Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1061/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: Dz. U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Asesor WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia NSA Piotr Piszczek, , Protokolant I.K., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 24 stycznia 2007 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez pana A.P. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. o numerze [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2006 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] listopada 2005 roku pan A.P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. o "umorzenie zaległości z tytułu opłacania składek" w latach 1998 - 2003. Motywując wniosek wskazał: "w związku z prowadzoną działalnością płaciłem te składki, na które było mnie stać (...)". Podkreślił, iż prowadzona działalność nie miała charakteru wytwórczego, a osiągane dochody nie wystarczały na pokrycie wszystkich należności. Pobierane obecnie świadczenie emerytalne wystarcza wyłącznie na pokrycie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia elektryczna, telefon) oraz skromne życie.

Pismem z 20 grudnia 2005 r. (data wpływu do organu - 23 grudnia 2006 r.) pan A.P. uzupełnił ww. wniosek podkreślając, iż należności z tytułu prowadzenia działalności pod nazwą D. "[...]" powstały w wyniku zaprzestania udzielania wsparcia finansowego przez władze miasta G. począwszy od II połowy 1998 r. Pomimo negatywnej decyzji w przedmiocie finansowania ww. działalności przez organy samorządowe Strona kontynuowała działalność polegającą na upowszechnianiu kultury w środowiskach lokalnych, w tym biednych i patologicznych, licząc na to, że władze miasta udzielą pomocy finansowej chociażby w zakresie opłat związanych z korzystaniem z mediów (woda, ogrzewanie, energia elektryczna). Pomoc ta jednak nie została udzielona.

Do wniosku załączony został m.in.: kwestionariusz dotyczący wyjawienia nieruchomości oraz niektórych innych praw majątkowych, protokół o stanie majątkowym zobowiązanego oraz kserokopie faktur i rachunków mających potwierdzać wysokość bieżących kosztów utrzymania.

W wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z [...] lutego 2006 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od lutego 1998 r. do maja 1998 r., z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne za okres od marca 1999 r. do maja 2003 r. oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca 1999 do maja 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaznaczono, iż w art. 28 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umarzania należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek od tej zasady jest wskazany w ust. 3a art. 28, który stwierdza, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podkreślono, iż zapis powołanych przepisów skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może odmówić umorzenia należności nawet w przypadku wystąpienia ustawowych przesłanek umorzenia.

Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż pan A.P. prowadził działalność gospodarczą w okresie od [...] stycznia 1992 r. do [...] maja 2003 r. na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] wydanego przez Urząd Miasta G. w dniu [...] lutego 1992 r. Wpis o prowadzeniu działalności został wykreślony decyzją z [...] grudnia 2005 r. Obecnie Zobowiązany pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł miesięcznie, które po odjęciu zajęć egzekucyjnych wynosi [...] zł. Żona Zobowiązanego otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania - zgodnie z oświadczeniem - kształtują się na poziomie ok. [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości.

Jednocześnie organ podkreślił, iż należności wobec ZUS dochodzone są w drodze egzekucji administracyjnej poprzez zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego - skuteczne postępowanie egzekucyjne pozostaje w realizacji.

W świetle powyższego, zdaniem organu, brak jest podstaw do uznania, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia należności na podstawie ww. przepisów ustawy systemowej. Nie można bowiem stwierdzić całkowitej nieściągalności należności. Stanowisko to uzasadnia fakt pobierania przez Wnioskodawcę świadczenia emerytalno-rentowego oraz pozostające w realizacji postępowanie egzekucyjne. W ocenie organu nie zachodzą również przesłanki uzasadniające umorzenie, wynikające z art. 28 ust. 3a cyt. ustawy oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Umorzenie wnioskowanych należności byłoby działaniem przedwczesnym zważywszy, iż wierzyciel nie wykorzystał jeszcze wszystkich możliwości dochodzenia roszczeń.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] lutego 2006 r. pan A.P. podniósł, iż zaskarżona decyzja - jakkolwiek zgodna ze stanem faktycznym - jest dla niego krzywdząca. Zauważył, iż kłopoty finansowe w zakresie prowadzonej działalności są wynikiem sytuacji gospodarczej kraju, która doprowadziła do upadku przemysłu i jednostek kultury. Wskazując na trudną sytuację materialną podkreślił: "nie miałem pieniędzy na opłaty, na składki ZUS, a także na chleb. Nie mam samochodu, ani innego majątku." Nie kwestionując ustawowego obowiązku uiszczania składek zwrócił się z prośbą o umorzenie odsetek stwierdzając jednocześnie, że należne składki będzie spłacał w ratach z pobieranej emerytury.

