Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 11/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 18.12.2003r., nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego R. W. kwotę [...] ,- ( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Kr 11/04

Uzasadnienie

W dniu [...] .07.2003 r skarżący R. W. zgłosił w Urzędzie Celnym w [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki [...], rok produkcji 1999 , nr nadwozia [...] , nr silnika [...] , wyprodukowany w Niemczech , a sprowadzony z Francji . W zgłoszeniu celnym SAD nr [...] skarżący zadeklarował kod PCN 8704 21 99 1 Taryfy celnej , obejmujący " Pojazdy samochodowe do transportu towarowego, o masie całkowitej nieprzekraczającej 5 ton , używane , o ładowności do 1000 kg , zbudowane na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo-towarowych ( kombi), do czterech lat". Skarżący jako właściwą wskazał stawkę celną obniżoną w wysokości 0% , ze względu na pochodzenie zaimportowanego pojazdu.

W wyniku rewizji celnej funkcjonariusz celny stwierdził , że przedmiotowy pojazd był używany , posiadał ścianę grodziową oddzielającą część pasażerską od części ładunkowej , dwa miejsca do siedzenia , zablokowane boczne drzwi , drewnianą podłogę na całej przestrzeni ładunkowej ; nie posiadał tylnych pasów i uchwytów na mocowanie tych pasów.

Z załączonego do zgłoszenia celnego orzeczenia technicznego nr [...] z dnia [...] .06.2003 r wynikało , że w/w samochód posiadał bryłę nadwozia przejętą z samochodu osobowego kombi z przebudowaną tylną częścią nadwozia , dostosowaną do przewozu towarów. Przebudowa dokonana w tym pojeździe została potwierdzona oryginalnym dowodem rejestracyjnym oraz tabliczką znamionową posiadającą numer VIN oraz oznaczenie N/P/CTTE ( samochód ciężarowy).

Z kolei z fotokopii francuskiego dowodu rejestracyjnego nr [...] wynikało , że w momencie pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu był on w rodzaju CTTE ( mały samochód ciężarowy ) o typie nadwozia DERIV ( pochodne od osobowego).

Z oceny technicznej nr [...] z dnia [...] .07.2003 r dotyczącej w/w samochodu wynikało, że nadwozie pojazdu było typowe dla samochodu VW Passat kombi, pięciodrzwiowe , ze ścianami bocznymi przeszklonymi. Wnętrze pojazdu zostało podzielone ścianą grodziową na część pasażerską oraz towarową. Drzwi boczne tylne zostały zablokowane , a od wewnątrz osłonięte płytą wyłożoną wykładziną. Słupki , ściany boczne i sufit w części towarowej zostały wyłożone wykładziną oraz nadkładami tapicerskimi. Podłogę wykonano z drewnianej. W części bagażowej punkty kotwiczenia pasów bezpieczeństwa były niewidoczne i niedostępne.

Faktura nr [...] z dnia [...] .04.1999 r dotycząca przedmiotowego pojazdu poświadczała , że samochód [...] o numerze rejestracyjnym zgodnym z numerem wpisanym do zgłoszenia celnego , poddany został modyfikacji na pojazd użytkowy dwumiejscowy poprzez demontaż siedzeń i akcesoriów mocujących siedzenia tylne , demontaż pasów tylnych i zamknięcie otworów , położenie podłogi drewnianej oraz zamontowanie ściany grodziowej za siedzeniami kabiny kierowcy. Modyfikacja ta była odwracalna z VU (pojazd użytkowy ) na VP ( pojazd osobowy ).

