Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 488/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 pkt 3, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 grudnia 2014 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta "[...]", Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

w "[...]", po rozpoznaniu wniosku "[...]" (zwanego dalej "Skarżącym"), przyznał Skarżącemu zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.: od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 259,97 zł miesięcznie i od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w wysokości 529,00 zł miesięcznie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Następnie, decyzją z dnia 2 kwietnia 2015 r. organ pierwszej instancji zmienił

z urzędu powyższą decyzję w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2015 r. w ten sposób, że ustalił wysokość zasiłku stałego: od dnia

1 stycznia 2015 r. do 28 lutego 2015 r. w kwocie 459,46 zł miesięcznie i od dnia 1 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. – w kwocie 306,89 zł miesięcznie. W pozostałej części pozostawił decyzję bez zmian. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano m.in., że dnia 8 stycznia 2015 r. "[...]" zawarł umowę zlecenie z "[...]" na czas określony do dnia 28 lutego 2015 r. W dniu 2 marca 2015 r. zawarł umowę zlecenie ze "[...]" na okres do 31 maja 2015 r. Przedłożył też organowi w dniu 4 lutego 2015 r. zaświadczenie, że wynagrodzenie za pracę zostało w całości przekazane na zajęcie komornicze. Ustalono, że dnia 23 stycznia 2015 r. wyegzekwowano od strony kwotę 413,49, z czego 330,95 zł zostało przekazane wierzycielowi, zaś opłata i koszty egzekucyjne stanowiły 82.54 zł. Zgodnie z oświadczeniem "[...]" w styczniu 2015 r. uzyskał on przychód z tytułu pracy w Miejskiej Komisji Wyborczej. W dniu 2 lutego 2015 r., komornik sądowy wyegzekwował od niego kwotę 1.395,66 zł, z czego wierzycielowi przekazano na poczet alimentów kwotę 1.260,55 zł, natomiast kwotę 235,11 stanowiły opłaty i koszty egzekucji. Organ pierwszej instancji stwierdził, że stosownie do art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.s.", w styczniu 2015 r. dochód strony stanowiła kwota 82,54 zł, natomiast w lutym dochód wyniósł 235,11 zł. Kryterium dochodowe wynosiło zaś 542,00 zł. Zmiana wysokości dochodu strony w stosunku do dochodu, na podstawie którego ustalono dotychczasowy zasiek stały przekroczyła 10% kryterium dochodowego na osobę, tj. kwotę 54,20 zł, co skutkowało koniecznością zmiany decyzji ustalającej wysokość zasiłku stałego.

Po rozpoznaniu odwołania "[...]" od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", decyzją z dnia 4 maja 2015 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji ustalił dochód strony od stycznia 2015 r. tylko na podstawie potrąceń komorniczych, gdyż w aktach sprawy brak było dokumentów odzwierciedlających dochód w poszczególnych miesiącach. Kolegium zauważyło, że ustalenie dochodu osoby płacącej alimenty może zależeć od wysokości świadczonych alimentów (z uwagi na definicję dochodów wskazaną w ustawie o pomocy społecznej), to dochód strony winien być ustalony w oparciu o takie dowody, jak zaświadczenie (oświadczenie) o wysokości osiągniętych dochodów z tytułu wykonywania zatrudnienia oraz z innych źródeł. Podniosło też, że organ pierwszej instancji ustalił wysokość zasiłku stałego do 31 grudnia 2015 r. na podstawie dochodów strony z lutego 2015 r., podczas gdy w dniu orzekania stronę wiązała umowa zlecenia zawarta w dniu

2 marca 2015 r. Kolegium wskazało na konieczność ustalenia, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, wysokości wynagrodzenia i przesłanek dających możliwość zmiany decyzji w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. Zobligowało też organ pierwszej instancji do uwzględniania, w kontekście przesłanek z art. 106 ust. 5 u.p.s., treści art. 9 K.p.a. oraz faktu, że organ był w posiadaniu informacji o zawartej przez stronę umowie zlecenia w dniu 20 stycznia 2015 r. i okoliczności, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w marcu 2015 r. Organ odwoławczy podniósł również, że znaczna część dowodów w sprawie została zgromadzona przed zawiadomieniem strony o wszczęciu postępowania i organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 K.p.a.

