Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 531/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 273 ust. 6 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 2, art. 271 ust. 5, art. 298 pkt 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 552 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor Sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] na rzecz skarżącej [...]" S.A. w [...] kwotę [...](słownie: [...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Informacją z [...] marca 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Zarząd Zlewni w [...] – działając na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268; dalej w skrócie "pr.wod.") – ustalił podmiotowi [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] S.A. w [...], za okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. opłatę stałą w łącznej wysokości [...] zł, wskazując w uzasadnieniu, że opłata została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 3 i 5 pr.wod. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502; dalej "rozporządzenie RM") jako iloczyn jednostkowej opłaty wynoszącej 250,00 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni, oraz maksymalnej ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w ilości 1,58333333 mł/s.

Reklamację na tę informację złożyła [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] S.A. w [...] (dalej też jako "Spółka" lub "Skarżąca"), zarzucając, iż sposób wyliczenia opłaty stałej jest nieprecyzyjny. Ponadto Skarżąca podniosła, że w świetle art. 271 ust. 5 pr.wod. opłata stała pobierana jest za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Tymczasem wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego nie stanowią ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod. Wobec tego wprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia odkrywki nie jest objęte opłatą za usługi wodne.

Decyzją z [...] maja 2019 r. (znak: [...]) Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej też jako "Dyrektor Zarządu Zlewni" lub "Organ") – wskazując w podstawie prawnej na art. 273 ust. 6 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 2, art. 271 ust. 5, art. 298 pkt 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 w zw. z art. 552 ust. 2 pkt 1 pr.wod., § 10 ust. 1 rozporządzenia RM oraz art. 104 § 1 i 2 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. – określił Spółce za okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za wprowadzanie ścieków - wód z odwodnienia zakładu górniczego Odkrywki [...] (ścieki z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego) do wód i ziemi, obliczoną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250,00 zł na dobę za 1 mł/s, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym, tj. w decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] grudnia 2012 r. (znak [...]; zwanej dalej "Pozwoleniem"), w łącznej ilości 1.5833333 mł/s.

W uzasadnieniu decyzji Organ wyjaśnił, że Skarżąca korzysta z Pozwolenia, które zostało wydane zgodnie z jej wnioskiem i którego treść nigdy nie była przez nią podważana czy kwestionowana – w tym również co do zapisów jednoznacznie kwalifikujących wody z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego zakładu górniczego Odkrywki [...] (zwanej też dalej "Odkrywką") jako ścieki. Organ podkreślił, że kwalifikacja wód pochodzących z odwodnienia odkrywkowego zakładu górniczego jako ścieki nastąpiła nie tylko w oparciu o regulacje prawne, ale także zgodnie z treścią wniosku Spółki o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem Organu wody z odwodnienia odkrywkowego istotnie stanowią ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod. Tym samym ich wprowadzanie do wód lub do ziemi podlega opłacie stałej za usługi wodne zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 2 pr.wod. Co więcej, wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w wodach pochodzące z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego Odkrywki kształtuje się na poziomie 1500 mg/l – co również wynika wprost z treści Pozwolenia – a zatem przekracza 500 mg/l. Organ podkreślił, że to właśnie Pozwolenie stanowi źródło danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 552 ust. 2 pkt 1 pr.wod. W związku z tym art. 279 pkt 3 pr.wod. umożliwiający zwolnienie z opłat za usługi wodne nie znajduje zastosowania w analizowanej sprawie, gdyż opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym, aktualnym pozwoleniem wodnoprawnym, co oznacza, że podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym – w analizowanej sprawie zakład górniczy w rozumieniu przepisu art. 6 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze – obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające.

Skargę na opisaną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] S.A. w [...], reprezentowana przez r. G., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że wprowadzanie do wód lub do ziemi - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w art. 16 pkt. 61 lit. e pr.wod., powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne z dwóch zasadniczych powodów.

Po pierwsze zgodnie z ww. przepisem ściekami nie są niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. W analizowanym przypadku nie budzi wątpliwości, że odprowadzane wody są wodami z odwodnienia zakładu górniczego. W związku z tym w sposób bezsporny (Organ tego nie kwestionuje) została spełniona jedna przesłanka pozwalająca na uznanie, że odprowadzane wody nie są ściekami. Drugą, która musi być spełniona kumulatywnie do uznania, że konkretne wody nie są ściekami, jest to, aby były one wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. W analizowanym przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z wtłaczaniem wód do górotworu, ale występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego. Z punktu widzenia technologicznego wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego są wodami niezanieczyszczonymi, gdyż jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. Dlatego też w świetle art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod. nie mogą być one uznane za ścieki, a skoro tak to ich odprowadzanie do środowiska nie powinno być objęte obowiązkiem ponoszenia opłat, gdyż te ponoszone są tylko za odprowadzanie ścieków. W ocenie pełnomocnika Skarżącej stanu tego nie zmienia fakt, na którym koncentruje się Organ, że w Pozwoleniu wskazano, iż upoważnia ono do odprowadzania ścieków. Decyzja ta była bowiem wydana przed wejściem w życie Prawa wodnego z 2017 r., a skoro tak, to w procesie interpretacji jego postanowień należy uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, którymi się w nim posłużono. Mogą one bowiem wpływać na zakres obowiązków spoczywających na podmiotach korzystających ze środowiska. Najlepszym przykładem takiej zmiany wynikającej ze zmiany stanu prawnego są wody opadowe, które w poprzednim stanie prawnym były ściekami, a w obecnym już takiego charakteru nie mają. Nie budzi jednak wątpliwości, że aktualnie ich odprowadzanie do środowiska na podstawie pozwoleń, w których były one nazywane ściekami, nie jest już odprowadzaniem ścieków.

Po drugie, art. 279 pkt 3 pr.wod., stanowi, że zwolnione z opłat za usługi wodne (bez różnicowania ich rodzaju) jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Z przepisu tego nie wynika, czy zwolnienie to odnosi się tylko do opłat stałych, czy też tylko do opłat zmiennych. W związku z tym należy uznać, że zwolnienie to obejmuje wszystkie rodzaje opłat pod warunkiem, że wprowadzane ścieki spełniają warunki wskazane w tym przepisie. W analizowanym przypadku, w odniesieniu do wód innych niż niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego, Organ w ogóle nie przeprowadzał w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem z wyników prowadzonych badań monitoringowych spełniających wszystkie wymagania formalne, które są przekazywane organom ochrony środowiska, wynika, że poziomy te w praktyce nie są przekroczone, a wielkości znacząco są poniżej progów uprawniających organ do ustalenia opłaty. Skoro zaś w art. 279 pkt 3 pr.wod. nie wskazano, że zwolnieniem objęte są tylko przypadki, w których już w pozwoleniu przewidziano, że emisja siarczanów i chlorków nie będzie przekraczała tych wielkości, to znaczy, że organ powinien badać rzeczywistą emisję. W przeciwnym razie doszłoby do absurdalnych sytuacji, w których ze zwolnienia korzystałyby podmioty przekraczające w praktyce wielkości emisji wynikające z art. 279 pkt 3 pr.wod., tylko dlatego, że miały określone niższe parametry w pozwoleniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i podkreślając, że opłata stała za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków jest ściśle związana z pozwoleniem wodnoprawnym oraz że woda z pochodząca z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego staje się ściekiem z chwilą wprowadzenia do wód lub do ziemi; wody takie zanieczyszczają środowisko co do zasady, a ich wprowadzanie podlega opłatom (poza wyjątkiem, o którym mowa w art. 279 pkt 3 pr.wod.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonana pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] maja 2019 r. (znak sprawy: [...]) w przedmiocie opłaty stałej za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków, wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 z późn.zm.; w skrócie "pr.wod.").

Zgodnie z art. 271 ust. 1 pr.wod. wysokość opłaty stałej za:

1) pobór wód podziemnych,

2) pobór wód powierzchniowych,

3) odprowadzanie do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast,

4) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi

– ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 273 ust. 1 pr.wod., że podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 pr.wod. oraz w art. 272 ust. 17 albo art. 272 ust. 22 pr.wod., może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Jak wynika z art. 273 ust. 4 pr.wod., Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta rozpatrują reklamację w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. W razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta, na podstawie art. 273 ust. 5 pr.wod., przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne. Natomiast w przypadku nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają, na mocy art. 273 ust. 6 pr.wod., wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Ustawodawca przewiduje ponadto w art. 273 ust. 8 pr.wod., że od takiej decyzji podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Taka skarga została wniesiona w niniejszej sprawie przez Spółkę, przy czym w sprawie tej istota sporu ogniskuje się wokół tego, czy:

– po pierwsze – można uznać wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego, odprowadzane przez Skarżącą do wód lub do ziemi, za ścieki w myśl definicji ścieków określonej w art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod., zgodnie z którą "ściekami" są wprowadzane do wód lub do ziemi "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych";

– po drugie – nawet jeśli wody te stanowiłyby ścieki (w całości lub w części), to czy nie powinny one zostać objęte zwolnieniem z opłaty stałej na mocy przepisu art. 279 pkt 3 pr.wod., w myśl którego zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l.

W odniesieniu do pierwszej z wymienionych kwestii Skarżąca już w reklamacji wskazywała, że w jej ocenie w przedmiotowej sprawie wody odprowadzane z odwodnienia zakładu górniczego nie mieszczą się w ww. definicji ścieków. Powyższe Skarżąca potwierdziła następnie w skardze, podnosząc, iż w tej sprawie występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych pochodzących z odwodnienia wgłębnego zakładu górniczego, przy którym jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie.

Natomiast Dyrektor Zarządu Zlewni stoi na stanowisku, że wody pochodzące z odwodnienia odkrywkowego zakładu górniczego Skarżącej stanowią ścieki. Zdaniem Organu wynika to z decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] grudnia 2012 r. (znak [...]; "Pozwolenie") – udzielającej Spółce "pozwolenia wodnoprawnego na odwodnienie zakładu górniczego Odkrywki [...] oraz na wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków - wód z odwodnienia (wgłębnego i powierzchniowego) zakładu górniczego [...]" – które to pozwolenie, jak podkreślił Organ, zostało wydane zgodnie z wnioskiem Spółki i którego treść nigdy nie była przez nią podważana czy kwestionowana, w tym również co do zapisów jednoznacznie kwalifikujących wody z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego ww. odkrywki jako ścieki.

Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż ocena, czy wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego (Odkrywki) stanowią ścieki nie mogła się ograniczać do dokonania ustaleń, że strona dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzenie do wód lub do ziemi tych wód jako ścieków.

Należy bowiem zauważyć, że Pozwolenie, na które powołuje się Organ, zostało wydane na podstawie nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.; dalej też jako Prawo wodne z 2001 r.", w skrócie "pr.wod.2001"). Zgodnie z jej art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e za "ścieki" należało uznawać wprowadzane do wód lub do ziemi: "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie".

Natomiast zaskarżona decyzja została oparta na przepisach aktualnie obowiązującego Prawa wodnego (z 2017 r.), którego art. 16 pkt 61 lit. e pod pojęciem "ścieków" nakazuje rozumieć wprowadzane do wód lub do ziemi: "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych".

Proste zestawienie cytowanych przepisów art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e pr.wod.2001 oraz art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod. jasno pokazuje, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania Pozwolenia (tj. pod rządem Prawa wodnego z 2001 r.) niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych – lege non distinguente – stanowiły ścieki, którymi w świetle obecnie obowiązujących przepisów Prawa wodnego już nie są.

Tym samym zgodzić należy się ze Skarżącą, że od dnia wydania Pozwolenia wodnoprawnego istotnie zmieniły się przepisy prawa definiujące pojęcie "ścieków". Z tego względu, jak słusznie zauważa Skarżąca, w procesie interpretacji przepisów stanowiących podstawę nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty stałej należy uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, którymi się w Pozwoleniu posłużono. Wskazana zmiana przepisów powoduje również, że stanowisko Organu, w myśl którego odprowadzane wody są ściekami, gdyż tak określono je w Pozwoleniu, uznać należy za zbytnie uproszczenie, które w konsekwencji może prowadzić do niezasadnego obciążenia opłatą stałą podmiotu, który w świetle obowiązujących przepisów prawa nie powinien jej ponosić.

Powołana wyżej definicja legalna z art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod. nakazuje bowiem przyjąć, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego należy, co do zasady, uznawać za ścieki, poza dwoma wskazanymi w tym przepisie wyjątkami:

i) wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie;

ii) niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że mamy do czynienia z odwodnieniem zakładu górniczego oraz że – co przyznała Skarżąca w skardze – nie dochodzi w tym przypadku do wtłaczania pozyskanych wód do górotworu. Powyższe jednak nie może prowadzić do automatycznego uznania, iż mamy do czynienia ze ściekami, skoro w omawianym przepisie zawarto jeszcze wyłączenie co do wód niezanieczyszczonych.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, w myśl którego pojęcie wód niezanieczyszczonych odnosi się tylko do wód pierwotnie pozbawionych zanieczyszczeń, a nie do wód, które uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym lub w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Rezultat tego procesu, nawet jeżeli zachowuje wspomniane parametry, ma status wody oczyszczonej, a nie niezanieczyszczonej (por. wyroki WSA: z 17.07.2018 r., II SA/Kr 796/18; z 21.08.2018 r., II SA/Kr 793/18 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA).

Jednakże w kontrolowanej sprawie Organ odwołał się do wyłącznie do faktu istnienia Pozwolenia i do jego treści, tym samym całkowicie ignorując zawarte w art. 16 pkt 61 lit. e in fine pr.wod. wyłączenie. Powyższe czyni zasadnym postawienie Organowi zarzutu istotnego naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez niedostateczne wyjaśnienie, czy w niniejszej sprawie faktycznie wody z odwodnienia Odkrywki powinny zostać uznane za ścieki.

Celem uniknięcia ewentualnych wątpliwości w powtórnie prowadzonym postępowaniu, Sąd – mając na względzie drugą ze spornych w tej sprawie kwestii, na wypadek ustalenia przez Organ, że jednak wody pochodzące z odwodnienia Odkrywki są ściekami (w całości lub w części, np. dotyczącej tylko odwodnienia powierzchniowego) – ubocznie zauważa, iż w takiej sytuacji Organ winien jeszcze rozważyć i ocenić, czy w sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia z opłat za usługi wodne, przewidzianego w art. 279 pkt 3 pr.wod.

W zaskarżonej decyzji Dyrektor Zarządu Zlewni, powołując się na treść Pozwolenia, stwierdził, że wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w wodach pochodzących z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego Odkrywki kształtuje się na poziomie 1500 mg/l.

Takiego stanowiska nie sposób zaakceptować, i to co najmniej z dwóch powodów.

Po pierwsze, wbrew sugestiom Organu, w Pozwoleniu (pkt I.3.) określono wyłącznie dopuszczalną maksymalną, a nie faktyczną, ilość zanieczyszczeń, w tym chlorków (1000 mg Cl/dmł) oraz siarczanów (500mg SO4/dmł). Z treści Pozwolenia w żaden sposób natomiast nie wynika, jakie wielkości zanieczyszczeń rzeczywiście występują. Nie można przyjmować, że fakt określenia maksymalnych dopuszczalnych wielkości oznacza, iż one faktycznie występują. Tym bardziej, jeśli – jak twierdzi Skarżąca – z prowadzonych przez nią badań monitoringowych wynika, iż poziomy z Pozwolenia w praktyce nie są przekroczone, a wielkości znacząco są poniżej progów uprawniających Organ do ustalenia opłaty.

Po drugie, z treści art. 279 pkt 3 pr.wod. wcale nie wynika, aby ustawodawca odnosił podaną w nim wartość graniczną sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) – która nie powinna przekraczać 500 mg/l – do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (jako to np. uczynił w art. 279 pkt 4 pr.wod.). Dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było rzeczywiste ustalenie, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzanych do ziemi lub do wód wodach zasolonych nie przekracza 500 mg/l, niezależnie od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Za wadliwe należy więc uznać oparcie się przez Organ jedynie na ilościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, i to jako wielkości maksymalne dopuszczalne.

Powyższe okoliczności zostały niezasadnie pominięte przez Organ, który, przyjąwszy wadliwą i niekorzystną dla Skarżącej interpretację art. 279 pkt 3 pr.wod., w ogóle nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy ilości rzeczywiście wprowadzanych przez stronę chlorków i siarczanów (ich suma) przekraczają wartość uprawniającą do zwolnienia. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia – co wobec nałożenia na Skarżącą w Pozwoleniu (pkt I.6.) obowiązku wykonywania regularnych pomiarów jakości wód w zakresie stężeń chlorków i siarczanów nie powinno nastręczać istotnych trudności – a co w świetle art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. stanowiło kolejną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Reasumując, Sąd uwzględniając skargę uznał zasadność zarzutów skargi dotyczących niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w świetle prawidłowej – wyżej przedstawionej – wykładni przepisów art. 16 pkt 61 lit. e i art. 279 pkt 3 pr.wod.

Mając na względzie powyższe oraz uznając, że stwierdzone i opisane wcześniej naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu ([...] zł) oraz należne jej pełnomocnikowi wynagrodzenie, ustalone według stawek minimalnych ([...] zł) i kwotę [...]zł uiszczoną tytułem opłaty od pełnomocnictwa – łącznie [...] zł.

Organ ponownie rozpoznając sprawę w warunkach art. 153 p.p.s.a. kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim zaś ustali, czy wody pochodzące z odwodnienia Odkrywki, wprowadzane przez Skarżącą do ziemi lub do wód, rzeczywiście są "ściekami", o których mowa w art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod., tj. czy nie stanowią "wód niezanieczyszczonych" w rozumieniu ww. przepisu. Ponadto, w razie ustalenia, że sporne wody mają jednak status "ścieków" zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e pr.wod., Organ ustali – opierając się na rzeczywistych dostępnych danych (np. z ww. monitoringu) co do zawartości chlorków i siarczanów w spornych wodach, a nie na treści Pozwolenia – czy w sprawie nie zachodzą ewentualnie przesłanki zastosowania zwolnienia z opłat, o którym mowa w art. 279 pkt 3 pr.wod. W zależności od wyników tych ustaleń, Organ wyda stosowną decyzję, należycie ją uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.