Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 911/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, ust. 1 i 2,  art.48a ust. 1, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 1 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji kierującej do domu pomocy społecznej oraz ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Burmistrz D. P. uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] kierującą Z. R. - dalej : "strona", "skarżący", do Domu Pomocy Społecznej w K. u oraz decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. ustalającą odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w K. – dalej :DPS, zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. – uzasadniając to brakiem podstaw do dalszego pobytu strony w DPS wskutek nie spełniania przesłanek wynikających z art. 54 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, iż stan zdrowia strony uległ poprawie i może ona egzystować samodzielnie.

W dniu [...] lipca 2020 r., strona złożyła odwołanie od ww. decyzji podnosząc, że błędnie przyjęto, iż jest osobą, która może samodzielnie egzystować i wskazując na swoje liczne schorzenia. Podał też, że jest osobą bezdomną i nie ma środków na utrzymanie. Zarzucił także brak możliwości zapoznania się z materiałami postępowania.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2020 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej : K.p.a. oraz art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 z późn. zm.), dalej : u.p.s. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ww. ustawa określa m.in. zadania w zakresie pomocy społecznej oraz rodzaje świadczeń z pomocy społecznej, zasady i tryb ich udzielania. Zgodnie z art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. W myśl art. 59 ust. 1 tej ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie, decyzją Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. P. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], stronę skierowano do właściwego ze względu na stan zdrowia Domu Pomocy Społecznej w K. . Jednocześnie decyzją Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. P. nr [...] ustalono nieodpłatny pobyt w DPS z uwagi na to, że strona nie osiągała żadnych dochodów. W związku z tym Gmina D. P. ponosiła pełną odpłatnością za pobyt strony w DPS do dnia [...] czerwca 2015 r. tj. do dnia uzyskania przez niego uprawnień do otrzymywania zasiłku stałego z Ośrodka Pomocy Społecznej. Skierowanie strony do domu pomocy społecznej nastąpiło z uwagi na zły stan zdrowia. W chwili kierowania do domu pomocy społecznej, strona była osobą okresowo niesamodzielną, niepełnosprawną, poruszającą się na wózku inwalidzkim. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2015 r. wynika, iż Z. R. był osobą przewlekle chorą, i choć jego stan nie wymagał leczenia szpitalnego, to wymagał on całodobowej opieki i pielęgnacji.

Po uzyskaniu w lutym 2020 r informacji, że stan zdrowia strony poprawił się na tyle, że nie powinien on przebywać w domu pomocy społecznej, organ kierujący zwrócił się do kierownictwa Domu Pomocy Społecznej w K. z prośbą o aktualizację wywiadu środowiskowego i oceny jej sytuacji zdrowotnej oraz zasadności dalszego pobytu w placówce. W dniu [...] marca 2020 r. wydano zaświadczenie lekarskie o jego stanie zdrowia, w którym wskazano szczegółowo rozpoznanie chorób, z którego jednoznacznie wynika, że jest on zdolny do samodzielnej egzystencji i nie wymaga opieki ze strony innych osób ani okresowo ani na stałe. Wskazano, że świadczeniami niezbędnymi do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania strony w środowisku są leczenie, badania i porady lekarskie, rehabilitacja lecznicza oraz działania zapobiegawcze, a ponadto, że możliwe jest jej funkcjonowanie przy pomocy usług opiekuńczych. Lekarz wydający zaświadczenie wskazał, że miał wgląd do pełnej dokumentacji medycznej strony, prowadzonej od kwietnia 2015 r.

Z opinii pracownika socjalnego również wynika, że strona porusza się samodzielnie, tzn. bez pomocy kul, czy chodzika. Samodzielnie robi zakupy dla siebie oraz innych mieszkańców DPS w wybranych przez siebie sklepach w S. , a także w innych miejscowościach, dysponuje własnymi środkami pieniężnymi. Korzystając z transportu placówki, dojeżdza na wizyty lekarskie poza miejscem pobytu i sam wchodzi do gabinetu lekarza, samodzielnie wykupuje i przyjmuje zalecane leki. Potrafi własnoręcznie przygotować podstawowe posiłki tj. śniadania i kolacje. Dba również o utrzymanie czystości w zajmowanym jednoosobowym pokoju. Wskazano również, że pracownik socjalny podziela opinię lekarza co do zasadności pobytu strony w placówce.

Zdaniem SKO, z powyższego wynika, że stan zdrowia strony uległ znacznej poprawie. Obecny stan zdrowia oraz posiadane przez stronę umiejętności życia w społeczeństwie, dowodzą o jego pełnej zdolności egzystencjalnej.

