Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 189/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 8, art. 20 ust. 1  i 2, art. 24  ust. 2a i ust. 2b
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: Par. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 20 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji danych ewidencyjnych skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez K. T. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r. nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2101, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. nr [...], orzekającą o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych operatu ewidencji gruntów i budynków obręb [...], jednostka ewidencyjna Z w zakresie działek ewidencyjnych: nr [...], nr [..., nr [...], nr [...] i nr [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 2 grudnia 2016 r. skarżąca, działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. S. i R. T., zwróciła się do Starosty z wnioskiem o "dokonanie zmian w ewidencji geodezyjnej nieruchomości położonej w Z, w rejonie ulicy G, obecnie składającej się z działek o numerze ewidencyjnym [...], [...], [...] oraz [...] z późniejszym podziałem na działki [...], [...], wszystkie w obrębie [...], poprzez ich wykreślenie, a które powstały z podziału działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obie w obrębie [...]".

W uzasadnieniu wskazała m.in., że decyzja Burmistrza Miasta, w oparciu o którą nastąpił podział działek nr [....] i [...] odpowiednio na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] i nr [...] została unieważniona i nie funkcjonuje w obrocie prawnym, co uzasadnia usunięcie z obiegu prawnego działek powstałych w wyniku tego podziału.

Do wniosku skarżąca dołączyła kopię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2016 r., sygn.. akt I OSK 1594/14, wyroku NSA z 10 marca 2016 r., sygn.. akt I OSK 2163/14, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 września 2016 r., znak: [...], postanowienia SKO z 29 września 2016 r., znak: [...], wyroku Sądu Rejonowego z 17 lutego 2015 r., sygn. akt [...].

Pismem z 8 grudnia 2016 r. skarżąca złożyła również kopię skierowanego do SKO wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta z [...] 2007 r. nr [...], zatwierdzającej projekt podziału działki ewidencyjnej nr [...] na działki: nr [...] i nr [...].

Organ I instancji - Starosta - decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...], orzekł o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych operatu ewidencji gruntów i budynków obręb [...] jednostka ewidencyjna Z w zakresie działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] nr [...], nr [...] i nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., że aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków, polegająca na wykreśleniu powstałych z podziału działek ewidencyjnych, jest niemożliwa do zrealizowania, gdyż doprowadziłaby do sytuacji w której powstały obszar gruntu (działka ewidencyjna przed podziałem) byłby niejednorodny pod względem prawnym, co jest sprzeczne z definicje] działki ewidencyjnej, zawartą w § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1034, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków), który stanowi, iż działką ewidencyjną jest ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. S. oraz R. T., wskazała m.in., że Starosta w sposób rażący narusza obowiązujące prawo materialne i proceduralne, gdyż ignoruje, wskazane przez wnioskodawców prawomocne orzeczenia sądów oraz decyzje administracyjne i nie dokonuje odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków, przez co toleruje figurowanie w niej danych błędnych.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ w pierwszej kolejności wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśnił, że w dacie złożenia przez wnioskodawców ich żądania, w jednostce rejestrowej [...] operatu ewidencji gruntów i budynków obręb [...], jednostka ewidencyjna Z, figurowały działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0278 ha oraz nr [...] o pow. 0,0009 ha, a jako ich właściciele ujawnieni byli K. T., R. T. i A. S. Dane te w zakresie podmiotowym, odnośnie działki nr [...] były zgodne z zapisami prowadzonej dla tej działki księgi wieczystej nr [...]. Z kolei dla działki nr [...] prowadzona była księga wieczysta nr [...], gdzie jako właściciel figurował R. P.

W jednostce rejestrowej [...] figurowały działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0004 ha oraz nr [...] o pow. 0,0228 ha, a jako ich właściciel ujawniona była Grupa [...] V sp. z o.o. W zakresie podmiotowym, informacje dotyczące ww. działek, były zgodne z zapisami prowadzonej dla nich księgi wieczystej nr [...].

W jednostce rejestrowej [...] figurowała działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0055 ha, a jako ich właściciela ujawniono S Sp. z o. o. sp. komandytowo-akcyjna z siedzibą w R. Działka nr [...] objęta była księgą wieczystą nr [...], w której jako właściciel, figurowała S Sp. z o. o. sp. komandytowa.

