Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 451/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie WSA Felicja Kajut, Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skarg M.M. na decyzje Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 6 czerwca 2005 r. nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargi.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego [...] decyzjami z dnia 14, 18 i 19 stycznia 2005 r. (łącznie 5 decyzji) uznał zgłoszenia celne dokonane przez Agencję Celną "A", działającą jako pełnomocnik M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "B" za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz ustalił wysokość należnych odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniach decyzji wskazano, że Agencja Celna, działająca jako pełnomocnik M. M. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu określone towary, deklarując konwencyjną stawkę celną, na podstawie świadectwa pochodzenia FORM-A. Dyrektor Izby Celnej [...] zwrócił się do władz administracyjnych Malezji o weryfikację świadectwa pochodzenia. Malezyjskie władze celne w piśmie z dnia 20 sierpnia 2004 r. poinformowały, iż świadectwo pochodzenia nie zostało wystawione przez organ upoważniony tj. Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu w Malezji i jest nielegalne. Weryfikacja przeprowadzana przez władze kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez prawo formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Organ pierwszej instancji postanowieniem odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego strony w części dotyczącej dokonania oględzin próbek obuwia z udziałem biegłego oraz uwzględnił jej żądanie o dołączenie do akt postępowania kopii dokumentów "Bill of Lading", pism skierowanych do firm: "C", "D" oraz odpowiedzi udzielonej przez firmę "E". Organ celny wskazał, że nie jest związany wnioskami dowodowymi strony i samodzielnie decyduje o tym czy środek dowodowy objęty wnioskiem zostanie przeprowadzony. Organ ten podniósł, iż nie kwestionuje malezyjskiego pochodzenia sprowadzonego towaru, a jedynie jego udokumentowanie, które stanowiło podstawę do zastosowania konwencyjnej stawki celnej. Nie było zatem podstaw do przeprowadzenia oględzin towaru z udziałem biegłego w celu stwierdzenia kraju jego pochodzenia. W myśl art. 15 § l Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu:

1/ stosowania taryfy celnej, z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt 4 i pkt 5 (obniżone i preferencyjne stawki celne),

2/ stosowania środków polityki handlowej i ustanowionych w odrębnych przepisach,

3/ sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów.

Stosownie do treści art. 19 § l Kodeksu celnego ustalenie niepreferencyjnego pochodzenia towarów dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia. Zgodnie z § 11 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) dowodem niepreferencyjnego pochodzenia może być:

l/ świadectwo pochodzenia,

2/ faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych umieszczony jest zapis o kraju pochodzenia towaru,

3/ trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.

Organ wskazał, iż towary stanowiące przedmiot obrotu towarowego z zagranicą w niniejszej sprawie zostały wymienione w wykazie nr 3 do cytowanego rozporządzenia i ich pochodzenie dla celów zastosowania konwencyjnej stawki celnej musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Świadectwo pochodzenia winno zaś spełniać łącznie szereg warunków, a w szczególności powinno zostać sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów. Dla towarów, których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Zatem dla celu zastosowania konwencyjnej stawki celnej wobec objętych zgłoszeniem celnym towarów wymagane jest jedynie świadectwo pochodzenia. Świadectwo załączone do zgłoszenia celnego nie może stanowić dowodu niepreferencyjnego pochodzenia dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej, albowiem jak wynika z pisma malezyjskich władz administracyjnych zostało wystawione nielegalnie. W takiej sytuacji zasadną stała się zmiana stawki celnej z konwencyjnej na autonomiczną. Organ celny wskazał, że pomimo iż dwukrotnie przedłużano termin zakończenia postępowania strona nie nadesłała nowych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Dołączona do akt sprawy kopia dokumentu "Bill of Lading" potwierdza jedynie przywóz towarów z Malezji. Organ celny przytoczył również podstawę prawną wyliczenia odsetek wyrównawczych oraz sposób ich wyliczenia.

Wnosząc odwołania M. M. wniósł o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie spraw temu organowi do ponownego rozpatrzenia; zaskarżonym decyzjom zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa mające wpływ na ich treść, a w szczególności rażące naruszenie przepisów działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących postępowania podatkowego (i celnego) oraz wydanie decyzji określającej wysokość długu celnego pomimo:

- uniemożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwienia wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej);

- uniemożliwienia stronie zapoznania się z aktami postępowania (art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej);

- uniemożliwienia stronie przeprowadzenia dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej);

- niedopełnienia ciążącego na organie celnym obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art.187§1 Ordynacji podatkowej );

- naruszenia przez organ pierwszej instancji dyspozycji art. 188 Ordynacji podatkowej nakładający na organ celny obowiązek przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę;

- naruszenia przez organ pierwszej instancji dyspozycji art. 192 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie pewnych faktów za udowodnione, pomimo, że strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

- naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie przeprowadzenie dowodu przeciwnego do dowodu przeprowadzonego przez organ wydający decyzję.;

- naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie odsetek wyrównawczych poprzez uniemożliwienie stronie wykazania, iż w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o naliczeniu odsetek wyrównawczych, albowiem ewentualny dług celny nie powstał na skutek celowego działania czy tez zaniedbania strony.

Po rozpatrzeniu odwołań Dyrektor Izby Celnej [...] decyzjami z dnia 6 czerwca 2005r. uchylił decyzje organu I instancji w części dotyczącej naliczenia odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowania; w pozostałej części zaskarżone decyzje utrzymane zostały w mocy.