Decyzją z [...] marca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powołując w podstawie prawnej art. 28 i art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z [...] lutego 2006 r.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zainteresowany nie przedstawił nowych dowodów i okoliczności, które miałaby wpływ na zmianę merytorycznego rozstrzygnięcia. Nadto wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy systemowej. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie wynika również, by opłacenie przedmiotowych należności pozbawiło rodzinę wnioskodawcy możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, co potwierdza brak podstaw do umorzenia wnioskowanych należności na podstawie art. 28 ust. 3a cyt. ustawy oraz § 3 ww. rozporządzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Prezesa ZUS, pan A.P. zakwestionował stanowisko organu podnosząc argumenty przytaczane w toku postępowania administracyjnego. Dodatkowo zwrócił uwagę na pogorszenie się jego stanu zdrowia, wskazał także, iż wydatki ponoszone na leczenie, tj. na leki, badania i wizyty lekarskie wpływają bezpośrednio na pogorszenie się jego sytuacji materialnej. Jednocześnie zwrócił się o uwzględnienie wniosku o częściowe umorzenie zadłużenia.

Wyrokiem z [...] sierpnia 2006 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1468/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję z [...] marca 2006 r.. W uzasadnieniu wskazano, iż przedmiotowa decyzja nie spełnia wymogów wynikających z art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), bowiem zawarte w niej uzasadnienie uniemożliwia kontrolę prawidłowości przeprowadzonego w sprawie postępowania, dokonanych na jego podstawie ustaleń i - w konsekwencji - końcowego rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, iż "takie lakoniczne uzasadnienie decyzji organu w przedmiotowej sprawie jest z całą pewnością niewystarczające w świetle zadań, jakie stawia przed decyzją administracyjną Kodeks postępowania administracyjnego". Motywując zaskarżone rozstrzygnięcie Prezes ZUS nie odniósł się bowiem do zarzutów podnoszonych przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących jego sytuacji materialnej i osobistej. Nie wskazano również na czym organ oparł swoją pozytywną prognozę co do przyszłej sytuacji materialnej Skarżącego. Zdaniem Sądu, "wobec takiego podejścia organu do złożonego wniosku i wskazywanych przez Skarżącego argumentów, ma on prawo pozostawać w poczuciu, że decyzje są podejmowane przez Prezesa ZUS bez uwzględnienia jego trudnej sytuacji". Wydanie rozstrzygnięcia bez odniesienia się do zarzutów strony powoduje, że taka decyzja nie poddaje się kontroli Sądu pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego. Nie jest również możliwe zbadanie, czy dokonana przez organy obu instancji ocena tego materiału była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchylając decyzję Sąd nie przesądził o tym, czy wniosek o umorzenie należności jest zasadny wskazując, iż wobec powyższych uchybień procesowych kwestia ta powinna stać się przedmiotem kompleksowej oceny w ponownie przeprowadzonym przez Prezesa ZUS postępowaniu administracyjnym. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu przedawnienia Sąd stwierdził, iż jest on niezasadny, gdyż zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] grudnia 2006 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 28 i art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z [...] lutego 2006 r.

Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ zauważył, iż przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek zasadnicze znaczenie ma fakt zadłużenia figurującego na koncie płatnika składek, za powstanie którego jest on odpowiedzialny niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów. Stwierdził, iż niepowodzenie finansowe prowadzonej przez Skarżącego działalności nie może być brane pod uwagę jako przesłanka do umorzenia należności z tytułu składek.

