Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 272/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,8,11,77
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 28 lutego 2022r., nr 38/OR14/2022 w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2020 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Giżycku (dalej jako: "Kierownik BP", "organ I instancji") decyzją z 30 września 2021 r. odmówił E. D. (dalej jako: "strona", "skarżąca") przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2020.

Powołując w podstawie prawnej decyzji m.in. przepisy art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L. 1995 r. Nr 312, s. 1) oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 549 ze zm.), organ I instancji stwierdził, że strona wraz z D. D., A. M., E. Sp. z o.o. oraz A. Sp. z o.o. stworzyli sztuczne warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznawanej w ramach wnioskowanej płatności.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona, wnosząc o jej uchylenie w całości

i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a.", a ponadto § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.) poprzez odmowę przyznania płatności pomimo spełnienia warunków formalnych oraz braku zajścia przesłanki wytworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności, a także art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że podmioty prowadzą odrębne gospodarstwa rolne od kilku lat, a stan ten nie powstał przed złożeniem wniosku na potrzeby postępowania. Fakt,

że D. D. jest pełnomocnikiem A. M. oraz E. D., a także wspólnikiem A. Sp. z o.o. i E. Sp. z o.o., nie jest równoznaczny z tym, że podmioty te nie są odrębnymi rolnikami. Udzielenie pełnomocnictwa było bowiem motywowane doświadczeniem w występowaniu przed organami administracji publicznej, a ponadto z uwagi na [...] strony, na którą zachorowała ona niedługo po zawarciu rozdzielności majątkowej. Strona nie zgodziła się z organem I instancji, że przedłożone przez nią dokumenty nie potwierdzały faktu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. To, że stronę oraz inne podmioty łączą umowy nie świadczy o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa rolnego, a wręcz przeciwnie stanowi to potwierdzenie prowadzenia oddzielnych gospodarstw rolnych, które podejmują ze sobą współpracę gospodarczą, korzystając ze swobody umów. Również posiadanie przez podmioty tej samej siedziby, czy też podanie tego samego adresu we wnioskach, nie może przesądzać, że mamy do czynienia z jednym podmiotem. Jak wskazała strona, decyduje ona sama o kierunku prowadzenia gospodarstwa, jakie prace polowe mają być wykonane i w jakim czasie, a także komu zleci wykonanie tych prac i przy pomocy, jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych mają być wykonane zabiegi agrotechniczne, podejmuje decyzje w zakresie rodzaju zasiewów i ich przeznaczenia. W ocenie strony, organ zbadał wyłącznie element obiektywny, jakim są powiązania pomiędzy podmiotami, jednak nie przeanalizował elementu subiektywnego.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję, Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie wskazał, że dla wykazania istoty sprawy konieczne jest przedstawienie działalności producenta rolnego w powiązaniu z innymi producentami, którzy również wnioskowali o przyznanie płatności, a którzy byli reprezentowani przez D. D. Organ podniósł, że D.D. w dniu 29 kwietnia 2004 r. złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. W dniu 5 maja 2004 r. został mu nadany numer identyfikacyjny. A. M. (siostra strony) złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów w dniu 28 kwietnia 2004 r., nadano jej numer identyfikacyjny w dniu 5 maja 2004 r., a w 2006 r. po raz pierwszy wniosła o przyznanie płatności. W dniu 27 marca 2009 r. złożyła zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, ustanawiając D.D. pełnomocnikiem. Pełnomocnictwo to odwołała 28 lipca 2021 r. Natomiast strona została zarejestrowana jako producent rolny w dniu 7 czerwca 2016 r. i jako pełnomocnika ustanowiła męża D.D.

Jak wskazał organ, D.D. jest również właścicielem E. Sp. z o.o.

z siedzibą w G., która powstała w dniu 18 kwietnia 2013 r. Spółce nadano numer identyfikacyjny 22 października 2013 r. W dniu składania wniosku

o przyznanie płatności na 2020 r. wspólnikami Spółki byli E. i D. D.

Ponadto ustalono, że D.D. jest reprezentantem i wspólnikiem A. Sp. z o.o. z siedzibą w G., która powstała w dniu 5 października 2011 r. i złożyła w dniu 31 października 2011 r. wniosek o wpis do ewidencji producentów. Jej wspólnikami są E. i D. D. Spółka składa wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich od 2012 r.

Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że pomiędzy stroną i pozostałymi producentami istniały powiązania, które

w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubiegania się o te same płatności, posiadania tego samego adresu i osoby pełnomocnika pozwalały na uznanie, że producenci

w istocie stanowią jeden podmiot gospodarczy. W formie graficznej tabeli przedstawiono w uzasadnieniu decyzji powierzchnie zadeklarowane do płatności przez poszczególnych wnioskodawców. W świetle wyliczeń organu, zadeklarowane indywidualnie przez każdego z producentów w 2020 r. płatności byłyby większe niż

w sytuacji złożenia jednego wniosku łącznie o kwotę 102.276,72 zł, tj. 17.503.30 zł

z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, 21.782,80 zł

z tytułu płatności ONW oraz 62.990,62 zł z tytułu płatności ekologicznej oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. W ocenie organu, wyliczenie to potwierdzało, że indywidualne składanie wniosków przez podmioty miało na celu pobieranie zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej na gruntach, które w rzeczywistości mogłyby tworzyć jedno gospodarstwo rolne. Wskazano również, że wszystkie wnioski o przyznanie płatności na rok 2020 zostały złożone w dniu 15 czerwca 2020 r.

