Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 501/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 ust.1, art. 3 ust. 1,2, art. 4 pkt 1,2, art. 92 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 42 a
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 43 1  i 43 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Protokolant, Elżbieta Dzięcielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Go 832/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] w przedmiocie nałożenia na B.Z. kary za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty oraz poprzedzające ją decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...] z [...], w związku z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 105 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. Sąd wskazał m.in., że decyzja o nałożeniu kary na stronę została wydana w dacie decyzji o umorzeniu postępowania kierowanego do B. Z. jako prowadzącego działalność gospodarczą P.P.U.H. Usługi Transportowe B.Z., bez uprzedniego zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Sąd wskazał, że organy nie ustaliły w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy, zatem winny podjąć wszelkie działania procesowe w celu ustalenia czy wykonywany w dniu 1 października 2004 r. transport samochodu stanowił działalność gospodarczą, czy też był wykonywany prywatnie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...], nałożył na B.Z. karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Powyższe naruszenie obowiązków stwierdzili funkcjonariusze organu celnego w dniu 1 października 2004 r. podczas, przeprowadzonej na drodze krajowej nr [...], kontroli dokumentów kierowanego przez B.Z. zespołu pojazdów. Zespół ten składał się ze stanowiącego jego własność - samochodu ciężarowego M. (nr rejestracyjny [...]) oraz przyczepy (nr rej. [...]) należącej do P. K., o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. W trakcie tej kontroli kierowca przedłożył licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego udzieloną "PPHU" Usługi Transportowe B.Z. oraz umowę kupna-sprzedaży z [...] r. na przewożony samochód osobowy marki O. Nie przedłożył natomiast karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. W oparciu o powyższe sporządzono protokół kontroli nr [...] wraz z załącznikiem, w którym wykazano

wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty przez ww. przedsiębiorstwo.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uwzględniając te ustalenia, pierwotnie organ wszczął postępowanie w sprawie wobec przedsiębiorstwa "PPHU" Usługi Transportowe B.Z.. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że realizowany w dniu 1 października 2004 r. przejazd kontrolowanym zespołem pojazdów, nie był międzynarodowym przewozem drogowym na potrzeby własne wykonywanym przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Wobec tego organ przyjął, że przejazd realizowany był prywatnie przez osobę fizyczną - B.Z. i wszczął z urzędu w dniu [...] r. postępowanie wobec B. Z.. Stwierdził, że podstawą do tego była analiza treści umowy kupna-sprzedaży przewożonego samochodu osobowego, który został nabyty w Niemczech przez B.Z., gdyż to jego dane osobowe widnieją jako kupującego, a nie dane firmy. Fakt ten strona potwierdziła dodatkowo w przesłanych wyjaśnieniach z [...] r. oraz protokole przesłuchania B. Z. jako strony postępowania.

Z tej przyczyny decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] umorzył postępowanie w sprawie wykonywania przedmiotowego przejazdu przez przedsiębiorcę B.Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PPHU Usługi Transportowe B.Z..

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że mając na uwadze ustaloną w oparciu o dowody rejestracyjne dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów -4720kg, jak i ustaloną stronę postępowania - osobę fizyczną jako podmiot niebędący przedsiębiorcą, bezsprzecznym jest, że w tym konkretnym przypadku zastosowanie mają przepisy ustawy o transporcie drogowym w zakresie niezarobkowego przewozu drogowego. Organ wywiódł, że przepisy art. 42 ust. 1 pkt 1-5, art. 42a oraz art. 45 ustawy o transporcie drogowym, szczegółowo wymieniają przypadki w których uiszczenie opłaty drogowej nie jest wymagane. Po uwzględnieniu tych wyjątków, w ocenie organu każdy przejazd po drogach krajowych zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t wymaga uiszczenia należnej opłaty, niezależnie od tego czy pojazd, który przemieszcza się po drodze krajowej służy do działalności gospodarczej, czy też nie, oraz czy jedzie z ładunkiem czy bez ładunku. Stosownie bowiem do normy art. 4 pkt 4 ww. ustawy, niezarobkowy przewóz drogowy, to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych załadowanego lub bez ładunku.

Zgodnie natomiast z zapisem art. 3 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego, w tym przepisy dotyczące obowiązku uiszczenia opat za przejazd drogą krajową oraz kar za wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy.

