Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 577/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 4 pkt 3 art. 64 par. 1 art. 70 par. 1 art. 83
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Polańska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant: Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie wartości, preferencji, stawki celnej i kwoty wynikającej z długu celnego o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] w Oddziale Celnym D.G. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] wyprodukowany w roku 1998 o nr nadwozia [...], wyposażony w silnik wysokoprężny o pojemności skokowej [...]. Wraz ze zgłoszeniem celnym SAD nr [...] przedłożona została między innymi Deklaracja Wartości Celnej, umowa sprzedaży z dnia [...]., opiewająca na kwotę [...], oraz ocena techniczna nr [...] z dnia [...].

W związku z niską wartością celną zgłoszonego pojazdu, funkcjonariusz celny dokonujący odprawy zwrócił się, za pośrednictwem Punktu Kontaktowego Służb Celnych, do [...] administracji celnej o potwierdzenie autentyczności umowy z dnia [...] i uzyskał informację, iż umowa przedłożona do zgłoszenia celnego została sfałszowana.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Urzędu Celnego, postanowieniem z dnia [...] nr [...] wszczął z urzędu postępowanie celne w celu ustalenia, czy w zgłoszeniu celnym prawidłowo wskazano wartość celną towaru, a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej, preferencji, stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i określił wartość celną importowanego towaru na kwotę [...], stawkę celną w wysokości 35%, kwotę cła w wysokości [...] oraz dodatkowo obliczył odsetki wyrównawcze w kwocie [...].

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony pismem z dnia [...] wniosła odwołanie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi celnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik zarzuciła w odwołaniu naruszenie prawa materialnego przez organ pierwszej instancji, w szczególności przepisów art. 25-29 Kodeksu celnego poprzez nieuzasadnione określenie wartości celnej tzw. "metodą towaru identycznego", jak również niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w tym pominięcie zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych.

Z uzasadnienia odwołania wynika, że pełnomocnik strony w szczególności zarzuciła organowi pierwszej instancji:

1/ nieprzeprowadzenie należycie postępowania dowodowego wskutek niezgromadzenia wszystkich dowodów w sprawie oraz oparcie swojego stanowiska wyłącznie na kserokopii faktury otrzymanej od [...] organów celnych, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dowodów na to, iż Urząd Celny w [...] prowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia osoby, która sfałszowała umowę,

2/ ustalenie, że rachunek z tytułu transakcji sprzedaży samochodu został wystawiony przez firmę "B" w dniu [...], gdy tymczasem strona odwołująca się pojechała do [...] dopiero w dniu [...], o czym ma świadczyć zamieszczone w jej paszporcie potwierdzenie przekroczenia granicy,

3/ iż organ pierwszej instancji nie ustalił ponad wszelką wątpliwość, że samochód marki [...], na który wskazuje firma "B" jest tym samym samochodem, który zakupiła strona, w sytuacji, gdy na rachunku przedstawionym przez organ celny brak było cech identyfikacyjnych pojazdu (numery silnika, nadwozia),

4/ nieprzesłuchanie w charakterze świadka W.P. – licencjonowanego rzeczoznawcy Polskiego Związku Motorowego, który dokonał oceny samochodu zakupionego przez stronę, na okoliczność wartości rynkowej przedmiotowego samochodu, istniejących wad i uszkodzeń, a także nieprzesłuchanie J.N. na okoliczność daty odbioru przez stronę pojazdu od pośrednika, daty i faktu podpisania sporządzonej przez sprzedawcę umowy sprzedaży samochodu oraz zapłaty ceny określonej w umowie, przedłożonej do odprawy celnej, a ponadto nieprzesłuchanie celnika dokonującego odprawy celnej pojazdu, na okoliczność dokonania weryfikacji wartości celnej pojazdu, przyjęcia opinii technicznej oraz braku zastrzeżeń odnośnie do zgodności ceny rynkowej pojazdu z jego wartością celną wskazaną w dokumentach odprawy celnej,

5/ iż nie przedstawił dowodu wpłaty przez D.G. kwoty [...] na konto firmy "B" z jej podpisem, bądź też podpisanego przez nią oryginału rachunku, na podstawie którego prowadzone zostało postępowanie celne, co miało potwierdzać zarzuty tego organu, iż skarżąca zakupiła samochód marki [...] od tej właśnie firmy za kwotę [...],

6/ iż nie wyjaśnił, w jaki sposób i, na jakiej podstawie firma "B" weszła w posiadanie importowanego samochodu, a w szczególności, od kogo i, za jaka cenę samochód ten zakupiła,

7/ błędne rozstrzygnięcie o odsetkach wyrównawczych od należności celnej, bezzasadnie liczonych od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego do dnia dokonania faktycznej wpłaty.