Organ odwołał się ponadto do ustaleń o przekazywaniu działek rolnych na potrzeby płatności pomiędzy producentami, które w sposób szczegółowy przedstawił w tabeli na s. 10-11 decyzji. Wskazał na przykłady przekazywania działek rolnych,

w których uczestniczyli również inni producenci reprezentowani przez D.D.,

tj. D. P., C. Sp. z o. o. oraz P. D. Organ podniósł, że strona nie przedłożyła dokumentacji potwierdzającej posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku. Wskazał, że działki deklarowane przez stronę są w różnych lokalizacjach, niektóre działki rolne oddalone są od siebie o kilkadziesiąt kilometrów (np. działki w obrębie K. i działki w obrębie O. - około 130 km), a zatem nie tworzą spójnej powierzchni. Jako adres siedziby gospodarstwa wskazano zaś [...] (centrum miasta), przy czym strona nie wskazała, gdzie przetrzymuje zbiory plonów i sprzęt rolniczy.

Organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania organ I instancji pismem z 28 października 2020 r. wezwał stronę do złożenia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów oraz zarządzanie nimi, tj. m.in.: umów kupna/sprzedaży oraz dzierżawy gruntów rolnych, dokumentów związanych z zakupem paliwa wykorzystywanego do prac w gospodarstwie, dokumentów potwierdzających zlecanie wykonania prac polowych, faktur i rachunków potwierdzających zakładanie

i utrzymanie upraw, posiadania maszyn rolniczych, wskazania osób lub podmiotów zatrudnionych do wykonania prac polowych, dokumentów dotyczących zapłaty podatku rolnego, opłacania składek ubezpieczenia.

W odpowiedzi strona w piśmie z 27 kwietnia 2021 r. oświadczyła,

że samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne i posiada stosowne kwalifikacje. Posiada z mężem rozdzielność majątkową, sama decyduje o uprawach na gruntach, dopłaty wpływają na jej osobiste konto, ma swoje kredyty. Jako rolnik ryczałtowy nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji zakupów i sprzedaży. Posiada gospodarstwo ekologiczne i nie stosuje środków ochrony roślin. Korzysta z doradztwa biura

w S. Posiada własny traktor, pokosówkę i inny sprzęt rolniczy, a także wynajmuje maszyny lub zleca usługi. Na potwierdzenie powyższego strona przedłożyła umowę ubezpieczenia, dowody wpłaty za usługi doradcze za lata 2017-2019, faktury VAT dotyczące certyfikacji i kontroli gospodarstwa ekologicznego za lata 2019-2020, rachunek za zakup soczewicy, fakturę VAT dokumentującą zakup ciągnika, świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnika, umowy o przekazanie na próby maszyn rolniczych, informację o decyzji w procesie certyfikacji, a ponadto oświadczenia J. S., S. Z., L. B., T. M. oraz R. M.

Odnosząc się do tych dowodów, organ odwoławczy stwierdził, że nie podważa tego, że strona prowadziła gospodarstwo rolne. Przedłożone przez nią dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu gospodarstwa, ale nie w sposób odrębny od gospodarstwa pozostałych podmiotów. Strona nie przedstawiła bowiem dowodu na zakup oleju napędowego, w sytuacji gdy D.D. przedstawił takich faktur około 300. Ponadto wskazano, że niektóre zadeklarowane przez stronę w 2020 r. grunty były w 2018 r. deklarowane przez A.M., a w 2016 r. deklarowane przez D.P., który również był reprezentowany przez D.D. Odrębności gospodarstwa rolnego nie potwierdza również dokumentacja złożona wraz z odwołaniem, tj. zaświadczenie o stanie zdrowia oraz umowa kupna-sprzedaży pawilonu handlowego.

W ocenie organu, w sprawie istotne było, że strona, pomimo wezwania, nie przedłożyła dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku, choć posiadanie gospodarstwa rolnego jest przesłanką warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosków o płatności, przy czym orzecznictwo odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U z 2020 r., poz. 1740 ze zm.). Płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Organ, rozpatrując wniosek o przyznanie płatności, ocenia zatem stan posiadania gruntów.

