Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 356/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1, ust.2, ust.3, ust.3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 16 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi K. E. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia 28 lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 4 września 2008 r. K. E. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z treści wniosku wynika, że pomimo, iż zobowiązana jest spadkobiercą zmarłego w dniu 3 września 2007 r. ojca W. M. E. nie jest w stanie zapłacić kwoty wynikającej z decyzji, ponieważ jest studentką studiów dziennych i nie pracuje.

Decyzją numer [...] z dnia 12 czerwca 2009 r. wydaną w oparciu o przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił K. E. umorzenia składek na ubezpieczenia finansowane przez płatnika, w tym z tytułu składek na:

1) ubezpieczenia społeczne - za okres 06/2001-07/2001, 12/2001, 09/2002 do 01/2003 w łącznej kwocie [...] zł., w tym z tytułu: składek – [...] zł., odsetek za zwłokę – [...] zł. (naliczonych na dzień otwarcia spadku), kosztów upomnień – [...] zł.;

2) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 04/2001 do 12/2001, 09/2002 do 01/2003 na kwotę [...] zł., w tym z tytułu: składek - [...] zł., odsetek za zwłokę – [...] zł., kosztów upomnienia – [...] zł.;

3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 03/2001 do 04/2001, od 07/2001 do 12/2001, 12/2002 do 01/2003 na kwotę – [...] zł., w tym z tytuł: składek – [...] zł., odsetek za zwlokę – [...] zł. (naliczonych na dzień otwarcia spadku), kosztów upomnienia – [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ani przesłanki umorzenia sformułowane w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. E. ponownie wskazała na swoją trudną sytuację materialna i życiową. Oświadczyła, iż wypłacone jej jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmierci ojca przeznaczyła na pokrycie kosztów pogrzebu, wystawienia pomnika oraz wynajęcie pokoju.

Decyzją numer [...] z dnia 28 lutego 2011 r., działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 12 czerwca 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podzielił dokonane w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne, ocenę przedłożonych w sprawie dowodów oraz argumentację uzasadniającą odmowę umorzenia zadłużenia.

Zakład ustalił, że W. E. prowadził działalność gospodarcza w zakresie "T.K.T." w okresie od dnia 10 września 1990 r. do 31 stycznia 2003 r. Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 3 lutego 2003 r. ww. działalność wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31 stycznia 2003 r. i z tego tytułu W. E. zalegał z opłatą składek na ubezpieczenia społeczne. W dniu 3 września 2007 r. W. E. zmarł na skutek wypadku samochodowego. Decyzją z dnia 27 sierpnia 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w N. T. przeniósł na K. E. jako spadkobiercę zmarłego W. E. odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy powstałe wobec Zakładu w łącznej kwocie [...] zł.

W toku przeprowadzonego postępowania w powyższej sprawie Zakład ustalił, że K. E. jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest studentką III roku Uniwersytetu A. Do dnia 30 września 2009r. jedynym źródłem dochodów zobowiązanej była renta rodzinna nr [...] w wysokości [...] zł. netto. Zobowiązana ponosi koszty związane z ubezpieczeniem w C.U.P. Towarzystwo Ubezpieczeniowe na Życie S.A. w kwocie 136,77 zł. miesięcznie. Jednorazowe odszkodowanie w wysokości [...] zł. z tytułu śmiertelnego wypadku przy pracy ojca, zobowiązana przeznaczyła w części na opłacenie kosztów związanych z wynajęciem pokoju oraz pokrycie wydatków związanych z pogrzebem ojca w tym także kosztów pomnika, Pozostałą część tj. [...] zł. wnioskodawczyni ulokowała na książeczce oszczędnościowej, od października 2009r. pieniądze te przeznaczy na opłacenie kolejnych dwóch lat studiów.