W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję organu celnego pierwszej instancji w zakresie dotyczącym części podstawy prawnej, tj. zastąpił przepis art. 25 Kodeksu celnego przepisem art. 29 w związku art. 25 Kodeksu celnego, a w pozostałym zakresie decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie dług celny powstał w dniu 25 września 2000 r., tj. przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, zatem, na podstawie przepisu art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), w sprawie znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t.j.: Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.)

Dalej, organ odwoławczy stwierdził, iż fakt sfałszowania umowy sprzedaży wprowadzonego na polski obszar celny samochodu stanowił podstawę do ponownego ustalenia jego wartości celnej z zastosowaniem metod zastępczych. Ze względu jednak na to, iż importowany samochód jest pojazdem używanym, nie można w stosunku do niego zastosować metod określonych w art. 25-28 Kodeksu celnego, tj. np. dotyczących "towaru identycznego" i "towaru podobnego", można natomiast zastosować metodę tzw. "ostatniej szansy", uregulowaną w przepisie art. 29 Kodeksu celnego, w ramach której powinny być stosowane metody wcześniejsze, jednakże z rozsądną elastycznością. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że wadliwe ustalenie przez organ pierwszej instancji wartości celnej samochodu w oparciu o metodę "towaru identycznego" nie wpłynęło jednak żaden sposób na jej wysokość ustaloną prawidłowo wg metody "ostatniej szansy", gdyż rezultat, jaki uzyskano tj. wartość celną towaru jest zbliżony, w pierwszym przypadku była to cena [...] (po uwzględnieniu stopnia uszkodzeń, braków w wyposażeniu i ponadnormatywnego przebiegu pojazdu, wskazanych w załączonej do zgłoszenia celnego opinii rzeczoznawcy), a drugim przypadku cena ujawniona w rachunku ujawnionym przez [...] służby celne, tj. [...].

W odniesieniu do zarzutu nieprzeprowadzenia należycie postępowania dowodowego poprzez niezgromadzenie wszystkich dowodów w sprawie oraz oparcie swojego stanowiska wyłącznie na kserokopii faktury otrzymanej od [...] organów celnych, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dowodów na okoliczność, iż Urząd Celny w [...] prowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia osoby, która sfałszowała umowę, organ odwoławczy stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie osobą, która przedłożyła do zgłoszenia celnego umowę sprzedaży z dnia [...] była D.G. Na przedłożonej przez nią umowie, osobą wymienioną jako sprzedająca pojazd była H.A., tymczasem [...] służby celne wykazały w sposób jednoznaczny, iż osoba która została wskazana przez stronę jako sprzedawca nie istnieje – jest osobą fikcyjną. O ile zatem, na gruncie prowadzonego postępowania celnego, nie można wykazać, kto w rzeczywistości dokonał sfałszowania faktury, o tyle oczywiste jest, iż D.G. wiedziała od kogo kupuje pojazd i, że tą osobą nie mogła być wymieniona w umowie sprzedaży H.A. Bez znaczenia, według organu odwoławczego, pozostaje okoliczność, czy [...] organy ścigania prowadziły, czy też prowadzą postępowanie celem wykrycia i ukarania osoby odpowiedzialnej za to fałszerstwo. Przedmiotem toczącego się postępowania celnego jest bowiem ustalenie wartości celnej pojazdu oraz kwoty cła ciążącego na tym towarze w związku z jego przywozem na polski obszar celny, natomiast okoliczność fałszerstwa pozostaje bez wpływu na wysokość należności celnych za ten towar.