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżący przedłożył także poświadczenie koncesjonera firmy [...] z dnia [...] .07.2003 r , że sprzedał on pojazd [...] do firmy [...] jako pojazd użytkowy ( dwumiejscowy ) , który został zmodyfikowany przez firmę [...] , co jest zgodne z frakturą nr [...] z dnia [...] .04.1999.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Naczelnik Urzędu Celnego w Tarnowie , działając na podstawie art.65 § 4 pkt.2 lit.c ustawy z dnia 09.01.1997 r Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r Nr 75, poz.802 ze zm.), decyzją z dnia [...] .08.2003 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej cpisu towaru oraz jego klasyfikacji według kodu taryfy celnej i orzekł , że przedmiotem importu nie jest "samochód ciężarowy na bazie samochodu" , lecz " samochód osobowy typu combi z tylną częścią przystosowaną do przewozu towarów , używany " , a właściwym kodem PCN nie jest " 8704 21 99 1", jak zadeklarowano , lecz kod PCN "8703 32 90 1" . W ocenie organu celnego zaimportowany pojazd winien być klasyfikowany do pozycji obejmującej pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób ( inne niż z pozycji 8702 - pojazdy samochodowe do przewozu dziesięciu lub więcej osób razem z kierowca ), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi ( kombi) oraz samochodami wyścigowymi, z silnikami o zapłonie samoczynnym (wysokoprężne) o pojemności skokowej przekraczającej 1500 cm3 , ale nieprzekraczającej 2500cm3 , używane , do czterech lat.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny powołując się na Wyjaśnienia do Taryfy celnej stwierdził , że z uwagi na wyraźne wskazania Ministra Finansów zawarte w Opiniach klasyfikacyjnych , iż przeznaczenia pojazdu i przystosowanie go do celu użytkowego dotyczy wyłącznie pojazdów w ich pierwotnej wersji , w jakiej opuszczają wytwórnię , w chwili zakończenia pełnego procesu produkcyjnego , należy przyjąć , iż wytwórnią decydującą o wersji przedmiotowego samochodu była wytwórnia w Niemczech .

Niezależnie od powyższego organ celny zakwestionował wartość celną towaru zadeklarowaną przez skarżącego i poprzez zamieszczenie odpowiedniej adnotacji w zgłoszeniu celnym wartość tę przyjął z oceny technicznej w kwocie 41.600 zł pomniejszając ją o zwyczajowy zysk 10% , o podatek akcyzowy w wysokości 39,1% i o podatek od towarów i usług w wysokości 22% . Po odliczeniach otrzymano kwotę [...] zł , natomiast jako podstawę opłaty przyjęto kwotę [...] zł.

Od powyższej decyzji skarżący odwołała się zarzucając , iż organ l instancji dokonał błędnej interpretacji Opinii klasyfikacyjnej powołanej w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Chodzi o zapis : " pojęcie fabrycznej przebudowy odnosi się do pojazdów w ich pierwotnej wersji , w jakiej opuszczają wytwórnię , w chwili zakończenia pełnego procesu produkcyjnego i przejęcie pojazdu przez użytkownika otrzymującego gwarancję producenta". Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie przedmiotowy pojazd został przejęty przez użytkownika w dniu 06.04.1999 r już jako pojazd przebudowany przez firmę [...] dla [...] - koncesjonera [...], a następnie sprzedany w dniu [...] .04.1999 r po raz pierwszy użytkownikowi , który otrzymał gwarancję producenta. W momencie sprzedaży był to już pojazd przebudowany na ciężarowy , co potwierdzają przedłożone w toku postępowania dokumenty.

Firma [...] z o.o - przedstawiciel firmy [...] na Polskę , na zapytanie Dyrektora Izby Celnej w [...] odpowiedziała , że przedmiotowy samochód został wyprodukowany w Niemczech jako osobowy.

W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] .12.2003 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził , że dokumenty rejestracyjne oraz opinie rzeczoznawców , na które skarżący się powołuje , nie obligują organów celnych do zaklasyfikowania przedmiotowego pojazdu jako ciężarowego , gdyż taryfikacja towarów dla celów postępowania celnego oparta jest na Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego PCN . Nazewnictwo stosowane w różnych obszarach branży motoryzacyjnej , wynikające z ustanowionych w tym zakresie odrębnych regulacji prawnych , może odbiegać od sformułowań użytych w nomenklaturze towarowej Taryfy celnej . Dla potrzeb celnych podstawą prawną wydawanych w tym zakresie decyzji są wyłącznie przepisy prawa celnego , w tym dla potrzeb klasyfikacji taryfowej wiążące są postanowienia dotyczące nomenklatury towarowej Taryfy celnej nawet wówczas , gdy dany towar ( np. samochód ) traktowany jest odmiennie w innych przepisach , publikacjach , czy opiniach rzeczoznawców.