Jak wyjaśnił organ, wyżej wymieniony stan, został ukształtowany w następujący sposób: działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] podzieliły się odpowiednio na działki nr [...] i nr [...] oraz nr [...] i nr [...], wszystkie położone w obrębie [...] Z - zmiana nr [...] z dnia 8 czerwca 2004 r. Podstawę ww. zmiany, stanowiła prawomocna decyzja Burmistrza Miasta z [...] 2004 r., znak: [...], oraz stanowiące załącznik do decyzji, opracowanie geodezyjne z 16 stycznia 2004 r., przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem ewidencyjnym [...].

Następnie zmianą z 9 listopada 2004 r., nr [...], której podstawą był akt notarialny - umowa zamiany z 25 czerwca 2004 r., rep. A nr [...], w jednostce rejestrowej [...] gdzie jako właściciel wpisany był R. P., wykreślono działkę nr [...] oraz dopisano działkę nr [...]. Natomiast w jednostce rejestrowej [...] gdzie jako właściciele ujawnieni byli: K. T., A. S. i R. T., wykreślono działkę nr [...] i dopisano działkę nr [...].

Kolejną zmianą z 8 maja 2008 r., nr [...], do bazy danych ewidencyjnych, wprowadzono podział działki nr [...], na działki nr [...] i nr [...]. Podstawę ww. zmiany, stanowiła prawomocna decyzja Burmistrza Miasta Z z [...] 2007 r., znak: [...] oraz stanowiące załącznik do decyzji opracowanie geodezyjne z 24 września 2007 r., przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem ewidencyjnym [...].

Kolejną zmianą z 24 lutego 2012 r., nr [...], na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży [...] z 17 listopada 2010 r., w jednostce rejestrowej [...], w której figurowały działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] a jako właściciel ujawniony był R. P., wykreślono działki nr [...] i nr [...], a następnie utworzono dla nich nową jednostkę rejestrową nr [...], gdzie jako właściciela wpisano Hotel "V" Sp. z o. o. z siedzibą w L.

Kolejną zmianą z 21 marca 2014 r., nr [...] na podstawie aktu notarialnego przeniesienia własności Rep. A nr [...] z 30 marca 2012 r., w jednostce rejestrowej [...] w której figurowały działki nr [...] i nr [...], w miejsce R. P. wpisano S Sp. z o. o. sp. komandytowo - akcyjna z siedzibą w R. Spółka ta przekształciła się następnie w S Sp. z o. o. sp. komandytową z siedzibą w R (co ujawniono w KW [...], na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS nr [...] z 30.01.2014 r). Następnie na podstawie umowy przeniesienia własności w celu zwolnienia ze zobowiązania, nr rep. [...] z 18 stycznia 2017 r., jako właściciel m.in. działki ewidencyjnej nr [...] w ww. księdze wieczystej, jako właściciel ujawniona została S Sp. z o. o. z siedzibą w R.

Kolejną zmianą z 27 listopada 2014 r., nr [...] na podstawie aktu notarialnego umowy przejęcia długu i przeniesienia własności [...] z 31 października 2014 r., w jednostce rejestrowej nr [...], w której figurowały działki nr [...] i nr [...] w miejsce właściciela - Hotelu "V" Sp. z o. o. z siedzibą w L, wpisano Grupę [...] V Sp. z o. o. z siedzibą w R.

Kolejną zmianą z 27 grudnia 2016 r., nr [...], na podstawie aktu notarialnego - umowy przeniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w zamian za zwolnieni z długu z 28 listopada 2014 r., nr [...] w jednostce rejestrowej [...] w której figurowały działki nr [...] i nr [...], w miejsce właściciela Grupy [...] V Sp. z o. o., wpisano Grupę [...] V Sp. z o. o. spółka jawna.

Kolejną zmianą z 29 grudnia 2016 r., nr dz. [...], na podstawie odpisu z księgi wieczystej nr [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. w jednostce rejestrowej [...] w miejsce właściciela Grupy [...] V Sp. z o. o. spółka jawna, wpisano C Grupa Hotelowa Spółka Jawna.