Prezes ZUS wskazał, że w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż Zainteresowany osiąga dochód z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Powyższe świadczenie, objęte jest zajęciem egzekucyjnym na rzecz ZUS w kwocie [...] zł miesięcznie, w ramach którego egzekwowane jest zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Niezbędne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego kształtują się w wysokości [...] zł miesięcznie, w tym: opłata za czynsz - [...] zł, opłata za gaz -[...] zł, opłata za energię - [...] zł. Dodatkowo Skarżący ponosi koszty korzystania z usług telekomunikacyjnych w kwocie [...] zł miesięcznie. Pan A.P. jest również zadłużony w W. Wierzytelność spółki wynosi [...] zł i jest dochodzona na drodze postępowania egzekucyjnego. Skarżący spłaca również nieopłacone koszty sądowe w miesięcznych ratach po [...] zł. Z przedstawionych zaświadczeń lekarskich wynika, iż obecny stan zdrowia Wnioskodawcy wymaga stałego przyjmowania leków, a koszt ich zakupu, według oświadczenia Strony, wynosi [...] zł miesięcznie. Organ wskazał również, że Wnioskodawca nie posiada nieruchomości ani wartościowych rzeczy ruchomych.

Mając powyższe na względzie Prezes ZUS uznał, iż ustalony stan faktyczny sprawy nie uzasadnia umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. bowiem w przypadku Skarżącego nie występują okoliczności pozwalające na stwierdzenie, iż zachodzi całkowita nieściągalność należności. "Za brakiem całkowitej nieściągalności przemawia w szczególności fakt osiągania stałych dochodów oraz pozostające w realizacji postępowanie egzekucyjne, w ramach którego Dyrektor Oddziału ZUS w G. skutecznie egzekwuje należności z tytułu nieopłaconych składek.".

Rozważając okoliczności sprawy niniejszej z perspektywy art. 28 ust. 3a u.s.u.s., oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne organ odwoławczy zauważył, iż zastosowanie wnioskowanej ulgi na podstawie ww. przepisów jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec ZUS. Mając na względzie powyższe organ zauważył, iż Wnioskodawca i jego małżonka osiągają stałe dochody, nie posiadają innych osób na utrzymaniu, a w miesięcznych ratach regulują inne zobowiązania finansowe. Jednocześnie zaznaczył, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne nie stanowi zagrożenia egzystencji Skarżącego i jego rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, jak również fakt, że obecny stan finansów ubezpieczeń społecznych nie pozwala na umorzenie należności, które są skutecznie egzekwowane, zdaniem organu, brak jest podstaw do uznania, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia wnioskowanych należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pan A.P. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako niezgodnych z prawem oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 28 ust. 3a i b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a także przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne polegające na tym, że wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu bezpodstawnie uznano, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną Skarżącego, opłacenie składek nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.

Jednocześnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w niezapewnieniu Skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji,

2. art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest charakteru prowadzonej przez Skarżącego działalności,

3. art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów szczegółowego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia.

Rozwijając powyższe zarzuty Skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja w dalszym ciągu nie odpowiada prawu i nie respektuje wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1468/06. Podniósł, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ ponownie dopuścił się naruszenia treści art. 10 § 1 k.p.a., bowiem nie zapewnił Zainteresowanemu czynnego udziału w postępowaniu oraz nie umożliwił mu wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów tak w trakcie postępowania jak i przed wydaniem decyzji. Ponadto Skarżącemu nie został wyznaczony termin do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co uniemożliwiło mu uzupełnienie i uaktualnienie materiału dowodowego. W związku z powyższym wydając zaskarżoną decyzję organ oparł się na niekompletnym i nieaktualnym materiale dowodowym. W związku z powyższym zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzenie, iż organ ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości.

Skarżący wskazał również, iż Prezes ZUS nie ustosunkował się do podnoszonego w odwołaniu argumentu przemawiającego za umorzeniem składek, iż prowadzona przez Wnioskodawcę działalność gospodarcza miała charakter działalności kulturalno-oświatowej, której głównym celem nie było dążenie do powiększenia zysku, lecz krzewienie kultury i oświaty. Zdaniem Skarżącego "uchybienie to stanowi naruszenie zasady wszechstronnego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, które powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 k.p.a.).".

Ponadto, zdaniem Skarżącego, organ bezpodstawnie uznał, jakoby Skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla Zobowiązanego i jego rodziny. Podkreślił, iż w ostatnim czasie zmuszony był do rezygnacji z zakupu leków, by wygospodarować kwotę wystarczającą na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania i zakup żywności. Skarżący nie jest również w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia bowiem uniemożliwia to zarówno wiek jak i stan zdrowia. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że zawarta w zaskarżonej decyzji ocena sytuacji Wnioskodawcy i jego rodziny jest całkowicie dowolna i nie znajduje oparcia w przedstawionych dowodach.

