Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1969/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 1, ust. 3 pkt 2, ust. 4 pkt 1 i 2, ust. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 606/10 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę 2. zasądza od P. S. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 606/10, po rozpoznaniu skargi P. S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]w przedmiocie inspekcji pracy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

W dniu 15 marca 2010 r. P.S. złożył do inspektora pracy skargę dotyczącą nie umieszczenia jego jako wykonującego pracę elektromontera w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Oddział w K. umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia dotyczące zatrudnienia zainteresowanego i stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania pracy wykonywanej na stanowisku elektromontera w Oddziale Elektrycznym Powierzchni do pracy w szczególnych warunkach, bowiem warunki pracy na tym stanowisku nie są determinowane siłami natury jak również nie są determinowane procesami technologicznymi i prace te nie znajdują się w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Nie są więc spełnione przesłanki zawarte w art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656). Nie są również spełnione kryteria umożliwiające zakwalifikowanie tych czynności do pracy o szczególnym charakterze, gdyż ich charakter nie spełnia kryteriów zawartych w art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 zał. 2 poz. 14 ustawy o emeryturach pomostowych do prac o szczególnym charakterze zaliczane mogą być m.in. prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi mogącymi stwarzać awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Z powyższego wynika, iż warunkiem podstawowym kwalifikowania jest wykonywanie czynności na instalacjach technologicznych lub obiektach technicznych, na których awaria techniczna w rozumieniu przywołanej ustawy o stanie klęski żywiołowej, może spowodować poważne skutki dla bezpieczeństwa publicznego, na podstawie oceny wielkości tych skutków jako skutków równoważnych ze skutkami poważnych awarii przemysłowych. Za skutki spełniające takie kryteria uznaje się skutki poważnych awarii wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 30 grudnia 2002 r. w sprawie poważnych awarii przemysłowych objętych obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (Dz. U. Nr 5, poz. 58 z 2003 r.), w tym m.in. śmierć co najmniej jednej osoby, zranienie co najmniej 6 osób w zakładzie i hospitalizacja przynajmniej jednej z tych osób przez co najmniej 24 godziny, uszkodzenie lub zniszczenie mienia w zakładzie w którym wystąpiła awaria o wartości strat w wysokości przynajmniej 8 mln.

Zaplecze technologiczne przerobu soli kamiennej w K. "K." oraz inne urządzenia techniczne i technologiczne znajdujące się na powierzchni nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia z uwagi na możliwe zaistnienie poważnych awarii przemysłowych. Ewentualne zakłócenia w procesach technologicznych, wynikające z niesprawności nadzorowanego przez elektromontera systemu zasilania elektrycznego mogą powodować jedynie przestoje techniczne i technologiczne oraz stosunkowo niewielkie straty materialne. Skutki tych awarii nie sposób uznać za równoważne ze skutkami poważnych awarii przemysłowych w rozumieniu przepisów przywołanych wyżej.

Zakres obowiązków, odpowiedzialności i czynności wykonywanych na stanowisku elektromontera nie spełnia zdaniem organu administracji I instancji wskazanych wyżej kryteriów i brak jest podstaw do nakazania umieszczenia P. S. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Okręgowy Inspektor Pracy w P., po rozpatrzeniu odwołania P. S. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych w przypadku nie umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Zdaniem organu legitymowanym do zainicjowania wszczęcia postępowania przez PIP jest pracownik, któremu odmówiono wpisania do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Nie jest nim osoba, pracownik, który domaga się ujęcia jego stanowiska pracy w ewidencji stanowisk pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, że inspektor pracy, jak wynika to z przywołanego przepisu ustawy o emeryturach pomostowych, nie jest uprawniony do badania, czy pracodawca prawidłowo ustalił wykaz stanowisk pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dlatego organ odwoławczy uznał, że postępowanie Inspektora Pracy w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe, a więc prawidłowo orzeczono na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. o umorzeniu postępowania.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył P. S., wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, art. 6, art. 105 i art. 107 § 1 K.p.a. i art. 157 § 1 i § 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), co powoduje brak właściwej podstawy prawnej decyzji skutkującej jej nieważnością w świetle art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz poprzez nieuwzględnienie faktu wydania decyzji przez organ I instancji nie zawierającej uzasadnienia faktycznego.

Zdaniem skarżącego niesłusznie umorzono postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości, a nie rozstrzygnięto go merytorycznie, choć organ pierwszej instancji przeprowadził wywód co do zasadności umieszczenia stanowiska w wykazie. Z uzasadnienia organu I instancji nie wynika w ogóle w czym przejawia się bezprzedmiotowość postępowania, decyzja nie zawiera więc należytego uzasadnienia faktycznego ani prawnego, co stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 1 K.p.a., o czym organ II instancji w swej decyzji nie wspomina. Skarżący zarzucił ponadto, że nie można jego wniosku potraktować jako tylko wniosku o zbadanie czy pracodawca prawidłowo ustalił wykaz stanowisk pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a nie skargę na nie umieszczenie jego jako pracownika wykonującego w prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w przedmiotowym wykazie, zgodną z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Okręgowy Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] kwietnia 2010 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wskazując, że naruszone zostały przepisy postępowania, prawa materialnego i procedury mające wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do kwestii czy inspektor pracy uprawniony był w niniejszej sprawie do władczego rozstrzygania o umieszczeniu danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, Sąd podniósł, że zgodnie z art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych płatnik składek jest obowiązany prowadzić m. in. ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. W przypadku nie umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy (art. 41 ust. 6 ww. ustawy). Kompetencje właściwych organów Państwowej Inspekcji Pracy w razie wniesienia takiej skargi określa art. 11a i 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Według tych przepisów właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Główny Inspektor Pracy, okręgowi inspektorzy pracy i inspektorzy pracy działający w ramach właściwości terytorialnej okręgowych inspektoratów pracy – art. 17 cytowanej ustawy), są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Natomiast do zakresu działania okręgowego inspektora pracy należy między innymi rozpatrywanie odwołań od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z przytoczonych przepisów wynika, że Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w I instancji oraz Okręgowy Inspektor Pracy w II instancji, byli uprawnieni do rozstrzygania sprawy wpisu stanowiska pracy skarżącego do prowadzonej przez jego pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Następnie Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Z uwagi na treść art. 11a ustawy o emeryturach pomostowych, który określa kompetencje właściwych organów Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie można uznać, że właściwym rozstrzygnięciem w razie odmowy uznania zasadności żądania umieszczenia pracownika w tej ewidencji, jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem bowiem, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. O bezprzedmiotowości postępowania w niniejszej sprawie nie może być jednak mowy, skoro rozstrzygnięcie sprawy wpisu do tej ewidencji wymagało merytorycznej oceny, czy praca konkretnego pracownika zatrudnionego u pracodawcy prowadzącego taką ewidencję, ma charakter pracy o szczególnym charakterze. Właściwym rozstrzygnięciem inspektora pracy w razie odmowy uznania zasadności żądania umieszczenia pracownika w tej ewidencji, jest odmowa nakazania pracodawcy umieszczenia konkretnego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 456/10).

Sąd I instancji wskazał, że organy administracyjne przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny dokonać dokładnej merytorycznej oceny pracy P. S. w zawodzie elektromontera pod kątem tego, czy jest to praca spełniająca wymogi art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz przepisów załącznika nr 2 do tej ustawy, zasięgając w razie potrzeby opinii biegłego, a następnie wydać decyzję rozstrzygającą sprawę.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2010 r. wniósł Okręgowy Inspektor Pracy w P., zaskarżając w całości powyższy wyrok i zarzucając:

1. Naruszenie prawa materialnego:

a) art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, że organ inspekcji pracy ma prawne upoważnienie do dokonywania wiążących prawnie ustaleń w zakresie prowadzonego przez pracodawcę rejestru stanowisk na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

b) art. 105 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania przez organ inspekcji pracy tego przepisu, a tym samym uznaniu, że organ inspekcji pracy błędnie zastosował ten przepis.

2. Naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 134 § 1 P.p.s.a., polegające na rozstrzygnięciu w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny tj. uznanie, że skarga zainteresowanego pracownika była skargą w związku z nie umieszczeniem zainteresowanego pracownika w rejestrze pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a tymczasem skarga ta była skargą na nieujęcie przez pracodawcę stanowiska pracy na którym pracował zainteresowany pracownik w rejestrze stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi pracownika, a ponadto o zasądzenie od P. S. kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, za obydwie instancje.

W uzasadnieniu organ podał, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, a zwłaszcza art. 41 tej ustawy, wskazując, że "Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w I instancji oraz Okręgowy Inspektor Pracy w II instancji, byli uprawnieni do rozstrzygnięcia sprawy wpisu stanowiska pracy skarżącego do prowadzonej przez jego pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze".

Organ wskazał, że zgodnie z art. 41 ustawy o emeryturach pomostowych pracodawca obowiązany jest prowadzić dwa rejestry:

a) rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze – art. 41 pkt 1 ust 1, (winno być "art. 41 ust. 4 pkt 1"),

b) rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP – art. 41 pkt 1 ust 2 (winno być "art. 41 ust 4 pkt 2").

Okręgowy Inspektor Pracy w P. podniósł, że podział na te dwa rejestry, ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, gdyż ustawa o emeryturach pomostowych tylko z jednym z tych rejestrów wiąże uprawnienia odwoławcze pracownika. Punkt 6 art. 41 ("winno być ust. 6 art. 41") ustawy o emeryturach pomostowych jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości wskazuje, że skarga do Państwowej Inspekcji Pracy przysługuje pracownikowi, ale tylko w przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na FEP. Taki sposób uregulowania oznacza, że organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania prawnie wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym w oparciu o przepisy art. 41 pkt 1 ust 1 ("winno być art. 41 ust. 4 pkt 1") ustawy o emeryturach pomostowych. W tym zakresie organy inspekcji pracy nie mają prawnej podstawy do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru.

Interpretacją wprost sprzeczną z zapisem ustawy jest wskazanie przez Sąd I instancji, że organy inspekcji pracy mają uprawnienia do rozstrzygania spraw wpisu stanowiska pracy do rejestru stanowisk, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Organ nie podzielił również stanowiska Sądu I instancji, iż organ inspekcji pracy w rozpoznawanej sprawie nie miał podstaw do rozstrzygnięcia na podstawie art. 105 K.p.a., tj. umorzenia postępowania. Podkreślił, że P. S. złożył skargę na fakt nie ujęcia przez pracodawcę stanowiska pracy na którym pracował w rejestrze stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, tymczasem ustawa o emeryturach pomostowych przyznaje pracownikowi prawo złożenia skargi do Państwowej Inspekcji Pracy jedynie na fakt nieumieszczenia zainteresowanego pracownika, a nie stanowiska na którym pracuje, w innym rejestrze, a mianowicie w rejestrze pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wobec powyższego organ inspekcji pracy nie mógł rozstrzygnąć przedmiotowej skargi pracownika co do istoty sprawy, albowiem nie miał do tego delegacji ustawowej. W takim stanie sprawy jedynym możliwym rozstrzygnięciem było umorzenie postępowania w oparciu o art. 105 K.p.a., ponieważ postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ocena dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wykładni przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656), w wyniku której Sąd I instancji uznał, że Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w I instancji oraz Okręgowy Inspektor Pracy w II instancji byli uprawnieni w postępowaniu zainicjowanym przez pracownika do rozstrzygnięcia sprawy wpisu stanowiska pracy skarżącego do prowadzonej przez jego pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 powołanej ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi: centralny rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (pkt 1), centralny rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP (pkt 2).

Natomiast płatnik składek jest obowiązany prowadzić wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1) oraz ewidencję pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 (art. 41 ust. 4 pkt 2). To właśnie art. 41 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy, a nie przepisy zawarte w jej art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2, jak omyłkowo wskazano w skardze kasacyjnej, regulują kwestie rozważane w niniejszym postępowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Treść zarzutu kasacyjnego i jego uzasadnienie wskazują jednoznacznie, że zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania dotyczył regulacji zawartej w art. 41 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy oraz w art. 41 ust. 6 ustawy.

W myśl art. 41 ust. 5 ustawy płatnik składek obowiązany jest powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do ewidencji, o której mowa w ust. 4. Jednocześnie art. 41 ust. 6 ustawy stanowi, że: "W przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy." Z powyższym zapisem ustawowym koresponduje treść art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.), dodany z dniem 1 stycznia 2010 r. przez art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, zgodnie z którym: "Właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonywanego wpisu w tej ewidencji."

W świetle przytoczonych wyżej zapisów ustawowych nie budzi wątpliwości zasadność stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej przez Okręgowego Inspektora Pracy w P., że organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru.

W konsekwencji powyższego słusznie postępowanie wywołane skargą P. S. z dnia 15 marca 2010 r. zakończone zostało decyzją umarzającą postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., wobec uznania, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Żądanie P. S. dotyczyło w istocie pominięcia jego stanowiska pracy w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1). Wśród zadań Państwowej Inspekcji Pracy, które określone zostały w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy przewidziane zostały obowiązki ujęte w pkt 9a, dodanym z dniem 1 stycznia 2010 r. przez art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, to jest kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Ponadto, z cytowanego wcześniej przepisu art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione jedynie do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji.

Jednocześnie w art. 41 ust. 56 ustawy o emeryturach pomostowych uregulowano wprost, że jedynie w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Nie ma więc podstaw, by w wyniku skargi pracownika organy orzekały co do wykazu stanowisk pracy prowadzonego zgodnie z art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy.

Wobec powyższego prawidłowo Okręgowy Inspektor Pracy w P. uznał, że prowadzone przez organ I instancji postępowanie było bezprzedmiotowe i jego umorzenie nastąpiło zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., bowiem żądanie strony dotyczyło sprawy, która nie podlega rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ administracyjny.

Odmiennie od powyższego stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, które było wynikiem błędnej wykładni art. 41 ust. 4 pkt 1 i 2 i ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych doprowadziło do uznania, że brak było podstaw do umorzenia postępowania i w konsekwencji do wadliwego uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

Zarzut naruszenia art. 134 ust. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mógł mieć istotnego znaczenia dla rozpoznania skargi kasacyjnej, bowiem zarzucana wadliwość postępowania Sądu I instancji była wynikiem błędnej interpretacji prawa materialnego.

W takim stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi. Podzielając z przedstawionych wyżej względów stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i uznając, że w postępowaniu administracyjnym nie wystąpiły uchybienia procesowe, których stwierdzenie obliguje Sąd do uwzględnienia skargi należało skargę P. S. oddalić na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 203 pkt 2 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).