Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3495/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

K. S. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021r., nr [...], wydaną na podstawie art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

K. S. wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z późn. zm., zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową").

W uzasadnieniu wniosku K. S. opisał przebieg swojej służby. Wskazał, iż w okresie od [...] listopada 1980 r. do [...] kwietnia 1984 r. pełnił służbę w Wydziale [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] na stanowisku [...]. Do jego obowiązków należała obsługa administracyjna petentów składających wnioski [...] oraz wydawanie gotowych [...] w Punktach [...]. Wnioskodawca zaznaczył, iż z dniem [...] września 1980r. został zwolniony ze służby w Służbie Więziennej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego oraz braku możliwości mianowania na stanowisko równorzędne lub niższe w tej samej miejscowości. Wskazał, iż obowiązki wypełniał zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi. Służył wyłącznie Ojczyźnie. Nikogo nie prześladował. Nie był karany sądownie, administracyjnie lub dyscyplinarnie. Nie dopuścił się jakiegokolwiek sprzeniewierzenia swoich powinności jako funkcjonariusz i obywatel. Skarżący wskazał również, iż zarządzał Ośrodkiem Doskonalenia Kadr Służby Więziennej w [...] - jednostką organizacyjną Służby Więziennej, gdzie wskutek jego działań uruchomiono Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej - Zespół Medycyny Pracy o specjalności Przychodni Rehabilitacyjnej. Wnioskodawca podniósł, iż swoistym ekwiwalentem weryfikacji jego postawy zawodowej były otrzymane awanse, nagrody i wyróżnienia.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalił, iż K. S. został zwolniony ze Służby Więziennej w dniu [...] lutego 2010 r., nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia [...] listopada 1980 r. do dnia [...] kwietnia 1984 r., tj. przez okres 3 lat i 6 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby ww. wynosi 39 lat i 8 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] października 2020 r. (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby K. S. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Dyrektor Generalny Służby Więziennej w swojej opinii z dnia [...] czerwca 2018 r. poinformował, iż wnioskodawca został przyjęty do Służby Więziennej z dniem [...] stycznia 1971 r. Wskazał, iż wnioskodawca był członkiem PZPR, aktywnie uczestniczącym w życiu społeczno-politycznym m.in. jako [...] Komitetu Zakładowego PZPR oraz [...] grupy partyjnej. Następnie Dyrektor Generalny SW opisał przebieg służby wnioskodawcy. Ww. w okresie pełnionej służby był wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi, pochwałami, podwyższeniem dodatków służbowych, awansami na wyższe stopnie służbowe. Ponadto otrzymał Brązową i Srebrną Odznakę za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego, Srebrną Odznakę w Służbie Penitencjarnej, Złotą Odznakę za Zasługi w Pracy Penitencjarnej oraz Srebrnym i Złotym Krzyżem za Zasługi. Dyrektor Generalny SW wskazał, iż w aktach osobowych brak jest dokumentów świadczących, by kiedykolwiek został ukarany karą dyscyplinarną.

Na podstawie art. 81 ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., v szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Organ podkreślił, iż wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy organ wskazał, że po dokonaniu analizy zebranej dokumentacji, nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z zebranej dokumentacji wynika, iż wnioskodawca w okresie pełnionej służby po 1990 r. odnotowywał dobre opinie służbowe, był wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi, pochwałami, podwyższeniem dodatków służbowych oraz awansami na wyższe stopnie służbowe.

Jednakże, w rozpatrywanej, w ocenie organu, mamy do czynienia z niespełnieniem pierwszej z przesłanek z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej tj. krótkotrwałego pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa. Całkowity okres pełnionej przez wnioskodawcę służby wynosi 39 lat i 8 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 3 lat i 6 miesięcy, co stanowi ok. 8,9% ogółu służby. Trzyipółletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego — samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza, w którym często po takim okresie nabywa się pewne uprawnienia związane ze stażem służby, w tym chociażby zakończenie służby przygotowawczej, a równocześnie mianowanie funkcjonariuszem w służbie stałej, co w przypadku wnioskodawcy miało miejsce z dniem [...] listopada 1983 r.

Organ ponadto stwierdził, iż wnioskodawca świadomie podjął służbę w strukturze SB. We wniosku dotyczącym przyjęcia do służby wskazał, iż został zwolniony ze Służby Więziennej w 1980 r. na skutek likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego, braku możliwości mianowania na stanowisko równorzędne i niewyrażenia zgody na przeniesienie do innej miejscowości lub niższe stanowisko służbowe. Przy czym z uwagi na zainteresowanie pracą w organach wymiaru sprawiedliwości oraz zabezpieczenia porządku publicznego i walki z przestępczością chciał kontynuować swoje zainteresowania przyjmując się do służby w SB. Z opinii służbowej dotyczącej zainteresowanego z dnia [...] czerwca 1983 r. wynika, iż ww. nie tylko w sposób ponadprzeciętny angażował się w wykonywanie zadań dla ustroju totalitarnego, lecz również wykazywał inicjatywę w sprawach politycznych i społecznych funkcjonariusz wykazywał się własną inicjatywą mającą l a celu umacnianie tegoż ustroju, czego odzwierciedleniem jest jego polityczna aktywność zawodowa w PZPR. Organ zaznacza, iż PZPR, była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego.

W świetle zgromadzonego materiału organ także ustalił, iż ponowne podjęcie służby w Służbie Więziennej motywowane było szansą zajmowania równorzędnego stanowiska służbowego (przed zwolnieniem w 1980 r.), dającą możliwość powrotu do posiadanego stopnia służbowego i lepsze warunki dalszego awansu służbowego, a także lepsze warunki finansowe.

Organ uwzględniając długotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa, a także w szczególności biorąc pod uwagę charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, to w ocenie organu przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wnikających z wymienionego wyżej art, 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

K. S. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021r., nr [...], wydaną na podstawie art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie:

1) art. 8a ust. 1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej przez błędną wykładnię pojęcia "krótkotrwałości" określonego w tej przesłance, która musi być każdorazowo oceniana indywidualnie i z zastrzeżeniem jej oceny w ujęciu bezwzględnym -jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, oraz w aspekcie proporcjonalnym – stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby skarżącego, i jednocześnie bez uwzględnienia przez organ indywidualnej sytuacji życiowej skarżącego oraz mając również na względzie niepowtarzalność i charakter epizodyczny pracy w Służbie Bezpieczeństwa i powrotu do służby w Służbie Więziennej.

2) art. 7, art. 77 § 1 pkt.1, art. 75 § 1, art. 80 w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 8a ust.1 pkt.1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, a w szczególności: dokonanie przez organ oceny stanu faktycznego przez pryzmat uznaniowości, a nie poprzez obiektywną analizę stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie i z pominięciem faktu co do rzeczywistej przyczyny podjęcia przez skarżącego pracy w Służbie Bezpieczeństwa.

Skarżący podnosił, iż organu przy dokonanej ocenie stanu faktycznego, przez pryzmat uznaniowości i całkowitym pominięciu analizy sytuacji życiowej w której znalazł się we wrześniu 1980 roku jako rzeczywistej przyczyny podjęcia służby w SB, oraz uznania, że w związku z tym ten niepowtarzalny zawodowo epizod stanowiący 8,9% mojej służby tj. 3 lata i 6 miesięcy z ogólnego stażu służby tj. 39 lat i 8 dni, spowodował że nie spełnił przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Zarzucał brak obiektywizmu i uznaniowość, które miały miejsce po stronie organu są moją rzeczywistą przyczyną braku zgody na treść zaskarżonej decyzji i równocześnie podstawą skargi.

Wskazała, iż Służbę w Służbie Więziennej rozpoczął w dniu [...] stycznia 1971r. i zakończył w Służbie Więziennej jako [...] ODKSW w [...] w dniu [...] lutego 2010 roku. W tym też okresie miał miejsce epizod mojej służby w SB, 3 lata i 6 miesięcy, co powoduje że w samej Służbie Więziennej przepracowałem nienagannie 35 lat 6 miesięcy i 8 dni, o czym świadczą liczne nagrody i wyróżnienia oraz awanse oficerskie.

W okresie od [...] stycznia 1971 roku kiedy to zaczął służbę jako [...] działu [...] Wojewódzkiego Aresztu Śledczego w [...] do [...] września 1980 roku, tj. do momentu zwolnienia ze służby, pracowałem wyłącznie w pionie kwatermistrzowskim i tak [...],[...] i ponownie od [...] stycznia 1976 roku w Okręgowym Zarządzie Zakładów Karnych w [...]. Zwolnienie ze służby w Służbie Więziennej nastąpiło z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego oraz braku mianowania na stanowisko równorzędne lub niższe w tej samej miejscowości. Musiał więc podjąć nową pracę i tutaj pojawiła się możliwość podjęcia pracy w WUSW na stanowisku podoficerskim - była to praca za biurkiem -przyjmowanie wniosków oraz wydawanie [...] i [...]. W dacie zwolnienia miał 35 lat, w tym ponad 9 lat służby i na utrzymaniu żonę oraz dwoje uczących się dzieci, miał mieszkanie w [...], żona pracę, a dzieci blisko położoną szkołę w której rozpoczęły kolejny rok nauki. Skarżący zaznacza, iż to sytuacja życiowa zmusiła go do podjęcia pracy w WUSW w [...] w Wydziale [...]. W maju 1984 roku podjął ponownie służbę w Służbie Więziennej. W ocenie skarżącego, w okresie służby w SB, jego aktywność ograniczała się do zwykłych standardowych czynności.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o oddalanie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, (w oparciu o który to przepis została wydana skarżona decyzja) minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

(1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

(2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga przede wszystkim zbadania, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405). W sprawach uznania administracyjnego sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów.

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy zawierający wymienione wyżej przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Dokonanie przez organ w uzasadnieniu decyzji interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy jest obligatoryjne.

Przechodząc już do analizy podstawy prawnej skarżonego rozstrzygnięcia podkreślić należało, iż przepis art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawiera dwa pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" które to pojęcia definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", w którym Minister może wyłączyć stosowanie wobec funkcjonariusza przepisów art.15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Całkowity okres pełnionej przez wnioskodawcę służby wynosi 39 lat i 8 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa, to okres 3 lat i 6 miesięcy, co stanowi ok. 8,9% ogółu służby.

W ocenie Sądu, organ dokonał błędnej oceny przesłanki "krótkotrwałości". Okres służby przez 3 lata i 6 miesiące na rzecz państwa totalitarnego w zestawieniem z całością służby (ponad 39 lat) należy bowiem potraktować jako okres "krótkotrwały" gdy weźmie się pod uwagę w jakim kontekście ustawodawca posłużył się tym pojęciem. Niewątpliwie użyte zostało ono w odniesieniu do okresu zatrudnienia (służby). Należało więc rozważyć, jakie okresy pracy określa się pojęciem "krótkotrwałe" przede wszystkim z perspektywy osoby, która nabyła już uprawnienia emerytalno-rentowe po przepracowaniu kilkunastu lub kilkudziesięciu lat. Te przypadki musiał mieć bowiem przede wszystkim na względzie prawodawca, przyjmując wskazaną regulację, dotyczącą także świadczeń emerytalnych i rentowych funkcjonariuszy. Z tej perspektywy zasady doświadczenia życiowego potwierdzają, że pojęcie krótkotrwałej pracy odnoszone jest z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Zatem z perspektywy służby (w stanie faktycznym niniejszej sprawy przeszło 39 lat) okres 3 lat i 6 miesięcy powinien być określony jako krótkotrwały (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 03.06.2019r., sygn. akt II SA/Wa 2346/18; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.11.2019r., sygn. akt II SA/Wa 1029/19, nie publ.).

Przechodząc, kolejno do dalszej wykładni obowiązujących przepisów, w zestawieniu z ze stanem faktycznym sprawy, organ przyjmuje całkowicie nieuprawnione tezy, co prowadzi do błędnych konkluzji. Zważyć należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - a w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przyjąć należy, że nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej - co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ww. ustawy nieuwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy - poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 1935/19).

Na tę kwestię zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19 i sygn. akt I OSK 1690/19, wskazując, że w przypadku ustalenia przez organ, iż działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie zaopatrzeniowej. Według Sądu, unormowania zawarte w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 cyt. ustawy w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach - wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. W tym miejscu należy zauważyć, że również Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20, stwierdził wyraźnie, że kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

W ocenie Sądu, Minister błędnie wskazał, że postawa skarżącego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. Przede wszystkim organ nie dokonał wystarczającej indywidualizacji oceny służby skarżącego. Natomiast, analiza materiału dowodowego przedstawionego w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Skarżący podnosił, iż w spornym okresie nigdy nie wykonywała żadnych czynności operacyjnych czy też operacyjno-technicznych dla Służby Bezpieczeństwa. W tym okresie skarżący w WUSW zajmował się przyjmowaniem wniosków oraz wydawaniem [...] i [...]. Materiał zgromadzony w sprawie wskazuje, że były to czynności o charakterze techniczno-administracyjnym. Faktyczny charakter wykonywanych czynności w spornym okresie, w żaden sposób nie był związany z działaniami wywiadowczymi, kontrwywiadowczymi czy operacyjno-technicznymi. W materiale dowodowym brak jest informacji, które stanowią okoliczności dyskredytujące funkcjonariusza, w okresie pozostawania w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Pozostały okres wskazuje natomiast na prawidłową postawę funkcjonariusza i wykonywanie obowiązków z pełnym oddaniem pełnionej służbie. W zakresie analizy spełnienia przesłanki rzetelności pełnionej służby, jeżeli służba pełniona była na zwykłym, standardowym poziomie, funkcjonariusz wykonywał swoje obowiązki prawidłowo, otrzymywał awanse, nagrody i odznaczenia, to zgodnie z art.8a ustawy zaopatrzeniowej należy przyjąć, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art.8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Organ winien wziąć również pod uwagę jako przesłankę pozytywną okres służby jaki pełnił skarżący po 31 lipca 1990r. Przede wszystkim w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że w art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine prawodawca wskazał jedną z przykładowych okoliczności, które mają wpływ na uznanie, że służba była pełniona rzetelnie. Oznacza to, że nawet nieziszczenie się warunku pełnienia służby "z narażeniem życia lub zdrowia" nie wyklucza a priori zastosowania przewidzianego ustawą wyjątku. Wystarczającą przesłanką może być krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego, późniejsza nienaganna służba oraz wystarczająco długi okres służby na rzecz niepodległej Polski (tak jak w przedmiotowej sprawie). Wykładnia językowo-logiczna prowadzi bowiem do wniosku, że brak możliwości ustalenia narażenia życia lub zdrowia, nie wyklucza zastosowania wyjątku, gdy spełnione są inne warunki (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 1390/18; z dnia 17 września 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 670/19; z dnia 17 października 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 829/19).

Należy wskazać, iż w zestawieniu z materiałem dowodowym odzwierciedlającym przebieg i charakter służby organ winien końcowo ocenić czy występuje "szczególny przypadek" (art. 8a ust.1). Przy czym szczególnie uzasadniony przypadek stanowi również rzetelna służba na rzecz wolnej Polski.

Przedstawione rozważania faktyczne i prawne prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Podda ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Rozstrzygając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie, kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości, które - jak wynika z Konstytucji RP - obejmują m.in. prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie będąc związanym oceną prawną przedstawioną w powyższej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, iż skarżący spełnił przesłanki zawarte w cytowanych przepisach (o ile nie będą zachodzić okoliczności powodujące wyłączenie związania oceną sądu).