Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 579/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23b ust. 3, ust. 5, art. 23f
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Dnia 20 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie określenia kosztów postępowania w zakresie sporządzenia opinii z badania sprawdzającego automatu o niskich wygranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239, art. 267 § 1 pkt 4, art. 269 i art. 270a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.) oraz art. 8, art. 23b ust. 1 i 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009r., nr 201, poz. 1540 ze zm.), § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne (Dz.U. nr 94, poz. 913 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obciążenia Przedsiębiorstwa Ax. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kosztami sporządzenia opinii z badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych nr [...] z dnia 14 października 2014r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie SUPER BANK o nr fabrycznym [...], poświadczenie rejestracji [...]. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014r. organ celny zażądał od spółki poddania ww. automatu badaniu sprawdzającemu, które przeprowadzi upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca, tj. Izba Celna w P., Wydział Laboratorium Celne. Powyższe żądanie wynikało z uzasadnionego podejrzenia, że ww. automat do gier o niskich wygranych narusza warunki określone w ustawie o grach hazardowych, które powzięto na skutek przeprowadzonej w dniu 11 grudnia 2009r. kontroli. W toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze jest wyższa niż 0,07 Euro.

W opinii z badań sprawdzających z dnia 14 października 2014r. automatu do gry o nazwie SUPER BANK o nr fabrycznym [...], poświadczenie rejestracji [...] stwierdzono negatywny wynik badania. Jednostka badająca stwierdziła m.in. niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, niespełnienie warunku zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań, niewypełnienie warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. obciążył spółkę kosztami postępowania podatkowego w kwocie 900 zł, na które składają się koszty sporządzenia opinii z badania sprawdzającego z dnia 14 października 2014r. automatu do gier o nazwie SUPER BANK, przeprowadzonego w dniach od 13 do 14 października 2014r. przez jednostkę badającą upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, tj. Izbę Celną w P., Wydział Laboratorium Celne.

Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie, w którym podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.;

- art. 23b ust. 5 ustawy grach hazardowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na obciążeniu spółki kosztami badania automatu do gier o niskich wygranych przeprowadzonego przez Izbę Celną w P., podczas gdy jednostka ta nie stanowi "jednostki badającej", o które mowa w art. 23b ust. 3 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, albowiem nie posiada akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego EFTA obejmującej badanie automatów do gier o niskich wygranych;

-art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 2011r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z mocy wskazanego przepisu upoważnienie z dnia 8 kwietnia 2011r. udzielone Laboratorium Celnemu Izby Celnej w P. wygasło z mocy prawa z dniem 14 lipca 2012r.

wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozstrzygnięcie zostało wydane w toku postępowania o cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, wszczętego postanowieniem z dnia [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych. Od dnia 14 lipca 2011r. obowiązują dodane do ustawy o grach hazardowych ustawą nowelizującą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779), przepisy art. 23a - art. 23f. Zgodnie z art. 23b ust. 3 ustawy o grach hazardowych, badania sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W myśl art. 23b ust. 4 ww. ustawy, koszty badań sprawdzających nie powinny przekraczać średnich stawek stosowanych za dany rodzaj badania. Zgodnie z art. 23b ust. 5 ustawy, w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Obciążenie kosztami badania sprawdzającego podmiot eksploatujący może nastąpić w sytuacji, gdy wynik tego badania wykaże niespełnienie przez automat warunków określonych w ustawie.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w niniejszej sprawie istniało uzasadnione podejrzenie usprawiedliwiające wystawienie zlecenia przeprowadzenia badania sprawdzającego. W wyniku kontroli automatu przez funkcjonariuszy celnych stwierdzono, że automatu działa niezgodnie z prawem. W związku z powyższym organ I instancji uprawniony był do zlecenia jednostce upoważnionej przeprowadzenie badania automatu do gier.

