Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 896/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 1a  -3 d
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]" z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]" z siedzibą w R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez Stowarzyszenie Na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]" w [...] (dalej jako Skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2015 r., Znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], (od punktów 1a, 1b, 2a, 2b i 2d ) zobowiązującej Stowarzyszenie Na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]" prowadzące Przedszkole Niepubliczne "[...]" w [...] do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za rok 2013, w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., wydaną przez Prezydenta Miasta [...] (dalej organ I instancji, Prezydent) zobowiązano Stowarzyszenie Na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]" prowadzące Przedszkole Niepubliczne "[...]"

w [...] do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za rok 2013, w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.

Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, iż w toku przeprowadzonej kontroli w dniach od 11 kwietnia 2014 r. do 6 czerwca 2014 r. przez pracowników Biura Kontroli Urzędu Miejskiego w [...], stwierdzono, iż w 2013 r. Stowarzyszenie na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...] " na prowadzenie Niepublicznego Przedszkola "[...] " otrzymało dotację w łącznej kwocie [...] zł, z czego [...] zł wydatkowało zgodnie z art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991r.

o systemie oświaty (Dz.U.2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.). Pozostała kwota

w wysokości [...] zł została wykorzystana niezgodnie z przepisami, ponieważ dotyczyła innych wydatków niż wydatki bieżące przedszkola, w tym:

1) [...] zł – wydatki na wynagrodzenia i pochodne:

a) [...] zł - z tytułu wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od ryczałtu - zwrotu kosztów używania pojazdu prywatnego do celów służbowych wypłaconego Dyrektorowi przedszkola D. J., w sytuacji gdy Stowarzyszenie dysponuje dwoma samochodami osobowymi: [...] o nr rej. [...] i [...] o nr rej. [...].

b) [...] zł - podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu umów o dzieło, które nie stanowiły wydatków bieżących albowiem dotyczyły prac porządkowych wykonywanych w budynku i na nieruchomości położonej przy ul. S. w czasie,

w którym nie funkcjonowało jeszcze Przedszkole, tj. w okresie od stycznia do sierpnia 2013 r.

c) [...] zł - wynagrodzenie i pochodne od wynagrodzeń wypłacone w okresie od września do grudnia 2013 r. dla D. W., zatrudnionego na stanowisku konserwator - kierowca który wykonywał pracę: 1/2 etatu na rzecz K[...] i 1/2 etatu na rzecz Przedszkola.

d) [...] zł - kwota z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy dokonanej w grudniu 2013 r.

2) [...] zł pozostałe wydatki w tym:

a) [...] zł na adaptacje budynku przy ul. S. i zakup pierwszego wyposażenia. W tym zakresie organ I instancji wyjaśnił, że poniesione wydatki z tego tytułu mają charakter wydatków inwestycyjnych, które organ prowadzący powinien sfinansować z własnych środków przed rozpoczęciem działalności przedszkolnej w tym obiekcie. Ustalono również, iż część z wyżej opisanych wydatków na adaptację budynku przy ul. S. dotyczyła całego budynku, tj. parteru, który zajmowany jest przez Przedszkole oraz pierwszego piętra, na którym prowadzona jest działalność wspólna Klubu [...] i kontrolowanego Przedszkola. Zaznaczono, iż na uwadze mieć należy, że od sierpnia 2013 r. w budynku przy ul. S. funkcjonuje Klub Integracji Społecznej, którego działalność bieżąca jest finansowana z innych źródeł niż dotacja oświatowa. Z opisu przedłożonych faktur, brak jest możliwości wskazania czy poniesione wydatki dotyczyły remontu powierzchni przeznaczonej na działalność przedszkola czy K[...],

b) [...] zł wydatki na utrzymanie budynku przy ul. S. w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 17 września 2013r., tj. w okresie, w którym nie prowadzono pod tym adresem działalności dydaktyczno-wychowawczej dzieci. Dotyczy to wydatków na utrzymanie budynku tj. kosztów centralnego ogrzewania, wody, energii elektrycznej, telefonów,

c) [...] zł na reklamę m.in. ulotki i plakaty,

d) [...] zł inne wydatki nie związane z działalnością bieżącą Przedszkola

- zwrot kosztów używania pojazdu prywatnego do celów służbowych,

- błędnie wyliczona proporcja lub jej brak przy podziale kosztów utrzymania budynku przy ul. S. zajętego na prowadzenie działalności Przedszkolnej i Klubu [...]

