Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1712/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1, art. 100 ust. 1 pkt 1, art. 187 pkt 1 lit. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1990
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
Teza: Wykładnia pojęcia prawnego, które nie posiada definicji ustawowej powinna stanowić postępowanie logiczne, pozwalające wyróżnić, odnaleźć i wyprowadzić jego treść z przedmiotu regulacji prawnej, w której ono występuje. Wykładnia sądowa takiego pojęcia powinna nadawać znaczenie terminowi nowo wprowadzonemu przez prawodawcę lub uściślać znaczenie pojęcia już istniejącego w systemie prawa. Wykładnia pojęć ustawowych powinna uwzględniać nadrzędną zasadę, że system prawa nie jest wyłącznie konglomeratem współistniejących obok siebie aktów prawnych, lecz powinien być spójnym układem rozwijających się regulacji prawnych według określonych zasad.

TEZY

Wykładnia pojęcia prawnego, które nie posiada definicji ustawowej powinna stanowić postępowanie logiczne, pozwalające wyróżnić, odnaleźć i wyprowadzić jego treść z przedmiotu regulacji prawnej, w której ono występuje. Wykładnia sądowa takiego pojęcia powinna nadawać znaczenie terminowi nowo wprowadzonemu przez prawodawcę lub uściślać znaczenie pojęcia już istniejącego w systemie prawa. Wykładnia pojęć ustawowych powinna uwzględniać nadrzędną zasadę, że system prawa nie jest wyłącznie konglomeratem współistniejących obok siebie aktów prawnych, lecz powinien być spójnym układem rozwijających się regulacji prawnych według określonych zasad.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1608/17 w sprawie ze skargi N. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. IV SA/Wa 1608/17 (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2017 r. sprawy ze skargi N. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2016 r., nr [...]; 2. zasądził od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz N. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W skardze kasacyjnej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: skarżący kasacyjnie organ) reprezentowany przez r.pr. M. B. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, poprzez:

a) błędną wykładnię art. 187 pkt 1 lit. a ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990, ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach), pomijającą brzmienie art. 98 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 1 in fine tejże ustawy, polegającą na przyjęciu, że skoro okoliczność podjęcia nauki stanowi przesłankę do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, to okoliczność ta stanowi wystarczającą podstawę wydania decyzji zezwalającej na pobyt czasowy, podczas gdy w świetle art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach odczytanego łącznie z art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach, dla udzielenia takiego zezwolenia konieczne jest także aby ww. okoliczność, jak wszystkie okoliczności, które stanowią podstawę ubiegania się o to zezwolenie, poza wyjątkami wyraźnie określonym w przepisach Działu V ustawy o cudzoziemcach, uzasadniała pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące,

b) błędne zastosowanie art. 187 pkt 1 lit. a oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 98 ust. 1, polegające na:

- nieuwzględnieniu faktu, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach w związku z przyjęciem ustalenia, że nauka, którą podjęła skarżąca nie uzasadnia pobytu przez okres dłuższy niż 3 miesiące,

- nie mającym oparcia w treści zaskarżonej decyzji zarzuceniu organowi pominięcia w swych rozważaniach kluczowej przesłanki, w postaci art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach,

- przypisaniu organowi administracji publicznej nie sformułowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska, że podjęta przez skarżącą nauka nie spełnia przesłanki określonej przepisem art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach,

podczas gdy w rzeczywistości, organ administracji nie kwestionował, iż skarżąca podjęła naukę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a uwzględniając jednocześnie, że w świetle art. 98 ust. 1 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach, że skoro nauka podjęta przez cudzoziemca nie stanowi in conreto okoliczności uzasadniającej pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące, to organ administracji zobligowany jest do zastosowania negatywnej przesłanki określonej w art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

2. naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisu art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na:

a) uchyleniu zaskarżonej decyzji wyłącznie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., podczas gdy w uzasadnieniu wyroku Sąd zarzuca organowi również naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257),

b) przedstawieniu w konkluzji wyroku stanowiska Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców niezgodnie z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji tego organu poprzez przypisanie organowi odwoławczemu poglądów przez niego niewyrażonych, tj. wskazanie, iż doszło do przyjęcia "Arbitralnego stanowiska organu, że podjęta przez skarżącą nauka nie spełnia przesłanki określonej przepisem art. 187 pkt 1 lit. a podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zakwestionowano okoliczności pobierania nauki przez skarżącą, a jedynie wskazano, że nie uzasadnia ona jej pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed okres dłuższy niż 3 miesiące,

c) błędnym przedstawieniu podstaw prawnych decyzji, wynikających ze stanu faktycznego, poprzez wskazanie, iż decyzja ta została wydana na podstawie art. 100 ust. 1 w zw. z art. 191 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, podczas gdy po pierwsze decyzja ta została wydana na podstawie art. 187 pkt 1 lit. a w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, po drugie zaś z uwagi na przedmiot postępowania art. 191 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy nie mógł i nie miał zastosowania i nie został w zaskarżonej decyzji przywołany jako jej podstawa prawna,

d) sformułowaniu częściowo niejasnej oceny prawnej poprzez nie mające w oparcia w treści zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że organy odmówiły skarżącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odwołując się do uznaniowego charakteru decyzji pozytywnej wydawanej na podstawie art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach, podczas gdy podstawę prawną decyzji organu odwoławczego stanowiła obligatoryjna przesłanka negatywna określona w art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach i w konsekwencji sformułowaniu niejasnych ocen odnośnie rzekomego przekroczenia przez organ administracji zasady uwzględniania słusznego interesu strony,

e) sformułowaniu częściowo niejasnych wskazań co do dalszego toku postępowania polegających na zobligowaniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do zastosowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach w sposób wskazany przez Sąd, podczas gdy wskazania te zostały ukształtowane z pominięciem art. 98 ust. 1 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Ze względów ostrożności procesowej, mając na uwadze częściowo niejasną treść uzasadnienia wyroku zarzucono również:

3) naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 187 pkt 1 lit. a oraz art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, polegające na nie mającym oparcia w treści zaskarżonej decyzji stwierdzeniu, że organy odmówiły skarżącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odwołując się do uznaniowego charakteru decyzji pozytywnej wydawanej na podstawie art. 187 pkt 1 lit. a ustawy, podczas gdy, podstawę prawną decyzji organu odwoławczego stanowiła obligatoryjna przesłanka negatywna określona w art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, do której zastosowania Sąd I instancji nie odniósł się w treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia.

W skardze kasacyjnej wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi pani N. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. względnie o

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

3) zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto, zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie.

W skardze kasacyjnej powołano dwie podstawy kasacyjne unormowane w art. 174 p.p.s.a.

Oceniając w pierwszej kolejności zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut ten może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. in fine, należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 2 skargi kasacyjnej. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Do przypadku, w którym wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć ten, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Taki stan ma miejsce wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstaw rozstrzygnięcia. Art. 141 § 4 p.p.s.a. nie daje możliwości polemiki z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji. Nie jest też podstawą do podważenia ustaleń stanu faktycznego sprawy. W ramach tej podstawy kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi ze wskazanej normy prawnej. Sąd I instancji przedstawił istotę zarzutów podniesionych w skardze, a następnie odniósł się do nich przedstawiając argumenty, które w jego ocenie dawały podstawy do uznania ich za zasadne. Na str. 6 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji wskazał, że okoliczność, na którą N. B. powoływała się w toku postępowania celem uzasadnienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, została przez organy administracji prawidłowo zidentyfikowana jako okoliczność wskazana w art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem Sądu I instancji, jest to sytuacja, kiedy cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, pragnie dalej przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na zamiar kontynuowania nauki. Tym samym WSA w Warszawie przedstawił wywód logiczny, będący odzwierciedleniem przeprowadzonej wykładni językowej i systemowej przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, pozwalający na poznanie motywów, które doprowadziły do wydania wyroku określonej treści. Ocena prawidłowości tego stanowiska nie może być podważana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z tych względów zarzut naruszenia powołanego wyżej przepisu nie zasługuje na uwzględnienie.