W ocenie organu odwoławczego spełniony został również warunek przeprowadzenia badania przez uprawnioną jednostkę. Laboratorium Celne Izby Celnej w P. posiada jako Jednostka Badająca upoważnienie Ministra Finansów nr [...] z dnia 8 kwietnia 2011r., na które powołuje się w treści opinii. Ponadto Izba Celna w P. jest wymieniona na stronie Ministerstwa Finansów jako upoważniona przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier (www.mf.gov.pl). Niewątpliwie również wniosek końcowy badania sprawdzającego został sformułowany w sposób jednoznaczny, przesądzający o negatywnej ocenie spełnienia przez automat warunków ustawowych do jego zakwalifikowania jako automatu do gier o niskich wygranych. Zdaniem organu odwoławczego wynika to wprost z treści opinii sprawdzającej, wskazującej na "wynik badania negatywny" oraz że automat nie spełnia warunku, o którym mowa w art.129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę, niespełnienie warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, niewypełnienie warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że cyt. powyżej ustawa z dnia 26 maja 2011r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw dodała do ustawy o grach hazardowych art. 23a - 23f, regulujące m.in. dwie ważne kwestie, tj. postępowanie rejestracyjne oraz wymagania jakie powinna spełniać jednostka badająca i tryb wydawania (cofania) takiej jednostce upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W stanie prawnym stworzonym przez ustawę o zmianie ustawy o grach hazardowych z dnia 26 maja 2011r. rozbudowaniu uległy zwłaszcza przepisy regulujące postępowanie związane z rejestracją automatów i urządzeń do gier (tzw. postępowanie rejestracyjne).

Odwołując się do treści art. 23f ust. 1 ustawy o grach hazardowych organ wyjaśnił, że upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1, w szczególności: 1) certyfikat akredytacji; 2) certyfikaty lub inne dokumenty określające standard przeprowadzanych badań; 3) aktualne zaświadczenia, że osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3, że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami: a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi, b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności (art.23f ust.2).

Minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na strome internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (art. 23f ust. 6). Powołane przepisy oznaczają, że jednostka badająca działa na podstawie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, którego udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia określone, wymienione wyżej w ustawie warunki. Upoważnienie udzielane jest na wniosek określonej jednostki badającej, do którego powinny zostać dołączone dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ustawie.

Organ odwoławczy podkreślił, że na stronie Ministerstwa Finansów znajduje się zatem wykaz jednostek badających upoważnionych do przeprowadzenia badań technicznych automatów i urządzeń do gier oraz osób upoważnionych do podpisywania opinii z przeprowadzonych badań nad którymi sprawuje nadzór Ministerstwo Finansów. Na ww. liście znajduje się Laboratorium Celne Izby Celnej w P. Minister Finansów w dniu 8 kwietnia 2011r. upoważnił Izbę Celną w P. do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier oraz sporządzania opinii technicznych, a upoważnienie to zachowało ważność również po wejściu w życie nowelizacji ustawy o grach hazardowych dokonanej ustawą zmieniającą z dnia 26 maja 2011r., która to nowelizacja weszła w życie od dnia 14 lipca 2011r. Izba Celna w P. figuruje na stronie internetowej Ministerstwa Finansów w wykazie jednostek upoważnionych do badań automatów. Stąd też, mimo zastrzeżeń względem upoważnienia, organ nie miał kompetencji do kwestionowania, czy weryfikacji uprawnień wymienionej jednostki badawczej. W upoważnieniu Izby Celnej w P. do przeprowadzania badań technicznych automatów urządzeń do gier, udzielonym przez Ministra Finansów, tkwi założenie, że jednostka ta spełniać musi restrykcyjne wymagania ustawowe, w tym dotyczące zapewnienia odpowiedniej wiedzy technicznej osób badających i ich bezstronności.

Ponadto, zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Ł. okoliczność zakresu akredytacji Laboratorium Celnego Izby Celnej w P. nie ma żadnego znaczenia, ani w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Finansów w sprawie o udzielenie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, ani tym bardziej w postępowaniu dotyczącym cofnięcia rejestracji konkretnego automatu. Do takiego wniosku prowadzi, zdaniem organu analiza przepisów art. 23f ust. 1 -6 u.g.h odnoszących się do instytucji udzielania upoważnień do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Przepisy ustawy (w szczególności art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h.) nie wymagają bowiem, aby jednostka ubiegająca się o udzielenie upoważnienia przedstawiła sprecyzowaną zakresowo akredytację.

