Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 206/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 32, art. 40 par. 1, 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. F. – K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasadza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz J. F.-K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 123, art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 17 oraz 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzeK.yjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił J. F. K. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wyłączenia spod egzeK.ji kwoty zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W toku postępowania egzeK.yjnego prowadzonego w stosunku do Polskiego Biura Finansowego "A." S.A. w Ł. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. dokonał - w oparciu o zawiadomienie z dnia [...] r. - zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego w Izbie Skarbowej w Ł..

Pismem z dnia [...] r. J. F. - K. wniosła o zwolnienie kwoty 81431,30 zł z tytułu zasądzonego zwrotu uiszczonego wpisu sądowego spod egzekucji administracyjnej i dokonanie jej zwrotu wnioskodawcy. Strona załączyła do akt sprawy pismo Banku B. S.A. II Oddział w Ł. z dnia [...] r. informujące, że w dniu 8 lutego 2006 r. z rachunku bankowego prowadzonego na rzecz J. F. - K. została przekazana kwota 81431,30 zł na rachunek Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi Wydział I tytułem wpis w sprawie I SA/ŁD 1309/02 dotyczącej PBF A.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił wyłączenia spod egzekucji kwoty 81431,30 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Powyższe postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 11 października 2006 r. (jak wynika z informacji zamieszczonej na potwierdzeniu odbioru, przesyłkę zawierającą ww. postanowienie odebrał ojciec J. F. - K. - K. F.).

Na ww. postanowienie J. F. - K. złożyła w dniu 28 października 2006 r., zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Strona podała, że zachorowała, co dodatkowo z uwagi na fakt samodzielnego sprawowania opieki nad dzieckiem, uniemożliwiło jej zachowanie przysługującego siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia. J. F. -K. załączyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego ZUS, z którego wynika, iż była niezdolna do pracy w okresie od 18 października 2006 r. do [...] października 2006 r.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] - Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, ponieważ nie wyklucza ono możliwości dokonania przez niego czynności procesowej, np. sporządzenia zażalenia i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Przedłożone przez J. F. -K. zwolnienie lekarskie nie stwierdza choroby obłożnej, która uniemożliwiła złożenie środka zaskarżenia w ustawowym terminie.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. pozostawił bez rozpatrzenia zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. nr [...], z uwagi na jego wniesienie z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia.

J. F. - K. złożyła na postanowienie z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 177707 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. winien jest zbadać jaki był status ojca skarżącej w przedmiotowym przypadku, tj. czy był on domownikiem, gdyż od tego zależy ocena prawidłowości doręczenia decyzji, tj. ustalenie czy nastąpiło doręczenie w trybie art. 43 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. nr [...].

J. F. - K. złożyła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 224/10 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż oparcie się jedynie na zebranych w toku postępowania dokumentach rejestracyjnych nie stanowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Okoliczność, iż K. F. podawał w zgłoszeniach NIP - 3 adres zamieszkania, tj. ul. P. [...] m. [...] nie może automatycznie oznaczać, iż mieszkał on tam w chwili odbioru postanowienia z dnia [...]r. Zdaniem Sądu obowiązkiem organu administracji było przesłuchanie skarżącej i ojca K. F. na okoliczność jego zamieszkiwania przy ul. P. w Ł.

Po ponownej analizie akt sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił J. F. - K. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. zostało doręczone J. F. - K. w dniu 11 października 2006 r. w trybie art. 43 k.p.a. Przesyłka zawierająca przedmiotowe postanowienie została odebrana przez K. F., ojca strony, na co wskazują adnotacje dokonane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez pracownika poczty oraz podpis K. F. wraz z datą 11 października 2006 r. Ostatnim dniem do złożenia środka zaskarżenia był dzień 18 października 2006 r. Tymczasem zażalenie na ww. postanowienie zostało złożone przez stronę do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W., w dniu 28 października 2006 r. Bezspornym jest zatem fakt wniesienia zażalenia z uchybieniem ustawowego terminu.

