Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1122/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant: specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 lipca 2018 r. znak sprawy [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w K. odmówił A. Z. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, odsetek od tych należności oraz na Fundusz Pracy za okres od maja 2017 r. do stycznia 2018 r.

W jej uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o umorzenie powyższych należności zobowiązany podkreślił, iż od 24 stycznia 2018 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej. Poinformował , że do momentu otrzymania emerytury nie podejmie jej wykonywania. Oświadczył też, że nie prowadzi działalności od 1 stycznia 2018 r. i podejmował próby wyrejestrowania działalności drogą elektroniczną, nie składał dokumentów rozliczeniowych za styczeń 2018 r., a sprzedaż i koszty wynosiły 0. Oświadczył , że w okresie prowadzenia działalności nie korzystał z przysługujących usług, tj. ze służby zdrowia, czy z dofinansowań oraz zaznaczył , że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, a spłata ich pociągnie za sobą bardzo ciężkie skutki dla niego samego i rodziny.

Zakład opisał następnie sposób powstania zaległości, naliczenia odsetek, sytuację rodzinną, majątkową , zdrowotną, zarobkową wnioskodawcy i jego żony oraz inne zobowiązania (zobowiązanie pieniężne w bankach w wysokości [...] zł, spłacane po [...] zł. miesięcznie). Wskazał następnie, że w stosunku do A. Z. nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Podkreślił nadto, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzenie należności z tytułu składek objęte jest uznaniem administracyjnym. Zakład zwrócił uwagę, że w stosunku do zobowiązanego zadłużenie będące przedmiotem postępowania nie jest obecnie skierowane na drogę przymusowego dochodzenia.

Przedstawione przez zobowiązanego okoliczności faktyczne organ odniósł także do przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.z 2003 r. Nr 141 poz. 1365) na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Po analizie organ uznał , że przesłanki określone w tym przepisie także w stosunku do zobowiązanego nie zachodzą.

A. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zaległych składek wykazanych w ww. decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w K. z 23 lipca 2018 r. i oznajmił , że "Prezes Oddziału ZUS w K." w decyzji odmawiając umorzenia należności nie podał na jakiej podstawie nie udzielił zobowiązanemu pomocy de minimis. Zwrócił też uwagę, iż dokumenty zgromadzone przez ZUS błędnie wykazują, że figuruje jako płatnik od 1 marca 2005 r., ponieważ figuruje jako płatnik od 1 maja 1992 r. Zaznaczył, że 16 listopada 2016 r. wypełnił kwestionariusz ZUS RP 6 dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych oraz dostarczył wymagane dokumenty dotyczące okresów zatrudnienia i o działalności gospodarczej, która była prowadzona od 1 maja 1992 r. Poinformował, że nie pobiera żadnego zasiłku dla bezrobotnych i nigdy nie występował o pomoc de minimis. Podkreślił, że od zarejestrowania działalności (1 maja 1992 r.) nie zalegał z płatnością składek i podatków, lecz musiał zawiesić działalność 24 stycznia 2018 r. z powodu zbyt wysokich opłat z tytułu składek do ZUS. Zaznaczył, że składając wniosek nie podał, iż mieszka z żoną, a do mieszkania w K. nie ma tytułu prawnego. Poinformował również, że żona zawiesiła działalność gospodarczą 1 czerwca 2018 r i posiada również zaległe należności w kwocie [...]zł na ubezpieczenia społeczne i [...] zł na ubezpieczenie zdrowotne z odsetkami. Zaznaczył także, że żona nie jest zatrudniona na stałe. Szczególną uwagę zwrócił na fakt, iż oboje z żoną podejmują starania by pozyskać prace zlecone, lecz obecnie nie mają stałej pracy i co za tym idzie stałego miesięcznego wynagrodzenia. Zobowiązany stwierdził, że wyżej przytoczone okoliczności stanowią przesłankę do umorzenia długu. W następnej części wniosku opisał przebyty zabieg, przygotowania do niego oraz zaznaczył , że po zabiegu nie był w stanie pracować, podkreślając, że stwierdzenie Zakładu, iż mógł pracować w tym czasie jest niezrozumiałe i niesłuszne. W następnej kolejności opisał swoje starania o rozłożenie zaległości na raty i okoliczności temu towarzyszące. Oświadczył również, że w jego ocenie niesłuszne jest twierdzenie, że do tej pory organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji i na obecnym etapie postępowania nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w toku podejmowanych czynności nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zobowiązany podkreślił , że decyzja wydana przez Zakład jest dla bardzo krzywdząca, zaznaczając, że nie posiada żadnego majątku poza ˝ udziału w mieszkaniu w K.. Stwierdził, że przez wiele lat nie otrzymał pomocy ze strony Zakładu i podkreślił również fakt, iż przez wiele lat pracodawcy sumiennie opłacali jego składki, a za zakończenie oświadczył , że jest niezadowolony z decyzji Zakładu.

Decyzją z dnia 15 lipca 2019 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w B.-B. , po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 lipca 2018 r. znak sprawy [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Organ ustalił, że zobowiązany jest żonaty, jest mikroprzedsiębiorcą, który w 2017 r. osiągnął przychód w kwocie [...]zł., a dochód w wysokości [...] zł., zaś w 2018 r. nie osiągnął żadnego przychodu ani dochodu, nie pracuje zarobkowo, nie pobiera zasiłków, ani nie osiąga dochodów z innych źródeł, ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat w wysokości [...] zł., z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości [...] zł., koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł., prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną W. Z., która osiąga dochód w kwocie netto [...] zł., nie posiada innych zobowiązań finansowych, nie posiada nieruchomości, innych praw majątkowych, ani wierzytelności, jest właścicielem ˝ części mieszkania, posiada samochód marki Chrysler z 1998 r. oraz komputer i sprzęt RTV o łącznej wartości [...] zł.

Organ przytoczył też oświadczenie zobowiązanego, z którego wynika, że 24 stycznia 2018 r. zawiesił działalność gospodarczą w zakresie zarządzania stronami internetowymi i podobnej działalności, a żona zobowiązanego zawiesiła działalność 1 czerwca 2018 r.; powodem zawieszenia działalności były zbyt wysokie składki do ZUS. Ponadto stwierdził , że poprawa sytuacji materialnej nastąpi w chwili stałego zatrudnienia, ponieważ obecna praca na podstawie umowy o dzieło pozwala tylko na częściowe zaspokojenie potrzeb życiowych. Zaznaczył także, iż od dnia zawieszenia działalności gospodarczej nie ma środków na spłatę zadłużenia w ZUS, oraz, że wystąpił z wnioskiem o świadczenie przedemerytalne, lecz otrzymał negatywną odpowiedź, którą zaskarżył do Sądu Okręgowego w K.. Poinformował również, że obecnie na leki wydaje około od [...] zł -100,00 zł.

Organ ustalił nadto, że zobowiązany jest współwłaścicielem (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) działki w J. o powierzchni 55,20 m2 dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi Księgę Wieczystą o numerze [...] oraz , że wobec zobowiązanego nie było dotąd prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W związku z tym, że zobowiązany jest przedsiębiorcą organ dokonał analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Organ wskazał, że wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki:

1.udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych,

2.ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub produkcję określonych towarów),

3.jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,

4.zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

Organ stwierdził, że w nin. sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

I tak , z uwagi na fakt, że należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869) należy uznać, że przesłanka ta jest spełniona.(ad.1).

Ze względu na to, że umorzenie następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przesłankę tę należy uznać za spełnioną.(ad.2).

Za pomoc publiczną uznawane jest wsparcie udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku. Przesłankę tę uznaje się za spełnioną, jeżeli przedsiębiorca otrzymuje pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych.(ad.3).

Udzielony przez ZUS środek nie może zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji bądź wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Prowadzona przez zobowiązanego działalność gospodarcza świadczy usługi w zakresie przetwarzania danych: zarządzania stronami internetowymi i podobną działalność. Zobowiązany działa na rynku ogólnopolskim w związku z powyższym udzielony przez ZUS środek nie może zakłócać lub wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej.(ad.4).

Udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 200 tys. euro w okresie 3 lat budżetowych. Z akt sprawy wynika, że płatnik wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro.

W związku z powyższym , zd. organu, analiza wykazała, że ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych należności z tytułu składek, nie stanowiłoby pomocy de minimis.

Po przytoczeniu treści art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ stwierdził, że należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy, którego treść została przytoczona. Organ podkreślił, że przesłanki wskazane w tym przepisie stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zaznaczył, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ponieważ przepisy art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy określają jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone. Organ przywołał także treść wyroku NSA z 4 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 703/08, w którym stwierdzono: "nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona została całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa, organ może odmówić ich umorzenia".

Odnosząc wskazane wyżej przesłani z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 cyt. ustawy do okoliczności faktycznych organ stwierdził, że żadna z tych przesłanek w stosunku do zobowiązanego nie zachodzi. Następnie organ ocenił wskazane przez zobowiązanego okoliczności pod kątem spełnienia przesłanek z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) i ustalił, że także przesłanki określone w tym przepisie w stosunku do zobowiązanego nie zachodzą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. Z. wniósł o uchylenie i zmianę powyższych decyzji oraz o umorzenie w całości należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...]zł.