W ocenie organu odwoławczego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 23b ust.5 ustawy o grach hazardowych, poprzez bezpodstawne obciążenie strony kosztem badania automatu przeprowadzonego przez podmiot, który nie miał statusu jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów. W sprawie spełniony bowiem został warunek przeprowadzenia badania przez jednostkę upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, bowiem Laboratorium Celne Izby Celnej w P. posiada jako Jednostka Badająca upoważnienie Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 2011r., na które powołuje się w treści opinii. Poza tym Izba Celna w P. jest wymieniona na stronie ministerstwa finansów jako upoważniona przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier .

Z akt sprawy wynika, że w toku przeprowadzonej kontroli dokonano ustaleń, że przedmiotowy automat nie spełnia warunków, o których mowa w ustawie o grach hazardowych, w zakresie niespełnienia warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych i niewypełnienia warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Zgodnie z art. 23b ust.5 ustawy o grach hazardowych w przypadku potwierdzenia wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Przepis ten wyraża prawną legitymację organu do określania stronie kosztów postępowania. Z przepisów ustawy o grach hazardowych nie wynika, w jaki sposób organ ma ustalić wysokość kosztów postępowania. Wobec powyższego i wobec braku wskazań ustawowych poszukując metody określenia kosztów należało odnieść się do obiektywnego źródła prawnego jakim jest rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne z dnia 26 kwietnia 2004r. (Dz.U. Nr 94, poz. 913), które w załączniku w poz. 136 w kategorii rodzaj badania zawiera: "badanie automatów lub urządzeń do gier" określa stawkę 900,00 zł wyjaśnić należy, że rodzaj badania został tu określony przez przedmiot jakim jest automat do gry. Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 92 ust.4 ustawy z dnia 19 marca 2004r. -Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz.622).

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie TSUE w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/11 Fortuna i inni nie przesądziło ostatecznie charakteru technicznego kwestionowanych przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych, pozostawiając rozstrzygnięcie w tym zakresie sądom krajowym. Z przedstawionych szeroko przez organ danych wynika, że o ile sporne przepisy ustawy wpłynęły na obrót automatami, to wpływ ten nie był na tyle istotny, aby uznać je za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy. Przepisy te nie powodowały bowiem marginalizacji wykorzystania automatów o niskich wygranych. Ilość automatów, jaka faktycznie będzie mogła być eksploatowana na rynku zostanie ograniczona, ale nie oznacza to, że automaty dotychczas eksploatowane nie będą mogły być przedmiotem obrotu na rynku wewnętrznym w rozumieniu ww. dyrektywy, czy że nie będą mogły być w nich dokonywane zmiany celem ich dalszego wykorzystania. Ponadto zdaniem organu ustawa z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych wprowadzała wprawdzie ograniczenia swobodnego przepływu towarów, jednak stosowanie ich uzasadnione było względami interesu ogólnego, jako nadrzędnymi, wymienionymi w art. 36 TFUE.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi spółka podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.;

- art. 23f ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2014r., poz. 1645) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że warunek posiadania przez jednostkę badającą akredytacji nie oznacza, aby akredytacja ta obejmowania swoim zakresem badanie automatów i urządzeń do gier, podczas gdy z wykładni cyt. przepisów wynika, że akredytacja powinna być udzielona w takim zakresie, jakiego dotyczy upoważnienie;

-art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 2011r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z mocy wskazanego przepisu upoważnienie z dnia 8 kwietnia 2011r. udzielone Laboratorium Celnemu Izby Celnej w P. wygasło z mocy prawa z dniem 14 lipca 2012r.;

- art. 23b ust. 5 w zw. z art. 23b ust. 3 ustawy grach hazardowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy pomimo, że badanie automatu zakończone wynikiem negatywnym nie zostało przeprowadzone przez upoważnioną jednostkę badającą, o której mowa w art. 23b ust. 3 ustawy.

wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że upoważnienie dla jednostki badającej zostało udzielone przed wejściem w życie art. 23f ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. Ustawa z dnia 26 maja 2011r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw wprowadzająca nową procedurę badania automatów, w tym dodając art. 23f do ustawy o grach hazardowych, przewidywała w art. 12 ust. 1 i 2, że jednostki badające posiadające upoważnienia udzielone przed wejściem w życie nowelizacji są obowiązane do złożenia Ministrowi w terminie 12 miesięcy certyfikatów akredytacji potwierdzających spełnienie wymogu z art. 23f ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. W myśl art. 12 ust. 3 tej ustawy w przypadku niewykonania obowiązku upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier wygasało.