Organ wskazał ponadto, że w niniejszej sprawie związany jest wyrokami WSA w Łodzi z dnia 29 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 177/07 oraz z dnia 24.05.2010 r. sygn. akt III SA/Łd 224/10, wydanymi w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. W wykonaniu dyspozycji zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 224/10, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. pismami z dnia [...] r. oraz [...] r. wezwał J. F. - K. do złożenia wyjaśnień dotyczących wskazania miejsca faktycznego zamieszkania jej ojca K. F. w dacie odbioru postanowienia z dnia [...]r. oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających powyższe. J. F.-K. zeznała, że jej ojciec w czasie odbioru przedmiotowego postanowienia zamieszkiwał w G.. K. F. był zameldowany w Ł., przy ul. P. [...] m. [...] , ale nie przebywał w miejscu zameldowania stale, przyjeżdżał sporadycznie, odwiedzał ją w czasie jej choroby lub jej dziecka, które wymagało opieki od czasu do czasu. Na stałe zamieszkiwał w G. przy ul. O. W. [...], w domu, który był własnością jego siostry A F.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wyjaśnił, że z ustaleń dokonanych w związku z czynnościami zmierzającymi do przesłuchania w charakterze świadka K. F. - wynika, iż K. F. zmarł w dniu 26 sierpnia 2009 r., czyli przed wydaniem przez WSA w Łodzi wyroku z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 224/10. W tych okolicznościach niemożliwym było wykonanie przez organ odwoławczy dyspozycji zawartej w prawomocnym wyroku w zakresie przesłuchania K. F.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Z dokonanych ustaleń wynika, że jedynym adresem, który można uznać za centrum życiowej działalności, ośrodek osobistych i majątkowych interesów K. F. jest adres w Ł., ul. P. [...] m. [...] .

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. ustalił też - na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. z dnia [...] r., że świadczenie emerytalne przekazywane było K.F. na rachunek bankowy, natomiast wszelka korespondencja kierowana była na adres Ł., ul. P. [...] m. [...] . Wskazano również, że żadnego innego adresu K. F. nie zgłosił.

Ponadto organ odwoławczy wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o dokonanie ustaleń dotyczących zamieszkiwania K. F. w G. Ze sporządzonej w dniu [...] r. notatki służbowej wynikało, że K. F. nie zamieszkiwał na stałe w G., najczęściej przebywał pod tym adresem w okresie wakacji i weekendów. Ponadto pracownicy organu egzeK.yjnego Urzędu Skarbowego w G. – na podstawie informacji udzielonej przez A. Ł. i K. T. - ustalili, że K. F. nie mieszkał pod wskazanym adresem i nie był to jego adres pobytu. A. Ł. oświadczyła, że zamieszkuje przy ul. O. W. [...] w G. od około 40 lat, dobrze znała rodziców K. F. i A. F.. Po śmierci rodziców domem opiekowała się A. F. - siostra K. F., przeprowadziła tam remont, a następnie sprzedała tę nieruchomość. Według oświadczenia A. Ł. ani A. F., ani też K. F. nie zamieszkiwali stale pod tym adresem, przy czym K. F. przyjeżdżał tam sporadycznie, na stałe mieszkał w Ł. na "Manhattanie". Dom został około 5 lat temu sprzedany, nikt z sąsiadów nie pamiętał nazwiska nowych - obecnych właścicieli. Ustalono, że dom został sprzedany przez A. F. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r.

H. K. - F. - żona K. F. zam. Ł., ul. P. [...] m. [...] podała w piśmie z dnia [...] r., że mąż po przejściu na emeryturę faktycznie zamieszkiwał w G. przy ul. O. W. [...], w domu rodzinnym wybudowanym przez jego rodziców. Natomiast w mieszkaniu w Ł. przebywali, gdy przyjeżdżaliśmy z G. do Ł. np. na zakupy.

