Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 539/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5 ust. 1 pkt 2, pkt 3a
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

SENTENCJA

Dnia 27 czerwca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia del. WSA Sławomir Wojciechowski /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 701/11 w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 października 2011r., sygn. akt II SA/Lu 701/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] lipca 2011r. Nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, oddalił skargę.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2011r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej po rozpoznaniu odwołania M. I. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 5 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Terespola z dnia [...] marca 2011r., nr [...] nakazującą M. I. przyłączenie jego działki nr [...] położonej przy ul. W. [...] w T. do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej.

Organ I instancji wskazał, że nieruchomość należąca do M. I. nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, natomiast znajduje się na niej wyłącznie zbiornik bezodpływowy do gromadzenia nieczystości ciekłych. M. I. posiada umowę na świadczenia w zakresie usług komunalnych z P. Sp. z o.o. w T., ale ze zużytych 25 m³ wody pobranej z wodociągu miejskiego nie odprowadził żadnych ścieków, co świadczy o tym, że nieprawidłowo realizuje obowiązek utrzymywania porządku i czystości w gminie.

W ocenie organu, ponieważ w grudniu 2006 roku została oddana do eksploatacji w pasie drogowym ulicy Wiejskiej sieć kanalizacji sanitarnej ciśnieniowej, M. I. powinien - zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy przyłączyć swoją nieruchomość do tej sieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej w decyzji z dnia [...] lipca 2011r. podzieliło stanowisko organu I instancji.

Kolegium stwierdziło, że obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy ma charakter powszechny, a więc odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej i nie jest uzależniony ani od względów ekonomicznych, ani od względów osobistych leżących po stronie właściciela nieruchomości - nie ma więc znaczenia czy właściciel nieruchomości posiada fundusze na jej podłączenie. Z obowiązku tego nie zwalnia również właściciela wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe (szambo), gdyż to rozwiązanie ustawodawca traktuje jako przejściowe i dopuszczalne tylko tam, gdzie budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona (art. 5 ust. 1 pkt 2).

Kolegium ustaliło ponadto, że z uwagi na to, że przedmiotowa sieć na obszarze aglomeracji Terespol budowana była w ramach Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, wdrażającego postanowienia Dyrektywy 91/271/EWG, wykluczona jest obecnie możliwość budowania na terenie tej aglomeracji przydomowych oczyszczalni ścieków. Kolegium zwróciło uwagę, że również w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta Terespol z dnia 30 września 2002r. Nr XXXIV/185/2002 (Dz.Urz. Woj. Lub. Nr 161, poz. 3686) obowiązek gromadzenia ścieków bytowo – gospodarczych w celu ich wywozu do oczyszczalni ścieków ma charakter przejściowy, "do momentu zakończenia budowy sieci kanalizacyjnej" (§16). I nie ma znaczenia w jakim systemie będzie wykonana sieć kanalizacyjna - czy w ciśnieniowym czy w grawitacyjnym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł M. I., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W przekonaniu skarżącego, skoro posiada on szambo, to w świetle art. 3a ustawy nie ma obowiązku przyłączania swojej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Skarżący wykonuje zatem ustawowy obowiązek utrzymywania czystości i porządku w Gminie Miejskiej Terespol, a więc nie było podstaw do zastosowania art. 5 ust. 7 ustawy i nakazania mu przyłączenia jego nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie zawiera takich wad, czy uchybień, które mogłyby skutkować jej uchyleniem, stąd też oddalono wniesioną skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270 - dalej jako p.p.s.a.).

Sąd wskazał, iż obowiązki właścicieli nieruchomości związane z utrzymywaniem porządku i czystości w gminie zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008).

W świetle art. 5 ust. 1 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez m.in.:

1) wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym;

2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych;

3) zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie;

3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych;

3b) pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (...).

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowo - administracyjnym podkreśla się, że jeżeli sieć kanalizacyjna istnieje, to posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia właściciela nieruchomości z obowiązku podłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej; z obowiązku tego zwalnia właściciela jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków (por. W.Radecki, Komentarz do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, LEX, a także wyrok WSA z dnia 16 listopada 2009r., IV SA/Wa 1071/09), a takiej skarżący M. I. nie posiada.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, ze wskazanego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy obowiązku właściciel nieruchomości nie został zwolniony, pomimo dodania do tego przepisu ust. 3a.

