Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 2223/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie NSA (del.) Małgorzata Jaśkowska A. WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi M.A. i J. A. z reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową E. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy,

na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu

[...] marca 2003 r. na wniosek E. A., działającej w imieniu i na rzecz małoletnich dzieci M. i J. A., odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dzieci D. A.

W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 83 ust. 1 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) wskazał, że wszystkie przesłanki do

przyznania świadczenia określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie

oraz wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej.

Stwierdził w oparciu o akta rentowe, iż zmarły ojciec dzieci nigdy nie

podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem

społecznym i w związku z tym nie był osobą ubezpieczoną w rozumieniu art. 4

pkt 13 wspomnianej ustawy. Sytuacja materialna zaś nie stanowi jedynego

kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2003 r. E. A. wniosła o uchylenie obydwu decyzji i przyznanie małoletnim

dzieciom J. i M. A. prawa do renty rodzinnej w drodze

wyjątku, zarzucając decyzjom naruszenie dyspozycji art. 7, art. 77 § 1 art. 107

§ 3 kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji w wyniku przyjęcia

przez organ orzekający mechanicznej i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad indywidualnym, bez dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych, czego wyrazem było bezzasadne przyjęcie, iż brak podstaw do

przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W dalszej części podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest

lakoniczne i sprowadza się wyłącznie do przytoczenia okoliczności faktycznych,

które nie mają bezpośredniego związku z przesłankami orzekania w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, określonymi w art. 83 ustawy o emeryturach

i rentach z FUS oraz, że Prezes ZUS w sposób niezwykle ogólnikowy odniósł

się do aktualnej sytuacji materialnej skarżącej i jej dzieci. Stwierdziła również,

że Prezes ZUS nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, nie odniósł się do twierdzeń strony podniesionych w prośbie o ponowne rozpoznanie sprawy, w przedmiocie tragicznej sytuacji materialnej oraz niemożności podjęcia przez skarżącą zatrudnienia z uwagi na sytuację na rynku pracy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł

o jej oddalenie, wskazując ponownie, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności bada się uprawnienia,

jakie przysługiwałyby osobie zmarłej, również szczególna okoliczność, o której

mowa w przepisie odnosi się do osoby zmarłej.

Odnosząc się do zarzutów skargi, uznał je za bezzasadne i powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.

1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego

Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie

zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).

Stosownie zaś do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju

sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne

sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę m.in. działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem,

jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Materialnoprawną podstawą orzekania w przedmiocie świadczeń wyjątkowych jest art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych, który stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą -

ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub

działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych

środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać

w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Należy podkreślić, iż wszystkie przesłanki, o jakich mowa w ww.

przepisie muszą być spełnione łącznie, co oznacza że brak którejkolwiek z nich skutkuje odmową przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie

w sprawach świadczeń w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach z FUS zwracał uwagę, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i w związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałoby tej osobie. Również szczególne okoliczności, o których mowa w tym przepisie dotyczą więc zmarłego.

Z akt rentowych wynika, że zmarły ojciec dzieci nie podejmował

zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, nie był

więc osobą ubezpieczoną w rozumieniu art. 4 pkt 13 omawianej ustawy,

zgodnie z którym za ubezpieczonego uważa się osobę, która przed dniem

wejścia ustawy w życie podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników.

Powyższy fakt potwierdziła skarżąca pisząc we wniosku o przyznanie świadczenia, że ojciec dzieci był alkoholikiem , który nigdy nie pracował i stąd

nie ma żadnych możliwości udowodnienia jego aktywności zawodowej.

Słusznie więc Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że

zmarły nie spełnił przesłanki bycia przed śmiercią ubezpieczonym i odmówił

przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Za chybiony uznać należy zarzut skarżącej, że niemożność podjęcia przez

nią zatrudnienia z uwagi na aktualną sytuację na rynku pracy stanowi przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku, gdyż jak sąd podkreślił wyżej, przesłanka szczególnych okoliczności dotyczy osoby zmarłej.

Pomimo bezspornego istnienia pozostałych przesłanek z art. 83 ust. 1,

a mianowicie niemożności podjęcia zatrudnienia przez dzieci ze względu na

wiek oraz braku niezbędnych środków utrzymania, decyzja Prezesa ZUS

odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku oraz decyzja utrzymująca

ją w mocy były w pełni uzasadnione.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 83 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Wojewódzki Sąd Administracyjny

oddalił skargę.