W ocenie organu, z przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 oraz art. 60 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 1306/2013 wynika ogólna zasada postępowania w przypadku stwierdzenia,

że doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z wynikających z przepisów prawa wspólnotowego celów danego systemu wsparcia. Odwołując się do wyroku TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-432/12, organ wskazał, że niezbędne w sprawie jest istnienie przesłanek obiektywnej i subiektywnej. Zdaniem organu, działania wnioskodawców miały na celu obejście prawa. Wystąpił ogół obiektywnych okoliczności świadczących, że pomimo formalnego spełnienia przesłanek przewidzianych w przepisach prawa, cel nie zostałby osiągnięty, tj. zastosowanie degresywnych stawek płatności, gdyby płatność ta miała zostać przyznana. Równolegle wystąpił także element subiektywny, przejawiający się w woli uzyskania przez producentów korzyści poprzez stworzenie pozorów odrębnego prowadzenia gospodarstw rolnych, a de facto stanowiących jeden podmiot gospodarczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie:

a) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wydanie rozstrzygnięcie, tj.:

- art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 ze zm.) poprzez zaniechanie przez organ zadośćuczynienia obowiązkowi stania na straży praworządności wskutek niewykazania, że zostały wytworzone sztuczne warunki przyznania płatności, w sytuacji gdy ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na organie,

- art. 8 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie prawnym i faktycznym, w wyniku czego strona utraciła zaufanie do organów administracji publicznej,

- art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niewyczerpujące uzasadnienie decyzji, w której odmówiono stronie zadośćuczynienia jej żądaniom, przez co strona nie czuje się przekonana do zasadności rozstrzygnięcia organu, co wzbudza w niej brak zaufania do organów administracji publicznej,

- art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne zrealizowanie zasady przekonywania, a to niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu decyzji,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przyczyn rozstrzygnięcia,

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, w wyniku czego organ poczynił błędne ustalenia stanu faktycznego, błędnie uznając, że strona

i pozostali producenci prowadzą wspólne gospodarstwo rolne, w sytuacji gdy podmioty prowadzą odrębne od siebie gospodarstwa rolne, co zostało skutecznie wykazane przez stronę w toku postępowania,

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej, oceny zebranego materiału dowodowego i dowolne uznanie, że okoliczność prowadzenia przez stronę odrębnego gospodarstwa rolnego nie została udowodniona przedłożonymi dokumentami, w sytuacji gdy dokumenty te potwierdzają samodzielność strony

w prowadzeniu gospodarstwa i podejmowaniu decyzji o kierunku rozwoju,

b) przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 poprzez nieuzasadnione zastosowanie, w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do wytworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności, skierowanego na pozyskanie korzyści

w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego,

- art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 poprzez błędne uznanie, że strona wytworzyła sztuczne warunki uzyskania płatności, w sytuacji gdy nie został spełniony łącznie element obiektywny i subiektywny, gdyż nie zachodzi ukierunkowanie na obejście prawa w celu uzyskania płatności jako korzyści sprzecznej z celami systemu,

- § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.), poprzez odmowę przyznania płatności pomimo spełniania warunków formalnych oraz braku przesłanki wytworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności,

- art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 182) poprzez nieudowodnienie faktu,

z którego organ wywodzi skutki prawne tj. niewykazanie: 1) uzyskania przez stronę szeroko rozumianych korzyści, 2) wytworzenia sztucznych warunków otrzymania płatności oraz że 3) korzyści te są sprzeczne z WPR, przy jednoczesnym wyciągnięciu przez organ z tego twierdzenia skutków prawnych, tj. odmowy przyznania płatności na rzecz strony,

- art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a) ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 699 ze zm.) poprzez dokonanie przez organ ponownej weryfikacji w zakresie prowadzenia samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego, podczas gdy weryfikacji w tym zakresie dokonuje właściwy organ w toku postępowania o wpis do ewidencji, a skoro zarówno strona, jak i podmioty z nią powiązane, otrzymały odrębne numery indentyfikacyjne w drodze prawomocnych decyzji, to nie zachodziły podstawy do kwestionowania samodzielności tych podmiotów.

Ponadto, w ocenie strony skarżącej, organy obu instancji dopuściły się błędu proceduralnego, poprzez nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu w jej gospodarstwie, a także poprzez brak wysłuchania strony w celu zweryfikowania rzeczywistych okoliczności, w jakich prowadzone są gospodarstwa strony

i podmiotów z nią powiązanych.

Zdaniem strony skarżącej, treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie przekonuje, aby organ odwoławczy udowodnił, że strona stworzyła wraz z innymi podmiotami sztuczne warunki do uzyskania płatności i uzyskała szeroko rozumiane korzyści rolne w sposób sprzeczny z WPR. W ocenie strony, jedynym argumentem organu jest fakt powiązań personalnych i prawnych pomiędzy podmiotami, jednak na gruncie przepisów prawa europejskiego jest to niewystarczający argument. Organ musi zbadać, a następnie ocenić, okoliczności świadczące o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy podmiotami, przy czym w orzecznictwie przyjęło się,

że stworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył.

W uzasadnieniach decyzji obydwu organów brakuje wyczerpującej analizy dotyczącej przedłożonych przez stronę dokumentów. Organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, związku z czym – zdaniem strony – konieczne było powtórzenie argumentacji odwoławczej.