A. F. oświadczyła, iż ani H. K. – F., ani też K. F. nie mieszkał w G. przy ul. O. W. [...]. Jednakże w 2006 r. K. F. przebywał tam w związku z likwidacją majątku pozostałego po rodzicach. A. F. podała, iż jej brat K. F. oraz jego żona H. K. - F. mieszkali w Ł. przy ul. P. [...] m. [...] i tam również znajdowało się ich centrum życiowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że małżeństwo: H. A. K.-F. i K. F. byli jedynymi właścicielami mieszkania przy ul. P. [...] m. [...] i zgłosili ten adres jako adres zamieszkania od 1977 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że wskazany przez J. F. -K. adres: G., ul. O. W. [...] był miejscem zamieszkania K. F. Z dokumentów zgromadzonych na wcześniejszym etapie postępowania wynika, iż w dniu 30 maja 1996 r. K. F. złożył zgłoszenie identyfikacyjne NIP - 3, w oparciu, o które w dniu [...] r. Drugi Urząd Skarbowy Ł.-Ś. wydał decyzję [...] w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej K. F. Powyższą decyzję skierowano na adres zameldowania: [...] Ł., ul. P. [...] m. [...] (podany w ww. zgłoszeniu NIP-3, jako adres zamieszkania). Ponadto K. F. składał w Urzędzie Skarbowym Ł.-Ś. zgłoszenia aktualizacyjne NIP-3, w dniach: 24.03.2003 r., 30.03.2004 r., 19.04.2005 r. oraz 7.11.2006 r. We wszystkich ww. zgłoszeniach K. F., w pozycjach dotyczących adresu zamieszkania, wskazał adres: 90-368 Ł., ul. P. [...] m. [...] . Ze zgłoszeń tych wynika ponadto, iż K. F. mieszkał pod ww. adresem od dnia 14 marca 1977 r. (co zostało wskazane w polach dotyczących daty zamieszkania).

Wobec powyższego, Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. uznał, iż ojciec J. F. - K. był dorosłym domownikiem, a doręczenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. nr [...] nastąpiło skutecznie, w dniu 11 października 2006 r., w trybie art. 43 k.p.a. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. postanowienia wynika, iż K. F., podejmując się oddania tejże przesyłki adresatowi, potwierdził jej odbiór składając podpis z datą: "11.10.2006 r. K. F. (ojciec)".

J. F.-K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. podniosła, że ojciec doręczył jej przesyłkę w terminie nie pozwalającym na dochowanie terminu do złożenia zażalenia. Argumentacja ta nie była podniesiona we wniosku z dnia 28 października 2006 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na przedmiotowe postanowienie. Jedyną przesłanką, którą strona przedstawiła we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia była okoliczność, że w ostatnim dniu terminu zachorowała i z uwagi na samodzielne sprawowanie opieki nad dzieckiem nie mogła bez jakiejkolwiek swojej winy zachować siedmiodniowego termin do złożenia zażalenia. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. strona nie uprawdopodobniła w wystarczający sposób braku winy w uchybieniu terminu. Strona była niezdolna do pracy w terminie od dnia 18 do [...] października 2006 r. Jednakże w polu nr 12 zwolnienia lekarskiego wpisano symbol "2". Zgodnie zaś z objaśnieniem do zaświadczenia lekarskiego ZUS symbol ten wpisuje się w przypadku, gdy chory może chodzić. Samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą.

Ponadto organ wskazał, że prawomocne jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia z dnia 28 października 2006 roku, bowiem wyrokiem z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1354/07 WSA w Łodzi oddalił skargę. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2010 r., sygn. akt. II FSK 1712/08 oddalił skargę kasacyjną J. F. – K.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej w zakresie w jakim organ dokonywał ustaleń w sprawie bez informowania i umożliwienia skarżącej udziału w trakcie tych ustaleń, a także poprzez zadawanie nawet niewiadomo jakich pytań A. F., A. Ł. i K. T. oraz sporządzania notatek z udzielanych przez te osoby odpowiedzi w sposób tendencyjny, mający na celu wykazanie z góry założonej przez organ II instancji tezy; - art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez celowy brak zapewnienia udziału skarżącej w przeprowadzanym postępowaniu dowodowym, tak aby uniemożliwić skarżącej zadawanie pytań oraz w jakimkolwiek stopniu podważenie z góry założonej przez organ II instancji tezy leżącej u podstawy zaskarżonej decyzji, w tym uniemożliwienie skarżącej oraz jej pełnomocnikowi udziału w czynności przesłuchiwania A. F., A. Ł. i K. T. poprzez brak zawiadomienia o prowadzonych czynnościach; - art. 10 § 1 k.p.a w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak umożliwienia skarżącej prawa do końcowego wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, celem uniemożliwienia skarżącej złożenia wniosku o przesłuchanie powyższych osób w charakterze świadków; - art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak zawiadomienia skarżącej oraz jej pełnomocnika o terminie przesłuchania świadka A. F., A. Ł. i K. T. oraz uniemożliwienie skarżącej udziału w tej czynności dowodowej; - art. 81 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie na podstawie sporządzonych bez jakiejkolwiek weryfikacji pod kątem zgodności z rzeczywistością jednostronnych notatek organu II instancji, iż okoliczności z nich wynikające są udowodnione, w sytuacji gdy skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z ich treścią oraz wypowiedzenia się do nich, w szczególności, iż po przesłuchaniu powyżej wskazanych osób bez obecność skarżącej, skarżąca nie wie nawet tego jakie zadawano pytania tym świadkom i jaka była rzeczywista treść ich wypowiedzi; -art. 83 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak zapewnienia A. F. prawa do odmowy składania zeznań; art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz uzyskiwanie dowodów w sprawie metodami niezgodnymi z obowiązującą w tym zakresie także organy władzy publicznej procedurą; - art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów i całkowicie dowolne uznanie, iż w roku 2006 centrum życiowym K. F. -ojca skarżącej było mieszkanie położone w Ł. przy ul. P. [...] m. [...] , a nie dom rodzinny położony w G. przy ul. O. W. [...], w sytuacji gdy nie tylko nie potwierdza to żaden dowód zgromadzony przez organ zgodnie z prawem, ale także bezapelacyjnie przeczy temu okoliczność, iż w 2006 r. przeprowadzany był remont domu rodzinnego położonego w G. przy ul. O. W. [...], który nadzorował K. F. jako inżynier budownictwa oraz specjalista w tym zakresie. Ponadto poniosła, iż organ II instancji pomija fakt, iż A. F. będąc osobą w podeszłym wieku i nie posiadając stosownej wiedzy z zakresu prac remontowych nie mogła zajmować się tym remontem i prowadzić go sama, oraz że dla osób na emeryturze okresy tzw. weekendów oraz okresy wakacji trwają dłużej niż dla osób pracujących. K. F. zajmując się w roku 2006 remontem domu rodzinnego w G. nie mógł wyręczyć skarżącej w nadaniu zażalenia w terminie. Nadto Urząd Skarbowy w G. nie mógł mieć żądnej wiedzy o centrum życiowym K. F. w roku 2006 wobec tego, iż ani wówczas, ani też wcześniej nie było prowadzone przez ten organ jakiekolwiek postępowanie podatkowe wobec jego osoby. Sąsiedzi mieszkający w pobliżu domu położonego w G. przy ul. O. W. [...] nie mogą mieć wiedzy kto prowadził remont w tym budynku. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż okolicznością uzasadniającą odmowę przywrócenia terminu skarżącej do wniesienia zażalenia jest to, iż zwolnienie jakie przedstawiła skarżąca na uzasadnienie swojego wniosku zawierało symbol "2" oznaczający, iż chory może chodzić w sytuacji, gdy okoliczność ta była już oceniana przez Sąd w powyższej sprawie i mimo to Sąd ten doszedł do wniosku o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Zwłaszcza, iż z uwagi na intensywne bóle kręgosłupa, skarżąca wprawdzie mogła sama chodzić, ale nie mogła jednocześnie nosić swojego bardzo małego wówczas dziecka, oczywiście nie mogła go również zostawić bez żadnej opieki. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie do strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów procesu według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.[...]0) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia).

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika (art. 40 § 2 k.p.a.).