Jak wyżej wskazano, przepis art. 5 ustawy nakłada na właścicieli nieruchomości szereg różnych obowiązków związanych z utrzymaniem porządku i czystości w gminie. Obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych, wymieniony w ust. 1 pkt 3a, na który powołuje się skarżący, są różnymi obowiązkami, a więc wykonanie jednego z nich nie zwalnia właściciela nieruchomości z wykonania drugiego. Wykładnia tych przepisów nie pozwala na przyjęcie, że chodzi w nich o ten sam obowiązek – skoro już w pkt 2 jest mowa wprost o konieczności wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy w sytuacji, gdy brak jest sieci kanalizacyjnej (lub jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona), to wprowadzanie takiego samego obowiązku z pkt 5 byłoby całkowicie zbędne. Zakładając racjonalność ustawodawcy należy więc uznać, że w analizowanych przepisach chodzi o dwa różne, choć podobnie brzmiące, obowiązki, których istota sprowadza się – w pierwszym przypadku – do prawidłowego odprowadzania nieczystości ciekłych (poprzez przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków i ewentualnie bezodpływowego zbiornika), a w drugim do gromadzenia nieczystości ciekłych (w zbiornikach bezodpływowych), przy czym - o ile odprowadzanie nieczystości w każdym przypadku związane jest z uprzednim gromadzeniem tych nieczystości, o tyle ich gromadzenie nie zawsze kończy się odpowiednim sposobem odprowadzania. Oznacza to, że samo gromadzenie nieczystości ciekłych w bezodpływowych zbiornikach (o czym mowa w pkt 3a) nie jest równoznaczne z prawidłowym odprowadzaniem tych nieczystości (o czym mowa w pkt 2). W ocenie Sądu stanowisko skarżącego, iż posiadanie bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) – zgodnie z pkt 3a - zwalnia go z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie jest więc słuszne.

W sytuacji występującej w sprawie organ zasadnie nałożył na niego obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy, a podniesiony przez skarżącego zarzut, iż z uwagi na wyposażenie nieruchomości w szambo zachodziła niedopuszczalność wydania takiego nakazu, zgodnie z art. 5 ust. 8, jest nietrafny, gdyż ust. 8 dotyczy tylko obowiązków wymienionych w ust. 1 pkt 3- 3b, a nie obowiązku wynikającego z ust. 1 pkt 2. Wobec kategorycznego brzmienia powołanych przepisów organ, który stwierdził niewykonanie obowiązku wynikającego m.in. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie mógł ze względów na sytuację materialną skarżącego odstąpić od wydania takiego nakazu.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu z dnia 25 października 2011r. złożył M. I. skarżąc wyrok w całości. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), wskutek naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach

oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 175, poz. 1458 z 2005r.), którym to przepisem został wprowadzony pkt 3b ust. 1 art. 5 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez błędną wykładnię polegającą na braku zaakceptowania poglądu, iż wskutek dokonanej nowelizacji wolą ustawodawcy zadośćuczyniono obowiązkom właścicieli nieruchomości utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stosownie do wyżej powołanej ustawy poprzez gromadzenie nieczystości ciekłych w znajdujących się na terenie tych nieruchomości zbiornikach bezodpływowych,

- art. 5 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że obowiązki nałożone tym przepisem posiadają pierwszorzędny charakter w stosunku do obowiązku wyartykułowanego w przepisie ust. 3a, tego artykułu, który wszedł w życie z dniem 13 listopada 2005r., a więc w okresie, kiedy w obrocie prawnym znajdował się przepis pkt 2 powyższej jednostki redakcyjnej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego aktu administracyjnego,

- art. 5 ust. 7 i ust. 8 w/w ustawy na skutek błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że pomimo wykonania obowiązku przez skarżącego z pkt 3a ustawy istnieje nadal po stronie organu ustawowy obowiązek wydania decyzji, o której mowa w ust. 7 tegoż artykułu,

Nadto strona zarzuciła naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskutek wydania aktu administracyjnego nakazującego obowiązek przyłączenia nieruchomości skarżącego do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej z pominięciem nakazania powyższego obowiązku w stosunku do innych właścicieli nieruchomości, którzy obowiązek utrzymania czystości i porządku w gminach realizują gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych.

Mając powyższe na uwadze strona wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.

