Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1488/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2017 poz 1938
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art. 10 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 88, art. 81, art. 81a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), po rozpatrzeniu odwołania J. Z. (dalej: strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Dyrektor OW NFZ) z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] stwierdzającą, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 25 marca 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Pismem z 25 lutego 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] zwrócił się do organów Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o rozpatrzenie sprawy dotyczącej podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 25 marca 2013 r. Zakład wskazał, że prawomocną decyzją z [...] stycznia 2008 r. znak [...] orzekł o podleganiu przez skarżącego obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia 30 grudnia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Kserokopia decyzji została dołączona do przedmiotowego wniosku. Podkreślił również, że od dnia 1 stycznia 2005 r. skarżący nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniom społecznym z uwagi na wystąpienie okoliczności wyłączających obowiązek tych ubezpieczeń. Z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 25 marca 2013 r. nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Dodał, że na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) ustalono, iż w dniu 29 marca 2013 r. skarżący dokonał wykreślenia prowadzonej działalności gospodarczej, wskazując jako datę zaprzestania wykonywania działalności dzień 25 marca 2013 r.

Rozpatrując sprawę dyrektor OW NFZ pismem z 27 lutego 2014 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz poinformował o prawie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym na każdym etapie postępowania a także możliwości złożenia wniosków oraz przedstawienia dodatkowych dowodów. Ponadto wezwał skarżącego do udzielenia wyjaśnień dotyczących okresu faktycznego wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej ze wskazaniem, że twierdzenia strony winny być potwierdzone stosowną dokumentacją Urzędu Miasta, Urzędu Skarbowego lub kserokopią dokumentacji finansowo-księgowej firmy.

W zakreślonym przez organ terminie skarżący nie wniósł uwag i nie przedstawił żadnych dokumentów.

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor OW NFZ stwierdził, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 25 marca 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego datowanego przed dniem 20 września 2008 r. wskazał, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter formalny. Tworzy domniemanie wykonywania zarejestrowanej działalności gospodarczej. Domniemanie to można podważyć, przedstawiając dowody przeciwne. Ciężar udowodnienia spoczywa na przedsiębiorcy. Odnosząc się do okresu datowanego po dniu 20 września 2008 r. podkreślił, że ustawodawca w ustawie z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 888), obowiązującej od dnia 20 września 2008 r., dopuścił w art. 14a ust. 1 możliwość zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia złożenia w organie ewidencyjnym wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 27a ust. 2 i ust. 3 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.; dalej u.s.d.g.). Okres prowadzenia działalności gospodarczej wyznacza okres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W okresie zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorca zostaje wyłączony z obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Powyższe wskazuje, iż na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia zamiaru prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym, ciąży obowiązek zgłaszania wszelkich zmian zarówno prawnych jak i faktycznych, w tym również okresów zawieszenia działalności. Osoba wpisana, która nie zgłosiła zawiadomienia o zawieszeniu działalności jest traktowana jako prowadząca działalność, a co za tym idzie podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu i zobowiązana do uiszczenia składek.

Dyrektor OW NFZ zaznaczył, że w CEIDG brak jest informacji o zgłaszanych przez skarżącego okresach zawieszenia działalności. Ponadto pomimo wezwania skarżący nie złożył stosownych wyjaśnień i nie przedłożył dowodów przeciwstawnych, w związku z czym organ wydając decyzję przyjął domniemanie wynikające z wpisu w CEIDG.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzuca organowi naruszenie art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Wskazuje, że organ orzekł w sprawie pomimo, iż nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy (w szczególności tego, czy skarżący rzeczywiście prowadził działalność gospodarczą w okresie który organ wskazał w decyzji) i oparł się na domniemaniach a nie na własnych ustaleniach faktycznych. Zdaniem odwołującego to, że organ nie uzyskał od niego wyjaśnień nie oznacza, że mógł zaniechać samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza że takich ustaleń mógł sam dokonać w prosty sposób, uzyskując stosowne dokumenty z innych organów. Wskazuje również na naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego, co w konsekwencji uniemożliwiło mu wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Pismem z 28 marca 2018 r. Prezes NFZ ponownie wezwał skarżącego do przedstawienia stosownych dokumentów, mogących mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto pouczono skarżącego, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2014 r., II GSK 394/13 ciężar udowodnienia, że mimo wpisu działalność gospodarcza nie jest prowadzona spoczywa na przedsiębiorcy, jako osobie, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego). Pomimo prawidłowego doręczenia korespondencji odwołujący nie przedstawił żadnych wyjaśnień ani dowodów, o których nadmieniał w odwołaniu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z [...] maja 2018 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na wstępie wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.; dalej ustawa o świadczeniach), w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zgodnie natomiast z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Prezes NFZ wyjaśnił, iż obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.; dalej ustawą o sus), w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, natomiast w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Organ podkreślił, że od dnia 20 września 2008 r. zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 u.s.d.g. obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca nie zatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Natomiast zgodnie z brzmieniem ww. artykułu obowiązującym od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia wydania decyzji z [...] kwietnia 2014 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy.

