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (pkt 1), budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (pkt 2) oraz lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (pkt 3).

Ponadto, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1;

3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków;

4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.);

5) wartość katastralną nieruchomości;

6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich (art. 20 ust. 2 ustawy).

Z powyższych przepisów wynika zatem, że powołane wyżej informacje, zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter podmiotowy lub przedmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych – innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.

Powyższe dane zawiera tzw. operat ewidencyjny, który – jak wynika z art. 24 ust. 1 ustawy – składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów.

Wskazać należy, jak trafnie przyjęły organy, że niewątpliwie rolą ewidencji gruntów i budynków i prowadzącego ją organu nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak: komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Oczywiste jest bowiem, że w toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących ważności dokumentów. Z istoty swej prowadzenie ewidencji gruntów i budynków polega na ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym, takich jak w szczególności: decyzje administracyjne, orzeczenia sądów powszechnych i administracyjnych, akty notarialne czy akty normatywne, a także na podstawie dokumentów wytworzonych w trakcie postępowania ewidencyjnego, mających swe źródło w spoczywającym na organie pierwszej instancji obowiązku utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b ustawy, aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek np. właścicieli przedmiotu własności, którego zmiany mają dotyczyć oraz następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. Z § 45 rozporządzenia wynika, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Podkreślić przy tym trzeba, że jakkolwiek – w myśl § 44 pkt 2 rozporządzenia – do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy: utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, przez co należy rozumieć zgodność danych zawartych w operacie z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, to nie oznacza to, że ma on każdorazowo obowiązek dokonywania zmian w prowadzonej przezeń ewidencji, gdy domaga się tego osoba zainteresowana taką zmianą. W świetle powołanych przepisów nie budzi wątpliwości, że aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Ewidencja gruntów i budynków nie ma natomiast charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego (zob. wyroki WSA w Krakowie: z dnia 13 października 2010 r., III SA/Kr 277/09, z dnia 27 lutego 2013 r., III SA/Kr 960/12 oraz z dnia 27 października 2010 r., III SA/Kr 203/09; wyroki WSA w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2010 r., II SA/Bk 272/10 i z dnia 18 sierpnia 2015 r., II SA/Bk 381/15, a także wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 maja 2012 r., III SA/Lu 86/12).

W toku postępowania skarżąca zarzuciła, iż wpisy w operacie ewidencyjnym zawierają błędne dane co do numeru księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowych nieruchomości, albowiem treść działu I-O księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, wskazuje iż prowadzona jest dla nieruchomości oznaczonych jako działki o nr ewidencyjnych: [...] położonych w miejscowości R.. Zgodnie z treścią działu II wskazanej powyżej księgi wieczystej współwłaścicielami (w 1/5 każdy) są: B. E. M., A. G. M., L. P., H. W. oraz G. W., natomiast w ewidencji gruntów i budynków ujawnione są działki o nr ewidencyjnych: [...], a jako współwłaściciele wpisani są: B. E. M. i H. Z. W. (w udziale 1/2 każdy).

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji co do tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do dokonania wnioskowanej przez skarżącą zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], jednostka ewidencyjna [...], polegającej na wykreśleniu numeru księgi wieczystej nr [...], przypisanej do działek nr [...].

Z akt sprawy wynika, że w rejestrze z założenia ewidencji gruntów wsi R. z r. 1967 (operat nr [...]), w pozycji rejestrowej nr [...] zostały wpisane działki o numerach [...]. Jako władający została wpisana W. F. . W tym samym rejestrze w pozycji rejestrowej nr [...] zostały wpisane działki o numerach [...]. Jako władająca została wpisana P. L.. Następnie z pozycji rejestrowej nr [...] (w której jako władająca figuruje W. F.) została wykreślona działka o numerze [...] i przeniesiona do pozycji rejestrowej nr [...], w której jako właściciel jest wpisany Państwowy Fundusz Ziemi. Z tej samej pozycji rejestrowej nr [...] została wykreślona działka nr [...]. W miejsce wykreślonej działki nr [...] została wpisana działka o numerze [...] lub [...] (dokonany wpis jest niejednoznaczny) o pow. [...], a w pozycji rejestrowej nr [...] (w której jako właściciel figuruje Państwowy Fundusz Ziemi) została wpisana działka o numerze [...] o pow. [...]. Ponadto wykreślone zostały działki z pozycji rejestrowej nr [...] (w której jako władająca jest wpisana P. L.) i tak: wykreślona działka nr [...] o pow. [...] ha została wpisana w pozycji rejestrowej nr [...]- Państwowy Fundusz Ziemi, wykreślone działki: nr [...] o pow. [...] i [...] o pow. [...] zostały wpisane do pozycji rejestrowej nr [...] (władająca W. F. ). W zasobach archiwalnych tutejszego urzędu brak jest dokumentów dotyczących tych zmian.