W ocenie strony, wbrew twierdzeniom organu, pełnomocnik nie sprawuje kontroli nad reprezentowaną osobą i nie działa za mocodawcę, a jedynie w jego imieniu, reprezentując jego wolę. Udzielenie pełnomocnictwa D. D. nie świadczy zatem o sztucznym podziale gospodarstw. Było to motywowane doświadczeniem pełnomocnika w występowaniu przed organami administracji publicznej w tego typu sprawach, a ponadto w przypadku A. M. - również faktem przebywania mocodawczyni za granicą, zaś w przypadku E. D. – jej chorobą ([...]). Okoliczność posiadania przez podmioty tej samej siedziby, czy też wskazywania przez nie tego samego adresu we wnioskach, również nie świadczy o wytworzeniu sztucznych warunków uzyskania płatności. Adres siedziby nie jest bowiem równoznaczny z adresem faktycznego wykonywania działalności. W przypadku strony adresem wykonywania działalności jest [...], nie zaś wskazany przez organ [...]. Wskazano, że gdyby organ zarządził przeprowadzenie kontroli w miejscu wykonywania działalności, nie zarzucałby stronie niewskazania miejsca przechowywania plonów i sprzętu. Ponadto organ błędnie stwierdził, że podmioty ubiegały się o te same płatności, podczas gdy o płatność rolno-środowiskową wystąpił wyłącznie D. D. Jednakże nawet, gdyby każdy z podmiotów starał się o takie same dofinansowania, to i tak wskazać należy, że korzystają oni z usług doradców rolniczych i to w oparciu o ich zalecenia i porady podejmują własne decyzje, o jakie płatności wystąpią.

Zdaniem strony, organ nie wykazał także, aby uzyskanie korzyści rolnych było sprzeczne z WPR. Wbrew twierdzeniom organu, jakoby każdą sprawę rozpatrywał indywidualnie, nie wskazano celów wsparcia, nie omówiono ich i nie odniesiono do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych. Organ nie wykazał w ramach przesłanki obiektywnej, że poprzez obejście ograniczeń kwotowych

i powierzchniowych, nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, jakimi są m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Cele te nie zostały

w zaskarżonej decyzji ani wymienione, ani skonfrontowane z działaniami strony.

Kwestionując istnienie w sprawie przesłanki subiektywnej, strona podniosła, że przesłanki tej nie jest w stanie wykazać przedstawiona tabela płatności,

w szczególności, że organ nie wyprowadził z niej stosownego wnioskowania. Strona złożyła w toku postępowania oświadczenie, że powodem ustanowienia rozdzielności majątkowej, a także rozpoczęcia działalności rolniczej w formie spółek z o.o., była ochrona majątku, w szczególności na wypadek śmierci, ale również z uwagi na chęć bycia niezależnym finansowo. Organ nie odniósł się do tego oświadczenia i nie wskazał, czy uznaje jego moc dowodową, a jeśli nie to, z jakich przyczyn jej odmawia. Element subiektywny zostaje spełniony, gdy wnioskodawca zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu, a jak wynika z powyższego strona kierowała się w swoich działaniach innymi motywami.

Strona podniosła, że fakt prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego został potwierdzony w postępowaniach o nadanie numeru producenta rolnego. Decyzje te znajdują się w obrocie prawnym i nie zachodzą podstawy do tego,

by organ kwestionował ten fakt w niniejszym postępowaniu.

Strona nie zgodziła się z organem, że o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa rolnego świadczy wyłącznie osobista praca w nim. Wskazała,

że podejmuje samodzielnie decyzje w zakresie tego co, gdzie i kiedy zasiać, komu

i kiedy zlecić prace połowę, czy wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu je sprzedawać lub wykorzystywać w inny sposób, jak również ma swobodę co do występowania o dotacje ze środków unijnych. Jest właścicielem kilku maszyn rolniczych i wykonuje sama prace gospodarcze, zaś w pozostałym zakresie korzysta z usług innych rolników i najmu maszyn. D. D. nie jest osobą decyzyjną

w zakresie gospodarstwa rolnego strony i A. M., zaś w spółkach z o.o. współdecyduje jako wspólnik, nie zaś jako indywidualny rolnik, czego organ nie rozróżnia. W odniesieniu do argumentacji organu wskazującej na odległość pomiędzy uprawianymi gruntami, strona podniosła, że na obecnym etapie mechanizacji gospodarstw rolnych nie jest niemożliwe uprawianie gruntów rolnych oddalonych od siebie nawet o kilkadziesiąt kilometrów, w szczególności, że strona zleca osobom trzecim wykonanie prac na odległej nieruchomości.

W odniesieniu do twierdzenia organu, że podmioty wymiennie zgłaszały działki do wniosków o uzyskanie płatności, strona podniosła, że w przypadku większości nieruchomości ich właścicielem są osoby trzecie, które wydzierżawiają grunty na podstawie umów ustnych opartych na wzajemnym zaufaniu stron umowy.

Ze względu na trudności finansowe zdecydowała się na wydzierżawienie i sprzedaż niektórych nieruchomości, co stanowi uzasadnienie dla faktu deklarowania przez inne podmioty działek, które w poprzednich latach deklarowała strona. Ponadto, jak wynika z tabeli przedstawionej w decyzji, deklarowane działki są w posiadaniu danego podmiotu przez kilka lat, a tabela obejmuje jedynie lata 2018-2020.

