Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1697/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 315 ust. 3, 256 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. art. 10, 11,
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
article: art. art. 7, 8, 77 par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2010 r. sprawy ze skarg G. N. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu nr [...] na wynalazek pt. "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu" uzupełnioną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania - oddala skargi -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej: p.w.p.), po rozpoznaniu na rozprawie sprawy o unieważnienie patentu nr [...] udzielonego na wynalazek pt. "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu" na rzecz G. N. z [...] (dalej także: skarżący lub uprawniony), na skutek sprzeciwu wniesionego przez "[...]" S.A. z siedzibą w [...] (dalej także: wnioskodawca lub uczestnik postępowania) - unieważnił patent nr [...] na wynalazek pt. "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu".

Powyższa decyzja, po rozpatrzeniu wniosku "[...]" S.A. w zakresie kosztów postępowania, została uzupełniona decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], w ten sposób, że na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy przyznał wnioskodawcy od skarżącego kwotę 5.498,90 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Jednocześnie organ w pozostałej części wniosek o zwrot kosztów oddalił.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] lipca 1999 r. G. N. zgłosił do Urzędu Patentowego wniosek o udzielenie patentu na wynalazek pod nazwą "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu".

W świetle opisu, przedmiotem wynalazku jest preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierający nie mniej niż 3% substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu. W opisie podniesiono, że znane i stosowane od lat środki w postaci syropu zawierają ekstrakty substancji czynnych najczęściej w ilości nieprzekraczającej 2% co wynikało: 1) z bariery technologicznej uzyskania preparatu zawierającego śluz o wyższym stężeniu i odpowiedniej stabilności oraz 2) wprost z farmakopei. Wskazano, iż syropy powyższe mają mniejsze znaczenie lecznicze oraz posiadają poważną wadę, tj. oznaczony krótki czas trwałości z reguły nieprzekraczający 3 miesięcy ze względu na niewielką zawartość substancji czynnej. Tymczasem, zdaniem skarżącego, nieoczekiwanie okazało się ze zwiększenie zawartości ekstraktu powyżej wartości 3% spowodowało wielokrotne zwiększenie trwałości preparatu farmaceutycznego. Zgłaszający stwierdził, iż istotą wynalazku jest opracowanie preparatu farmaceutycznego w postaci syropu zawierającego macerat wodny uzyskany z korzenia prawoślazu o stężeniu powyżej 3%. Przeprowadzone badania laboratoryjne wykazały, że optymalną wartością jest 6%, jednakże przy wartościach innych syrop posiadał wskazane wyżej korzystne właściwości. Substancjami czynnymi w maceracie są generalnie: śluzy roślinne o odczynie kwaśnym(...) a dodatek miodu działa korzystnie, energizująco na organizm. Przygotowany preparat według wynalazku posiada przedłużony okres trwałości do roku.

Sformułowano trzy zastrzeżenia patentowe:

1) preparat znamienny jest tym, ze zawiera powyżej 3% substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu,

2) preparat wg zastrzeżenia 1 zawierający jako drugą substancję czynną ekstrakt z malin w ilości nie mniejszej niż 0,5%,

3) preparat wg zastrzeżenia 1 skomponowany jest na bazie miodu naturalnego.

Wyżej wymienione zgłoszenie numer [...] ogłoszono w BUP nr 3/01 z dnia [...] stycznia 2001 r.

W dniu [...] grudnia 2003 r. Urząd Patentowy RP wydał decyzję odmawiającą udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek, działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości.

Następnie decyzją z dnia [...] maja 2004 r., działając na podstawie art. 245 ustawy - Prawo własności przemysłowej w zw. z art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust 3 p.w.p. – Urząd utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję odmawiającą udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek.

W wyniku rozpatrzenia skargi G. N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1276/04, uchylił obie w/w decyzje Urzędu Patentowego RP odmawiające udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek.

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Urząd Patentowy RP udzielił patentu nr [...] na wynalazek pt. "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu", z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 1999 r., na rzecz uprawnionego G. N..

W dniu [...] lutego 2007 r. do Urzędu Patentowego został wniesiony przez "[...]" S.A. z siedzibą w [...] sprzeciw wobec w/w decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. o udzieleniu patentu na sporny wynalazek. Wnioskodawca zarzucił, iż przedmiotowy wynalazek w chwili zgłoszenia nie był nowy, wynikał w sposób oczywisty ze stanu techniki oraz wykazuje brak stosowalności przemysłowej. Ponadto, zdaniem wnoszącego sprzeciw, wynalazek ten wynika w sposób oczywisty ze stanu wiedzy, a nawet ze stanu wiedzy powszechnej medycyny ludowej oraz domowych sposobów leczenia.

Wobec nadesłania przez uprawnionego odpowiedzi na sprzeciw i uznania go za bezzasadny, sprawa trafiła do rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego przed Kolegium Orzekającym.

W wyniku rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy RP, działając w oparciu o przepisy art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p., wydał w dniu [...] czerwca 2009 r. decyzję, na podstawie której unieważnił patent udzielony na sporny wynalazek pt.: "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu".

W uzasadnieniu organ wskazał na wstępie, iż zgłoszenie wynalazku nastąpiło w dniu [...] lipca 1999 r., co zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 315 ust. 3 p.w.p. oznacza, iż ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu należy oceniać wg przepisów obowiązujących w dacie dokonania zgłoszenia wynalazku, a więc ustawy o wynalazczości.

Organ podkreślił, iż przedmiotem wynalazku wg zastrz.1, jest preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierający powyżej 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu. Rozwiązanie takie jest znane ze stanu techniki i brak mu nowości w kategorii wytworu (preparat).