Dalej Kolegium wskazało, że pobyt w domu pomocy społecznej (dps) jest świadczeniem niepieniężnym z pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o u.p.s.) Istotą kierowania do dps przez właściwy organ pomocy społecznej, jest dokonanie wiążącej oceny, czy osoba powinna uzyskać status mieszkańca oznaczonego dps, czy.też nie. Z art. 54 ust. 1 u.p.s. wynikają przesłanki umieszczenia w dps. Jest to konieczność sprawowania całodobowej opieki z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności kandydata na mieszkańca dps połączona z brakiem możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu oraz niemożliwością zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych".

Organ odwoławczy wskazał też, że Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. P., mając na względzie dobro strony, poinformował ją, iż zgodnie z art. 48a ust. 1 u.p.s. za zgodą strony może udzielić schronienia, które następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca w noclegowni albo schronisku dla osób bezdomnych.

Kolegium w pełni podziela ocenę dokonaną przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym oraz uważa, że zaświadczenie lekarskie jest wyczerpujące i jednoznaczne. Kolegium przy tym wskazuje, iż rozumie trudną sytuację życiową strony, jednakże organ pierwszej instancji musi kierować się przesłankami wynikającymi z art. 54 ust. 1 u.p.s., nie zaś subiektywnymi potrzebami strony.

Co do zarzutu naruszenia prawa strony do czynnego udziału w sprawie, to ustalono, że strona wiedziała, że przedmiotowa sprawa została wszczęta, a z materiałami postępowania zapoznała się, otrzymując decyzję. Do odwołania nie dołączono żadnych nowych dokumentów, które mogłyby podważać ustalenia postępowania, jedynie w treści odwołania Strona polemizowała z nimi. Następnie, pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Kolegium poinformowało stronę o nowym terminie załatwienia sprawy. W piśmie tym wskazano również, iż strona ma prawo w terminie 7 dni od otrzymania pisma, przed wydaniem decyzji przedłożyć dodatkowe wyjaśnienia i uwagi. Pismo to doręczone zostało w dniu [...] sierpnia 2020 r., jednakże strona nie wypowiedziała się dodatkowo w sprawie.

Analizując treść materiału znajdującego się w aktach postępowania, decyzji i odwołania – w ocenie Kolegium - należało dojść do wniosku, że fakt, iż strona z materiałami postępowania zapoznała się dopiero z chwilą doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji nie miał wpływu na wynik sprawy, albowiem wszystkie argumenty zawarte w odwołaniu zostały przez organ pierwszej instancji wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji i nie ma przy tej ocenie znaczenia fakt, że zostały rozstrzygnięte niezgodnie z wolą strony. Za oceną tą przemawia też fakt, że wszystkie sporne kwestie są w decyzji omówione. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa, uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny.

Reasumując, Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami zweryfikował przesłanki wynikające z art. 54 ust. 1 ustawy. Wszystkie elementy stanu faktycznego zostały ustalone i udokumentowane w zgromadzonym w sposób wyczerpujący materiale dowodowym oraz znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. W oparciu o tak zebrany i oceniony materiał dowodowy zasadnie ustalono, iż strona nie spełnia kryteriów uzasadniających jej dalszy pobyt w domu pomocy społecznej.

Powyższą decyzję Z. R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, iż nie zgadza się z zawartym w niej rozstrzygnięciem i ustaleniami, na których została ona oparte oraz wniósł o jej uchylenie.

Zdaniem skarżącego, lekarz w domu pomocy społecznej, w którym przebywa, wydał swą opinię (zaświadczenie z dnia [...] marca 2020 r.), na której została oparta skarżona decyzja, bez sprawdzenia i analizy jego historii choroby oraz innych dokumentów, w tym kart leczenia szpitalnego znajdujących się w jego aktach.

Z dokumentacji, która tam się znajduje, w tym badań metodą tomografii komputerowej, kart leczenia szpitalnego oraz orzeczenia o niepełnosprawności wynika, iż skarżący nie może samodzielnie egzystować. W dalszej części skargi szczegółowo opisał swe schorzenia i przeprowadzone badania.

Odniósł się również do okoliczności związanych z wszczęciem wobec niego postępowania o uchyleniu decyzji o skierowaniu do pomu pomocy społecznej, wskazując, iż oparta ona została na fałszywym pomówieniu, iż jest zdolny do samodzielnej egzystencji.

