Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 624/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska, WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant stażysta Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. L.-P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając w oparciu o art. 50 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) nakazał J. L.– P., wstrzymanie robót budowlanych w należącym do Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. budynku wielorodzinnym przy ul. A polegających na samowolnej przebudowie części korytarza przy mieszkaniu nr X. Postanowieniem tym w oparciu o art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nakazał także inwestorce przedłożenie w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia : inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych, obejmujących również instalację elektryczną, wraz z orzeczeniem technicznym, opracowanym przez osoby uprawnione o zgodności wykonania danych robót z obowiązującymi w tym zakresie przepisami oraz pozytywną opinią rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...].

Kolejnym zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. działając w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał J. L. – P. decyzją z dnia [...] r. doprowadzenie do stanu poprzedniego korytarza przy mieszkaniu nr X w opisanym budynku. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wyniku wykonanej przebudowy korytarza polegającej na wydzieleniu z niego pomieszczenia zaadaptowanego przez lokatorów pozostała jego część została odcięta od okna, a przez to pozbawiona światła dziennego i wentylacji. Stan taki narusza przepis § 147 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w pomieszczeniach bez otwieranych okien należy zapewnić wentylację grawitacyjną. Wentylacja ta jest wymagana również ze względu na zainstalowane w tej części korytarza gazomierze, które mogą być zgodnie z § 166 ust. 4 tego rozporządzenia instalowane na korytarzach ogólnych, ale w przypadku braku okien powinny mieć one zapewnioną wentylację grawitacyjną. Ponadto organ podniósł, że inwestorka nie wykonała obowiązków nałożonych na nią wymienionym na wstępie postanowieniem.

Od decyzji tej odwołanie wniosła J. L. – P. wskazując, że jest ona co najmniej przedwczesna, gdyż wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ostateczne postanowienie z dnia [...] r. wydane w sprawie przebudowy korytarza przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., a zgłoszony przez nią wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia nie został jeszcze dotychczas rozpoznany przez Sąd. Odwołująca się zarzuciła także, że w decyzji organu I instancji nie został określony skierowany do niej nakaz doprowadzenia korytarza do stanu poprzedniego i z tego powodu jest ona niewykonalna. Za konieczne uznała także podniesienie zarzutu o skierowaniu nakazu doprowadzenia korytarza do stanu poprzedniego tylko do niej mimo, że jego przebudowa była wykonana przez różne osoby i w różnym czasie.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zaskarżoną decyzją opartą na przepisie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, ze skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku nakazującego przedłożenie określonych dokumentów w celu zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych, stąd nakazano jej przywrócenie korytarza do stanu poprzedniego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. Co się tyczy braku szczegółowego określenia na czym ma polegać wykonanie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego korytarza organ odwoławczy wyjaśnił, że treść wydanego nakazu nie budzi wątpliwości. Zauważył także, że odwołująca się nie skorzystała z przysługującego jej prawa wystąpienia do organu w trybie art. 111 § 1 k.p.a. z żądaniem uzupełnienia doręczonej jej decyzji. Wreszcie wskazał, że orzeczony nakaz został prawidłowo skierowany do skarżącej jako sprawcy samowoli budowlanej, a doprowadzenie korytarza do stanu poprzedniego obejmuje roboty budowlane wykonane wyłącznie przez nią. Wreszcie podniósł, że choć za utrzymanie obiektu budowlanego odpowiedzialna jest spółdzielnia mieszkaniowa, to jednak nie może ona odpowiadać za samowolę budowlaną lokatora.

W skardze do sądu administracyjnego J. L.– P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając iż wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a to : art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania mimo, że zachodziły przesłanki jego zawieszenia, art. 107 k.p.a. wobec wadliwości formalnej decyzji organu I instancji, której osnowa uniemożliwia jej wykonanie oraz wskazała na brak ustaleń faktycznych, jakie to czynności miałyby stanowić samowolę budowlaną.

W udzielonej odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że skarżąca powtórzyła w skardze większość zarzutów podniesionych już w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a wobec tego powtórzył motywy, które zawarł w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. Stosownie jednak do dyspozycji zawartej w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, wziął pod uwagę z urzędu dostrzeżone w trakcie kontroli zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów prawa. Przeprowadzona w tym trybie sądowa kontrola legalności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. jak i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wykazała w szczególności, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do szczegółowej analizy zaskarżonego aktu w pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że bezspornym w sprawie jest, iż stanowiące przedmiot postępowania roboty budowlane zostały zrealizowane w 1980 r., a zatem pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.). Poza sporem jest także, że rozpoczynając te roboty inwestorka J. L.– P. dysponowała zgodą [...] Spółdzielni Mieszkaniowej (ówczesnego właściciela budynku przy ul. A w K. ) na wykonanie prac polegających na odgrodzeniu części korytarza ścianką działową i włączenie wydzielonej w ten sposób powierzchni do mieszkania nr X. Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie uzyskała jednak stosownej zgody władzy budowlanej ( decyzji o pozwoleniu na budowę ) uprawniającej do rozpoczęcia opisanych robót, a do uzyskania której była zobowiązana zgodnie z normą zawartą w obowiązującym wówczas art. 28 ust. 1 prawa budowlanego z 1974r.

Wskazać należy, że w chwili wszczęcia postępowania wykonane roboty budowlane należało zakwalifikować stosownie do definicji zawartej w art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. nr 80, poz. 718 ) do robót nie będących budową Do zwalczania skutków samowolnego wykonywania takich robót organy nadzoru budowlanego winny stosować przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego, bowiem stanowią one inny przypadek niż określony w art. 48 i 49b tej ustawy. Zauważyć też należy, że jeżeli roboty tego rodzaju zostały już wykonane w sposób o jakim mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego to brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 50 tej ustawy. W takiej sytuacji kierując się dyspozycją przepisu art. 51 ust. 7 organy winny bowiem sięgnąć bezpośrednio po przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy. W tej kwestii podzielić należy stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w nieprawomocnym wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r. Sygn. akt II SA/Gl 358/05. W kontrolowanym postępowaniu, na co również zwrócił uwagę WSA we wspomnianym wyroku, brak było też co jest oczywiste podstaw do zastosowania przepisu art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego, w oparciu o który nałożono na skarżącą obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych oraz dostarczenia oceny technicznej wraz z ekspertyzą rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. W tym miejscu wskazać trzeba, że obowiązki takie organ nadzoru budowlanego mógł jednak skutecznie nałożyć na skarżącą postanowieniem wydanym w oparciu o przepis art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Zauważyć też należy, że niewykonanie obowiązków nałożonych w oparciu o art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego nie zostało przez ustawodawcę opatrzone żadną sankcją, a zatem wbrew stanowisku zajętemu przez organ II instancji nie mogło uzasadniać wydania na tym etapie postępowania decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W opinii Sądu organ może zastosować wskazany przepis dopiero bowiem w przypadku wykluczenia możliwości legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej, czego jednak orzekające w sprawie organy nie wykazały.

Tym samym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zapadły bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy pod kątem możliwości zalegalizowania wykonanych robót budowlanych, a zatem z obrazą art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Naruszenie wskazanych przepisów skutkować zaś musiało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji bowiem mogło mieć bez wątpienia istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności podkreślić należy, że organy nie wyjaśniły nawet w sposób dostateczny, czy można było zrealizowaną przebudowę doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, w tym z przywołanymi przez organ I instancji przepisami techniczno-budowlanymi.

Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zastosuje się zatem do powyższych wskazań. W pierwszym rzędzie zaś ustali, czy istnieje możliwość zapewnienia wentylacji korytarza zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów techniczno-budowlanych. Ustalenia takiego dokona organ w oparciu o ekspertyzę, którą winna przedłożyć skarżąca zobowiązana do tego na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. W razie nie wywiązania się z tego obowiązku ekspertyzę taką organ winien uzyskać w trybie art. 81c ust. 4 tej ustawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. decyzje organów obydwu instancji. Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonego aktu po myśli art. 152 tej ustawy. O kosztach rozstrzygnięto zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).