Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1438/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie NSA Stanisław Gronowski (spr.) Gabriela Jyż Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki jawna R. K., S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1520/12 w sprawie ze skargi O.L. Spółki z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 listopada 2011 r. nr Sp. . w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1520/12, wydanym w sprawie ze skargi O. L.Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 listopada 2011 r. nr Sp. . w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, uchylono zaskarżoną decyzję.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Decyzją Urzędu Patentowego z dnia 5 listopada 2009 r. przyznano A. Spółce Jawnej R. K., S. K. z siedzibą w Ł., zwanej dalej "uprawnioną", prawo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny MEGA CAPSULES, zgłoszony do ochrony w dniu 10 sierpnia 2006 r.

W świetle opisu tego znaku przedstawia on napis "MEGA CAPSULES", przy czym człon "MEGA" napisany jest za pomocą konturów poszczególnych liter słowa "MEGA", a człon "CAPSULES" umieszczony jest poniżej i napisany jest stylizowaną czcionką. Poniżej znajduje się grafika przedstawiająca produkt w postaci pigułek. Całość umieszczona jest na niejednolitym tle. W lewym dolnym rogu znajduje się informacja handlowa o producencie.

Znak towarowy przeznaczony jest do oznaczania towarów w klasach 5, 29 i 32, w tym m.in. odżywek wzmacniających organizm.

W dniu 20 września 2010 r. do Urzędu Patentowego wpłynął sprzeciw O.L. Spółka z o.o. z siedzibą w N., zwanej dalej "spółką", wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na wspomniany znak towarowy. Podstawę prawną sprzeciwu stanowił zarzut udzielenia prawa ochronnego z naruszeniem przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej "p.w.p."). W myśl tego przepisu, nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.

Według spółki sporny znak jest podobny, w rozumieniu powołanego przepisu, do należących do niej:

• znaku słowno-graficznego "MEGA CAPSULES" o numerze R-. przeznaczonego do oznaczania m.in. odżywek wzmacniających, ujętych w klasach 5, 29 i 30,

• znaku towarowego słownego "MEGA CAPS" o numerze R-. przeznaczonego także do oznaczania m.in. odżywek wzmacniających w klasach 5, 29 i 30,

• znaku towarowego słowno-graficznego "MEGA CAPS" o numerze R-. przeznaczonego również do oznaczania m.in. odżywek wzmacniających w klasach 5, 29 i 30.

Zdaniem spółki wszystkie cztery wskazane znaki przeznaczone są do oznaczania podobnych i identycznych towarów. Pomiędzy spornym znakiem a znakami należącymi do spółki występuje podobieństwo pod względem fonetycznym, wizualnym i znaczeniowym, a zatem odbiorcy mogą uznać towary oznaczane spornym znakiem za pochodzące od spółki lub podmiotu z nią powiązanego. Jak podkreśliła, zarówno w znaku spornym, jak i w znakach przeciwstawionych, elementy słowne dominują nad szatą graficzną. Elementy słowne "MEGA CAPSULES" oraz "MEGA CAPS" są oznaczeniami fantazyjnymi, abstrakcyjnymi.

Uprawniona uznała sprzeciw za bezzasadny i sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. Wskazała na zarejestrowanie wielu znaków towarowych, zawierających słowa "mega" i "capsules", które są przeznaczone do oznaczania podobnych towarów.

Urząd Patentowy decyzją z dnia 17 listopada 2011 r. nr Sp. oddalił sprzeciw.

Zdaniem organu towary, do oznaczania których przeznaczone są analizowane znaki, są w znacznym stopniu podobne, a w niektórych przypadkach wręcz identyczne. Są to przede wszystkim różnego rodzaju odżywki i inne środki wzmacniające, zawierające znaczną ilość białka, witaminy i minerały, przeznaczone przede wszystkim dla sportowców.

Oceniając, na gruncie przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., podobieństwo spornego znaku i znaków przeciwstawionych, jak podniósł organ, ocena podobieństwa prowadzona jest w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, z uwzględnieniem ich dystynktywnych i dominujących elementów. W sprawie istotny jest krąg docelowych odbiorców towarów oznaczanych spornym znakiem, do których należą głównie sportowcy, przede wszystkim osoby ćwiczące na siłowni w celu uzyskania pożądanej sylwetki oraz zbudowania określonej masy mięśniowej. Tacy nabywcy towarów są uważni i ostrożni, a przed zakupem odżywki lub innego preparatu wzmacniającego zazwyczaj sprawdzają załączoną do danego produktu informację o jego składzie i działaniu lub konsultują zasadność zażycia preparatu ze sprzedawcą lub innymi osobami korzystającymi z tego rodzaju produktów.

Analizując omawiane znaki towarowe pod względem znaczeniowym, zdaniem Urzędu Patentowego, elementy słowne znaku spornego oraz znaku "MEGA CAPSULES" o numerze R- mają charakter opisowy w stosunku do oznaczanych tymi znakami towarów. Słowo "mega" pochodzi z języka greckiego (megas - wielki) i stanowi pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający duży, wielki (np. megalit, megafon), albo przedrostek jednostki miary. Słowo to występuje w wielu językach świata i dla przeciętnego polskiego odbiorcy jego znaczenie jest oczywiste. Natomiast słowo "capsules" oznacza w języku angielskim i francuskim kapsułki. W języku angielskim, który jest podstawowym językiem obcym stosowanym w praktykach handlowych, powyższe słowo jest wymawiane jako "kapsuls" albo "kepsuls".

Oznaczenie "MEGA CAPSULES" będzie zrozumiałe dla polskich odbiorców, którzy ze względu na podobieństwo brzmienia i zapisu, odczytają je jako "mega kapsułki". W związku z tym podobieństwem przeciętny polski konsument nie będzie miał problemu ze zrozumieniem słowa "CAPSULES", niezależnie od stopnia znajomości języka angielskiego. Fakt, iż jakieś oznaczenie składa się m.in. ze słowa pochodzącego z języka obcego, nie wyklucza opisowego charakteru tego oznaczenia. Zależy to bowiem od stopnia znajomości danego języka wśród polskich odbiorców oraz od tego, czy te słowa są powszechnie używane i zrozumiałe, czy też jest to trudne słownictwo specjalistyczne. Zarówno konsumenci, jak i sprzedawcy odżywek dla sportowców, w celu opisania znacznego rozmiaru kapsułki posługują się określeniami takimi jak: mega capsules, mega caps, mega kapsułki, mega kaps, czy mega dawka, co wynika z materiałów przedstawionych przez skarżącą. Sporny znak jest też zrozumiały dla większości nabywców odżywek i innych preparatów wspomagających, ponieważ słowo "capsules" jest podobne do jego polskiego odpowiednika "kapsułki". Toteż, odbiorcy z pewnością będą kojarzyć powyższe słowa ze sobą.

W ocenie organu znaki "MEGA CAPSULES" są identyczne pod względem znaczeniowym, lecz okoliczność ta nie stwarza ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd ze względu na opisowy charakter tych oznaczeń w stosunku do sygnowanych nimi towarów.

Analizując natomiast znaki "MEGA CAPS" o numerach R- i R- w ocenie Urzędu Patentowego ich poszczególne elementy słowne można określić jako aluzyjne, podczas gdy znaki analizowane w całości należy uznać za pozbawione konkretnego znaczenia. Słowo "mega", jak już wskazano, oznacza bowiem przedmiot o znacznej wielkości. Natomiast element słowny "CAPS" nie posiada żadnego znaczenia. Jest to bowiem fantazyjny wyraz, który może być postrzegany, jako skrót od angielskiego słowa "capsule" lub "capsules", oznaczającego kapsułkę lub kapsułki. Wobec fantazyjnego charakteru znaków "MEGA CAPS" nie może być mowy o podobieństwie znaczeniowym spornego oznaczenia do powyższych znaków.

Porównując płaszczyznę wizualną omawianych znaków, znak sporny oraz przeciwstawione mu znaki towarowe "MAGA CAPSULES" o numerze R-. i "MAGA CAPS" o numerze R-., są oznaczeniami słowno-graficznymi, zaś znak towarowy "MEGA CAPS" o numerze R- ma charakter słowny. Szata graficzna znaku spornego jest znacznie rozbudowana i stanowi charakterystyczną, fantazyjną kompozycję przypominającą etykietę towaru. Na tą szatę składają się charakterystyczny sposób zapisu słów "MEGA CAPSULES" oraz kilka kapsułek koloru białego umieszczonych poniżej tych słów. Powyższe elementy znajdują się na niejednolitym tle o odcieniu szarym i czarnym. Dlatego sporny znak towarowy składa się z wielu elementów graficznych i słownych, które przyciągają uwagę odbiorcy. Znak ten należy analizować, z uwzględnieniem jego dominujących elementów, którymi są graficzny motyw kapsułek, oraz słowa "MEGA CAPSULES".

Tymczasem przeciwstawiony znak towarowy "MEGA CAPSULES" o numerze R-. został przedstawiony w sposób odmienny od spornego znaku. W przypadku tego znaku kompozycja graficzna jest mniej rozbudowana. Składa się z zapisanych w charakterystyczny sposób liter oraz umieszczonego obok nich przedmiotu o nieregularnym kształcie przedstawionego w kolorze czarno-białym. Przedmiot ten znajduje się wewnątrz kwadratu. Drugi z przeciwstawionych znaków, tj. "MEGA CAPS" o numerze R-., składa się jedynie z charakterystycznie zapisanych liter częściowo otoczonych obwódką. Natomiast ostatni ze znaków należących do spółki, tj. "MEGA CAPS" o numerze R-., jest znakiem słownym i nie posiada jakichkolwiek elementów graficznych.

W ocenie organu wskazane powyżej cechy znaków pozwalają stwierdzić, że są one niepodobne pod względem wizualnym. Przesądza o tym przede wszystkim odmienna koncepcja graficzna znaków słowno-graficznych, przede wszystkim znaku spornego oraz różnice w postaci odmiennego sposobu zapisu liter. Występujące w tych znakach elementy odmienne mają charakter dominujący i dlatego znaki te są postrzegane jako zupełnie różne.

Również w przypadku oceny podobieństwa wizualnego znaków istotny był opisowy charakter znaków "MEGA CAPSULES", który sprawia, że dla oceny postrzegania znaków ważniejsze są ich pozostałe elementy w postaci motywów graficznych. Powyższa okoliczność jest również kluczowa przy porównaniu oznaczeń na płaszczyźnie fonetycznej. Co prawda znak sporny w trakcie wymawiania brzmi identycznie jak znak "MEGA CAPSULES" R-. i podobnie do dwóch znaków "MEGA CAPS", lecz również w tym przypadku należy mieć na uwadze informacyjny charakter oznaczeń "MEGA CAPSULES". Wobec powyższego w postrzeganiu ich przez przeciętnych odbiorców pierwszoplanowe są pozostałe elementy znaków.

Ostatnią przesłankę określoną w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. jest możliwość spowodowania wśród odbiorców błędu polegającego w szczególności na skojarzeniu znaku spornego ze znakiem wcześniejszym. Ogólna całościowa ocena ryzyka wprowadzenia w błąd uwarunkowana jest, zdaniem organu, szeregiem współzależności występujących pomiędzy wszystkimi elementami, które należy poddać analizie w danej sprawie. Istotne znaczenie ma w tym przypadku kwestia ogólnego wrażenia przeciwstawionych oznaczeń, jakie wywołują one na potencjalnym konsumencie oraz zwykłe warunki obrotu gospodarczego. Ocena podobieństwa znaków towarowych nie może ograniczać się do jednego tylko z elementów znaków, choćby najbardziej charakterystycznego. Zdaniem organu występujące w analizowanych oznaczeniach elementy odmienne przeważają nad ich cechami wspólnymi. Rozbudowana szat a graficzna spornego znaku będzie niewątpliwie przyciągać uwagę odbiorców, odgrywając kluczową rolę. Jest ona na tyle charakterystyczna, że pozwala odbiorcom odróżniać przeciwstawione znaki i zdaniem organu eliminuje ich podobieństwo. Jedynymi wspólnymi cechami porównywanych znaków są słowa "MEGA CAPSULES", które mają charakter informacyjny oraz zostały przedstawione w odmienny graficznie sposób. W ocenie Urzędu Patentowego sama okoliczność występowania podobnych słów w znakach towarowych nie przesądza o istnieniu ryzyka wprowadzenia w błąd potencjalnych odbiorców i nie wyklucza możliwości udzielenia prawa ochronnego. Ryzyko takie należy bowiem oceniać na podstawie całościowej oceny podobieństwa znaków oraz przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych w danej sprawie.