Za nieuprawnione należało uznać zarzuty naruszenia art. 6, 7 i 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) zmierzające do wykazania, że Sąd I instancji naruszył te przepisy uchylając zaskarżoną decyzję wyłącznie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Sąd I instancji na str. 8 uzasadnienia wyroku przyznał rację skarżącej wskazując, że organ korzystając z przysługującego uznania administracyjnego ma obowiązek uwzględnia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wyjaśnił, że zawarta w końcowej części art. 7 k.p.a. procesowa zasada ogólna uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli stanowi również wskazówkę interpretacyjną prawa materialnego. Zdaniem Sądu I instancji, postępowanie w niniejszej sprawie nie budzi także zaufania do władzy publicznej, przez co naruszony został art. 8 k.p.a. Ponieważ wydane rozstrzygnięcie organu stoi w sprzeczności z zasadą praworządności, zgodnie z którą organy administracji powinny działać na podstawie i w granicach prawa, a także zasadą prawdy obiektywnej, nakazującej organom administracji aby dokonywana przez nie ocena okoliczności sprawy oparta była na przekonywających podstawach i odzwierciedlenie tego w uzasadnieniu decyzji, zaskarżona decyzja narusza także zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) oraz art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji). Jednocześnie Sąd I instancji nie stwierdził, że ww. naruszenie jest to inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wypływ na wynik sprawy. Zatem w ocenie Sądu I instancji, uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie miało podstaw. Powodem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest ustalenie przez Sąd I instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej rozpatrujący daną sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a więc gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów prawa, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. Oznacza to, że można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził takie naruszenie prawa, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji powołanej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Do samoistnego naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. może dojść wówczas, gdy z uzasadnienia wyroku wynika, iż Sąd I instancji stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie uchylił zaskarżonej decyzji, a ponadto, jeżeli stwierdzone naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego uznać należy, że ustalenia organów dokonane w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie były wystarczające do wydania decyzji o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu nie doszło do przedstawienia w konkluzji wyroku stanowiska Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców niezgodnie z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji tego organu. Sąd I instancji przywołał poglądy organu odwoławczego wynikające z uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Nie można uznać z zasadny zarzutu dotyczącego błędnego przedstawienia podstaw prawnych decyzji wynikających ze stanu faktycznego. Na str. 6 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji przedstawił podstawy prawne decyzji wynikające ze stanu faktycznego. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, nie doszło do sformułowania przez Sąd I instancji częściowo niejasnej oceny prawnej oraz sformułowania częściowo niejasnych wskazań co do dalszego toku postępowania. Sąd I instancji na str. 7 uzasadnienia wyroku wyraźnie wskazał, że podziela stanowisko skarżącej, że organy pominęły w swych rozważaniach przesłankę, którą należy uznać za kluczową do wydania zezwolenia na pobyt czasowy w oparciu o art. 187 pkt 1 lit. a ustawy o cudzoziemcach. W słusznej ocenie Sądu I instancji, arbitralnego stanowiska organu, że podjęta przez skarżącą nauka nie spełnia przesłanki określonej przepisem art. 187 pkt 1 lit. a, nie można uznać za uprawnione. Sąd I instancji wyjaśnił, że w sytuacji gdy brak definicji "nauki" w polskim prawodawstwie, dokonanie przez organ samodzielnej interpretacji tego pojęcia – i to w sposób dalece odbiegający od jego znaczenia słownikowego - należy uznać za zbyt dowolne. Na str. 9 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji wyraźnie stwierdził, że ponownie rozpatrując sprawę, organ zastosuje przepis art. 187 pkt 1 lit. a ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w sposób wskazany przez Sąd. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazania co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 in fine p.p.s.a., które znalazły się w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji spełniają ogólnie przyjęte wymagania metodologicznej poprawności, cechują się logiką oraz dostatecznym stopniem precyzji. Są one wykonalne w sensie możliwości wypełnienia przez organ i mieszczą się w granicach przysługujących mu kompetencji. Wskazania co do dalszego postępowania są konkretne i jednoznacznie sformułowane, w ponowionym na skutek wyroku postępowaniu umożliwiają usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2016 r., nr [...].