Organ nie odniósł się również do końcowego stanowiska strony, w którym to została przedstawiona praktyka organów ARiMR w zakresie bezzasadnego odmawiania przyznania płatności z powołaniem na rzekomy sztuczny podział gospodarstw, na potwierdzenie czego strona przedstawiła pisma Rady Powiatowej Warmińsko-Mazurskiej Izby Rolniczej z 30 listopada 2021 r. oraz Krajowej Rady Izb Rolniczych z 10 stycznia 2022 r. Fakt, że powyżej opisana praktyka ARiMR ma miejsce i jest nieprawidłowa potwierdza m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 17 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/OI 770/21, wydany na gruncie podobnego stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej rozszerzyła zarzuty skargi o naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a zatem nie istniały podstawy do jej uchylenia.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wskazać należy, że sprowadzały się one do kwestionowania zaaprobowanych przez organ odwoławczy ustaleń organu I instancji, a właściwie wniosków, że strona skarżąca, tworząc (wspólnie z innymi powiązanymi podmiotami) sztuczne warunki do uzyskania płatności, próbowała uzyskać płatności w wysokości większej, niż byłoby to należne bez tworzenia sztucznych warunków.

W ocenie Sądu, strona skarżąca, kwestionując te wnioski, skutecznie nie podważyła jednak faktów, w oparciu o które je poczyniono.

Mając na uwadze zasadnicze stanowisko strony skarżącej, że to na organie spoczywał ciężar dowodzenia w postępowaniu z wniosku o przyznanie płatności rolnych, wyjaśnić należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone

w przepisach k.p.a. uległy znacznemu ograniczeniu.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany

w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 omawianego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie regulacji zawartych w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z zasadami ogólnymi k.p.a. wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w tych sprawach. W przeciwieństwie bowiem do norm prawnych zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organ nie ma obowiązku działania

z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zatem przepisy art. 7

i art. 77 § 1 K.p.a., dotyczące ustaleń faktycznych, na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to właśnie na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ ten wywodzi dopiero określone skutki prawne (wyrok NSA

z 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne powołane poniżej orzeczenia sądów administracyjnych).

Zgodnie z przedstawionymi powyżej regułami dowodzenia, podstawą przyznania płatności jest wykazanie przez stronę zaistnienia przesłanek jej przyznania, w tym m.in. w zakresie rolniczego użytkowania gruntów, a zatem to obowiązkiem strony jest przedłożenie takich dowodów, które by spełnienie przez nią przesłanek przyznania płatności potwierdziły. Z kolei podstawą odmowy przyznania płatności jest wykazanie rolnikowi stworzenia sztucznych warunków do jej uzyskania, a skoro tak, to obowiązkiem organu wywodzącego z tego faktu skutki prawne

w postaci odmowy przyznania płatności jest wykazanie tych okoliczności. Nie zwalnia to jednak strony z obowiązku współpracy z organem w celu zgromadzenia w sposób kompletny i wszechstronny materiału dowodowego oraz z udzielania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. W tym przypadku współpraca strony z organem ma szczególne znaczenie. Stąd obowiązkiem strony jest wykazanie okoliczności, które zaprzeczą temu stanowi rzeczy i potwierdzą, że oprócz celu w postaci uzyskania płatności rolnik realizuje jeszcze inne cele, które wynikają z okoliczności faktycznych sprawy i są zgodne z WPR (wyrok NSA z 21 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 683/18). Organ, dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, nie jest bowiem zobowiązany do poszukiwania z własnej inicjatywy dowodów na okoliczności przeciwne, jeśli wnioskujący o płatności, mając wiedzę o tym, na jakich okolicznościach faktycznych organ opiera swoją ocenę, nie wykazuje inicjatywy dowodowej dla obalenia ustaleń organu.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ I instancji umożliwił stronie realizację inicjatywy dowodowej zgodnie z regułami określonymi w powołanych wyżej przepisach prawa. W skierowanym do strony szczegółowym wezwaniu

z 28 października 2020 r. wskazał, jakie dowody i dokumenty ma ona przedstawić, jak również wskazał kierunek prowadzonego postępowania w celu zweryfikowania, czy w sprawie wystąpiły tzw. sztuczne warunki. Tym samym organ umożliwił stronie przedłożenie dowodów znajdujących się w jej posiadaniu i z oczywistych przyczyn tylko jej znanych. Nikt nie może mieć bowiem lepszej orientacji w prowadzeniu spraw strony niż ona sama. Następnie zaś organ dokonał oceny przedłożonych przez stronę dowodów, która nie wykraczała poza ramy określone w przepisach prawa procesowego. To, że ocena ta jest dla strony niezadowalająca nie oznacza, że organ uchybił obowiązkom w zakresie dowodzenia. Istotne jest natomiast, że organ dokonał oceny wszystkich przedłożonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego dowodów i wykazał, dlaczego nie potwierdziły one zasadności wniosku strony o przyznanie płatności. W tym kontekście odniesienia wymagały również zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia przez organ dowodów

w postaci kontroli w gospodarstwie strony oraz przesłuchania strony. Zauważenia wymaga, że strona w toku postępowania administracyjnego miała możliwość składania wyjaśnień oraz zaoferowania dowodów potwierdzających jej tezy. Na jej wniosek organ kilkukrotnie przedłużył termin do złożenia dowodów potwierdzających prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego, pomimo to dowody takie nie zostały przedłożone.

