Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1339/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1, 2a i 4
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia WSA del. Małgorzata Miron (spr.) Protokolant: Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 727/10 w sprawie ze skargi G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnie na własności działki gruntu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 727/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, oddalił skargę G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnie na własność działki gruntu.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania G. N., utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. o odmowie przyznania odwołującej się nieodpłatnie na własność działki gruntu o pow. 0,30 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej numerem [...], położonej na terenie gm. M., obręb B.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż postępowanie wszczęte zostało na wniosek G. N., zstępnej F. K., o nieodpłatne przyznanie na własność działki nr [...] o powierzchni 0,30 ha położonej w gm. M., obręb B. Organ I instancji w oparciu o art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity z 2008 r., Dz. U. Nr 50, poz. 291 ze zm.) odmówił wnioskodawczyni przyznania przedmiotowej działki. W uzasadnieniu podniósł, iż G. N. nie włada faktycznie wnioskowaną do zwrotu działką nr [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa, gdyż działka nie jest przez stronę uprawiana.

Od decyzji tej odwołanie wniosła G. N. podnosząc, iż twierdzenia jakoby nie użytkowała działki nr [...] są niezasadne, ponieważ fakt użytkowania może potwierdzić M. M., który na jej prośbę działkę uprawiał. Prace polowe wykonywane były przez niego i w tym roku, lecz ze wzglądu na suszę zasiewy nie udały się. Wyjaśniła, że oświadczenia co do użytkowania spornej działki złożone zarówno przez K. S., jak i B. K. są niewiarygodne, gdyż nie interesowały się przedmiotową działką.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przywołało treść art. 118 ust. 1, ust. 2, ust. 2a i ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity z 2008r., Dz. U. Nr 50, poz. 291 ze zm.) i wskazało, iż z wnioskiem o nieodpłatne przyznanie na własność działki gruntu nr ewid. [...] o powierzchni 0,30 ha, położonej w gminie M., obręb B., w trybie tego przepisu wystąpiła G. N., zstępna (córka) F. K. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż Naczelnik Gminy w M. decyzją z dnia [...] sierpnia 1975 r. znak [...] przejął nieodpłatnie na własność Państwa z urzędu w zamian za rentę gospodarstwo rolne położone we wsi B., gm. M., składające się z działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 4,71 ha, stanowiące dotychczas na podstawie aktu własności ziemi nr [...] własność F. K. Natomiast F. K. decyzją powyższą przydzielono w dożywotnie użytkowanie działkę gruntu o pow. 0.30 ha, nie oznaczając jej numeru.

Decyzją Wojewody K. z dnia [...] stycznia 1978 r. zatwierdzono scalenie gruntów wsi B. Na podstawie pisma Urzędu Gminy w M. z dnia 28 czerwca 1982 r. oraz odpisu z Księgi Wieczystej [...] ustalono, że F. K. przydzielono do dożywotniego użytkowania grunt o pow. 0,30 ha oznaczony po scaleniu numerem [...]. Na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w K. ustalono, że F. K. zmarła [...].06.1988r.

Przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r. nr 21, poz. 118). W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, iż z art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki może wystąpić zstępny, który faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Organ podkreślił, iż zstępny musi spełnić warunek faktycznego władania nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu. Regulacja zawarta w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stawiająca zstępnemu ubiegającemu się o przyznanie prawa własności działki warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania), oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż wnioskodawczyni, nie spełnia ustawowego wymogu faktycznego władania przedmiotowa działką. Jak bowiem podała strona w piśmie z dnia 09.02.2009 r., co także powtórzyła w odwołaniu, F. K. od 1983 r. była pod jej opieką i mieszkała wraz z jej rodziną w K. Z oględzin działki przeprowadzonych w dniu 15.06.2010 r. wynika, że przedmiotowa działka jest zarośnięta trawą, jeżynami, zachwaszczona. Stwierdzono także, że wprawdzie gdzie niegdzie wschodzi łubin, ale nie stanowi regularnej uprawy.

