Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1094/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 par. 2, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5, art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 23 listopada 2015 r. nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 4 listopada 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek B. S. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na żonę – G. S.

Decyzją z dnia 23 listopada 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie jako "k.p.a.") w związku z art. 5, art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 punkt 2 i § 3 punkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238) Burmistrz Miasta [...] odmówił przyznania B. S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad małżonką, która orzeczeniem znak: [...] z dnia 4 czerwca 2014 r., została zakwalifikowana do znacznego stopnia niepełnosprawności, na okres bezterminowy. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 385,72 zł, a więc nie przekroczył granicy progu dochodowego określonego w ustawie, to jest 664,00 zł. W sprawie wykluczono istnienie przesłanek negatywnych wskazanych w art. 16 a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie mowa jest o braku prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zaświadczenia wygenerowanego za pośrednictwem Samorządowej Elektronicznej Platformy Informacyjnej ustalono, iż ostatni status osoby bezrobotnej wnioskodawca posiadał w okresie od dnia 25 lutego 2014 r. do dnia 17 listopada 2014 r. W chwili ubiegania się o uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskodawca nie posiadał statusu osoby bezrobotnej, to jest nie figurował w ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy w [...]. Utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła w dniu 18 listopada 2014 r., ponieważ strona nie stawiła się w PUP w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W dniu 16 października 2015 r. uprzednio pouczony o brzmieniu art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., Nr 88, poz. 553 ze zm.), wnioskodawca oświadczył, iż przyczyną niestawiennictwa w PUP w [...] była opieka nad małżonką. Organ zwrócił uwagę, że w dacie wydania orzeczenia o niepełnosprawności małżonki, to jest 4 czerwca 2014 r. wnioskodawca nie pracował, w dalszym ciągu również widniał w ewidencji osób bezrobotnych.

W toku wywiadu środowiskowego stwierdzono, że wnioskodawca prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca od wielu lat nie podejmuje zatrudnienia, nawet dorywczo sezonowego. Ustalono, iż żona wnioskodawcy jest w stanie sama funkcjonować bez pomocy małżonka, ponieważ sama dawkuje i spożywa leki, samodzielnie porusza się po mieszkaniu m.in. za pomocą kul, jest w stanie sama przygotowywać posiłki, które również spożywa samodzielnie. W ocenie organu G. S. widywana jest w środowisku sama, bez opieki małżonka, robi zakupy, chodzi sama do lekarza. Organ podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia składane w siedzibie tutejszego wydziału - osobiście - przez osobę niepełnosprawną. Stan zdrowia osoby, nad którą opieka ma być sprawowana sprawia, że osoba ta bezwzględnie wymaga opieki. W tej sytuacji, zdaniem organu, trudno przyjąć, aby konieczność sprawowania opieki zmuszała stronę do niepodejmowania zatrudnienia. Rodzina korzysta ze świadczeń pomocy społecznej od wielu lat. Zatem sytuacja rodziny została oceniona przez organ z punku widzenia wieloletniego przebiegu udzielanej pomocy przez Ośrodek Pomocy Społecznej.

Zdaniem organu, brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę a koniecznością sprawowanej nad niepełnosprawną żoną opieki. Ustalony stan zdrowia osoby niepełnosprawnej utwierdza organ w tym, że wymagana opieka nie jest tego rodzaju, aby powodowała konieczność niepodejmowania zatrudnienia przez stronę.