Odnosząc się do kwestii klasyfikacji, Dyrektor Izby Celnej podniósł , że przedmiotowy pojazd nie spełnia wymogów określonych we wskazanej w zgłoszeniu celnym pozycji Taryfy celnej. Samochód będący przedmiotem postępowania został wyprodukowany w Niemczech , a następnie wywieziony do Francji , gdzie przed dokonaniem jego pierwszej rejestracji został zmodernizowany poprzez przekształcenie go z samochodu osobowego na użytkowy 2 miejscowy. Zgodnie z zapisem w fakturze , modernizacja miała charakter odwracalny z możliwością powrotu do samochodu osobowego. W związku z tym zgodnie z nomenklaturą towarową Taryfy celnej - w ocenie organu odwoławczego - pojazd ten nadal zachowuje status samochodu osobowo-towarowego , który należy klasyfikować do poz.8703 32 90 1 .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w której skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu ł instancji lub o ich uchylenie . W/w zarzucił obrazę prawa materialnego polegającą na wydaniu przedmiotowych decyzji z naruszeniem art.13§4 w związku z art.85 Kodeksu celnego oraz postanowień Działu 87 Taryfy celnej i Wyjaśnień do Taryfy celnej.

Skarżący podniósł , że organy celnej pominęły fakt dokonania w dniu [...] .04.1999 r zmian konstrukcyjnych samochodu osobowego na samochód ciężarowy , która to zmiana nastąpiła przed pierwszym wprowadzeniem pojazdu do obrotu konsumenckiego tj. przed datą pierwszej sprzedaży oraz przed pierwszą rejestracją . W ocenie skarżącego zmiana ta stanowi integralną część produkcji przedmiotowego samochodu . Proces produkcji został rozpoczęty i zakończony na terenie Unii Europejskiej . W momencie wprowadzenia pojazdu do obrotu konsumenckiego , jak i w momencie wprowadzenia do Polski pojazd ten jako mała ciężarówka ( CITE) nie spełniał wymogów technicznych przewidzianych dla pojazdów osobowych. W chwili pierwszej rejestracji poza polskim obszarem celnym , jak i w momencie wprowadzenia na ten obszar samochód był zaewidencjonowany jako pojazd ciężarowy , przeznaczony do transportu towarowego .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ celny podniósł, że o wyborze właściwej pozycji Taryfy celnej decyduje główna funkcja pojazdu , pełnienie której wynika między innymi z jego budowy i wyposażenia.

Pojazd objęty zaskarżoną decyzją został przebudowany , ale nie była to przebudowa fabryczna dokonana przez producenta , a ponadto samochód nie uzyskał homologacji pojazdu ciężarowego . Został on wyprodukowany jako osobowy , tj. przeznaczony zasadniczo do przewozu osób i jako taki powinien być - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - klasyfikowany do pozycji 8703 Taryfy celnej. Do kodu tego klasyfikuje się samochody i inne pojazdy mechaniczne , których głównym przeznaczeniem jest przewóz osób , co nie wyklucza także przewozu towarów. O takim przeznaczeniu świadczy jego konstrukcja i co potwierdza numer VIN . Dokonana przebudowa miała ponadto charakter odwracalny.

Organ celny nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego , że przebudowa samochodu stanowiła etap procesu produkcyjnego. Proces produkcyjny zakończył się - w ocenie organu celnego - w Niemczech.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to , że Sąd ma prawo , a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa , a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , nawet , gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie , z dnia 25.02.2004 r, syg.akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ).

Uwzględniając powyższe uprawnienia Sądu należy stwierdzić , że skarga jest zasadna , ale z innych powodów niż podane w niej podniesiono.

Zgodnie z art.65 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997 r Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r Nr 75, poz.802 ze zm.) podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Z kolei § 4 ww. przepisu stanowi , że po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny , może z urzędu wydać decyzję , w której uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części : a/ rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego , b/ określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub c/ zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lita/ i b/.

W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne dokonane przez skarżącego zostało przyjęte przez organ celny , a następnie poddane kontroli , w wyniku której organ celny działając z urzędu na podstawie art.65 § 4 pkt.2 lite Kodeksu celnego , wydał decyzję uznającą to zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej opis towaru oraz jego taryfikacji celnej . Uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części oznacza , że w pozostałym zakresie zgłoszenie to jest prawidłowe .