Kolejną zmianą z 8 lutego 2017 r. nr [...] na podstawie aktu notarialnego umowy przeniesienia przedsiębiorstwa w celu zwolnienia ze zobowiązania, z 30.12.2016 r., nr [...] w jednostce rejestrowej gruntu [...] w miejsce właściciela C Grupa Hotelowa Spółka Jawna, wpisano K Sp. z o. o. z siedzibą w R.

Sąd Rejonowy Wydział Cywilny, wyrokiem z 17 lutego 2015 r., sygn. akt [...] orzekł, iż umowa zamiany działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb [...] Z zawarta 25 czerwca 2004 r., aktem notarialnym Rep. A nr [...], jest nieważna w całości. W dacie wydania ww. wyroku, działka nr [...] obr. [...] Z figurowała w jednostce rejestrowej [...], w której jako właściciel wpisana była Grupa Hotelowa V Sp. z o. o. Natomiast działka nr [...], figurowała w jednostce rejestrowej nr G. 538, gdzie jako właściciele ujawnieni byli: K. T., R. T. i A. S. W związku z ww. wyrokiem, 21 marca 2017 r., zmianą nr [...], na podstawie zawiadomienia [...], z jednostki rejestrowej [...] usunięto działkę ewidencyjną nr [...] obręb [...] Z i założono dla niej nową jednostkę rejestrową [...], w której jako właściciela, ujawniono R. P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , realizując wyrok NSA z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2163/14, postanowieniem z [...] 2016 r., nr [...], stwierdziło nieważność postanowienia Burmistrza Miasta z [...] 2003 r., nr [...] opiniującego wstępny projekt podziału działki nr [...] oraz działki nr [...] obie obr. [...] Z. Natomiast realizując wyrok NSA z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1594/14, decyzją z 29 września 2016 r., nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta z 20 lutego 2004 r., nr [...], zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], wszystkie obręb [...] Z. W uzasadnieniu ww. decyzji SKO stwierdziło, iż zaskarżona decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, które uzasadniałyby podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, W.I.N.G.I.K. wskazał, że organ I instancji, powinien był wezwać wnioskodawców, do sprecyzowania żądania zawartego w ich piśmie z 2 grudnia 2016 r. Pomimo, iż w jego treści, domagali się oni wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków, zmiany o charakterze przedmiotowym (wykreślenia działek powstałych w wyniku podziału działek nr [...] i nr [...]), to powołanie się przez nich, na wyrok unieważniający umowę zamiany działek nr [...] i nr [...], sugeruje, iż ich intencją mogła być również zmiana o charakterze podmiotowym, polegająca na przywróceniu w ewidencji wpisów dotyczących prawa własności jakie obowiązywały przed zawarciem tej umowy i podziałem działek nr [...] i [...]. Powyższe uchybienie, nie było jednak decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ze względu na okoliczności faktyczne i prawne sprawy, wprowadzenie do ewidencji zarówno ww. zmiany przedmiotowej jak i podmiotowej nie było możliwe.

Kolejno organ wskazał na treść art. 2 pkt 8, art. 20 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, i podkreślił, że z regulacji tych wynika, iż ewidencja gruntów i budynków gromadzi dane przedmiotowe - obejmujące opisowe i graficzne informacje o gruntach, budynkach i lokalach, bez względu na osobę właściciela, oraz dane podmiotowe - obejmujące informacje o osobach fizycznych i prawnych oraz jednostkach organizacyjnych, w których własności lub władaniu znajdują się grunty, budynki i lokale lub ich części. Jak wyjaśnił organ, podstawową zasadą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu ewidencyjnego w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (co wynika z § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Natomiast przepis art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów podlegają aktualizacji z urzędu (pkt 1) oraz na wniosek podmiotów wymienionych w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadzie samoistnego posiadania (pkt 2).