Uzasadniając autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż obowiązki wynikające z ust. 1 pkt 2 i 3a ustawy są różnymi obowiązkami, a co za tym idzie wykonanie jednego z nich (zbiornik bezodpływowy) nie zwalnia z obowiązku wykonania drugiego (przyłączenie do sieci kanalizacji sanitarnej), gdyż poprzez nowelizację ustawy wprowadzony został pkt 3a, który skutkował zadośćuczynieniem powyższemu obowiązkowi poprzez gromadzenie nieczystości w zbiorniku bezodpływowym. Dalej, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy został nałożony na mieszkańców będących właścicielami nieruchomości obowiązek utrzymania czystości i porządku w zakresie zasad upłynniania nieczystości ciekłych z danej nieruchomości. Jednakże ustawodawca mając na względzie ustawowy obowiązek utrzymania czystości i porządku w gminach wprowadził na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw, obowiązek wynikający z dodanego pkt 3a, a mianowicie do gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych. Oznacza to, w ocenie strony, że literalnie interpretując treść nowelizacji obowiązek utrzymania czystości i porządku jest zachowywany w sytuacji, kiedy właściciel nieruchomości gromadzi nieczystości ciekłe w zbiorniku bezodpływowym. Podkreślił, iż wejście w życie tej ustawy nowelizacyjnej nastąpiło w momencie, kiedy sieci kanalizacji sanitarnej jeszcze nie było. Natomiast istniał obowiązek określony w pkt 2, zatem wprowadzenie pkt 3a miało na celu zadośćuczynienie obowiązkowi wynikającemu z ustawy poprzez usankcjonowanie dotychczas istniejących zbiorników bezodpływowych. W ocenie strony interpretacja taka znajduje uzasadnienie w samej treści nowelizacji, bowiem w treści pkt 3a brak jest zastrzeżenia lub odniesienia do pkt 2 np. w ten sposób, że odnosi się on do tych nieruchomości, które nie posiadają dostępu lub nie jest możliwe wykonanie przyłącza do sieci kanalizacji sanitarnej, a więc należy go interpretować literalnie i w sposób autonomiczny. Oznacza to, niewątpliwie, że strona, jako właściciel nieruchomości gromadząc nieczystości ciekłe w zbiorniku bezodpływowym i na mocy umowy z organem następuje odbiór tychże nieczystości ciekłych z jego posesji, wykonuje ustawowy obowiązek utrzymania czystości i porządku w Gminie Miejskiej Terespol.

Strona dodała, iż nie jest zrozumiałe stanowisko Sądu l instancji w kwestii odnoszącej się do różnic pomiędzy zużyciem wody, a ilością odprowadzanych ścieków. W odwołaniu oraz w trakcie postępowania przed organem l instancji wyraźnie zostało wskazane, że woda pobierana przez stronę była zużywana na cele remontowo-budowlane. Przy takiej interpretacji organów, to strona musiałaby zaopatrywać się w wodę na te cele z innych źródeł, co jest oczywiście absurdem.