Wskazał również, że w okresie wydania zaskarżonej decyzji w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uznano osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178 ze zm.), uchylonego z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Natomiast według przepisu art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, uchylonego z dniem 31 grudnia 2011 r., zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 u.s.d.g., w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2011 r. przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Organ zaznaczył, że do dnia wydania decyzji z [...] kwietnia 2014 r. treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowiła, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do CEIDG, prowadzonej w formie elektronicznej przez Ministra Gospodarki albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Mając powyższe na uwadze Prezes NFZ wyjaśnił, iż w celu określenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego znaczenie prawne należy przyznać wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej oraz wypisowi z tej ewidencji z wyłączeniem okresu, w którym działalność pozarolniczą została zawieszona. Obowiązek udowodnienia, że działalność gospodarcza faktycznie nie była prowadzona pomimo braku jej zawieszenia spoczywa na osobie, która z istniejącego wpisu wywodzi skutki prawne.

Zdaniem Prezesa NFZ organ I instancji właściwie wykazał fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody na których się oparł, a także właściwie wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym wydruk CEIDG potwierdza, że odwołujący się prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą: [...] od dnia 1 sierpnia 1992 r. do dnia 25 marca 2013 r. Wpis został wykreślony z rejestru w dniu 29 marca 2013 r. zatem w okresie, który został wskazany we wniosku ZUS tj. od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 25 marca 2013 r. zainteresowany posiadał aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto z załączonej do wniosku wszczynającego postępowanie decyzji ZUS z [...] stycznia 2008 r. wynika, że od dnia 1 sierpnia 1992 r. skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] pod numerem wpisu [...]. Z posiadanych w dniu wydania rozstrzygnięcia dokumentów (tj. pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 16 sierpnia 2006 r., znak: [...]) wynika, iż w latach 1999-2006 zainteresowany osiągał przychody z tytułu ww. działalności.

Prezes NFZ uznał, że w skutek zaistniałego domniemania faktycznego i nie przedstawienia przez przedsiębiorcę dowodów przeciwnych domniemaniu stanowisko Dyrektora OW NFZ stwierdzające podleganie skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie wskazanym w decyzji jest prawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżył decyzję Prezesa NFZ z [...] maja 2018 r. zarzucając organowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 k.p.a. - z uwagi na uchylenie się przez organ od podjęcia z urzędu czynności zmierzających do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i oparcia się nie na faktach lecz na domniemaniach (zwłaszcza na domniemaniu, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej oznacza jej faktyczne prowadzenie);

b) art. 10 § 1 k.p.a. - z uwagi na wydanie skarżonej decyzji z pominięciem tego przepisu (skarżący wskazuje, że wysłanie przez organ stronie zawiadomienia na samym wstępie postępowania, przed przystąpieniem do zbierania materiału dowodowego i pominięcie zawiadomienia w momencie, gdy cały materiał dowodowy już zebrano /po czterech latach trwania postępowania odwoławczego/ nie może być uznane za realizację kodeksowego obowiązku);

c) art. 77 § 1 k.p.a. - z uwagi na uchylanie się organu od obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (zdaniem skarżąco organ mógł, a wręcz z uwagi na art. 7 k.p.a. miał taki obowiązek, wystąpić - czego nie zrobił - do innych organów państwa /np. skarbowych/ o informacje przez te organy posiadane, mogące potwierdzić czy skarżący w poszczególnych miesiącach okresu od 1 stycznia 2005 r. do 25 marca 2013 r. prowadził działalność gospodarczą czy też jej nie prowadził);

d) art. 81 k.p.a. - z uwagi na uznanie przez organ, na podstawie dowodów, co do których skarżący nie miał możności się wypowiedzenia (skarżący zaznacza, że przed wydaniem skarżonej decyzji nie został powiadomiony o zakończeniu postępowania dowodowego), określonych faktów jako udowodnionych;