Oceny ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd należy dokonywać w sposób kompleksowy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych w danej sprawie, takich jak: stopień podobieństwa pomiędzy przeciwstawionymi znakami oraz towarami, do oznaczania których są one przeznaczone, skojarzenia jakie mogą wystąpić pomiędzy przeciwstawionymi znakami, czy dystynktywność poszczególnych elementów znaków. Dla celów całościowej oceny niebezpieczeństwa konfuzji model przeciętnego odbiorcy ukształtowany w orzecznictwie stanowi osoba należycie dobrze poinformowana, należycie uważna i ostrożna. Poziom spostrzegawczości przeciętnego konsumenta może się różnić w zależności od rodzaju towarów lub usług. Zdaniem organu konsument nabywający odżywki dla sportowców i inne podobne preparaty, wiedząc o ich wpływie na zdrowie i o niebezpieczeństwach płynących z ewentualnej pomyłki, będzie szczególnie uważny i ostrożny. Taki odbiorca, nawet jeżeli nie posiada profesjonalnej wiedzy i doświadczenia w zakresie wskazanych towarów, podczas ich zakupu jest wyjątkowo uważny w wyborze właściwego produktu. Nie są to bowiem zwyczajne towary codziennego użytku, mające wpływ na proces budowania pożądanej sylwetki oraz mogące mieć poważne skutki dla zdrowia konsumenta. Osoba kupująca tego rodzaju odżywki zazwyczaj uważnie poszukuje właściwego dla niej produktu i sięga po poradę profesjonalnego sprzedawcy lub doradcy. Rozsądny nabywca takich towarów przy ich zakupie zwraca więc szczególną uwagę na znak towarowy, którym są one oznaczone. Z tych względów w ocenie organu analizowane oznaczenia są na tyle zróżnicowane, że konsumenci z pewnością nie będą mieli problemów z ich identyfikacją i odróżnieniem. Przesądzają o tym dominujące różnice pomiędzy nimi, które przeważają nad elementami zbieżnymi. Dlatego nie istnieje niebezpieczeństwo, iż nabywca stwierdzi, że ma do czynienia z tym samym towarem lub serią towarów wytwarzanych przez wnoszącego niniejszy sprzeciw lub podmiot z nim powiązany.

Urząd Patentowy wziął pod uwagę ugruntowaną w orzecznictwie polskim i europejskim zasadę silniejszej ochrony tych znaków towarowych, które cechuje większa odróżnialność. W świetle orzecznictwa niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd jest tym większe, im większą zdolność odróżniającą posiada znak z wcześniejszym pierwszeństwem oraz bardziej podobne są towary lub usługi opatrzone porównywanymi znakami. Zdaniem ETS, ustalając zdolność odróżniającą znaku i oceniając tym samym, czy ma on szczególną zdolność odróżniającą, należy przeprowadzić całościową ocenę jego mniejszej lub większej wagi zdolności do identyfikowania towarów lub usług, dla których został on zarejestrowany. Dokonując tej oceny należy wziąć pod uwagę wszelkie istotne warunki, a w szczególności cechy samego znaku towarowego, włączając w to fakt posiadania lub nie elementu opisowego towarów lub usług przez znak. W tym kontekście, jak ustalił Urząd Patentowy, słowa "MEGA CAPSULES" mają słabą zdolność odróżniającą w stosunku do towarów oznaczanych przeciwstawionymi znakami, wobec czego ważniejsze są pozostałe elementy tych znaków. Mając na uwadze powyższą okoliczność oraz dokonaną wcześniej analizę podobieństwa znaków towarowych, a także stanowisko doktryny i sądów, w ocenie organu nie istnieje prawdopodobieństwo powstania wśród odbiorców błędu polegającego na skojarzeniu między badanymi znakami.

Reasumując, zdaniem organu, przeciwstawione znaki oceniane jako całość są na tyle zróżnicowane, że wywierają odmienne wrażenie na odbiorcach, a tym samym nie są podobne w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Brak podobieństwa znaków wyklucza możliwość wprowadzenia w błąd odbiorców pomimo stwierdzonego podobieństwa towarów. Ze względu na brak podobieństwa między znakami nie można mówić o niebezpieczeństwie, że odbiorca może błędnie uznać zgłoszony w niniejszej sprawie znak za odmianę wcześniej zarejestrowanego oznaczenia, pochodzącą od tego samego podmiotu lub też mylnie przyjmie, że istnieją związki organizacyjno-prawne łączące odrębnych przedsiębiorców.

W następstwie skargi spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny, o czym była mowa na wstępie, uchylił decyzję Urzędu Patentowego.

W sprawie, jak przypomniał Sąd pierwszej instancji, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Przepis ten określa tzw. względną przeszkodę udzielenia prawa ochronnego. W sprawie też, o czym była mowa, towary, do oznaczenia których przeznaczone są porównywane znaki, są identyczne bądź co najmniej jednorodnego charakteru.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji Urząd Patentowy nie uzasadnił w sposób przekonujący, iż w sprawie nie zachodzi, tzw. względna przeszkoda udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "MEGA CAPSULES" o numerze R- 222182 w zakresie objętym sprzeciwem (towary z klas 5 i 29). Podobieństwo kwalifikowane oznaczeń może wynikać już z samego faktu powtórzenia w znaku spornym elementu słownego występującego w jednym ze znaków przeciwstawionych. W szczególności za nieprzekonujący uznano wywód Urzędu Patentowego o rodzajowym charakterze wyrażenia słownego "MEGA CAPSULES", który miałby obejmować swoim znaczeniem całą kategorię odżywek dla sportowców (kulturystów), podczas gdy żaden z dokumentów zbiorczo wymienionych w tym fragmencie uzasadnienia, zdaniem Sądu, tezy tej nie potwierdza. Innymi słowy, organ nie wyjaśnił, a z materiału sprawy okoliczność ta nie wynika jednoznacznie, aby sporny znak towarowy niósł konkretne informacje o rodzaju i właściwościach towaru. Nie wskazuje przy tym jedynie na właściwości związane ze sposobem podania towarów, do których oznaczenia został przeznaczony, tym bardziej, że brak jest w sprawie dowodu, aby towary dla których został on przeznaczony, miały wyłącznie postać kapsułek. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji podobne poglądy wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie oznaczenia MEGA CAPS (wyrok z 29 maja 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 611/09). Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie został umotywowany pogląd Urzędu Patentowego o opisowym (rodzajowym) charakterze spornego oznaczenia, a także o dominującej roli, jaką miałaby odgrywać w nim grafika, która raczej z uwagi na brak rzucającej się w oczy kolorystyki i fantazyjnej ornamentacji nie będzie odebrana przez przeciętnego konsumenta, jako dostatecznie odróżniająca i wskazująca na pochodzenie towaru. W ocenie Sądu grafika w przypadku rozpatrywanym w niniejszej sprawie nie stanowi dostatecznej przeciwwagi dla identycznego, jak w znakach przeciwstawionych elementu słownego.

Z uwagi na akcentowaną w orzecznictwie oraz doktrynie zasadę całościowej oceny znaku towarowego, brak jest uzasadnienia dla akceptacji poglądu organu, który wyraźnie dokonał oceny jednego tylko elementu - strony graficznej znaków porównywanych. Pomijając jego zdaniem nie dystynktywny element słowny Urząd Patentowy naruszył powyższą zasadę, uchybiając przepisom procedury (art. 7, art. 77 oraz w szczególności 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.).

Uprawniona wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach zaskarżenia wskazanych w przepisach art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

• art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego za nieprawidłową i uznanie, że sporne znaki towarowe MEGA CAPSULES i MEGA CAPS mają charakter opisowy, a podobieństwo występujące pomiędzy nimi powoduje możliwości wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

• art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na pominięciu różnic w warstwie graficznej przeciwstawionych znaków towarowych i przez to uznanie, że znaki te nie różnią się w sposób dostateczny, a zatem nie wskazują na pochodzenie towarów i powodują możliwości wprowadzenia odbiorców w błąd;

• art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku wskazania co do dalszego postępowania, mimo uwzględnienia skargi i konieczności jej ponownego rozpatrzenia przez organ administracji.

Skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie błędną wykładnię 132 § 2 pkt 2 p.w.p., polegającą na uznaniu, że dominującym elementem porównywanych znaków jest część słowna, w przeciwstawionych znakach towarowych grafika nie ma charakteru dostatecznie odróżniającego, a w konsekwencji istotą sprawy jest ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd przez przeciwstawione znaki towarowe.

Według uprawnionej Urząd Patentowy prawidłowo dokonał szczegółowej oceny znaków towarowych na płaszczyznach wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, uznając je za nie podobne pod względem wizualnym, gdyż każdy ze znaków słowno-graficznych ma rozbudowaną fantazyjną i charakterystyczna szatę graficzną.

Ponadto - w warstwie słownej – omawiane znaki mają charakter opisowy w stosunku do oznaczanych nimi towarów - słowo "mega" (gr. Megas - wielki) oraz słowo "capsules" (ang. fr. - kapsułki). Z racji faktu, że odbiorcami towarów oznaczonych wskazanymi znakami towarowymi są sportowcy oraz sprzedawcy odżywek dla sportowców, posługiwanie się określeniami "mega kapsułki", "mega kaps", "kaps" lub "kapsułki" dotyczy towarów o określonym kształcie i wielkości. Krąg adresatów tychże produktów to co do zasady ludzie młodzi, którzy w dobie posługiwania się różnego rodzaju komunikatorami używają skrótów oraz potocznych określeń, także w języku angielskim. Określenia te nie mają więc dostatecznych znamion odróżniających, dlatego też - odmiennie do stanowiska Sądu pierwszej instancji, elementy słowne porównywanych znaków nie mają charakteru dominującego.

Jak podnosi skarga kasacyjna Urząd Patentowy RP, wbrew stanowisku WSA zawartym w uzasadnieniu wyroku, szeroko i starannie wyjaśnił w swojej decyzji dlaczego uznał, że określenie MEGA CAPSULES ma charakter informacyjno-opisowy. Rozważania te zajmują 2 strony uzasadnienia zaskarżonej decyzji i podniesiono w nich argumenty słownikowe, językowe, a także odbioru przez przeciętnego zorientowanego odbiorcę. Dlatego Sąd pierwszej instancji niewłaściwie przyjął, iż Urząd Patentowy nie uzasadnił swojego stanowiska w odniesieniu do kwestii opisowości tychże znaków, kwestionując jedynie merytoryczna ocenę organu.

Skarga kasacyjna zarzuca nietrafność stanowiska Sądu pierwszej instancji, kwestionującego opisowość zestawienia MEGA CAPSULES, sugerującego możliwość samodzielnej zdolności odróżniającej tego wyrażenia dla towarów, które w sposób dla siebie naturalny oferowane są w kapsułkach. Jak podnosi, odbiorcami towaru są sportowcy oraz sprzedawcy odżywek i preparatów dla sportowców. Urząd Patentowy odniósł się do tego zagadnienia, co uprawniona w pełni podziela stanowisko, że ta grupa nie jest przypadkowymi konsumentami, dokonujących spontanicznych zakupów w sklepie. Przede wszystkim preparaty te są oferowane w ściśle oznaczonych miejscach: specjalistycznych sklepach lub dokładnie wskazanych działach w sklepach sportowych i spożywczych. Ponadto sami nabywcy są osobami dobrze zorientowanymi, znającymi skład i działanie określonych produktów. Toteż, doskonale znają różnice między preparatami pochodzącymi także od tego samego producenta, dlatego przywiązują wagę do najdrobniejszych różnic w opakowaniach, a zatem - także oznaczeniach naniesionych na wskazane towary.