Organ wskazał, że na podstawie ostatecznej decyzji SKO z [...] 2016 r., stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Miasta z [...] 2004 r. zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], wszystkie obręb [...] Z. Pomimo, iż z treści ww. decyzji, nie wynika wprost które dane ewidencyjne i w jaki sposób należy zmienić, to w przypadku zmiany przedmiotowej jedynym sposobem jej realizacji, jest wykreślenie działek ewidencyjnych powstałych w wyniku ww. podziału i przywrócenie widniejących w niej przed podziałem działek nr [...] i nr [...]. Jednakże jak słusznie wskazał organ I instancji, z tego rodzaju zmianą o charakterze przedmiotowym, nieodłącznie wiąże się również konieczność dokonania zmiany o charakterze podmiotowym, a więc ujawnienia w ewidencji, właścicieli nowo utworzonych działek.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, dokonując w ewidencji gruntów i budynków takiego rodzaju zmiany, należy jednak zwrócić uwagę na związane z tym istotne okoliczności. Po pierwsze, każda nowoutworzona działka ewidencyjna, musi spełniać wymogi wskazane w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który zawiera definicję działki ewidencyjnej. Wskazuje on, iż działkę ewidencyjną, stanowi ciągły obszar gruntu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Powyższe oznacza m.in., iż w granicach jednej działki nie mogą znaleźć się obszary gruntu, stanowiące własność różnych osób.

Po drugie, należy zwrócić uwagę, na dopuszczalny sposób działania organu ewidencyjnego, podczas ujawniania w ewidencji danych podmiotowych, a więc m.in. dotyczących prawa własności. Ponieważ sama ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno - deklaratoryjny, ujawnianie w niej określonych praw do gruntu, spełnia funkcję informacyjną. Wpis w ewidencji gruntów i budynków nie kreuje zatem stanu prawnego nieruchomości (tj. np. nie przyznaje nikomu prawa własności), a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Oznacza to, że organ ewidencyjny, rejestruje w ewidencji gruntów i budynków, jedynie te stany prawne, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i wynikają z potwierdzających je dokumentów. Nie jest on natomiast uprawniony, do rozstrzygania sporów dotyczących tego, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, jeśli nie jest to możliwe do ustalenia na podstawie przedłożonych dokumentów.

Mając na uwadze powyższe, W.I.N.G.I.K. wyjaśnił, iż realizacja opartego na ww. decyzji SKO wniosku stron, poprzez wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków, działek powstałych na skutek podziału i przywrócenie działek nr [...] i nr [...], nie było możliwe, gdyż spowodowałoby to powstanie działek, niejednorodnych pod względem prawnym .

W przypadku działki nr [...] w jej skład wchodziłyby obszary gruntu, składające się z aktualnie istniejących działek nr [...] i nr [...], które stanowią odrębne przedmioty własności. Działka nr [...] po przywróceniu nie mogłaby zostać z tego powodu ujawniona, jako współwłasność dotychczasowych właścicieli tych działek. W księdze wieczystej nr [...] jako właściciele działki nr [...] ujawnieni są bowiem K. T., R. T. oraz A. S., natomiast w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel działki nr [...] ujawnione jest K Sp. z o. o. z siedzibą w R. Spółka ta stała się właścicielem ww. działki na skutek obrotów które nastąpiły po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], a następnie zawarciu ww. umowy zamiany działek nr [...] i nr [...] pomiędzy wnioskodawcami, którzy pierwotnie byli właścicielami działki [...] a R. P. właścicielem działki nr [...].

Wnioskodawcy wskazali, co prawda, na wyrok Sądu Rejonowego stwierdzający nieważność ww. umowy zamiany, jednak nie przesądza to, w ocenie organu odwoławczego, o automatycznym powrocie prawa własności działki nr [...] do wnioskodawców (co umożliwiłoby przywrócenie działki nr [...] jako jednorodnej prawnie). Wyrok unieważniający umowę zamiany, zapadł bowiem 17 lutego 2015 r., natomiast po zawarciu umowy zamiany działek (25 czerwca 2004 r.), a przed wydaniem ww. wyroku, miał miejsce obrót działką nr [...]. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 r., o księgach wieczystych i hipotece (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1007) stanowi, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi, nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Oznacza to, że pomimo unieważnienia umowy zamiany działek nr [...] i nr [...], zarówno obrót działką dokonany przez R. P., jak i kolejne mające miejsce obroty, mogły być skuteczne prawnie, ze względu na obowiązującą wówczas treść księgi wieczystej.

