Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 55/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Starszego Pracownika Socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie uchylenia – na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3 pkt 3, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 w związku z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), art. 104, art.163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - decyzji nr [...] z dnia [...] ze zm. przyznającą J.Ł. zasiłek stały i odmowy prawa do zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] działając w zgodzie z art. 107 ust. 4 u.p.s. wystąpiono do MOPS C. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W dniu[...] organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia J.Ł. prawa do zasiłku stałego.

W trakcie postępowania ustalono, że J.Ł. od [...] uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Organ zauważył, że według zaświadczenia ZUS w C. z dnia [...] znak [...] wysokość emerytury skarżącego na dzień [...] wynosiła [...] zł. brutto miesięcznie. Z tej kwoty [...] zł. stanowiły potrącenia alimentacyjne, [...] zł. opłaty za pobyt w DPS , [...] zł. zaliczka na podatek i [...] zł. składka na NFZ. Ponadto organ podniósł, że z zaświadczenia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym we W. o dokonanych wpłatach z dnia [...] wynika, iż za miesiąc [...] wyegzekwował on od skarżącego kwotę [...] zł. z czego [...] zł. stanowiła kwota przekazana dla ZUS, a kwota [...] zł. to opłaty egzekucyjne i inne wydatki gotówkowe. Nie odnotowano kwot przekazanych na rzecz innych osób. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., dochód skarżącego za [...] wyniósł [...] zł., bowiem z zaświadczenia komornika wynika, że prowadzona jest egzekucja roszczeń pieniężnych, a zatem nie jest to egzekucja świadczeń alimentacyjnych w myśl ustawy o pomocy społecznej. Organ zaakcentował, że z emerytury ZUS dokonywane są potrącenia należności przekazywanych na poczet zobowiązań publiczno-prawnych powstałych w przeszłości w wyniku wypłaty z Funduszu Alimentacyjnego ZUS tytułem alimentów. Organ I instancji stwierdził, iż J.Ł. nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 37 ust. 1 pkt. 1 u.p.s. bowiem jego dochód przekracza kryterium ustalone w art. 8 ust.1 pkt 1 u.p.s.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Starszego Pracownika Socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie uchylono decyzji nr [...] z dnia [...] ze zm. przyznającą J.Ł. zasiłek stały i odmówiono mu prawa do zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Od decyzji organu I instancji J.Ł. złożył odwołanie, w którym wnosił o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz dokonanie wypłat zasiłku stałego w kwocie [...] zł przyznanych decyzja GOPS z dnia [...] za okres od [...]. Zaakcentował, że niejasnym jest dla niego doliczenie do dochodu kwoty [...] zł potrącenia alimentacyjnego dokonanego przez ZUS. J.Ł. przedstawił własne wyliczenia i podkreślił, że gdy orzekano bardzo wysokie alimenty był on rencistą II grupy całkowicie niezdolnym do pracy z rentą [...] zł. Alimenty wypłacał wierzycielowi w znacznej kwocie Fundusz Alimentacyjny w zastępstwie zobowiązanego. Zdaniem J.Ł., skoro obecnie odwołujący się zwraca Funduszowi Alimentacyjnemu kwoty jakie zostały wypłacone wierzycielom to są to kwoty potrącane na rzecz wierzyciela.

Organ II Instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podniósł przy tym, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu J.Ł. Podkreślił, iż kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., ale chodzi o alimenty, do których w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca i że nie ma podstaw do pomniejszenia dochodu o uiszczane zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego. Z przepisu tego bowiem jednoznacznie wynika, że dochód pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawodawca postanowił zatem, że nie każdy wydatek świadczony na rzecz innych osób uprawniał będzie do jego odliczenia od uzyskiwanego dochodu, tylko kwota świadczonych alimentów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt: II SA/Bk 384/13).

Organ zauważył nadto, iż zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem komornika sądowego z dnia [...], egzekucja roszczeń pieniężnych wobec J.Ł. dotyczy zaległości na rzecz likwidatora funduszu alimentacyjnego (ZUS), natomiast wyegzekwowane od dłużnika kwoty są przekazywane na rzecz ZUS-u. Spłacane przez J.Ł. zaległości alimentacyjne nie są alimentami świadczonymi na rzecz innych osób w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. w związku z czym nie mogą zostać odliczone od jego dochodu.

Reasumując, organ II instancji stwierdził, ze dochód J.Ł. stanowi świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł i przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 542,00 zł, wobec czego, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały J.Ł. nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podzielił stanowisko organu I instancji uznając, iż zasadnym było uchylenie J.Ł. prawa do zasiłku stałego, przyznane decyzją z dnia [...] nr: [...] ze zmianami, zmienioną decyzją z dnia [...] nr: [...], ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji uchylającej prawo do zasiłku stałego.

