Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2895/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia ... października 2007 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca. oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 9 listopada 2007 r. wniesionej przez Z. P. jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ... października 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia ... sierpnia 2007r. Nr ..., umarzającą z urzędu postępowanie w sprawie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, wydana w następującym stanie faktycznym:

Postanowieniem z ... kwietnia 2000 r. sygn. akt ... Sąd Rejonowy w S. stwierdził nabycie spadku po M. M. przez U. K. i Z. P., obywatelkę L., każdą w ½ części. W skład masy spadkowej wchodziło prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej, położonej w S., ..., ul. ..., woj. ..., składającej się z działki nr ... o powierzchni całkowitej ... ha, wraz z udziałem w prawie własności budynku wzniesionego na gruncie, stanowiącego odrębną nieruchomość. Nieruchomość gruntowa stanowi własność Miasta S. (dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą KW nr ...).

Wnioskiem z 6 sierpnia 2001 r. Z. P. zwróciła się do Sądu Rejonowego w S. ... Wydziału Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu jej prawa w księdze wieczystej KW Nr .... W odpowiedzi na powyższe Sąd Rejonowy w S. wezwał wnioskodawczynię do złożenia zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na nabycie powyżej opisanej nieruchomości.

Pismem z 11 marca 2002 r. Z. P. wniosła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie zezwolenia na nabycie powyższej nieruchomości.

Decyzją z ... kwietnia 2002r. Nr ... Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stronie wydania żądanego zezwolenia z uwagi na przekroczenie rocznego terminu do złożenia wniosku, przewidzianego w art. 7 ust.3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców [tj. Dz.U. z 1996r. Nr 54, poz.245 z późn. zm. ].

Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr ... z ... czerwca 2002 r., która została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z 26 sierpnia 2002r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę Z. P. reprezentowaną przez adwokata z uwagi na brak stałego wpisu sądowego.

Wnioskiem z 22 lutego 2007 r. obywatelka L. zwróciła się ponownie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie zezwolenia na nabycie przedmiotowej nieruchomości i pismem z 14 maja 2007 r. została wezwana przez organ do przedstawienia dowodów i informacji niezbędnych do rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi na powyższe strona złożyła w dniu 31 maja 2007 r. m.in. oświadczenie o wystąpieniu o nadanie obywatelstwa polskiego, oraz wypis z rejestru gruntów dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 12 lipca 2007 r. organ wezwał wnioskodawczynię do wskazania ułamkowego udziału przysługującego jej w prawie wieczystego użytkowania działki gruntu, w odpowiedzi na co Z. P. złożyła odpis postanowienia o nabyciu spadku na jej rzecz. W dniu ... sierpnia 2007 r. strona złożyła zaświadczenie o nadaniu jej w dniu ... lipca 2007 r. obywatelstwa polskiego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z ...sierpnia 2007 r. Nr ... Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie.

Organ zauważył, że przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji toczyło się już postępowanie administracyjne w tożsamej sprawie, a analiza wniosku, który wpłynął do organu 5 marca 2007r. nie wykazała nowych okoliczności uzasadniających zmianę decyzji MSWiA i wydanie zezwolenia na nabycie przedmiotowej nieruchomości przez wnioskodawczynię. W związku z powyższym prowadzenie postępowania administracyjnego z kolejnego wniosku, ze względu na tożsamość stosunku administracyjnego ukształtowanego prawomocną decyzją Ministra z dnia ... kwietnia 2002r. Nr ... utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia ... czerwca 2002r. Nr ..., nie znajduje uzasadnienia. Zachodziłaby, bowiem konieczność ponownego rozstrzygania tej samej sprawy i w przypadku wydania decyzji byłaby ona dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art.156§1 pkt.3 k.p.a. Odnośnie uzyskania przez Z. P. polskiego obywatelstwa organ wskazał, że nastąpiło to w dniu ... lipca 2007 r., co oznacza, że w dniu nabycia spadku (.. lutego 2000 r.) wnioskodawczyni jeszcze nie miała obywatelstwa polskiego, a zatem nabycie przez nią nieruchomości podlegało przepisom ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i wymagało uzyskania zezwolenia, o które wnioskodawczyni powinna wystąpić do dnia ... lutego 2001 r.

Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z ... października 2007 r. Nr ... wydaną na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 80 k.p.a. oraz na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców [Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 z późn. zm.], dalej: ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz w związku z art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej [Dz.U. Nr 106, poz. 497 z późn. zm.] utrzymał zaskarżoną decyzję własną w mocy.