Zatem w analizowanym przypadku to na skarżącej ciążył obowiązek udowodnienia, że faktycznie władała gruntami, jak również jej obowiązkiem było wskazanie na okoliczności zaprzeczające ustaleniom organu o tworzeniu sztucznych warunków i potwierdzające, że - oprócz celu w postaci uzyskania płatności rolnik - realizuje jeszcze inne cele, w konsekwencji czego możliwe byłoby stwierdzenie,

że strona wypełniła przesłanki przyznania wnioskowanej płatności. Na organie zaś spoczywał obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak

i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Obowiązkiem organu jest także ustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń strony, tak, żeby miała ona wiedzę, z jakiego powodu odmawia się jej płatności. Z treści przepisu wynika,

że organ ma jedynie obowiązek rozpatrzyć materiał dowodowy, nie jest jednak zobligowany, wbrew twierdzeniom skarżącej, do jego gromadzenia z urzędu. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, w sprawach z wniosków o przyznanie płatności rolnych na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do ich otrzymania.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie w wystarczający sposób zrealizowano powyższe reguły. Przyjęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko znajduje oparcie w dokonanych ustaleniach i mieści się w granicach prawa materialnego, w szczególności pozostaje w zgodzie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. W tej sytuacji prawidłowo uznały organy obu instancji, że wnioskowana płatność stronie nie przysługuje, bowiem nie wykazała ona posiadania gruntów rolnych, jak również prowadzenia w sposób odrębny od pozostałych podmiotów gospodarstwa rolnego.

Zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM)

nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny

z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W świetle wskazanych przepisów, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia: stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności; wykazania celu

w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań oraz wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

W ocenie Sądu, na gruncie analizowanych przepisów warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (wyrok NSA z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19). Omawiana klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby

w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (wyrok NSA z 8 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie rzeczy (wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 917/18;

M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), Europejski Przegląd Sądowy 2011, nr 6(69), s. 25-26). Takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów, tj. na utworzeniu wielu podmiotów powiązanych, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.

W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencija (opubl. http://eur-lex.europa.eu) wskazano, że organ, dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty)

i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc

w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku).

Dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", TSUE wyraził m.in. pogląd, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W związku z powyższym wyrokiem TSUE należy wskazać, że jakkolwiek odnosił się on do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, to jednak pozostaje on aktualny ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

W ocenie Sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ w całej rozciągłości oparł się na takim właśnie rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 jak przedstawiono to w powołanym wyżej wyroku TSUE. W konsekwencji prawidłowe były wnioski organu wyprowadzone z ustalonych w sprawie przesłanek faktycznych co do stworzenia przez skarżącą wraz z innymi powiązanymi podmiotami sztucznych warunków do uzyskania płatności. Dla dokonania tej oceny konieczne było zweryfikowanie działań nie tylko skarżącej, ale również pozostałych powiązanych podmiotów, a ponadto występujących pomiędzy nimi zależności. Istotne znaczenie miały nie tylko ustalenia dotyczące analizowanego roku, ale również badane kompleksowo i w powiązaniu ze sobą dowody dotyczące innych okresów objętych wnioskami strony o pomoc.

W ocenie Sądu, wystąpienie w niniejszej sprawie elementu obiektywnego polegało na multiplikowaniu podmiotów reprezentowanych przez tę samą osobę

i wnioskujących o przyznanie płatności do działek rolnych, co umożliwiało obejście zasady degresywności wyrażonej w przepisach unijnych dotyczących przyznania płatności rolnych.

W sposób niebudzący wątpliwości organy obu instancji wykazały również wystąpienie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie powiązań osobowych, majątkowych i organizacyjnych pomiędzy skarżącą i pozostałymi podmiotami. Pozwoliło to na ustalenie zamierzonej koordynacji działań mającej na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone okoliczności faktyczne, które nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącą, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazują,

że w sprawie nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą. Zaznaczenia przy tym wymaga, że aby ustalić, kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić, jak są realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, a także jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu, czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej (wyrok WSA w Bydgoszczy

z 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 992/18).

Analiza tych zależności w niniejszej sprawie doprowadziła organy do prawidłowego wniosku, że wykorzystując podmioty, D. D. prowadził przy pomocy najbliższych współpracowników de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika bowiem, że strona ustanowiła jako swego pełnomocnika D. D., który jest wspólnikiem Spółek E. i A. i jednocześnie jest pełnomocnikiem A. M. Istnieją więzi o charakterze rodzinnym i majątkowym. Producenci rolni podali we wnioskach to samo miejsce prowadzenia działalności i ten sam adres do korespondencji. Istniała przy tym zamierzona koordynacja pomiędzy podmiotami zarówno na etapie złożenia wniosków w 2020 r., jak i w latach wcześniejszych. Twierdzenia organu w tym zakresie potwierdzają ustalenia przedstawione w formie graficznej tabeli co do przekazywania działek rolnych pomiędzy producentami w poszczególnych latach. Wprawdzie strona wskazuje, że tabela ta obejmuje wyłącznie lata 2018-2020, ale zdaniem Sądu w sposób wystarczający dowodzi ona przekazywania działek rolnych pomiędzy podmiotami, w tym w szczególności odnosi się do analizowanego okresu, czyli 2020 r. Z tabeli tej wynika, że powiązania organizacyjne pomiędzy podmiotami przejawiały się w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych, przy czym strona nie przedstawiła potwierdzenia przeniesienia posiadania na jej rzecz działek rolnych, a zatem nie wykazała podstawowego warunku przyznania płatności, jakim jest posiadanie gruntów rolnych.