Odnosząc się do uwagi Sądu pierwszej instancji, dotyczącej użycia w znaku towarowym wyrazów opisowych MEGA CAPSULES, że nie wszystkie towary, do oznaczania których przeznaczony jest ten znak, są sprzedawane w kapsułkach, jak podniosła uprawniona, nie jest możliwe używanie znaku zawierającego informacje o sposobie podawania odżywki "w dużych kapsułkach" do odżywek sprzedawanych w innej postaci. W takiej sytuacji oznaczenia towaru wprowadzałyby w błąd odbiorców i byłyby przedmiotem postępowania administracyjnego organów kontrolnych. Ponadto, występując jako uprawniona do spornego znaku towarowego wykazywała w toku postępowania, że znak towarowy MEGA CAPSULES jest stosowany do odzywek dla sportowców, sprzedawanych w wielkich, kilkukrotnie większych od normalnych kapsułkach. Również spółka, jak i inni uczestnicy obrotu w swoich materiałach informacyjnych i reklamowych potwierdzają taki zakres stosowania znaku.

W świetle skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., uznał, że między porównywanymi znakami zachodzą niedostateczne różnice w warstwie graficznej, warstwa słowna jest dominująca i identyczna lub podobna, wobec czego zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Natomiast przepis art. 132 § 2 pkt 2 p.w.p. wymaga zaistnienia łącznie 3 przesłanek niedopuszczalności rejestracji znaku towarowego: znaki przeznaczone są do oznaczania towarów identycznych lub podobnych, znaki te są identyczne lub podobne do znaku zarejestrowanego na rzecz innego podmiotu oraz istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. W niniejszej sprawie przesłanki te nie zachodzą łącznie, zatem przepis ten nie znajduje zastosowania w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wszystkich wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę charakteru prawnego postępowania spornego, toczącego się w granicach wniosku (art. 255 ust. 4 p.w.p.), mającego charakter kontradyktoryjny, a zatem przerzucający na strony inicjatywę procesową. Z tych względów nie można zaakceptować stanowiska zajętego w zaskarżonym wyroku, jakoby Urząd Patentowy naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które na organ nakładają obowiązek działania z urzędu, m.in. w zakresie zbierania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Również, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, Urząd Patentowy nie naruszył przepisu art. 107 § 3 k.p.a., który wskazuje elementy składowe, jakie powinno zawierać uzasadnienie decyzji. Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego w dobrym stopniu odpowiada wymogom, o których mowa we wspomnianym przepisie.

Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 133 § 1 p.p.s.a., w świetle którego Sąd wydaje wyrok rozprawy na podstawie akt sprawy. Przejawem naruszenia tego przepisu jest w szczególności czynienie Urzędowi Patentowemu zarzutu, że nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w dostateczny sposób swojego stanowiska w istotnych dla sprawy kwestiach, podczas gdy, jak to trafnie zarzuca skarga kasacyjna, a czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, na dwóch stronach uzasadnienia organ wyjaśnił, m.in. dlaczego określenie MEGA CAPSULES ma charakter informacyjno-opisowy. Natomiast uzasadnienie zaskarżonego wyroku, stawiające wspomniane zarzuty Urzędowi Patentowemu, jest lakoniczne i nie poparte argumentacją mającą odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Ponadto, co jest mankamentem uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przedstawione przez Sąd pierwszej instancji zarzuty wobec stanowiska Urzędu Patentowego nie wskazują konkluzji, a w szczególności nie zawierają wskazań co do dalszego postępowania, czym naruszony został powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając na uwadze naruszenie przez Sąd pierwszej instancji wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutu naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji zbada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, a w szczególności skontroluje trafność konkluzji Urzędu Patentowego, opartej na wyczerpujących wywodach tego organu, iż nie narusza przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. udzielenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Ocenie zdolności rejestracyjnej omawianego znaku towarowego nie może szkodzić informacja o rejestracji międzynarodowej WIPO – ROMARIN z 10 kwietnia 2008 r., na którą powołuje się spółka (zał. nr 28 do odpowiedzi na skargę kasacyjną), gdyż dokument ten zaistniał już po dacie zgłoszenia do ochrony spornego znaku (10 sierpnia 2006 r.). Również nie znajduje uzasadnionych podstaw powoływanie się w niniejszej sprawie na ustalenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 611/09, gdyż podstawą materialnoprawną tej sprawy nie był omawiany przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, stosownie do przepisu art. 185 § 1p.p.s.a.