Skarżący zauważył nadto, iż organ administracji - dysponując w ramach swobodnego uznania możliwością umorzenia całości lub części należności - nie uzasadnił, dlaczego wniosek o umorzenie należności nie znajduje uzasadnienia choćby w części, skoro prowadzona egzekucja nie tylko zagraża bytowi rodziny skarżącego, ale i pozwala na zaspokojenie jedynie nieznacznej części należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodatkowo wskazał, iż wbrew twierdzeniom skargi organ rentowy dokonał wszechstronnej oceny sytuacji Skarżącego i w sposób obiektywny ustalił brak podstaw do umorzenia należności czyniąc zadość podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, w szczególności zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

W piśmie procesowym z 11 maja 2007 r. pan A.P. podtrzymał zarzuty podniesione w skardze wskazując, iż wbrew stanowisku organu, fakt osiągania stałych dochodów nie może przesądzać o tym, że jest on wypłacalny lub, że spłata należności nie zagraża jego egzystencji. Wprawdzie reguluje on inne zobowiązania, należy jednak uwzględnić, że są to jedynie zobowiązania służące zabezpieczeniu podstawowych potrzeb życiowych - zapewnieniu mieszkania, dostaw wody, ciepła, gazu i energii elektrycznej. Skarżący wskazał również, iż protokół zebranej dokumentacji podpisał, ponieważ "oznajmiono mu (...), że nie jest ona inna od poprzedniej i nie warto przedłużać penetracji zebranych dokumentów, ponieważ to niczego nie zmienia.".

Pismem procesowym z 29 czerwca 2007 r. organ uznał zarzuty podniesione w ww. piśmie Skarżącego za całkowicie bezzasadne podtrzymując wniosek o oddalenie skargi na decyzję Prezesa ZUS z [...] grudnia 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Następnie zważyć należy, iż na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza zaś to, że jest on zobowiązany do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi prawnemu oraz do dokonania kontroli legalności działań organu administracyjnego podjętych w następstwie realizacji wskazań sądu co do dalszego postępowania, sformułowanych na podstawie art.141 § 4 p.p.s.a.

Sąd zważył, iż w rozpoznawanej sprawie skarżona decyzja została wydana na skutek zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1468/06, w którym Sąd uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zatem, wydając zaskarżoną decyzję, Prezes ZUS związany był wyrokiem Sądu determinującym zakres postępowania oraz oceną prawną zawartą w przedmiotowym orzeczeniu.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] grudnia 2006 r., w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s., biorąc pod uwagę treść art. 153 p.p.s.a., Sąd uznał, iż decyzja ta odpowiada prawu, dlatego też skargę - jako niezasadną - oddalił.

Sąd zważył, iż granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku pana A.P. z [...] listopada 2005 r., uzupełnionym pismem z 23 grudnia 2005 r. (data wpływu do organu), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek w związku prowadzoną działalnością gospodarczą (D. "[...]" w G.) za okres 1998 - 2003.

Wobec treści wniosku Skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 w związku z art. 32 u.s.u.s., w myśl którego, do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślić należy, iż w uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie - jak słusznie zauważył Prezes Zakładu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności. Jak bowiem prawidłowo ustalił organ orzekający, Skarżący osiąga dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego, przy czym z przyznanego świadczenia dokonywane są potrącenia na zaspokojenie należności z tytułu wdrożonej i skutecznie realizowanej przez ZUS egzekucji administracyjnej (pismo ZUS z 19 stycznia 2006 r., postanowienie Sądu Rejonowego w G. z 29 września 2006 r., sygn. akt VIII Co 3585/06; odpowiednio k. 59 i 140 akt admin.).

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. Zgodnie z powołanym powyżej paragrafem 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Wskazać w tym miejscu należy, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w sprawie niniejszej uwzględniającym również wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ww. wyroku WSA z 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1468/06.

