Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 922/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 26
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok wraz z sankcjami wieloletnimi 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Z. C. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 922/14

Uzasadnienie

W dniu 15 maja 2013 r. Z. C. (dalej: beneficjent/rolnik) złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. W formularzu Deklaracja pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 zadeklarował w drugim roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 2 -Rolnictwo ekologiczne i w jego ramach realizację:

- Wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 16,19 ha na trzydziestu działkach rolnych;

- Wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 4,46 ha na sześciu działkach rolnych.

W dniu 29 maja 2013r. rolnik wycofał wniosek co do dwóch działek ewidencyjnych, tj. nr 7993 o powierzchni 0,12 ha oraz nr 8195 o powierzchni 0,05 ha, a w dniu 25 czerwca 2013 r. złożył korektę wniosku.

W dniach 22-23 lipca 2013r. w gospodarstwie wnioskodawcy i w obecności pełnomocnika beneficjenta odbyły się kontrole na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz kwalifikowalności powierzchni. W trakcie kontroli programu rolnośrodowiskowego ujawniono nieprawidłowości, tzn. stwierdzenie powierzchni mniejszej niż zadeklarowana - związane bezpośrednio z nieuznaniem powierzchni działek rolnych z jednorzędowym nasadzeniem drzew jabłoni domowej (tzw. sankcja powierzchniowa) oraz niezachowaniem minimalnej obsady na działkach, na których stwierdzono sad (tzw. sankcja pakietowa).

W dniach 15 sierpnia 2013r., 19 listopada 2013r. oraz 12 grudnia 2013r. rolnik złożył zastrzeżenia do raportu z kontroli, w których podniósł, że sady zostały założone dla optymalnego wykorzystania dużego ciągnika i kosiarki oraz zgodnie z najlepszą wiedzą przekazaną przez doradcę rolnośrodowiskowego i zażądał wyjaśnienia, dlaczego mimo zachowania minimalnej obsady drzew na działkach zgłoszonych jako sady, działki te zostały zakwalifikowane jako trawy na gruntach ornych i wyłączone z płatności.

Podkarpackie Biuro Kontroli na Miejscu nie uwzględniło wniesionych zastrzeżeń.

Decyzją z dnia (...) maja 2014r. nr (...) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił beneficjentowi przyznania płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcje wieloletnie w wariancie 2.9 w wysokości 17 556,00 zł, a w wariancie 2.10 w wysokości 6 660,00 zł.

Od powyższej decyzji Z. C. złożył odwołanie.

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2014r. nr (...) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji (dalej: Dyrektor Agencji) utrzymał w mocy decyzję organu i instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U z 2014 r. poz. 324), w przedmiotowej sprawie, jako wszczętej i niezakończonej ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014r., zastosowanie mają dotychczasowe przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. – dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013r.).

Zgodnie z § 50 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262, ze zm. – dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r.) w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Do kolejnych płatności przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu dziewiątego i dziesiątego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, stosuje się przepisy rozporządzenia z 2013r., z tym że płatności te są przyznawane w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2009 r., jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w tym rozporządzeniu, zaś jeśli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej, zgodnie z przepisami rozporządzenia z 2009 r. W przedmiotowej sprawie - gdzie deklarowano pakiet 2 i w jego ramach realizację wariantów dziewiątego i dziesiątego - ma zastosowanie powołany wyżej przepis, ponieważ realizacja programu rolnośrodowiskowego rozpoczęła się w roku gospodarczym 2012, w którym obowiązywało rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r. Wymogi dla pakietu 2 - wariantów 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) zostały określone w załączniku Nr 3 pkt II do rozporządzenia z 2009 r.