W stanie sprawy istniały zatem bezsporne powiązania organizacyjne pomiędzy podmiotami przejawiające się w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych, a ponadto istniały powiązania osobowe - poprzez osobę D. D., który we wszystkich podmiotach pełni funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami – wspólnika spółki z o.o. bądź pełnomocnika osoby fizycznej. Powoduje to, że mimo pozornej wielości podmiotów, działalność rolnicza prowadzona jest przez tę samą osobę.

Tym samym Sąd podzielił stanowisko organu, że poszczególne podmioty,

w tym strona skarżąca, nie stanowiły odrębnych gospodarstw rolnych. Potwierdzają to przedłożone przez stronę dowody w toku postępowania, z których wynika,

że prowadzi ona działalność rolniczą (to twierdzenie strony nie było kwestionowane przez organ), ale działalność ta nie jest wyodrębniona z przedsięwzięcia, które obejmuje wszystkie powiązane podmioty. Strona wprawdzie posiada dowody zakupu i sprzedaży w ramach działalności rolniczej np. płodów rolnych, usług agrotechnicznych, sprzętu rolniczego, usług ubezpieczenia, usług doradztwa rolniczego, usług certyfikacji gospodarstwa ekologicznego, jak również posiada kompetencje do prowadzenia działalności rolniczej (świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnika), to jednak nie przedłożyła dowodów, które by potwierdzały odrębny charakter prowadzonej przez nią działalności od działalności pozostałych podmiotów. Powołując się na ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej, nie przedstawiła bowiem dowodów, z których wynikałoby, że w związku z ustanowieniem rozdzielności majątkowej dokonano podziału gruntów, maszyn rolniczych, środków produkcji, itp., pomiędzy dwa niezależnie funkcjonujące od tej chwili gospodarstwa rolne strony i jej męża. Zauważenia wymaga, że małżonków wspólnie posiadających gospodarstwo rolne uznaje się co do zasady za posiadaczy jednego niezależnego gospodarstwa zarządzanego przez jednego posiadacza. Powołując się zatem na okoliczność przeciwną, tj. wyodrębnienie indywidualnych gospodarstw rolnych strony i jej męża, strona powinna była przedstawić takie dowody, które okoliczność tę bezsprzecznie by potwierdziły. Działanie, na jakie wskazuje ona w skardze,

tj. wyodrębnienie jej gospodarstwa rolnego, miałoby by miejsce jedynie w sytuacji, gdyby strona, jako nowo powstały podmiot, objęła w posiadanie wydzielone jej działki i stała się w ten sposób odrębnym producentem rolnym, co jednakże w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wykazanie powyższego było niezbędne do zakwestionowania stanowiska organu o zamiarze obejścia przepisów prawa celem maksymalizacji zysków przez kontrolowane podmioty.

W niniejszej sprawie okoliczności wyodrębnienia gruntów należących do gospodarstwa rolnego strony przeczyły ustalenia organu I instancji o przekazywaniu działek rolnych pomiędzy powiązanymi producentami rolnymi w latach 2018-2020. Strona nie przedstawiła ponadto dowodów na zakup oleju napędowego, który jest jednym z zasadniczych wydatków w działalności rolniczej, a którego dokonywał

w realiach sprawy tylko D.D., który przedłożył ok. 300 faktur na tę okoliczność. Strona nie wykazała zatem, że angażuje całkowicie odrębne środki do prowadzenia samodzielnej działalności rolniczej. Twierdzenia strony o wyodrębnieniu jej gospodarstwa nie znajdują również potwierdzenia w świetle nieprzedstawienia przez nią, pomimo wezwania, tytułu prawnego do deklarowanych nieruchomości. W toku postępowania strona nie wskazywała na niemożność przedłożenia tytułu prawnego do nieruchomości. Dopiero w skardze podniosła, że grunty są przedmiotem ustnych umów dzierżawy, ale i na tę okoliczność nie przedłożyła żadnych dowodów. Należy zatem przyznać rację organowi, że jest to wystarczająca przesłanka do odmowy przyznania płatności, skoro jej warunkiem jest rolnicze użytkowanie, a zatem posiadanie działek rolnych. Jeśli przy tym uwzględnimy dodatkowo to,

że deklarowane grunty były położone w znacznej odległości od siebie, to należy zgodzić się z organem, że ujawnione okoliczności wskazują na tworzenie tzw. sztucznych warunków. Zdaniem Sądu, podważony został też ekonomiczno-techniczny sens użyczania pomiędzy podmiotami działek w oddalonych obszarach administracyjnych.

W kwestii zaś potencjalnych korzyści wynikających ze stwierdzonego procederu, wskazać należy, że przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zestawienie płatności, które przysługiwałyby w 2020 r. gdyby wszystkie grunty będące w posiadaniu odrębnych podmiotów zostały zgłoszone przez jeden podmiot

z wysokością płatności uzyskanych w przypadku indywidualnych wniosków, wystarczająco potwierdza tezę, że w sprawie występuje korzyść i przyjmuje ona wymierną kwotę obliczoną przez organ (102.276,72 zł).

Ponadto, wbrew twierdzeniu skargi, organy wykazały sprzeczność tej korzyści z celami systemu wsparcia. W ocenie Sądu, działania skarżącej i pozostałych podmiotów nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Celami wspólnej polityki rolnej są: zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; stabilizacja rynków; zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw oraz zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.

Poszczególne elementy działań w ramach WPR określono w czterech rozporządzeniach:

- przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników (rozporządzenie UE nr 1307/2013),

- wspólna organizacja rynków produktów rolnych (rozporządzenie UE nr 1308/2013),

- wsparcie rozwoju obszarów wiejskich (rozporządzenie UE nr 1305/2013),

- finansowanie wspólnej polityki rolnej, zarządzanie nią i jej monitorowanie (rozporządzenie UE nr 1306/2013).

Zgodnie z art. 3 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

(Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 347 s. 487), Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich promuje zrównoważony rozwój obszarów wiejskich w całej Unii w sposób uzupełniający inne instrumenty WPR, politykę spójności i wspólną politykę rybołówstwa. EFRROW wnosi wkład do rozwoju bardziej zrównoważonego terytorialnie i środowiskowo, przyjaznego dla klimatu i odpornego na jego zmianę oraz konkurencyjnego i innowacyjnego unijnego sektora rolnictwa. Wnosi również wkład do rozwoju terytoriów wiejskich. Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Ponadto z pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia

w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE)

nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 347, s. 608) wynika, że cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, ma zapewnić balans i równomierny rozwój całej grupy przedsiębiorców. Służy temu mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Wprowadzenie tego mechanizmu miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Zdaniem Sądu, stworzenie sztucznego mechanizmu, którego celem jest obejście przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów, a na to wprost wskazały organy w swej decyzji, jest sprzeczne zarówno z celami wsparcia

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak i celami wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Wszystkie działania, które miały miejsce w niniejszej sprawie, stanowiły w istocie próbę dostosowania wzajemnych relacji między podmiotami, aby uzyskać maksymalne dofinansowanie. Zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało wniosek, że strona wraz z pozostałymi podmiotami dążyła do ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności, co miało na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia, przy czym strona wniosków organu w tym zakresie nie podważyła.

Tym samym wykazane zostało przez organy, że miały miejsce elementy obiektywne i subiektywne świadczące o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności (zgodnie z treścią wyroku TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12). Twierdzenie to uzasadniają wskazane przez organ powiązania osobowe, majątkowe i organizacyjne pomiędzy podmiotami (osobami fizycznymi i spółkami z o.o.), a także pozorne wydzielenie gruntów, które są

w poszczególnych latach deklarowane przez różne podmioty. W ocenie Sądu, również prowadzenie przez osoby ze sobą powiązane tego samego rodzaju działalności, lokalizowanie siedziby prowadzonej działalności pod wspólnym adresem, pominięcie modulacji płatności, przekazywanie działek pomiędzy powiązanymi podmiotami w poszczególnych latach wskazują na skoordynowane

i zamierzone działania zmierzające do stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania wyższych płatności, sprzecznych z celami wsparcia.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a) ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wskazania dodatkowo wymagało, że z akt sprawy wynika, że strona i pozostałe podmioty uzyskały wpis do ewidencji producentów rolnych i posiadają nadane numery gospodarstw. Należy jednak podkreślić, że organ nadający numer ewidencyjny nie prowadzi postępowania dowodowego co do prawdziwości okoliczności posiadania gospodarstwa rolnego. Posiadanie wpisu do ewidencji nie stanowi zatem przeszkody do badania, czy doszło do wytworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności (wyroki: NSA z 6 lutego 2014 r., sygn. akt

II GSK 1332.12; WSA w Olsztynie z 17 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 774/21). Ponadto na uwzględnienie nie zasługiwały również twierdzenia strony skarżącej dotyczące bezzasadnej praktyki organów ARiMR w sprawach przedmiotowo podobnych, w uzasadnieniu którego strona odwołała się do stanowiska samorządu rolniczego oraz powołała wyrok tut. Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 770/21. Zaznaczenia wymaga, że każda ze spraw podlega indywidualnej ocenie z punktu widzenia obowiązującego w tym względzie prawa. Nie jest zaś rzeczą Sądu wdawać się w ocenę działań organu w innych sprawach niedotyczących bezpośrednio strony skarżącej oraz rozpoznawanej sprawy.

Zdaniem Sądu, ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie

w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w decyzjach organów obu instancji. Organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez stronę skarżącą, i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) oddalił skargę.