Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 106/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, ust. 1 pkt. 4, art. 27 ust. 5 pkt. 3, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2021 r. nr [...] w części odmawiającej przyznanie M.J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia za okres od 1 czerwca 2021 r. do 30 września 2021 r. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej M. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej Kolegium, SKO, organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. J. (dalej: "skarżąca" lub "strona") uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z 13 października 2021 r. (pkt 1); przyznało M. J. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką J. S. na okres od 1 października 2021 r. na czas nieokreślony; wysokość świadczenia w 2021 r. wynosi 1971 zł (pkt 2) i odmówiło skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką za okres od 1 czerwca 2021 r. do 30 września 2021 r. (pkt 3).

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Powołaną wyżej decyzją z 13 października 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką J. S.

z powodu niespełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej u.ś.r.), tj. niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia i nie powstała w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej.

W odwołaniu od tej decyzji, pełnomocnik skarżącej, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 zarzucił: naruszenie przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniósł

o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty, poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2021 r.

Kolegium, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazało, że z wniosku pełnomocnika skarżącej wynikało, iż wolą skarżącej jest rezygnacja ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie

w przedmiotowym wniosku podano, iż w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, strona wnosi o uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] przyznającej jej zasiłek dla opiekuna.

SKO zauważyło, że przedmiotowa sprawa rozpatrywana jest przez Kolegium po raz drugi. Decyzją z 7.09.2021 r. Kolegium uchyliło bowiem pierwotną decyzję organu I instancji z dnia 28.07.2021 r. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia był fakt, iż M. J. była uprawniona do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Pełnomocnik we wniosku powołał się bowiem na dokonanie wyboru świadczenia na podstawie art. 27 ust.5 u.ś.r., lecz wniósł o uchylenie jedynie decyzji z dnia 21.11.2018 r. - zmieniającej wysokość świadczenia. Zaistniała więc konieczność poinformowania M. J. w sposób zrozumiały, o możliwości wyboru świadczenia i jednocześnie wypowiedzenie się przez nią czy faktycznie jej wolą jest rezygnacja z zasiłku dla opiekuna. Kolegium wyjaśniło jednocześnie, że okoliczność, iż niepełnosprawność J. S. nie powstała w wieku wskazanym w art.17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może być przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego i Kolegium w sposób obszerny stanowisko swoje uzasadniło.

Powtórnie analizując przekazany do Kolegium materiał dokumentacyjny stwierdzono, że jest on kompletny dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Decyzją z dnia 4.10.2021 r. Nr [...] organ I instancji (zgodnie z wolą M. J. wyrażoną w oświadczeniu z dnia 30.09.202Ir.) uchylił decyzję Nr [...] z dnia 14.07.2014 r. dotyczącą zasiłku dla opiekuna , wraz z decyzją zmieniającą z dnia 21.11.2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał jednocześnie, że M. J. ostatnią wypłatę zasiłku dla opiekuna pobrała do ostatniego dnia miesiąca września 2021 r.

W ocenie SKO, skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego. Kolegium dokonało wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. i stwierdziło, iż nie podziela stanowiska organu I instancji, że podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może stanowić art. 17 ust. 1b u.ś.r., co wyjaśnione zostało w sposób obszerny w poprzedniej decyzji Kolegium.

Organ odwoławczy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art.17 ust. 1b ustawy

o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art.32 ust.1 Konstytucji. Wyrok powyższy został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23.10.2014r. pod nr 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Zatem w ocenie Kolegium fakt, iż niepełnosprawność J. S. nie powstała w wieku wskazanym w art.17 ust.1b ustawy, nie mógł stanowić przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Dalej wskazano, że materiał dowodowy (w tym ustalenia wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7.07.2021 r. oraz oświadczenia strony) daje podstawy do uznania, że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem sprawuje opiekę nad matką i w związku z tym w dniu 1.07.2013 r. zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym, co potwierdziła w oświadczeniu z dnia 22.11.2021 r. będąc świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Skarżąca mieszka wraz z mężem oraz matką, przy czym opiekę nad matką sprawuje od 10 lat. J. S. (matka strony) wymaga pomocy przy poruszaniu się (jest zależna od drugiej osoby przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów), jest też zależna od drugiej osoby przy korzystaniu z WC, ma niedowład prawej ręki oraz jaskrę (rozpoznaje jedynie słaby kontur danej osoby, domowników poznaje jedynie po głosie), co znacznie utrudnia jej prawidłowe funkcjonowanie, choruje na depresję, schorzenia kardiologiczne, cukrzycę, nadciśnienie. Systematycznie przyjmuje leki (3 razy dziennie) o stałych porach dnia, spożywa przygotowane posiłki przy asyście drugiej osoby, wymaga pomocy przy ubieraniu i przyjmowaniu leków.