Dalej, odnosząc się do zarzutu, że rachunek z tytułu transakcji sprzedaży samochodu został wystawiony przez firmę "B" w dniu [...], gdy tymczasem strona odwołująca się pojechała do [...] dopiero w dniu [...], o czym ma świadczyć zamieszczone w jej paszporcie potwierdzenie przekroczenia granicy, organ odwoławczy zauważył, iż we wskazanym przez stronę okresie, zarówno polskie, jak i [...] służby graniczne dokonywały potwierdzeń przekroczenia granicy w sposób wyrywkowy i przekroczenie granicy [...] bez potwierdzenia w paszporcie było faktem powszechnie znanym. Ponadto, organ ten zauważył, że umowa sprzedaży przedłożona przez stronę do zgłoszenia celnego i podpisana przez nią nosi także datę [...]. A zatem, jeżeli organ celny miałby dać wiarę twierdzeniu, iż strona przekroczyła granicę dopiero w dniu [...], to tym samym oczywiste byłoby, iż nie mogła ona zawrzeć, załączonej do zgłoszenia celnego, umowy sprzedaży pojazdu w dniu [...]. Przedłożenie więc przez stronę faktury ze sfałszowanym podpisem, potwierdzałoby tym bardziej, iż strona załączyła do zgłoszenia celnego sfałszowaną umowę sprzedaży. Zarówno więc zarzuty strony, jak i jej wcześniejsze wyjaśnienia w tej kwestii są wzajemnie sprzeczne, z jednej bowiem strony D.G. twierdzi, że nie zawierała umowy sprzedaży pojazdu z firmą "B", ponieważ nie było jej w tym czasie w [...], a z drugiej strony wskazuje, że wiarygodny jest rachunek na kwotę [...] z tytułu transakcji zawartej w N[...] z H.A. właśnie w dniu [...], tj. w dniu w którym, jak twierdzi, nie było jej w [...].

Co do zarzutu, iż organ pierwszej instancji nie ustalił ponad wszelką wątpliwość, że samochód marki [...], na który wskazuje firma "B", jest tym samym samochodem, który zakupiła strona, w sytuacji, gdy na rachunku przedstawionym przez organ celny brak było cech identyfikacyjnych pojazd (numery silnika, nadwozia), Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż ów zarzut nie znajduje żadnego potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Porównanie bowiem cech identyfikacyjnych pojazdu wykazanych w zgłoszeniu celnym i treści rachunku, ujawnionego przez [...] służby celne, dowodzi jednoznacznie, że przedmiotem transakcji sprzedaży był ten sam pojazd, o tych samych cechach identyfikacyjnych. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił fakt, iż seria i numer dokumentu rejestracyjnego pojazdu wskazanego w ujawnionej fakturze również pokrywa się z numerem figurującym na kopii tego dokumentu przedłożonego przez stronę do zgłoszenia celnego. Potwierdza to jednoznacznie, iż postępowanie prowadzone przez [...] służby celne, a co za tym idzie, ujawnione w jego trakcie dowody, dotyczyły dokładnie tego samego pojazdu, który był przedmiotem zgłoszenia celnego SAD nr [...].

Ponadto, odnosząc się do zarzutu nieprzesłuchania w charakterze świadka W.P. – licencjonowanego rzeczoznawcy Polskiego Związku Motorowego, który dokonał oceny samochodu zakupionego przez stronę, na okoliczność wartości rynkowej przedmiotowego samochodu, istniejących wad i uszkodzeń, a także nieprzesłuchania J.N. na okoliczność daty odbioru przez stronę pojazdu od pośrednika, daty i faktu podpisania sporządzonej przez sprzedawcę umowy sprzedaży samochodu oraz zapłaty ceny określonej w umowie przedłożonej do odprawy celnej, a ponadto nieprzesłuchania celnika dokonującego odprawy celnej pojazdu, na okoliczność dokonania weryfikacji wartości celnej pojazdu, przyjęcia opinii technicznej oraz braku zastrzeżeń odnośnie do zgodności ceny rynkowej pojazdu z jego wartością celną wskazaną w dokumentach odprawy celnej, organ odwoławczy stwierdził, iż w toku postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji, nie można się dopatrzyć jakichkolwiek nieprawidłowości. Odnośnie do przesłuchania W.P., organ odwoławczy podkreślił, iż w aktach sprawy znajduje się ocenia techniczna nr [...] z dnia [...], zawierająca dane techniczne pojazdu, wyniki jego oględzin, oraz wskazująca wartość rynkową tego typu pojazdu odzwierciedloną w informatorze wartości rynkowych "Pojazdy samochodowe wartości rynkowe-IX/2000" w wysokości [...], sporządzona przez wyżej wymienionego. Według organu odwoławczego, dodatkowe przesłuchiwanie W.P. nie wniosłoby niczego nowego do sprawy, tym bardziej, że w sprawie spór pomiędzy organem celnym, a stroną dotyczy określenia wysokości wartości celnej pojazdu, nie zaś jego wartości rynkowej, a organem właściwym do określenia wartości celnej pojazdu jest wyłącznie organ celny. W odniesieniu do wniosku strony o przesłuchanie w charakterze świadka J.N., Dyrektor Izby Celnej uznał, iż także ten wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem – jak wynika to z dokumentów przedłożonych do zgłoszenia celnego oraz z samego zgłoszenia – D.G. działała bez pośrednika, i to jej podpisy, a nie podpisy pośrednika figurują na dokumentach zebranych w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił także, iż nie ma potrzeby przesłuchania funkcjonariusza celnego dokonującego odprawy celnej samochodu, gdyż jest on jedynie osobą, która przyjęła zgłoszenie celne od strony i, po zwolnieniu towaru, przekazała sprawę do kontroli zrealizowanej w trybie art. 83 Kodeksu celnego, stanowiącego, że organ celny, po zwolnieniu towaru, może przystąpić do weryfikacji zgłoszenia celnego w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym.