Ponadto we własnym zakresie Zakład ustalił, że K. E. od dnia 1 października 2009r. nie pobiera świadczenia rentowego, od dnia 1 lutego 2010r. została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Uniwersytet A. jako student lub uczestnik studiów doktoranckich, a od 1 października 2010r. jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w firmie P. Sp. z o.o. w W. z wynagrodzeniem [...] brutto.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy stwierdził, że nie uwzględnił dokumentów dotyczących G. E. oraz złożonych przez nią oświadczeń, gdyż nie dotyczą strony postępowania.

Rozważając w niniejszej sprawie istnienie podstaw umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – w dalszej części u.s.u.s. - Zakład stwierdził, że w niniejszym postępowaniu nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w powołanym przepisie. Z przyczyn oczywistych do zobowiązanej nie mogą odnosić się przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1 ("dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie"), pkt 2 (nie zgłasza wniosku o ogłoszenie upadłości), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) oraz pkt 4a powołanej ustawy. W ocenie organu nie można uznać całkowitej nieściągalności zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż w stosunku do zadłużenia z tytułu składek nie toczy się przeciwko zobowiązanej postępowanie egzekucyjne, w toku którego naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy mógłby stwierdzić brak majątku z którego można prowadzić egzekucję. Z tego samego powodu nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. stwierdzić należy, że zobowiązanie do spłaty zadłużenia nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez K. E., lecz jest wynikiem wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności wyżej wymienionej jako następcy prawnego (spadkobiercy) za zobowiązania zmarłego W. E.

Na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów i materiałów stwierdzono, że K. E. do dnia 30 września 2009r, pobierała świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. netto miesięcznie, a obecnie od dnia 1 października 2010r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w firmie P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości [...] zł. brutto miesięcznie, zatem posiada stałe źródło dochodu.

Organ nie stwierdził zatem w przedmiotowej sprawie wystąpienia żadnej z przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i w związku z powyższym uznał, iż nie ma prawnych podstaw do umorzenia zadłużenia z tytułu składek w oparciu o przepisy dotyczące całkowitej nieściągalności.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności organ rentowy nie zdecydował się również na umorzenie zadłużenia na podstawie § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Z ustaleń Zakładu wynika, że K. E. jest osobą samotną, prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe, której dochodem do dnia 30 września 2009r. było świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. netto miesięcznie, a obecnie jest wynagrodzenie za pracę z tytułu zatrudnienia w firmie P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w wysokości [...] zł. brutto miesięcznie. Ponadto we własnym zakresie Zakład ustalił, że zobowiązana otrzymała jednorazowe odszkodowanie w wysokości [...] zł. z tytułu śmiertelnego wypadku przy pracy ojca W. M. E. Wobec powyższego Zakład stwierdza, iż zobowiązana nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że istnieje zagrożenie dla możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż posiadała środki na pokrycie w całości zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a w chwili obecnej osiąga stały dochód z tytułu zatrudnienia. Wobec powyższego istnieją realne szanse na spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu.

W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia organ stwierdził, iż obecna sytuacja materialna zobowiązanej jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej, czy też inne zdarzenia nadzwyczajne. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że okoliczności te musiałyby spowodować skutek w postaci niemożności "dalszego prowadzenia działalności", a z ustaleń Zakładu wynika, że wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej.

Z kolei biorąc pod uwagę treść § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dotyczącego sytuacji zdrowotnej zobowiązanego i jego rodziny, Zakład nie stwierdził przesłanki jego zastosowania, gdyż K. E. nie wykazała, że stan jej zdrowia pozbawia ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego uregulowanie tych należności. Organ podkreślił, iż art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisy powołanego rozporządzenia stanowią lex specialis (przepisy szczególne) w stosunku do art. 28 ust. 2 ustawy, a zatem powinny być stosowane na zasadach wyjątkowości.