- spłata trzech pożyczek zaciągniętych od pracowników przedszkola

- częściowe sfinansowanie zakupu samochodu marki [...]

i podatek PCC dotyczący zakupu tego samochodu, przeznaczonego do działalności Klubu [...]

- odsetki od nieterminowej płatności, usługi pocztowe związane z działalnością Stowarzyszenia lub K [...], opłaty za prowadzenie rachunku bankowego, koszty aktu notarialnego, niezasadne sfinansowanie z dotacji oświatowej całości rachunku za usługę gastronomiczną.

W podsumowaniu organ I instancji wskazał, iż w świetle art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych

w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia wykorzystania dotacji niezgodnie

z przeznaczeniem. Pomimo ustaleń wynikających z protokołu kontroli przekazanego

w dniu 3 października 2014 r. do dnia wydania niniejszej decyzji zwrot dotacji wraz

z odsetkami nie wpłynął na rachunek Gminy Miasta [...]. W związku z powyższym wypełnione zostały przesłanki zobowiązujące Gminę do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu dotacji.

W odwołaniu od powyższej decyzji Stowarzyszenie nie zgodziło się z zaskarżoną decyzją w częściach obejmujących punkty:

1a) Wydatek dotyczący wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od ryczałtu zwrotu kosztów używania pojazdu prywatnego do celów służbowych wypłaconego dyrektorowi Przedszkola D. J. w kwocie [...] zł.

1b) Wydatek dotyczący podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umów

o dzieło w zakresie prac porządkowych wykonywanych w budynku i na nieruchomości położonej przy ul. S.w okresie od stycznia 2013 r. do sierpnia 2013 r. w kwocie [...] zł.

2a) Wydatek dotyczący adaptacji budynku przy ul. S.i zakupu pierwszego wyposażenia w kwocie [...] zł.

2b) Wydatek dotyczący utrzymania budynku przy ul. S.w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 17 września 2013 r. w kwocie [...] zł.

2d) Wydatki nie związane z działalnością bieżącą Przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz profilaktyki społecznej, w tym: wydatki dotyczące zwrotu kosztów używania pojazdu prywatnego do celów służbowych wypłaconego dyrektorowi Przedszkola D. J.; podatku dochodowego od osób fizycznych za wypłacony ryczałt oraz błędnie wyliczonej proporcji lub jej braku przy podziale kosztów utrzymania budynku przy ul. S. zajętego na prowadzenie działalności przedszkolnej i Klubu [...].

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z [...] sierpnia 2015 r., Znak: [...] powołaną na wstępie, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej części decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 marca 2015 r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy po przypomnieniu dotychczasowego stanu sprawy i argumentów wnioskodawcy zawartych w odwołaniu wskazał, że podstawą władania nieruchomości przy ul. S. jest umowa z 17 września 2012 r. zawarta pomiędzy Gminą Miasta Radomia a Stowarzyszeniem, na bezpłatne użyczenie nieruchomości, zaś w § 3 pkt 1 tej umowy postanowiono jednocześnie, że oddana

w użytkowanie nieruchomość przeznaczona jest do realizowania celów statutowych, nie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. na zorganizowanie Przedszkola Specjalnego i Środowiskowego Domu Samopomocy, natomiast według pkt 2 - zmiana sposobu wykorzystania przedmiotu umowy oraz dokonywanie na nim wszelkich nakładów i modernizacji, może nastąpić tylko za uprzednią pisemną zgodą Użyczającego.

Z kolei w § 3 pkt 3 tej umowy ustalono, że w przypadku wykonania adaptacji, remontu, przeróbek, modernizacji, biorącemu do używania nie przysługuje zwrot poniesionych nakładów, o ile strony umowy przy uzgadnianiu zakresu prac

i uzyskania na nie zgody nie postanowią inaczej.