Następnie, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250), został wydany przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa P.P.R.N. w [...] akt własności ziemi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r., na rzecz F. W., córki M. i J., dla działek nr [...]. W zasobach Starostwa brak jest przy tym zarówno wspomnianego aktu własności, jak i dokumentacji uwłaszczeniowej dotyczącej jego wydania. Dokonując wglądu w akta ksiąg wieczystych organ pierwszej instancji ustalił, że dwa egzemplarze prawomocnego aktu własności ziemi znak: [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r. zostały złożone i są zdeponowane w aktach dwóch ksiąg wieczystych tj: KW Nr [...] - karta nr [...] i KW Nr [...] - karta nr [...].

Na wniosek ówczesnej właścicielki F. W., w dniu [...] października 1972 r., w oparciu o omawiany akt własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1972 r. i mapę z dnia [...] października 1972 r., wydaną przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...], została urządzona księga wieczysta Nr [...] dla nieruchomości położonych w [...] o pow. łącznej [...] ha. W aktach tej księgi wieczystej zostały zdeponowane i są zachowane następujące dokumenty:

1. wniosek F. W. z dnia [...] października 1972 r. o założenie księgi wieczystej na działki nr [...];

2. opis i mapa-wyrys z mapy ewidencji gruntów wydany [...] października 1972 r. dla działek nr [...] - karta nr [...];

3. omawiany akt własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1972 r. - karta nr [...];

4. wniosek B. M. o ujawnienie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt [...] [...], o nabyciu spadku po F. W. - karta nr [...];

5. wymienione wyżej postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2004 r. - karta nr [...].

Starosta, dokonując wglądu w akta księgi wieczystej Nr [...]/4, ustalił, że na akcie własności ziemi znak: [...] widnieje działka oznaczona numerem [...], natomiast na zachowanej w tej księdze mapie jest uwidoczniona działka oznaczona numerem [...] o pow. [...], w konsekwencji czego należy domniemywać, że księga wieczysta została założona dla działki o numerze [...] i taki numer działki w tej księdze wieczystej figuruje do chwili obecnej. Jednocześnie aktem własności ziemi znak: [...] z dnia [...] marca 1979 r. wydanym przez Naczelnika Gminy [...] (akt własności ziemi wraz z protokółem znajduje się w zasobach Starostwa), w myśl przepisów powołanej wyżej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, J. J., córka S. i H. stała się właścicielką działki położonej w [...] oznaczonej numerem [...] o pow. [...]. Z powyższego wynika zatem, że działka o numerze [...] występuje jednocześnie w dwóch różnych tytułach własności, albowiem jest ujawniona w KW [...] oraz uwidoczniona na akcie własności ziemi z dnia [...] marca1979 r., znak: [...]

W kolejnym rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym wsi R. z 1976 r., tak zwanym "pouwłaszczeniowym" - operat nr [...]/[...], w jednostce rejestrowej nr [...], w której jako właściciel widnieje F. W., córka M. i J., zostały wpisane następujące działki: nr [...]. Jako podstawę nabycia tych działek wskazano akt własności ziemi [...], to jest ten sam akt, na podstawie którego w 1972 r. została już założona z wniosku właścicielki księga wieczysta [...]/4. W rejestrze tym brak jest informacji o numerze księgi wieczystej, a także w przytoczonej tu jednostce rejestrowej nr [...] - właściciel F. W. - nie występuje działka oznaczona numerem [...] lub [...]. W rejestrze tym omawiana działka nr [...] o pow. [...] jest wpisana w jednostce rejestrowej nr [...], w której jako właściciel, na podstawie wyżej opisanego aktu własności ziemi znak: [...], figuruje już J. J., córka S. i H.. Natomiast działka nr [...] o pow. [...] została wpisana w jednostce rejestrowej nr [...], w której jako właściciel jest wskazany Państwowy Fundusz Ziemi.

Aktem własności ziemi z dnia [...] maja 1982 r., znak: [...], na podstawie przepisów wspomnianej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, B. F., syn B. i J. oraz L. , córka S. i F. małżonków P. stali się właścicielami działki nr [...] o pow. [...].