W końcowej części uzasadnienia Zakład wskazał na uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. E. podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Skarżąca ponownie wskazała na swoją trudna sytuację materialną i życiową. Oświadczyła, iż w firmie P. Sp. z o.o. w W. pracowała od 1 października do 31 grudnia 2010 r. Obecnie nie pracuje, gdyż jest studentką studiów dziennych. Podała ponadto, że od 1 stycznia 2011 r. zamieszkała razem z mamą, która ze względu na swój ciężki stan zdrowia wymaga opieki. W związku z tym aktualnie dojeżdża do P. na uczelnię, pokonując dziennie ok. 120 km. Zobowiązana podniosła również, iż jej mama kwotę [...] zł. otrzymaną z tytułu odszkodowania za śmierć W. E. przeznaczyła na uregulowanie zaległych rachunków i zwrot pożyczek od znajomych. Z kolei skarżąca oświadczyła, iż otrzymaną kwotę w tej samej wysokości przeznaczyła na pokrycie kosztów pogrzebu ojca, wystawienie pomnika oraz wynajem pokoju.

Wobec powyższego zobowiązana zwróciła się do Sądu o ponowne przeanalizowanie jej sytuacji życiowej.

W piśmie z dnia 8 kwietnia 2011 r. skarżąca dodatkowo podała, że w miesiącu wrześniu 2010 r. oraz styczniu 2011 r. była zatrudniona na umowę zlecenie, o czym jednak wcześniej nie poinformowała Zakładu, gdyż myślała, że powinna zgłosić tylko umowę o pracę. Wskazała również na swoją ciężką sytuację materialną, którą pogłębiają dodatkowo koszty dojazdu mamy na leczenie oraz koszty leków, a ponadto koszty jej dojazdu na uczelnię.

Ponadto w piśmie z dnia 4 października 2011 r. skarżąca wskazała na pogarszający się stan zdrowia jej mamy i konieczność sprawowania nad nią stałej opieki. Oświadczyła, że musiała zrezygnować z pracy zarobkowej, by zająć się mamą. Zaznaczyła, że jedynym jej dochodem jest świadczenie pielęgnacyjne otrzymywane z Ośrodka Pomocy Społecznej.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z m.) – w dalszej części p.p.s.a. - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. W konsekwencji Sąd nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie w całości jej zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana zgodnie z prawem.

Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy), a zatem w przypadku, gdy (ust. 3 ustawy):

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, stanowiąc zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek daje możliwość umorzenia tych należności. Należy jednak zauważyć, że nawet wówczas stwarza to organowi podejmującemu rozstrzygnięcie tylko możliwość, a nie prawny obowiązek umorzenia należności z tytułu składek. Taki pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja w sprawach o umorzenie należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w sytuacji stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości.

W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że wobec skarżącej nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u. s.u.s. Słusznie uznał, że z przyczyn oczywistych do zobowiązanej nie mogą odnosić się przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. ("dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie"), pkt 2 (nie zgłasza wniosku o ogłoszenie upadłości), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) oraz pkt 4a powołanej ustawy. Zasadnie ponadto organ ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać całkowitej nieściągalności zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż w stosunku do zadłużenia z tytułu składek nie toczy się przeciwko zobowiązanej postępowanie egzekucyjne, w toku którego naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy mógłby stwierdzić brak majątku z którego można prowadzić egzekucję. Prawidłowo przyjął również, że z tego samego powodu nie jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy). Trafnie ponadto Zakład zaznaczył, że co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., zobowiązanie do spłaty zadłużenia nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez K. E., lecz jest wynikiem wydania decyzji orzekającej o jej odpowiedzialności jako następcy prawnego (spadkobiercy) za zobowiązania zmarłego ojca W. E. Zakład ponadto, mając na uwadze zebrane w toku postępowania dowody i materiały, prawidłowo ustalił na dzień wydania decyzji, że zobowiązana do dnia 30 września 2009r, pobierała świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. netto miesięcznie, a obecnie od dnia 1 października 2010r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w firmie P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości [...] zł. brutto miesięcznie, zatem posiada stałe źródło dochodu.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje organowi możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Należności te mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie jednak z § 3 ww. rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z ustaleń Zakładu poczynionych na dzień wydania decyzji wynika, że K. E. jest osobą samotną, prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe, której dochodem do dnia 30 września 2009r. było świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. netto miesięcznie, a obecnie jest wynagrodzenie za pracę z tytułu zatrudnienia w firmie P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w wysokości [...] zł. brutto miesięcznie. Ponadto we własnym zakresie Zakład ustalił, że zobowiązana otrzymała jednorazowe odszkodowanie w wysokości [...] zł. z tytułu śmiertelnego wypadku przy pracy ojca W. M. E. Wobec powyższych okoliczności organ stwierdził, iż zobowiązana nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że istnieje zagrożenie dla możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż posiadała środki na pokrycie w całości zobowiązań wobec Zakładu, a w chwili obecnej osiąga stały dochód z tytułu zatrudnienia. Wobec powyższego istnieją realne szanse na spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Z tych powodów, organ mając na uwadze okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, słusznie stwierdził, że sytuacja materialna skarżącej nie uzasadnia zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Wskazać ponadto należy, iż konieczność ponoszenia ciężarów o charakterze cywilnoprawnym nie może uzasadniać umorzenia zobowiązań z tytułu zaległych składek, gdyż te ostatnie jako należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed innymi wierzytelnościami (art. 24 ust. 3 ustawy o s.u.s.). W przeciwnym razie dochodziłoby bowiem do naruszenia zasady powszechności i równości w obowiązku ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Niezależnie od powyższego należy też wskazać, iż zobowiązana może również ubiegać się o ewentualne rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności z tytułu zaległych składek.