Zarzut postawiony organowi pierwszej instancji, iż nie przedstawił dowodu wpłaty

przez D.G. kwoty [...] na konto firmy B. z jej podpisem, bądź też podpisanego przez nią oryginału rachunku, na podstawie którego prowadzone zostało postępowanie celne, co potwierdzałoby zarzuty tego organu, iż skarżąca zakupiła samochód marki [...] od tej właśnie firmy za kwotę [...], organ odwoławczy uznał za nieuprawniony, bowiem to, że organ celny nie dysponuje dokumentem wpłaty wskazanej kwoty, nie zmienia faktu, iż transakcja taka została zawarta. Kwota [...] mogła zostać przekazana zarówno w gotówce – co ma najczęściej miejsce, w postaci czeku, bądź też mogła zostać przelana przez stronę na rachunek bankowy sprzedającego. Sytuacja ta pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, gdyż w postępowaniu celnym wartość pojazdu określona (ustalona) została na podstawie przepisu art. 29 w związku z art. 25 Kodeksu celnego, tj. metodą tzw. "ostatniej szansy", czyli na podstawie ceny pochodzącej z innej transakcji dotyczącej "identycznego" pojazdu. Jak wskazano w decyzji, wartość wynikająca z ujawnionej przez [...] służby celne umowy sprzedaży w pełni odzwierciedla ceny sprzedaży tego typu pojazdów, wynikające ze specjalistycznych katalogów zawierających notowania wartości pojazdów na rynku [...].

W odniesieniu do kolejnego zarzutu strony, tj. iż nie wyjaśniono, w jaki sposób i na jakiej podstawie firma "B" weszła w posiadanie importowanego samochodu, a w szczególności, od kogo i, za jaka cenę samochód ten zakupiła, Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż kwestia ta została już wyjaśniona w zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast w odniesieniu do zarzutu strony, iż organ pierwszej instancji nie ustosunkował się do wniosku strony o wyznaczenie terminu do uzyskania stosownych dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru, w szczególności wobec uznania przez organ, iż importowany pojazd nie korzysta z preferencyjnej procedury celnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia [...] poproszono stronę o nadesłanie stosownych dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru, jednak do dnia wydania zaskarżonej decyzji, tj. do dnia [...] strona nie dostarczyła powyższych dokumentów.

Co do zarzutu błędnego rozstrzygnięcia o odsetkach wyrównawczych od należności celnej, według strony, bezzasadnie liczonych od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego do dnia dokonania faktycznej wpłaty, organ odwoławczy stwierdził, że – zgodnie z przepisem art. 222 § 4 Kodeksu celnego – w wypadku przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, liczone przy zastosowaniu stawki określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Natomiast, zgodnie z przepisem § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.), organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych wskazanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy:

1) dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania,

2) kwota odsetek wyrównawczych, naliczonych w odniesieniu do towarów objętych tym samym zgłoszeniem celnym, nie przekracza równowartości [...].