Wskazana instytucja rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, nie jest skuteczna w każdym wypadku i doznaje wskazanych w ustawie wyłączeń, jednak organ ewidencyjny nie jest, jak już wskazano uprawniony do rozstrzygania sporów dotyczących prawa własności. Dopóki więc wnioskodawcy, w odrębnym postępowaniu przed sądem cywilnym (np. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym) nie ustalą, iż prawo własności działki nr [...] na skutek unieważnienia ww. umowy zamiany, powróciło do nich i nie ujawnią go w księdze wieczystej, organ ewidencyjny nie może o tym samodzielnie przesądzić. Powyższe uniemożliwia natomiast przywrócenie działki ewidencyjnej nr [...], ze względu na jej niejednorodność prawną. Na marginesie W.I.N.G.I.K wskazał, że w przypadku działki nr [...] wyrok unieważniający umowę zamiany stanowił podstawę do przywrócenia w księdze wieczystej wpisu prawa własności, na rzecz R. P., ponieważ działka ta od czasu zamiany nie podlegała obrotowi prawnemu, zatem instytucja rękojmi, nie mogła mieć wobec niej zastosowania. Wpis w księdze wieczystej, stanowił natomiast podstawę do aktualizacji wpisu, dotyczącego prawa własności działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków

W przypadku działki nr [...], jej przywrócenie nie jest możliwe z analogicznych powodów. Po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] nastąpił kolejny podział, w wyniku którego działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Obecnie więc dawna działka nr [...], odpowiada działkom nr [...], nr [...] i nr [...] (należy przy tym zauważyć, iż w obrocie prawnym, w dalszym ciągu funkcjonuje ww. decyzja Burmistrza Miasta z [...] 2007 r., zatwierdzająca podział działki nr [...]). Wszystkie ww. działki stanowią odrębne przedmioty własności, gdyż jak zostało to przedstawione powyżej, podlegały one obrotowi prawnemu i obecnie należą do różnych właścicieli. W odróżnieniu od działki nr [...] obrót ten nie jest jednak kwestionowany w oparciu o orzeczenia sądów lub innych organów. Tym samym, jak podkreślił organ, przywrócenie działki nr [...] również wiązałoby się z powstaniem działki niejednorodnej prawnie, w której skład wchodziły by obszary gruntu, stanowiące odrębne przedmioty własności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U z 2012 r., poz. 270 z późń. zm.), poprzez pominięcie przez organ dwóch wyroków NSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2163/14 oraz sygn.. akt I OSK 1594/14, a także dwóch orzeczeń wykonawczych Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r., nr [...] i nr [...], unieważniających postanowienie Burmistrza Miasta Z z dnia [...] 2003 r. nr [...] ws. opinii podziału działek nr ew. [...] i [...], oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2004 r., nr [...] zatwierdzającej projekt podziału dz. ew. [...] na działki [...] i [...] oraz działki [...] na działki [...] i [...],

- art. 365 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1025), poprzez zignorowanie treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt [...], unieważniającego zamianę działek nr [...] i [...], ustanowioną ugodą z dnia 25 czerwca 2004 r., Rep. A nr [...], które powstały z nieistniejącej już w obrocie prawnym działki nr [...],

- art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 2a, pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez pominięcie przez organ I instancji obowiązku dokonania zmian, pomimo obowiązujących, prawomocnych orzeczeń sądowych,

- art. 156 § 1 pkt. 7 k.p.a., poprzez pominięcie obowiązku stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji administracyjnych statuujących wtórne podziały działek nr [...] i [...], tj. [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w Z obręb [...].

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzję organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy - rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1034, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 2 ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Stosownie bowiem do treści art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:

1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;

3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.

W myśl ust. 2 ww. przepisu w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1;

3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków;

4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134, z późn. zm.);

5) wartość katastralną nieruchomości;

6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich.

Ewidencja gruntów i budynków jest zatem specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw, co jasno wynika z regulacji art. 20, 22 i 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Ewidencja rejestruje zatem jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ma zatem charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.

Powyższe jest kluczowe dla oceny prawidłowości działania orzekających organów w niniejszej sprawie.

Obowiązek "czuwania" nad stanem aktualności operatu ewidencyjnego nie może być bowiem rozumiany jako automatyczne "prostowanie" wszelkich danych operatu i na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu granicznego bądź własnościowego, czy też inaczej rzecz ujmując ustalaniem stanu własności. Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz cyt. rozporządzenia wykonawczego wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której właściwy organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym.