Podniósł też, iż wydane w stosunku do niego orzeczenia stwierdzające niepełnosprawność i niezdolność do samodzielnej egzystencji nie zostały zweryfikowane i uchylone.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Powyższa regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi wyżej regułami, w świetle których Sąd nie może brać pod uwagę innych kwestii niż legalność, tj. zgodność zaskarżonego aktu z normą prawną mającą zastosowanie w danym stanie faktycznym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie może być uwzględniona.

Przedmiotem skargi jest decyzja wydana z powołaniem się na art. 54 u.p.s., uchylająca wcześniejszą decyzję organu o umieszczeniu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w K. – w związku ze stwierdzeniem takiej poprawy stanu zdrowia strony, który nie uzasadnia obecnie jego pobytu w tej placówce.

Zgodnie z treścią powyższego przepisu, prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. w postępowaniach opartych na przepisach tej ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ww. ustawy.

Analiza przepisu art. 54 u.p.s. prowadzi do wniosku, że decyzja w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej uwarunkowana jest spełnieniem łącznie trzech przesłanek:

- po pierwsze - może ona być wydana jedynie w sytuacji, kiedy osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności;

- po drugie – ustalenie, że osoba ta ze względów określonych wyżej, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu;

- po trzecie - osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

(por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 1187/11).

Powyższe przesłanki odnoszą się nie tylko do momentu skierowania do domu pomocy społecznej, ale muszą być aktualne w czasie pobytu skierowanej osoby w takiej placówce. Oznacza to, że zmiana sytuacji osobistej pensjonariusza dps, poprzez np. poprawę stanu zdrowia eliminującą konieczność całodobowej opieki, uzasadnia zastosowanie art. 106 ust. 5 u.p.s., tj. uchylenie decyzji o umieszczeniu w dps i zastosowaniu innych form wsparcia, przewidzianych w ustawie.

Jak wynika z treści art. 54 ust. 1 u.p.s., do przesłanek uzasadniających skierowanie i pobyt w d.p.s. nie należy bezdomność, która winna być objęta innymi programami wsparcia.

W ocenie Sądu, w świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego przyjąć należy, że żadna z wyżej opisanych przesłanek, uzasadniających pobyt skarżącego w DPS, obecnie nie zachodzi. W szczególności – jak wynika z przeprowadzonej przez pracownika DPS aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2020 r., a także opinii pracownika socjalnego dotyczącej stopnia sprawności skarżącego, skarżący jest osobą poruszająca się samodzielnie, jest samodzielny w zaspokajaniu swych podstawowych potrzeb życiowych i może samodzielnie funkcjonować w środowisku społecznym. Jest także osobą komunikatywną, nie występują dysfunkcje w zakresie mowy i słuchu. Zatem ocena, że nie wymaga on całodobowej opieki oraz pobytu w DPS na stałe jest – zdaniem Sądu - uzasadniona i odpowiednio udokumentowana.

Również wiek skarżącego (67 lat), w świetle danych o jego stanie zdrowia i sprawności, nie wskazuje na niemożność jego samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym.

Nie sposób przy tym nie zauważyć, iż organ I instancji poinformował stronę, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w D. P. może mu udzielać pomocy w formie całodobowego schronienia.

Argumenty podnoszone przez skarżącego, zarówno w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji, oparte w głównej mierze na twierdzeniu, że stan jego zdrowia nie uległ poprawie oraz akcentowaniu trudnej sytuacji życiowej (bezdomność). Okoliczności te jednak, w świetle art. 54 ust. 1 u.p.s., nie uzasadniają w chwili obecnej dalszego pobytu Skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Zasadnie zatem organy orzekły o uchyleniu wcześniejszej decyzji kierującej skarżącego do DPS.

W świetle zgromadzonego w aktach postępowania materiału dowodowego brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do uznania, iż zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie stwierdza również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach postępowania odwoławczego, a przytoczona w zaskarżonym orzeczeniu argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia wskazuje, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. W tych okolicznościach uznać należy, że podnoszona przez skarżącego kwestia naruszenia przez organ I instancji art. 10 K.p.a., przez niepoinformowanie go o wszczęciu postępowania przez organ I instancji i jego ustaleniach, nie miała wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy bowiem naprawił powyższe uchybienie badając i weryfikując ustalenia organu I instancji i odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów i argumentów.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w oparciu o dokonane przez organ I instancji ustalenia i opracowane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą w sposób wyczerpujący wyjaśnił okoliczności sprawy i rozważył wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zaskarżone orzeczenie zostało zatem wydane w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.