W piśmie z dnia 28 lipca 2015 r., na żądanie Kolegium, Wiceprezydent Miasta [...] poinformował, że Stowarzyszenie nie występowało z prośbą o wydanie dodatkowej zgody na podstawie § 3 ust. 2 i 3 tej umowy, na wykonanie prac remontowych przedmiotowej nieruchomości. Dokumentem przedstawionym przez Stowarzyszenie był harmonogram prac remontowych na lata 2012-2017, który został złożony do Urzędu w dniu 17 lipca 2012 r.

Dalej zaznaczono, że dotacja udzielona została Stowarzyszeniu jako organowi prowadzącemu Przedszkole, na zasadach określonych w art. 90 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 z późn.zm.). Według art. 90 ust. 1 ustawy, niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy.

Dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia

w wysokości nie niższej niż 75% ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego

w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego - pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Zgodnie z art. 90 ust. 3d ustawy, dotacje o których mowa w ust.1a - 3b jak podało Kolegium, (w brzmieniu obowiązującym w roku udzielonej dotacji), są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.

Prawidłowość wykorzystania takiej dotacji może być kontrolowana przez organ jednostki samorządu terytorialnego, który takiej dotacji udzielił, a uprawnienie to wynika z art. 90 ust. 3e ustawy. Ustawodawca w art. 90 ust. 4 ustawy postanowił jednocześnie, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania

i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 1a i 2a - 3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji

i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

Oceniając stan faktyczny znajdujący odzwierciedlenie w materiale dowodowym

i biorąc pod uwagę obowiązujący, wyżej podany wyżej stan prawny, Kolegium stwierdziło, że w części, od której Skarżąca wniosła odwołanie, organ I instancji podjął prawidłowe rozstrzygnięcie. Kwota wymieniona w punkcie 1a - [...] zł, dotycząca wypłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od ryczałtu zwrotu kosztów używania pojazdu prywatnego do celów służbowych Dyrektorowi Przedszkola – D. J., zdaniem Kolegium - zasadnym byłoby sfinansowanie tego wydatku, jedynie w sytuacji gdyby Przedszkole nie dysponowało w ogóle samochodem niezbędnym do jego działalności. Tymczasem, Przedszkole dysponuje samochodem wykorzystywanym do bieżącej obsługi Przedszkola, przy jednoczesnym rozliczaniu

z dotacji wydatków na jego utrzymanie i eksploatację, samochód ten służy do przewozu dzieci, artykułów spożywczych i biurowych oraz drobnego wyposażenia. Do załatwiania spraw administracyjnych w ocenie organu odwoławczego winien służyć Stowarzyszeniu drugi samochód osobowy pozostający w jego dyspozycji. Zatem w ocenie Kolegium brak jest więc jakichkolwiek podstaw do uznania, iż powyższa kwota podlegała rozliczeniu z przyznanej dotacji.

Kolejny wydatek, który według Skarżącej podlegał rozliczeniu z dotacji, wskazany w zaskarżonej decyzji w punkcie 1b - to kwota [...] zł, która dotyczyła - podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umów o dzieło. Wydatek ten poniesiony został w związku z prowadzeniem prac porządkowych wykonywanych w budynku i na nieruchomości przy ul. S., podczas gdy w budynku nie funkcjonowało jeszcze przeniesione Przedszkole, to jest od stycznia do sierpnia 2013 r. Odnosząc się do zarzutu Skarżącej w tej części, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji w tej kwestii. Kolegium zauważyło, że to na organie prowadzącym placówkę oświatową spoczywa obowiązek przygotowania takiej placówki, aby rozpoczęta została w budynku działalność oświatowa. Organ wydający zezwolenie zobowiązany jest bowiem do oceny min. czy warunki lokalowe oraz wyposażenie szkoły lub placówki publicznej w pomoce dydaktyczne i sprzęt zapewniają realizację statutowych zadań szkoły lub placówki publicznej, w tym bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki (§ 4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie szczegółowych zasad i warunków udzielania i cofania zezwolenia na założenie szkoły lub placówki publicznej przez osobę prawną lub osobę fizyczną - Dz.U. z 2004r. Nr 46, poz.438

z późn.zm.).