Dalej, organ odwoławczy stwierdził, iż – zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r., odsetki wyrównawcze pobiera się od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną, a kwotą pobraną. A, ponieważ w sprawie fakt podania w zgłoszeniu celnym nieprawdziwej wartości celnej towaru oraz zastosowanie obniżonej stawki celnej spowodował przesunięcie daty zarejestrowania długu celnego w prawidłowej wysokości, to dysponowanie przez stronę kwotą [...], tj. kwotą długu celnego, która od dnia [...] należna była Skarbowi Państwa, stanowiło dla niej korzyść finansową. W wyniku określonego zachowania strony, kwota wynikająca z długu celnego, ciążącego na sprowadzonym towarze, została zarejestrowana i uiszczona w niższej wysokości, na podstawie nieprawidłowych danych wskazanych przez zgłaszającego, dlatego odsetki wyrównawcze są należne, stwierdził – kończąc uzasadnienie swojej decyzji – Dyrektor Izby Celnej.

Nie zgadzając się z ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej, pełnomocnik D.G. w dniu [...] wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ponawiając zarzuty i argumentację przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i, dodatkowo, podniosła zarzut, że organ odwoławczy, który wydał decyzję już po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, nie uwzględnił tej okoliczności, a należności celne w tej sytuacji nie istnieją i wobec tego postępowanie winno ulec umorzeniu w całości, tym bardziej, że postępowanie karne skarbowe wobec skarżącej zostało umorzone właśnie z powodu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Ponadto, pełnomocnik skarżącej podniosła zarzut rażącego naruszenia prawa wskutek wadliwego wszczęcia i prowadzenia postępowania celnego, gdyż – jej zdaniem – organ celny powinien był wznowić postępowanie, zakończone przyjęciem zgłoszenia celnego, które jest decyzją o wymiarze należności celnych.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska zajętego w sprawie i wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem.

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny powołany jest do sprawowania, w zakresie swej właściwości, kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co oznacza kontrolę prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, w tym celnego. W sprawie, będącej przedmiotem rozpoznania, oznacza to konieczność przeprowadzenia oceny czynności postępowania wyjaśniającego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Spór, jaki wiodą strony, tak w postępowaniu celnym, jak i w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie dotyczy ustalenia wartości celnej pojazdu zgłoszonego przez skarżącą w dniu [...] do obrotu na polskim obszarze celnym. Na wstępie, należy wskazać i przypomnieć, iż z przepisu art. 65 § 3 Kodeksu celnego wynika, że przyjęcie przez organ celny zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną, nie zaś aktem władczym, wymagającym formy decyzji administracyjnej. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego, o ile nie zostanie w sprawie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego. Na mocy natomiast przepisu art. 70 § 1 Kodeksu celnego, organ celny ma prawo dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Ta weryfikacja polega w szczególności na:

1) kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów; organ celny może zażądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu,

2) rewizji celnej towarów z możliwością pobrania próbek w celu przeprowadzenia ich dalszej analizy lub dokładnej kontroli.

Przepis § 2 cytowanego wyżej art. 70 stanowi, że jeżeli organ celny po weryfikacji uzna zgłoszenie za nieprawidłowe, stosuje art. 65 § 4 pkt 3 ustawy, który to przepis nakłada na organ celny obowiązek wydania decyzji administracyjnej w wypadku uznania zgłoszenia za nieprawidłowe. Organ celny nie ma natomiast obowiązku wydawania na tym etapie decyzji potwierdzającej prawidłowość przyjętego zgłoszenia, które spełnia wymogi formalne. Na tym etapie postępowania, organ celny może natomiast, ale nie jest do tego zobowiązany, przeprowadzić weryfikację zgłoszenia celnego, co oznacza, iż może on objąć towar procedurą dopuszczenia do obrotu na warunkach zadeklarowanych przez stronę w zgłoszeniu celnym.

W sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed organami celnymi, przedłożone przez stronę zgłoszenie celne spełniało wymogi formalne wskazane w przepisie art. 64 § 1 Kodeksu celnego, tj. zostało dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia określoną procedurą celną, zawierało wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której został zgłoszony, oraz podpis zgłaszającego w odpowiednim polu (54). Organ celny przyjął zgłoszenie i objął towar wnioskowaną przez stronę procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Organ celny nie przeprowadził natomiast weryfikacji zgłoszenia celnego w trybie przepisu art. 70 Kodeksu celnego, co oznacza, iż dopuścił towar do obrotu na polskim obszarze celnym na warunkach zadeklarowanych przez stronę w zgłoszeniu celnym.