Jak stanowi art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego i kartograficznego dane zawarte w ewidencji mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, czyli właścicieli nieruchomości (lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania).

W myśl art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie : a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

W świetle powyższych regulacji racje ma co do zasady skarżąca zauważając, że na organie spoczywa "czuwanie" nad aktualnością danych w ewidencji gruntów i budynków. Nie oznacza to jednakże, że właściwy organ może zawsze dokonać, czy to z urzędu, czy to na wniosek aktualizacji danych ewidencyjnych.

Taka sytuacja, wykluczająca dokonanie żądanej przez skarżącą aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków zachodzi w niniejszym przypadku.

Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, analiza wskazanego już przepisu art. 20 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego prowadzi do stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków gromadzi dane przedmiotowe – obejmujące opisowe i graficzne informacje o gruntach, budynkach i lokalach bez względu na osobę właściciela. Gromadzi także i dane o charakterze podmiotowym – obejmujące informacje o osobach fizycznych i prawnych oraz jednostkach organizacyjnych, w których własności lub władaniu znajdują się grunty, budynki i lokale lub ich części.

Zgodzić się więc należy z orzekającymi organami, że bezspornym w sprawie jest, iż na podstawie ostatecznej decyzji SKO z dnia 29 września 2016 r., znak: [...], stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Miasta z [...] 2004 r., znak: [...], zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], wszystkie obręb [...] Z.

Konsekwencją powyższego są nie tylko zmiany o charakterze przedmiotowym (zmiany działek ewidencyjnych), ale także i nieodłącznie z tym związane zmiany o charakterze podmiotowym obejmujące właścicieli nowo utworzonych działek.

W takim stanie rzeczy aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z żądaniem wnioskodawców musiałaby polegać na ujawnieniu danych pierwotnych, istniejących przed podziałem, poprzez wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków, działek powstałych na skutek podziału i "przywróceniu" działek nr [...] i nr [...].

W ocenie Sądu organy obydwu instancji w sposób zasadny i przekonywujący wykazały, że nie byłoby to możliwe.

W przypadku działki nr [...] w jej skład wchodziłyby obszary gruntu, składające się z aktualnie istniejących działek nr [...] i nr [...], które stanowią odrębne przedmioty własności. Po pierwsze, słusznie podnosi organ, że dokonując w ewidencji gruntów i budynków takiego rodzaju zmiany trzeba zwrócić uwagę na związane z tym następujące istotne okoliczności. Każda nowoutworzona działka ewidencyjna, musi bowiem spełniać wymogi wskazane w § 9 ust. 1 rozporządzenia, zawierającym definicję działki ewidencyjnej. Wskazuje on, że działkę ewidencyjną, stanowi ciągły obszar gruntu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Powyższe oznacza m.in., że w granicach jednej działki nie mogą znaleźć się obszary gruntu, stanowiące własność różnych osób. Tymczasem w księdze wieczystej nr [...] jako właściciele działki nr [...] ujawnieni są bowiem K. T., R. T. oraz A. S., natomiast w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel działki nr [....] ujawnione jest K Sp. z o. o. z siedzibą w R, która to Spółka stała się właścicielem ww. działki na skutek obrotów które nastąpiły, co ważne, po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], a następnie zawarciu ww. umowy zamiany działek nr [...] i nr [...] pomiędzy wnioskodawcami, którzy pierwotnie byli właścicielami działki [...] a R. P. właścicielem działki nr [...] (ustaleń w tym względzie dokonał nawet Sąd Rejonowy Wydział Cywilny, vide uzasadnienie wyroku z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt [...], s. 4; k. 9 akt administracyjnych organu I instancji). Już z tego wynika, że działka nr [...], w której skład wchodziłyby obszary gruntów działek nr [...] i [...] należy do różnych właścicieli. Odwrócenie więc tego stanu spowodowałby tak naprawdę konieczność ustalenia prawa własności, czego czynić organom ewidencyjnym nie wolno. Jak już podkreślono, ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno - deklaratoryjny, ujawnianie w niej określonych praw do gruntu, spełnia tylko funkcję informacyjną. Wpis w ewidencji gruntów i budynków nie kreuje zatem stanu prawnego nieruchomości (tj. np. nie przyznaje nikomu prawa własności), a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Oznacza to, że organ ewidencyjny, jedynie rejestruje w ewidencji gruntów i budynków, te stany prawne, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i wynikają z potwierdzających je dokumentów. Nie jest on natomiast uprawniony, do rozstrzygania sporów dotyczących tego, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, jeśli nie jest to możliwe do ustalenia na podstawie przedłożonych dokumentów.