Największym wydatkiem zakwestionowanym przez organ jest kwota [...] zł, wydatkowana na adaptację budynku przy ul. S.i zakup pierwszego wyposażenia. Kolegium stwierdziło, iż powyższa kwota nie mogła podlegać rozliczeniu

z przyznanej dotacji. Dostosowanie nowego budynku przy ul. S.dla potrzeb przeniesienia Przedszkola z ul. G., spoczywało bowiem na Stowarzyszeniu jako organie prowadzącym. Skoro Stowarzyszenie zdecydowało o zmianie lokalu

i przeniesieniu przedszkola z ul. G. na ul. S., to niewątpliwie wpierw należało dokonać wszelkich prac adaptacyjnych i dokonać pierwszego wyposażenia. Dodało jeszcze, że prace adaptacyjne muszą być wykonane i sfinansowane jeszcze przed uzyskaniem wpisu. W niniejszej sprawie zmiana we wpisie do ewidencji szkół

i placówek niepublicznych, która polegała na zmianie siedziby Przedszkola - nastąpiła

w dniu [...] września 2013 r., zatem dopiero od tej daty Stowarzyszenie mogło finansować bieżące wydatki Przedszkola z przyznanej dotacji.

Podobnie oceniono poniesione w kwocie wydatki na utrzymanie budynku przy ul. S.w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 17 września 2013 r. kwocie [...] zł, uznając, iż skoro w ww. okresie dotowane Przedszkole nie funkcjonowało jeszcze

w tym budynku zatem niemożliwym było wydatkowanie powyższej kwoty z przyznanej dotacji.

Odnosząc się do błędnie wyliczonej proporcji lub jej brak przy podziale kosztów utrzymania budynku przy ul. S. [...] zajętego na prowadzenie przedszkola i Klubu Integracji Społecznej, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, iż według ustaleń kontrolujących Stowarzyszenie prowadzi jeden raport kasowy dla wszystkich form działalności, a dotacja rozliczana jest kasowo na podstawie wydatków dokonanych z rachunków bankowych oraz kasy Stowarzyszenia. Prowadzenie takiej dokumentacji finansowo księgowej łącznie dla Przedszkola i K [...], spowodowało brak możliwości sprawdzenia operacji przepływu środków pieniężnych. Dane niezbędne do oceny prawidłowości wykorzystania dotacji powinny wynikać z dokumentacji organizacyjnej, przebiegu nauczania i z dokumentacji finansowej dotowanego przedszkola.

W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że wobec prawidłowo zakwestionowanego charakteru wydatków, jako sprzecznych z celami dotacji, podstawę do orzeczenia jej zwrotu stanowi art. 252 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r.

o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz.885, ze zm.), zgodnie z którym, dotacje udzielone z budżetu samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie

z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności o których mowa w pkt 1. Stosownie zaś do ust.5, zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie Na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]" (dalej Skarżąca), zarzucając decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy dotacja została wykorzystana zgodnie z prawem;

2) art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. tj. naruszenie przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności wskazujących na bieżący, a nie inwestycyjny charakter ponoszonych wydatków;

3) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji

z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż nieodpowiednie warunki lokalowe

w budynku przy ul. G. w [...] zmusiły władze Stowarzyszenia do poniesienia wydatków zakwestionowanych w części 2a. Ponadto zespół kontrolujący otrzymał od Zarządu Stowarzyszenia wykaz dzieci uczęszczających do przedszkola

w rozbiciu na poszczególne miesiące, zatem wszystkie poniesione i zakwestionowane wydatki w części 2b nie mają charakteru inwestycyjnego, a bieżący, czego dowodzą przedstawione kontrolującemu faktury VAT.

W skardze strona skarżąca zwróciła uwagę na okoliczność, iż celowość wydatków uznanych za niezgodne z prawem, potwierdza ustawodawca w uzasadnieniu do nowelizacji ustawy z 2015 r., wskazując, że art. 90 ust. 3d pkt 1 tego przepisu zmieniony w 2013 r. ulega dalszej zmianie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualne

w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej zwanej "p.p.s.a." W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że zakres sądowej kontroli określają nie tyle zarzuty i wnioski skargi, którymi sąd nie jest związany i z urzędu bada, czy doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego, lecz przede wszystkim przedmiot sprawy, którego dotyczy zaskarżony akt lub czynność.

Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Za takim rozstrzygnięciem sądu przemawia fakt zastosowania przepisu art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty (Dz. U. nr 256 z 2004 r. poz. 2572 z późn. zm.)

w niewłaściwym brzmieniu, a mianowicie obowiązującym wówczas kiedy dotacja została udzielona stronie skarżącej tj. w roku 2013 ( str. 7 zaskarżonej decyzji).

W tym miejscu przypomnieć należy, iż tenże przepis z dniem 1 stycznia 2014 r. uzyskał następujące brzmienie:

Dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1. Pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego;

2. Zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących:

a) książki i inne zbiory biblioteczne, b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno- wychowawczemu realizowanemu w szkołach, przedszkolach

i placówkach, c) sprzęt sportowy i rekreacyjny, d) meble, e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej

w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości,

w momencie oddania do używania.

W wersji poprzedniej tzn. (przed 1 stycznia 2014 r.), stanowił on że dotacje

o których mowa w ust. 1a-3b są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.

Natomiast przepis art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty o systemie oświaty

w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 marca 2015 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) – a zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego stanowi, że:

"Dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki

w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:

1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na:

a) wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego,

b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego,

o których mowa w art. 5 ust. 7

- z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji

i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego;

2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących:

a) książki i inne zbiory biblioteczne,

b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w szkołach, przedszkolach i placówkach,

c) sprzęt sportowy i rekreacyjny,

d) meble,

e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości, w momencie oddania do używania.

Również przepis art. 5 ust. 7 ww. ustawy od dnia 31 marca 2015 r. otrzymał nowe brzmienie. Z analizy treści przytoczonych wyżej przepisów (art. 90 ust. 3d i art. 5 ust. 7) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2015 r. oraz w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 marca 2015 r. wynika, że nastąpiła zmiana jego treści co do celów, na jakie dotacja w rozumieniu tego przepisu może być przeznaczona.

By nie być gołosłownym, to w projekcie uzasadnienia zmiany art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. wskazano, że zmiana art. 90 ust.3d ustawy

o systemie oświaty polega na zdefiniowaniu wydatków, które mogą być pokrywane

z dotacji. Środki z dotacji mogą być przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności powyższych: szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego oraz na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Dotacja nie może być wykorzystana na pokrycie wydatków związanych z inwestycjami i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów, wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego.

Natomiast w projekcie do uzasadniania zmiany art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. wskazano, że: "proponowana zmiana brzmienia ma charakter doprecyzowujący, potwierdzając (zgodnie z dotychczasową praktyką w interpretacji tego przepisu), że

w ramach wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, które mogą być pokrywane z dotacji, można uwzględniać również wydatki związane z realizacją zadań organu prowadzącego,

o których mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Odnośnie do zmiany art. 5 ust. 7, co do którego wskazano, że zmiana ta dotyczy "doprecyzowania zadań organu prowadzącego szkołę w zakresie zapewnienia szkole, w ramach dotychczas świadczonej obsługi administracyjnej, również obsługi prawnej (zmiana art. 5 ust. 7 pkt 3 ustawy o systemie oświaty)".

Co istotne i zaznaczyć należy, że ustawodawca w obu ww. nowelach z dnia 13 czerwca 2013 r. i 20 lutego 2015 r. nie przewidział przepisów przejściowych, w drodze których reguluje się tylko zdarzenia prawne, gdy ustawodawca nie chce się zachować powstałych uprawnień, obowiązków lub kompetencji albo chce się je zmienić, albo też gdy chce się uznać dokonane czynności za bezskuteczne. Takich zmian w ww. ustawach nowelizujących ustawodawca nie wprowadził, zaś zmiana wskazanych wyżej przepisów miała charakter wyjątkowy, gdyż dotyczyła wydatkowania środków publicznych, co podlega ścisłej kontroli.

A zatem, wobec braku przepisów intertemporalnych (przejściowych) zaistniała podstawa do przyjęcia, że wolą ustawodawcy było zastosowanie wprowadzonych zmian do stosunków prawnych trwających już w dacie wejścia w życie znowelizowanej ustawy.