W odwołaniu od tej decyzji B. S. podniósł, że jego żona jest od 24 listopada 2008 r. osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Z roku na rok jej niepełnosprawność postępuje. Ma coraz większe problemy z poruszaniem się czy to po domu, czy poza nim. Wnioskodawca musi codziennie pomagać żonie w czynnościach związanych z utrzymaniem higieny. Wspólnie przygotowują posiłki. W celach rehabilitacji żona zmuszona jest poruszać się poza domem. Przyjmowane lekarstwa ograniczają odczuwalny ból. Sama wychodzi poza dom czasami, a widząc promocje robi zakupy. Sytuacje te są jednak coraz rzadsze. Z racji wieku i postępujących chorób jej stan się pogarsza. Odwołujący się nie może podjąć pracy nawet na część etatu, gdyż nie jest w stanie określić w jakim momencie dnia żona będzie potrzebowała pomocy, czy wstanie z łóżka, czy też nie. Odwołujący się sprząta, pali w piecu, utrzymuje porządek w domu, podaje żonie lekarstwa. Nie stawiając się na wezwanie urzędu pracy strona nie wiedziała, że powinna ten fakt uzasadnić opieką nad żoną. Stan zdrowia żony się stale pogarsza i coraz częściej nie wstaje z łóżka, a odwołujący się musi jej podawać do łóżka lekarstwa i pożywienie. Do odwołania strona dołączyła kopie wydanych orzeczeń o niepełnosprawności żony oraz orzeczenia lekarskie o stanie zdrowia żony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 17 października 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Po przedstawieniu stanu prawnego i przebiegu postępowania Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że strona nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną, określonego w art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ze zgromadzonych dowodów wynika bowiem, że strona z dniem 21 sierpnia 2005 r. rozwiązała ostatnią umowę o pracę, a po tej dacie jedynym okresem pracy sezonowej strony był okres trwający od dnia 1 września 2006 r. do dnia 22 października 2006 r. czyli w okresie gdy żona nie posiadała ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Ostatni okres, w którym wnioskodawca posiadał status osoby bezrobotnej upłynął z dniem 17 listopada 2014 r. Co do G. S. organ wskazał, iż choruje na reumatoidalne zwyrodnienie, po operacji na kolanie. Porusza się o kuli, w mieszkaniu także o balkoniku. Oświadczyła, że sama robi zakupy, jak też sama udaje się do lekarza na umówione wizyty. Samodzielnie przygotowuje sobie posiłki, bierze leki. Z oświadczenia strony odwołującej się, wynika, iż była samodzielnie z wizytą u syna w Islandii. Ponadto osobiście składała organowi pierwszej instancji żądane przez ten organ dowody, składając przy tym swoje oświadczenia. W ocenie organu, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego nie oznacza sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną w takim zakresie, aby uniemożliwiał podjęcie przez stronę zatrudnienia. Wnioskodawca oświadczył, że robi codziennie zakupy, sprząta mieszkanie, w okresie zimowym pali w piecu. W okresach nasilenia choroby żony, gdy nie może się ruszać, strona dba o jej higienę i toaletę. Opisana wyżej samodzielność niepełnosprawnej żony wnioskodawcy pozwala na stwierdzenie, iż ewentualna opieka strony nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, iż nie zaszła przesłanka opisana w art. 16 a ust. 1 punkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej i osobistej opieki strony odwołującej się nad niepełnosprawną żoną.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. S. podniósł, że rozstrzygnięcie to narusza jego prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Rozstrzygnięciu organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W ocenie skarżącego wydane rozstrzygnięcie uniemożliwia mu nabycie prawa do przyznania zasiłku specjalnego pomimo konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego dotychczasowego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś - w myśl art. 135 p.p.s.a. - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...], którą organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną G. S.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015, poz. 114 ze zm.; dalej w skrócie także jako "ustawa"). Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie. Art. 16a ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. stanowił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast od 1 stycznia 2015 r. analizowany przepis obowiązywał w brzmieniu:

"Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".

Powyższa treść przepisu została wprowadzona przez art. 17 punkt 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Jak wynika z treści przepisu, wprowadzona nowelizacja wyeliminowała wątpliwości interpretacyjne co do uznania, czy norma zawarta w tym przepisie obejmuje również osoby, które zrezygnowały z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zmiana ta została dokonana na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (publ. OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 7 grudnia 2012 r., wprowadzającej m.in. zaskarżony art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. Trybunał podkreślił ponadto, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Należy ponadto zauważyć, że dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wykładni wskazanego powyżej przepisu zachowało swoją aktualność. Przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako rekompensatą Państwa w stosunku do osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to właśnie Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 482/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). A skoro tak, to sam fakt nie pozostawania w zatrudnieniu, spowodowanym koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na przyczynę nie pozostawania w zatrudnieniu (rezygnację z zatrudnienia lub rezygnację z podjęcia zatrudnienia). W ocenie Sądu byłoby fikcją wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.

Jeżeli zatem istotą świadczenia przyznawanego z tytułu rezygnacji z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną jest zrekompensowanie osobie podejmującej się tej opieki konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty oraz opłacenie składki na ubezpieczenie musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek (czasowy i co do motywów) między niepodejmowaniem / rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie. Ustawowy wymóg "niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" lub "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" implikuje konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się o specjalny zasiłek opiekuńczy wystąpienia bezpośredniego związku - tak funkcjonalnego, jak i, - w przypadku zaprzestania pracy zarobkowej - czasowego - pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia / zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do niespełnienia przez skarżącego – zdaniem organów odmawiających przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z art. 16a ust. 1 punkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji stanęły na stanowisku, że w przypadku skarżącego nie można przyjąć, iż niepodejmowanie zatrudnienia determinowane jest koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Jednocześnie w sprawie nie występuje przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albowiem skarżący z dniem 21 sierpnia 2005 r. rozwiązał ostatnią umowę o pracę. Z kolei po tej dacie jedynym okresem pracy sezonowej był dla skarżącego okres od dnia 1 września do 22 października 2016 r., czyli okres, gdy żona nie posiadała ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności.