Zgodnie natomiast z art. 23f ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych warunkiem udzielenia danej jednostce badającej przez Ministra Finansów upoważnienia do badania automatów i urządzeń do gier, a co za tym idzie warunkiem uznania jednostki badającej za jednostkę upoważnioną w rozumieniu art. 23b ust. 1 i 3, jest posiadanie przez tę jednostkę akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego EFTA. Wykładnia przepisu art. 23f ust. 1 pkt 1 prowadzi do wniosku, że wymaga on posiadania akredytacji w tym zakresie, jakiego ma dotyczyć upoważnienie, a nie w jakimkolwiek zakresie. Oczywistym jest bowiem, że skoro jednostka badająca ma posiadać certyfikat akredytacji, to akredytacja powinna odnosić się do takiego rodzaju badań, jakie jednostka będzie przeprowadzała przy okazji badania sprawdzającego automat. Przeciwna wykładnia przyjęta przez organ prowadziłaby do wniosku, że ustawodawca stawiając wymóg posiadania akredytacji przez jednostkę badającą nie miał na celu zapewnienie, że ten konkretny rodzaj badań będzie przeprowadzany zgodnie z najlepszymi normami, ale że stawiał aspekt formalny (posiadanie certyfikatu) przed aspektami merytorycznymi. Wykładnia celowościowa tego przepisu nie pozwala na przyjęcie innego wniosku, jak tylko ten, że akredytacja ma dotyczyć dziedziny badań automatów i urządzeń. Podobne stanowisko wyraził również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 3 lutego 2014r., sygn. akt VI SA/Wa 3014/13, a potwierdzeniem wyrażonego poglądu jest dodatkowo brzmienie art. 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie oceny zgodności.

Zdaniem strony skarżącej bezspornym jest, że Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej w P. nie posiada i nie posiadał akredytacji w zakresie badania automatów i urządzeń do gier. Certyfikat akredytacji nr AB 826 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji w dniu 20 września 2007 roku obejmuje swoim zakresem szereg metod badań chemicznych i fizykochemicznych dotyczących zwłaszcza wyrobów alkoholowych i spożywczych, nie obejmuje natomiast badań maszyn, automatów i urządzeń do gier. Tym samym upoważnienie nr [...] z dnia 8 kwietnia 2011r. wygasło z mocy samego prawa z dniem 14 lipca 2012r., tj. 12 miesięcy po wejściu w życie nowelizacji do ustawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.

Na powyższe postanowienie strona skarżąca złożyła zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2016r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2016r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Natomiast w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżone postanowienie, zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zarzuty postawione w skardze w istocie koncentrują się na sposobie rozumienia i stosowania art. 23b ust. 5 w zw. z art. 23b ust. 3 oraz art. 23f u.g.h. Strona skarżąca twierdzi, że jednostka dokonująca badania sprawdzającego automatu nie miała uprawnień do ich przeprowadzenia, gdyż nie spełniała przewidzianych w ustawie wymogów dla podmiotów, które z upoważnienia Ministra Finansów mogą prowadzić tego rodzaju działalność, a przez to Laboratorium Izby Celnej w P. nie było jednostką uprawnioną do prowadzenia badania sprawdzającego automatu do gier.

Odnosząc się do tak postawionych zarzutów należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu wpadkowym w stosunku do tego, które dotyczy cofnięcia rejestracji automatu. W ramach takiego postępowania zgodnie z treścią art. 23b ust. 1 u.g.h. właściwy organ (naczelnik urzędu celnego) może poddać automat badaniu sprawdzającemu, jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania głównego pojawi się uzasadnione podejrzenie, że automat nie spełnia warunków określonych w ustawie. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Potwierdzenie w takim badaniu, że automat nie spełnia prawem określonych warunków wiąże się na podstawie art. 23b ust.5 u.g.h. z koniecznością poniesienia opłaty z tytułu takiego badania.

Z treści cyt. przepisów wynika zatem jednoznacznie, że obciążenie podmiotu eksploatującego automat lub urządzenie kosztami badania sprawdzającego wymaga jedynie ustalenia, że wynik tego badania sprawdzającego potwierdza, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie.