W tej sytuacji zastosować należało zmienione przepisy w brzmieniu obowiązującym

w dacie orzekania. Skoro bowiem ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych do istniejących już stosunków prawnych, a zatem nie unormował wpływu zmienionych przepisów na stosunki powstałe pod działaniem dotychczasowej ustawy, to przyjąć należało, że jego wolą było stosowanie do istniejących stosunków prawnych już nowych (zmienionych) przepisów, co uzasadnia w konsekwencji, że zmiany tych przepisów nie wyrażały nowości normatywnej nie związanej bezpośrednio z treścią dotychczasowych przepisów (art. 90 ust. 3d i art. 5 ust. 7). Tym samym właściwe było zastosowanie ww. przepisu (art. 90 ust. 3d ) w brzmieniu obowiązującym 31 marca 2015 r.

W prawie administracyjnym przyjmuje się bowiem obowiązywanie przepisów nowych chyba że ustawodawca na mocy wyraźnych postanowień (np. przepisów intertemporalnych) przewiduje w określonych sytuacjach stosowanie przepisów dotychczas obowiązujących.

Powyższy pogląd, który sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela, prowadzi w konsekwencji do konieczności zastosowania przez organ

w dalszym toku postępowania przepisu art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty

w brzmieniu obowiązującym wówczas, kiedy podejmowane były decyzje wydane przez organy w obu instancjach (a więc od dnia 31 marca 2015 r.).

Zasada niedziałania prawa wstecz oznacza, że stanowione prawo powinno działać "na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miały by stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie, zatem następstwa prawne zdarzeń, mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy.

Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, można od niej odstąpić, jednak wyjątkowo i z usprawiedliwionych względów. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt P 66/0, przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, jeżeli spełniają szereg przesłanek m.in.

- nie są to przepisy prawa karnego ani regulacje zakładające podporządkowanie jednostki państwu (np. prawo daninowe);

- mają one rangę ustawową;

- ich wprowadzenie jest konieczne (niezbędne) dla realizacji lub ochrony innych, ważniejszych i konkretnie wskazanych wartości konstytucyjnych;

- spełniona jest zasada proporcjonalności, tzn. racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki;

- nie powodują one ograniczenia praw lub zwiększenia zobowiązań adresatów norm prawnych, a przeciwnie – poprawiają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej (ale nie kosztem pozostałych adresatów tej normy);

- problem rozwiązywany przez te regulacje nie był znany ustawodawcy wcześniej i nie mógł być rozwiązany z wyprzedzeniem bez użycia przepisów działających wstecz.

W przypadku zaś niespełnienia wskazanych wyżej przesłanek istnieje zakaz stanowienia norm prawnych z mocą wsteczną, w szczególności w odniesieniu do przepisów mających rangę niższą od ustawowej i w przypadku, gdy normy te pogarszają sytuację adresatów tych norm.

Jak już jednak nadmieniono wcześniej, sąd w składzie rozpoznając sprawę niniejszą, uznaje za trafny pogląd którego istotą jest uznanie, iż w prawie administracyjnym właściwą jest zasada obowiązywania przepisów "nowych".

Z powyższych względów skargę należało uwzględnić.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium oceni zarzuty odwołania w kontekście nowych przepisów ( obowiązujących w dniu 31 marca 2015 r.), co zwalnia sąd na obecnym etapie postępowania z konieczności odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi. Kolegium zwróci przy tym uwagę, że w projekcie do uzasadniania zmiany art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. wskazano, że: "proponowana zmiana brzmienia ma charakter doprecyzowujący".

W związku z zarzutami skargi dotyczącymi naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Sąd nie mógł pominąć kwestii zastosowania przepisu art. 90 ust. 3d ww. ustawy w niewłaściwym brzmieniu, co mogło mieć wpływ istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, oraz p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł biorąc za podstawę art. 200, art. 205 § 1, art. 209 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Zasądzona kwota obejmuje kwotę [...] zł uiszczonego wpisu sądowego, kwotę [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz kwotę 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.