Nie można uznać za uzasadnione zarzutów przedstawionych w pkt 1 skargi kasacyjnej. Istotą w niniejszej sprawie jest dokonanie prawidłowej wykładni art. 187 pkt 1 lit. a ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm., dalej: u.o.c.). Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 187 pkt 1 lit. a u.o.c. Sąd I instancji nie pominął jednocześnie brzmienia art. 98 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 1 in fine u.o.c. Sąd I instancji wskazał na treść art. 98 ust. 1 u.o.c. na str. 4 uzasadnienia wyroku. Treść art. 100 ust. 1 pkt 1 u.o.c. przywołał na str. 6 uzasadnienia wyroku. Zgodzić należy się z oceną Sądu I instancji przedstawioną na str. 8 uzasadnienia wyroku, że wydanie decyzji na podstawie art. 187 u.o.c. oparte jest na uznaniu administracyjnym. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie, według którego decyzje wydane na podstawie art. 160, 181 oraz 187 u.o.c. zostały oparte na uznaniu administracyjnym (zob. J. Chlebny, Komentarz do art. 98 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, [w:] J. Chlebny (red.), Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2015, s. 349 i 511). Organ korzystając z przysługującego mu uznania uwzględnia zatem interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) (zob. P. Dańczk, Komentarz do art. 187 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, [w:] J. Chlebny (red.), Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2015, s. 511).

Sąd I instancji na str. 8 uzasadnienia wyroku odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego oraz art. 187 u.o.c. prawidłowo wyjaśnił, że ma rację skarżąca wskazując, że organ korzystając z przysługującego uznania administracyjnego ma obowiązek uwzględnia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "nauka", które występuje w treści art. 187 pkt 1 lit. a u.o.c.

Wykładnia pojęcia "nauka", które występuje w art. 187 pkt 1 lit. a u.o.c. nie może sprowadzać się jedynie do arytmetycznego wyliczenia ilości, godzin oraz dni w których odbywają się zajęcia w szkole lub uczelni wyższej. Pojęcie to należy rozumieć w znaczeniu czynnościowym jako proces uczenia się, kształcenia się lub uczenia się czegoś. Jest to zatem zespół czynności i działań, które są realizowane przez ucznia lub studenta we współdziałaniu ze szkołą lub uczelnią nie tylko w czasie przebywania w szkole lub uczelni. Cudzoziemiec mający status ucznia lub studenta w ramach nauki powinien mieć np. możliwość korzystania z biblioteki nie tylko znajdującej się na terenie szkoły lub uczelni, ale również położonej poza jej terenem. Proces uczenia się wymaga także konsultacji naukowych z wykładowcami, które nie muszą odbywać się wyłącznie w dniach wykładowych czy lekcyjnych. Dokonując wykładni pojęcia "nauka" na gruncie art. 187 pkt 1 lit. a u.o.c. należy widzieć konkretne uwarunkowania uczenia się cudzoziemca w szkole lub uczelni oraz ich przejawianie się zależnie od tego w systemie jakiego rodzaju szkolnictwa będzie on realizował proces uczenia się lub studiowania.

Wykładnia pojęcia prawnego, które nie posiada definicji ustawowej powinna stanowić postępowanie logiczne, pozwalające wyróżnić, odnaleźć i wyprowadzić jego treść z przedmiotu regulacji prawnej, w której ono występuje. Wykładnia sądowa takiego pojęcia powinna nadawać znaczenie terminowi nowo wprowadzonemu przez prawodawcę lub uściślać znaczenie pojęcia już istniejącego w systemie prawa. Wykładnia pojęć ustawowych powinna uwzględniać nadrzędną zasadę, że system prawa nie jest wyłącznie konglomeratem współistniejących obok siebie aktów prawnych, lecz powinien być spójnym układem rozwijających się regulacji prawnych według określonych zasad.