W odwołaniu od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia B.Z. podniósł, że kontrola w dniu 1 października 2004 r. nie stwierdziła znamion przewozu zarobkowego lub na potrzeby własne w myśl ustawy o transporcie drogowym, tym samym wykonywany przez niego przejazd nie podlegał przepisom tej ustawy. Przewożony ładunek był jego własnością prywatną, a powołane przez organ przepisy ustawy odnoszą się do przedsiębiorców, a nie do osób prywatnych. Do odwołania strona dołączyła kserokopię pisma Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego Ministerstwa Transportu z dnia 19 lipca 2006 r.

Decyzją [...] Dyrektor Izby Celnej w R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 42 ust. 1 i 2, art. 87, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92, art. 93 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 ze zm.), oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 z późn.zm.) po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej, instancji po przedstawieniu zarzutów sformułowanych przez stronę w odwołaniu i stanu faktycznego sprawy -stwierdził, że nie znaleziono podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 42 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne pojazdami lub zespołami pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Przepisy ustawy, w kwestii uiszczania opłat za przejazd pojazdu po drogach krajowych, nie wyróżniają prywatnego charakteru wykonywanego przejazdu, bowiem zgodnie z brzmieniem art. 4 pkt 4, przewozem na potrzeby własne (niezarobkowym przewozem drogowym) jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku. Organ wskazał także stronie, że na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 42a ustawy, również osoby fizyczne nieprowadzące

działalności gospodarczej, jeżeli nie są zaliczane do sektora finansów publicznych, obowiązane są w przypadku każdego przejazdu takim pojazdem lub zespołem pojazdów po drogach krajowych uiścić stosowną opłatę. Z kolei na mocy art. 87 ust. 1 ww. ustawy kierowca zobowiązany jest mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli prawidłowo wypełniony dowód wniesienia powyższej opłaty, której stawka uzależniona jest od czasu przejazdu, rodzaju pojazdu samochodowego, dopuszczalnej masy całkowitej, liczby osi i emisji spalin pojazdu samochodowego.

Organ wskazał dalej, że określone w ustawie wyłączenia z obowiązku ponoszenia opłat są wyjątkiem od zasady powszechności ich ponoszenia, stąd nie mogą być interpretowane rozszerzające. Podkreślił także, iż obowiązek uiszczenia opłaty przez osobę niebędącą przedsiębiorcą i wykonującą przewozy drogowe potwierdził w wyroku z dnia 8 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., uchylając decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. [...]. W orzeczeniu tym Sąd podniósł, że do podmiotów niebędących przedsiębiorcami i wykonującymi przewozy drogowe stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Odpowiednie stosowanie przepisów ustawy oznacza obowiązek zastosowania konkretnych uregulowań w zakresie danego zagadnienia, gdy nie jest ono w ustawie uregulowane wprost.

W piśmie do Izby Celnej w R. z dnia [...] r. B.Z. wniósł o "rozpatrzenie jego odwołania w trybie skargi" i przekazanie go Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu swej .skargi podniósł, że pracownicy organów celnych zasugerowali się zapisem art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie uwzględniając zapisów art. 42 ust. 1 w połączeniu z art. 3 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy. Z dokumentacji jaka jest w posiadaniu organów jasno wynika natomiast, że przewóz skontrolowany w dniu 1 października 2004 r. był przewozem prywatnym, a tym samym wyłączonym z przepisów ustawy o transporcie drogowym. Dziwi skarżącego zwłaszcza fakt, że umorzono postępowanie w sprawie wobec jego firmy, a prowadzono wobec niego jako osoby prywatnej, co w jego ocenie potwierdza stan faktyczny.

W odpowiedzi Zastępca Dyrektora Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że podstawę materialnoprawną wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych stanowi przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym -obowiązujący w dniu zdarzenia - stanowiący, iż kto wykonuje transport drogowy lub

4

przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości 50 do 15000 zł. Wskazał także przepisy regulujące obowiązek kierującego pojazdem posiadania i okazania do kontroli dowodu uiszczenia należnej opłaty. Organ podkreślił, że w następstwie stwierdzenia faktu wykonywania przez skarżącego przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej prawem opłaty za korzystanie z dróg krajowych, miał obowiązek zastosowania przepisów prawa nakładających na przewoźnika odpowiednią karę pieniężną. Przywołując treść podpisanego przez skarżącego protokołu z kontroli z dnia 1 października 2004 r. organ stwierdził, iż stanowi on podstawowy dowód w sprawie potwierdzający brak uiszczenia opłaty. Poza sporem pozostaje zatem, że w dacie kontroli skarżący poruszał się po drodze krajowej zespołem pojazdów, którego masa całkowita przekraczała 3,5 tony.

