Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 802/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 § 2 pkt 2, art. 64 § 1 pkt 4 i § 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela – Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. wystawionego wobec zobowiązanej L. sp. z o.o. w W.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Spółki, na podstawie tytułu wykonawczego z [...] marca 2017r. r. nr [...] wystawionego przez wierzyciela Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości obejmującego zaległość z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na finansowanie programów finansowych z udziałem środków europejskich w kwocie należności głównej 306.705,10 zł plus należne odsetki. Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. A. Z informacji Banku wynikało, że zajęcie było skuteczne jakkolwiek na rachunku brak było środków. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej Spółce jako przesyłkę awizowaną [...] kwietnia 2017 r.

Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w W. umorzył na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Spółce na podstawie tytułu wykonawczego z [...] marca 2017 r..

Zawiadomieniem z [...] listopada 2017 r. Naczelnik US, poinformował wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 23.229,52 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki na podstawie powyższego tytułu wykonawczego.

Pismem z [...] grudnia 2017 r. PARP złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. Naczelnik US obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 23.229,52 zł. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik wskazał, że w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 23.229,52 zł i wynoszą odpowiednio:

oplata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z [...] marca 2017 r. - art. 64 § 6 u.p.e.a. (tj. 1% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1.40 zł), która wyniosła 3.864.30 zł;

- koszty egzekucyjne za zajęcie rachunku bankowego dokonane za podstawie tytułu wykonawczego - art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (tj. 5 % egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł), które wyniosły 19.365.22 zł.

Następnie organ egzekucyjny, po przytoczeniu stosownych przepisów prawa, normujących kwestie związane z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, stwierdził, że wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie niniejszego tytułu wykonawczego, w sprawie tej wystąpiła przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami, określona w art. 64c § 4 u.p.e.a.

Od postanowienia wierzyciel złożył zażalenie wskazując, iż brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Organ egzekucyjny wskazał, że dokonał zajęcia wierzytelności oraz że było ono skuteczne , nie napisał jednakże, że brak środków na rachunku uniemożliwił realizację zajęcia. Wierzyciel podniósł, ze organ zacytował jedynie przepisy prawa bez wyjaśnienia we właściwy sposób zgodny z treścią art. 107 § 3 i § 1 pkt 6 k.p.a. swojego stanowiska. W opinii wierzyciela, zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku a nie sam rachunek bankowy dlatego brak jest podstaw do naliczania opłat egzekucyjnych za taką czynność. Skoro więc ustawodawca w przepisach ustawy egzekucyjnej w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 w/w ustawy jest istnienie wierzytelności. Swoje stanowisko wierzyciel potwierdził przytaczając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 19 października 2016 r.., sygn. akt I SA/Gl 833/16. Wobec powyższego wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponadto wierzyciel zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie naruszając zasadę odpowiedzialnej egzekucji oraz zasadę niezbędności i celowości egzekucji naruszając treść art. 7 § 2 i art. 29 § 2 u.p.e.a., co w konsekwencji doprowadziło do obciążenia go kosztami postępowania egzekucyjnego, mimo, że we wniosku o wszczęcie egzekucji zwracał uwagę organu na treść art. 29 § 2 ustawy. Zarzucił ponadto, że dokonując rozstrzygnięcia o kosztach postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie wziął pod rozwagę stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. w zakresie w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.

Organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a., opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 u.p.e.a., została ustanowiona generalna zasada, że opłaty,| o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2-4 u.p.e.a.).

Organ podkreślił, że postanowieniem z 30 listopada 2017 r., Naczelnik US, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki.

Zauważył, że w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne w kwocie 23.229,52 zł. Na powyższą kwotę, składają się opłaty związane z opłatą manipulacyjną (3.864,30 zł) i opłatą za czynność zajęcia w A. S.A. (19.365,22 zł).

Tym samym z uwagi na umorzone postępowanie egzekucyjne, brak było podstaw prawnych do dochodzenia od zobowiązanego przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, w związku z powyższym, w myśl art. 64 c § 4 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powinien ponieść wierzyciel, co ostatecznie znalazło wyraz w postanowieniu naczelnika US z 15 stycznia 2018 r.