W ocenie Dyrektora Agencji, kontrola przeprowadzona w gospodarstwie wnioskodawcy wykazała nieprawidłowości, uzasadniające odmowę przyznania płatności. Na działkach rolnych oznaczonych symbolami AAA, AE, AG, AH, B, C, E, F, G, H, I, J, N, R, S, U, W, X, Y, Z (deklarowanych do wariantu 2.9) oraz na działkach rolnych: AA, AB, AFFF (deklarowanych do wariantu 2.10), rolnik deklarował we wniosku jabłoń domową - jako uprawę w plonie głównym, a uprawa stwierdzona na tej działce to trawy na gruntach ornych, z uwagi na to, że rolnik zasadził jabłoń domową na wskazanych działkach w jednym rzędzie. Wewnętrzne procedury kwalifikowania sadów jednorzędowych stanowią, iż taki sad może być kwalifikowany jedynie w przypadku, gdy na działce rolnej znajdują się stare drzewa owocowe, które plonują lub działka rolna, na której prowadzony jest sad, nie sąsiaduje z innymi działkami rolnymi tego samego rolnika umożliwiającymi powiększenie przedmiotowego sadu i/lub jest tak wąska, że uniemożliwia to uprawę w kolejnym rzędzie lub na działce rolnej uprawiane są drzewa plonujące. Organ odwołał się do definicji sadów, zwartej w załączniku nr 6 ust. 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454, ze zm. – dalej: rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków), wg której do sadów zalicza się grunty o powierzchni co najmniej 0,1000 ha, na których w zwartym nasadzeniu rosną drzewa owocowe lub krzewy owocowe (minimum 600 drzew lub 2000 krzewów na 1 ha) lub na których założone zostały szkółki owocowych drzew lub krzewów lub winnice. Organ przywołał też znaczenie pojęcia "zwarty" w słowniku języka polskiego, jako składający się z wielu osób, przedmiotów itp. znajdujących się jeden blisko drugiego i przez to robiący wrażenie zbitego i gęstego, synonimy słowa zwarty w odniesieniu do zwartego nasadzenia to: gęsty, skondensowany, skupiony, ścisły, zwięzły. Jak wskazuje raport z czynności kontrolnych (w szczególności uwagi pokontrolne) oraz obszerna dokumentacja fotograficzna, powyżej określone "zwarte nasadzenie" nie miało miejsca w przypadku działek deklarowanych przez beneficjenta. Dokonał on nasadzenia w roku 2012, zatem drzewa te nie są również starymi drzewami owocowymi. W konsekwencji, zdaniem organu, działki te nie kwalifikują się do płatności rolnośrodowiskowej (kod nieprawidłowości - DR 7) odpowiednio w wariancie 2.9 i 2.10 pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Powierzchnia kwalifikująca się do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, wyniosła dla wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) - 4,79 ha, a dla wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) - 0,76 ha.

Kolejną nieprawidłowością stwierdzoną w zakresie programu rolnośrodowiskowego było nieutrzymanie minimalnej obsady drzew na działkach rolnych A, AJ, Ł oraz M (deklarowanych do wariantu 2.9). Zgodnie bowiem z § 7 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 2 jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1 ze zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin. Płatność rolnośrodowiskowa do pakietu 2, wariantów 2.9 i 2.10 - w myśl § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa i krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, zgodnie z załącznikiem Nr 9 dział B, pkt II Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. Nr 29, poz. 189, ze zm.), tj.

1. Wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2. Średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3. Powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

W przedmiotowej sprawie na działkach rolnych A, AJ, Ł oraz M deklarowano uprawę gatunku jabłoń domowa i zgodnie z załącznikiem Nr 3 pkt II rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. minimalna obsada drzew dla tego gatunku wynosi 125 sztuk/ha, z dopuszczalną tolerancją 5% mniej (co stanowi minimum 119 sztuk/ha). Niezachowanie wskazanej minimalnej obsady drzew, zgodnie z załącznikiem nr 7 do w/w rozporządzenia, skutkuje zmniejszeniem płatności o 100% w stosunku do działek rolnych, na których obecna jest ta niezgodność.

Zgodnie z § 27 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu lub wariantu.

W związku z przedeklarowaniem powierzchni o 237,99% (w wariancie 2.9) oraz o 486,85% (w wariancie 2.10) organ stwierdził, że zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci w/w Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 2011r., str.8 – dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011), jeżeli różnica między powierzchnią stwierdzoną, a deklarowaną do płatności przekracza 50%, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność, a zatwierdzonym obszarem. Organ uznał za zasadne naliczenie sankcji wieloletnich w wysokości 17.556,00zł - dla wariantu 2.9 - oraz w wysokości 6.660,00zł - dla wariantu 2.10

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Agencji stwierdził, że działka rolna deklarowana do płatności, a w szczególności do płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, gdzie istotnym jest rodzaj uprawianej rośliny ze względu na wyszczególnione wymogi oraz odmienne stawki płatności, powinna być uprawiana w sposób jednolity, nie budzący wątpliwości. Organ podniósł, że wbrew zarzutom beneficjenta, nie została zachowana minimalna obsada na wskazanych w decyzji organu I instancji działkach rolnych, ponieważ na działce rolnej A na powierzchni stwierdzonej 0,28 ha znajdowały się 23 drzewka jabłoni domowej spełniające warunki jakości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych, podczas gdy minimalna obsada dla tej powierzchni powinna wynieść minimum 30 drzewek; na działce rolnej AJ na powierzchni stwierdzonej 0,29 ha znajdowało się 29 drzewek jabłoni domowej spełniającej ww. warunki, podczas gdy minimalna obsada dla tej powierzchni powinna wynieść minimum 35 drzewek; na działce rolnej Ł na powierzchni stwierdzonej 0,69 ha znajdowało się 47 drzewek jabłoni domowej spełniającej ww. warunki, podczas gdy minimalna obsada dla tej powierzchni powinna wynieść minimum 82 drzewka; na działce rolnej M na powierzchni stwierdzonej 0,75 ha znajdowało się 48 drzewek jabłoni domowej spełniającej ww. warunki, podczas gdy minimalna obsada dla tej powierzchni powinna wynieść minimum 89 drzewek. Pozostałe drzewka na powyższych działkach nie spełniały warunku zakwalifikowania, tzn. część nie posiadała wymaganej minimalnej wysokości wynoszącej 0,8 m, a część była uszkodzona przez dziką zwierzynę i uschnięta. W związku z powyższym, według Dyrektora Agencji zarzuty podniesione w odwołaniu są niezasadne.

W skardze do tut. Sądu, Z. C. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 - dalej: "ustawa w.r.o.w") z zw. z art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012, poz. 86) , § 2, § 3, §5, §6, §9, §10, §11, §12, §18, §20, §26, §38, §39, §50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., art. 10 ust. 1 i art. 16 ust. 5, ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, art. 15 ust. 1. art. 17 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31 stycznia 2009 r.), art. 12 ust. 1 lit. d i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 2 grudnia 2009r. – dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009) - przez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności nieuprawnione przyjęcie, że definicja działki rolnej określona w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie obejmuje kontrolowanych upraw jabłoni w rozstawie rzędów większym niż 10 mb, ponieważ taki obszar uprawy nie ma charakteru zwartego w rozumieniu definicji, przy jednoczesnym braku powołanego przepisu w podstawie zaskarżonej decyzji.

Skarżący uznał za nieuprawnione wykluczenie powierzchni uprawnych z wariantów 2.9 i 2.10 skutkujące przedeklarowaniem powierzchni o więcej niż 50% oraz za nieuzasadnione przyjęcie, że na działkach AE, AG, AH, B, C, E, F, G, H, I, J, N, R, S, U, W, X, Y, Z oraz na działkach AA, AB, AFFF znajdują się trawy, podczas gdy z przeprowadzonej kontroli jednoznacznie wynika, że działki te zostały obsadzone wymaganą ilością jabłoni.

Zarzucił też pominięcie art. 4 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez niezastosowanie względem skarżącego procedury naprawczej, w tym poprzedzających środków zapobiegawczych, a także nieprawidłowe zastosowanie art. 15 rozporządzenia Komisji (EU) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz .L. 345/1 z dn. 20.11.2004, ze zm.), w sytuacji, której w/w artykuł dotyczy obsadzeń drzewami orzechowymi, nieprzeciętych przez inne uprawy, natomiast skarżący realizował dopłaty do drzew owocowych jabłoni domowej.

Ponadto za nieuzasadnione uznał przyjęcie, iż zgodnie z załącznikiem nr 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków do pojęcia sadów zaliczyć należy zwarte nasadzenie drzew owocowych lub krzewów owocowych (z nasadzeniem minimum 600 drzew lub 2000 krzewów na 1 ha) w sytuacji, gdy przyjęty przelicznik właściwy jest dla tzw. "sadów konwencjonalnych", a skarżący prowadzi "sad ekologiczny" z minimalną ilością nasadzeń 125 sztuk na 1 ha.

Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.

- art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy w.r.o.w. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i w zw. art. 80 k.p.a., przez pominięcie zgłaszanych przez stronę faktów mających znaczenie dla sprawy oraz wybiórcze rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności zupełne pominięcie zastrzeżeń strony do raportu z czynności kontrolnych,

- art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy w.r.o.w. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ organ w ogóle nie odniósł się do składanych w toku postępowania zastrzeżeń strony i nie wskazał powodów ich nieuwzględnienia, nie wyjaśnił szczegółowo, dlaczego w jego ocenie uprawa jabłoni na kontrolowanych działkach nie stanowi działki rolnej w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz nie określił podstaw, na jakich przyjął niedopuszczalność nasadzeń jednorzędowych.

W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 "działka rolna" to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na postawie tego konkretnego użytkowania. Z definicji tej nie wynika, że działka rolna powinna być użytkowana w sposób jednolity.

Ponadto skarżący stwierdził, że w załączniku do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. podana jest tylko minimalna obsada drzew i krzewów na 1 ha. Rozporządzenie to nie określa szerokości międzyrzędzi i rozstawu drzewek w rzędzie, tym samym należy uznać, że kwestia ta została pozostawiona w gestii rolnika. Brak regulacji w tym zakresie, nie może prowadzić do całkowitej dowolności organu w uznaniu prawidłowości rozstawu drzew. Odwołanie jedynie do wewnętrznych procedur nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa i stanowi o dowolności organu. Dodał, że wszystkie działki rolne posiadają obsadę minimalną w przeliczeniu na hektar.

Zdaniem skarżącego. wskazane powyżej dowolności interpretacyjne Agencji dają uzasadnione podstawy sądzić, iż organ w niniejszej sprawie winien zastosować art. 4 ust 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Z jego treści wynika, że wyniki kontroli na mocy art. 11, 12, 24 i 25 ocenia się, aby ustalić, czy wszelkie stwierdzone problemy mogą zasadniczo wiązać się z ryzykiem dla innych podobnych operacji, beneficjentów lub innych podmiotów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153,poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oraz nałożenia sankcji wieloletnich.

Płatność rolnośrodowiskowa, o przyznanie której wystąpił skarżący, uregulowana została przepisami ustawy w.r.o.w. oraz rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny, łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych wynosi co najmniej 1 ha, rolnik ten realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe i spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu.

Na rolniku spoczywa zatem obowiązek zadeklarowania powierzchni stosownych pakietów, realizacji której się podejmuje, w sposób odpowiadający warunkom przyznania płatności. W zakresie tych warunków mieści się więc także prawidłowe zadeklarowanie powierzchni działek rolnych oraz wskazanie upraw, zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym.

Stosownie do treści § 26 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje rolnikowi albo przysługuje rolnikowi w zmniejszonej wysokości, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez tego rolnika podstawowych wymagań. Natomiast jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej m.in. działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (§ 27 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r.).

Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości jest przestrzeganie zarówno podstawowych wymagań, jak również wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów.

Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie beneficjent podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie wariantu dziewiątego pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., to może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami wynikającymi z tego rozporządzenia. Rozporządzenie to stosuje się również do ustalenia wysokości płatności i ewentualnych zmniejszeń płatności (§ 50 ust.1 i ust.3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r.).

Przestrzeganie zobowiązań dotyczących realizacji programu rolnośrodowiskowego w 2013r. było przedmiotem kontroli na miejscu, przeprowadzonej w gospodarstwie rolnika w dniach 22-23 lipca 2013r., w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie zadeklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych w odniesieniu do powierzchni faktycznie uprawnionej do płatności. Nieprawidłowości związane były z nieuznaniem powierzchni działek rolnych z jednorzędowym nasadzeniem drzew jabłoni domowej oraz niezachowaniem minimalnej obsady na działkach, na których stwierdzono sad.

Organ II instancji w zaskarżonej decyzji wskazał, jakie uchybienia w zakresie istniejących wymogów i norm występują na poszczególnych działkach. Oparł się na ustaleniach zawartych w protokole z przeprowadzonej kontroli oraz dokumentacji fotograficznej, uznając, że zarówno sporządzony protokół, jak i załączone do niego zdjęcia nie budzą wątpliwości, co do ich rzetelności i merytorycznej poprawności.

W ocenie Sądu, pozbawienie rolnika płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. i nałożenie sankcji wieloletnich było bezzasadne.

Beneficjent zadeklarował realizację wariantu 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) oraz wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawania) w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wymagania dla tych wariantów określa załącznik nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. i należą do nich:

- wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

- utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów – wg podanej tabeli. Dla jabłoni domowej minimalna obsada wynosi 125 szt/ha,

- prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

W myśl § 7 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 2 jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1 ze zm.) oraz przepisami wykonawczymi. Ponadto stosownie do treści § 9 ust.2 pkt 3a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Określone w załączniku nr 7 do ww. rozporządzenia uchybienia skutkujące zmniejszeniem płatności w zakresie wariantów 2.9. i 2.10 pakietu 2, dotyczą nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów, przy przyjęciu granicy błędu do 5% wymaganej obsady, a także brak wykonywania zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych.

Kwestionując spełnienie wymagań w zakresie realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego, organ stwierdził, że obsada jednorzędowa nie może być uznana za sad. Organ odwołał się do definicji działki rolnej w rozumieniu art.2 pkt 1 Rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, do definicji sadów wynikającej z zał. nr 6 ust.1 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz wewnętrznych procedur kwalifikowania sadów jednorzędowych

Należy jednak zauważyć, że organ nie wskazał żadnych przepisów powszechnie obowiązujących, które zabraniałyby tego rodzaju obsady. Ani bowiem z ww definicji działki rolnej, ani z definicji sadów nie wynika, aby jednorzędowa obsada nie mogła być uznana za sad. W szczególności pojęcie "zwartego nasadzenia" może odnosić się, w ocenie Sądu, również do gęsto posadzonych drzew w jednym rzędzie. Natomiast bliżej nieokreślone "wytyczne" dla organu, czy "wewnętrzne procedury", nie stanowią źródła prawa, a tym bardziej nie mogą być podstawą pozbawienia płatności i nałożenia sankcji wieloletnich.

W związku z tym należy uznać, że wykluczenie z płatności tych działek, na których rolnik dokonał obsadzenia wymaganą dla sadów ekologicznych ilością jabłoni, a drzewa te spełniały wymagania elitarnego i kwalifikowanego materiału siewnego, było bezpodstawne. W tym zakresie poczynione ustalenia faktyczne, skutkujące nieuznaniem zadeklarowanych do płatności działek za sad, były błędne.

Wobec powyższego uznać należy, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy zał. nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. i art.16 ust.5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, pozbawiając beneficjenta płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. oraz nakładając sankcje wieloletnie.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznaje je za niezasadne.

W szczególności nie ma podstaw do zakwestionowania tych ustaleń, które dotyczą braku wymaganej obsady na działkach oznaczonych literami A, AJ, Ł i M.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, jaką ilość obsady zgodnej z wymogami dla sadów ekologicznych kontrolujący stwierdzili podczas kontroli na miejscu i dlaczego uznali, że określona ilość drzew wymogów tych nie spełnia. Zastrzeżenie składane przez beneficjenta w tym zakresie, jak też zarzuty podnoszone w odwołaniu i skardze są ogólne i w istocie nie kwestionują ustaleń kontrolnych, a ograniczają się do usprawiedliwienia zaistniałego stanu faktycznego (uszkodzenie drzewek na skutek warunków atmosferycznych i przez dzikie zwierzęta).

Nietrafny jest zarzut pominięcia art.4 ust.5 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011, wobec braku obowiązku organu do podejmowania w rozpoznawanej sprawie działań naprawczych i zapobiegawczych.

Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że organy w ogóle nie odniosły się do składanych przez beneficjenta zastrzeżeń. Jak bowiem wynika z akt sprawy, organy udzieliły stronie odpowiedzi na te zastrzeżenia w pismach z dnia 4 września 2013r., z dnia 4 listopada 2013r. oraz z dnia 14 stycznia 2014r., jak też w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art.135 i art.152 P.p.s.a. Podstawę zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego stanowią przepisy art.200 i art.205 § 2 P.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.