Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 200/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego A. W. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., póz. 267 z późn. zm., dalej k.p.a.), art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., póz. 1409 z późn. zm., dalej u.p.b.) oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, póz. 229 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania P. A. W.. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 13 sierpnia 2015 r., znak: [...], którą nakazano Panu K. B. uszczelnić i zabezpieczyć ściankę wraz z płytą do składowania obornika zlokalizowaną na działce nr ewid. [...] w W. oraz w miejscu połączenia ścian płyty z budynkiem inwentarskim wykonać dylatację a następnie przestrzeń dylatacyjną zabezpieczyć kitem dylatacyjnym, który będzie zapobiegał wyciekaniu i przedostawaniu się gnojowicy do gruntu. Powyższe prace należy wykonać w terminie do dnia 30 września 2015 r. a wykonane roboty prowadzić pod nadzorem osoby uprawnionej a po ich wykonaniu należy przedłożyć protokół szczelności - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i orzekł o nowym terminie wykonania nałożonego obowiązku: do dnia 30 kwietnia 2016 r., w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż 2 października 2013 r. została przez PINB przeprowadzona kontrola płyty gnojowej, zbiornika na gnojówkę oraz zbiornika na wycieki z płyty gnojowej na dz. nr [...] w W.. Organ I instancji pismem z dnia 14 października 2013 r zwrócił się do Wójta Gminy [...] o udzielenie informacji na temat udzielonych w latach 1965-1980 pozwoleń na budowę obiektów zlokalizowanych na działce nr ew. [...] w W., której właścicielem jest P. K. B., poprzednio P. S. B., zaś pierwszym właścicielem był P. J. K. oraz ewentualne przesłanie uwierzytelnionych kserokopii posiadanych dokumentów. W odpowiedzi PINB został poinformowany, iż w rejestrach na lata 1977-1982 brak jest pozwolenia na budowę wydanego na nazwisko B. bądź K., zaś Gmina nie posiada rejestrów sprzed 1977 r. Organ I instancji zwrócił się o udostępnienie zasobów archiwalnych związanych z budową w w/w zakresie do Archiwum Narodowego w K. Oddział w B. oraz Oddział w T.. Obie te jednostki poinformowały, iż nie odnaleziono żądanej dokumentacji. Pismem z dnia 3 marca 2014 r Urząd Gminy poinformował organ I instancji, iż obecnie Gmina [...] nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r., znak: [...] organ I instancji nałożył na P. K. B. obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej wykonania płyty do składowania obornika wraz ze stwierdzeniem czy wykonany obiekt w stanie obecnym nadaje się do użytkowania. Ocena taka autorstwa mgr inż. A. M. została przedłożona przez zobowiązanego za pismem z dnia 22 lipca 2015 r. Po zawiadomieniu stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonych dowodów organ I instancji w dniu 13 sierpnia 2015 r. wydał skarżoną decyzję. Odwołanie od tej decyzji łożył A. W.. Organ odwoławczy ponownie wskazał że analizy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynika, iż realizacja przedmiotowego obiektu budowlanego wymagała uprzedniej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Z analizy akt sprawy wynika, iż decyzja taka nie została wydana. Jak wskazano, w sprawie mamy do czynienia z samowolą budowlaną, zaś co do zasady właściwym trybem do jej rozpatrzenia, jest tryb uregulowany w art. 48 u.p.b. Z akt sprawy wynika jednak, że budowa obiektu została zakończona przed wejściem wżycie aktualnie obowiązującej u.p.b., tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r., zatem stosownie do treści art. 103 ust. 2 u.p.b., który stanowi, iż art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej sprawie zastosowanie będą miały odpowiednie przepisy u.p.b. z 1974 r. Wedle art. 37 ust. l u.p.b. z 1974 r.: Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Artykuł 40 u.p.b. z 1974 r., będący materialnoprawną podstawą skarżonej decyzji stanowi: w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Artykuł 40 u.p.b. z 1974 r. jest zatem przepisem, który stosowany jest, jeżeli nie zachodzą okoliczności warunkujące konieczność orzeczenia nakazu rozbiórki danego obiektu. Obiekt budowlany wykonany bez uzyskania decyzji udzielającej zezwolenia na budowę, którego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., może zatem zostać zalegalizowany, o ile znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym przewiduje możliwość realizacji tego rodzaju zabudowy oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia się. warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Spełnienie jednej z w/w przesłanek uniemożliwia przeprowadzenie postępowania legalizującego dokonaną samowolę budowlaną. Zadaniem organów nadzoru budowlanego jest zbadanie, czy występuje prawny obowiązek wydania decyzji o przymusowej rozbiórce obiektu powstałego w wyniku samowoli budowlanej, opierając się na dwóch kryteriach zawartych w art. 37 ust. l u.p.b. z 1974 r. Wystąpienie