Dyrektor IAS wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż organ egzekucyjny zasadnie obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a wydane rozstrzygnięcie spełnia wszelkie wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego, pomimo, że nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Dla skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie ma zatem znaczenia, że w chwili dokonania zajęcia, na rachunku bankowym zobowiązanego nie było środków niezbędnych do realizacji zajęcia.

Dyrektor wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym zajęciu istotnie podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy jako narzędzie oszczędnościowo - rozliczeniowe. W momencie wpływu należności na rachunek bankowy, kwota ta staje się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku. Nie ulega zatem wątpliwości, że przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. dotyczy również naliczania opłat pobieranych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, a organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma obowiązku ani możliwości wykazania, czy w chwili dokonywania zajęcia istnieje jakakolwiek wierzytelność zobowiązanego od banku z tytułu prowadzenia rachunku bankowego.

Zauważył, że do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dochodzi z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Również obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstaje z chwilą doręczenia do banku zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.). Wobec tego ustawodawca wyznaczył zarówno moment powstania opłaty jak i obowiązku jej uiszczenia, natomiast nie uzależnił go od tego czy na zajętym rachunku są środki wystarczające na realizację zajęcia. Obowiązujące przepisy nie przewidują innego momentu naliczenia opłat, który związany jest ze stanem rachunku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie określa on maksymalnej wysokości opłat a organ egzekucyjny nie tylko nie doprowadził do spełnienia przez zobowiązanego obowiązku, ale także prowadził postępowanie egzekucyjne w sposób przewlekły, Dyrektor odwołał sie do stanowiska WSA w Poznaniu wyrażonym w wyroku z 18 grudnia 2015r., sygn. akt I SA/Po 1204/15, że "Zasadą jest pobieranie opłaty manipulacyjnej niezależnie od tego, czy kwota została wyegzekwowana, czy też nie. Opłata wynosi bowiem 1% kwoty "egzekwowanych należności", a nie "wyegzekwowanych należności".

Dyrektor podkreślił ponadto, że organ egzekucyjny otrzymał tytuł wykonawczy w dniu [...] marca 2017 r., a następnie, bez zbędnej zwłoki, razem z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego z [...] kwietnia 2017r. przesłał przedmiotowy tytuł wykonawczy stronie - doręczenie nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2017 r. w trybie art. 44 kpa.

W świetle powyższych wyjaśnień, podnoszony przez stronę zarzut organ II instancji uznał za niezasadny.

Odnosząc się do naruszenia art. 7 § 2 oraz art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. Dyrektor wyjaśnił, że organ egzekucyjny otrzymując od wierzyciela do realizacji tytuł wykonawczy, zobligowany jest do stosowania zgodnie z przepisem art. 7 u.p.e.a. środków egzekucyjnych zmierzających bezpośrednio do realizacji obowiązku tym tytułem objętego. Powyższe wiąże się nieuchronnie z powstaniem opłat za czynności i wydatków, o których mowa w art. 64 i art. 64b ww. ustawy, które w sytuacji gdy nie można ich wyegzekwować od zobowiązanego, pokrywa wierzyciel.

Treść art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny, że w trakcie przebiegu postępowania egzekucyjnego, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Ustawodawca nałożył na organ powinność uwzględnienia sytuacji majątkowej zobowiązanego, a przez to pośrednio odpowiedzialność za wszelkiego rodzaju ujemne następstwa prowadzenia egzekucji przy nikłych szansach realizacji obowiązku. Tym niemniej organ, przed zastosowaniem przepisu z art. 29 § 2 pkt 2powyzszej ustawy powinien dysponować między innymi wiarygodnymi danymi na temat kondycji finansowej zobowiązanego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących braku zastosowania wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z konstytucją RP m.in. art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, Dyrektor zauważył, że zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego ujęcie niekonstytucyjności oznacza, że jest to wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego, w którym Trybunał stwierdził konieczność podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych. W związku z powyższym oraz z uwagi na fakt, iż w rzeczonym wyroku nie sprecyzowano rzędu wielkości jakiego miałoby dotyczyć ograniczenie kosztów egzekucyjnych czy też opłaty manipulacyjnej, przyjąć należy, iż do czasu uchwalenia przez ustawodawcę zmian w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie wskazanym przez powyższe orzeczenie, należy stosować zakwestionowane przepisy w kształcie obecnym.