Zdaniem organu preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierający powyżej 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, został ujawniony w:

1) publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae", Farmacja Polska, tom. 52, nr 10, 1996 r.;

2) Protokole nr 193/96/20F z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej (KFP) w dniu 5 lutego 1996 r.;

Organ, ustosunkowując się do stanowiska uprawnionego - zauważył, iż w publikacji P. Dorożyńskiego i. L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae", Farmacja Polska, tom. 52, nr 10, 1996 r. w kolumnie 447 autorzy napisali: "...przeprowadzono badania nad możliwością zwiększenia lepkości preparatu. W tym celu zbadano możliwości maceracji za pomocą 4 części wody i 1 części etanolu większych ilości surowca. Maceracji poddano 2,0; 4,0; 6,0; 8,0; i 10,0 części surowca. Następnie w oparciu o uzyskane maceraty przygotowano syropy oraz zmierzono ich lepkość. Wyniki zebrano w tabeli 3". Ponadto w publikacji tej we wniosku nr 2 w kolumnie 448 wskazano "Użycie do maceracji 6 części korzenia prawoślazu zamiast 2 pozwala podwyższyć lepkość syropu prawoślazowego, a przez to poprawić jego właściwości powlekające i łagodzące". W dalszej części organ zauważył, iż we wstępie w kolumnie 445 oraz omówieniu wyników w kolumnie 448, autorzy wskazali, iż syrop prawoślazowy do badań został sporządzony wg Farmakopei Polskiej IV. Organ stwierdził, iż w kolumnie 448 autorzy badań wskazali: "Zwiększenie lepkości syropu prawoślazowego osiągnąć można stosując do maceracji 6 części korzenia prawoślazu zamiast 2 części zalecanych przez FP IV, gdyż użycie większej ilości surowca (8 lub 10 cz.) z powodu zbyt małej ilości rozpuszczalnika, traci swoją efektywność". W konsekwencji Urząd Patentowy RP stwierdził, iż z powyższej publikacji wynika jasno, iż autorzy badań wykonali syropy prawoślazowe zawierające 2,0; 4,0; 6,0; 8,0; i 10,0 części korzenia prawoślazu, zgodnie ze sposobem przygotowania podanym w Farmakopei Polskiej IV (FP IV) dla syropu zawierającego 2 części korzenia prawoślazu. Urząd Patentowy RP wskazał, iż sposób wytwarzania syropu prawoślazowego zawierającego 2 części korzenia jest znany od 1970 r. z Farmakopei Polskiej wydanie IV, tom II, PZWL, Warszawa. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, iż w publikacji w Farmacji Polskiej zostało opisane i ujawnione wytworzenie syropów zawierających powyżej 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu. Publikacja "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae" Dorożyńskiego i Krówczyńskiego powstała na skutek badań prowadzonych na zlecenie [...] na podstawie umowy o dzieło z dnia [...] września 1995 r. zawartej pomiędzy [...] a Katedrą Technologii Postaci Leku i Biofarmacji w [...]. Umowa zobowiązywała wykonawców do opracowania kryteriów badania trwałości syropu prawoślazowego, określenia trwałości syropu prawoślazowego produkowanego przez [...] i wykonania badań eksperymentalnych. Wykonawcy przeprowadzili badanie syropu wytwarzanego wówczas przez [...] tj. syropu prawoślazowego zawierającego 2 części korzenia prawoślazu sporządzonego wg Farmakopei IV, ale też wykonali eksperymentalne syropy, stosując do maceracji większe ilości korzenia prawoślazu niż 2 części. Zdaniem organu daje to podstawę do zanegowania nowości preparatu scharakteryzowanego składem jakościowym i ilościowym jak w spornym wynalazku, gdyż taki sam preparat został ujawniony w w/w publikacji. Kolegium Orzekające przeanalizowało ponadto wyniki badań i doszło do wniosku, że badania potwierdzające zwiększenie okresu trwałości preparatu zawierającego ponad 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu do dwóch lat, w świetle innych badań uprawnionego, nie potwierdzają, iż zawartość w syropie ponad 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, spowodowała wydłużenie okresu trwałości tego preparatu. Organ wskazał, iż wśród syropów prawoślazowych, na które uprawniony otrzymał świadectwo dopuszczenia do obrotu jest syrop zawierający 2 części korzenia prawoślazu (2 %) i posiadający okres trwałości 2 lata. W tej sytuacji organ uznał, iż problem techniczny rozwiązywany w spornym wynalazku dotyczącym stabilności syropów, nie został, więc rozwiązany, gdyż nie zwiększono okresu trwałości syropu zawierającego powyżej 3 % korzenia prawoślazu, który również wynosi 2 lata i jest taki sam jak syropu 2 % znanego ze stanu techniki.

Ponadto Urząd Patentowy RP stwierdził, iż do ujawnienia wynalazku objętego spornym patentem doszło też na posiedzeniu Podkomisji Farmakognostycznej w dniu 5 lutego 1996 r., a więc przed datą zgłoszenia wynalazku do Urzędu Patentowego. Organ wskazał, iż Protokół nr 193/96/20F z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej pod przewodnictwem prof. H. S. z dnia [...] lutego 1996 r. z udziałem zaproszonych gości, ujawnia decyzję o wprowadzeniu poprawek do projektu monografii szczegółowej do V wydania Farmakopei Polskiej Althaeae Sirupus (Syrop prawoślazowy), zmiany dotyczącej zawartości korzenia prawoślazu (Althaeae radix) w składzie preparatu, z ilości 2 części na 5 części. Organ wskazał, iż na str. 1 protokołu w przedstawieniu tematów posiedzenia wskazano w punkcie 3 - omówienie I-ej wersji monografii AIthaea sirupus. W ustaleniach szczegółowych dotyczących punktu 3 na str. 2 ujawniono Althaea sirupus str. 1 w.10 zamiast "Althaea radix 2,0 powinno być Althaea radix 5,0".

Zdaniem organu ujawnienie powyższe spełnia wymóg ujawnienia o charakterze powszechnym w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości. Organ stwierdził, iż dostępność do protokołów z posiedzeń Komisji Farmakopei Polskiej w 1996 r. była jawna. Każdy ktokolwiek potencjalnie chciałby uzyskać określoną informację, miał taką możliwość. Informacja o zmianie zawartości korzenia prawoślazu w syropie w składzie preparatu z 2 na 5 części była dostępna dla nieograniczonego z góry kręgu osób, które mogły się z tym dokumentem zapoznać. Urząd Patentowy RP uznał, iż z uwagi na możliwość zapoznania się z dokumentem nieograniczonej liczby osób, w/w protokół spełnia przesłankę powszechności.

Ponadto, zdaniem Kolegium Orzekającego Urzędu Patentowego RP, preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierający powyżej 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, wg spornego patentu [...], jest rozwiązaniem oczywistym w świetle następujących dokumentów:

- Monografia: Althaea radix (korzeń prawoślazu) Bundesanzelger nr 43 z 2 marca 1989 r.;

- King's American Dispensatory by Harvey Wickes Felter and John Uri Lloyd, Entirely Rewritten and enlarges 1898, eighteenth edition, third revision in two volumes, vol.l, vol. II, Sandy, Oregon, Eclectic Medical Publications, 1983;

- Farmakopea Polska wydanie IV, tom II, PZWL, Warszawa, 1970 r.