Organ ponownie podkreślił, że ustawa o transporcie drogowym w art. 42 ust. 1 pkt 1 -5, art. 42a i art. 45 ściśle określa krąg zwolnień przedmiotowych i podmiotowych z obowiązku uiszczenia opłat. W konsekwencji wskazał, iż pozostaje poza sporem, iż strona wykonująca przewóz będąca podmiotem określonym w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, nie należy do żadnej z wymienionych w ww. przepisach grup podmiotów ustawowo zwolnionych od wnoszenia opłat za przejazd po drogach krajowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione nie mogą być uznane za skuteczne.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn.zm.). Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu.

Na wstępie dalszych rozważań należy wskazać, iż wprawdzie organy administracji publicznej zobowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania, jednakże dla oceny skutków prawnych, w szczególności obligatoryjności

nałożenia na skarżącego kary z tytułu nieuiszczenia opłaty drogowej w związku z przejazdem drogą krajową dokonywanym w dniu 1 października 2004 r., niezbędne jest ich stosowanie w brzmieniu obowiązujący w tej dacie (także po myśli przepisu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw Dz.U. Nr 180, poz. 1497).

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, póz. 874), w brzmieniu na dzień 1 października 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.), zwanej dalej "ustawą transportową", określała ona zasady podejmowania i wykonywania: krajowego i międzynarodowego transportu drogowego oraz krajowego i międzynarodowego niezarobkowego przewozu drogowego. W art. 3 ust. 1 ww. ustawy ustawodawca zastrzegł, że jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób; o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, a także zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Z kolei do przewozów drogowych wykonywanych: 1) w ramach powszechnych usług pocztowych, 2) w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, 3) przez podmioty niebędące przedsiębiorcami - stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 ww. ustawy).

W myśl przepisu art. 3 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Zgodnie z powyższym należy uznać za prawidłowe stanowisko organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie, zgodnie z którym przepisy ustawy o transporcie drogowym mają zastosowanie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, także przez podmiot niebędący przedsiębiorcą, przy czym odpowiednie zastosowanie mają przepisy ww. ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne art. 4 pkt 4).

Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 ustawy transportowej, każdy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki

wynikające z przepisów ustawy lub przepisów szczególnych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15.000 zł, przy czym wykaz naruszeń tych obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy.

Organy celne prawidłowo przyjęły, iż chodzi między innymi o obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, przewidziany w art. 42 ust. 1 ustawy transportowej. Stosownie do brzmienia tego przepisu obowiązującego w dniu kontroli, powinność uiszczenia tej opłaty obciążała bowiem przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonującego przewozy na potrzeby własne. Na podstawie przepisu art. 3 ust. 2 pkt 3, w zw. z art. 4 pkt 4, do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, stosować należało odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego, z wyjątkiem kategorii przedsiębiorców lub rodzajów przejazdów wskazanych w pkt 1-4.

Dokonując wykładni zakresu podmiotów objętych normą art. 42 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 4 ustawy transportowej, należy mieć na uwadze także fakt, iż w przepisie art. 42a ww. ustawy ustawodawca jednoznacznie wyłączył spod powyższego unormowania jedynie pewną ściśle określoną kategorię podmiotów niebędących przedsiębiorcami - mianowicie takie, które zostały zaliczone do sektora finansów publicznych. Oznacza to, że do innych podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zastosowanie maja obowiązki określone w art. 42.

Z tego powodu Sąd nie uznał za słuszny zarzutu skargi, zgodnie z którym do skarżącego, który wykonywał kontrolowany przejazd zespołem pojazdów jako niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą ("prywatnie"), nie mogą mieć zastosowania wymogi ustawy o transporcie drogowym. Wykładnia wskazanych wyżej przepisów ustawowych nakazuje bowiem odpowiednie stosowanie przepisów regulujących niezarobkowy przejazd drogowy, zatem także obowiązku uiszczania należnej opłaty drogowej za przejazd po drodze krajowej.

Wobec sporu zaistniałego pomiędzy B. Z. a organami celnymi, rola sądu administracyjnego przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z transportem drogowym, niezarobkowym przewozem drogowym lub innym przejazdem podlegającym przepisom ustawy transportowej, a w konsekwencji - z naruszeniem ustawowego obowiązku - zagrożonym karą pieniężną. Sąd jednakże zważył, że istota zagadnienia w rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku organów celnych oraz strony

skarżącej, nie sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy i w jakim zakresie w dniu 1 października 2004 r., do osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, można było stosować przepisy ustawy transportowej.

Dodatkowo należy w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż rozpoznając przedmiotową skargę Sąd związany jest w powyższym zakresie treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Go 832/05. W uzasadnieniu powyższego wyroku sąd jednoznacznie stwierdził, iż "do podmiotów niebędących przedsiębiorcami i wykonujących przewozy drogowe stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Odpowiednie stosowanie przepisów ustawy oznacza obowiązek zastosowania konkretnych uregulowań w zakresie danego zagadnienia, gdy nie jest ono uregulowane wprost. W art. 42 ust. 1 ustawodawca wprowadził obowiązek uiszczania opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonującego przewozy na potrzeby własne. A zatem, zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, do przewozów wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami i wykonujących przewóz drogowy, należy stosować uregulowania wynikające z art. 42 ust. 1 ustawy o obowiązku uiszczenia opłaty drogowej."

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy rozważenia wymagało także czy przedsiębiorca dokonujący po drodze krajowej, zespołem pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 t., przewozu zakupionej przez siebie rzeczy dla celów niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, zobowiązany był do uiszczenia stosownej opłaty drogowej.

Ustawa transportowa nie zawiera odrębnej definicji pojęcia "przedsiębiorcy" oraz "działalności gospodarczej", dlatego też posługując się zasadami wykładni systemowej i celowościowej należy interpretować te pojęcia w oparciu o definicje legalne zawarte przez ustawodawcę na użytek prawa publicznego w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U z 2007 r. Nr 155, poz. 1095). Ustawa ta, w myśl jej art. 1 reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z przepisem art. 2 ww. ustawy, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza,

budowlana, handlowa, usługowa (...), a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciajgły. Zgodnie z art. 2 ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Podkreślenia wymaga fakt, iż w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że działalność jest zarobkowa jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu w znaczeniu subiektywnym. Chodzi zatem o dążenie danego podmiotu do osiągnięcia zarobku przez wykonywanie określonej działalności, przy czym nie jest tu istotne, czy sam podmiot wykonujący tę działalność traktuje ją jako komercyjną (prowadzoną w celu zarobkowym).

O kwalifikacji danej działalności ostatecznie powinno przesądzać kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód [zob. też uchwała SN z dnia 30 listopada 1992 r., III CZP 134/92, OSNCP 1993, nr 5 oraz M. Szydło, Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim, Przegląd Sądowy 2002, nr 7-8, s. 2 i n.]. Przedsiębiorca prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą działając pod firmą, którą ujawnia we właściwym rejestrze (art. 431 i 432 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn.zm.). Zgodnie z normą art. 434 K.c., firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko, co nie wyklucza włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących ma przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy Sąd zważył, iż B Z. w dacie dokonywania spornego przejazdu był przedsiębiorcą, i to przedsiębiorcą uprawnionym do dokonywania transportu drogowego osób - czyli przewoźnikiem drogowym w tym zakresie, w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy transportowej.

Organy nie ustaliły co prawda jednoznacznie jaki jest podstawowy przedmiot działalności gospodarczej prowadzonej faktycznie przez skarżącego, brak jest także w aktach sprawy dowodów umożliwiających sprecyzowanie pełnego zakresu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (np. wypisu z ewidencji działalności gospodarczej). W aktach sprawy znajduje się jednak kopia licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego samochodem osobowym w zakresie przewozu osób, udzielonej B. Z. jako przedsiębiorcy prowadzącemu firmę "P.P.H.U. Usługi Transportowe B.Z.". W licencji określono numer w rejestrze przedsiębiorców [...], a obszar prowadzenia przewozów - Rzeczpospolita Polska.

Powyższy dokument, przedstawiony przez skarżącego osobie kontrolującej, w powiązaniu z kilkukrotnym oświadczeniem skarżącego, iż wprawdzie prowadzi on działalność gospodarczą, ale ów konkretny przejazd dokonywany był przez niego "prywatnie", pozwalają na przyjęcie tej okoliczności za dostatecznie udowodnioną.

Skoro B.Z. był przedsiębiorcą, czyli zarobkowo zajmował się prowadzeniem działalności gospodarczej, to nie utracił tego statusu dokonując konkretnego przejazdu w celach niezwiązanych bezpośrednio z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, jak to określa strona oraz organ "prywatnie" na jej potrzeby własne. Należy podkreślić, iż osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem działalności gospodarczej jest przedsiębiorcą od momentu podjęcia działalności, do czasu jej formalnego zakończenia (likwidacji). Oznacza to, że jest przedsiębiorcą zarówno gdy wykonuje działania bezpośrednio związane z tą działalnością, jak i wtedy, gdy wykonuje inne czynności nie mające takiego charakteru, jak każda inna osoba fizyczna. Nie można przy tym utożsamiać każdorazowo przedsiębiorcy z jego "przedsiębiorstwem", oznaczonym przez firmę, pod którą jako osoba fizyczna prowadzi on działalność gospodarczą.

Bezsporna miedzy stronami pozostaje okoliczność, iż przedmiotowy przewóz dokonywany był przez B.Z. niezarobkowo, nie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czyli jak wskazują strony - prywatnie. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Nie można jednak podzielić podstawowego zarzutu skargi, iż powyższy fakt oznacza, iż omawiany przejazd nie podlegał przepisom ustawy transportowej.

Na gruncie ustawy o transporcie drogowym, w stanie prawnym na dzień spornego przewozu, można bowiem wydzielić kilka kategorii podmiotów wykonujących przewóz drogowy, mając na względzie charakter wykonywanej działalności a także wymagania, jakie winny spełniać podmioty poruszające się pojazdami po drogach publicznych.

Wydzielić można przedsiębiorców wykonujących transport drogowy jako działalność zawodową i zarobkowo. Są to, w rozumieniu art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przewoźnicy drogowi, przez których rozumie się przedsiębiorców uprawnionych do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Podejmując i wykonując transport drogowy winni posiadać licencję (art. 5 ust. 1). Wykonując konkretny przewóz drogowy niezarobkowo na potrzeby własne, nadal podlegają obowiązkom określonym w ustawie (art. 4 pkt 4).

Druga kategoria to przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w innych branżach niż transport drogowy, zaś wykonywane przez nich przewozy służą jedynie

realizacji tej innej działalności. Dokonując przewozu drogowego na potrzeby własne, winni legitymować się stosownym zaświadczeniem (art. 33 ustawy) i spełniać inne określone w ustawie obowiązki.

Kolejna grupa to osoby niebędące przedsiębiorcami, wykonujące przewóz drogowy na potrzeby własne. Stosuje się do nich jedynie odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Jednakże uznanie dokonywanego przez te podmioty przewozu drogowego za "transport drogowy", w rozumieniu art. 4 ust.3 ustawy, wymaga spełnienia warunków kwalifikowania wykonywanego przez nich przewozu jako działalności o której mowa w art. 4 pkt 1 lub 2 ustawy transportowej.

Stosownie do art. 4 pkt 1 i 2 ustawy transportowej, krajowy i międzynarodowy transport drogowy oznacza co do zasady podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi. Zgodnie z art. 4 pkt 3 ww. ustawy, transport drogowy oznacza: krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4.

W konsekwencji należy uznać, że ustawodawca wyodrębnił zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego jako podstawowej zarobkowej działalności gospodarczej, od podejmowania i wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego (inna nazwa przewóz na potrzeby własne), potwierdza to także systematyka art. 1 i 4 ustawy transportowej. Tym samym wykonywanie przez przedsiębiorcę niezarobkowo, na potrzeby własne ("prywatnie"), przejazdu po drogach publicznych pojazdem który nie podlega wyłączeniu, także podlega regulacji ww. ustawy. Natomiast do osób niebędących przedsiębiorcami zastosowanie mają tylko te przepisy, które dotyczą niezarobkowego przewozu drogowego, w tym obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd.

Jak ustalono w toku postępowania w rozpatrywanej sprawie, B.Z. dokonywał w dniu 1 października 2004 r. przejazdu po drodze krajowej, stanowiącym jego własność pojazdem - samochodem osobowym M., przewożąc z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej, na wynajętej przyczepie, zakupiony przez siebie na terenie Niemiec samochód marki O. Wykorzystany do przewozu zespół pojazdów (w znaczeniu art. 4 pkt 1 ustawy transportowej) miał masę całkowitą przekraczającą 3,5 tony. Podczas kontroli B.Z. nie okazał dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, i oświadczył, iż myślał że jest ona niepotrzebna, gdyż wiezie samochód dla siebie. Powyższe okoliczności pozostają między stronami bezsporne.