Zasadnie Zakład stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na fakt, iż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma podstaw do zastosowania przesłanki umorzenia zaległości sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia.

Z kolei biorąc pod uwagę treść § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dotyczącego sytuacji zdrowotnej zobowiązanego i jego rodziny, słusznie Zakład nie stwierdził przesłanki jego zastosowania, gdyż K. E. nie wykazała w postępowaniu administracyjnym, że stan jej zdrowia lub konieczność opieki nad chorą matką pozbawia ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego uregulowanie tych należności. Wobec okoliczności podniesionych w postępowaniu przed Sądem związanych z koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad swoją chorą matką, wymaga podkreślenia, iż Sąd dokonuje oceny legalności zaskarżonej decyzji mając na uwadze okoliczność istniejące w dniu jej wydania. Jak wskazano powyżej Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpoznania sprawy i tym samym nie może orzec o zasadności wniosku skarżącej o umorzenie zaległości z tytułu składek, dokonuje bowiem oceny legalności zaskarżonej decyzji ZUS. W konsekwencji nowe okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mają wypływ na prawidłowość rozstrzygnięcia organu rentowego. Niemniej jednak zobowiązana może złożyć nowy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, uzasadniając go nowymi okolicznościami.

Wymaga ponownego podkreślenia za organem, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, tylko w rzeczywiście wyjątkowych okolicznościach ustawodawca daje organowi rentowemu możliwość ich umorzenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zobowiązany musi jednak wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności, gdy ich uiszczenie pozbawiłoby jego i jego rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. W tej sytuacji organ dokonuje oceny stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej.

W tym stanie rzeczy, wobec braku po stronie skarżącej przesłanek prawnych uzasadniających wnioskowane umorzenie zaległości - organ rentowy zasadnie odmówił ich umorzenia.

Należy również wskazać, że w analizowanej sytuacji mamy do czynienia z decyzją organu o charakterze uznaniowym. Zakres sądowej kontroli takiej decyzji jest zawężony do kryterium zgodności z prawem. Sąd bada zatem wyłącznie to, czy organ zebrał cały materiał dowodowy w sprawie, czy dokładnie wyjaśnił okoliczności faktyczne, czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył całokształt materiału. Sąd nie może nakazać organowi rentowemu podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Sąd nie ocenia wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy. Dokonana zaś przez organ ocena tego materiału, ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą skarżącej umorzenia należności z tytułu składek, wbrew zarzutom skargi, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.