Niezależnie jednak od możliwości kontroli zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru, wynikającej z w/cyt. przepisu art. 70 Kodeksu celnego, przepis art. 83 Kodeksu przyznaje organom celnym uprawnienie do przeprowadzenia kontroli postimportowej, w ramach której możliwe jest m.in. skierowanie dokumentów przedłożonych przez stronę do weryfikacji zagranicznej w trybie Protokołu nr 4 i Protokołu nr 6, będących załącznikami do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, zawierających definicję pojęcia produkty pochodzące i metod współpracy administracyjnej z dnia 24 czerwca 1997 r.(zał. do Dz. U. nr 104 z 1997r., poz. 662). Art. 32 Protokołu nr 4 przewiduje, iż w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towaru lub spełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą umożliwiać ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i, czy towar można uznać za pochodzący z Unii Europejskiej. Należy w tym miejscu podkreślić, iż przepisy protokołu nr 4 nie wymagają uzasadnienia, ani wniosku o weryfikację, ani wyniku weryfikacji, czy też wyjaśnienia w oparciu, o jakie zasady władze celne dokonały weryfikacji. Oznacza to, iż polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania zagranicznych służb celnych dokonujących kontroli, ani kwestionowania, uzyskanych oficjalną drogą, wyników weryfikacji. Z powyższych regulacji wynika zatem, że do przeprowadzenia weryfikacji uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu, a wynik tej weryfikacji jest wiążący dla organów celnych kraju importu.

Odnosząc się zatem do zarzutu nieprzeprowadzenia należycie postępowania dowodowego wskutek niezgromadzenia wszystkich wymaganych dowodów w sprawie oraz oparcie stanowiska wyłącznie na kserokopii faktury otrzymanej od [...] organów celnych, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek dowodów na okoliczność, iż Urząd Celny w [...] prowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia osoby, która sfałszowała umowę, należy stwierdzić, iż z weryfikacji dokonanej przez [...] służby celne wynika bezspornie, iż osoba, która została wskazana przez skarżącą, w umowie sprzedaży pojazdu, w rzeczywistości nie istnieje. Wynik tej weryfikacji, jak już to wyżej podkreślono, jest wiążący dla polskich organów celnych, natomiast bez znaczenia w sprawie jest okoliczność, czy niemieckie organy ścigania prowadziły, czy też prowadzą postępowanie karne celem wykrycia i ukarania osoby odpowiedzialnej za sfałszowanie umowy sprzedaży pojazdu. Przedmiotem toczącego się postępowania celnego jest bowiem ustalenie wartości celnej pojazdu oraz kwoty cła ciążącego na tym towarze w związku z jego przywozem na polski obszar celny, natomiast okoliczności fałszerstwa umowy pozostają bez wpływu na wysokość należności za importowany towar, jak słusznie podniósł to Dyrektor Izby Celnej. Także, wbrew zarzutom skargi, organy celne nie oparły rozstrzygnięć wydanych w sprawie tylko na kserokopii faktury uzyskanej od firmy "B". Organy te dysponowały także danymi identyfikacyjnymi importowanego pojazdu, którego m.in. numery nadwozia, podwozia, rok produkcji, czy pojemność skokowa silnika, wykazane w fakturze wystawionej przez firmę "B", pokrywały się z numerami figurującym w kopii dowodu rejestracyjnego przedłożonego przez stronę do zgłoszenia celnego, co potwierdza także, iż postępowanie prowadzone przez [...] służby celne i ujawnione w jego trakcie dowody, dotyczyły dokładnie tego samego pojazdu, który był przedmiotem zgłoszenia celnego SAD nr [...].

Również podniesiony w skardze zarzut, że organy celne nie wyjaśniły, w jaki sposób i, na jakiej podstawie firma "B" weszła w posiadanie importowanego przez skarżącą samochodu, a w szczególności, od kogo i, za jaka cenę samochód ten zakupiła, jest, po pierwsze – nieuprawniony, gdyż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (str. 4), jak też ze znajdujących się w akrach sprawy dokumentów nadesłanych przez [...] organy celne, wynika że samochód został sprzedany przez firmę "A", której właścicielem jest H.L., za pośrednictwem firmy "N", firmie "B", a po drugie – nieistotny, bowiem okoliczności nabycia przez firmę "B" sprowadzonego przez skarżącą samochodu nie mają żadnego znaczenia w sprawie, istotne w sprawie jest tylko to, że firma "B" sprzedała właśnie skarżącej samochód za kwotę [...], co zostało niewątpliwie wykazane w sprawie. Podobnie, jak nieistotne jest to, czy organy celne dysponowały, czy też nie dysponowały w sprawie dowodem wpłaty przez D.G. kwoty [...] na konto firmy "B" z jej podpisem, bądź też podpisanego przez nią oryginału rachunku, gdyż sposób dokonania zapłaty nie ma wpływu na skuteczność zawartej umowy sprzedaży, tym bardziej, że z rachunku wystawionego przez firmę "B" wynika, że umówiona cena została zapłacona.

Podzielić także należy słuszność stanowiska organu odwoławczego, iż twierdzenie skarżącej, jakoby do [...] udała się w dniu [...], o czym ma świadczyć zamieszczone w jej paszporcie potwierdzenie przekroczenia granicy, więc nie mogła nabyć pojazdu w dniu [...], z której to daty pochodzi ujawniony przez organy [...] rachunek, nie zasługuje na wiarę, gdyż we wskazanym przez stronę okresie, zarówno polskie, jak i [...] służby graniczne dokonywały potwierdzeń przekroczenia granicy w sposób wyrywkowy i przekroczenie granicy [...] bez potwierdzenia w paszporcie było faktem powszechnie znanym, a ponadto – jak zauważył to organ odwoławczy – także sfałszowana umowa sprzedaży przedłożona przez skarżącą do zgłoszenia celnego i podpisana przez w dniu [...] nie mogłaby być w tym dniu podpisana, skoro nie było jej jeszcze w [...], co oznacza, iż skarżąca mimowolnie potwierdza, że załączyła do zgłoszenia celnego sfałszowaną umowę sprzedaży.

W pełni także należy podzielić prawidłowość stanowiska organów celnych w kwestii odmowy uwzględnienia zgłaszanych przez stronę skarżącą wniosków dowodowych o przesłuchanie w sprawie w charakterze świadków: W.P. – licencjonowanego rzeczoznawcy Polskiego Związku Motorowego, który dokonał oceny samochodu zakupionego przez stronę, na okoliczność wartości rynkowej importowanego samochodu, istniejących wad i uszkodzeń, a także J.N. na okoliczność daty odbioru przez stronę pojazdu od pośrednika, daty i faktu podpisania sporządzonej przez sprzedawcę umowy sprzedaży samochodu oraz zapłaty ceny określonej w umowie, przedłożonej do odprawy celnej oraz przesłuchania funkcjonariusza celnego dokonującego odprawy celnej pojazdu, na okoliczność dokonania weryfikacji wartości celnej pojazdu, przyjęcia opinii technicznej oraz braku zastrzeżeń odnośnie do zgodności ceny rynkowej pojazdu z jego wartością celną wskazaną w dokumentach odprawy celnej, gdyż wartość rynkową importowanego pojazdu wycenia organ celny, a nie rzeczoznawca, zaś sporządzona przez niego opinia została przez organy celna uznana za dowód w sprawie w zakresie istniejących wad i uszkodzeń, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia wartości celnej pojazdu. Zaś okoliczności, na które przesłuchany miałby zostać J.N., który nie był wskazanym w zgłoszeniu celnym przedstawicielem skarżącej, i tak byłyby pozbawione istotnego znaczenia w sprawie, skoro organy [...] przeprowadziły weryfikację, która okazała się niekorzystna dla importera, a która bezwarunkowo wiąże polskie organy celne. Ponadto, przesłuchanie funkcjonariusza celnego dokonującego odprawy celnej samochodu, na okoliczności wskazane we wniosku, byłoby – według Sądu – bezcelowe, gdyż weryfikacja wartości celnej pojazdu w sprawie nastąpiła w trybie przepisu art. 83 Kodeksu celnego, a więc w ramach kontroli postimportowej, a nie w następstwie weryfikacji zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, prowadzonej w trybie przepisu art. 70 § 2 Kodeksu celnego.

Prawidłowe są także ustalenia organów celnych oraz dokonana następnie kwalifikacja prawna w zakresie wynikającym z przesunięcia daty zarejestrowania kwoty długu celnego i zastosowania przepisu § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania ( Dz. U. z 1997 r. Nr 143, poz. 958 ze zm.), w związku z przepisem art. 222 § 5 Kodeksu celnego, skutkiem czego naliczono skarżącej odsetki wyrównawcze od długu celnego, zgodnie bowiem z przepisem art. 222 § 4 Kodeksu celnego w wypadku, gdy przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. Organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, w wypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych wskazanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy:

1) dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania,

2) kwota odsetek wyrównawczych, naliczonych w odniesieniu do towarów objętych tym samym zgłoszeniem celnym, nie przekracza równowartości [...].