Mając powyższe na względzie - zdaniem Sądu - Prezes Zakładu, w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznał, iż okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny zastosowania przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz ww. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Dokonując takiej oceny wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumenty złożone przez Skarżącego oraz podniesione przez niego okoliczności. Organ odwoławczy uwzględnił bowiem aktualną - obiektywnie trudną - sytuację majątkową i finansową Skarżącego, wskazując na brak posiadania nieruchomości oraz wartościowych rzeczy ruchomych oraz wysokość pobieranego świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto miesięczne, objętego zajęciem egzekucyjnym na rzecz ZUS w kwocie [...] zł miesięcznie. Zauważył również fakt prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z żoną, która pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Poddał również analizie niezbędne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz koszty związane ze spłatą pozostałych zobowiązań (z tytułu zadłużenia wobec W. Sp. z o.o., dochodzonych na drodze postępowania egzekucyjnego oraz wobec Sądu Okręgowego w Z. z tytułu nieopłaconych kosztów sądowych). Odniósł się także do sytuacji rodzinnej Skarżącego wskazując, iż nie posiada on na utrzymaniu innych osób. Organ odwoławczy poddał również analizie sytuację zdrowotną Skarżącego na podstawie załączonych w toku postępowania administracyjnego zaświadczeń lekarskich podkreślając, iż koszty zakupu leków w wysokości [...] zł miesięcznie zostały rozważone wyłącznie w oparciu o oświadczenie Skarżącego. Motywując zaskarżone rozstrzygnięcie Prezes Zakładu zwrócił również uwagę zarówno na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jak i na zasadność umorzenia składek wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych i szczególnie drastycznych, obiektywnie wskazujących na brak możliwości realizacji zobowiązań wobec ZUS z punktu widzenia konieczności utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji stwierdzając, iż rozpatrywany przypadek do takich nie należy.

Do wszystkich podniesionych okoliczności i dowodów organ odniósł się w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w kontekście przesłanek mających tu zastosowanie, a uregulowanych w § 3 cyt. powyżej rozporządzenia. Tym samym, w ocenie Sądu, nie jest dowolnym wniosek organu, iż w przypadku Skarżącego nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi pomimo braku całkowitej nieściągalności.

Z wymienionych wyżej powodów, zdaniem Sądu, nie można uznać za uzasadnione zarzutów podniesionych w skardze i późniejszym piśmie procesowym z 11 maja 2007 r., dotyczących naruszenia art. 28 ust. 3a i b u.s.u.s. oraz § 3 cyt. wyżej rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. poprzez błędne przyjęcie, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna Skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Podkreślić należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezes Zakładu nie kwestionował niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej Skarżącego. Wskazał jednak, iż pobierane świadczenie emerytalne we wskazanej wyżej wysokości, z którego skutecznie egzekwowane jest zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek ZUS, nie daje podstaw do uznania, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja, w której zagrożona byłaby sfera elementarnych potrzeb Zobowiązanego, tj. posiadania środków do przeżycia i miejsca zamieszkania. Zaznaczyć przy tym należy, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do dochodów uzyskiwanych przez dłużnika i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla Wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Rozpatrując legalność zaskarżonej decyzji, tak w świetle zarzutów skargi i ww. pisma procesowego, jak i w kontekście wskazań dla organu co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA z 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1468/06, Sąd nie stwierdził takich naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, mając na względzie specyfikę rozstrzygania w ramach uznania administracyjnego, organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, art. 11 k.p.a.). Analiza okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji materialnej i osobistej (rodzinnej) Skarżącego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego - znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które - zdaniem Sądu - spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., a w szczególności zawiera ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ww. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego z perspektywy wskazanych w nim norm prawa materialnego, co czyni nieuzasadnionym zarzut skargi w odnośnym zakresie. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. polegającego na nieuwzględnieniu charakteru działalności prowadzonej przez Skarżącego, podkreślić należy, iż kwestia ta - zdaniem Sądu - została w odpowiednim stopniu skonkretyzowana dopiero na etapie skargi. Niezależnie jednak od sformułowania argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ orzekający, motywując zaskarżoną decyzję słusznie zauważył, iż wobec ustawowego obowiązku uiszczania składek, płatnik jest odpowiedzialny za powstanie i spłatę zadłużenia, niezależnie od czynników - również gospodarczych (rynkowych) - wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów. Działalność gospodarcza, a taką w istocie prowadził Skarżący, jest bowiem aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Rozwijając powyższe stanowisko w odpowiedzi na skargę organ prawidłowo zauważył, iż obowiązujące przepisy prawa nie przewidują odrębnych zasad umarzania należności płatnikom prowadzącym poszczególne rodzaje działalności gospodarczej.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia skargi z powodów naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, określonej w art. 10 § 1 k.p.a. Jak bowiem wynika z akt sprawy, co słusznie zaznaczył organ w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z 29 czerwca 2007 r., pismem z 26 października 2006 r. (prawidłowo doręczonym 26 października 2006 r.) organ zwrócił się do Skarżącego o kontakt osobisty celem przeprowadzenia wywiadu o stanie majątkowym oraz o dostarczenie dokumentów wskazujących okoliczności uzasadniające ewentualne umorzenie należności (k. 133 i 134 akt admin.). W dniu 3 listopada 2006 r. Skarżący stawił się w Oddziale ZUS, gdzie został z nim przeprowadzony wywiad majątkowy (kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek - k. 135 - 138 akt admin.). Jednocześnie Skarżący złożył do akt sprawy dokumenty, dotyczące jego aktualnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. W związku z zakończeniem postępowania wyjaśniającego, pismem z 7 listopada 2006 r. (prawidłowo doręczonym 13 listopada 2006 r.) organ poinformował Skarżącego, iż zostało zakończone postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie wnioskowanych należności, wskazując jednocześnie, iż - na podstawie art. 10 k.p.a. - Skarżącemu przysługuje prawo wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w terminie 7 dni od daty otrzymania ww. pisma (k. 149 akt admin.). W dniu 14 listopada Skarżący stawił się w siedzibie ZUS i złożył oświadczenie, że zapoznał się z przedstawioną dokumentacją oraz, że nie wnosi zastrzeżeń (k. 152 a akt admin.). Jednocześnie złożył do akt sprawy dokumenty mające poświadczać ponoszone koszty związane z bieżącą eksploatacją mieszkania. W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że organ orzekający dopuścił się naruszenia zasady określonej w art. 10 k.p.a., gdyż udział Skarżącego w przedmiotowym postępowaniu nie może być kwestionowany. Świadczą o tym zarówno osobiste wizyty Skarżącego w oddziale ZUS, służące ustaleniu jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, jak również dostarczone przez niego dokumenty, stanowiące faktyczną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe czyni przedmiotowy zarzut całkowicie bezzasadnym.

Za nietrafne uznać należy zarzuty skargi dotyczące braku należytego rozpatrzenia wskazań Sądu co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku z 8 sierpnia 2006 r. Podkreślić bowiem należy, iż w sytuacji w której - jak w sprawie niniejszej - Sąd stwierdza uchybienia w zakresie zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), uniemożliwiające mu rozstrzygnięcie finalne, uchyla zaskarżony akt i przekazuje sprawę organowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Jeśli prawidłowo przeprowadzone postępowanie wskazuje na zasadność poprzedniej decyzji, nic nie stoi na przeszkodzie wydaniu identycznego - z poprzednim - rozstrzygnięcia (v. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 587/97 (niepubl.)). W rozpatrywanej sprawie, w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania odwoławczego z poszanowaniem podstawowych zasad procesowych i przepisów k.p.a. rządzących postępowaniem dowodowym, decyzją z [...] grudnia 2006 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji podzielając tym samym - zasadne zdaniem Sądu - stanowisko organu w zakresie stwierdzenia braku przesłanek do umorzenia wnioskowanych należności. Brak jest zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i nie respektuje wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania organu orzekającego.

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje kwestia braku ustosunkowania się organu do wniosku Skarżącego o rozważenie możliwości umorzenia należności w części dotyczącej odsetek za zwłokę. Wskazać bowiem należy, iż - mając na względzie zakres żądania wniosku o umorzenie należności z 29 listopada 2005 r. - organ konsekwentnie przyjął, iż przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest całość zadłużenia, tzn. należność główna wraz z pochodnymi. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ utrzymał w mocy decyzję ZUS o odmowie umorzenia składek, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia.

Na marginesie Sąd zaznacza, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości (ew. z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 29 u.su.s.), bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Na koniec już tylko Sąd zauważa, iż w osnowie zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] lutego 2006 r. nie powołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mającego w sprawie zastosowanie zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Jednak wobec nie budzącej wątpliwości treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie - zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z 16 kwietnia 1997 r., I SA/Kr 970/96, LEX nr 29336, wyrok NSA z 27 czerwca 2000 r., III S.A. 1422/99, LEX nr 44394).

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.