Z regulacji art. 40 § 1 k.p.a. wynika zasada formułująca obowiązek organu doręczania pisma stronie postępowania. Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego, bowiem § 2 powołanego przepisu dopuszcza wyjątek dotyczący wypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika. Wówczas to istnieje wymóg doręczenia pism pełnomocnikowi. Oznacza to tym samym, iż od daty zgłoszenia się pełnomocnika procesowego strony w postępowaniu administracyjnym - doręczenia organowi administracji publicznej stosownego pełnomocnictwa - organ ten ma obowiązek zawiadamiać go o wszystkich czynnościach w sprawie oraz doręczać mu wszystkie pisma procesowe, w tym orzeczenia. Pełnomocnik powinien być zatem adresatem wszystkich pism kierowanych przez organ do strony postępowania.

Przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. W przypadku ustanowienia pełnomocnika doręczenie pisma stronie nie rodzi żadnych skutków prawnych. Wedle poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi (postanowienie NSA z dnia 11 marca 1997 r., I SA/Po 1333/96).

A zatem przepis art. 40 § 2 k.p.a. nakazuje doręczenie pisma pełnomocnikowi strony, a z potwierdzenia odbioru powinno wynikać, że osoba taka otrzymała kierowaną do niej korespondencję. Pismo doręczone osobie nie będącej pełnomocnikiem strony nie może wywołać skutków prawnych, jakie przepisy procedury administracyjnej wiążą z doręczeniami, bowiem doręczenie osobie uprawnionej do odbioru pisma, jaką jest, z mocy art. 40 § 2 k.p.a., pełnomocnik, nie nastąpiło (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2001r., sygn. akt I SA 2605/99, Lex nr 54139).

Jeżeli strona działa przez pełnomocnika, to od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich, co zapewnia prawidłowy udział strony w postępowaniu. Brak udziału pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym powinien być traktowany na równi z brakiem udziału strony (wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1998 r., III SA 1597/96, LEX nr 35482; por. postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r., III ARN 45/93, OSNC 1994, nr 5, poz. 112: "Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa") - Jaśkowska M., Wróbel A. Komentarz aktualizowany, opublikowano Lex/El.,2012.

Zaniechanie doręczenia pisma pełnomocnikowi strony powoduje, że strona nie ma zapewnionego czynnego udziału w sprawie (art. 10 § 1 k.p.a.). Jeżeli chodzi zaś o niedoręczenie postanowienia organu odwoławczego kończącego postępowanie w sprawie, to okoliczność ta stwarza podstawę wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 126 K.p.a. (wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 361/10).

W tym miejscu wskazać należy, iż poprzez udział strony w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział strony w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje zatem zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przy tym to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje bowiem niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia. Przepis ten nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 1 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 595/99, LEX nr 47888).

W niniejszej sprawie skarżąca w dniu 14 stycznia 2011 r. udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu P. M. do reprezentowania jej przed organem administracji – Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. - W. z dnia [...] r. - k.103 akt administracyjnych.

Pełnomocnik skarżącej brał udział tylko w czynności przesłuchania strony - J. F. – K. w dniu 14 stycznia 2011 r. W pozostałych czynnościach przeprowadzanych przez organ II instancji nie uczestniczył, ani nie był o nich zawiadomiony.

Zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy organ doręczał skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie doręczył postanowienia z dnia [...]r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia pełnomocnikowi skarżącej, jak również nie umożliwił mu zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem postanowienia.

A zatem przeprowadzanie w postępowaniu czynności bez udziału pełnomocnika strony, zaniechanie doręczenia mu rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie art. 10 k.p.a., art. 32 k.p.a. oraz art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 109 k.p.a.

Reasumując Sąd uznał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. naruszył prawo, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien zapewnić pełnomocnikowi strony prawidłowy udział w postępowaniu administracyjnym.

Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163 poz. 1349 z ze zm.) - Sąd zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na sumę tę złożyła się kwota 100 zł tytułem zwrotu wpisu oraz kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

A. B.