Organ wskazał, iż wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika on w sposób oczywisty dla znawcy ze stanu techniki. Termin "oczywisty" oznacza, że dla specjalisty rozwiązanie nie wykracza poza zwykły postęp, ale jedynie wyraźnie i logicznie wynika ze stanu techniki i jest przez niego oczekiwane.

Zdaniem organu problemem technicznym rozwiązywanym przez chroniony wynalazek jest uzyskanie preparatu farmaceutycznego w postaci syropu prawoślazowego o wyższej zawartości substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, co wpływa na zwiększenie znaczenia leczniczego i wydłużenie okresu trwałości. Urząd wskazał, iż ze stanu techniki w Farmakopei Polskiej wydanie IV, tom II, PZWL, Warszawa 1970 r., na str. 26 znany był syrop prawoślazowy o zawartości 2 cz. korzenia prawoślazu w 100 g roztworu. Zmiana poglądów na temat skutecznych dawek substancji roślinnych i ich przetworów, została ogłoszona przez Komisję Federalnego Urzędu Zdrowia RFN w Bundesanzelger nr 43 z 2 marca 1989 r., gdzie wskazano, że aby korzeń prawoślazu był skuteczny, dawkowanie powinno wynosić 6 g/dobę, a przetwory odpowiednio. Ponadto organ podniósł, iż w tomie I Komentarza Kinga do Farmakopei Amerykańskiej zostało wskazane, że dla celów leczniczych stosuje się głównie korzeń prawoślazu, a w tomie II został podany przepis na wytworzenie syropu zawierającego 5g korzenia w 100 ml roztworu syropu.

W konsekwencji Urząd Patentowy RP stwierdził, iż fachowiec (znawca), przed którym został postawiony realny problem techniczny, a mianowicie wytworzenie syropu prawoślazowego o większym znaczeniu leczniczym zawierającego wyższą niż 2 % zawartości substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu (2 części korzenia prawoślazu w 100 g roztworu) znanego ze stanu techniki, sięgnąłby do literatury z tej dziedziny i z Bundesanzelger nr 43 z 2 marca 1989 r., uzyskałby informację, że aby korzeń prawoślazu był skuteczny, dawkowanie powinno wynosić 6 g/dobę, a przetwory odpowiednio. Z Komentarza Kinga do Farmakopei Amerykańskiej fachowiec dowiedziałby się, że dla celów leczniczych stosuje się głównie korzeń prawoślazu i znalazłby przepis na wytworzenie syropu zawierającego 5 g prawoślazu w 100 ml roztworu syropu. Fachowiec mógłby więc - jak stwierdził organ - stosując sposób wytworzenia syropu prawoślazowego podany w Farmakopei Polskiej IV albo w Komentarzu do Farmakopei Amerykańskiej wytworzyć syrop zawierający ponad 3 cz. (%) substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu. Zdaniem organu fachowiec miałby możliwość bez żadnych dokonań twórczych w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania, a spodziewając się rzeczywistych do osiągnięcia korzyści, byłby realizował wynalazek z powodu podpowiedzi w stanie techniki, gdyż przedstawione dokumenty sugerowały problem techniczny rozwiązywany w spornym wynalazku. Zdaniem organu rozwiązanie problemu technicznego w spornym wynalazku w świetle najbliższego stanu techniki nie jest zaskakujące ani nieoczekiwane. Organ stwierdził zatem, że analizując wynalazek pod kątem "problem-rozwiązanie", należy wskazać wyraźnie, że we wskazanych przez wnoszącego sprzeciw publikacjach znajdują się informacje, które zachęciłyby znawcę do rozwiązania problemu uzyskania większego znaczenia leczniczego syropu prawoślazowego poprzez podwyższenie zawartości substancji czynnej w syropie.

Z kolei, jeżeli chodzi o wpływ wyższej zawartości substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu na wydłużenie okresu trwałości, to - zdaniem organu - w rozpatrywanej sprawie nie został przedstawiony materiał dowodowy, w świetle którego należałoby uznać, iż sporne rozwiązanie jest nieoczywiste. W szczególności nie przedstawiono badań, które mogłyby potwierdzić wpływ zastrzeganej cechy technicznej (zwiększenie zawartości ekstraktu powyżej 3 %) na zwiększenie trwałości syropu.

Ponadto organ uznał za niezasadny zarzut niejasnego zakresu ochrony (wynikający z określenia substancji aktywnej w %, zamiast udziału wagowego korzenia w gramach), albowiem – jak stwierdził - istota wynalazku została ujawniona i określona w zastrz. 1, a zatem zakres ochrony wynikający z tak sformułowanego zastrzeżenia został ujawniony.

Urząd Patentowy RP stwierdził jednocześnie, iż preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierającego powyżej 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu wg spornego wynalazku [...] nie nadaje się do stosowania w zakresie preparatu zawierającego powyżej 6 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu z powodu braku właściwego ujawnienia. Organ wskazał, że preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierający powyżej 6 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu nie został ujawniony w patencie, więc nie gwarantuje powtarzalnego osiągnięcia rezultatu wynalazku w pełnym chronionym rozmiarze, jaki zakreślają zastrzeżenia patentowe. Urząd wskazał, że w przypadku szerokiego zakresu żądanej ochrony, powinny być zamieszczone różne przykłady, które udokumentują urzeczywistnienie zamierzonego celu w całym zakresie objętym zastrzeżeniami patentowymi. Organ stwierdził, że konieczność ochrony swobody działań naukowych przemawia za każdorazową odmową udzielania patentu w sytuacji, gdy nieprecyzyjne określenia w zastrzeżeniach patentowych sposobu działania wynalazku pozwalałoby wpisać do tejże metody jeszcze inne technologie i w ten sposób pośrednio ograniczyć postęp techniczny.

Po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2009 r. wniosku "[...]" S.A. w zakresie uzupełnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania, decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2009 r. została uzupełniona decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], w ten sposób, że na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. organ przyznał wnioskodawcy, tj. spółce "[...]" S.A. od skarżącego G. N. kwotę 5.498,90 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Jednocześnie organ w pozostałej części wniosek o zwrot kosztów oddalił.