Oprócz skarżącej J. S. ma jeszcze 3 córki, jednakże jak stwierdziło Kolegium - strona sprawuje pełną i wyłączną opiekę nad matką, ponadto zaprzestała wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w związku ze sprawowaną opieką. Z powyższych względów Kolegium uznało, że M. J. jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powołując się na art. 24 ust.2 u.ś.r. wskazano, iż prawo świadczenia pielęgnacyjnego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek

z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W niniejszej sprawie w ocenie SKO, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony został w dniu 28.06.2021 r., jednakże świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane od 1 czerwca 2021 r., bowiem do 30.09.2021 r. strona była uprawniona do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Natomiast zgodnie z art.17 ust.5 pkt 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo między innymi do zasiłku dla opiekuna. Decyzja przyznająca zasiłek dla opiekuna uchylona została decyzją organu I instancji z dnia 4.10.2021 r. znak: [...]

i ostatnia wypłata tego zasiłku nastąpiła za miesiąc wrzesień 2021 r. Co istotne, jak zaznaczyło Kolegium w dniu 30.09.2021 r. skarżąca złożyła oświadczenie, w którym od dnia 1.10.2021 r. zrezygnowała z zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją Wójta Gminy [...] z 14.07.2014 r., wnosząc o uchylenie tej decyzji. Żądanie strony zostało wykonane decyzją Wójta z dnia 04.10.2021 r. Tym samym od dnia 1.10.2021 r. ustała przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego (brak zbiegu prawa do dwóch różnych świadczeń).

Dokonując zatem oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium uznało, że skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego od 1.10.2021 r. - na czas nieokreślony, bowiem J. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Zakres opieki i pomocy świadczonej matce uniemożliwia jej bowiem podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

W świetle powyższych ustaleń faktycznych i prawnych Kolegium zastosowało

w sprawie treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchyliło decyzję organu I instancji w całości, po czym odmówiło skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką w okresie od 1.06.2021 r. do 30.09.2021 r., przyznając świadczenie na okres od 1.10.2021 r. - na czas nieokreślony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję Kolegium w części, w jakiej nie przyznano skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.06.2021 r. do 30.09.2021 r., pełnomocnik skarżącej postawił zarzuty naruszenia:

- art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenie pielęgnacyjnego od dnia

1 października 2021 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 czerwca 2021 r.,

- art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

Z powołanych przyczyn, pełnomocnik skarżącej wystąpił o uchylenie decyzji

w zaskarżonej części tj. w punkcie 3 decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie cofnęła wniosku o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy

z dniem poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Organ nie wzywał strony do uzupełnienia jakiegokolwiek dokumentu. W świetle powyżej wskazanych okoliczności brak było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na rzecz skarżącej do ram czasowych od dnia 1 października 2021 r., a nie od momentu złożenia wniosku, tj. od 1 czerwca 2021 r. Pominięto również fakt, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Skargą w niniejszej sprawie objęta jest decyzja Kolegium w części, w której organ ten po uchyleniu decyzji organu I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką za okres od 1.06.2021 r. do 30.09.2021 r.

Organ odwoławczy uznał bowiem w odniesieniu do tego okresu, iż zaistniała przeszkoda w przyznaniu wnioskowanego świadczenia polegająca na posiadaniu przez skarżącą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji organu

I instancji. Ostatnia wypłata tego zasiłku nastąpiła za miesiąc wrzesień 2021 r. Kolegium powołało się przy tym na oświadczenie z 30.09.2021 r., które skarżąca złożyła, oświadczając, że od dnia 1.10.2021 r. zrezygnowała z zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją Wójta Gminy [...] z 14.07.2014 r., wnosząc o uchylenie tej decyzji. Zdaniem SKO od dnia 1.10.2021 r. ustała przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Z kolei, w ocenie skarżącej zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wyklucza możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem skarżącej przysługuje prawo do wyboru świadczenia.