Organ podzielił argumentację utrzymanej w mocy decyzji i stwierdził, że dogłębna analiza przedłożonego wniosku z dnia 5 marca 2007 r. nie wykazała zaistnienia żadnych nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i wydanie zezwolenia na nabycie przedmiotowej nieruchomości przez wnioskodawczynię.

Odnośnie zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia wnioskodawczyni, iż jest niezadowolona z decyzji z dnia ... sierpnia 2007 r. z uwagi na fakt, iż nie wiedziała i nie została poinformowana o obowiązku wystąpienia z wnioskiem o udzielenie zezwolenia w ciągu roku od dnia otwarcia spadku organ wskazał, że nie może ponosić odpowiedzialności za działania lub zaniechania, które leżą w kompetencji innych organów i osób, jak również za czynności wykonywane przez notariusza oraz że brak wiedzy o obowiązku wynikającym z art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie stanowi żadnego uzasadnienia do żądania wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości.

Organ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu nie podważał kwestii dotyczących ustawowych związków Z. P. z Polską, jak również jej polskiego pochodzenia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przyznał, że strona legitymowała się kartą pobytu zezwalającą na osiedlenie się, wydaną dnia ... sierpnia 2002 r. przez Wojewodę ... (...), a wcześniej kartą stałego pobytu ..., jednak nie mogła skorzystać ze zwolnienia wynikającego z art. 8 ust. 1 punkt 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w strefie nadgranicznej (art. 8 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że rozpatrując przedmiotową sprawę wziął pod uwagę wszelkie okoliczności faktyczne i prawne oraz dokumenty przedłożone na ich potwierdzenie przez wnioskodawczynię, która wiedziała, iż M. M. sporządziła testament w dniu .. kwietnia1997 r., w którym wnioskodawczyni została powołana do części spadku jako spadkobierczyni testamentowa i wiedziała również o śmierci M. M. Fakt ten potwierdza postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia ...04.2000r. – sygn. akt .... Dopiero w dniu 6 sierpnia 2001 r. Z. P. wystąpiła do Sądu Rejonowego w S. ... Wydziału Ksiąg o wpis w księdze wieczystej KW nr ... swojego prawa, nabytego w drodze spadkobrania testamentowego (dowód: pismo Sądu Rejonowego S. z dnia 10.12.2001 r.,), miała więc już odpowiednią ilość czasu, aby zapoznać się ze stosownym przepisami prawa w tym zakresie i mogła w odpowiednim czasie wystąpić do organu z wnioskiem, a wcześniej ze stosownym zapytaniem prawnym, jeżeli miałaby wątpliwości co do obowiązku uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości.

W ocenie organu termin zakreślony w art. 7 ust. 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wygasł i nie może być przywrócony, co oznacza, że strona nie może nabyć przedmiotowej nieruchomości na podstawie dziedziczenia testamentowego, a prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nabywają osoby, które są powołane do dziedziczenia ustawowego.

W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Z. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że o obowiązku uzyskania przedmiotowego zezwolenia nie została pouczona przez notariusza ani przez sąd. Wskazała, że występujące w jej sprawie nabycie użytkowania wieczystego nie podlega ograniczeniu oraz że przy wydawaniu decyzji powinien być brany pod uwagę aktualny stan prawny. Podniosła ponadto, że płaci podatek od nieruchomości oraz że do uchybienia rocznego terminu w ubieganiu się o wydanie zezwolenia doszło bez jej winy, powołała się również więzi łączące ją z Polską, a także wskazała na naruszenie przepisów art. 7, 8 i 9 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniach obydwu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie do przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców obowiązującej w dacie otwarcia spadku nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie wydawane jest przez Ministra Spraw Wewnętrznych, w drodze decyzji administracyjnej, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych - również za zgodą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Skarżąca została powołana do spadku po M. M. w drodze testamentu. Otwarcie spadku nastąpiło w dniu ... lutego 2000 r. W trakcie roku od tego zdarzenia prawnego Z. P. nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła następnie dwa wnioski o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca. Postępowanie administracyjne wszczęte na skutek pierwszego wniosku z 11 marca 2002r. zostało zakończone rozstrzygającą, co do istoty sprawy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ... kwietnia 2002r., utrzymaną w mocy decyzją z ... czerwca 2002 r., którą zaskarżono do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga na decyzję z ... czerwca 2002 r. została odrzucona z uwagi na brak wpisu, a zatem decyzja ta stała się prawomocna.