W dniu [...] września 2009 r. skarżący G. N., reprezentowany przez rzecznika patentowego - działając za pośrednictwem organu - wniósł na w/w decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła organowi:

- naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., a także

- naruszenie art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, iż oparcie decyzji Urzędu Patentowego na publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae" stoi w sprzeczności z zasadami określonymi w art. 7 i art. 8 kpa. Skarżący przede wszystkim podkreślił, że w/w publikacja była wszechstronnie przeanalizowana przez organ w toku postępowania o udzielenie patentu zakończonego wydaniem decyzji odmawiającej udzielenia spornego patentu z uwagi na brak nowości w świetle tej publikacji, która następnie była przedmiotem oceny WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 maja 2005 r., w którym to orzeczeniu – zdaniem skarżącego – Sąd stwierdzić miał, że nie można wywieść wniosku, iż w/w publikacja P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego daje uzasadnione podstawy do zanegowania nowości zgłoszonego wynalazku. Skarżący podkreślił, iż w decyzji, która jest przedmiotem obecnej skargi, Urząd Patentowy RP prezentuje całkiem odmienne stanowisko od tego, które przedstawił w wydanej po w/w wyroku WSA w Warszawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. udzielającej patentu nr [...] na sporny wynalazek pt. "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu". Zdaniem skarżącego diametralna zmiana stanowiska Urzędu Patentowego RP w odniesieniu do znaczenia w/w publikacji nie znalazła wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji. Według strony publikacja P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego została wprawdzie omówiona w uzasadnieniu, jednak organ nie wyjaśnił, dlaczego całkowicie zmienił zdanie co do oceny jej wartości. Skarżący zarzucił, iż w/w publikacja jako zawierająca zasadnicze błędy merytoryczne, stała się niewiarygodna w całości, a więc znawca nie będzie brał jej poważnie pod uwagę w żadnym aspekcie. Z tego względu – zdaniem skarżącego – dokument ten nie powinien być podstawą unieważnienia spornego patentu.

Ustosunkowując się z kolei do kwestii związanych z zarzutem braku nowości spornego rozwiązania, skarżący stwierdził, iż dokonana przez Urząd Patentowy ocena treści dokumentów z publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae" oraz Protokołu nr 193/96/20F z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej (KFP) w dniu [...] lutego 1996 r., opiera się na przyjętych dowolnie założeniach, które nie znajdują potwierdzenia w treści tych dokumentów. Organ stwierdził, iż w przypadku dokumentu z publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego Urząd przyjął założenie, iż syropy wytworzone z maceratów uzyskanych z surowca w ilości większej niż 2 cz. wag. zostały przygotowane zgodnie z przepisem zawartym w Farmakopei IV. Zdaniem skarżącego, analizując treść w/w publikacji należy zauważyć, że powołanie się na przepis z Farmakopei IV jest zawsze odniesione do syropu z 2 cz. wag. surowca. Urząd Patentowy przeniósł tę informację na syropy wytworzone z większej liczby części wagowych surowca, jednak - według skarżącego - z treści przedmiotowej publikacji takie przeniesienie nie wynika w sposób jasny i bezpośredni. Z kolei w przypadku oceny dokumentu z Protokołu z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej, skarżący zarzucił, iż w dokumencie tym nie ma projektu monografii, do której zapis w protokole się odnosi. W szczególności zdaniem strony skarżącej nie wiadomo, co było pierwotną treścią wiersza 10, nawet nie wiadomo, czy cyfry 2,0 i 5,0 dotyczą liczby części wagowych korzenia prawoślazu, czy może gramów lub procentów itd. Według skarżącego z treści tego protokołu wynika jedynie, że w jakimś nieznanym dokumencie dotyczącym syropu prawoślazowego, na str. 1 w wierszu 10 Komisja proponuje wprowadzić informację 5,0 zamiast 2,0. Zdaniem skarżącego z treści protokołu nie można nawet przyjąć domniemania, że zmiany dotyczą monografii syropu zgodnej z FP IV, skoro miała być omawiana "pierwsza wersja projektu monografii". Według opinii skarżącego tego rodzaju ujawnienie w żadnym stopniu nie spełnia wymogu jasnego, zupełnego przedstawienia istoty wynalazku, a tylko takie ujawnienie może być brane pod uwagę jako przesłanka świadcząca o braku nowości.

Odnosząc się do kwestii ujawnienia wynalazku skarżący zarzucił, iż Urząd Patentowy błędnie uznał, że ujawnienia w dokumentach z publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae" oraz Protokołu nr 193/96/20F z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej przedstawiają istotę wynalazku w sposób jasny i bezpośredni, podczas gdy faktycznie niezbędna jest interpretacja treści publikacji z przyjęciem własnego założenia co do intencji autorów publikacji. Taką własną interpretację Urząd Patentowy przeprowadził, nie wyjaśniając jednocześnie skarżącemu, na jakich przesłankach oparł swoje założenia interpretacyjne. Ponadto skarżący zarzucił, iż Urząd Patentowy RP błędnie przyjął, że Protokołu z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej został podany do powszechnej wiadomości.

Odnosząc się do kwestii nieoczywistości spornego wynalazku skarżący wskazał, iż - wbrew stanowisku organu - nie twierdził, iż nieoczywistość tego wynalazku polega na tym, że syrop o większym udziale korzenia ma lepsze właściwości lecznicze, lecz na tym, że taki syrop zachowuje trwałość, mimo zwiększenia udziału kwaśnych śluzów. Ponadto skarżący zauważył, iż dla oceny nieoczywistości rozwiązania bierze się również pod uwagę takie przesłanki, jak zaspokojenie od dawna uświadomionej potrzeby społecznej, czy przełamanie istniejących dotychczas uprzedzeń technicznych, jak również nieoczekiwany, zaskakujący efekt. Zdaniem skarżącego w przypadku spornego wynalazku potrzebą społeczną było wytworzenie syropu o wyższej zawartości substancji czynnej. Potrzeba ta – według strony – nie została zrealizowana przez dziesiątki lat z powodu przekonania o nietrwałości syropów prawoślazowych zawierających większą ilość kwaśnych śluzów. Według strony przekonanie to zostało po raz pierwszy przełamane przez skarżącego. Według opinii skarżącego nie można pominąć wyżej wskazanych okoliczności, a zwłaszcza informacji o nietrwałości syropu, w ocenie nieoczywistości wynalazku. Podsumowując skarżący stwierdził, że Urząd Patentowy niewłaściwie określił problem, który sporny wynalazek rozwiązuje, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej analizy problem-rozwiązanie, a także bez podania przyczyny pominął w ocenie dowodów świadczących o braku nieoczywistości istotną informację o braku trwałości syropów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej analizy problem-rozwiązanie.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu braku właściwego ujawnienia wynalazku dla preparatu zawierającego powyżej 6% substancji aktywnej, skarżący stwierdził, iż nie zgadza się z tym zarzutem Urzędu Patentowego. Niemniej skarżący podniósł, że tak sformułowany zarzut może w konsekwencji prowadzić jedynie do decyzji unieważniającej sporny patent jedynie w części dotyczącej syropu zawierającego powyżej 6% substancji aktywnej, ponieważ w zakresie 3-6% zarzut niewłaściwego ujawnienia nie został postawiony i nie ma wątpliwości, że wynalazek w tym zakresie został ujawniony należycie.