e) art. 81a k.p.a. - z uwagi na jego niezastosowanie w postępowaniu wyjaśniającym (skarżący podkreśla, że kwestionowana decyzja - stwierdzająca, że w oznaczonym okresie podlegał on obowiązkowi - nakłada na niego de facto obowiązek prawny a swoich wątpliwości – [cyt. "musiał je mieć, skoro prowadził postępowanie przez ponad cztery lata"] - organ nie rozstrzygnął na korzyść strony;

f) art. 35 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 oraz art. 8 § 1 k.p.a. - z uwagi na to, że postępowanie odwoławcze trwało ponad cztery lata, w którym to czasie organ odwoławczy nie prowadził de facto (jak wskazuje skarżący - a taki wniosek można wysnuć z treści uzasadnienia decyzji) żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego ani dowodowego, mimo ustawowego obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego wynikającego z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.;

g) art. 107 § 1 k.p.a. - z uwagi, iż uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji nie spełnia dyspozycji tego przepisu (zarzut dotyczy zwłaszcza uzasadnienia faktycznego).

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (w miesiącach, w których skarżący nie prowadził działalności gospodarczej);

b) art. 13 pkt 4 sus w związku z przepisem wymienionym w punkcie 2 lit. a) zarzutów - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (poza okresem liczonym od dnia rozpoczęcia wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej do dnia rzeczywistego zaprzestania jej wykonywania).

Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2014 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powyższe zarzuty oraz wskazał, że dokonując w marcu 2013 r. (nie osobiście a ręką pracownika Urzędu Miasta [...]) wpisu do CEIDG, wskazał bieżącą datę a nie datę w której faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Zorientował się, że to może mieć istotne znaczenie już po fakcie, tego samego dnia, w trakcie rozmowy z pracownikiem w [...] oddziale ZUS. Zaznaczył, że nie było już możliwości skorygowania błędnego wpisu w zakresie daty zaprzestania działalności. W ocenie skarżącego, w sytuacji gdy błędnego zapisu w ewidencji nie można, z uwagi na jej właściwości (wynikające z być może niewłaściwego jej zaprojektowania) skorygować, to dane z takiej ewidencji nie mogą być w praworządnym państwie uznane za wiarygodny dowód (a jak się w niniejszej sprawie okazuje - również dowód jedyny), na podstawie którego organ państwa nakłada na obywatela obowiązki prawne. Powyższe w ocenie skarżącego zaprzeczałoby samej istocie państwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ nie narusza przepisów postępowania ani prawa materialnego w stopniu, który powodowałby jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Prezesa NFZ z [...] maja 2018 r., którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora OW NFZ z [...] kwietnia 2013 r., stwierdzające istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 25 marca 2013 r.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że z dniem 20 września 2008 r. weszła w życie ustawa zmieniająca (tj. ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. Nr 141, poz. 888), która sformalizowała instytucję zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej poprzez wprowadzenie art. 14a do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz odpowiednio do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach (Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej) i art. 13 pkt 4 sus (Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.).

Zawieszenie działalności gospodarczej jest instytucją prawa materialnego poprzez którą dokonano wyłomu w zasadzie prowadzenia działalności w sposób ciągły i odpowiednio ciągłości ubezpieczenia społecznego od rozpoczęcia do zaprzestania działalności. Zatem dopiero od wejścia w życie ustawy zmieniającej przedsiębiorca może okresowo zawiesić wykonywanie działalności (art. 14a ust. 1). Ustawodawca w art. 14a u.sd.g. dał przedsiębiorcy możliwość wyboru, stosownie do którego może on, ale nie musi skorzystać z zawieszenia działalności w okresie, kiedy działalność ta nie przynosi bieżących przychodów z uwagi np. na przejściowy brak kontraktów. Jeśli chce on skorzystać ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek, musi złożyć formalny wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej, bowiem taki skutek prawny następuje od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 14a ust. 7 w związku z art. 14a ust. 6 u.s.d.g.), por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 września 2012, sygn. akt III AUa 135/12, Lex nr 1223178, wyrok SN z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II UK 377/10, Lex nr 1212860.