Wbrew twierdzeniom skarżącej, jak słusznie oceniły to organy celne, nie można uznać, iż nie była ona świadoma, od kogo kupuje pojazd, i że tą osobą nie mogła być wymieniona w umowie sprzedaży H.A.. W tej sytuacji uznać należy, że w sprawie miało niewątpliwie miejsce dążenie przez skarżącą do świadomego i celowego ukrycia prawdziwej kwoty z tytułu zapłaty za importowany towar. Różnica w zadeklarowanej, a rzeczywistej wartości celnej importowanego pojazdu była rażąco zaniżona, co wyklucza twierdzenie skarżącej, iż nie uzyskała ona z tego powodu żadnych korzyści finansowych. Organy celne prawidłowo ustaliły, iż brak jest dowodów w sprawie potwierdzających możliwość zastosowania przepisu § 1 ust. 3 pkt 1 wskazanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. i odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych, bowiem skarżąca nie udowodniła, iż podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych w zgłoszeniu celnym spowodowane było szczególnym okolicznościami, niewynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania.

Przechodząc do oceny zarzutu skarżącej, iż Dyrektor Izby Skarbowej naruszył prawo, wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w sytuacji, gdy w dacie wydania decyzji organu drugiej instancji zmianie uległa sytuacja prawna związana z akcesją Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej i wobec tego nie istnieją już należności celne objęte decyzjami organów celnych, a tym samym, że postępowanie w sprawie winno ulec umorzeniu w całości, skład orzekający w sprawie w pełni zgadza się ze stanowiskiem zajętym przez organy celne, iż zarzut ten jest całkowicie nieuzasadniony, gdyż w postępowaniach celnych prowadzonych przez organy celne w tej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), zgodnie z którym w sprawach dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, stosuje się przepisy dotychczasowe. A ponieważ w niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 25 września 2000 r., tj. w dniu zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochodu oznacza to, że podstawą rozstrzygnięć w niniejszej sprawie są przepisy Kodeksu celnego oraz przepisy wykonawcze do tego Kodeksu. Także podnoszony w skardze fakt umorzenia postępowania karnego skarbowego wobec skarżącej pozostaje bez wpływu na postępowanie celne i wymiar należności publiczno-prawnych związanych z importem towarów przed datą akcesji Polski do UniiEuropejskiej.

Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza także treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r. o sygn. akt P 9/04, publ. w OTK-A 2005/1/9, w którym Trybunał stwierdził, że cyt.: "Wyrok Trybunału oznacza więc niemożność wymierzenia kary, którą za naruszenie procedury odprawy czasowej przewidywało prawo polskie przed 1 maja 2004 r. Co prawda w sprawie, którą rozpatrywał Sąd Okręgowy w Toruniu, może to nie mieć znaczenia, ale sama niemożność wymierzenia kary nie znosi co do zasady istniejących przed 1 maja 2004 r. obowiązków wynikających z przepisów prawa i innych niż karne konsekwencji ich niedopełnienia. Biorąc pod uwagę powyższe, należy wyraźnie oddzielić dwa zagadnienia: po pierwsze - kwestię realizacji obowiązku publicznoprawnego wynikającego z przepisów prawa, a po drugie - kwestię odpowiedzialności karnej za niewykonywanie tychże obowiązków lub ich wykonywanie niezgodnie z prawem. W pierwszej sytuacji należy stwierdzić, iż przestrzeganie obowiązującego prawa jest obowiązkiem każdego. Jest to zasada uniwersalna i w kontekście rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że niedochowanie warunków procedury celnej, jaką jest odprawa czasowa, stanowiło naruszenie tejże zasady. Inną sprawą są jednak czasowe uwarunkowania związane z karaniem za tego typu czyny. Rozdzielenie tych dwóch kwestii ma istotne znaczenie zwłaszcza w kontekście zmiany przepisów prawa wynikających z członkostwa Polski w Unii Europejskiej i obowiązujących standardów międzynarodowych w zakresie stosowania ustawy względniejszej."

Reasumując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był – według Sądu – wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organy celne należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy celne obu instancji podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz właściwie go oceniły, nie przekraczając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.