jednej z dwóch przesłanek zawartych w komentowanym przepisie uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami i obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Organ odwoławczy przywołał treść sentencji uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt: II OPS 2/13, w której podniesiono, iż przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz .U. z 2010 Nr 243, póz. 1623 ze zm.), są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Z treści pisma Wójta Gminy [...] z dnia 3 marca 2014 r., znak: [...] wynika, iż obecnie Gmina [...] nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednakże zgodnie z planem poprzednio obowiązującym (zatwierdzonym Uchwalą Nr XII/3 7/79 Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia 29 grudnia 1979 r., który przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2004) przedmiotowa działka była położona w terenach oznaczonych jako 9.1.2.MR - tereny budownictwa zagrodowego. Plan miejscowy dopuszczał zatem budowę i rozbudowę budynków zarówno mieszkalnych, jak i gospodarczych, inwentarskich lip. Wobec powyższego zbadaniu winna w następnej kolejności ulec przesłanka zawarta w art. 37 ust. l pkt 2 u.p.b. z 1974 r. Kwestia braku powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia została poruszona w opracowaniu rzeczoznawcy. Według oceny stanu technicznego autorstwa A. M. - na dłuższym łukowym boku znajdują się dwa poprzeczne pęknięcia przez całą szerokość i wysokość ścianki. Przedmiotowe uszkodzenie nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi (...). W części nr 4 w/w opracowania, zatytułowanej wnioski stwierdzono zaś, iż przedmiotowa płyta do składowania obornika znajduje się w stanie technicznym określanym jako średni i wymaga przeprowadzenia czynności związanych z jej uszczelnieniem i dylatacją, jednakże nadaje się do użytkowania. Organ zbadał zgodność lokalizacji przedmiotowej płyty do składowania obornika z zapisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie Paragraf 6 ust. 5 pkt 4 w/w Rozporządzenia stanowi iż, odległość otwartych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej oraz płyt do składowania obornika powinna wynosić co najmniej 4 m od granicy działki sąsiedniej. Zauważyć należy, iż zalegająca na stronie nr 11 Oceny stanu technicznego mapa zasadnicza z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wskazuje, iż powyższa odległość posadowienia płyty obornikowej od działki nr [...] została zachowana. Analizując punkt 2 ust. 1 art. 37 u.p.b. z 1974 r. zauważyć należy, że przymusowej rozbiórce podlega każdy wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy obiekt budowlany, jeżeli powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Podkreślenia wymaga, że źródłem niebezpieczeństwa lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ma być obiekt budowlany jako taki. Organ wskazał, iż nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. l pkt 2 u.p.b. z 1974 r. jako środek dolegliwy powinien być stosowany wyłącznie wówczas, gdy brak jest możliwości określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 u.p.b. z 1974 r. Należy więc uznać, że w wypadku samowoli budowlanej art. 37 ust. l pkt 2 u.p.b. z 1974 r. znajdzie zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność. Oznacza to na przykład, że gdy samowolnie wzniesiony obiekt, odpowiadający hipotezie art. 37 ust. l pkt 2 u.p.b. z 1974 r., można w drodze zmian lub przeróbek doprowadzić do stanu, w którym ustałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, nakaz przymusowej rozbiórki nie powinien być orzekany, lecz powinna być wydana decyzja przewidziana w art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Tut. Organ podzielił pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt: II SA/Kr 1602/12 w którym wskazano, iż: przez niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" należy rozumieć takie naruszenie wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r. z uwagi na przykład na lokalizację obiektu. Zgodnie z art. 40 u.p.b. z 1974 r. w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Organ I instancji w zaskarżonej decyzji nakazał P. K. B.: uszczelnić i zabezpieczyć ściankę wraz z płytą do składowania obornika oraz w miejscu połączenia ścian płyty z budynkiem inwentarskim wykonać dylatację a następnie przestrzeń dylatacyjną zabezpieczyć kitem dylatacyjnym, który będzie zapobiegał wyciekaniu i przedostawaniu się gnojowicy do gruntu. Wydając swoje rozstrzygnięcie w oparciu o art. 40 u.p.b. z 1974 r. PINB doszedł do wniosku, iż wykonanie w/w czynności doprowadzi przedmiotowy obiekt do stanu zgodnego z prawem. Podkreślenia wymaga, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do oceny zgromadzonego w sprawie całokształtu materiału dowodowego, zgodnie z wyrażoną w art. 80 K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Nie są one tym samym związane żadnymi przepisami odnośnie wartości poszczególnych dowodów. Dokonując oceny wyników postępowania dowodowego według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności zgodnie z własną oceną ustalają stan faktyczny. Organ odwoławczy dokonując pełnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zgodnie z przywołaną wyżej zasadą, stwierdził, iż stanowisko PINB w przedmiotowej sprawie jest prawidłowe. Z uwagi, na fakt zgodnej z przepisami prawa lokalizacji przedmiotowej płyty obornikowej oraz fakt stanu technicznego, w jakim się znajduje koniecznym jest jej uszczelnienie. Przeprowadzenie prac związanych z uszczelnieniem płyty obornikowej zapobiegnie bowiem przeciekom oraz przedostawaniu się gnojowicy do gruntu.