Z zaakceptowanego przez organ odwoławczy poglądu organu pierwszej instancji wynika, że w realiach rozpatrywanej sprawy brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Ustalony stan zdrowia żony skarżącego utwierdza organy w tym, że wymagana opieka nie jest tego rodzaju, aby powodowała konieczność niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego

Z zaprezentowanym przez organy orzekające stanowiskiem nie sposób się zgodzić w świetle stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza bowiem jednoznacznie okoliczność sprawowania przez skarżącego stałej opieki nad niepełnosprawną żoną.

Z znajdującego się w aktach orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że G. S. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Okoliczności ustalone w toku postępowania administracyjnego jak i wynikające ze składanych na podstawie art. 75 § 2 k.p.a. oświadczeń skarżącego przemawiają w ocenie Sądu za jednoznacznym uznaniem, że nie podejmuje on zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie stałej opieki nad niepełnosprawną żoną. Z punktu widzenia celu omawianego świadczenia nie jest zaś istotne, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku (który ma zastosowanie w niniejszej sprawie) istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

W rozpatrywanej sprawie, wbrew argumentacji przyjętej przez organy orzekające i wyrażonej w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć, uznać należy, że taki związek nie wynika tylko i wyłącznie z subiektywnych oświadczeń skarżącego lecz występuje obiektywnie. Należy mieć w tym miejscu na uwadze, że określone w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych "sprawowanie stałej opieki" nie uniemożliwia osobie pozostającej pod opieką dokonywania określonych czynności dnia codziennego jeżeli tylko taka możliwość istnieje w świetle stanu jej zdrowia. Zaaprobowanie stanowiska organów (podkreślających w kontekście odmowy przyznania żądanego świadczenia samodzielność żony skarżącego w wykonywaniu określonych czynności) oznaczałoby uznanie, że tylko w skrajnych przypadkach zdrowotnych dotyczących osoby wymagającej opieki osoba wnioskująca o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego mogłaby liczyć na przyznanie żądanego świadczenia.

W toku postępowania skarżący wskazywał, że z racji wieku i postępujących chorób stan zdrowia żony się pogarsza. Skarżący wskazywał ponadto, że nie może podjąć pracy nawet na część etatu, gdyż nie jest w stanie określić w jakim momencie dnia żona będzie potrzebowała pomocy, czy wstanie z łóżka, czy też nie. Z jego oświadczeń złożonych w postępowaniu wynika, że skarżący sprząta, pali w piecu, utrzymuje porządek w domu, podaje żonie lekarstwa. Należy podkreślić, że skarżący jest konsekwentny w swoich twierdzeniach, gdyż powyższe okoliczności przedstawione zostały zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jak i we wniesionej do Sądu skardze.

W tego typu sprawach nie można nadto zakładać, że fakt rezygnacji z zatrudnienia, jak i jego nie podejmowanie, musi utrzymywać się przez cały okres trwania opieki nad osobą niepełnosprawną w oderwaniu od stanu faktycznego aktualnego na czas składania wniosku. Innymi słowy, nie można zakładać, że fakt ten powinien trwać od momentu uzyskania przez osobę wymagającą opieki orzeczenia o zaliczeniu jej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do momentu złożenia wniosku o świadczenie. Taki pogląd jest nieuprawniony. Stanowi on niedopuszczalne zawężenie treści przepisu art. 16a ust. 1 ustawy, który nie zawiera jakichkolwiek wymagań czasowych. Nie warunkuje możliwości otrzymania świadczenia od okresu rezygnacji czy nie podejmowania pracy. Stanowi jedynie, aby rezygnacja z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej czy ich niepodejmowanie, miały na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wskazać w związku z tym należy, że akcentowane przez organy wykreślenie skarżącego z rejestru bezrobotnych z innych przyczyn, niż konieczność sprawowania opieki nad żoną w realiach rozpatrywanej sprawy nie ma jakiegokolwiek znaczenia. Status osoby bezrobotnej skarżący utracił bowiem z dniem 17 listopada 2014 r. Z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego wystąpił z kolei w dniu 4 listopada 2015 r.

Uwzględniając powyższe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, z uwagi na istotne naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, to jest art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny określonych w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego mając na uwadze wykładnię tego przepisu. Należy w tym miejscu podkreślić, że w świetle art. 153 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.