W związku z powyższym rodzi się wątpliwość, czy czyniąc zadość ustawowemu obowiązkowi utrzymania czystości i porządku - biorąc pod uwagę treść ust. l art. 5, którego brzmienie nie wprowadza swoistej hierarchiczności obowiązków-wyartykułowanych w ust. 1-4 istnieje podstawa prawna do wydania decyzji nakładającej określony obowiązek. Powyższa wątpliwość rodzi się na tle treści ust. 7, który również został dodany ustawą nowelizacyjną wprowadzającą obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiorniku bezodpływowym, zgodnie, z którym w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków określonych w ust. 1-4 tego artykułu, a więc również, kiedy nie został wykonany zbiornik bezodpływowy, to ich wykonanie, bądź nie podlega nadzorowi stosownie do jego ust. 6. Natomiast w przypadku, kiedy ten obowiązek został wykonany, to ze względu na brzmienie ust. 7 stanowiącego podstawę prawną do wydania decyzji nakazujących wykonanie obowiązku, to stosownie do ust. 8 brak jest podstaw prawnych dla tego rodzaju rozstrzygnięć. Innymi słowy w razie stwierdzenia w oparciu o treść ust. 6, że obowiązki określone w ust. 1-4, zostały wykonane, to brak jest podstaw do wydawania decyzji stanowiących nakaz określonego działania w ramach obowiązków z tego obszaru prawnego. Obowiązek wykonania takiego przyłącza obciążałby strony w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją, natomiast wprowadzenie jednocześnie ust. 3a oraz ust. 7 i 8 skutkuje brakiem podstaw prawnych do wydawania tego rodzaju aktów administracyjnych w stanie faktycznym sprawy. Na potwierdzenie przedstawionego poglądu strona przywołała wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 maja 2009r., w sprawie II SA/Lu 894/2008, na który powołuje się również organ odwoławczy, w którym czytamy, iż "Skoro nieruchomość Skarżącego nie jest przyłączono do kanalizacji sanitarnej i nie znajduje się na niej zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomowa oczyszczalnia ścieków bytowych, to spoczywa na nim wynikający z art. 5 ust l pkt 2 ustawy obowiązek przyłączenia jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej". Sąd l instancji odniósł się do tej kwestii w sposób ogólny stwierdzając, że dotyczy to tylko obowiązków z pkt 3-3b, pomijając zaś, kwestię relacji ust. 7 i ust. 8 w kontekście wykonania obowiązków przez Skarżącego w skazanych ust. 1 -4 tego artykułu.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, strona wskazała, że stosownie do ust. 7 art. 5 ustawy decyzja nakazująca wykonanie obowiązku winna być wydana w razie stwierdzenia jego niewykonania. Tym samym jej wydanie musi być poprzedzone stosownym postępowaniem mającym na celu stwierdzenie niewykonania obowiązku przyłączenia do kanalizacji sanitarnej. W związku z zainicjowaniem takiego postępowania w stosunku do strony, mając na uwadze prawo do równego traktowania przez władze publiczne wszystkich obywateli, takie postępowania winny być wszczęte w stosunku do wszystkich właścicieli nieruchomości, którzy realizują obowiązek utrzymania czystości i porządku w Gminie Miejskiej Terespol poprzez gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych. Decyzje wydawane na gruncie przedmiotowej ustawy nie mają charakteru uznania administracyjnego, gdyż treść ust. 7 posiada bezwzględny charakter nakładający obowiązek wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku. Wybiórcze wszczęcie postępowania w stosunku do strony faktycznie wprowadza dyskryminacyjne traktowanie władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Kolegium stwierdziło m.in., iż skarga kasacyjna nie zawiera przekonującej argumentacji, nadto kasator po części zarzuca naruszenie przepisów, które nie były podstawą wyrokowania. Kastor zarzuca bowiem naruszenie ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, która z formalnego punktu widzenia nie była podstawą wyrokowania prze sąd administracyjny, gdyż w istocie taką podstawą były przepisy ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w brzmieniu nadanym między innymi nowelą z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie od dnia 13 października 2005r., z upływem 30 dni od dnia ogłoszenia, art. 15 noweli, a ogłoszenie miało miejsce w dniu 12 września 2005r..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W przypadku, gdy strona w skardze kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i naruszenie prawa materialnego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny może być przedmiotem subsumcji do dyspozycji przepisu prawa materialnego.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd pierwszej instancji oddalił skargę M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] lipca 2011r. podzielając tym samym stanowisko organów administracji o zaistnieniu podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji nakazującej stronie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, pomimo wyposażenia nieruchomości w bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wywiedzione przez Sąd I instancji, znajdujące potwierdzenie w ustalonym stanie faktycznym i oparcie w obowiązujących przepisach prawa. W szczególności w art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gdzie ustawodawca wyliczył ciążące na właścicielu nieruchomości obowiązki w zakresie utrzymania czystości i porządku. W sprawie niniejszej istotna jest regulacja art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdzie ustawodawca wskazał, iż właściciel nieruchomości zapewnia utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

W przytoczonym przepisie ustawodawca przewidział alternatywę pomiędzy przypadkiem, gdy istnieje sieć kanalizacyjny i gdy sieci kanalizacyjnej nie ma a jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. W pierwszym zaś przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe.