Rozpoznając sprawę w tym kontekście, Dyrektor Izby Celnej trafnie zatem przypisał decydujące znaczenie przepisowi art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy transportowej, obowiązującemu w dacie kontroli. Zgodnie z jego postanowieniami do przewozów drogowych wykonywanych: przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Należy zgodzić się z organem celnym, iż B.Z. dokonywał przedmiotowego niezarobkowego przewozu drogowego "jako osoba niebędąca przedsiębiorcą". Ustalony bowiem w sprawie prawidłowo stan faktyczny nie umożliwia przypisania przedmiotowemu przewozowi cech podejmowania i wykonywania transportu drogowego, w rozumieniu art. 4 pkt 1,2 i 3 ustawy transportowej, ani też przewozu na potrzeby własne (z uwagi na brak spełnienia przesłanki wykonywania przejazdu przez przedsiębiorcę pomocniczo wobec podstawowej działalności gospodarczej). Przedmiotowego przewozu drogowego dokonuje bowiem jako osoba fizyczna, niezależnie od źródła swego ewentualnego zarobkowania.

W konsekwencji mając na uwadze dyrektywy wykładni systemowej i celowościowej art. 3 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 4 ustawy transportowej, Sąd zważył, iż przedsiębiorca wykonujący konkretny przewóz drogowy, na potrzeby własne jako osoby fizycznej, w sytuacji kiedy przewóz ten nie jest funkcjonalnie związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, podlega jednakże przepisom ustawy transportowej w zakresie obowiązku uiszczenia stosownej opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, a także sankcji w postaci nałożenia określonej przepisami kary za brak uiszczenia tejże opłaty. Na takim podmiocie ciąży bowiem obowiązek przestrzegania warunków, jakie ustawodawca nałożył dla wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego.

Zdaniem Sądu, zamiarem ustawodawcy wprowadzającego obowiązek samodzielnego uiszczania przez podmioty dokonujące przejazdów po drogach publicznych pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, było zmierzanie do zapobiegania dalszemu nadmiernemu niszczeniu dróg publicznych, a pośrednio także zapewnienia większego bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom tych dróg. Dlatego też nakazy w tym zakresie zawarte w ustawie o transporcie drogowym winny być bezwzględnie przestrzegane nie tylko przez przedsiębiorców wykonujących zarobkowe przewozy lub przewozy na potrzeby własne, lecz także inne podmioty korzystające z dróg publicznych w tożsamy sposób (m.in. tożsamym pojazdem lub zespołem jednym, z analogicznym obciążeniem), o ile ustawa nie stanowi inaczej. Wyjątków w tym zakresie nie należy interpretować rozszerzające, wbrew woli ustawodawcy. W ocenie Sądu stanowisko takie potwierdza także wprowadzona do ustawy o transporcie drogowym zmiana - art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 180, poz. 1497), która weszła w 25 października 2005 r. Poprzez nadanie przepisowi art. 42 ust. 1 ustawy transportowej jednoznacznego brzmienia: "podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy (...)", miała jedynie na celu usunięcie mogących powstawać rozbieżności interpretacyjnych w wykładni przepisów w dotychczasowym brzmieniu, co jak wskazuje niniejsza sprawa, należy ocenić jako prawidłowy zabieg legislacyjny ustawodawcy. Jednakże nie niweczy to istniejącego wcześniej - tj. w dniu 1 października 2004 r. obowiązku skarżącego wynikającego ze wskazanych wyżej powszechnie obowiązujących przepisów ustawy.

Po myśli przepisu art. 93 ust. 1 ustawy transportowej, w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1, mieli prawo nałożyć w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy, przedsiębiorcę wykonującego przewozy na potrzeby własne albo podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2.

Zgodnie z poz. 4.1. tegoż załącznika (w wersji obowiązującej w dniu kontroli), wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych penalizowane jest karą pieniężną w kwocie 3.000 zł. Organy celne miały więc podstawę do wymierzenia kary w tej właśnie wysokości, w świetle powołanego wcześniej art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy transportowej, w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy. Jak to zostało wskazane w odpowiedzi na skargę, kara ta jest określona w sztywnej wysokości, przewidzianej załącznikiem do ustawy o transporcie drogowym. Organy celne nie mają prawnej możliwości "dostosowywania" wysokości kar do możliwości płatniczych stron.

Z tych powodów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na zasadzie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), orzekł jak sentencji. Jednocześnie wobec oddalenia skargi, zgodnie z przepisem art. 200 a contrario ww. ustawy, skarżącemu nie przysługuje zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego.