Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 206/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 7, art. 71, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Teza: Jakkolwiek w stanie prawnym obowiązującym 3 marca 2000 r. zgoda na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części mogła obejmować przeróbki pomieszczenia, to jednak nie oznacza to, że zatwierdzenie projektu takiej przeróbki powoduje skutek w postaci "zalegalizowania" wszystkich elementów obiektu odzwierciedlonych w projekcie, a nie podlegających przeróbce. W postępowaniu o zmianę sposobu użytkowania nie bada się bowiem zgodności z prawem obiektu lub jego części w stanie już zastanym.

TEZY

Jakkolwiek w stanie prawnym obowiązującym 3 marca 2000 r. zgoda na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części mogła obejmować przeróbki pomieszczenia, to jednak nie oznacza to, że zatwierdzenie projektu takiej przeróbki powoduje skutek w postaci "zalegalizowania" wszystkich elementów obiektu odzwierciedlonych w projekcie, a nie podlegających przeróbce. W postępowaniu o zmianę sposobu użytkowania nie bada się bowiem zgodności z prawem obiektu lub jego części w stanie już zastanym.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] 2009 r. nr [...] nakładającą na właściciela budynku mieszkalnego-wielorodzinnego przy ul. Ś. (działka nr [...], art. 6, obręb W.) - Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w P. obowiązek likwidacji okna w ścianie szczytowej budynku, od strony działki nr [...] (ark. [...], obręb W.) poprzez jego zamurowanie (w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna).

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 22 października 2008 r. A. sp. z o.o. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. o zbadanie legalności otworu okiennego w lokalu zajmowanym przez D. B. (nr [...]), wykutego w ścianie szczytowej budynku położonego w P. przy ul. Ś.

W reakcji na zapytanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyznaczył kontrolę obiektu przy ul. Ś. oraz wystąpił do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. o udostępnienie archiwalnych danych dotyczących zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń strychowych budynku (k. 8 i 9 akt administracyjnych).

Dnia [...] 2009 r. przeprowadzono kontrolę budynku przy ul. Ś. w lokalu [...]. Stwierdzono, że okno w budynku znajduje się w ścianie szczytowej w stronę działki nr [...], co zostało odnotowane w przedstawionej dokumentacji projektowej (k. 27-29 akt administracyjnych).

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił po raz kolejny do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. o udostępnienie dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę budynku wielorodzinnego przy ul. Ś. (k. 30 akt administracyjnych). Wystąpienie skierował w również do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (k. 31 akt administracyjnych).

Spółdzielnia Mieszkaniowa w piśmie z dnia 14 stycznia 2009 r. poinformowała, że nie dysponuje dokumentacją projektową budynku. Wyjaśniła, iż przejęła go [...] 1972 r. od P. Spółdzielni Mieszkaniowej, jednak nie nastąpiło przekazanie dokumentacji.

Pismem z dnia 30 stycznia 2009 r. Spółka A. wyjaśniła, że jej zdaniem okno w ścianie szczytowej budynku przy ul. C. narusza i naruszało poprzednio obowiązujące przepisy techniczno-budowlane. Wskazała, że okno wykuto nielegalnie. Zażądała też stwierdzenia nieważności decyzji, którą wyrażono zgodę na zmianę sposobu użytkowania, jeżeli okazałoby się, iż decyzją tą zezwolono na wykonanie okna.

Dnia 26 marca 2009 r. przesłuchano świadków: J. M. (autorkę projektu zmiany sposobu użytkowania lokalu [...]), D. B., M. R. oraz przedstawiciela Spółdzielni Mieszkaniowej [...] A. S.. J. M. oświadczyła, że nie projektowała okna w ścianie w granicy z posesją przy ul. Ś.. M. R. stwierdziła natomiast, iż nie pamięta czy w dacie nabycia przez nią lokalu okno już się tam znajdowało czy zostało wykonane w związku z adaptacją strychu na cele mieszkalne. Z kolei F. A. podczas przesłuchania w dniu 1 kwietnia 2009 r. wskazał, że w czasie, gdy podejmował się adaptacji strychu na cele mieszkalne okno od strony nieruchomości przy ul. C. już się tam znajdowało.

Przesłuchano nadto pracowników Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (R. K., K. M.) oraz mieszkańców budynku (C. Ł. oraz P. N.). C. Ł. zeznała, iż data powstania okna w budynku nie jest jej znana. P. N. podał, iż w jego ocenie przed adaptacją strychu na cele mieszkalne okna w nim nie było. Od R. K. odebrano jedynie oświadczenie drogą telefoniczną - stwierdził on, iż nie zna okoliczności realizacji okna w budynku przy ul. Ś.. Wskazał jednak, że osobą odpowiedzialną za wykonaną adaptację strychu był przedstawiciel Spółdzielni Mieszkaniowej K. M.. Z kolei K. M. wyjaśnił, że okno istniało już w trakcie wykonywania adaptacji na strychu i służyło do dostarczania materiałów remontowych. Zasugerował, że mogło się ono tam znajdować nawet od momentu wybudowania budynku.

Decyzją z dnia [...] 2009. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.) nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową [...] obowiązek likwidacji okna w ścianie szczytowej budynku przy ul. C. od strony działki nr ew. [...]. Wskazał, że w toku postępowania dowodowego w sprawie legalności okna usytuowanego w granicy z nieruchomością sąsiednią (przesłuchania, zapytania do Spółdzielni Mieszkaniowej [...], P. Spółdzielni Mieszkaniowej oraz Wydziału Urbanistyki Architektury i Urzędu Miasta P. o udostępnienie dokumentacji i pozwoleń potwierdzających legalność wykonanego otworu okiennego) nie pozyskano żadnych dokumentów potwierdzających stan legalny kontrolowanego okna. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaznaczył też, że obowiązek organów wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony od współdziałania w tym zakresie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki (art. 7 i 77 K.p.a.) nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy zobowiązane są do poszukiwania dowodów służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - dowodów takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar spoczywa na tych organach. Oceniając legalność wykonanych prac polegających na wykuciu okna Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał je za roboty budowlane o charakterze przebudowy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Zgodnie z art. 28 ust 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Przebudowa nie jest zwolniona z tego wymogu (art. 29 ust 2 ustawy). W przypadku wykonania robót budowlanych, w tym robót budowlanych o charakterze przebudowy, bez wymaganego pozwolenia zachodzi stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zatem organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie w oparciu o art. 51 Prawa Budowlanego, który przewiduje wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 nakazu zaniechania dalszych robot budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i określenie terminu ich wykonania. W przypadku, gdy roboty budowlane zostały już wykonane zgodnie z art. 51 ust 7 Prawa budowlanego przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wykonanie otworu okiennego w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną narusza przepisy techniczno - budowlane zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm.). § 12 tego rozporządzenia zawiera szczegółowe zasady sytuowania budynków na działkach budowlanych, które nie dopuszczają wykonania otworów okiennych w ścianach budynków usytuowanych bezpośrednio przy granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi. Budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej działki (§ 12 ust. 1 pkt. 1). W tej sytuacji w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne jest wydanie nakazu zamurowania istniejącego otworu okiennego. Organ zauważył, że już w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216, ze zm.) zawarto przepis, stanowiący iż "Budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej od 4 metrów od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, wystający 30 centymetrów ponad dach" (art. 196). Następnie w zarządzeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z dnia 19 lipca 1966 r. Nr 10, poz. 44) w § 80 ust 2 pkt 3 wskazywano, że dla oddzielenia budynków sąsiadów, nie wymienionych w pkt 1 przy zachowaniu przepisu ust. 1 wystarczy na granicy nieruchomości ściana o odporności ogniowej klasy B, bez otworów i wpuszczonych w nią belek z materiałów palnych, a na poddaszach i w piwnicach, jeżeli ściana ta jest murowana - ponadto obustronnie otynkowana lub z wyrugowanymi spoinami. Oznacza to, że zarządzenie to również pod względem technicznym nie przewidywało możliwości wykonania otworu okiennego w granicy. Zdaniem organu także wszystkie następne akty prawne - rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 1980 r., 1994 r. oraz z 2002 r. zabraniały wykonywania otworów okiennych w ścianie granicznej.

Odwołania od decyzji wnieśli D. B. oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa [...].

D. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wskazując, że jest ona dotknięta wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności oraz, że narusza ona art. 7, 77, 80 K.p.a. Podkreślił, że toku postępowania organ powinien ustalić kiedy kontrolowane okno powstało. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego tego nie ustalił, i to nie z powodu braku danych, ale z powodu niepodjęcia odpowiednich środków dowodowych. D. B. podniósł następnie, że data powstania okna ma fundamentalne znaczenie dla sprawy. Budynek wybudowano w 1903 r., a zatem należało dotrzeć do dokumentów, na podstawie których go wybudowano. Organ zwrócił się w tej sprawie jedynie do poprzedniego właściciela budynku – P. Spółdzielni Mieszkaniowej. Tymczasem nie jest wykluczone, że w archiwalnej dokumentacji projektowej okno było już przewidziane, co świadczyłoby o tym, iż nie jest ono nielegalne.

D. B. zaznaczył też, że organ powołał się na przepisy, zgodnie z którymi nie można było wykuwać otworów okiennych na granicach działek, a nie zbadał, od kiedy działka, na której posadowiony jest budynek oraz działka, na którą wybiega okno, są odrębnymi działkami oraz czy w przeszłości nie była to jedna działka. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zauważył nadto, że przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie odnosiły się tylko szczególnie rozumianych "działek budowlanych" w rozumieniu tego rozporządzenia.

D. B. zarzucił nadto, że organ w ogóle nie odniósł się do zeznań świadka P. N.. Świadek ten zeznał, że strych przed adaptacją był używany przez lokatorów jako suszarnia i że wielokrotnie przybywał tam przed jego adaptacją.

Skarżący podkreślił też, iż decyzja została wydana w sprawie, w której funkcjonuje już inna ostateczna i prawomocna decyzja administracyjną. Na podstawie decyzji z dnia [...] 2000 r. nr [...] Prezydent Miasta P. wydał zgodę na adaptację strychu, zgodnie z przedstawionym projektem adaptacji. Projekt ten obejmował przeprowadzenie w ramach adaptacji prac budowlanych, w ramach których wyrażono także zgodę na wybicie otworu okiennego. Zatem nawet, jeśli ta decyzja była błędna, to jest ona ostateczna i wywołuje skutki prawne. Na podstawie tej decyzji i wpisów w księgach wieczystych inwestor zbył własnościowe prawo innym podmiotom, którzy następnie sprzedali ten lokal skarżącemu. Każdy z tych podmiotów działał w zaufaniu do istniejącej i prawomocnej decyzji. Organy powinny więc, skoro uznały, że okno powstało w sposób sprzeczny z prawem, przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 2000 r. w części pozwalającej na wybicie otworu okiennego na ścianie szczytowej, a nie przeprowadzać zupełnie odrębne postępowanie.

Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] zarzuciła natomiast, że okno, które nakazano zamurować, znajduje się w projekcie lokalu mieszkalnego zrealizowanego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2000 r. nr [...]. Oznacza to, iż nakaz jego zlikwidowania godzi w zasadę trwałości aktów administracyjnych. Co więcej, lokal mieszkalny nr [...] uzyskał w 2005 r. zaświadczenie o samodzielności lokalu na podstawie inwentaryzacji i opisu, w którym przewidziano sporne okno.

Pismem z dnia 10 listopada 2009 r. (k. 156 akt administracyjnych) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się z prośbą do organu pierwszej instancji o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy w Archiwum Państwowym w P. znajduje się dokumentacja projektowa budynku przy ul. Ś. z lat 1897-1972, a jeśli tak, to uzyskanie kserokopii dokumentacji, oraz jednoczesne zwrócenie się do P. Spółdzielni Mieszkaniowej o pisemne wyjaśnienie czy w związku z przekazaniem w 1972 do Spółdzielni Mieszkaniowej [...] dokumentacji budynku, Spółdzielnia posiada jeszcze jakąkolwiek dokumentację związaną z budową budynku. Archiwum Państwowe w P. przesłało posiadane dokumenty (k. 171-175 w pierwszym tomie akt adm. II instancji). Natomiast P. Spółdzielnia Mieszkaniowa pismem z dnia [...] 2010 r. wyjaśniła, iż nie posiada dokumentacji dotyczącej budynku (k. oznaczona nr 34 w pierwszym tomie akt adm. II instancji).

Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy nakaz zamurowania okna, jednakże wyrokiem z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 206/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził jej nieważność z powodu rozpatrzenia niepodpisanego odwołania D. B..

Ponownie utrzymując w mocy (na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.) decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że wykonane roboty budowlane, w wyniku których powstał przedmiotowy otwór okienny, należało uznać za roboty budowlane o charakterze przebudowy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt. 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Organ odwoławczy zaznaczył, że pomimo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez nadzór budowlany, nie jest znana dokładna data "wybicia" kontrolowanego otworu okiennego. Z przesłuchań świadków oraz zebranych materiałów można jedynie domniemywać, iż sporne roboty budowlane zostały wykonalne przed 1995 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż pomimo to nie znajdą do sprawy zastosowania przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż przepis przejściowy, który to przewiduje, dotyczy jedynie "budowy" obiektów budowlanych wybudowanych przez 1995 r. (art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego). Następnie organ odwoławczy zgodził się z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, iż w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który stosuje się odpowiednio do robót wykonanych (art. 51 ust. 7 ustawy).

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił też w całości stanowisko organu pierwszej instancji, że aktualnie obowiązujące oraz wcześniejsze przepisy techniczno-budowlane nie przewidywały możliwości realizacji okna w ścianie znajdującej się w granicy działki. Podkreślił przy tym, że podstawą nałożenia na właściciela budynku obowiązku zamurowania okna nie jest brak dokumentów potwierdzających legalne wykucie okna, ale jego niezgodność z warunkami technicznymi zarówno uprzednio jaki i obecnie obowiązującymi.

W skardze D. B. powtórzył zarzuty odwołania wskazując, że jego zdaniem decyzja jest nieważna, gdyż przeczy decyzji, w której wyrażono zgodę na adaptację pomieszczeń strychowych. Podkreślił też, że postępowanie dowodowe poprzedzające decyzję zostało przeprowadzone w sposób niepełny i błędny. Zarzucił także naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 kpa, 9 oraz 11 K.p.a., poprzez brak wskazania dowodów na potwierdzenie okoliczności stanowiących podstawę faktyczną podjęcia decyzji oraz brak wskazania przyczyn uznania wiarygodności poszczególnych dowodów. W uzasadnieniu skargi D. B. podtrzymał dotychczasową argumentację (zawartą w odwołaniu). Zaznaczył dodatkowo, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie odniósł się do dokumentów nadesłanych z Archiwum Państwowego w P.. Pokreślił, że jest możliwe, iż w projekcie budowlanym z 1897 r. sporne okno widnieje, a to potwierdzałoby jego legalność. Skarżący zasugerował też, że z zebranego materiału dowodowego można wnioskować, iż okno mogło zostać wybite podczas adaptacji strychu. Wskazał także, iż jeżeli nastąpiło to wcześniej, to nie można wykluczyć legalności wybicia okna (jego zdaniem w związku z możliwymi zmianami geodezyjnymi w obrębie działek, wybicie okna w świetle poprzednio obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych mogło być możliwe).

Niezależnie od powyższego D. B. podkreślił też, że decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2000 r. nr [...] wydano zgodę na adaptację strychu, zgodnie z przedstawionym projektem adaptacji. Projekt ten obejmował przeprowadzenie w ramach adaptacji prac budowlanych, w ramach których wyrażono także zgodę na wybicie przedmiotowego otworu okiennego. Wynika to wprost z zatwierdzonego projektu - w kilku miejscach wyraźnie widać na nim przedmiotowe okno. Skoro organ budowlany zatwierdził ten projekt, to oczywistym jest, że pozwolił także na jego powstanie.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie zawiera istotnych wad, które pozwalałyby na wyeliminowanie jej z obrotu.

Należy się zgodzić z organami nadzoru budowlanego, że w sprawie należało zastosować instytucję nakazu z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.). Zgodnie z art. 51 ust. 7 tej ustawy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Oznacza to, że nakaz określony w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem) można nałożyć w celu doprowadzenia do zgodności z prawem robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Trafnie także zauważył Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, że wyjątek nakazujący stosować ustawę z 1974 r. dotyczy jedynie budowy obiektu budowlanego wybudowanego przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r.

W tej sprawie spór pomiędzy D. B. (a wcześniej też Spółdzielnią Mieszkaniową [...], która także wnosiła odwołanie) dotyczy oceny prawnej wykonanych robót budowlanych związanych z wybiciem okna w ścianie szczytowej budynku przy ul. Ś.(działka nr [...], ark. [...], obręb W.) (lokal [...]). D. B. konsekwentnie twierdzi, że z materiału dowodowego można wywnioskować, a w każdym razie nie można tego wykluczyć, iż okno wykonano w trakcie prac adaptacyjnych strychu na cele mieszkalne wykonanych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2000 r. nr [...]. Zdaniem skarżącego uwzględnienie okna w zatwierdzonym projekcie adaptacji strychu należy traktować jako zgodę na jego realizację, której nie można podważyć, bez wyeliminowania z obrotu decyzji z dnia [...] 2000 r. Skarżący podkreślił też, że w dacie wydania decyzji o zgodzie na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń strychowych w budynku przy ul. Ś., lok. [...] przepisy dotyczące zmiany sposobu użytkowania pozwalały na objęcie taką decyzją także określonych prac w budynku (przeróbka pomieszczenia).

Sąd nie podziela argumentacji D. B.. Jakkolwiek można się zgodzić, co jest zresztą bezsporne, że w zatwierdzonym projekcie adaptacji lokalu [...] w budynku przy ul. C. wyrysowano okno w ścianie szczytowej (k. 102-103 akt sądowych, k. 16 I tomu akt administracyjnych I instancji), to jednak nie oznacza to, że projekt stanowił zgodę na jego realizację albo decyzję "legalizującą" jego wykonanie. Po pierwsze, projekt ten nie zakładał wybicia okna, co potwierdziła autorka projektu. Podczas przesłuchania w dniu 26 lutego 2009 r. J. M. oświadczyła, że okna tego nie projektowała, gdyż czyniąc to zawarłaby w projekcie pozycję konstrukcyjną dotyczącą nadproża i obliczenia konstrukcyjne (k. 59 I tomu akt administracyjnych I instancji). Na podstawie treści projektu i oświadczeń jego autorki nie budzi zatem wątpliwości, że przeróbka pomieszczenia nie zakładała wybicia okna w ścianie szczytowej budynku, a odzwierciedlenie okna w projekcie było tylko odzwierciedleniem stanu zastanego. Sąd podkreśla też, że jakkolwiek w stanie prawnym obowiązującym 3 marca 2000 r. zgoda na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części mogła obejmować przeróbki pomieszczenia, to jednak nie oznacza to, że zatwierdzenie projektu takiej przeróbki powoduje skutek w postaci "zalegalizowania" wszystkich elementów obiektu odzwierciedlonych w projekcie, a nie podlegających przeróbce. W postępowaniu o zmianę sposobu użytkowania nie bada się bowiem zgodności z prawem obiektu lub jego części w stanie już zastanym.

Skoro z projektu zmiany sposobu użytkowania lokalu [...] w budynku przy ul. Ś. oraz z oświadczenia jego autorki wynika, że w projekcie nie przewidziano wykucia okna w ścianie szczytowej, a jedynie je tam uwzględniono jako istniejące, to oznacza, że wykluczone jest jakoby okno to było wykonane na podstawie decyzji o zmianie sposobu użytkowania lokalu z dnia [...] 2000 r.

Sąd nie podziela także stanowiska D. B., że organy nadzoru budowlanego nie zbadały w sposób wyczerpujący okoliczności związanych wykuciem okna w budynku przy ul. Ś.. Postępowanie dowodowe zostało w tym zakresie przeprowadzone wystarczająco wnikliwie: zapytania o udzielenie informacji i nadesłanie materiałów skierowano bowiem do wszystkich podmiotów i instytucji, w których dyspozycji mogła być jakakolwiek dokumentacja projektowa dotycząca budynku. Żaden z tych podmiotów, w tym poprzedni właściciel i Archiwum Państwowe w P., nie udostępnił dokumentów, które wskazywałyby, że zatwierdzony projekt budynku albo jakikolwiek projekt późniejszy przewidywał wykucie okna w jego ścianie szczytowej.

W tym miejscu trzeba też podkreślić, że jakkolwiek organy nadzoru budowlanego są obowiązane w sposób wnikliwy i staranny gromadzić materiał dowodowy, to jednak nie można zakładać, iż obowiązek poszukiwania materiału dowodowego obciąża wyłącznie je. W przypadku badania legalności obiektu lub jego części szczególne obowiązki ciążą też na właścicielu i zarządcy budynku. Zgodnie z art. 63 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60 (dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą oraz inne dokumenty i decyzje dotyczące obiektu, a także, w razie potrzeby, instrukcje obsługi i eksploatacji: obiektu, instalacji i urządzeń związanych z tym obiektem), oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania.

Mając to wszystko na uwadze, skoro żaden z podmiotów, który mógłby dysponować dokumentacją projektową budynku, nie przedstawił projektu uwzględniającego wykonanie okna w ścianie szczytowej budynku przy ul. Ś., w tym nie przedstawił go właściciel, to uprawniony jest wniosek, że okno to wykonano samowolnie. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że istotnie przepisy techniczno-budowlane obowiązujące od 1928 r., tak jak przepisy obecnie obowiązujące, nie przewidywały możliwości realizacji okien w ścianach budynków znajdujących się w granicy działek.

W odwołaniu jak i w skardze skarżący konsekwentnie wskazywał, że istniała potencjalna możliwość, iż realizacja okna mogła być wykonana zgodnie z prawem, a to z uwagi na definicję działki budowlanej, przez którą w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie rozumiano wydzieloną część terenu przeznaczoną pod zabudowę. Jego zdaniem nie można z tego powodu wykluczyć, iż działka [...] była traktowana łącznie z działką [...], jako teren jednego zamierzenia budowlanego - co z kolei otwierałoby drogę do realizacji okna w ścianie budynku.

Hipoteza przedstawiona przez D. B. nie jest wykluczona, jednakże - zdaniem Sądu - nie rzutuje ona na rozstrzygnięcie tej sprawy. Jej istotą jest bowiem to, że właściciel ani żadne inne uprawnione podmioty nie przedstawiły wymaganej dokumentacji projektowej, która potwierdzałaby legalność spornego okna wykutego w ścianie szczytowej budynku. W takiej sytuacji konieczne jest przeprowadzenie procedury z art. 51 Prawa budowlanego, która jednak w świetle obecnie obowiązujących przepisów nie może zakończyć się uznaniem legalności robót budowlanych związanych z wykonaniem okna. Okno w ścianie znajdującej się w granicy narusza bowiem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690, ze zm.).

Niezależnie od powyższych wywodów Sąd zgadza się natomiast ze skarżącym, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 oraz art. 8, 9 i 11 K.p.a. W decyzji organu odwoławczego zabrakło bowiem wyczerpujących wyjaśnień co do treści i znaczenia poszczególnych elementów zebranego materiału dowodowego, a także stanowiska co do zarzutów D. B.. W okolicznościach tej konkretnej sprawy uchybienia organu odwoławczego nie polegały jednak na zaniechaniu zebrania materiału dowodowego (czynności dowodowe przeprowadzono w wystarczającym zakresie), co na braku wyczerpującego opisania go i wyjaśnienia jego znaczenia w uzasadnieniu decyzji w kontekście zarzutów skarżącego. Stąd nie miały one wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że zasadnicza dla sprawy okoliczność (brak pozwolenia na wykonanie okna, jego niezgodność z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi) została wyjaśniona w sposób wystarczająco przekonujący.

Mając na względzie powyższe i uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.