Zd. skarżącego, przy wydaniu powyższych decyzji organ naruszył art. 77 i art. 80 k.p.a. , bowiem nie zebrał oraz nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Zd. skarżącego organ pominął fakt złożenia wniosku o udzielenie pomocy de minimis i nie podał na jakiej podstawie, odmawiając umorzenia należności, nie udzielił pomocy de minimis. Skarżący ponownie przywołał wszystkie okoliczności uprzednio wskazane we wniosku o umorzenie należności i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a odnoszące się do jego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz zdrowotnej. Zd. skarżącego w stosunku do przedstawionej przez niego sytuacji spełnione są przesłanki odnoszące się do całkowitej nieściągalności, jak i przesłanka wskazująca, iż opłacenie przez skarżącego należności z tytułu składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2019r., poz. 2325 – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga jest nieuzasadniona.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że należności z tytułu zaległych składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na zasadach, przewidzianych w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej oznaczona jako u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 ust. 2, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Jak stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustawowym warunkiem umorzenia należności jest zatem ustalenie całkowitej ich nieściągalności, a pojęcie to zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Od tej zasady wyjątek wprowadza – w odniesieniu do ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, art. 28 ust. 3a u.s.u.s., stosownie do którego takie należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Ustawa zawiera podstawę do określenia szczegółowych zasad i przesłanek umorzenia w takich wypadkach w drodze rozporządzenia (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.).

Zasady umarzania należności wobec ubezpieczonych – płatników składek reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności (całkowita nieściągalność oraz wykazanie przez skarżącego przesłanek, wymienionych w § 3 rozporządzenia) podlegały w niniejszej sprawie ustaleniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustalenia te należało poczynić zgodnie z wymogami, wynikającymi z przepisów k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że składniki struktury decyzji uznaniowej są takie same, jak w decyzji związanej, natomiast różnice sprowadzają się do uzasadnienia w ramach przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie może bowiem nosić cech "dowolności". Nie zmienia to jednak faktu swobody decyzyjnej organu przy podejmowaniu decyzji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2010r., II GSK 491/09). Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011r., I OSK 2006/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 marca 2014r., II SA/Sz 1221/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2013r., I SA/Wa 1579/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 sierpnia 2011r., I SA/Ke 347/11). Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Stanowi ono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2009r., I OSK 649/09).

Wszystkie powyższe wymogi muszą być dochowane również w sprawach, objętych uznaniem administracyjnym. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją takiego stanowiska jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2014r., III SA/Łd 532/13). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu administracji od obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym. Negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i w odniesieniu do wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 14 stycznia 2015r., III SA/Po 431/14).

Zd. Sądu,nie budzą zastrzeżeń ustalenia organu administracji odnośnie stanu zaległości skarżącego, prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z żoną, dochodów żony, kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, zobowiązań pieniężnych, braku oszczędności i majątku skarżącego, jego sytuacji zdrowotnej, a także utrzymywania się z prac dorywczych. Wyjaśnienie tych okoliczności odbyło się zgodnie z wymogami powołanych wyżej przepisów prawa i w sposób nie budzący zastrzeżeń Sądu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeanalizował następnie poszczególne przesłanki umorzenia zaległości, zarówno wynikające z przepisów ustawy, jak i rozporządzenia wykonawczego. Wskazując na niestwierdzenie przez właściwy organ braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, kwotę zadłużenia wyższą od kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym i zwracając uwagę na to, że ustawowa przesłanka, związana ze śmiercią dłużnika nie może dotyczyć niniejszej sprawy, Zakład nie stwierdził całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Skarżący kwestionował ustalenia w tym zakresie, niemniej podnoszone przez niego argumenty mogą świadczyć o trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, ale ta nie jest jeszcze równoznaczna z całkowitą nieściągalnością należności. Rację ma organ wskazując, że nie toczyło się wobec skarżącego postepowanie egzekucyjne i nie zapadło postanowienie o umorzeniu egzekucji, a zatem możliwości przymusowego dochodzenia należności się nie wyczerpały. Tu należy wskazać, że skarżący jest współwłaścicielem (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) działki w J. o powierzchni 55,20 m2 dla której Sąd Rejonowy w W. prowadzi Księgę Wieczystą o numerze [...] Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i prowadzona działalność gospodarcza obecnie została zawieszona, lecz nie można wykluczyć , iż w każdej chwili skarżący może wznowić jej działanie i znów uzyskiwać z tego tytułu dochody. Skarżący ponosi koszty utrzymania w łącznej kwocie [...]zł., w tym koszty związane z leczeniem ([...] zł.), opłaty eksploatacyjne ([...] zł.) oraz miesięczne opłaty (200,00 zł.). Jak stwierdził sam skarżący, obecnie, wraz z żoną poszukują stałej pracy. Mając na uwadze to, że obecny, tzw. rynek pracy to rynek pracy pracownika oraz mając na uwadze doświadczenie skarżącego należy sądzić, że skarżący ma szansę znaleźć stałe zatrudnienie i tym samym poprawić swoją sytuację finansową. Należy też zwrócić uwagę, na co i zwrócił uwagę organ, że w oświadczeniach o stanie rodzinnym i majątkowym z 30 czerwca 2018 r. oraz z 24 września 2018 r. skarżący wskazał, iż spłaca zadłużenie w bankach w formie układu ratalnego z miesięczną ratą w wysokości [...] zł. W oświadczeniu z 24 kwietnia 2019 r. natomiast wskazał, że nie posiada innych zobowiązań finansowych. A zatem skarżącemu udało się spłacić zobowiązania cywilno-prawne i był w stanie wygospodarować wolne środki na spłatę ww. zobowiązań. Słusznie zatem, w świetle tych faktów organ uznał, iż jest szansa na spłatę przez skarżącego należności, np. poprzez zawarcie układu ratalnego z ratą dostosowaną do możliwości finansowych.