Zatem spór w sprawie dotyczy ustalenia czy skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.06.2021 r. do 30.09.2021 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie ma sporu co do tego, że co do zasady skarżąca spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r. uprawniające ją do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, wobec której wydane zostało orzeczenie o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ponadto Kolegium ustaliło, iż strona w związku ze sprawowaną opieką nie podejmuje zatrudnienia, gdyż zakres sprawowanej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Zasadnie również organ odwoławczy przyjął, że wobec treści wyroku TK z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego tylko powodu, że nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Stosownie do jego treści świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Przepis ten w części stanowiącej podstawę orzeczenia organu I instancji – jak słusznie zauważyło SKO - utracił walor konstytucyjności, a zatem nie może być stosowany.

W oparciu o powyższą ocenę SKO uznało, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z wyjątkiem, części okresu wskazanego w zaskarżonej decyzji (w punkcie 3), a objętego skargą.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób podzielić stanowiska organu odwoławczego, a Sąd w składzie orzekającym uznał, iż zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji organów w tej (zaskarżonej) części.

Po pierwsze w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (do wniosku załączono pełnomocnictwo), we wniosku na wstępie zaznaczono, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała po 18 roku życia, ponadto zaznaczono, iż strona jest uprawniona do zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją Wójta Gminy [...] z 21.10.2018 r. Również wskazano, że w przypadku przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad J. S., skarżąca wnosi o uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] z 21.10.2018 r., przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy.

Tymczasem organ I instancji pismem z 6 lipca 2021 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień osobiście, co miało miejsce w dniu 14 lipca 2021 r., kiedy skarżąca zgłaszając się do organu, złożyła m.in. oświadczenie, że nie rezygnuje z przyznanego jej zasiłku dla opiekuna, w związku z opieką nad niepełnosprawną mamą J. S..

W tych warunkach Wójt Gminy [...] decyzją z 28 lipca 2021 r. odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., podając jako przesłankę negatywną ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna.

Po uchyleniu tej decyzji przez Kolegium, co miało miejsce decyzją z 7.09.2021 r., organ I instancji ponownie wezwał skarżąca na podstawie art. 24a ust. 1 i 2 u.ś.r., do złożenia wyjaśnień osobiście. Skarżąca w dniu 30.09.2021 r. złożyła oświadczenie

o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją Wójta Gminy [...]

z 14.07.2014 r. oraz zmienionej decyzją z 21.11.2018 r. Ponadto z powyższego oświadczenia wynika, że skarżąca wyraziła zgodę na uchylenie powyższych decyzji na rzecz przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie, doręczył zawiadomienie

z 30.09.2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie, dwie decyzje odmowne – stronie. Organ I instancji całkowicie pominął, że skarżąca w niniejszej sprawie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, którego pełnomocnictwo znajdowało się przy wniosku z 23.06.2021 r . W tej sytuacji wszelkie pisma, decyzje powinny być kierowane do pełnomocnika strony. Powyższej wadliwej czynności nie dostrzegło Kolegium.

W tym miejscu Sąd wskazuje na ugruntowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane, w szczególności, że tak jak w niniejszej sprawie organ I instancji, mimo treści decyzji SKO ponownie odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie zastosował regulacji z art. 79 a § 1 k.p.a. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie - powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por. wyroki NSA: z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; z 12 grudnia 2018 r., I OSK 1175/18; z 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18, oraz wyroki WSA: w Gliwicach z 19 marca 2019 r., IV SA/Gl 985/18, w Białymstoku z 10 marca 2020 r., II SA/Bk 48/20, wszystkie opubl. CBOSA).

O możliwości złożenia wniosku o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji w tym zakresie, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie zasiłku dla opiekuna. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas, zwłaszcza w sytuacji gdy decyzje wydaje ten sam organ.

Końcowo należy dodać, że we wniosku poniekąd strona dokonała wyboru świadczenia.

Odpowiednie działania organu powinny skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, które było świadczeniem korzystniejszym w stosunku do zasiłku opiekuńczego. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, gdy tak jak w niniejszej sprawie, mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

W świetle powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje w części odmawiającej skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na matką za okres od 1.06.2021 r. do 30.09.2021 r., zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 27 ust. 5 pkt 3 i art. 24 ust. 2 u.ś.r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania wynikające z dokonanych w uzasadnieniu rozważań Sądu oraz oceny prawnej, którymi organy są związane stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Z tych względów Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję w części wskazanej w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym.