Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 940/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.5, 8
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art.18
journal: Dz.U. 1993 nr 94 poz 431
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku rolnym.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją wydaną na podstawie art. 3 pkt 10, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 47, art. 48 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 107 § 1, art. 108 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając z upoważnienia Wójta Gminy Nr 6/06 z dnia [...]lutego 2006 r. do wydawania decyzji administracyjnych z zakresu świadczeń rodzinnych po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej orzekł o nie przyznaniu E.K. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci – J.K. urodzoną dnia [...] września 1990 r. oraz A.K. urodzoną dnia [...] października 1992 r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał:

Podstawę do przyznania zasiłku rodzinnego stanowił łączny dochód rodziny za rok 2004, który wyniósł 29 908,78 zł, a w przeliczeniu na miesięczny dochód na jednego członka rodziny – 623,10 zł. Powyższy dochód został obliczony w oparciu o:

- zaświadczenie Urzędu Gminy Nr [...] z dnia 14 września 2005 r. o tym, iż skarżący i jego żona – H.K. posiadają na terenie Gminy gospodarstwo rolne o powierzchni 17,91 ha fizycznych, w tym 12, 4085 ha przeliczeniowych;

- zaświadczenie Urzędu Gminy Nr [...] z dnia 31 sierpnia 2005 r. o tym, iż skarżący i jego żona – H.K. posiadają na terenie Gminy S. gospodarstwo rolne o powierzchni 5,93 ha fizycznych, w tym 6,06 ha przeliczeniowych;

- przedłożoną przez skarżącego umowę dzierżawy zawartą w dniu 18 stycznia 2002 r. pomiędzy H.K. a J.K., na mocy której oddano J.K. w dzierżawę grunty o powierzchni 15,62 ha położone w miejscowościach: R., M. i M. na okres 25 lat;

- pismo referatu podatkowego Urzędu Gminy Nr [...] z dnia 21 lutego 2006 r., z którego wynika, iż E.K. i H.K. dzierżawili grunty od Skarbu Państwa o powierzchni 2,03 ha, a czynsz za dzierżawę za 2004 r. wyniósł 121,00 zł;

- pismo referatu podatkowego Urzędu Gminy [...] z dnia 21 lutego 2006 r. z którego wynika, iż E. K. i H. K. od dnia 1 marca 2004 r. korzystają z ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym na przeprowadzoną modernizację obory w kwocie 1 828,26 zł;

- pismo Urzędu Gminy Nr 3326/A/7/06 z dnia 20 lutego 2006 r., z którego wynika, iż E. K. i H.K. nie mają naliczanego podatku rolnego, ponieważ do 1 stycznia 2002 r. udzielono im ulgi z tytułu kupna gruntów o powierzchni 5,93 ha fizycznych;

- pismo Starostwa Powiatowego GKN 7430/73/2006 z dnia 1 lutego 2006 r., zaświadczenie z Urzędu Gminy FN 2 3113 – 10 – 2006 z dnia 21 lutego 2006 r. oraz pismo Urzędu Gminy Nr 3326/A/7/06 z dnia 20 lutego 2006 r., z których wynika, iż E. K. i H. K. posiadają gospodarstwo rolne położone w miejscowości R. o powierzchni 5,24 ha fizycznych, H.K. posiada grunty o powierzchni 3,67 ha fizycznych w miejscowości M., grunty o powierzchni 3,03 ha fizyczne w miejscowości M. oraz 3,94 ha fizyczne w miejscowości R., ponadto E. K. posiada 5, 93 ha przeliczeniowe w miejscowości J. na terenie gminy S.;

- pismo Spółdzielni Mleczarskiej Ldz 188/2006 z dnia 23 lutego 2006 r., z którego wynika, iż E.K. jest producentem mleka, który średnio miesięcznie do mleczarni dostarcza 5 000 litrów;

Organ pierwszej instancji ustalił, iż zawarta przez E. i H.K. umowa dzierżawy gruntów o powierzchni 15,62 ha na okres 25 lat nie została zawarta stosownie do wymogów art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 ze zm.), do którego odsyła art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż ani H. K., ani E.K. nie są osobami wymienionymi w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a – d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. nie są emerytami bądź rencistami. Z pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego O – 921/05 z dnia 11 października 2005 r. wynika, iż E. i H. K. nie pobierają żadnych świadczeń emerytalno – rentowych z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Biorąc pod uwagę powyższe, a także przepis art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.), który przewiduje możliwość wyłączenia z opodatkowania wydzierżawionych w całości gruntów gospodarstwa rolnego na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w celach emerytalno – rentowych, ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków, organ stwierdził brak jakichkolwiek podstaw prawnych do wyłączenia wydzierżawionego areału o powierzchni 15,62 ha z podstawy obliczania dochodów z gospodarstwa rolnego.