W dniu [...] września 2009 r. skarżący G. N., reprezentowany przez rzecznika patentowego - działając za pośrednictwem organu - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2009 r., uzupełniającą rozstrzygnięcie tego organu z dnia [...] czerwca

2009 r. o kwestię zwrotu kosztów postępowania przeprowadzonego w postępowaniu spornym. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący wskazał, iż winna ona zostać uchylona z uwagi na wadliwość rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2009 r.

W odpowiedzi na w/w skargi Urząd Patentowy RP wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniach obu spornych decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2009 r. uczestnik postępowania – spółka "[...]" S.A., reprezentowana przez rzecznika patentowego, stwierdziła, że skargi G. N. nie zasługują na uwzględnienie, albowiem w/w decyzje Urzędu Patentowego RP były prawidłowe zarówno pod względem merytorycznym, jak i formalnym. Uczestnik zwrócił uwagę, że o ile można mieć wątpliwości co do właściwości metod badawczych przyjętych przez P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego w publikacji "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae", to nie można mieć wątpliwości co do faktu, że w tej publikacji ujawniono fakt wykonania syropów prawoślazowych według przepisu z Farmakopei Polskiej IV z większej ilości użytego korzenia prawoślazu niż 3 części. Dlatego też – zdaniem uczestnika - Urząd Patentowy RP słusznie przyjął, że dokument ten stanowi stan techniki i ujawnia wynalazek objęty spornym patentem nr [...]. Ponadto uczestnik stwierdził, iż na posiedzeniu Podkomisji Farmakognostycznej, na którym zapadła decyzja o zmianie przepisu w Farmakopei Polskiej dotyczącego syropu prawoślazowego poprzez zwiększenie ilości użytego korzenia do 5 cz., brali udział zaproszeni goście - osoby z pewnością niezwiązane żadną tajemnicą służbową. Zdaniem uczestnika do ujawnienia wynalazku wystarczy, by został on ujawniony niewielkiej grupie osób, które nie są związane tajemnicą służbową. Dlatego też w świetle przedstawionych przez uczestnika postępowania dowodów Urząd Patentowy RP musiał uznać, że doszło do ujawnienia wynalazku objętego spornym patentem nr [...] w dniu [...] lutego 1996 r. na posiedzeniu Podkomisji Farmakognostycznej. Uczestnik wskazał ponadto, iż wynalazek dokonany przez skarżącego to w istocie prosta modyfikacja przepisu na syrop prawoślazowy zawartego w Farmakopei Polskiej, polegająca na zwiększeniu ilości użytego korzenia prawoślazu. Uczestnik stwierdził, iż wykazał, że syrop prawoślazowy, według wynalazku, ma taką samą trwałość jak syropy sporządzane z 2 cz. korzenia prawoślazu, a zatem - zdaniem uczestnika - niezależnie od tego, czy cecha ta może, czy też nie może być brana pod uwagę przy ocenie nieoczywistości przedmiotowego wynalazku, nie ma ona w tej sprawie znaczenia, skoro nie jest prawdą, iż zwiększono trwałość syropu prawoślazowego poprzez zwiększenie ilości użytego korzenia prawoślazu. W związku z powyższym uczestnik postępowania uznał, że nie można zarzucić Urzędowi Patentowemu RP, iż źle ocenił materiał dowodowy i w związku z tym naruszył art. 7 k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości.

Następnie w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2010 r. swoje stanowisko przedstawił skarżący. Zdaniem skarżącego dokument w postaci publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae" nie spełnia przesłanki jednoznacznego i bezpośredniego ujawnienia, ponieważ nie jest jasny i zawiera liczne błędy, a ponadto z uwagi na fakt, iż autorzy tej publikacji posługują się wyłącznie pojęciem części wagowych korzenia prawoślazu, z których wykonano macerat, gdy tymczasem w spornym wynalazku stężenie syropu jest podane w procentach. W konsekwencji oznacza to, zdaniem skarżącego, iż publikacja ta nie może świadczyć o braku przesłanki nowości. Jednocześnie skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, iż również dokument w postaci Protokołu nr 193/96/20F z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej nie spełnia przesłanki jednoznacznego i bezpośredniego ujawnienia, ponieważ w dokumencie tym mówi się o zmianach w innym nieznanym dokumencie, który w punkcie 3 na str. 1 nazywany jest "I-sza wersja monografii". Zdaniem skarżącego dokument w postaci w/w protokołu z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej nie spełnia również wymogu udostępnienia do wiadomości powszechnej, albowiem protokół ten jest wewnętrznym dokumentem odpowiedniego urzędu, dostępnym ograniczonemu kręgowi osób. Ustosunkowując się do zagadnienia poziomu wynalazczego wynalazku chronionego spornym patentem, skarżący stwierdził, iż ocena wynalazku w tym zakresie została dokonana nieprawidłowo, albowiem – wbrew stanowisku organu – specjalista w danej dziedzinie na podstawie przeciwstawionych przez Urząd Patentowy RP dokumentów dostępnych publicznie, dysponując wiedzą zawartą w tych dokumentach ze stanu techniki nie dokonałby wynalazku.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 11 stycznia 2010 r. pełnomocnicy skarżącego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i zarzuty skargi – wnieśli o uchylenie obu zaskarżonych decyzji Urzędu Patentowego RP. Zdaniem pełnomocników strony skarżącej w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentu pod nazwą "pierwsza wersja monografii", o której mowa w protokole z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej z dnia [...] lutego 1996 r., do którego to dokumentu odnosi się zmiana "z 2 do 5". Jednocześnie pełnomocnicy skarżącego złożyli pismo procesowe w formie załącznika do protokołu rozprawy zawierające szczegółowe stanowisko strony skarżącej.

Pełnomocnik Urzędu Patentowego RP wniósł o oddalenie skargi.

Obecni na rozprawie przed Sądem pełnomocnicy uczestnika postępowania – spółki "[...]" S.A., podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wnieśli o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2010 r., złożonym po zamknięciu rozprawy w formie załącznika do protokołu, pełnomocnicy uczestnika postępowania, ustosunkowując się do przedłożonego przez skarżącego na rozprawie załącznika do protokołu, wskazali na okoliczności świadczące - ich zdaniem - o prawidłowości wydanej przez Urząd Patentowy RP decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r.

Z kolei Urząd Patentowy RP, ustosunkowując się do załącznika do protokołu rozprawy, złożonego przez pełnomocników skarżącego, w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. przedstawił swoje stanowisko, w którym szczegółowo odniósł się do zarzutów strony skarżącej.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocników, w całości podtrzymał swoje stanowisko i wnioski zawarte w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu skarżący, podsumowując swoje dotychczasowe stanowisko - stwierdził, iż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP winna być uchylona, albowiem:

- nie został w niej określony zakres przedmiotowy spornego patentu, co stanowi niezbędną przesłankę dla oceny zdolności patentowej objętego nim wynalazku,

- nie został w niej określony stan techniki, według którego oceniana jest zdolność ochronna przedmiotowego wynalazku, co także stanowi niezbędną przesłankę oceny zdolności patentowej,

- brak jest w przedmiotowej decyzji jednoznacznego określenia podstawy prawnej jej wydania,

- nie podważa nowości spornego wynalazku dokument w postaci protokołu z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej,

- nie podważa nowości spornego wynalazku przeciwstawiony przez organ artykuł panów Dorożyńskiego i Krówczyńskiego,

- decyzja Urzędu jest bezprzedmiotowa, a nadto merytorycznie błędna w części dotyczącej nieoczywistości spornego wynalazku;

Jednocześnie skarżący zarzucił, iż we wniosku o unieważnienie patentu nie był stawiany zarzut braku przemysłowej stosowalności wynalazku, co oznacza, że decyzja w tej części jest bezprzedmiotowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Mając to na względzie należy uznać, iż przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości.

Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

Jak stanowi z kolei przepis art. 11 cyt. ustawy, rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej.

W świetle powołanego wyżej przepisu art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, wynalazek podlegający opatentowaniu powinien:

- posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym,

- posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania),

- nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki.

Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zakwestionowany przez spółkę "[...]" S.A. z siedzibą w [...] wynalazek pt. "Preparat farmaceutyczny w postaci syropu", udzielony na rzecz skarżącego G. N., był nowy oraz czy spełniał kryterium nieoczywistości rozwiązania w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony.

Według Urzędu Patentowego RP wynalazek objęty spornym patentem nr [...] nie spełniał zarówno kryterium nowości, jak i nie posiadał przymiotu nieoczywistości, co w konsekwencji było podstawową przyczyną jego unieważnienia.

Jeśli chodzi o kwestię nowości należy wyraźnie wskazać, iż w świetle unormowań zawartych w ustawie o wynalazczości, dla wykazania braku nowości konieczne jest przedłożenie konkretnego rozwiązania o identycznych w zasadzie cechach jak projekt będący przedmiotem zgłoszenia. Dla wykazania braku nowości nie wystarczy wykazanie, że istotne elementy zgłoszonego projektu są znane kilku wcześniejszym rozwiązaniom zaliczonym do stanu techniki (tak m.in. /w:/ System prawa własności intelektualnej, tom III, Prawo wynalazcze, pod red. J. Szwai i A. Szajkowskiego, Wydawnictwo PAN, Ossolineum 1990, s. 35).

Wynalazek nie spełnia wymogu nowości, jeżeli można wskazać dowody, w świetle których wszystkie cechy rozwiązania bądź wariantu rozwiązania ujętego w zgłoszeniu, uwzględnione łącznie, obejmują stan techniki. Warunek nowości nie jest spełniony, jeżeli wcześniejszy dokument, który jest dowodem stanu techniki, w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę wynalazku, a w szczególności jego zastrzegane cechy (vide: Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim, międzynarodowym, pod red. A. Pyrży, Warszawa 2008, s. 107).

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem wynalazku wg zastrzeżenia 1, jest preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierający powyżej 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu.

Rozwiązanie takie, jak stwierdził organ, znane jest ze stanu techniki i brak mu nowości w kategorii wytworu (preparat).

Zdaniem Urzędu Patentowego RP preparat farmaceutyczny w postaci syropu, zawierający powyżej 3% substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, został ujawniony zarówno w publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae", Farmacja Polska, tom. 52, nr 10, 1996 r., jak również w dokumencie zawierającym Protokół nr 193/96/20F z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej w dniu [...] lutego

1996 r.

W ocenie Sądu przyjąć należy, iż - wbrew zarzutom skarżącego - z powyższej publikacji wynika jasno, że pracownicy naukowi P. Dorożyński i L. Krówczyński, w ramach przeprowadzonych badań, wykonali syropy prawoślazowe zawierające 2,0; 4,0; 6,0; 8,0; i 10,0 części korzenia prawoślazu, zgodnie ze sposobem przygotowania podanym w Farmakopei Polskiej IV dla syropu zawierającego 2 części korzenia prawoślazu. Urząd Patentowy RP prawidłowo wskazał również, iż sposób wytwarzania syropu prawoślazowego zawierającego 2 części korzenia jest znany od 1970 r. z Farmakopei Polskiej wydanie IV, tom II, PZWL, Warszawa.

Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż w przeciwstawionej przez organ publikacji P. Dorożyńskiego i L. Krówczyńskiego "Próba oceny trwałości Siruppus Althaeae", opublikowanej w 1996 r. w Farmacji Polskiej, zostało opisane i ujawnione (udostępnione do wiadomości powszechnej) wytworzenie syropów zawierających powyżej 3 % substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, zaś sposób owego ujawnienia dawał znawcy dostateczne dane do stosowania wynalazku.

Ponadto z akt sprawy wynika, iż do ujawnienia wynalazku objętego spornym patentem doszło również na posiedzeniu Podkomisji Farmakognostycznej w dniu [...] lutego 1996 r., a więc przed datą zgłoszenia wynalazku do Urzędu Patentowego. Niewątpliwie wskazać należy, iż protokół z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej Komisji Farmakopei Polskiej z dnia [...] lutego 1996 r., w którym uczestniczyli zaproszeni goście, ujawnia decyzję o wprowadzeniu poprawek do projektu monografii szczegółowej do V wydania Farmakopei Polskiej Althaeae Sirupus (Syrop prawoślazowy), zmiany dotyczącej zawartości korzenia prawoślazu (Althaeae radix) w składzie preparatu, z ilości 2 części na 5 części.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze skarżącym, iż w powyższym protokole z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej odnoszono się do poprawek do nieznanego dokumentu, czy też nieistniejącego dokumentu nazwanego "projektem monografii". Otóż, wbrew twierdzeniom skarżącego, projekt monografii do V wydania Farmakopei Polskiej Althaeae Sirupus (Syrop prawoślazowy) nie jest żadnym nieznanym, czy też nieistniejącym dokumentem, albowiem dla każdego fachowca z dziedziny farmacji jasne jest, że dokument w postaci w/w protokołu z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej w sposób precyzyjny odnosi się do znanej monografii prawoślazu, stanowiąc o zastąpieniu w dotychczasowej monografii 2 części korzenia 5 częściami korzenia.

Zdaniem Sądu ujawnienie powyższe spełnia wymóg ujawnienia o charakterze powszechnym w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości. Organ zasadnie stwierdził bowiem, iż dostępność do protokołów z posiedzeń Komisji Farmakopei Polskiej w 1996 r. była jawna. Każdy ktokolwiek potencjalnie chciałby uzyskać określoną informację, miał taką możliwość. Informacja o zmianie zawartości korzenia prawoślazu w syropie w składzie preparatu z 2 na 5 części była dostępna dla nieograniczonego z góry kręgu osób, które mogły się z tym dokumentem zapoznać. Urząd Patentowy RP słusznie przyjął w konsekwencji, iż z uwagi na możliwość zapoznania się z dokumentem nieograniczonej liczby osób, w/w protokół z posiedzenia Podkomisji Farmakognostycznej spełnia przesłankę powszechności.

Jeśli chodzi z kolei o zarzut skarżącego odnoszący się do braku ujawnienia stężenia procentowego preparatów w przeciwstawionych przez Urząd Patentowy RP publikacjach, należy zauważyć, iż rozumienie pojęcia stężenia % substancji czynnych i części wagowych korzenia prawoślazu nie ma jakiegokolwiek istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, albowiem wskazać należy, iż rozumienie pojęcia "3%" powszechnie przyjęte w farmacji oznacza określenie charakteryzujące moc syropu prawoślazowego oznaczające, iż syrop został wytworzony z 3 części korzenia prawoślazu na 100 części wagowe syropu. W tej sytuacji uznać należy, iż wszystkie publikacje posługujące się określeniem 2%, 5%, czy też 6% dotyczą syropów wytworzonych z 2, 5 i 6 części wagowych korzenia na 100 części syropu. W związku z powyższym przyjąć należy, że ujawnienia w przeciwstawionych przez Urząd Patentowy RP publikacjach podające użycie do wytworzenia syropu 4, 5, 6, 8 i 10 g korzenia prawoślazu oznaczają zawartość odpowiednio 4, 5, 6, 8 i 10% substancji czynnej otrzymywanej z korzenia prawoślazu.

W tej sytuacji należy zgodzić się z Urzędem Patentowym RP, iż wynalazek chroniony spornym patentem, w dacie zgłoszenia przez skarżącego do ochrony patentowej, nie posiadał przymiotu nowości, a więc już z tej przyczyny uznać trzeba, że zaskarżona decyzja organu była prawidłowa i zgodna z przepisami ustawy o wynalazczości.

Przechodząc do oceny zarzutów strony skarżącej dotyczących kwestii nieoczywistości wynalazku objętego spornym patentem, należy na wstępie stwierdzić, iż rzeczywiście, jak słusznie zauważył skarżący, w metodologii oceny zdolności patentowej wynalazku poziom wynalazczy (nieoczywistość) rozwiązania badany jest dopiero po stwierdzeniu, że zgłoszone rozwiązanie jest nowe. Jeżeli bowiem na etapie badania pierwszej przesłanki stwierdzonoby, że rozwiązanie stanowi część stanu techniki (niespełniona jest przesłanka nowości), to bezzasadne byłoby rozważanie, czy wynika ono z tego stanu techniki w sposób oczywisty (badanie poziomu wynalazczego).

Nie oznacza to jednak, iż prowadzenie przez organ w niniejszej sprawie rozważań w zakresie zarówno przesłanki nowości, jak i oczywistości (poziomu wynalazczego) wynalazku objętego spornym patentem było nieprawidłowe.

Takie działanie Urzędu Patentowego RP zdaje się być usprawiedliwione w realiach niniejszej sprawy, albowiem organ ten, dokonując oceny spornego rozwiązania, musiał uwzględnić okoliczność, iż przeciwstawiony dokument może szkodzić nowości wynalazku, wyłącznie wówczas, jeżeli istota tego wynalazku daje się w sposób jednoznaczny i bezpośredni wywieść z tego dokumentu. Mając na uwadze zarzuty skarżącego oraz fakt, iż zarówno sporne rozwiązanie, jak i przeciwstawione dokumenty określały istotę rozwiązania za pomocą parametrów, organ mógł, działając chociażby z ostrożności, po dokonaniu analizy cechy nowości, przejść do oceny poziomu wynalazczego rozwiązania zgłoszonego przez skarżącego do ochrony.

Niewątpliwie dla spełnienia przesłanki nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania zgłoszonego do opatentowania nie wystarczy prosta, oczywista dla każdego różnica z rozwiązaniami należącymi do stanu techniki, lecz wymagana jest różnica istotna.

Zauważyć należy także, iż odmiennie, niż przy badaniu cechy nowości, argumentów przeciwko nieoczywistości rozpatrywanego projektu poszukiwać można nie tylko poprzez przeciwstawienie przedmiotowi zgłoszenia konkretnych znanych rozwiązań, lecz przy uwzględnieniu całego stanu techniki. Zauważyć przy tym należy, iż oceniane rozwiązanie może być nowe, lecz mimo to może ono wynikać w sposób oczywisty ze stanu techniki.

Zdaniem Sądu dla przyjęcia nowości wystarczające jest stwierdzenie, że porównywane rozwiązania nie są identyczne, zaś poziom wynalazczy (nieoczywistość) wymaga różnicy dalej idącej, szczególnej, a więc po prostu takiej różnicy w stosunku do wcześniej znanego stanu techniki, której nie pokonałby przeciętny specjalista z danej dziedziny. Niewątpliwie przy badaniu przesłanki nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozpatruje się, czy różnica pomiędzy zgłoszonym rozwiązaniem a stanem techniki jest znacząca, a więc czy zawiera ona pierwiastek postępu technicznego.

Przy ocenie nieoczywistości konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki.

Na "stan techniki", w rozumieniu przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości, składają się wszelkie informacje, które mogą być przeciwstawione projektowi zgłoszonemu w Urzędzie Patentowym celem opatentowania. Stan techniki tworzą projekty wynalazcze i inne informacje techniczne, ujawnione w sposób określony w art. 11 cyt. ustawy przed datą pierwszeństwa przysługującą konkretnemu zgłoszeniu.

Przyjmuje się, że aby dany projekt mógł być zaliczony do stanu techniki, musi być udostępniony do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania przed datą pierwszeństwa (datą zgłoszenia do ochrony w Urzędzie Patentowym RP).

Zdaniem Sądu udostępnienie wynalazku ma miejsce wówczas, gdy projekt został ujawniony wobec nieokreślonej liczby osób, przy czym należy wyraźnie wskazać, iż nie ma większego znaczenia liczba osób, które rzeczywiście zapoznały się z istotą pomysłu (podobnie: m.in. /w:/ System prawa własności intelektualnej, ..., s. 34).

Z akt niniejszej sprawy wynika, że Kolegium Orzekającego Urzędu Patentowego RP uznało, że preparat farmaceutyczny w postaci syropu zawierający powyżej 3% substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, wg spornego patentu [...], jest rozwiązaniem oczywistym w świetle: Monografii Althaea radix (korzeń prawoślazu) Bundesanzelger nr 43 z 2 marca 1989 r., a także dokumentu King's American Dispensatory by Harvey Wickes Felter and John Uri Lloyd, Entirely Rewritten and enlarges 1898, eighteenth edition, third revision in two volumes, vol. l, vol. II, Sandy, Oregon, Eclectic Medical Publications, 1983 oraz Farmakopei Polskiej wydanie IV, tom II, PZWL, Warszawa, 1970 r.

Zdaniem Sądu organ, wbrew zarzutom skarżącego, słusznie przyjął, iż problemem technicznym rozwiązywanym przez chroniony wynalazek jest uzyskanie preparatu farmaceutycznego w postaci syropu prawoślazowego o wyższej zawartości substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu, co wpływa na zwiększenie znaczenia leczniczego i wydłużenie okresu trwałości.

W konsekwencji przyjąć należy, iż Urząd Patentowy RP prawidłowo stwierdził, iż fachowiec (znawca), przed którym został postawiony realny problem techniczny, a mianowicie wytworzenie syropu prawoślazowego o większym znaczeniu leczniczym zawierającego wyższą niż 2% zawartości substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu (2 części korzenia prawoślazu w 100 g roztworu) znanego ze stanu techniki, na podstawie przeciwstawionej literatury z tej dziedziny, ujawnionej przed datą zgłoszenia przez skarżącego spornego wynalazku do ochrony, miałby możliwość bez żadnych dokonań twórczych w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania, a spodziewając się rzeczywistych do osiągnięcia korzyści, byłby realizował wynalazek z powodu podpowiedzi w stanie techniki, gdyż przedstawione dokumenty sugerowały problem techniczny rozwiązywany w spornym wynalazku.

Zdaniem Sądu uznać należy w konsekwencji, iż organ słusznie przyjął, że rozwiązanie problemu technicznego w spornym wynalazku w świetle najbliższego stanu techniki nie jest zaskakujące ani nieoczekiwane.

Z kolei, jeżeli chodzi o wpływ wyższej zawartości substancji aktywnej otrzymanej z korzenia prawoślazu na wydłużenie okresu trwałości, to - zdaniem Sądu - uznać trzeba, że w rozpatrywanej sprawie nie został przedstawiony materiał dowodowy, w świetle którego można uznać, iż sporne rozwiązanie jest nieoczywiste. W szczególności nie przedstawiono badań, które mogłyby potwierdzić wpływ zastrzeganej cechy technicznej (zwiększenie zawartości ekstraktu powyżej 3%) na zwiększenie trwałości syropu.

Zdaniem Sądu z przedstawionych przez organ dokumentów wynika jednoznacznie, iż nawet w przypadku, gdyby przyjąć za skarżącym, że brak jest podstaw do skutecznego postawienia zarzutu braku nowości spornego rozwiązania, z czym Sąd zdecydowanie się nie zgadza, to w kontekście powołanych przez Urząd Patentowy materiałów (literatury), składających się na stan techniki, przyjąć trzeba niewątpliwie, iż oceniany wynalazek był na datę zgłoszenia oczywisty, co oznaczało, że dla znawcy z dziedziny farmacji nie wykraczał poza zwykły postęp techniczny, lecz wynikał jedynie wyraźnie i logicznie ze stanu techniki, a więc nie wymagał wykorzystania umiejętności wykraczających poza te, które przypisuje się znawcy.

Wobec powyższego należy uznać, iż – wbrew zarzutom strony skarżącej – Urząd Patentowy RP, działając w oparciu o normy zawarte w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także będąc w zgodzie z zasadą pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażoną w art. 8 k.p.a., dokładnie wyjaśnił okoliczności sprawy, konkretnie ustosunkowując się do wszelkich żądań i twierdzeń strony skarżącej, mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu poczynione przez organ ustalenia wynikają z wszechstronnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów ustawy o wynalazczości i ustawy – Prawo własności przemysłowej - nie budzi jakichkolwiek istotnych zastrzeżeń.

Zdaniem Sądu stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2009 r. uzasadnione jest w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem – wbrew zarzutom skargi – organ ten wyjaśnił szczegółowo motywy swojego rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie unieważnienia spornego patentu.

Podobnie, jeśli chodzi o uzupełniającą decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2009 r., przyznającą spółce "[...]" S.A. od skarżącego kwotę 5.498,90 złotych tytułem zwrotu kosztów poniesionych w postępowaniu spornym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż została ona wydana zgodnie z przepisami prawa, w tym przede wszystkim z art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

Mając na względzie powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.