Decyzją z dnia 5 października 2015 r. organ pierwszej instancji zmienił z urzędu decyzję Kierownika Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

w "[...]" z dnia 19 grudnia 2014 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego od dnia 1 marca 2015 r. w ten sposób, że ustalił wysokość tego świadczenia: od dnia 1 marca 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w kwocie 460,11 zł miesięcznie; od dnia 1 maja 2015 r. do 31 maja 2015 r. w kwocie 151,19 zł, od dnia 1 czerwca 2015 r. do 31 lipca 2015 r. odmówił pomocy w formie zasiłku stałego, od dnia 1 sierpnia 2015 r. do 30 września 2015 r. w kwocie 529 zł miesięcznie i od dnia 1 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w kwocie 469,10 zł miesięcznie. Pozostałą część decyzji pozostawił bez zmian. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji podano, że "[...]" prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną o orzeczonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przyznanym okresowo do 31 grudnia 2015 r. Organ pierwszej instancji wskazał, z jakich tytułów i w jakiej wysokości odwołujący się uzyskał dochód za okres od lutego do września 2015 r. Wyjaśnił, że uwzględniono dochód pomniejszony o składkę społeczną, zdrowotną i podatek oraz o dokonane potrącenia komornicze. Organ podał, że kryterium dochodowe dla strony do września 2015 r. wynosiło 542,00 zł, zaś od dnia 1 października 2015 r. - 634 zł. Z uwagi na powyższe, wysokość zasiłku stałego ustalono, jak w sentencji decyzji. Organ podał ponadto, że niedopłacony zasiłek stały w kwocie 153,22 zł za okres od marca do kwietnia 2015 r. zostanie przelany na wskazany rachunek bankowy, jednocześnie zaznaczył, że zasiłek stały w maju 2015 r. został pobrany w nienależnej wysokości, a wysokość i zasady zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego zostaną ustalone w odrębnej decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", decyzją z dnia 9 listopada 2015 r., uchyliło zaskarżoną decyzję

w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolegium wywiodło, że art. 106 ust. 5 u.p.s. może znaleźć zastosowanie, gdy weryfikowana decyzja wywołuje w dalszym ciągu skutki prawne, np. kiedy beneficjent korzysta z przyznanych mu uprawnień. Oceniło jednocześnie, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie jest adekwatne do rozstrzygnięcia zawartego w jej sentencji. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał bowiem, że jako podstawę wyliczenia zasiłku w marcu 2015 r. przyjął dochody strony w wysokości 81,89 zł, zaś

w kwietniu 2015 r. - 390,81 zł. Tymczasem w sentencji decyzji orzekł, że wysokość zasiłku stałego wynosi w tych miesiącach 460,11 zł (przy różnym dochodzie za każdy z miesięcy). Ponadto, dochody za maj wskazane zostały w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku stałego - 1.008,21 zł, jednak przyznano "[...]" zasiłek w kwocie 151,19 zł. Kolegium zarzuciło, że z uzasadnienia decyzji nie wynika, o jakie kwoty zobowiązań alimentacyjnych organ pomniejszył dochody strony, ani z jakich dokumentów one wynikały. Zaznaczyło też, że opłata egzekucyjna i inne koszty związane z egzekucją należności alimentacyjnych nie są alimentami i w świetle art. 8 ust 3 pkt 3 u.p.s. nie mogą pomniejszać dochodu. Podniosło ponadto, że art. 106 ust. 5 u.p.s., stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji, przewiduje zmianę lub uchylenie decyzji w przypadku pobrania nienależnego świadczenia. Kolegium stwierdziło, że jeśli organ uzna, że zasiłek za maj 2015 r. został pobrany w wyższej wysokości, winien wskazać, że zmiana decyzji w tym zakresie jest spowodowana tą przesłanką. W uzasadnieniu organ winien wskazać motywy podjętego w tym względzie rozstrzygnięcia, z powołaniem się na okoliczności stanu faktycznego, które o tym świadczą. Kolegium zaznaczyło ponadto, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga także uzasadnienia.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r. organ pierwszej instancji z urzędu zmienił własną decyzję z dnia 19 grudnia 2014 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego od dnia 1 marca 2015 r. w ten sposób, że ustalił wysokość zasiłku stałego: od 1 marca 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w kwocie 460,11 zł miesięcznie; od 1 maja