Ponadto Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Rzeszowie Gospodarstwo Administracyjno - Handlowe w K. poinformowało (pismo z dnia 29.06.201), iż na wniosek Agencji zlecono wycenę tej działki w 2008 r. Z operatu szacunkowego tej nieruchomości, wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego w 2008r. wynika, że nieruchomość nie była użytkowana. W załączeniu Agencja przesłała kserokopie części opisowej i fotograficznej operatu szacunkowego.

W piśmie z dnia 14.07.2010 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w K. K. S. (wnuczka) F. K. stwierdziła, iż G. N. nigdy nie gospodarowała ani nie gospodaruje na przedmiotowej działce. Fakt ten również potwierdziła B. K. (wnuczka F. K.) w piśmie z dnia 16.07.2010 r. Powyższe ustalenia dały organowi podstawę do stwierdzenia, iż sporna działka nie była użytkowana rolniczo, a G. N. nie włada faktycznie tą nieruchomością. Zdaniem organu odwoławczego, nawet jeżeliby przyjąć, iż G. N. sama nie użytkowała tej nieruchomości, tylko wydzierżawiła lub oddała w użytkowanie, to i tak nie spełniałaby powyższego warunku faktycznego władztwa. Powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, iż nie spełnia tego warunku zstępny, który zadysponował działką na rzecz innej osoby w jakikolwiek sposób, np. wyraził zgodę na jej uprawę i pobieranie pożytków przez inną osobę.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach G. N. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wskazując, iż wbrew stanowisku organów, pozostawała użytkownikiem przedmiotowej działki. Stwierdziła, iż fakt użytkowania przez nią działki może potwierdzić M. M., który na jej prośbę przedmiotową nieruchomość uprawiał. Prace polowe były przez niego wykonywane także w tym roku, lecz ze względu na suszę i pobyt M. M. w szpitalu, zasiewy nie udały się. Skarżąca podkreśliła, iż skoro organy ustaliły, iż łubin na działce był siany to nie mogło dojść do wygaśnięcia użytkowania. Wskazała, iż przez cały czas była w posiadaniu przedmiotowej działki i w żadnym razie nie zmienia tego fakt posługiwanie się innymi osobami przy wykonywaniu prac polowych, co jest oczywiste w przypadku osoby w podeszłym wieku.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

W tych warunkach zapadł zaskarżony wyrok. W jego uzasadnieniu sąd wojewódzki zacytował treść art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity z 2008r., Dz. U. Nr 50, poz. 291 ze zm.), zwanej dalej ustawą, stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia i wskazał, że analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż ustawodawca postawił zstępnemu, ubiegającemu się o przyznanie prawa własności działki, warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania). Oznacza to zatem wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości przez zstępnego. Celem bowiem przyznania rolnikowi (który przekazał Państwu gospodarstwo rolne) prawa użytkowania działki oraz prawa korzystania z budynków było zaspokojenie interesów tego rolnika, nie zaś innych osób. Zgodnie z definicją prawa cywilnego użytkowanie polega na prawie używania rzeczy i prawie pobierania jej pożytków (art. 252 k.c.). Takie prawo korzystania z działki, czyli jej uprawiania i pobierania pożytków, ustawodawca zapewnił rolnikowi, który przekazał Państwu gospodarstwo rolne. Użytkowanie jest niezbywalne (art. 254 k.c.) i wygasa na skutek niewykonywania przez lat 10. Wymaga odnotowania, iż takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie, w którym wskazuje się, iż warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania), oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki, przy czym wymóg ten zawiera w sobie także element ciągłości tego użytkowania w okresie od śmierci rolnika do daty ubiegania się przez zstępnego o przyznanie mu prawa własności działki.

W ocenie sądu wojewódzkiego, wbrew twierdzeniom skarżącej, organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie niniejszej. Przeprowadzone przez organy orzekające postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło, aby skarżąca faktycznie władała przedmiotową działką w zakresie odpowiadającym prawu użytkowania. W warunkach rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, iż skarżąca nie spełniła przesłanek zawartych w art. 118 ust. 2 a ustawy. Z akt sprawy wynika, iż F. K. (matka skarżącej) od 1983r. była pod jej opieką i mieszkała wraz z jej rodziną w K. Z oględzin działki przeprowadzonych w dniu 15.06.2010 r. wynika, że przedmiotowa działka jest zarośnięta trawą, jeżynami, zachwaszczona. Wprawdzie stwierdzono, że miejscami wschodzi łubin, ale nie stanowi on regularnej uprawy. Sąd podkreślił także, iż z informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Rzeszowie Gospodarstwo Administracyjno - Handlowe w K. wynika, że na wniosek Agencji zlecono wycenę przedmiotowej działki w 2008 r. Z operatu szacunkowego tej nieruchomości, wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego w 2008 r. w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że nieruchomość nie była użytkowana. Potwierdzają to przesłane przez Agencję kserokopie części opisowej i fotograficznej operatu szacunkowego. Prawidłowość ustaleń organu dokumentują także pisemne oświadczenia wnuczek F. K.- K. S. i B. K., które stwierdziły, iż G. N. nigdy nie gospodarowała ani nie gospodaruje na przedmiotowej działce.

W świetle tych okoliczności nie budzi wątpliwości sądu wojewódzkiego, iż sporna działka nie była użytkowana rolniczo, a G. N. faktycznie nie włada przedmiotową nieruchomością. Co prawda w toku postępowania (w odwołaniu od decyzji organu I instancji) skarżąca twierdziła, że przedmiotową działkę użytkowała, którą to okoliczność mógłby potwierdzić M. M., który na jej prośbę uprawiał nieruchomość, to jednak zgromadzone przez organy dowody w sposób niebudzący wątpliwości wskazują na brak użytkowania przez skarżącą tej działki. Co więcej, z materiału dowodowego wynika, iż działka w ogóle nie była użytkowana. Odnotować także trzeba, iż skarżąca na żadnym etapie postępowania nie przedłożyła dowodów potwierdzających zasadność jej żądania, nie wnosiła również o przesłuchanie M. M. Niezależnie od powyższych okoliczności, nawet gdyby teoretycznie przyjąć, iż skarżąca przez jakiś czas użytkowała działkę i przy wykonywaniu tego prawa korzystała z pomocy innych osób, to i tak w dacie składania wniosku nie spełniała wymogów z art. 118 ust. 2a ustawy, albowiem działka nie była użytkowana, co jednoznacznie potwierdziły jej oględziny.

Sąd wojewódzki podkreślił, iż wykładnia przepisu art. 118 ust. 2a ustawy wymaga, aby użytkowanie zstępnych miało charakter ciągły. Zatem zaprzestanie użytkowania przedmiotowej działki powoduje utratę uprawnień wynikających z wyżej przywołanego przepisu. Regulacja prawna zawarta w przywołanym przepisie stawia zstępnemu ubiegającemu się o przyznanie prawa własności działki warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika, jest zatem wymagane osobiste (faktyczne) użytkowanie tej nieruchomości przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki. Wobec tego takiego warunku nie spełnia zstępny, który nie korzysta z działki. W rezultacie podnoszone przez skarżącą w skardze zarzuty naruszenia art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy, w ocenie sądu wojewódzkiego, nie znalazły usprawiedliwionych podstaw. Także zarzuty skargi kwestionujące ustalenia faktyczne organów nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.), a w uzasadnieniu decyzji przedstawiono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Skarga, poza polemiką z ustaleniami dokonanymi przez organy administracyjne nie zawiera przekonywujących argumentów.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. N. reprezentowana przez adwokata K. K. Na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżyła wskazany wyżej wyrok w całości, zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291 ze zm.), która w ustalonym stanie faktycznym winna skutkować jego prawidłowym zastosowaniem i przyznaniem wnioskodawczym użytkowana nieruchomość na własność.

2) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego.

Skarżąca kasacyjnie podniosła, że zgodnie z obowiązującym prawem użytkowanie wygasa na skutek niewykonywania przez lat dziesięć. W przedmiotowej decyzji wskazano, że łubin był uprawiany w tym roku, zatem do wygaśnięcia użytkowania dojść nie mogło. W ocenie skarżącej, z bogatego orzecznictwa dotyczącego przedmiotowego artykułu warto zwrócić uwagę na dwa orzeczenia. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 30 maja 2008 r. (II OSK 588/07, LEX nr 505312) "(...) art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zezwalający zstępnemu ubiegać się o przyznanie prawa własności działki uzależnia pozytywne rozpoznanie wniosku od zaistnienia przesłanki faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom. Oznacza to, że zstępni właściciela gospodarstwa rolnego przejętego na własność Państwa, któremu przyznane zostało prawo dożywotniego użytkowania działki gruntu, mogą po jego śmierci ubiegać się o przyznanie im tej działki na własność, jeżeli najpóźniej w chwili śmierci uprawnionego przejęli po nim posiadanie działki i działkę tę nieprzerwanie posiadają

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, biorąc pod uwagę bogate orzecznictwo i obowiązujące prawo odnośnie posiadania i jego ciągłości należy stwierdzić, że skarżąca cały czas była w posiadaniu przedmiotowej działki i cały czas ją użytkowała. W żadnym razie nie zmienia tego fakt posługiwania się innymi osobami przy wykonywaniu prac polowych co jest oczywiste w przypadku osoby w podeszłym wieku, a na pewno nie może odbierać jej prawa nabycia własności nieruchomości, które w tym wypadku następuje z mocy prawa na skutek złożenia wniosku. Dodatkowo zwrócono uwagę na fakt, że skarżąca pozostawała cały czas w przeświadczeniu, że jest właścicielem przedmiotowej działki.

Mając na uwadze trafne stwierdzenie w jednym z orzeczeń dotyczących przedmiotowego przepisu art. 118 ustawy, iż "badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów" (wyrok WSA w Olsztynie z 19 listopada 2009 r., II SA/Ol 664/09, LEX), skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że sąd wojewódzki niewłaściwie ocenił okoliczności sprawy. Biorąc pod uwagę cel prawa użytkowania, które występuje, gdy rodzi się potrzeba korzystania w szerokim zakresie z cudzej rzeczy - z zastosowaniem reżimu prawnego podmiotowych praw rzeczowych - przez osobę trzecią (użytkownika), a właściciel rzeczy ustępuje swego korzystania z rzeczy, należy uznać, że skarżąca była użytkownikiem przedmiotowej działki. Zasadniczo treść prawa użytkowania określa norma przepisu art. 252 k.c. Bez wątpienia ustawodawca wskazuje tu uprawnienia użytkownika, skuteczne tak erga omnes, jak również erga partes (wobec właściciela). Skarżąca podkreśliła, że użytkownik uzyskuje uprawnienie do "używania rzeczy". Równolegle przysługuje mu uprawnienie do "pobierania pożytków" rzeczy. W pierwszym rzędzie trzeba uwzględniać pobieranie pożytków naturalnych. Nie wolno jednak wykluczać pobierania pożytków cywilnych, należnych chociażby na podstawie nawiązanego stosunku najmu lub dzierżawy. Do tych wszystkich uprawnień skarżąca miała pełne prawo, z którego w miarę możliwości i potrzeb korzystała.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna będąca przedmiotem rozpoznawania w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. to jest zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i postępowania. W tej sytuacji w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był ocenić czy nie doszło do naruszenia tych ostatnich przepisów. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny może prowadzić do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa.

W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżąca kasacyjnie podniosła, że doszło do naruszenia art. 3 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1 i 80 k.p.a., którego upatruje w nienależycie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji kontroli zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wadliwe uznanie, że organ ten prawidłowo ustalił stan faktyczny, w oparciu o który wydał kontrolowaną przez ten Sąd decyzję. Z zarzutem tym nie można się zgodzić.