Na tle przytoczonej regulacji stwierdzić trzeba, iż posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia z obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Stanowisko takie prezentuje zarówno doktryna, jak i wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych i prawnych orzecznictwo sądów administracyjnych (por. W.Radecki, Komentarz do ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, Lex; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010r., w sprawie II OSK 171/09; wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 grudnia 2008r., w sprawie II SA/Łd 680/08; WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011r., w sprawie II SA/Gl 906/10 – dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Z obowiązku podłączenia do sieci kanalizacyjnej zwalnia jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków, a takiej – jak wskazuje ustalony i niekwestionowany w sprawie stan faktyczny - strona skarżąca nie posiada. Jak wynika z akt sprawy, nieruchomość strony skarżącej wyposażona jest wyłącznie w zbiornik bezodpływowy, który poświadcza wywiązanie się przez stronę skarżącą – jako właściciela nieruchomości – z obowiązku wymienionego w art. 5 ust. 1 pkt 3a ustawy. Nie zwalnia jednak z obowiązku opisanego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie sposób bowiem zgodzić się ze stroną iż obowiązki wymienione w pkt 2 i pkt 3a przepisu art. 5 ust. 1 ustawy, wzajemnie się znoszą. Ustawodawca w art. 5 ust. 1 ustawy wymienił 7 niezależnych od siebie obowiązków, wśród których – co ważne – każdy dotyczy w istocie innego rodzaju czynności podejmowanych w ramach czynienia zadość ogólnemu obowiązkowi utrzymania czystości i porządku. Bezsprzecznie pkt 2 art. 5 ust. 1 ustawy dotyczy odprowadzania nieczystości ciekłych, które definiowane są jako ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy). Z kolei zbiorniki bezodpływowe to instalacje i urządzenia przeznaczone do gromadzenia nieczystości ciekłych w miejscu ich powstawania (art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy). Już z przytoczonych definicji ustawowych w kontekście wyliczenia jakie ustawodawca stworzył w art. 5 ust. 1 ustawy wywieść trzeba, iż obowiązki określone w pkt 2 i pkt 3a nie dotyczą tego samego rodzaju czynności, działań, pkt 2 reguluje kwestie odprowadzania nieczystości ciekłych, zaś pkt 3a ich gromadzenia. A skoro tak, fakt posiadania zbiornika bezodpływowego w sytuacji, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, nie zwalnia organu z nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązku przyłączenia tejże nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, którym to przepisem został wprowadzony pkt 3b ust. 1 art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez błędną wykładnię polegającą na braku zaakceptowania poglądu, iż wskutek dokonanej nowelizacji wolą ustawodawcy zadośćuczyniono obowiązkom właścicieli nieruchomości utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stosownie do wyżej powołanej ustawy poprzez gromadzenie nieczystości ciekłych w znajdujących się na terenie tych nieruchomości zbiornikach bezodpływowych. Po pierwsze z uwagi na niewątpliwe ustalenie, iż w sprawie niniejszej nie miał zastosowania przepis art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy, co za tym nie można dokonać oceny błędnej jego wykładni. Po wtóre, przyjmując, iż mamy do czynienia z pisarską omyłką autora skargi, w świetle przedstawionych wcześniej wywodów, zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 3a ustawy nie znajduje oparcia wobec ustalenia, iż obowiązki wymienione w ust. 1 art. 5 ustawy nie są wobec siebie konkurencyjne i wzajemnie się wykluczające. Co za tym nie są również hierarchicznie wyliczone w zależności od ich ciężaru gatunkowego, wszystkie obowiązki wymienione w ust. 1 art. 5 ustawy są obowiązkami zmierzającymi do utrzymania przez właściciela nieruchomości czystości i porządku na terenie jego nieruchomości i nie są w żaden sposób stopniowane. Oznacza to, iż nie znajduje oparcia w materiale faktycznym i prawnym zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 1 p[kt 2 ustawy poprzez nadanie temu obowiązkowi pierwszorzędnego charakteru. Z tych wszystkich względów także kolejny z zarzutów skargi kasacyjnej, naruszenia art. 5 ust. 7 i ust. 8 ustawy, nie znajduje uzasadnienia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjne także ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej nie mógł doprowadzić do oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej skutku w postaci, chociażby uchylenia zaskarżonego wyroku. Niezasadny jest zarzut naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa oraz równego traktowania ich przez władze publiczne. Na tle art. 32 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny w swych licznych orzeczeniach wielokrotnie podkreślał, że zakazane jest nierówne traktowanie podmiotów podobnych, co jednak nie wyklucza nierównego traktowania podmiotów, które podobne nie są ze względu na daną cechę istotną, relewantną. Zasada niedyskryminacji i równości nie oznacza nakazu jednakowego traktowania sytuacji wszystkich podmiotów, gdyż ich sytuacja faktyczna i prawna może być różna (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013r., w sprawie II OSK 2466/11 - dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Ustalenie w tym zakresie ma miejsce w każdorazowo podjętym indywidualnym postępowaniu wyjaśniającym, którego skutków nie można przesądzać w innym postępowaniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie uchybił przepisom prawa, dokonał właściwej kontroli działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem. Natomiast odmienny od oczekiwanego przez skarżącego wynik tej kontroli nie daje podstaw, by twierdzić, że Sąd naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy, tym bardziej uwzględniając jednolite stanowisko sądów administracyjnych i doktryny w omawianej kwestii.

Z tych wszystkich względów, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.