2015 r. do 31 maja 2015 r. w kwocie 151,19 zł; od 1 czerwca 2015 r. do 31 lipca 2015 r. odmówił pomocy w formie zasiłku stałego; od 1 sierpnia 2015 r. do 30 września 2015 r.

w kwocie 529 zł miesięcznie - od 1 października 2015 r. do 30 listopada 2015 r. w kwocie 469,10 zł miesięcznie; od 1 grudnia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w kwocie 284,32 zł. Organ zaznaczył, że niedopłacony zasiłek stały za marzec 2015 r. i kwiecień 2015 r. oraz zasiłek za sierpień 2015 r., wrzesień 2015 r. i październik 2015 r. w łącznej wysokości 1.833,54 zł został przekazany na rachunek bankowy strony.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji ustalił dochód strony (pomniejszony

o składkę społeczną, zdrowotną i podatek) w poszczególnych miesiącach 2015 r.

z uwzględnieniem zawartych przez "[...]" umów zleceń, otrzymanego zwrotu podatku i dokonanych potrąceń komorniczych przekazanych wierzycielowi z tytułu alimentów. Wskazał też, że kwot potrąconych tytułem kosztów i opłat egzekucyjnych nie odliczył do dochodu strony. Organ pierwszej instancji podał, że w styczniu 2015 r. strona nie uzyskała żadnego dochodu. W lutym 2015 r. jej dochód po potrąceniach wyniósł 347,37 zł i składał się z wynagrodzenia za pracę w "[...]" za styczeń i luty 2015 r. Za marzec 2015 r. dochód pomniejszony o zajęcie komornicze wyniósł 81,89 zł i stanowił go zwrot podatku z Urzędu Skarbowego w wysokości 279 zł. W kwietniu 2015 r. dochód po potrąceniach wyniósł 390,81 zł i stanowiło go wynagrodzenie za pracę w "[...]" W maju 2015 r. dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w "[...]" w oraz z tytułu pracy w Obwodowej Komisji Wyborczej, po potrąceniach, wyniósł 1.008,21 zł. W czerwcu 2015 r. uzyskał On dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę z "[...]" po potrąceniach, w kwocie 691,32 zł, zaś w lipcu 2015 r. dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w tej Spółce wyniósł 690,65 zł. W sierpniu 2015 r., "[...]" nie uzyskał żadnego dochodu. We wrześniu 2015 r. Jego dochód z tytułu wynagrodzenia z "[...]" po pomniejszeniu, wyniósł 164,90 zł, a w październiku 2015 r. dochód wynagrodzenia za pracę w tej Spółce, po pomniejszeniu, wyniósł 195,79 zł. W listopadzie 2015 r. dochód wyniósł 871,71 zł i stanowił go zasiek chorobowy płatny przez Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych po pomniejszeniu o podatek, w grudniu 2015 r. jego dochód, po potrąceniach, z tytułu zasiłku chorobowego, wyniósł 349,68 zł. Organ wskazał ponadto dokumenty, na podstawie których ustalił kwoty i terminy uzyskanego przez stronę dochodu i dokonanych zajęć komorniczych. Zaznaczył, że kryterium dochodowe dla strony do września 2015 r. wynosiło: 542,00 zł, a od 1 października 2015 r. - 634 zł. Organ wyliczył ponadto, za poszczególne miesiące 2015 r., kwoty zasiłku stałego, jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej a dochodem strony.

Organ podniósł też, że zasiłek stały w maju 2015 r. winien wynosić 151,19 zł, lecz "[...]" pobrał kwotę 306,89 zł. Podobnie, w grudniu 2015 r., zasiłek stały winien wynosić 284,32 zł, a pobrał "[...]" kwotę 469,10 zł. Zaznaczył, że strona nie poinformowała pracownika socjalnego o zmianie swojej sytuacji dochodowej, to jest o uzyskanym wynagrodzeniu za kwiecień 2015 r., co miało wpływ na wysokość zasiłku stałego w maju 2015 r. oraz o uzyskaniu prawa do zasiłku chorobowego od października 2015 r., co miało wpływ na wysokość zasiłku stałego w grudniu 2015 r. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, że w maju i grudniu 2015 r. wnioskodawca pobrał nienależnie zasiłek stały,

a wysokość i zasady zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego zostaną ustalone

w odrębnej decyzji.

W złożonym odwołaniu "[...]" zarzucił, że zaskarżoną decyzją organ niezgodnie z prawem zmienił wstecznie ustalone prawo do zasiłku stałego, naruszając tym zasadę ochrony praw nabytych. Zdaniem odwołującego się, wydając decyzję, organ administracji może kształtować zakres uprawnień strony wyłącznie na okresy rozliczeniowe przypadające po wydaniu decyzji. Stwierdził też, że kwestionowana decyzja wygasła i zgodnie z art. 162 K.p.a. bezprzedmiotowa była jej zmiana. Wywiódł, że błędnie nie pomniejszono jego dochodu o kwoty opłat i kosztów egzekucyjnych. Zarzucił też, że organ pierwszej instancji pominął fakt, że "[...]" przekazała na rzecz komornika sądowego całość należnych stronie kwot z tytułu wykonania prac zleconych. Podniósł ponadto, że organ egzekucyjny w związku ze zbiegiem zajęć utworzył depozyt w wysokości 2.155 zł. Obecnie komornik sądowy oczekuje na uprawomocnienie się postanowień o przekazaniu postępowań egzekucyjnych i akt tych postępowań. Do uprawomocnienia się planu podziału kwot uzyskanych w toku egzekucji, niedopuszczalne jest ich przekazanie wierzycielowi alimentacyjnemu, stąd niemożliwe jest wyliczenie dochodu odwołującego się za poszczególne miesiące 2015 r. do czasu podziału istniejącego depozytu. Strona wywiodła ponadto, że organ pierwszej instancji wadliwie zmienił własną decyzję ostateczną zamiast wydać decyzję o pobraniu świadczenia nienależnego. Zauważyła, że bez zgody strony postępowania administracyjnego niedopuszczalne jest wydanie decyzji naruszającej prawa, jakie już ona nabyła.

Decyzją z dnia 29 lutego 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu, że postępowanie w sprawie zmiany decyzji z dnia

19 grudnia 2014 r. zostało wszczęte w marcu 2015 r., o czym strona została skutecznie zawiadomiona w dniu 11 marca 2015 r. Decyzja ta nie była wówczas decyzją skonsumowaną, ani też decyzją, która wygasła na mocy art. 162 K.p.a. Kolegium zaznaczyło, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zrealizowanie decyzji - wykonanie jej w całości, nie oznacza bowiem jej bezprzedmiotowości. Nie ma znaczenia fakt, że decyzja w sprawie została wydana w styczniu 2016 r., skoro zawiadomienie, w którym organ pierwszej instancji poinformował stronę o przyczynach wszczęcia postępowania, zostało wydane w czasie, gdy odwołujący się nie zrealizował

w całości przyznanego świadczenia.

Kolegium oceniło, że zastosowany przez organ tryb zmiany decyzji był prawidłowy. Podniosło, że art. 106 ust. 5 u.p.s. jest przepisem o charakterze obligatoryjnym, co oznacza, że gdy organ ustali, że występuje którejkolwiek z przesłanek w tym przepisie określonych - ma obowiązek zmiany lub uchylenia decyzji na niekorzyść strony - bez jej zgody. Wyjaśniło, że powołany przepis jest uregulowaniem szczególnym, gdyż odnosi się do weryfikacji decyzji ostatecznej w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Skoro zaś przepis szczególny, zawarty w ustawie o pomocy społecznej, reguluje sytuację występującą w niniejszej sprawie - nie może mieć zastosowania art. 155 K.p.a., którego naruszenie zarzucił odwołujący się. Kolegium podkreśliło, że art. 14 u.p.s. zawiera odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz tylko w sprawach, które nie są uregulowane w ustawie o pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, w sytuacji zmiany sytuacji dochodowej strony, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał i wskazał art. 106 ust. 5 u.p.s. jako podstawę prawną zmiany decyzji w przedmiocie zasiłku stałego. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że organ pierwszej instancji prawidłowo,

z uwzględnieniem zasad wskazanych w art. 8 ust. 3 u.p.s., na podstawie dołączonych do akt sprawy dokumentów, ustalił dochód "[...]" w poszczególnych miesiącach. Kolegium wywiodło, że opłata egzekucyjne i inne koszty związane z egzekucją należności alimentacyjnych nie są alimentami, które mogłyby pomniejszyć dochód strony zdefiniowany w ustawie o pomocy społecznej. Pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów wynika bowiem ze szczególnego charakteru zobowiązań alimentacyjnych. Wyjątek z art. 8 ust. 3 pkt 3 ma więc szczególnie silne uzasadnienie aksjologiczne wyłącznie z uwagi na interes uprawnionego do alimentacji i nie może być interpretowany rozszerzająco. Kolegium stwierdziło, że wbrew zarzutom, organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i zachował też procedury wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, a swoje stanowisko szeroko uzasadnił, z zachowaniem warunków przewidzianych w art. 107 § 3 K.p.a.

Odnosząc się do kwestii depozytu, na którym znajduje się potrącenie z rachunku bankowego w związku ze zbiegiem egzekucji, Kolegium uznało, że nie jest to zagadnienie wstępne, które może stanowić podstawę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. W sytuacji bowiem konieczności rozstrzygnięcia w przedmiocie podziału kwoty uzyskanej

z egzekucji - ewentualne przekazanie alimentów na konto wierzyciela alimentacyjnego nastąpi dopiero po uprawomocnieniu się planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji. Skoro zatem na tym etapie sprawy pewnym jest, że na konto wierzyciela alimentacyjnego nie została - do dnia 31 grudnia 2015 r. - przekazana z depozytu żadna kwota alimentów, to okoliczność ta nie może mieć wpływu na dochód strony w okresie od 1 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.

W skardze, złożonej do tut. Sądu, Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego:

- art. 106 ust. 1, 4 i 5 u.p.s., przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ze względu na konstytutywny charakter wydanej na jego podstawie decyzji może ona wywierać wyłącznie skutek ex nunc, to jest na przyszłość nie zaś ex tunc, mimo, że nienależnie wypłacone świadczenie obejmuje okres poprzedzający jej podjęcie;

- art. 109 u.p.s., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie zobowiązuje organu do bezzwłocznej reformy orzeczenia pod rygorem braku możliwości żądanie jego zwrotu;

- art. 37 ust. 1 u.p.s., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu kasowej metody rozliczania dochodów Skarżącego z pominięciem istniejącego w postępowaniu egzekucyjnym depozytu powstałego w związku ze zbiegiem postępowań.

- art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., przez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu że rozstrzygnięcie organów egzekucyjnych co do podziału kwot stanowiących depozyt nie jest zagadnieniem wstępnym w postępowaniu.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w całości jako bezprzedmiotowego.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami

a organami administracji rządowej (§ 1). Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego (§ 2).

Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, w razie gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania

w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]"

z dnia 29 lutego 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 18 stycznia 2016 r., zmieniającą decyzję tego organu z dnia 19 grudnia 2014 r., którą przyznano Skarżącemu zasiłek stały od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.

Podstawę materialnoprawną decyzji z dnia 18 stycznia 2016 r. stanowił art. 106

ust. 5 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12

i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej Skarżącego, mająca wpływ na prawo do pobieranego zasiłku stałego. Bezspornie bowiem Skarżący uzyskał, w miesiącach wyszczególnionych w decyzji zmieniającej, dochód, który wpłynął na wysokość, przyznanego mu decyzją z dnia

19 grudnia 2014 r., zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że w wymienionych

w kwestionowanej decyzji miesiącach Skarżący uzyskał dochód z tytułu: umów zlecenia, pracy w Obwodowej Komisji Wyborczej, zwrotu podatku oraz przyznanego zasiłku chorobowego. Od kwot otrzymanego dochodu odliczono, zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. zaliczkę na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwoty alimentów przekazanych wierzycielowi.

Organy orzekające prawidłowo również wyliczyły wysokość dochodu Skarżącego. Należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Tym samym, cała wyegzekwowana od Skarżącego kwota, obejmująca kwoty alimentów oraz kosztów i opłat egzekucyjnych, nie mogła pomniejszyć uzyskanego przez niego dochodu. Stosownie do cytowanego przepisu, tylko kwota wyegzekwowanych i przekazanych wierzycielowi alimentów, a więc alimentów świadczonych przez Skarżącego, mogła pomniejszyć jego dochód. Prawidłowo ponadto wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, że skoro na konto wierzyciela alimentacyjnego nie została do dnia 31 grudnia 2015 r. przekazana z depozytu żadna kwota tytułem alimentów, to okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na dochód Skarżącego w okresie od 1 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.

Powyższe spowodowało, że zmieniło się kryterium dochodowe Skarżącego. Organy mogły więc bez zgody Skarżącego uchylić decyzję przyznającą mu zasiłek stały i zmienić wysokość przyznanego prawa do tego świadczenia w poszczególnych miesiącach 2015 r.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że ze względu na konstytutywny charakter decyzji wydanej na podstawie art. 106 ust. 1, 4 i 5 u.p.s., może ona wywierać wyłącznie skutek ex nunc.

Przyznać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., którą zmieniono lub uchylono pierwotną decyzję w przedmiocie zasiłku stałego, ma charakter konstytutywny. Deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jednak

o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje bowiem pogląd, że kwestia, jaki skutek ex tunc, czy ex nunc ma określone orzeczenie, związana jest nie

z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialno-prawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (zob. M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r., s. 47 i nast.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie

z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, iż akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji, konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (zob. wyroki NSA z dnia: 2 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 221/16; 28 października 2009 r., sygn. akt II GSK 153/09; 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12 dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa. gov.pl).

Dodać należy, że niewątpliwie, tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej

z art. 106 ust. 5 u.p.s., nie znajdzie zastosowania do decyzji już zrealizowanej, a więc takiej, której skutki zostały już skonsumowane (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 980/13, CBOSA). Jednakże, w niniejszej sprawie, jak prawidłowo Kolegium wskazało w zaskarżonej decyzji, w dacie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji, to jest w dniu 3 marca 2015 r., akt ten niewątpliwie nie był zrealizowany.

W kontrolowanej sprawie nie został też naruszony art. 109 u.p.s. Przepis ten stanowi, że osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Wbrew wywodom Skarżącego, z przepisu tego nie wynika zakaz zmiany decyzji wydanej w sprawie pomocy społecznej. Cytowany przepis określa bowiem wyłącznie obowiązek osób i rodzin, które otrzymują świadczenia.

W okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy nie zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania określona w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Przepis ten przewiduje, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem Skarżącego, rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego

w przedmiocie podziału kwot stanowiących depozyt winno być uznane za zagadnienie wstępne.

Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu cytowanego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Zaznaczyć ponadto należy, że istnienie konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Z treści art. 106 ust. 5 u.p.s. wynika natomiast, że zmiana lub uchylenie decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej na niekorzyść strony bez jej zgody następuje, gdy ustalone zostanie, że zaistniała zmiana sytuacji dochodowej strony. Skoro zaś, co jest bezsporne, z depozytu nie przekazano żadnej kwoty tytułem alimentów, to nie można mówić o zmianie sytuacji dochodowej Skarżącego, wywołanej świadczeniem kwoty alimentów na rzecz innych osób.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.