W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że stosunek prawny łączący studenta ze szkołą wyższą jest ze swej natury przejściowy. Stosunek ten ustaje z chwilą zrealizowania celu zakładu tzn. z chwilą uzyskania przez studenta wyższego wykształcenia. Zdaniem J. Borkowskiego, "Obowiązek współdziałania zgodnie z zasadą jedności dydaktyki, wychowania i badań naukowych w szkole wyższej – rozciąga się na sprawy nauczania, współuczestniczenia w procesach wychowawczych, kształtowania postawy obywatelskiej i moralnej" (zob. J. Borkowski, Organizacja zarządzania szkołą wyższą, Wrocław, Warszawa, Kraków, Łódź, Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1978, s. 239).

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że skarżąca podjęła naukę na pierwszym semestrze kierunku technik administracji w trybie zaocznym w Szkole [...]. W zaświadczeniu wydanym przez Szkołę [...] wskazano, że zajęcia odbywają się w soboty i niedziele cztery raz w miesiącu w godzinach od 8:00 do 16:30, nauka trwa 2 lata - tj. od 1 lutego 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. Ponadto Szkoła [...] potwierdziła, że skarżąca była obecna na wszystkich zajęciach, które odbyły się do tej pory. Do zaświadczenia wydanego przez Szkołę [...] dołączono harmonogram zjazdów w pierwszym semestrze roku szkolnego 2015/2016. Nie ulega wątpliwości także, że skarżąca uczęszcza 2 razy w tygodniu w wymiarze dwóch godzin lekcyjnych na kurs języka polskiego, który zaczęła w dniu 06.06.2016 r. w Fundacji REFUGEE.PL. Zgodzić należy się z oceną Sądu I instancji, który w tak ustalonym stanie faktycznym, za słuszny uznał zarzut skargi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, tj. art. 187 pkt 1 lit. a u.o.c. Skarżący kasacyjnie organ dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego art. 187 pkt 1 lit. a, art. 98 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 1 in fine u.o.c. W okolicznościach niniejszej sprawy nauka cudzoziemki zgodnie z brzmieniem art. 98 ust. 1 u.o.c., uzasadniała jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Przyjęta w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wykładnia przepisów prawa materialnego nie była prawidłowa i była sprzeczna z wykładnią prawa UE. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu wyrażonym na str. 9 skargi kasacyjnej, że ustalenie stronie wnioskowanego zezwolenia jedynie w celu uczęszczania na zajęcia jedynie 4 dni w miesiącu stałoby w sprzeczności z ratio legis instytucji zezwolenia na pobyt czasowy. Ratio legis instytucji zezwolenia na pobyt czasowy należy ustalić m. in. z uwzględnieniem tego, że przepisy u.o.c. dokonały implementacji dyrektywy Rady 2004/114/WE z 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie (Dz. U. UE. L. 2004. 375. 12, uchylonej z dniem 24 maja 2018 r.). Zgodnie z art. 1 lit. a ww. dyrektywy, jej celem było określenie: warunków przyjmowania obywateli państw trzecich na terytorium Państw Członkowskich na okres przekraczający trzy miesiące w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie. W dniu 10 czerwca 2016 r. weszła w życie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair (Dz. U. UE. L. 2016. 132. 21). Dyrektywa ta uchyliła dyrektywę Rady 2004/114/WE z 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie. Zgodnie z art. 1 lit. a dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z 11 maja 2016 r., określa: a) warunki wjazdu i pobytu przez okres przekraczający 90 dni na terytorium państw członkowskich, a także prawa obywateli państw trzecich, a w stosownych przypadkach członków ich rodzin, w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, udziału w szkoleniu lub wolontariacie w ramach programu wolontariatu europejskiego, a w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowią - w celu udziału w programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych, wolontariacie innym niż wolontariat europejski lub podjęcia pracy w charakterze au pair.

Podjęta przez cudzoziemkę nauka uzasadniała jej zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące, skoro zgodnie z zaświadczeniem znajdującym się w aktach sprawy, nauka w Szkole [...] trwa 2 lata.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się bezzasadne i w związku z tym skarga ta podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.