Należy podkreślić, że z treści art. 118 wynika, że osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki (ust. 1). Jednocześnie ust. 2a tej ustawy stanowi, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków.

A zatem dla prawidłowego zastosowania tego przepisu niezbędnym jest ustalenie przez organy administracji czy zostały spełnione 2 przesłanki: czy osoba ubiegająca się o przyznanie nieodpłatnie prawa własności działki jest zstępną osoby do tego uprawnionej oraz czy osoba ta po śmierci uprawnionego faktycznie włada nieruchomością, o przyznanie własności której się ubiega.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że organy administracji prawidłowo ustaliły, że nie została spełniona druga z ww. przesłanek. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach co do tego, że organy administracji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, w tym z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2010 r. z punktu widzenia wypełnienia nałożonego przez ustawodawcę na organy administracji obowiązku należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. W konsekwencji zatem – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że wnioskodawczyni – G. N. faktycznie nie władała przedmiotową nieruchomością.

Nie można również skutecznie postawić Sądowi pierwszej instancji zarzutu, że w sposób nieuprawniony zaakceptował nieprzeprowadzenie przez organy administracji dowodu z zeznań w charakterze świadka M. M. Wprawdzie faktycznie taki dowód nie został przeprowadzony lecz z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. za dowód należy dopuścić wszystko co nie jest sprzeczne z prawem a co może przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Sąd pierwszej instancji ocenił prawidłowość ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. co do prawdziwości twierdzeń skarżącej dotyczących użytkowania działki o nr ewid. [...] biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Trafność tej oceny nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zarówno z dokumentacji fotograficznej sporządzonej w dniu 15 czerwca 2010 r., stanowiącej załącznik do protokołu oględzin jak i operatu szacunkowego z dnia 29 września 2008 r. wynika, że nieruchomość objęta wnioskiem skarżącej nie była użytkowana.

W tym stanie rzeczy nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Jako niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 7 września 2011 r., w sprawie II GSK 834/10, LEX nr 965128, a także wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; LEX 422065, oraz J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2).

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej wskazał jedynie na naruszenie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, mimo że przepis ten zawiera 6 jednostek redakcyjnych (ustępów). Jedynie analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że intencją jej autora było wskazanie na naruszenie ust. 2a ww. artykułu skoro naruszenia przepisu prawa materialnego upatruje się w błędnej ocenie niespełnienia przesłanki faktycznego władania nieruchomością.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach dokonał prawidłowej wykładni ww. przepisu. Nie negując prawidłowości twierdzeń skarżącej kasacyjnie co do uprawnień użytkownika w rozumieniu art. 252 k.c. należy podkreślić, że nie wystarczy dla spełnienia opisanego w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników warunku ustalenie, że osobie składającej omawiany wniosek przysługuje w stosunku do tej nieruchomości prawo użytkowania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Redakcja ww. przepisu nie pozostawia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wątpliwości, że dla uzyskania prawa do nieodpłatnego nabycia działki niezbędne jest wykazanie, że w dacie zgłoszenia żądania i rozstrzygania przez organy zstępny rolnika faktycznie tą nieruchomością władał. Za powyższą interpretacją przemawia wykładnia celowościowa omawianego przepisu, wskazująca, iż celem powyższego unormowania było zaspokojenie potrzeb rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne na rzecz Państwa oraz jego zstępnych nadal, nieruchomości opisane w ust. 1 i 2 art. 118 ustawy, użytkujących, nie zaś osób, które faktyczny związek z wymienionymi nieruchomościami utraciły, zaspokajając swoje interesy w inny sposób. Powyższe prowadzi do wniosku, że przez oddanie nieruchomości w posiadanie zależne, pomimo że w świetle przepisów prawa cywilnego w dalszym ciągu jest posiadaczem nieruchomości (art. 337 k.c.), zstępny traci prawo do żądania przyznania nieodpłatnie prawa własności tej działki.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i - na mocy art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.