Decyzja organu l instancji jest w oczywistej sprzeczności z treścią zgłoszenia celnego , które zostało zakwestionowane również w części dotyczącej wartości celnej sprowadzonego samochodu . Zgodnie z fakturą nr [...] z dnia [...].03.2003 r, załączoną do zgłoszenia celnego , wartość zaimportowanego pojazdu wynosiła [...] EUR. Jak wynika z adnotacji funkcjonariusza celnego dokonanej na odwrocie zgłoszenia celnego , zadeklarowaną wartość zakwestionowano w oparciu o katalog Schwackeliste nr 7/2003 r , a następnie ustalono wartość celną na podstawie oceny technicznej na kwotę [...] zł. Według " ponownej kalkulacji na dzień sporządzenia decyzji" tj. na dzień [...].08.2003 r wartość tę ustalono na kwotę [...]zł.

Zmiana elementów zgłoszenia celnego , w tym również w zakresie wartości celnej towaru nie może być dokonana w formie adnotacji funkcjonariusza celnego na tym dokumencie , ale wymaga wydania decyzji w trybie art.65 § 4 Kodeksu celnego. Podkreślić należy , że zmiana taka wymaga pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego , z podaniem szczegółowych motywów zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej , wraz z podaniem źródeł takich ustaleń , jak również z uzasadnieniem wyboru metody ustalenia nowej wartości celnej . Ustalenie wartości celnej towaru musi też być przejrzyste pod względem rachunkowym i jednoznaczne co do jej wysokości. Wartość celna jest bowiem podstawą do obliczenia należności podatkowych i nie może pozostawać w sferze domysłów . Rozstrzygnięcie w tym zakresie musi być zatem jednoznaczne i czytelne dla strony i organów.

Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...].08.2003 r uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe tylko w zakresie opisu towaru i jego taryfikacji celnej , z pominięciem wartości celnej , pomimo jej zakwestionowania i ustalenia nowej , wyższej wartości celnej , jest nie zgodna z prawem , a jej utrzymanie w mocy przez Dyrektora Izby celnej w Krakowie powoduje konieczność ich uchylenia .

Niezależnie od powyższego zakwestionowanie zadeklarowanej wartości celnej było nieprawidłowe , gdyż niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. W rozpatrywanej sprawie zakwestionowanie zadeklarowanej przez skarżącego ceny należało dokonać poprzez jej porównanie z cenami na rynku francuskim . Formułowanie zarzutu zaniżenia wartości celnej w oparciu o katalog Schwackełiste zawierający ceny używanych samochodów na rynku niemieckim było niedopuszczalne , gdyż narusza art.23§7 Kodeksu celnego .

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu . Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi , należy stwierdzić że nie są one uzasadnione . W kwestii taryfikacji celnej samochodu zaimportowanego przez skarżącego Sąd w całości podzielił stanowisko organów celnych. Podnieść należy , że w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny . Przedmiotem importu był samochód marki [...] , o danych opisanych w zgłoszeniu celnym oraz w decyzjach organów celnych , wyprodukowany w Niemczech jako samochód osobowy , a następnie wywieziony do Francji , gdzie w firmie [...] został poddany przebudowie na pojazd użytkowy dwumiejscowy . Przebudowa miała charakter odwracalny i została dokonana przed jego pierwszą rejestracją i " przed wprowadzeniem samochodu do obrotu konsumenckiego". Pojazd za granica został zarejestrowany jako " mała ciężarówka - CITE".

Okolicznością sporną jest taryfikacja przedmiotowego samochodu według Taryfy celnej.

Zgodzić należy się z twierdzeniem Dyrektora Izby Celnej , że sporny samochód został fabrycznie wyprodukowany jako pojazd osobowy, a proces produkcyjny zakończył się w Niemczech , po opuszczeniu przez niego wytwórni ( pierwotna wersja ) , będąc pojazdem w pełni sprawnym technicznie . Późniejsza przebudowa samochodu i dostosowanie go do indywidualnych potrzeb konkretnego odbiorcy nie może być uznana za kolejny etap procesu produkcyjnego , a tym samym okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na taryfikację przedmiotowego pojazdu do odpowiedniego kodu PCN Taryfy celnej. Powyższego stanowiska nie mogła również zmienić okoliczność podniesiona w skardze , że proces produkcji został rozpoczęty i zakończony na terenie Unii Europejskiej , gdyż -jak wyżej wskazano - przebudowa samochodu na terenie Francji nie była kolejnym etapem procesu produkcyjnego . Interpretacja Opinii klasyfikacyjnej do Działu 87 Taryfy celnej , dokonana przez organy celne i szczegółowo omówiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem .

Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż" w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.