Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 146/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2 w zw z art.260 par 1 i par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2016 r. wniosku L.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 146/16


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 roku w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu skarżący L.C., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. J. – C., z którą w 2010 roku zawarł umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową, oraz córką L.C. ur. 2007 r. Wnioskodawca nie posiada żadnych składników majątkowych przedstawiających jakąkolwiek wartość. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza przynosząca dochody w wysokości 2.000 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że od dnia 2 lipca 2014 roku prowadzona przez niego działalność gospodarcza L.C. FHU C. musiała zostać zawieszona, gdyż okazała się nierentowna generując znaczne koszty i przynosząc straty. Aktualnie wnioskodawca nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony na umowę o pracę, jak i żadną inną umowę cywilnoprawną. Nie posiada żadnych innych dodatkowych źródeł utrzymania, ani nieruchomości bądź ruchomości, które mógłby spieniężyć. Skarżący miesięczne koszty utrzymania rodziny oszacował na kwotę ok. 1900 zł. Na tę sumę składają się: opłata za energię elektryczną, wodę i wywóz śmieci 500 zł, koszty wyżywienia 800 zł, utrzymanie dziecka (oprócz wyżywienia) 300 zł i paliwo do samochodu żony 300 zł.

Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy - wystosowanego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), skarżący przedłożył kopie następujących dokumentów: umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 26 czerwca 2010 roku ustanawiającej rozdzielność majątkową w małżeństwie skarżącego, zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku, zestawienia operacji na rachunku bankowym skarżącego w PKO BP S.A. za okres od 1 czerwca 2015 do 14 września 2015 roku, zeznań PIT-36L i informacji PIT/B L.C. za lata 2012, 2013 i 2014. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych lokat bankowych, ani żadnych samochodów będących jego własnością. Dom, w którym zamieszkuje wraz z rodziną przy ul. Ź. w M. stanowi wyłączną własność jego żony. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 1.900 zł i są pokrywane przez żonę skarżącego. Wnioskodawca nie posiada jednak rachunków na potwierdzenie ponoszonych wydatków, gdyż nie wiedział, że będzie zobowiązany do ich przedstawienia w sądzie.

Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu wskazano, że przesłane przez skarżącego wyjaśnienia nie tylko nie usunęły wątpliwości co do tej sytuacji skarżącego, ale wręcz spotęgowały przypuszczenia, że uchyla się on od ujawnienia rzeczywistych danych celem zwiększenia szans na przyznanie prawa pomocy. Orzekający wymienił szereg dokumentów, których skarżący nie przedłożył mimo wezwania i stwierdził, że w przypadku, gdy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie można ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić również dochody i stan majątkowy małżonki, ponieważ zwolnienie od kosztów sądowych jest uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Uznano, że nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ponadto z uwagi na przedłożone dokumenty poddano w wątpliwość oświadczenie skarżącego w przedmiocie posiadanych pojazdów.

We wniesionym sprzeciwie skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Podniósł, że przedstawił wyczerpująco swoją sytuację finansową. Zaznaczył, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej, oboje prowadzą całkowicie odrębną politykę finansową, wobec czego skarżący nie może podać danych o jej majątku. Nadto L.C. podniósł, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie toczy się szereg spraw z jego skargi, a łączne koszty postępowania mogą wynosić nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

W myśl przepisu art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205).

W takiej sytuacji uznać trzeba, referendarz sądowy słusznie ocenił, iż skarżący nie wykazał w rozumieniu art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- że nie stać go na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Skoro uchylił się od przedstawienia wskazanej przez referendarza dokumentacji, do dostarczenia której został zobowiązany na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń za uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).

W niniejszej sprawie skarżący nie zrealizował wezwania o nadesłanie oświadczeń dokumentów, a mianowicie nie przedłożył szeregu dokumentów obrazujących sytuację finansową swoją i swojej rodziny (rachunków dokumentujących wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny za ostatni okres rozliczeniowy, wyciągów z firmowych kont bankowych L.C. obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z kont bankowych G. J. – C. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, zeznań podatkowych L. C. za 2015 rok lub odpowiednich zaświadczeń z właściwych urzędów skarbowych o uzyskanych przez niego w 2015 roku dochodach i przychodach, zeznań podatkowych G. J. – C. za 2015 rok lub odpowiednich zaświadczeń z właściwych urzędów skarbowych o uzyskanych przez nią w 2015 roku dochodach i przychodach, deklaracji podatkowych z tytułu prowadzonej przez G.J.-C działalności gospodarczej za ostatni miesiąc / kwartał).

Jak słusznie wskazał referendarz sądowy, fakt zawarcia między małżonkami umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową pozostaje w istocie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014r., sygn. akt I OZ 412/14, Lex Omega nr 1480918). Obowiązek poszerzenia ustaleń faktycznych o informacje dotyczące stanu posiadania małżonka osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych odnosi się również do sytuacji, gdy o zwolnienie z kosztów zabiega osoba pozostająca w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. W takiej sytuacji wnioskodawcę obciąża obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 lutego 2014r., sygn. akt I OZ 95/14, Lex Omega nr 1449986). Przy ocenie możliwości finansowych poboczną kwestią jest rozdzielność majątkowa istniejąca między małżonkami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2014r., sygn. akt I FZ 339/14, Lex Omega 1503381). Z uwagi na to brak przedłożenia dokumentów, obrazujących sytuację finansową żony skarżącego uniemożliwia ocenę, czy prawo pomocy powinno zostać przyznane.

Nadto w ocenie Sadu uzasadnione były zastrzeżenia referendarza sądowego co do wiarygodności oświadczeń skarżącego. We wniosku o prawo pomocy L. C. podał, że nie posiada żadnych składników majątkowych, przedstawiających jakąkolwiek wartość. W oświadczeniu z dnia 7 marca 2016r. stwierdził, że nie posiada żadnych samochodów. Jednocześnie zaś skarżący przedstawił zaświadczenie Prezydenta Miasta K. z którego wynika, że jest on właścicielem samochodu osobowego marki Audi A6 i przyczepy ciężarowej.

Reasumując Sąd stwierdza, że referendarz sądowy zasadnie uznał, że wnioskodawca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawił swoją sytuację finansową. Nie było zatem wystarczającego materiału, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach czy nieprawdziwych oświadczeniach. Tym samym Sąd nie dopatrzył się podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 marca 2016r. oddalającego wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.