W uzasadnieniach organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia i argumentację organu I instancji co do braku możliwości zastosowania konwencyjnej stawki celnej wobec towarów objętych zgłoszeniem celnym z powodu zaprzeczenia przez organy malezyjskie autentyczności świadectwa pochodzenia przedłożonego przez stronę przy zgłoszeniu celnym.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach, Dyrektor Izby Celnej [...] wyjaśnił, że strona nie wskazała, jakim obowiązującym przepisom nie czyniły zadość zgromadzone przez organ celny pierwszej instancji akta, zaś obowiązek numerowania akt i sporządzania spisu kart spoczywa jedynie na organie odwoławczym w sytuacji, gdy organ ten przesyła akta administracyjne do sądu administracyjnego. Z wyjaśnień pracownika prowadzącego sprawy w Urzędzie Celnym w G. wynika, że akta spraw składały się z akt zbiorczych wpiętych w plastikowy skoroszyt, bez nadanej numeracji kart, ułożonych w kolejności wpływu poszczególnych dokumentów do Urzędu Celnego oraz z oryginałów zgłoszeń celnych i ich załączników, postanowień o wszczęciu z urzędu postępowań i zawiadomień o wyznaczeniu przez organ celny siedmiodniowego terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym, ułożonych wg numerów spraw w osobnym segregatorze. Zatem organ celny pierwszej instancji gromadził i składał materiał dowodowy zgodnie z ogólnie przyjętymi w tym zakresie zasadami. W aktach brak jest jakiegokolwiek pisma zawierającego zastrzeżenia co do formy, w jakiej gromadzono akta postępowania.

Podkreślono nadto, że pełnomocnik M. M. po okazaniu pełnomocnictw i wniosków o zapoznanie się z aktami spraw uzyskał informację, iż postępowania zostały wszczęte w związku z otrzymaniem od malezyjskich władz administracyjnych negatywnego wyniku weryfikacji 25 dowodów pochodzenia, które były podstawą zastosowania konwencyjnych stawek celnych wobec towarów objętych 25 zgłoszeniami celnymi. Pełnomocnik został także poinformowany o możliwości zapoznania się z treścią akt spraw. Pełnomocnik pobieżnie przekartkował akta i stwierdził, że nie będzie się z nimi zapoznawał na miejscu z uwagi na ich ilość i poprosił jedynie o fotokopię pisma malezyjskich władz administracyjnych, którą otrzymał. Pełnomocnik poinformował również, że wypowie się pisemnie po otrzymaniu kopii dokumentów, o które wystąpił we wniosku. Wnioskowane dokumenty pełnomocnik strony odebrał osobiście i nadal nie wyraził chęci zapoznania się z aktami w siedzibie Urzędu Celnego. Organ drugiej instancji podniósł, że zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 178 § l Ordynacji podatkowej strona ma prawo do wglądu do akt sprawy, organ celny zaś nie ma prawnego obowiązku podejmowania z urzędu jakichkolwiek działań w celu umożliwienia stronie skorzystania z tego prawa, czy też zmuszenia jej do tego. Obowiązki organu ograniczają się do znoszenia zachowania strony, która korzysta z przysługującego jej uprawnienia. Natomiast organ celny powinien na żądanie strony, udostępnić akta sprawy w pełnym zakresie, co w niniejszej sprawie uczynił. Akta sprawy potwierdzają, że organ celny nie tylko udostępnił akta postępowania, ale również, w pełni uwzględniając wniosek pełnomocnika w dniu 8 grudnia 2004 r. doręczył mu fotokopie żądanych dokumentów: wniosku o weryfikację świadectw pochodzenia, odpowiedzi malezyjskich władz, zweryfikowanego świadectwa Form A i dodatkowo zgłoszenia celnego. Zatem pełnomocnik otrzymał do rąk własnych kopie praktycznie całości dokumentów zebranych przez organ celny i składających się na akta sprawy, a ich odbiór potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w materiale dowodowym. Dokumenty takie jak zgłoszenie celne, wypełnione przez stronę i przedstawione organowi celnemu w dniu odprawy celnej oraz świadectwo pochodzenia Form A, będące własnością strony, były zresztą doskonale mu znane. Tak więc wbrew twierdzeniu strony jej pełnomocnik miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy.

Nadto w ocenie organu nie są trafne zarzuty, jakoby uniemożliwiono stronie czynny udział w postępowaniu oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ odwoławczy podał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem było ustalenie prawidłowej stawki celnej wobec towaru objętego zgłoszeniem celnym, Naczelnik Urzędu Celnego [...], kierując się dyspozycją art. 200 § l Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia 15 listopada 2004 r. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Następnie pismem z dnia 6 grudnia 2004 r. organ celny pierwszej instancji przedłużył termin zakończenia postępowania do dnia 31 grudnia 2004 r. Zgodnie z treścią tegoż pisma, celem przedłużenia postępowania było m.in. umożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Dowodami uzyskanymi przez organ celny był wniosek o weryfikację świadectwa pochodzenia i wynik tej weryfikacji przekazany przez Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu w Malezji z dnia 20 sierpnia 2004 r., które wprost stwierdziło, że nie wystawiło weryfikowanego świadectwa pochodzenia Form A i jest ono nielegalne. Dokumenty te zostały doręczone bezpośrednio pełnomocnikowi strony. Postępowanie było jeszcze dwukrotnie przedłużane, zatem strona miała czas i możliwość wypowiedzenia się odnośnie zebranych przez organ celny dowodów. Od dnia wydania postanowienia z dnia 15 listopada 2004 r. organ celny pierwszej instancji nie wszedł w posiadanie żadnego nowego dowodu w sprawie. Natomiast kolejne dowody - korespondencja z eksporterem (i pośrednikiem zarazem) oraz z producentem sprowadzonego towaru, fotokopia dokumentu przewozowego "BILL OF LADING" (który został przedstawiony wraz ze zgłoszeniem celnym, a więc był znany już w dniu odprawy celnej) zostały przedłożone przez stronę i na jej wniosek włączone przez organ celny w poczet materiału dowodowego. Były to więc doskonale znane stronie dokumenty. Zatem organ celny nie miał w tym wypadku obowiązku ponownego wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy. Odnośnie obowiązku informowania strony o zamiarze wydania decyzji merytorycznej w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ celny pierwszej instancji, wyznaczając pismem z dnia 29 grudnia 2004 r. dodatkowy termin zakończenia postępowania do dnia 28 stycznia 2005 r. wskazał tym samym zamiar wydania decyzji w sprawie.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących uniemożliwienia stronie przeprowadzenia dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz niedopełnienia ciążącego na organie celnym obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 187 §1 Ordynacji podatkowej) organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 8 grudnia 2004 r. pełnomocnik strony złożył pismo, w którym wniósł o: dołączenie do akt postępowania kopii dokumentu "BILL OF LADING", jako dokumentu świadczącego o malezyjskim pochodzeniu towarów, dokonanie oględzin z udziałem biegłego próbek obuwia zabezpieczonego podczas odpraw celnych, które powinny pozwolić na ustalenie producenta sprowadzonego obuwia, jako dowód świadczący o malezyjskim pochodzeniu, dołączenie do akt postępowania korespondencji strony z malezyjską firmą "C" i pośrednikiem firmą z Hong Kongu "D". Ponadto pełnomocnik zastrzegł sobie prawo do złożenia wniosku dołączenie do akt i przeprowadzenia dowodu z retrospektywnego dokumentu Form A oraz wniósł o przedłużenie postępowań oraz o doręczenie kopii:

1. wniosku Izby Celnej w O. nr [...] o weryfikację świadectw pochodzenia Form A, w wersji polskiej i angielskiej, wraz ze wszystkimi załącznikami, skierowanego do malezyjskich władz celnych, bowiem wniosek Izby Celnej w O. skierowany do Ministerstwa Finansów nie jest dowodem skierowania zapytania weryfikacyjnego do malezyjskich władz celnych,

2. odpowiedzi malezyjskich władz celnych stanowiącego na zapytanie weryfikacyjne polskich władz celnych oraz ewentualnych załączników do tego pisma.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] rozpatrzył wniosek dowodowy strony i w dniu 20 grudnia 2004 r. wydał postanowienie, w którym uwzględnił żądanie dołączenia do akt postępowania złożonych przez stronę skarżącą dokumentów, natomiast odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego w części dokonania oględzin z udziałem biegłego próbek obuwia. Art. 188 Ordynacji podatkowej, nakazuje bowiem uwzględnić żądanie strony co do przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Organ celny pierwszej instancji nie kwestionował malezyjskiego pochodzenia sprowadzonego obuwia, potwierdzonego zapisem na fakturze. Słusznie uznał więc, iż brak jest podstaw do przeprowadzenia oględzin obuwia w celu stwierdzenia kraju jego pochodzenia, bowiem okoliczność ta została dowiedziona już uprzednio w sposób wystarczający.

W ocenie organu odwoławczego organ celny pierwszej instancji, wziął pod uwagę fakt, iż strona czyni starania o wyjaśnienie powodów negatywnego wyniku weryfikacji świadectw Form A oraz uzyskanie retrospektywnego dowodu pochodzenia, uznał także wniosek pełnomocnika o przedłużenie postępowania i dlatego wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania. Ponieważ pełnomocnik nie wskazał nawet przybliżonego terminu dostarczenia organowi celnemu retrospektywnego dokumentu Form A i terminu przedłużenia postępowania, organ celny pierwszej instancji sam wyznaczył ten termin. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej jest bezpodstawny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie przeprowadzenia dowodu przeciwnego do dowodu przeprowadzonego przez organ wydający decyzję organ odwoławczy wskazał, iż nie został spełniony pierwszy z warunków stawianych świadectwu pochodzenia przez przepis § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a mianowicie by zostało sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancje rzetelności kontroli pochodzenia towarów.

Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji, a więc organ upoważniony w tym kraju do wydawania świadectw pochodzenia, w piśmie z dnia 20 sierpnia 2004 r. udzieliło jednoznacznej odpowiedzi, iż nie wystawiło przedmiotowego świadectwa i jest ono nielegalne. Nie może więc budzić wątpliwości, iż strona nie dopełniła warunku udokumentowania pochodzenia towaru oryginałem świadectwa pochodzenia sporządzonym przez upoważniony w Malezji organ. Strona przedłożyła nieautentyczny dokument, zatem nie mógł on wywołać oczekiwanych skutków, tj. towary te nie mogły być objęte konwencyjną stawką celną zastosowaną w dniu odprawy celnej. W konsekwencji wobec sprowadzonych towarów należało zastosować autonomiczną stawkę celną. Pismo władz Malezji z dnia 20 sierpnia 2004 r. należało uznać za rozstrzygające w sprawie, a zarzuty podniesione w związku z nim są nietrafne. Otrzymany wynik weryfikacji stanowi usankcjonowany prawnie dowód w sprawie i jest wiążący dla polskich organów celnych. Nie zachodzą więc żadne przesłanki do występowania z ponownym wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji. Pomimo przedłużenia przez organ pierwszej instancji terminu zakończenia postępowania ze względu na starania strony o uzyskanie retrospektywnego dowodu pochodzenia i wyjaśnienie powodów negatywnego wyniku weryfikacji przedmiotowego świadectw Form A, strona nie przedstawiła prawidłowego dowodu pochodzenia sprowadzonych towarów ani w toku postępowania przed organem celnym pierwszej instancji, ani w postępowaniu odwoławczym. W przypadku uzyskania przez stronę świadectwa pochodzenia towarów, wystawionego zgodnie z przepisami, postępowanie może zostać na wniosek strony wznowione. Dokument "BILL OF LADING" powoływany przez stronę jako dokument świadczący o malezyjskim pochodzeniu towarów, jest tylko dokumentem przewozowym potwierdzającym przywóz towarów z Malezji do portu w G.

Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu celnego pierwszej instancji, że podjęte przez stronę działania zmierzające do wyjaśnienia z kontrahentami zagranicznymi zaistniałej sytuacji nie mają wpływu na dokonane przez ten organ rozstrzygnięcie. Kwestię nielegalności przedłożonego przez stronę świadectwa pochodzenia wyjaśniły jedyne uprawnione do tego władze administracyjne Malezji. Postępowanie celne przeprowadzone przez organ celny pierwszej instancji nie było postępowaniem mającym na celu ustalenie osób winnych nielegalnego wystawienia świadectwa pochodzenia, lecz postępowaniem zmierzającym do ustalenia wysokości długu celnego zgodnie ze stanem faktycznym. Organ celny badał jedynie, czy przedłożony przez stronę dowód pochodzenia sprowadzonych towarów uprawniał do zastosowania niższej konwencyjnej stawki celnej. Nie można zatem uznać, że organ celny pierwszej instancji naruszył normę wynikającą z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej [...] wyjaśnił także, iż zgodnie z dyspozycją art. 140 Ordynacji podatkowej organ podatkowy (celny) obowiązany jest zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Przepis ten nie precyzuje, w jakiej formie organ celny winien poinformować stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, ani nie zakazuje by w przypadku równoległego prowadzenia postępowań w analogicznych sprawach toczących się wobec tej samej strony uczynić to zawiadomieniem odnoszącym się do wszystkich postępowań. Obligatoryjną treść takiego zawiadomienia stanowi natomiast wskazanie przyczyn niedotrzymania terminu oraz wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie organ celny pierwszej instancji dopełnił obowiązku wynikającego z cytowanego przepisu - w formie pism (z dnia 6 grudnia 2005 r. i z dnia 29 grudnia 2005 r.), przywołujących numery wszystkich postępowań prowadzonych wobec strony zawiadomił stronę o niedotrzymaniu terminu załatwienia spraw, wskazując jednocześnie przyczyny niezałatwienia spraw w terminie i wyznaczając dodatkowy termin ich zakończenia.

Ustosunkowując się do kwestii naliczenia przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] odsetek wyrównawczych, organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach faktycznych spraw nie można przypisać stronie zaniedbania lub świadomego i celowego działania zmierzającego do wprowadzenia organów celnych w błąd. Strona bowiem nie była obecna przy wypełnianiu dokumentów związanych z transakcją, w tym dokumentu Form A, lecz powierzyła kompleksowy nadzór nad transakcjami zawieranymi z podmiotem malezyjskim firmie "C." z Hong Kongu, w tym nadzór nad prawidłowością sporządzania wszelkich niezbędnych dokumentów. W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515) nie pobiera się odsetek wyrównawczych, mimo że kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, w wypadku gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania.

M.M. wnosząc skargi na przedmiotowe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucił, iż wydano je z naruszeniem prawa, w szczególności:

1. art.180 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez dopuszczenie w toku postępowania dowodów sprzecznych z prawem i wydanie jedynie na ich podstawie decyzji merytorycznej;

2. art.4 pkt 3 i art. 5 ust.1 ustawy z dnia 7 października 1999 roku o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.) poprzez posługiwanie się przez organ administracji publicznej dokumentami sporządzonymi w języku obcym, bez ich urzędowego tłumaczenia;

3. art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który za język urzędowy w naszym kraju uznaje język polski, poprzez posługiwanie się toku postępowania innym językiem (angielskim) nieznanym stronie,

4. art. 123 § 1, art.178 § 1, art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, uniemożliwienie Stronie zapoznania się z aktami postępowania;

5. art. 178 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez nie udostępnienie stronie kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, pomimo dwukrotnego złożenia takiego wniosku;

6. art. 180 § 1, art. 188, art. 194 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez uniemożliwienie stronie przeprowadzenia dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, pomimo ciążącego na organie obowiązku przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę, w szczególności uniemożliwienie stronie przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom;

7. art.187 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez niedopełnienie ciążącego na organie celnym obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;

8. art. 192 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów na podstawie których została wydana decyzja, albowiem zostały przeprowadzone wbrew obowiązującym przepisom - jeden z nich tylko w języku angielskim, bez urzędowego tłumaczenia na język polski;

9. art.120, art.121 i art. l24 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez podanie w decyzji niepełnej podstawy prawnej - brak miejsc i dat publikacji zmian w przepisach przywołanych w decyzjach,

10. art. 227 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez przekazanie przez organ pierwszej instancji akt postępowania wraz z odwołaniem organowi drugiej instancji bez obligatoryjnego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w tym odwołaniu. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji oraz o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...].

Skarżący podkreślił w uzasadnieniu skarg, iż decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...] oraz decyzje Dyrektora Izby Celnej wydane zostały wyłącznie w oparciu o dwa dokumenty, którym organy te nadały w toku postępowań rangę kluczowych dowodów i z ich treści wywiodły określone skutki prawne, negatywne dla strony - pismo Izby Celnej w O. skierowane do ma1ezyjskich władz celnych oraz pismo tych władz, stanowiące jakoby negatywną odpowiedź na postawione w piśmie Izby Celnej w O. pytania. Innych dowodów organy prowadzące postępowanie nie przeprowadziły. W ocenie skarżącego organy administracji obu instancji swoim postępowaniem naruszyły dyspozycję art. 180 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, gdyż uznały za dowód pismo Izby Celnej w O. stanowiące niejako zapytanie weryfikacyjne, jednak nie zapoznały strony z jego treścią; nadto pismo to sporządzone zostało w języku angielskim i w aktach postępowania nie ma urzędowego tłumaczenia pisma na język polski. Do akt postępowania nie dołączono nawet oryginału tego pisma. Posługiwanie się w toku postępowania dokumentem w języku obcym jest złamaniem art.4 pkt 3 i art. 5 ust 1 ustawy o języku polskim, która nakłada na organy administracji publicznej posługiwanie się językiem polskim jako językiem urzędowym przy dokonywaniu wszelkich czynności, oraz art. 27 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, która za język urzędowy w naszym kraju uznaje język polski. Zatem dowód z tego dokumentu jest dowodem bezwartościowym i nie może być brany pod uwagę przy podejmowaniu decyzji merytorycznej.

Skarżący podniósł nadto, iż konsekwencją wadliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci pisma Izby Celnej skierowanego do malezyjskich władz celnych, jest również wadliwość dowodu w postaci pisma tych władz skierowanego do Izby Celnej w O. - nie może być bowiem uznany za dowód w sprawie dokument będący konsekwencją dowodu przeprowadzonego niezgodnie z prawem, a więc bezwartościowego. Zdaniem skarżącego przedstawił on polskim organom celnym stosownie do treści art. 194 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy wprowadzając na polski obszar celny importowane z Malezji obuwie. Wprawdzie art. 194 § 3 w/w aktu normatywnego przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom, jednakże organ celny dowodu takiego nie zdołał skutecznie przeprowadzić.

Organy obu instancji dopuściły się w ocenie skarżącego szeregu innych uchybień proceduralnych, które miały wpływ na wynik postępowania. Postępowanie przeprowadzono jednostronnie, w sposób zmierzający jedynie do potwierdzenia z góry przyjętej koncepcji organu, bez próby wyjaśnienia argumentów podnoszonych przez stronę, pomimo szeregu wątpliwości ujawnionych w toku postępowania, które zgodnie z obowiązującymi przepisami winny być wyjaśnione, a jeżeli nie dałoby się ich wyjaśnić, to winny być rozstrzygane na korzyść strony. Organy naruszyły również zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, prawa wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów, prawa do zapoznawania się z aktami postępowania. Skarżący podniósł, że nieprawdziwe są twierdzenia zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, jakoby miał on możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, albowiem akt takiego postępowania nigdy na tym etapie nie było - nie było zbioru opisanych i ponumerowanych dokumentów, świadczących o tym, że dotyczą tej jednej konkretnej sprawy. Skarżący przyznał, iż działający w jego imieniu pełnomocnik zrezygnował z zapoznawania się z przedłożonym mu plikiem dokumentów, jednakże powodem tego było nieuwzględnienie jego wniosku, który dotyczył umożliwienia zapoznania się z aktami konkretnej sprawy, z których będzie można dowiedzieć się jakimi dowodami dysponuje organ, jakie dokumenty za taki dowód zostały uznane i na jakiej podstawie, jakim zaś dokumentom takiego statusu odmówiono i dlaczego. Niesłuszny jest również w ocenie skarżącego pogląd prezentowany tak przez organy obu instancji w zakresie konieczności stosowania przepisu art. 200 § l ustawy - Ordynacja podatkowa bezpośrednio przed zakończeniem postępowania (wydaniem decyzji). Wprawdzie postanowieniem z dnia 15 listopada 2004 r. wyznaczono stronie 7 dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednakże po tym terminie strona złożyła szereg wniosków dowodowych, z których część została uwzględniona, a jeden oddalono. Już tylko ten fakt - przeprowadzenie dowodów, których dotychczas nie przeprowadzono - obligował organ do ponownego wyznaczenia mu siedmiodniowego terminu do zaznajomienia się z materiałami postępowania. To że do akt postępowania dołączono dokumenty wnioskowane przez stronę nie zwalniało organu z tego obowiązku. Skarżący podał, iż wprawdzie organ odwoławczy umożliwił mu przed wydaniem decyzji wgląd do akt postępowania, jednakże nie było to równoznaczne z możliwością zapoznania się z ich treścią. W dalszym ciągu nie miał on możliwości zapoznania się z treścią pisma skierowanego przez Dyrektora Izby Celnej [...] do malezyjskich władz celnych, sporządzonego jedynie w języku angielskim, i wypowiedzenia się co do jego treści czy też złożenia wniosków dowodowych w tym zakresie oraz skonfrontowania treści tego dokumentu z treścią odpowiedzi udzielonej przez władze malezyjskie. W myśl zaś art.178 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa w toku postępowania strona ma prawo żądać od organu doręczenia kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący wskazał, iż pismami z dnia 16 listopada 2004 r. oraz 8 grudnia 2004 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego [...] o udostępnienie kopii polskich wersji językowych tak pisma skierowanego przez Dyrektora Izby Celnej [...] do ma1ezyjskich władz celnych jak i odpowiedzi tych władz (również w polskiej wersji językowej). Jednakże do dnia sporządzenia skarg kopii tych dokumentów jego pełnomocnik nie otrzymał.

Skarżący wskazał również, iż zwrócił się do organu celnego o przeprowadzenie z udziałem biegłego oględzin próbek obuwia zabezpieczonych podczas dokonywania sześciu ostatecznych odpraw celnych. Celem tego wniosku dowodowego było wykazanie, że obuwie wyprodukowane zostało w Malezji przez firmę eksportera "C". Wniosek ten został jednak oddalony, gdyż organ wskazał, iż nie kwestionuje malezyjskiego pochodzenia towaru. Takie stanowisko organu, jak podniósł skarżący, jest tylko po części zgodne z tezą prezentowaną przez niego - co prawda potwierdza malezyjskie pochodzenie towaru, jednakże nie pozwala na jednoznaczne określenie, że towar ten został wyprodukowany przez konkretna firmę malezyjską, która była podmiotem wystawiającym zakwestionowany dokument. Jednoznaczne ustalenie, jaka firma wyprodukowała importowany towar jest bardzo istotne, gdyż stanowi dodatkowy, bardzo istotny argument przemawiający za preferencyjnym pochodzeniem towaru. Takie postępowanie jest zaś ewidentnie sprzeczne z treścią art.180 § 1 i art. 188 ustawy - Ordynacja podatkowa. Skarżący nadto podniósł, iż kolejną konsekwencją posługiwania się w toku postępowania przez organy obu instancji dokumentem sporządzonym jednie w języku angielskim jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom. W toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie został zapoznany z polską wersją językową dwóch kluczowych dowodów, tak więc niemożliwym było przeprowadzenie dowodu przeciwnego. Organ drugiej instancji wprawdzie udostępnił mu polską wersję językową odpowiedzi malezyjskich władz celnych, jednakże niemożliwa jest próba obalenia twierdzenia zawartego w jednym zdaniu bez znajomości treści postawionego pytania czy też pytań, których treść nie jest znana do dnia dzisiejszego. Tego rodzaju postępowanie stanowi zaś naruszenie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł także w skargach, iż enigmatyczna, jednozdaniowa opinia organu udzielającego odpowiedzi - Ministerstwo Handlu Międzynarodowego i Przemysłu Malezji - nie jest satysfakcjonująca. Stwierdzenie, że certyfikaty nie zostały wystawione przez Ministerstwo i są nielegalne, nic praktycznie nie rozstrzyga. Zgodnie z procedurami obowiązującymi w Malezji, organami bezpośrednio odpowiedzialnym za wystawianie świadectw pochodzenia FORM A są miejscowe Izby Gospodarcze. To izba taka, po otrzymaniu od firmy eksportera wypełnionego dokumentu FORM A, dokument ten stempluje i podpisuje oraz rejestruje, zatem Ministerstwo nie ma z tą procedurą bezpośrednio nic wspólnego. W ocenie skarżącego mogło być tak, że kwestionowany dokument został prawidłowo wypełniony, ostemplowany i podpisany, jednakże z nieznanej przyczyny nie został zarejestrowany we właściwych rejestrach. Jeżeli sytuacja taka miała miejsce - co należało wyjaśnić - nie można mówić o fałszerstwie dokumentu w jakiejkolwiek postaci. Dokument jest autentyczny podobnie jak dane w nim zawarte, a ewentualne uchybienia leżące po strome urzędników malezyjskich, niezwiązane z treścią dokumentu, nie mogą rodzić negatywnych skutków dla skarżącego. Podniósł on także, iż w toku postępowania nie był w stanie samodzielnie podważyć wyniku weryfikacji bowiem retrospektywne dokumenty FORM A (duplikaty) według prawa malezyjskiego mogą być wystawiane nie później, niż w ciągu dwóch lat od daty wystawienia dokumentów oryginalnych (okres ten już dawno minął); z kolei wszelkich informacji na temat wystawionych dokumentów urzędowych nie udziela się żadnym podmiotom prywatnym a jedynie uprawnionym organom celnym.

Gdyby nawet przyjąć, że pytania do malezyjskich władz celnych zostały postawione prawidłowo i są one wyczerpujące, a udzielona odpowiedź jest satysfakcjonująca, wyjaśnić należałoby w ocenie skarżącego rozbieżności pomiędzy tymi dokumentami a niezaprzeczalnymi faktami - sam Urząd przyznaje malezyjskie pochodzenie towarów, portem załadunku był malezyjski P. K. co również uznano za udowodnione. Rozbieżności tych organ celny nigdy nawet nie próbował wyjaśnić, powołując się w swoich twierdzeniach jedynie na enigmatyczną treść pisma władz malezyjskich, pomimo, że miał ku temu możliwości - § 29 ust 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego wchodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania przewiduje możliwość ponownego zwrócenia się do organu kraju korzystającego (w tym przypadku Malezji) o ponowną weryfikację pozwalającą na wyeliminowanie wszelkich wątpliwości. Działań takich jednak organy celne nie podjęły pomimo istniejących już w początkowej fazie postępowania wątpliwości.

Zarzut naruszenia przez organy dyspozycji art. 120, art. 121 i art. 124 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez podanie w decyzjach niepełnych podstaw prawnych ich wydania - brak miejsc i dat publikacji zmian w przepisach przywołanych w decyzjach wskazuje na podejście organów tak do samego postępowania jak i rządzących nim przepisów. O podejściu organu pierwszej instancji do prowadzonych spraw stanowi również naruszenie dyspozycji art. 227 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez przekazanie przez ten organ akt postępowania wraz z odwołaniem bez obowiązkowego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w tym odwołaniu. W ocenie skarżącego jedynie uchylenie decyzji obu instancji zobliguje organ do doręczenia stronie kwestionowanych dokumentów we właściwej formie językowej oraz umożliwi podjęcie inicjatywy dowodowej w postaci :

- złożenia wniosku o przesłuchanie strony na okoliczność kontaktów handlowych z firmą "C", w szczególności pobytu w tej firmie, składania zamówień, sposobu wystawiania i dostarczania dokumentów FORM A itp.,

- złożenia wniosku o przesłuchanie świadków na wskazane wyżej okoliczności, w tym przedstawiciela firmy ,,D",

- złożenia wniosku o ponowną weryfikację dokumentu FORM A (przy jednoczesnym przekazaniu stronie malezyjskiej oryginału spornego dokumentu, a nie jego kopii) po zapoznaniu się z treścią zapytania oraz konfrontacją tego zapytania z udzieloną odpowiedzią, ze szczegółową listą pytań do władz malezyjskich (czy firma :"C" istniała, czy miała prawo do eksportu wyprodukowanych towarów oraz wypełniania dokumentów FORM A, czy kwestionowany dokument został wypełniony prawidłowo, czy wypełniony został na prawidłowym druku, czy na dokumencie tym znajduje się oryginalna pieczątka właściwego organu oraz podpis kompetentnej osoby itp.),

- umożliwienia stronie szczegółowego zapoznania się z treścią odpowiedzi władz malezyjskich,

- umożliwienia stronie ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego i złożenia ewentualnie dodatkowych wniosków dowodowych.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach III SA/Gd 451/05, III SA/Gd 452/05, III SA/Gd 453/05, III SA/Gd 454/05 oraz III SA/Gd 455/05 (protokół – k. 36).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie albowiem zaskarżone decyzje wydano bez naruszenia przepisów prawa mogącego mieć wpływ na wynik postępowania.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (1 maja 2004r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli między innymi przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) wraz z przepisami wykonawczymi. Zatem wprawdzie zaskarżone decyzje wydano już po utracie mocy obowiązującej przez Kodeks celny, to jednak na przepisach tego aktu normatywnego i wydanych na jego podstawie przepisach aktów wykonawczych musiały się opierać prowadzące postępowanie weryfikacyjne organy celne (sprawa dotyczy długu celnego, który powstał przed dniem 1 maja 2004 r.).

Skarżący, importując do Polski określone partie obuwia wskazywał jako kraj pochodzenia Malezję i deklarował w zgłoszeniach celnych zastosowanie konwencyjnej stawki celnej. Według części pierwszej – "E" taryfy celnej stanowiącej załącznik do obowiązującego w dacie dokonania przez importera weryfikowanych zgłoszeń celnych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.), Malezja należy do grupy krajów członków Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz innych krajów wobec których Rzeczpospolita Polska stosuje Klauzulę Największego Uprzywilejowania. Zgodnie z przepisami zawartymi w części pierwszej "A" Taryfy celnej do towarów pochodzących z tej grupy krajów stosuje się stawkę celną konwencyjną, przy czym do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

Zastosowania stawek celnych konwencyjnych dotyczyły reguły ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów zawarte w art. 16 – 19 Kodeksu celnego (por. J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chomicki, R. Hauser, H. Wojtachnio, Kodeks celny. Komentarz., Warszawa 2001, str. 59). Z art. 19 § 3 Kodeksu celnego wynikało natomiast upoważnienie ustawowe udzielone przez ustawodawcę Radzie Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia sposobu dokumentowania pochodzenia towarów, o których mowa w § 1 i § 2 oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Wydane na tej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, zwane dalej rozporządzeniem, stanowiło w przepisie § 11 ust. 1, że pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 (załączniku do rozporządzenia) musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Obuwie – będące przedmiotem zgłoszenia celnego dokonanego przez stronę skarżącą wymienione było w załączniku nr 3 – "Wykaz towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia".

Zgodnie z § 13 ust. 1 w/w aktu normatywnego, w przypadku gdy pochodzenie towaru musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, świadectwo to spełniać powinno szereg warunków, a w szczególności sporządzone zostać powinno przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów. Zgodnie z § 20a ust. 1 i 2 rozporządzenia w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo, przy czym jeżeli udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru.

Zatem przywołane wyżej przepisy wprowadziły daleko idące ograniczenie i sformalizowanie środków dowodowych zmierzających do wykazania uprawnienia do zastosowania konwencyjnej stawki celnej. Przepisy te nie wykluczały sytuacji, w której faktyczne pochodzenie towaru z określonego kraju lub regionu nie jest kwestionowane i wynika z dokumentów innych niż świadectwo pochodzenia lub z oznaczeń na towarze, lecz wskutek nie złożenia przez zgłaszającego towar świadectwa pochodzenia lub wskutek skutecznego zakwestionowania jego autentyczności przez organ celny nie jest możliwe zastosowanie konwencyjnej stawki celnej (chyba, że byłaby ona wyższa niż autonomiczna). Jedynym bowiem środkiem dowodowym pozwalającym na ustalenie pochodzenia towaru wymienionego w załączniku nr 3 do rozporządzenia w celu zastosowania wobec niego taryfy celnej – określonej w niej stawki celnej konwencyjnej mogło być przedłożone przez importera prawidłowe świadectwo pochodzenia. Konsekwencją takiego stanu rzeczy (braku prawidłowego świadectwa pochodzenia), przewidzianą przywołanymi wyżej przepisami Taryfy celnej było zastosowanie stawki celnej autonomicznej lub konwencyjnej – jedynie w przypadku gdyby była ona wyższa od stawki celnej autonomicznej.

Organy celne skorzystały z wynikającej z przywołanych wyżej przepisów możliwości weryfikacji autentyczności przedłożonych przez stronę skarżącą świadectw pochodzenia, zwracając się w tym celu do odpowiedniego organu malezyjskiego. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić rygorystyczny tryb weryfikacji świadectwa pochodzenia przewidziany przepisem art. 20a rozporządzenia. Tryb ten przewidywał bowiem, że brak jednoznacznego potwierdzenia świadectwa pochodzenia przez organ wystawiający powoduje brak możliwości potwierdzenia pochodzenia towaru.

Strona skarżąca zakwestionowała wprawdzie w skargach prawidłowość postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego przez organy celne, lecz zdaniem Sądu usterki tego postępowania nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Dowodem o zasadniczym znaczeniu w sprawie było bowiem pismo Ministerstwa Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji z 20 sierpnia 2004 r., które zostało na zlecenie organu celnego przetłumaczone z języka angielskiego przez tłumacza przysięgłego i które w sposób niebudzący wątpliwości stanowi, że świadectwa pochodzenia przesłane w celu weryfikacji do Ministerstwa i wyspecyfikowane w załączniku do pisma nie zostały wystawione przez to Ministerstwo a zatem są nielegalne. Tłumaczenie pisma nie było w toku postępowania przez stronę skarżącą kwestionowane. Zarzut dotyczący braku tłumaczenia drugiej strony pisma trudno uznać za poważny, skoro załącznik ten oprócz zestawienia symboli formularzy świadectwa pochodzenia FORM A i pieczęci organu malezyjskiego zawiera jedynie tytuł: "attachment", który nawet bez znajomości języka angielskiego, w oparciu jedynie o zestawienie oryginału 1 – ej strony pisma z jego tłumaczeniem daje się jednoznacznie zidentyfikować jako "załącznik".

Odnosząc się do zarzutu opierającego się na twierdzeniu strony skarżącej, że Ministerstwo Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji pełniło jedynie funkcje rejestracyjne wobec świadectw pochodzenia wystawianych rzekomo przez izby gospodarcze, to stwierdzić należy, że świadectwa pochodzenia przedkładane przez stronę skarżącą przy zgłoszeniu celnym opatrzone są pieczęciami na których widnieje nazwa właśnie Ministerstwa Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji w lokalnym języku (por. dwujęzyczny nagłówek pisma z 20 sierpnia 2004 r. i jego tłumaczenie w aktach administracyjnych). Nie świadczy to z pewnością o wystawieniu świadectw przez "izbę handlową". Warunkiem legalności tych świadectw byłoby zatem rzeczywiste wystawienie ich przez ten organ, którego pieczęci na nich widnieją. Skoro tak, to zawarte w piśmie Ministerstwa jednoznaczne stwierdzenie, że świadectw tych nie wystawiło pozwala na wykluczenie autentyczności świadectw pochodzenia wymienionych w załączniku do pisma i powoduje, że zwracanie się do organów malezyjskich o ponowną weryfikację byłoby niecelowe, a nawet naruszałoby przepis § 20a ust. 2 rozporządzenia, który nawet niepełną informację od władz do których skierowano wniosek o weryfikację nakazuje uznać za podstawę do uznania braku możliwości potwierdzenia pochodzenia towaru. Nie sposób podzielić stanowiska strony skarżącej, jakoby pismo malezyjskiego Ministerstwa było "enigmatyczne". Wręcz przeciwnie, jest ono całkowicie jasne i nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych.

Należy w tym miejscu jednak przyznać co do zasady rację stronie skarżącej, że również pismo organu celnego, w którym organ ten zwrócił się do władz malezyjskich o weryfikację świadectw pochodzenia powinno zostać przetłumaczone na język polski. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 roku o języku polskim, w braku przepisów szczególnych podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Jednakże to uchybienie przepisom postępowania nie może zostać uznane za mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, skoro treść i znaczenie przetłumaczonego należycie pisma Ministerstwa Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji z 20 sierpnia 2004r. nie pozostawia żadnych wątpliwości w zakresie oceny autentyczności weryfikowanych dokumentów. Zresztą także strona skarżąca w toku postępowania przed organami celnymi nie twierdziła, by brak tłumaczenia pytania skierowanego do władz malezyjskich uniemożliwiał jej zrozumienie istoty stanowiska tychże władz. Co więcej profesjonalny pełnomocnik skarżącego - radca prawny złożył datowane 20 maja 2005 r. oświadczenie (k-[...]akt administracyjnych wspólnych), że zapoznał się z aktami postępowań (wskazując ich wszystkie sygnatury) i nie składa w tych sprawach żadnych wniosków dowodowych i zastrzeżeń.

Nie można podzielić stawianego przez stronę skarżącą zarzutu mającego wpływ na wynik postępowania naruszenia przez organy celne przepisów art. 123 § 1, 178 § 1 i 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa. Jak wynika z akt administracyjnych pełnomocnikowi strony skarżącej umożliwiano zapoznanie się z dokumentami zgromadzonymi w związku z prowadzonymi przez organy celne postępowaniami weryfikacyjnymi. Sposób połączenia i usystematyzowania tych dokumentów nie ma dla sprawy żadnego znaczenia. Zarzutem istotnym byłoby oparcie ustaleń dowodowych dokonywanych przez organ celny na dokumentach, z którymi strona skarżąca nie miałaby możliwości zapoznać się przed wydaniem decyzji. W sprawie niniejszej sytuacja taka jednak nie zachodziła. Stronę skarżącą poinformowano o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym przez organy celne i o możliwości wypowiedzenia się w terminie 7 dni co do zebranego materiału dowodowego. W wyznaczonym terminie strona skarżąca złożyła wnioski dowodowe, częściowo uwzględnione przez organ administracji. Ponieważ po dokonanym przez organ celny zawiadomieniu na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przeprowadzono jedynie dowody z dokumentów złożonych przez samą stronę skarżącą, to nie sposób twierdzić, że brak ponownego powiadomienia w trybie przywołanego przepisu po uwzględnieniu wniosków dowodowych skarżącego stanowił uchybienie przepisom procedury mogące mieć wpływ na wynik postępowania. Strona bowiem już w uwzględnionym wniosku dowodowym wskazała, jakie znaczenie przypisuje wnioskowanym (i przeprowadzonym przez organ celny) dowodom. Wskazać należy w tym miejscu, że w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005 r. (FPS 6/04 publ. ONSA i WSA 2005/4/66) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że niezastosowanie w danej sprawie trybu określonego w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że zachodzi podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy, zaś naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pogląd ten należy, zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni zaakceptować.

Nie sposób podzielić także zarzutu strony skarżącej, dotyczącego braku przywoływania przez organy celne pełnych określeń publikatorów poszczególnych aktów prawnych stanowiących podstawę prawną decyzji. Praktyka przywoływania miejsca publikacji ostatniego tekstu jednolitego ustawy wraz z ogólnym wskazaniem zmian do ustawy jest akceptowana przez wszystkie niemal organy stosujące prawo wraz z Sądem Najwyższym i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zresztą sam skarżący w skargach, powołując się na określone akty prawne nie przywołuje pełnego wykazu publikatorów zawierających dokonane w nich zmiany. Dodatkowo tylko można wskazać, że zwłaszcza w przypadku, gdy strona postępowania reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego lub adwokata trudno dostrzec możliwy wpływ niepełnego przywoływania publikatorów aktów prawnych na wynik sprawy.

Wreszcie brak wymaganego przepisem art. 227 § 2 Ordynacji podatkowej odniesienia się przez organ I instancji, przy przekazaniu sprawy organowi odwoławczemu, do zarzutów zawartych w odwołaniu wniesionym przez stronę nie mógł być uznany za uchybienie mogące mieć wpływ na wynik postępowania. Organ odwoławczy jest bowiem zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy w całości i odniesienia się do zarzutów odwołania, co w niniejszej sprawie uczynił należycie. Stanowisko organu I instancji co do zarzutów zawartych w odwołaniu może mieć dla organu odwoławczego jedynie znaczenie informacyjne i stanowiskiem tym organ II instancji w żadnej mierze nie jest oczywiście związany.

Reasumując stwierdzić należy, że trafnie i zgodnie z przywołanymi wcześniej przepisami Taryfy celnej organy celne zastosowały wobec towarów importowanych przez skarżącego stawkę celną autonomiczną – wyższą od konwencyjnej, uznając, że wprawdzie pochodzenie tych towarów nie zostało należycie potwierdzone świadectwem pochodzenia – lecz możliwe było ustalenie kraju pochodzenia.

Nie budzi również żadnych wątpliwości trafność rozstrzygnięć organu II instancji co do braku podstaw prawnych do obciążania strony skarżącej odsetkami wyrównawczymi, mając na względzie znane okoliczności transakcji, która doprowadziła do sprowadzenia towaru przez skarżącego do Polski.

W reasumpcji Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargi oddalił.