Organ administracji publicznej rozważył także, czy skarżący wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zakład słusznie zauważył, że nie zostały one wykazane.

Odnosząc się do przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia organ słusznie stwierdził, że sytuacja majątkowa rodziny, w szczególności sytuacja finansową skarżącego i jego żony oznaczają, iż opłacenie zadłużenia nie pozbawi ich możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Zwrócić trzeba uwagę, że skarżący wraz z żoną ponoszą miesięczne wydatki związane z codziennym utrzymaniem, wydatki na leczenie oraz spłacili zadłużenie w banku, mimo, że jak wskazali utrzymują się z prac dorywczych ( skarżący nie wskazał wysokości tak osiąganych dochodów), a przecież, co słusznie podkreślił organ, przy obecnej sytuacji na rynku pracy (rynek pracy pracownika) podjęcie stałego zatrudnienia nie jest utrudnione. Rozważając, czy wykazana została przesłanka z § 3 ust. 2 rozporządzenia organ administracji publicznej przyjął, że nie doszło do żadnego nadzwyczajnego wydarzenia, wobec którego opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. W zakresie przesłanki, przewidzianej w § 3 ust. 3 rozporządzenia Zakład słusznie wskazał, że co prawda skarżący przeszedł zabieg usunięcia kaszaka, ale problemy te – nie kwestionowane przez organ – nie pozbawiają skarżącego możliwości zarobkowania.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić trzeba, że organ administracji publicznej ustalił wszystkie okoliczności istotne w sprawie, prawidłowo ocenił, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia, wynikające z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia. Zarzuty skargi nie potwierdziły się, żadna z podniesionych w jej ramach okoliczności nie świadczy ani o nieściągalności zaległości, ani o sytuacji, która dawałaby podstawę do umorzenia należności na podstawie rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Nie będąc związany granicami środka zaskarżenia Sąd, analizując całość zebranego w sprawie materiału nie dopatrzył się żadnych innych przyczyn, dla których umorzenie należności byłoby w świetle ustawy albo rozporządzenia wykonawczego uzasadnione.

Wbrew twierdzeniom skargi wskazać należy, iż organ dokonał analizy wniosku skarżącego pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Prawidłowo organ wskazał, że wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki:

1.udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych,

2.ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub produkcję określonych towarów),

3.jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,

4.zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

Słusznie też organ stwierdził, że w nin. sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

I tak , z uwagi na fakt, że należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869) uznał, że przesłanka ta jest spełniona.(ad.1).

Ze względu na to, że umorzenie następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, także i tę przesłankę uznał za spełnioną.(ad.2).

Za pomoc publiczną uznawane jest wsparcie udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku. Przesłankę tę uznaje się za spełnioną, jeżeli przedsiębiorca otrzymuje pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych.(ad.3).

Udzielony przez ZUS środek nie może zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji bądź wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Prowadzona przez zobowiązanego działalność gospodarcza świadczy usługi w zakresie przetwarzania danych: zarządzania stronami internetowymi i podobną działalność. Zobowiązany działa na rynku ogólnopolskim w związku z powyższym udzielony przez ZUS środek nie może zakłócać lub wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej.(ad.4).

Udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 200 tys. euro w okresie 3 lat budżetowych. Z akt sprawy wynika, że płatnik wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro.

W związku z powyższym , prawidłowo organ stwierdził, że ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych należności z tytułu składek, nie stanowiłoby pomocy de minimis.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.