Zgodnie z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie NSA z treści przepisów art. 23a ust. 7 i art. 23b ust. 5 u.g.h. należy odróżnić ocenę, czy wynik badania sprawdzającego potwierdza, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie, od merytorycznej oceny tego badania – jako dowodu w sprawie o cofnięcie rejestracji automatu, przeprowadzanego na okoliczność ustalenia, czy zachodzi ustawowa przesłanka cofnięcia rejestracji (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 1062/14). Ustalenie bowiem, czy zarejestrowany automat lub urządzenie do gier spełnia warunki określone w ustawie (art. 23a ust. 7 u.g.h.), może być przedmiotem kontroli wyłącznie w sprawie w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu, nie zaś w postępowaniu "wpadkowym", dotyczącym obciążenia podmiotu eksploatującego automat lub urządzenie kosztami badania sprawdzającego.

W konsekwencji sąd kontrolując legalność postanowienia w przedmiocie kosztów badania sprawdzającego, nie jest upoważniony do oceny zaistnienia przesłanki cofnięcia rejestracji automatu, a także do oceny podstaw i warunków uprawniających określone jednostki do prowadzenia badań automatów. Dla uznania, że dana jednostka badająca została upoważniona do przeprowadzenia badań wystarczające jest ustalenie, że została umieszczona przez Ministra Finansów pośród jednostek mających takie uprawnienie w wykazie prowadzonym przez Ministra, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 23f ust. 2 u.g.h., upoważnienie do przeprowadzania badań sprawdzających automatów do gier udzielane jest przez Ministra Finansów w odrębnym postępowaniu zainicjowanym przez przyszłą jednostkę badającą. W postępowaniu tym jednostka wnioskująca o udzielenie upoważnienia musi wykazać, że spełnia wymagania określone w art. 23f ust. 1 u.g.h poprzez przedstawienie dokumentacji określonej w art. 23f ust. 2 u.g.h. O ile udzielenie upoważnienia do przeprowadzenia badań sprawdzających wiążące się z uprawnieniem do ich prowadzenia na zlecenie organów celnych uznać należy za czynność z zakresu administracji publicznej z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., o tyle z art. 23f ust. 4 i ust. 5 u.g.h. wprost wynika, że odmowa udzielenia upoważnienia jak również jego cofnięcie ma formę decyzji administracyjnej. Stronami postępowania w przedmiocie upoważnienia do prowadzenia badań sprawdzających są wyłącznie jednostka badająca i organ udzielający upoważnienia. Nie jest zatem możliwe, aby w innym postępowaniu (o obciążenie kosztami badania sprawdzającego), w którym jednostka badająca nie jest stroną, podlegała badaniu prawidłowość procedury udzielenia jej upoważnienia. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie podziela odmiennego poglądu w tej kwestii wyrażonego m.in. w wyroku z dnia 17 lutego 2016r., sygn. akt II GSK 1595/14.

Z uwagi na powyższe wszystkie zarzuty podniesione w skardze dotyczące wadliwości uprawnienia jednostki badającej Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w P., upoważnionej przez Ministra Finansów do przeprowadzenia badań sprawdzających, należy uznać za nieusprawiedliwione w postępowaniu dotyczącym kosztów przeprowadzenia badań, jako wykraczające podmiotowo i przedmiotowo poza zakres omawianego postępowania.

Reasumując w niniejszym postępowaniu nie podlega ocenie ani kontroli merytoryczna zasadność opinii jednostki badającej, ani tym bardziej prawidłowość procesu udzielania przez Ministra Finansów upoważnienia do wykonywania badań. Podkreślić należy, że przeprowadzenie badania sprawdzającego jest etapem kontroli prawidłowości wykorzystywania zezwolenia do prowadzenia gier na automatach, a negatywny wynik tego badania jest istotnym elementem ustalenia stanu faktycznego m.in. w postępowaniu o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie gier. Tym samym w tym postępowaniu możliwe i dopuszczalne jest kwestionowanie prawidłowości ustaleń dokonanych w wyniku badania przez upoważnioną jednostkę badającą, a opinii tej jednostki strona może przeciwstawić własne argumenty i odmienną opinię specjalistów. Organy celne, a potem sądy administracyjne ocenią wówczas prawidłowość dokonanych ustaleń.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

D.Cz.