Organ wskazał, iż stosownie do art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód w wysokości 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. Urz. GUS Nr 11, poz. 69 ze zm.), tj. 1626 zł rocznie, co daje dochód miesięczny w wysokości 135,50 zł z 1 ha przeliczeniowego. W związku z powyższym organ wyliczył dochód z gospodarstwa rolnego E. i H. K. za 2004 r. na 29 908,78 zł (12,4085 ha + 6,06 ha = 18,4685 ha przeliczeniowe; 18,4685 ha x 135,50 zł x 12 miesięcy = 30 029,78 – 121,00 = 29 908,78 zł). Z uwagi na to, iż rodzina skarżącego liczy 4 osoby, dochód miesięczny w podziale na jednego członka rodziny wynosi 623,10 zł (29 908,78 zł : 12 miesięcy : 4 osoby = 623,10 zł).

Kwota 623,10 zł stanowiąca dochód na jednego członka rodziny skarżącego, przekracza kwotę kryterium dochodowego, które, zgodnie z art. 5 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wynosi 504,00 zł o kwotę 119,10 zł, przekraczającą wysokość najniższego zasiłku rodzinnego, ponadto żadne z dzieci nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ustalając uprawnienie skarżącego do uzyskania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, organ pierwszej instancji powołał się na:

- treść art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, dochód z gospodarstwa rolnego dla celów świadczeń rodzinnych oblicza się od całej powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę, wyłączając z tej powierzchni tylko grunty wniesione do użytkowania przez rolnicza spółdzielnię produkcyjną, oddane w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty strukturalnej;

- treść art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy;

- treść art. 5 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, kryterium dochodowym uprawniającym do zasiłku rodzinnego jest miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie, uprawniająca do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego i nie może być większa niż 504 zł lub 583 zł, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnia umowy dzierżawy zawartej w formie aktu notarialnego dnia 18 stycznia 2002 r., zarejestrowanej w ewidencji gruntów i budynków, mocą której, wydzierżawił część gospodarstwa rolnego innemu rolnikowi, a zatem dochodu z gruntów wydzierżawionych nie powinno się zaliczać do jego dochodu, gdyż jest to "dochód utracony" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Do odwołania skarżący dołączył przedmiotową umowę dzierżawy i aneks do tej umowy sporządzony w dniu 16 marca 2006 r., w którym dzierżawca zobowiązuje się do płacenia podatku rolnego od wydzierżawionych od H. K. gruntów rolnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 i art. 8 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), utrzymało w całości w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji, zgodnie z którym, skoro skutkiem umowy dzierżawy nie było nabycie przez H.K. lub przez jej męża prawa do emerytury lub renty, to umowa ta nie jest umową zawartą stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, do której odsyła art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium, zapis powołanego przepisu, zgodnie z którym, "umowa dzierżawy, aby wywołała skutki na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, ma być zawarta stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników" oznacza, że przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie stosuje się wprost, a to z kolei oznacza, iż umowa dzierżawy na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie musi skutkować nabyciem świadczeń emerytalnych lub rentowych, ma być jedynie zawarta według wymogów wynikających z tej ustawy, a zatem: na piśmie, na okres co najmniej 10 lat, zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, a dzierżawca nie może być jedną z osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a-d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ odwoławczy wskazał, iż umowa dzierżawy pomiędzy H. K. a J. K. została zawarta stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i jako taka wywołuje skutki na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Grunty wydzierżawione zostały bowiem na podstawie pisemnej umowy zawartej na okres powyżej 10 lat, umowa została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, ponadto z dowodów nie wynika jakoby dzierżawca – J. K. był jedną z osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a – d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Kolegium wskazało, iż z dokumentów przedstawionych przez H. K. wynika, iż umowa dzierżawy dotyczy również działek 227/1 o powierzchni 3,04 ha i 445 o powierzchni 0,63 ha oznaczonych obecnie w ewidencji gruntów jako działki nr 451 i 365 o ogólnej powierzchni 3,67 ha. Kolegium uznało, że umowa dzierżawy nie dotyczy natomiast działek o nr 16, 78 i 161 o powierzchni łącznej 5,24 ha położonych na terenie gminy T., będących własnością H. i E. K., bowiem, zgodnie z art. 37 § 1 pkt 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czynność prawna prowadząca do wydzierżawienia gospodarstwa rolnego wymaga zgody drugiego małżonka, przy czym, zgodnie z art. 37 § 2 powołanej ustawy, ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka. Organ uznał, iż w materiale dowodowym brak jest dowodu na to, że H. K. uzyskała zgodę męża E.K. na oddanie w dzierżawę objętych wspólnością ustawową działek rolnych o nr 16, 78 i 161, nie ma też dowodu potwierdzenia przez niego umowy, wobec czego, z uwagi na brak zgody E. K. umowa dzierżawy w stosunku do tych trzech działek nie wywołuje skutku prawnego na gruncie art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium przyjęło, iż gospodarstwo rolne rodziny K. składa się z następujących działek: zabudowanej działki nr 147 o pow. 0,26 ha (0,324 ha przeliczeniowych), działek dzierżawionych z Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa o nr 115/4 i częściowo 127 o pow. 1,73 ha (0,997 ha przeliczeniowych) i o nr 179/5 o pow. 0,30 ha (0,1950 ha przeliczeniowych) oraz działek nr 528, 559 i 710 położonych na ternie gminy S. o łącznej powierzchni 5,24 ha (3,6965 ha przeliczeniowych). Zatem łączna powierzchnia gospodarstwa rolnego E. i H. K., będąca źródłem dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wynosi 13,46 ha, w tym 11,272 ha przeliczeniowego.

Wobec powyższych danych, Kolegium wskazało, iż skoro przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2004 r., zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS, 1 626 zł (art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych), to dochód rodziny K. z gospodarstwa rolnego w 2004 r. wyniósł 18 329,06 zł (11,2725 ha przeliczeniowych x 1626 zł). Organ drugiej instancji pomniejszył wskazany dochód o zapłacony w 2004 r. czynsz z tytułu dzierżawy na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa w kwocie 121 zł. Mając na uwadze powyższe, Kolegium przyjęło, iż dochód rodziny K. w 2004 r. z gospodarstwa rolnego wyniósł 18 208,09 zł. Ponadto, zdaniem Kolegium, do dochodu rodziny K. należało doliczyć dochód ze sprzedaży mleka za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2004 r. w łącznej wysokości 43 336,13 zł jako dochód z działalności rolniczej.

Reasumując, organ drugiej instancji stanął na stanowisku, iż łączny dochód E. K. w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji wynosił 61 544,22 zł, łączny miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 1 282,17 zł (61 544,22 zł : 12 miesięcy : 4 osoby), co oznacza, iż miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącego znacznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego, a tym samym dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 504 zł. Kolegium wskazało również, że do dochodu rodziny skarżącego nie doliczyło czynszu z tytułu dzierżawy, jaki dzierżawca, zgodnie z aneksem do umowy, ma płacić H. K. w postaci podatku rolnego, z uwagi na to, że dochód rodziny i tak znacznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych.

Na powyższą decyzję skargę złożył E.K. . kwestionując przyjętą przez Kolegium wysokość dochodu na osobę w jego rodzinie z gospodarstwa rolnego za rok 2004 poprzez błędne, zdaniem skarżącego, uwzględnienie w nim dochodu ze sprzedaży mleka, mimo, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych stanowi, że za dochód z gospodarstwa rolnego przyjmuje się dochód z jednego hektara przeliczeniowego.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, uznając wydaną przez siebie decyzję za nie naruszającą prawa. Jednocześnie podniosło, iż w swej decyzji błędnie uznało umowę dzierżawy między H. K. a J. K. w dniu 18 stycznia 2002 r. za zawartą stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i wywołującą skutki na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na pominięcie należytej oceny strony podmiotowej tego rodzaju umowy, tj. pominięcie atrybutów, jakimi na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników powinien wykazać się wydzierżawiający. Organ wskazał, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż przy badaniu strony podmiotowej umowy dzierżawy, powinien był zbadać, czy dzierżawca nie jest jedną z osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit a-d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także czy wydzierżawiający jest emerytem lub rencistą, który zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Kolegium przyznało się do niewłaściwej interpretacji art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomijając obowiązek zbadania, czy wydzierżawiający, tj. H. K. jest osobą, o której mowa w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. czy jest ona emerytką lub rencistką, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Kolegium wskazało, iż z materiału dowodowego wynika bezspornie, iż H. K. nie jest emerytką ani rencistką. Jednocześnie organ drugiej instancji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, uznał, iż umowa dzierżawy zawarta w dniu 18 stycznia 2002 r. nie jest umową wywołującą skutki prawne na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem cała powierzchnia gospodarstwa rolnego, od której należy obliczyć dochód, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę, wynosi 18,4685 ha przeliczeniowego.

W związku z powyższym, Kolegium zaaprobowało wysokość miesięcznego dochodu z gospodarstwa rolnego E. i H.K. za rok 2004 na osobę w rodzinie wyliczoną przez organ pierwszej instancji na kwotę 623,10 zł, która przekracza kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych wynoszącą 504 zł. Zatem, mimo błędnej interpretacji art. 5 ust. 8 a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozstrzygnięcie sprawy przez Kolegium było prawidłowe, a błąd ten nie miał znaczenia dla istoty sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), do katalogu świadczeń rodzinnych zalicza się m. in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego.

Powołana ustawa, która określa zasady i tryb przyznawania świadczeń z systemu świadczeń rodzinnych, w art. 5 ust. 1 przyznaje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli osoby te spełniają określone w tym przepisie kryterium dochodowe, tj. jeżeli są osobami, których dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – kwoty 583 zł (art. 5 ust. 2 cyt. ustawy).

W myśl art. 5 ust. 3 tej ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.

Obliczenie dochodów rodziny w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w roku zasiłkowym od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. następuje według dochodów osiąganych przez członków rodziny w roku 2004 (art. 3 pkt 2 cyt. ustawy). Jednym z dochodów rodziny uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych jest, w myśl art. 3 pkt 1 c) cyt. ustawy, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego, będącego gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6 cyt. ustawy), przy czym dochód z gospodarstwa rolnego dla celów świadczeń rodzinnych oblicza się od całej powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę z wyłączeniem gruntów wniesionych do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, oddanych w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz oddanych w dzierżawę w związku z pobieraniem renty strukturalnej (art. 5 ust. 8a cyt. ustawy).

Stosownie do treści art. 5 ust. 8 cyt. ustawy, z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód w wysokości 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.).

Wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w roku 2004 wyniosła 1626 zł, czyli 135,50 zł miesięcznie (Dz. Urz. GUS, nr 11, poz. 69).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż źródłem dochodu rodziny E.K. jest gospodarstwo rolne, na które składają się grunty położone na obszarze gminy T. o powierzchni 17,91 ha fizycznych, w tym 12,4085 ha przeliczeniowych, a także grunty położone na obszarze gminy S. o powierzchni 5,93 ha fizycznych, w tym 6,06 ha przeliczeniowych.

Wprawdzie w dniu 18 stycznia 2002 r. pomiędzy H.K. a J.K. została zawarta umowa dzierżawy, na podstawie której H.K. wydzierżawiła kontrahentowi grunty o powierzchni 15,62 ha na okres 25 lat, ale z uwagi na to, iż nie jest umową dzierżawy zawartą stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych), nie podlega wyłączeniu z powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, od której oblicza się dochód z gospodarstwa rolnego dla celów świadczeń rodzinnych.

Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, które, po zweryfikowaniu błędnego poglądu zawartego w swej decyzji wydanej na skutek odwołania, uznało, iż ocena skutków umowy dzierżawy na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga należytej oceny strony podmiotowej tego rodzaju umowy, tj. uwzględnienia atrybutów, jakimi na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników powinien wykazać się zarówno dzierżawca, jak i wydzierżawiający. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w przytoczonych w odpowiedzi na skargę orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 27 października 2006 r. Sygn. I OSK 601/06 oraz z dnia 8 listopada 2006 r. Sygn. I OSK 602/06 i I OSK 603/06). Należało zatem zbadać, czy dzierżawca J.K. nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit a-d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz czy wydzierżawiający jest emerytem lub rencistą, który zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust. 4 tejże ustawy. W decyzji organu drugiej instancji ustalono, iż dzierżawca J.K. nie jest żadną z osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit a-d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. małżonkiem H.K., jej zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą z H.K. we wspólnym gospodarstwie domowym, małżonkiem zstępnego lub pasierba lub osoby pozostającej z H.K. we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie wzięto natomiast pod uwagę statusu wydzierżawiającego, czyli H.K., która, jak bezsprzecznie wynika z przedstawionych w niniejszej sprawie dowodów, nie jest osobą, o której mowa w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. nie jest ona emerytką lub rencistką, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, należy podzielić stanowisko organu pierwszej instancji oraz stanowisko organu drugiej instancji zawarte w odpowiedzi na skargę, iż umowa dzierżawy zawarta w dniu 18 stycznia 2002 r. pomiędzy H.K. a J.K. nie jest umową wywołującą skutki prawne na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem cała powierzchnia gospodarstwa rolnego, od której należy obliczyć dochód, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę, wynosi 18,4685 ha przeliczeniowego (12,4085 ha przeliczeniowych + 6,06 ha przeliczeniowych).

Z uwagi na to, iż wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w roku 2004 wyniosła 1626 zł, czyli 135,50 zł miesięcznie, dochód z gospodarstwa rolnego E. i H. K.za rok 2004 wyniósł 30 029,78 zł (18,4685 ha x 135,50 zł x 12 miesięcy). Wskazany dochód należało pomniejszyć o kwotę czynszu, jaki H. i E. K. płacą rocznie z tytułu dzierżawy gruntów od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, tj. o kwotę 121,00 zł. Zatem wysokość kwoty dochodów z gospodarstwa rolnego, będących podstawą ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych za 2004 r. wyniosła w rodzinie skarżącego 29 908,78 zł (30 029,78 zł – 121 zł).

Skoro rodzina skarżącego liczy cztery osoby, dochód miesięczny w przeliczeniu na jednego członka rodziny skarżącego w roku 2004 wyniósł 623,10 zł (29 908,78 zł : 12 miesięcy : 4 osoby).

Dochód miesięczny na jednego członka rodziny E. K. w roku 2004 w wysokości 623,10 zł przekracza kwotę 504 zł stanowiącą wysokość kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto żadne z dzieci skarżącego nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co dawałoby podstawę do przyjęcia wyższego kryterium dochodowego.

Powyższe daje podstawy stwierdzić, iż rodzina skarżącego nie spełnia warunków do otrzymania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego.

Na zakończenie należy odnieść się do podniesionego w skardze zarzutu błędnego obliczenia przez organ drugiej instancji dochodu rodziny skarżącego, będącego podstawą oceny uprawnienia do świadczeń rodzinnych poprzez uwzględnienie w dochodzie zysków ze sprzedaży mleka. Sąd podzielił w tym względzie stanowisko skarżącego, iż dochodu uzyskanego przez E.K. ze sprzedaży mleka w roku 2004 nie należało wliczać do dochodu będącego podstawą oceny uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Powołany wcześniej art. 3 pkt 1 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem, że jednym z dochodów rodziny uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych jest dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego, będącego gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6 cyt. ustawy), przy czym, zgodnie z art. 5 ust. 8a cyt. ustawy, dochód z gospodarstwa rolnego dla celów świadczeń rodzinnych oblicza się od całej powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę z wyłączeniem gruntów wniesionych do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, oddanych w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz oddanych w dzierżawę w związku z pobieraniem renty strukturalnej.

Skoro zatem dochód z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego wynosi 1/12 dochodu ogłoszonego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.), to należy przyjąć, iż dochody z działalności produkcyjnej, takiej jak produkcja mleka, stanowią dochody z gospodarstwa rolnego objęte dochodem z 1 ha przeliczeniowego ogłaszanym corocznie w obwieszczeniu Prezesa GUS.

W konkluzji stwierdzić należy, iż błąd organu drugiej instancji polegający na doliczeniu dochodów skarżącego ze sprzedaży mleka do dochodów z gospodarstwa rolnego nie wpłynął na ocenę istnienia po stronie rodziny skarżącego uprawnienia do uzyskania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z uwagi na to, iż, dochód miesięczny na jednego członka rodziny w roku 2004, który wyniósł 623,10 zł, i to bez uwzględnienia dochodów ze sprzedaży mleka, przekroczył kwotę 504 zł, stanowiącą wysokość kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Mając na uwadze powyższe, wobec niezasadności skargi, należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.