Rzeczywiście skarżąca, jak i reprezentowane przez nią podmioty przedłożyli, co prawda, te orzeczenia, które w świetle postanowień art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego i przepisów § 12 rozporządzenia mogą stanowić podstawę do dokonania aktualizacji danych ewidencyjnych, nie mniej jednak, jak prawidłowo wskazały organy, wyrok Sądu Rejonowego, stwierdzający nieważność ww. umowy zamiany działek, nie przesądza jednak o automatycznym "powrocie" prawa własności działki nr [...] do wnioskodawców (co umożliwiłoby przywrócenie działki nr [...] jako jednorodnej prawnie). Orzeczenie to nie mogło więc stanowić wystarczającej podstawy do dokonania aktualizacji. Trafnie podnoszą organy, że wyrok unieważniający umowę zamiany, zapadł bowiem 17 lutego 2015 r., natomiast po zawarciu umowy zamiany działek (25 czerwca 2004 r.), a przed wydaniem ww. wyroku, miał miejsce obrót działką nr [...]. Prawidłowo więc wskazują organy na treść art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 r., o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. 2017 r., poz. 1007) stanowiącego, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi, nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Oznacza to, że pomimo unieważnienia umowy zamiany działek nr [...] i nr [...], zarówno obrót działką dokonany przez R. P., jak i kolejne mające miejsce obroty, mogły być skuteczne prawnie, ze względu na obowiązującą wówczas treść księgi wieczystej.

Wskazana instytucja rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, nie jest skuteczna w każdym wypadku i doznaje wskazanych w ustawie wyłączeń.

W pełni podzielić więc należy w tym zakresie stanowisko organów, że dopóki wnioskodawcy, w odrębnym postępowaniu przed sądem cywilnym (np. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym) nie ustalą, iż prawo własności działki nr [...] na skutek unieważnienia ww. umowy zamiany, powróciło do nich i nie ujawnią go w księdze wieczystej, dopóty organ ewidencyjny nie będzie mógł dokonać aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, gdyż w kwestiach dotyczących prawa własności organ ewidencyjny samodzielnie nie może przesądzić.

Trafnie też organ wskazał, że w przypadku działki nr [...] wyrok unieważniający umowę zamiany stanowił podstawę do przywrócenia w księdze wieczystej wpisu prawa własności, na rzecz R. P., ponieważ działka ta od czasu zamiany nie podlegała obrotowi prawnemu, zatem instytucja rękojmi, nie mogła mieć istotnie wobec niej zastosowania. Wpis w księdze wieczystej, stanowił natomiast podstawę do aktualizacji wpisu, dotyczącego prawa własności działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków.

Z analogicznych względów nie jest możliwe przywrócenie działki nr [...]. Po podziale działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] nastąpił kolejny podział, w wyniku którego działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...]. Obecnie więc dawna działka nr [...], odpowiada działkom nr [...], nr [...] i nr [...] (należy przy tym zauważyć, iż w obrocie prawnym, w dalszym ciągu funkcjonuje ww. decyzja Burmistrza Miasta Z z [...] 2007 r., zatwierdzająca podział działki nr [...]). Wszystkie ww. działki stanowią odrębne przedmioty własności, gdyż jak zostało to przedstawione powyżej, podlegały one obrotowi prawnemu i obecnie należą do różnych właścicieli. W odróżnieniu od działki nr [...] obrót ten nie jest jednak kwestionowany w oparciu o orzeczenia sądów lub innych organów. Tym samym przywrócenie działki nr [...] również wiązałoby się z powstaniem działki niejednorodnej prawnie, tak jak w przypadku działki nr [...], w której skład wchodziły by obszary gruntu, stanowiące odrębne przedmioty własności.

Z powyższym względów skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

Przy wydawaniu kontrolowanych decyzji organy nie dopuściły się bowiem ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Decyzje są w ocenie Sądu prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.