Podniósł zarzut nieprawidłowego ustalenia przez organy administracji wysokości jego dochodu. Wskazał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2013 r. zawarty w zaskarżonej decyzji dotyczy innych wydatków świadczonych na rzecz innych osób, a nie zaległych alimentów przed laty wypłaconych przez fundusz alimentacyjny w zastępstwie zobowiązanego tj. w okresie do [...] roku. Skarżący wskazał, iż fundusz alimentacyjny uzupełniał kwoty jego bieżących zobowiązań alimentacyjnych w latach [...], a w latach [...] był całkowicie niezdolny do pracy. J.Ł. dodał, że po roku [...] w każdym miesiącu narastała kwota zaległych zobowiązań alimentacyjnych, ponieważ nie był w stanie i nadal nie jest regulować miesięcznie zobowiązań alimentacyjnych. Zdaniem J.Ł., zalegle zobowiązania należy traktować równorzędnie z bieżącymi. W dalszej części skargi J.Ł. oświadczył, iż od [...] roku kwoty regularnie potrącane przez ZUS były przekazywane komornikowi na rzecz wierzycieli, zatem nie było sytuacji, aby z jego winy powstała zaległość w świadczeniu alimentów. J.Ł. podkreślił, iż na bieżąco spłaca zobowiązania względem Funduszu Alimentacyjnego, ponadto nigdy nie został poinformowany przez komornika lub Fundusz Alimentacyjny o wypłatach na rzecz wierzycieli, a także nigdy nie wyraził zgody, aby Fundusz Alimentacyjny w jego imieniu regulował brakujące na bieżąco kwoty alimentów, jak również nigdy nie zwrócono się do niego o uregulowanie jakichkolwiek kwot i nie wyznaczono terminu, od którego można byłoby uznać zobowiązanie za zaległe. Zdaniem J.Ł., nie miało miejsca “zaciągnięcie zobowiązania publiczno-prawnego."

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując ocenę przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga J.Ł. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach.

Przedmiotem sporu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Starszego Pracownika Socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] ze zm. przyznającą J.Ł. zasiłek stały i odmowy prawa do zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji zasadnicze znaczenie mają postanowienia art. 37 ust. 1 u.p.s., które kształtują podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia podejmowanego w takiej sprawie oraz normy określające cele i zadania pomocy społecznej, zawarte w art. 2 i 3 u.p.s.

Zasiłek stały, zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s., przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Skarżącego obejmuje hipoteza przepisu zawartego w pkt 1 jest on bowiem osobą samotnie gospodarującą i całkowicie niezdolną do pracy, kwestię sporną stanowi zaś dochód skarżącego. Zdaniem skarżącego bowiem kwota [...] zł to kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. Natomiast organy dokonując wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s, stanęły na stanowisku, że kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3, ale chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu, które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca i że nie ma podstaw do pomniejszenia dochodu o uiszczane zaległości wobec likwidatora Funduszu Alimentacyjnego (ZUS.)

Zdaniem Sądu, interpretacja art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. dokonana przez organy zasługuje na aprobatę. Z przepisu tego bowiem jednoznacznie wynika, że dochód rodziny pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawodawca postanowił zatem, że nie każdy wydatek świadczony na rzecz innych osób uprawniał będzie do jego odliczenia od uzyskiwanego dochodu, tylko kwota świadczonych alimentów. Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyrokach: Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 957/12 oraz z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1433/11 (vide CBOS, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Należy również zauważyć, że NSA w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r. stwierdził, że o takim rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. świadczy także rezultat wykładni celowościowej. Z pomniejszenia dochodu korzystać może tylko ten zobowiązany, który świadczy alimenty w terminie. W innym przypadku, z wyjątkowego pomniejszenia dochodu korzystałyby osoby, które nie dostarczają uprawnionym środków utrzymania na bieżąco. W sprawie niniejszej nie jest zaś kwestionowane, że skarżący spłaca na rzecz likwidatora Funduszu Alimentacyjnego zobowiązania powstałe w wyniku wyłożenia przez ten Fundusz alimentów na rzecz synów skarżącego, które jak sam skarżący stwierdził wygasły-wobec syna M.-po roku [...], a wobec syna J. –po roku [...].

Organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość dochodów skarżącego nie odliczając na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy kwoty [...] zł. Kwota ta stanowi bowiem jedynie spłatę zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, które to nie są objęte dyspozycją art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. Przepis ten zawiera regulację szczególną, dającą podstawę do pomniejszenia dochodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Alimenty w rozumieniu tego przepisy, to świadczenie pieniężne wynikające z realizacji ustawowego obowiązku określonego w art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Natomiast "osoba", o której mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., to jedna z osób uprawnionych wymienionych w art. 130 i n. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stąd przy odliczeniu od dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. należy uwzględnić wyłącznie alimenty świadczone na rzecz uprawnionej osoby. Inne świadczenia, a więc między innymi należności powstałe z tytułu obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z Funduszu Alimentacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czy też w ramach zaliczki alimentacyjnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, nie podlegają odliczeniu od dochodu.

Podsumowując, należności wynikające z obowiązku zwrotu świadczeń wpłaconych z funduszy alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej, nie są alimentami, a wobec tego nie podlegają odliczeniu od dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s.

Odnosząc powyższe wyjaśnienia do przedmiotowej sprawy administracyjnej Sąd zauważa, że z pism Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] we W. z dnia [...] (karta 3.5 adm. I inst.) oraz z dnia [...] (karta 12 akt adm. I inst) wynika, iż postępowanie egzekucyjne dotyczy zaległości egzekwowanych na rzecz likwidatora Funduszu Alimentacyjnego (ZUS), a wyegzekwowane od dłużnika kwoty są przekazywane na rzecz ZUS. Należności te, co zostało powyżej wyjaśnione, na podlegają odliczeniu od dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s.. Na podstawie tego przepisu odlicza się bowiem wyłącznie alimenty należne osobie uprawnionej. Pokreślić bowiem należy, że przepis art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. stanowi wyjątek od reguły, a zatem pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, dotyczy tylko alimentów na rzecz osób a nie świadczeń na rzecz ZUS jako likwidatora Funduszu Alimentacyjnego – tak jak w rozpoznawanej sprawie.

Organy orzekające w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.