Złożony przez Z. P. ponowny wniosek o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, z dn. 5 marca 2007 r., dotyczy tej samej nieruchomości i oparty jest na tej samej podstawie prawnej (nabycie nieruchomości na podstawie spadkobrania testamentowego po M. M.). Należy, więc uznać, że przedstawione w obydwu wnioskach okoliczności są merytorycznie tożsame, co do istoty.

Zgodnie z treścią art. 16 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Ww. przepis statuuje ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, której wzruszenie jest dopuszczalne tylko w granicach wyznaczonych przepisami k.p.a. Niedopuszczalne zatem jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w jednym z trybów nadzwyczajnych.

Należy podkreślić, że wydana ponownie decyzja załatwiająca co do istoty sprawę administracyjną, rozstrzygniętą już wcześniej decyzją ostateczną jest nieważna, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zatem, wobec tożsamości sprawy niniejszej ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ... czerwca 2002 r., organ administracji wydając decyzję merytoryczną dopuściłby się rażącego naruszenia prawa.

Kolejna decyzja odmawiająca bądź przyznająca zezwolenie na nabycie nieruchomości wnioskodawczyni byłaby obarczona wadą prawną, powodującą konieczność jej wycofania z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie zachodzi więc przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. powinno ulec umorzeniu, co potwierdza m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 1990r. II SA 1240/89 ( ONSA 1990, nr 1 poz.16).

Odnośnie podnoszonej przez skarżącą kwestii, że w dniu ... lipca 2007 r. otrzymała ona polskie obywatelstwo należy podnieść, że nie jest to nowa okoliczność faktyczna, która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie jej ponownego wniosku. Należy przypomnieć, iż Z. P. nabyła nieruchomość, co do której wnosi o udzielenie jej zezwolenia, na podstawie dziedziczenia. Stosownie do treści art. 924 i 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny [ Dz.U. Nr 16, poz.93 z późn. zm.] dalej; k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Z kolei, zgodnie z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w brzmieniu obowiązującym w chwili otwarcia spadku po M. M., nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymagało zezwolenia (art.1 ust.1 ustawy), zgodnie zaś z ust. 4 art.1 nabyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, na podstawie każdego zdarzenia prawnego. W dacie otwarcia spadku - ... lutego 2000 r.- strona nie była obywatelem polskim, a więc dla skutecznego nabycia praw do nieruchomości wchodzącej w skład spadku konieczne było uzyskanie przez nią stosownego zezwolenia. Fakt, że skarżąca nabyła obywatelstwo polskie ... lipca 2007r., ma dla jej sytuacji prawnej tylko takie znaczenie, iż jeśli nabyłaby jakąkolwiek nieruchomość po tej dacie to nie będzie już od niej wymagane stosowne zezwolenie. Późniejsze nabycie obywatelstwa polskiego nie może natomiast spowodować, że zezwolenie to "wstecznie" przestanie być również wymagane, dla nabycia nieruchomości, które nastąpiło przed datą uzyskania obywatelstwa. Innymi słowy nie spowoduje konwalidowania wcześniejszego nabycia praw własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości, bez wymaganego zezwolenia.

Nie są również zasadne pozostałe zarzuty skargi dotyczące m.in. związków z Polską, daty uzyskania zgody na pobyt stały w Polsce, czy też niepouczenia skarżącej przez notariusza o konieczności wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na nabycie nieruchomości, stanowiące w istocie niedopuszczalną w tym momencie, merytoryczną polemikę z decyzją z ... czerwca 2002r., utrzymującą w mocy decyzję z ... kwietnia 2002r., odmawiającą wydania zezwolenia. Negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie w przedmiocie zezwolenia spowodowane było uchybieniem przez nią zawitemu terminowi do wystąpienia ze stosownym wnioskiem. Kwestie związane z przyczynami uchybienia terminu zostały rozstrzygnięte w tamtym postępowaniu, nie podlegały już natomiast, wobec stwierdzenia istnienia przesłanki negatywnej, badaniu przesłanki pozytywne do udzielenia zezwolenia. Tym bardziej niedopuszczalne byłoby badanie tych przesłanek w ponownym postępowaniu administracyjnym, które mogło się skończyć tylko umorzeniem, ze względu na jego bezprzedmiotowość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się również naruszenia przez organ rozpoznający niniejszą sprawę przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.