Orzeczenia powyższe odnoszące się do powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego mają zastosowanie także do ubezpieczenia zdrowotnego, gdyż na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Jednocześnie w świetle art. 14 ust. 1 u.s.d.g. przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zatem wykonywanie działalności gospodarczej, a w konsekwencji określenie granic czasowych przymusu ubezpieczenia, jest pojmowane formalnie, co oznacza, że istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza wprawdzie o faktycznym prowadzeniu tej działalności, ale prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji jest traktowana jako prowadząca działalność gospodarczą (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa 685/12, Lex nr 1282580, wyrok SN z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt I UK 252/13, Lex nr 1460649). Stanowisko to potwierdza art. 33 u.s.d.g., który stanowi, że domniemywa się, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Jeżeli do CEIDG wpisano dane niezgodnie z wnioskiem lub bez tego wniosku, osoba wpisana do CEIDG nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej, działającej w dobrej wierze, zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli po powzięciu informacji o tym wpisie zaniedbała wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu. Błędy wynikające z braku precyzji w wypełnieniu formularza obciążają przedsiębiorcę, co nie wyklucza korekty i zmiany takich danych, w sytuacji gdy przyczyną zaistniałego stanu są oczywiste błędy pracowników gminy powstałe w toku przekształcania wniosek w dokument elektroniczny, czy też ujawnienie informacji zweryfikowanych w postępowaniu kontrolnym przeprowadzonym przez dany organ ZUS czy US (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 stycznia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2035/17).

Aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej tworzy domniemanie jej wykonywania. Domniemanie to można podważyć przedstawiając dowody przeciwne. Ciężar udowodnienia, że pomimo wpisu, działalność faktycznie nie była wykonywana spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z niego skutki prawne.

W ocenie Sądu należy zgodzić się z organami NFZ, że w toku postępowania strona skarżąca nie wykazała, aby w okresie objętym decyzją nie wykonywała działalności gospodarczej. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wykazujących, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w kontrolowanym okresie, chociaż był w tym celu wzywany przez Dyrektora OW NFZ (por. pismo z 27 lutego 2014 r.) a następnie na etapie postępowania odwoławczego przez Prezesa NFZ (por. pisma z 14 sierpnia 2014 r. i 28 marca 2018 r.). Pisma te pozostały bez odpowiedzi.

Dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika data rozpoczęcia wykonywania działalności, jej zawieszenia, wznowienia oraz zaprzestania. Nie jest przy tym istotne czy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorca uzyskuje przychody. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W świetle szczegółowo omówionych w treści zaskarżonej decyzji uregulowań prawnych ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu.

Z załączonego do akt administracyjnych sprawy wydruków z CEIDG jednoznacznie wynika, że skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą: [...] od dnia 1 sierpnia 1992 r. do dnia 25 marca 2013 r. Wpis został wykreślony z rejestru w dniu 29 marca 2013 r. Powyższe potwierdza, że w spornym okresie, tj. od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 25 marca 2013 r. skarżący posiadał aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto zgodnie załączoną do wniosku ZUS decyzją z [...] stycznia 2008 r. wynika, że od dnia 1 sierpnia 1992 r. skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] pod numerem wpisu [...]. Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 16 sierpnia 2006 r. potwierdza natomiast, że w latach 1999-2006 skarżący osiągał przychody z tytułu prowadzenia ww. działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze za prawidłowe Sąd uznał ustalenia organów NFZ, które przyjęły, że w niniejszej sprawie strona nie obaliła skutecznie domniemania wynikającego z treści art. 14 ust. 1 u.s.d.g. Dlatego też zarzut strony dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczenia, jak i art. 13 pkt 4 sus w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczenia uznać należy za bezzasadny.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia w sprawie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący został prawidłowo pouczony przez organy obu instancji o przysługujących mu uprawnieniach jednak z nich nie skorzystał. Wbrew twierdzeniom strony, pismem z 28 marca 2018 r., Prezes NFZ poinformował skarżącego o bardzo dużej ilości aktualnie rozpoznawanych odwołań i przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy do 30 lipca 2018 r. (zaskarżoną decyzję wydano [...] maja 2018 r.). W treści pisma organ ponownie wyznaczył skarżącemu termin 14 dni na zgłoszenie uwag do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazując, że po upływie terminu i niedokonaniu ww. czynności zostanie wydana decyzja administracyjna w oparciu o zebrany materiał dowodowy.

Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 81a k.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na jej wynik. W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwe przepisy w konsekwencji czego właściwie przyjęły, że w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji.

Zdaniem Sądu przekroczenie terminu rozpatrzenia odwołania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Niezależnie Sąd podkreśla, że przepisy k.p.a., przewidują szczególny tryb postępowania w przypadku przewlekłości postępowania administracyjnego, który musi być wyczerpany, aby możliwe było wniesienie skargi do sądu administracyjnego w przedmiocie przewlekłości. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że powyższy tryb postępowania został wyczerpany.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł jak w sentencji.