Od przedmiotowego postanowienia wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowo-administracyjnego oraz zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.:

1. art. 7, 7a, 8, i 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 81a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), poprzez fakt, iż organ egzekucyjny nie ocenił sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego, przez co nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, w szczególności w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 roku, sygn. akt SK 31/14 i w konsekwencji obciążył skarżącą kosztami w wysokości 23.229,52 zł.,

2. art. 107 § 3 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia motywów jakimi się kierował, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, nakładające na PARP koszty bezskutecznej egzekucji, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia treści zastosowanych przepisów,

3 .art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 80, 81a § 1 k.p.a, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

4. art. 190 § 4 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a., który TK orzeczeniem z 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), uznał za niekonstytucyjny,

5. art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez brak zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy organ egzekucyjny jest zobligowany nie przystępować do egzekucji, kiedy uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przeważającej wydatki egzekucyjne.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumenty dowodzące w jej ocenie słuszność przedstawionych naruszeń prawa ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia dla sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skargę należało uwzględnić.

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko L. sp. z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.

W ocenie Sądu stanowisko organu zajęte w wydanym postanowieniu, nie jest prawidłowe.

Na wstępie należy wskazać, że skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego syg. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzone czynności egzekucyjne tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej, na którym nie było środków, nie pozwalało na skuteczne ich wyegzekwowanie.

Odnosząc się do tego stanowiska Sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć wierzyciela powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne.

Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez :WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r. I Sa/Gl 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r. I SA/Op 33/18. Zdaniem Sądu stanowisko takie jak zajmuje skarżący, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej .

Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych- 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Natomiast § 9 pkt 2 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zdaniem Sądu użycie określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazuje, że ustawodawca, nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Tym niemniej Sąd podziela stanowisko skarżącego co do tego, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:

1. "Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji."

TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."

Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34 860 238,10 zł.

Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.

Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten – w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją – nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet – musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a.

Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.

Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny, co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a i § 6 tego przepisu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.

Na koniec Sąd wskazuje, że nie podziela natomiast zarzutów strony określonych w pkt I. ppkt 1 i 2 petitum skargi jak również pkt II. ppkt 5 uznając je za niezasadne. Odnosząc się do pierwszego zarzutu Sąd uznaje, że zaskarżone postanowienie zawiera wskazanie okoliczności faktycznych sprawy, wyjaśnienie podstawy prawnej, jak również szerokie odniesienie się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego jakkolwiek rozumienie tej treści polegające na uznaniu możliwości dalszego stosowania zakwestionowanych w nim przepisów bez prokonstytucyjnej ich wykładni (czyli w dalszym ciągu zgodnie z ich literalnym brzmieniem, bez ograniczenia wysokości kosztów w realiach konkretnej sprawy) nie zostało aprobowane przez Sąd. Jeśli zaś chodzi o drugi wskazany wyżej zarzut to brak jest podstaw ażeby uznać, że organ naruszył treść art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a.. Sąd podziela stanowisko organu, że skoro organ nie znał sytuacji majątkowej zobowiązanej Spółki i majątku tego nie wskazał wierzyciel, to przed przeprowadzeniem postępowania egzekucyjnego, nie był w stanie ocenić czy i jakie składniki majątkowe posiada Spółka, a zatem czy majątek ten nie pozwoli na uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne , co przemawiałoby za koniecznością odstąpienia od egzekucji.

W ocenie Sądu stanowisko Spółki zmierza do tego, że jej zdaniem organ przed przystąpieniem do egzekucji powinien przeprowadzić swoiste rozeznanie, co do sytuacji ekonomicznej zobowiązanego i dopiero wówczas dokonać czynności egzekucyjnej, tak ażeby egzekucja była skuteczna . Stanowisko to co do zasady nie jest trafne. Zdaniem Sądu zajęcie stanowiska przez organ o jakim mowa jest w art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a jest możliwe wówczas, jeżeli organ posiada już w miarę miarodajne wiadomości na temat sytuacji zobowiązanego uzyskane np. w toku wcześniej dokonywanych postępowań, czy też z informacji pozyskanych choćby od wierzyciela.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.