Na skutek umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1986 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep A nr [...], G. W., syn S. i F., nabył na własność od Skarbu Państwa nieruchomość, położoną w R. , gmina W., objętą księgą wieczystą KW Nr [...], oznaczoną jako działki o numerach: [...]. Zgodnie z treścią zawartą w § 7 tego aktu notarialnego, G. W., syn S. i F., został wpisany w dziale II księgi wieczystej Nr [...], jako właściciel działek nr [...]. Wpis ten figuruje do chwili obecnej.

Starosta ustalił nadto, po dokonaniu w Sądzie Rejonowym [...] Wydziale Ksiąg Wieczystych wglądu w akta księgi wieczystej Nr [...]/6, że w księdze tej jest zachowane postanowienie Sądu Powiatowego [...] Wydziału Cywilnego z dnia [...] września 1970 r., sygn. akt [...] - karta nr [...]. Z treści tego postanowienia wynika, że została przejęta na rzecz Skarbu Państwa za należności, nieruchomość rolna o pow. [...] ha, oznaczona jako działki nr [...], położone w [...] i działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, położone we wsi [...], wykazane na planie Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] z dnia [...] maja 1969 r. nr [...], stanowiące własność H. F. i S. małż. W.. Wspomniana księga wieczysta Nr [...] dla działek nr [...] została urządzona w dniu [...] maja 1983 r. Wniosek o jej założenie został złożony przez Bank Spółdzielczy w [...]. Do wniosku załączono opis i mapę wydaną przez Urząd Gminy [...] z dnia [...] stycznia 1983 r. - karta nr [...] oraz informację wydaną przez ten Urząd, że powyższe działki stanowią własność Skarbu Państwa, nie mają założonej księgi wieczystej ani prowadzonego zbioru dokumentów. Na zachowanym w tej księdze wieczystej dokumencie "opis i mapa" są uwidocznione działki nr [...], jest wpisany numer jednostki rejestrowej 211 i – jako właściciel – jest wpisany Państwowy Fundusz Ziemi. Zapisy te są tożsame z zapisami widniejącymi w rejestrze gruntów wsi R. z 1976 r., tak zwanym "pouwłaszczeniowym", w wyżej opisanej jednostce rejestrowej nr [...].

Poza sporem jest również, że decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 1994 r., znak: [...], na wniosek ówczesnej właścicielki F. W., wprowadzono zmiany w rejestrze ewidencji gruntów wsi R., polegające na zmianie powierzchni działek nr [...] i połączenia tych działek w jedną działkę z nadanym nowym numerem [...]. W uzasadnieniu decyzji widnieje informacja, że działki są uwidocznione na akcie własności ziemi nr [...] i nie posiadają księgi wieczystej, mimo że – jak wykazano wyżej – działki nr [...] są ujawnione w księdze wieczystej KW [...], założonej z wniosku tej samej właścicielki. Powstała z połączenia, nowa działka nr [...] o pow. [...] została podzielona na działki nr [...]. Zarówno połączenie działek nr [...] w jedną działkę nr [...] i następnie jej podział, dokonuje się na wniosek ówczesnej właścicielki, która nie ujawnia nowego stanu w istniejącej księdze wieczystej [...] Ponadto w wyniku umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 1984 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], F. W. sprzedała działkę nr [...] o pow. [...] na rzecz P. R., okazując do sporządzenia aktu notarialnego jako tytuł prawny do nieruchomości akt własności ziemi [...]

Istotne jest przy tym, że jak wynika z treści wskazanego aktu notarialnego, przy jego sporządzeniu, po raz kolejny F. W. oświadczyła, że przedmiotowa nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej. Stawający wnieśli na podstawie tego aktu notarialnego wniosek o założenie dla działki nr [...] księgi wieczystej. W dniu [...] września 1994 r. Sąd założył księgę wieczystą Nr [...] dla działki nr [...] (część działek nr [...]), bez odłączenia jej z dotychczasowej księgi wieczystej [...]. W aktach tej księgi wieczystej zostały zdeponowane następujące dokumenty:

1. umowa sprzedaży z dnia [...] lipca 1984 r., zawarta w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] - karta nr [...];

2. decyzja Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 1994 r., znak: [...], o zmianie powierzchni działek nr [...] - karta nr [...];

3. zaświadczenie wydane przez Urząd Gminy [...] - karta nr [...]

4. akt własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1972 r., znak: [...] - karta nr [...];

5. mapa projektu podziału działki nr [...] - karta nr [...];

6. umowa sprzedaży z dnia [...] czerwca 1996 r., zawarta w formie aktu notarialnego, Rep A nr [...] - karta nr [...];

7. opis i mapa dla działki oznaczonej po połączeniu nr [...] - karta nr [...];

8. decyzja Zarządu Gminy W. z dnia [...] września 2001 r., znak: [...], zatwierdzająca scalenie wsi [...] - karta nr [...].

Następnie na skutek umowy sprzedaży z dnia [...] maja 1996 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep A nr [...], F. W. sprzedała na rzecz D. i W. małż. [...] działkę nr [...] o pow. [...], wskazując, że czyni to w oparciu o akt własności ziemi znak: [...], a nie na podstawie założonej wcześniej księgi wieczystej Nr [...]/4. Z treści § 1 tego aktu wynika bowiem, iż właścicielka oświadczyła, że działka nr [...] (część działek nr [...]) nie ma założonej księgi wieczystej i zgodnie z wnioskiem zawartym w § 6 wspomnianego aktu założono dla niej księgę wieczystą KW nr [...], bez odłączenia jej z dotychczasowej księgi wieczystej [...]

W dniu [...] stycznia 2000 r. zawarta została kolejna umowa sprzedaży – w formie aktu notarialnego Rep A nr [...], na mocy której F. W. sprzedała J. i Z. małż. J. działki gruntu rolnego oznaczone numerami 109 i 155. Tym razem sprzedaż została dokonana w oparciu o księgę wieczystą Nr LU [...] i – zgodnie z wnioskiem zawartym w § 6 tego aktu –przedmiotowe działki nr [...] zostały odłączone z dotychczasowej księgi wieczystej [...] Urządzono dla nich nową księgę wieczystą [...]

Bezsporne jest, że operat ewidencji gruntów gminy W. utrzymany był w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organów prowadzących ewidencję gruntów dokumentami i materiałami źródłowymi. Organy prowadzące ewidencję gruntów nie miały zaś wiedzy, że na podstawie aktu własności ziemi znak [...] została założona księga wieczysta nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1999 r., znak [...], wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1989 r. nr 58, poz. 349 ze zm.), zostało wszczęte postępowanie scaleniowe wsi [...]. Projekt scalenia gruntów został zatwierdzony decyzją Zarządu Gminy [...] z dnia [...] września 2001 r., znak: [...], która wprowadziła wszystkich uczestników scalenia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia.

W rejestrze gruntów wsi [...] przed scaleniem, stanowiącym integralną część operatu sporządzonego w ramach przeprowadzonego scalenia gruntów wsi [...] - operat nr [...], w tej samej jednostce rejestrowej nr [...], w której jako właściciel jest wpisana F. W. zostały uwidocznione następujące działki: nr [...] i jako tytuł własności wpisany jest akt własności ziemi znak [...], co w świetle powyżej opisanych wyjaśnień i informacji potwierdza ten stan. Niewątpliwie również wykonawca prac scaleniowych –Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w [...] nie posiadało wiedzy, że założona została księga wieczysta, obejmująca wyżej wymienione działki. Przy tym niesporne jest, że F. W. brała czynny udział w czynnościach scaleniowych co potwierdza karta uczestnika scalenia nr [...] i również nie poinformowała wykonawcy o tym fakcie. Również karta uczestnika scalenia odzwierciedla stan przed scaleniem tożsamy z zapisem w rejestrze gruntów, to jest działki przed scaleniem oznaczone były numerami [...]. Na mocy decyzji scaleniowej z dnia [...] września 2001 r., znak: [...], w ramach przeprowadzonego scalenia gruntów wsi [...] za działki przed scaleniem oznaczone numerami [...] zostały wydzielone nowe działki o nowych numerach: [...].

W ocenie Sądu, w tych okolicznościach sprawy zasadnie organy obu instancji, rozpatrując wniosek skarżącej, nie znalazły podstaw do wykreślenia z rejestru ewidencji gruntów numeru księgi wieczystej nr [...] przypisanej do działek nr [...] i orzekły o odmowie dokonania powyższej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] jednostka ewidencyjna [...].

Podkreślenia wymaga, jak wskazano wyżej, że po połączeniu w 1994 r. działek nr [...] w jedną działkę ewidencyjną nr [...], a następnie podziale tej działki na działki [...], [...], [...], F. W. zbyła ww. działki nr [...], [...], umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego. Istotne jest przy tym, że wszystkie te czynności nie zostały ujawnione w przedmiotowej księdze wieczystej, a ponadto na podstawie wspomnianych wyżej kolejnych umów sprzedaży w formie aktów notarialnych, zostały założone nowe księgi wieczyste, bez odłączenia ich z dotychczasowej księgi wieczystej [...]. Oczywiste jest zatem, że taki stan rzeczy spowodował, iż doszło do niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Niewątpliwie bowiem w przedmiotowej księdze wieczystej [...] jako właściciel m.in. działek nr [...] (czyli tych działek które zostały połączone w jedną działkę [...]) widniała F. W., a w księdze wieczystej [...] jako właściciel działki [...] (czyli części połączonych działek [...]) ujawniony był P. R., zaś w księdze wieczystej nr [...]/2 jako właściciele działki [...] (czyli części połączonych działek [...]) ujawnieni byli D. i W. małż. [...]. Niekwestionowane jest przy tym, że wskutek przeprowadzonego w 2001 r. postępowania scaleniowe rozbieżności te uległy dalszemu pogłębieniu.

Trafnie oceniły organy jako prawidłowe zapisy w operacie ewidencyjnym, skoro są one zgodne z posiadanymi przez organ, a opisanymi wyżej dokumentami: aktem własności ziemi nr [...], postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] w sprawie o sygn. akt [...] [...] oraz decyzją scaleniową znak: [...]). Niewątpliwie, jak wskazała skarżąca, we wskazanej przez nią we wniosku księdze wieczystej wpisane są działki o numerach ewidencyjnych sprzed przeprowadzonego postępowania scaleniowego w 2001 r., a co ma dla niniejszej sprawy szczególnie istotne znaczenie, również sprzed dokonywanych łączeń i podziałów działek o nr [...]

Mając jednak na uwadze przestawiony wyżej stan sprawy, nie może budzić wątpliwości, że wprowadzenie ewentualnych zmian w operacie ewidencyjnym oznaczałoby przyznanie lub pozbawienie danej osoby prawa własności, a tego rodzaju czynności – w drodze czynności technicznej, jaką jest aktualizacja ewidencji gruntów i budynków – podejmować nie można. Trzeba pamiętać, że ustalenie zasięgu prawa własności może nastąpić na drodze cywilnoprawnej, to jest poprzez złożenie wniosku o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.), w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

Podkreślenia wymaga, że dział I-O księgi wieczystej nie jest przeznaczony do wpisów praw lecz do wpisywania danych faktycznych. Wpisy w tym dziale nie są objęte domniemaniem prawdziwości z art. 3 powołanej ustawy i mogą być sprostowane w trybie art. 62613 § 2 k.p.c. z urzędu lub na wniosek albo - w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości - na podstawie art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zasadnie wskazał przy tym organ odwoławczy, że jeśli oznaczenie w dziale I-O księgi wieczystej jest tego rodzaju, że obejmuje część gruntu lub innej rzeczy będącej przedmiotem wpisanego prawa, nie należącą do uprawnionego z księgi wieczystej, lecz stanowiącą przedmiot cudzego prawa, to żądanie wykreślenia wpisu w dziale I-O nie dotyczy tylko sprostowania danych faktycznych, gdyż zmierza ono do ustalenia zakresu prawa przysługującego uprawnionemu w celu uzyskania zgodności pomiędzy stanem prawnym wynikającym z wpisu w dziale II księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, którego przedmiot i zakres wyraża dział I-O. W takim zaś przypadku wykreślenie oznaczenia ujawnionego w dziale I-O danej księgi wieczystej musi być postrzegane jako dotyczące praw osoby wpisanej w dziale II tej księgi wieczystej oraz praw osoby trzeciej dotychczas w księdze wieczystej nieujawnionej i nie może być wynikiem sprostowania w trybie art. 62613 § 2 k.p.c. lub art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, gdyż wymaga uzgodnienia na podstawie art. 10 tej ostatniej ustawy. Oczywiste jest zaś, że w tym zakresie inicjatywa należy całkowicie do strony, albowiem w świetle przywołanego powyżej art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyłącznie strona może złożyć taki wniosek, a nie może tego uczynić – z urzędu – organ administracji prowadzący ewidencję gruntów i budynków. Niewątpliwe jest również, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu będzie mogło stanowić podstawę do ewentualnej aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Okoliczność ta, na co prawidłowo zwróciły uwagę organy, miała istotne znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy, albowiem prowadzi ona do wniosku, że sprawa ta nie mogła być załatwiona w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym.

Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi.

Wbrew zarzutom skarżącej organy obu instancji wyjaśniły w sprawie wszystkie istotne okoliczności sprawy, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a organ odwoławczy – również zgodnie z art. 136 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a.

Ponadto Sąd nie dopatrzył się naruszenia w niniejszej sprawie innych przepisów postępowania, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.