Skargę na tę decyzję złożył A. W.. Zaskarżając decyzją w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania w oraz przepisów prawa budowlanego i postaci obrazy art.7, art.9, art.10, art.35, art.36, art.75, art.77, art.78, art.79 §1, §2 K.p.a. oraz art. 5 ust.1 pkt 2,3,4,6, ust.2, art. 56 ust.3 Ustawy Prawo budowlane z 24 październik 1974r., art 51 ust. pkt ,2,3 ust.3 pkt 1 i 2, U.p.b. z 7 lipca 1994r. § 5 ust 3m oraz 4, §6 ust.5, pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dn. 7 października 1997r i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Powiatowego w B. z powodu iż wskazane naruszenia miały istotny wpływ na wynik postępowania dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja organu nadzoru budowlanego w przedmiocie nakazania wykonania czynności w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Decyzja została wydana w oparciu o przepisy art. 37 art. 40 i art. 42 ustawy z 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).

Zgodnie dyspozycją art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290). przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustalenie przez organ administracji, iż dany obiekt budowlany który w ramach samowoli budowlanej został zrealizowany przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przesądza, iż zastosowanie znajdują przepisy nieobowiązującej już ustawy z 24 października 1974 r. Zgodnie z art. 37 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z analizy tych przepisów wynika, że nakaz rozbiórki mógł być wydany na tylko w przypadku, gdy obiekt budowlany został zrealizowany bez pozwolenia na budowę i na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę lub był przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub obiekt ten powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Jeżeli inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, to nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba, że zachodziła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. W takim przypadku organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten stanowi, że w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Przepis ten miał zastosowanie do sytuacji, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami niż przepisy o planowaniu przestrzennym (przykładowo z przepisami dotyczącymi warunków technicznych). Jeżeli natomiast obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., ani na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie – jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy. Analiza tych przepisów wskazuje, że w Prawie budowlanym z 1974 r. samowola budowlana mogła mieć charakter formalny i materialnoprawny. Samowola formalna oznaczała realizację obiektu bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. Do obiektów wybudowanych w ramach takiej samowoli nie miał zastosowania ani przepis art. 37 ust. 1, ani art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i organ nie miał też podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o te przepisy i wydania decyzji w sprawie likwidacji samowoli budowlanej. Oznacza to, że w odniesieniu do niektórych samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych nie było potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę (vide; uchwała uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów NSA W-wa z dnia 16 grudnia 2013 r. II OPS 2/13)

Rozstrzygając kwestię kwestie zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym koniecznym jest odpowiedzenie na pytanie z jakiej daty mają być to przepisy, gdyż w tym zakresie (czy mają być to przepisy aktualnie obowiązujące czy z daty powstania samowoli) w orzecznictwie zarysowały się rozbieżności, powołać się należy powołać się na przytoczoną wyżej w Warszawie 7 sędziów NSA W-wa z dnia 16 grudnia 2013 r. II OPS 2/13 w którym to orzeczeniu wskazano, iż wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz w przedstawionych wyżej sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma nadal zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz również do obiektów wybudowanych w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1961 r. i 1928 r. W konsekwencji, rozstrzygając przedstawione zagadnienie prawne, należy przyjąć, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy (por. też wyrok WSA w Rzeszowie a dnia 20 grudnia 2013 r. II SA/Kr 769/13).

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności wskazać należy, iż prawidłowo przeprowadzone postępowanie zmierzające do legalizacji bądź nakazu rozbiórki samowoli budowlane w oparciu o przepisy ustawy z 24 października 1974 r. musi prowadzić do ustalenia czy samowola ta nie jest sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym - zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego aktualnie obowiązującymi lub obowiązującymi na datę jej realizacji (wykazanie takiej sprzeczności implikuje wydanie nakazu rozbiórki). Jeżeli brak takiej sprzeczności, to czy samowola ta nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i czy jest w zgodzie z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dacie realizacji tego obiektu. Przesłanką do wydania nakazu rozbiórki jest także stwierdzenie przez organ wystąpienia okoliczności o których mowa w art. 37 pkt 2 tj. spowodowania przez samowolę budowlaną niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli okoliczności takich organ nie stwierdzi a jedynie ustali, że obiekt jest niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi z daty jego realizacji i możliwe jest (poprzez wykonanie określonych robót) doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem (przepisami) wydaje nakaz o którym mowa w art. 40, a w razie realizacji nakazu kończy postpowanie poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Organy obu instancji badając możliwość legalizacji i w konsekwencji wydając nakaz wykonania czynności doprowadzenia obiektu (płyty gnojowe)j do stanu zgodnego z przepisami, dopuściły się licznych uchybień tak dotycząc ustaleń stanu faktycznego jak i obrazy przepisów prawa materialnego poprzez odwołanie się do przepisów aktualnych (techniczno-budowlanych) a nie tych obowiązujących w czasie realizacji obiektu. Prawidło ustalono jedynie niesprzeczność przedmiotowej samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym tj. zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w latach od 1979 r. do 2004 r.

Ustalenia organu II instancji sprzeczne są z ustaleniami organu I instancji w zakresie odległości przedmiotowej płyty od działki sąsiedniej nr [...]. Organ I instancji ustalił, że odległość ta to 3 m. Pozostaje to w zgodzie tak w protokołem, jaki organ ten sporządził 2 października 2010 r. (k. 3 akt adm.) i jak i ze szkicem jaki przy okazji tej kontroli został sporządzony. Według organu II instancji odległość ta co najmniej 4 m. - skoro stwierdza on, iż wymagana przepisem § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie - odległość posadowienia płyty od działki nr [...] tj. 4 m. została zachowana (str. 4 uzasadnienia), powołując się przy tym na kopie mapy załączoną do ekspertyzy. Okoliczność ta pozostaje zdaniem sądu do wyjaśnienia a zachowanie przepisanej prawem odległością płyty gnojowej od działki sąsiedniej jest jedną z podstawowych przesłanek decydujących o możliwości legalizacji obiektu lub braku takiej możliwości. Organy badając zgodność inwestycji z przepisami Rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie tj. przepisami aktualnie obowiązującymi a nie tymi obowiązującymi w dacie realizacji samowoli budowlanej, nie ustaliły ponadto, czy spełnia ona wymogi co do odległości od innych pomieszczeń np. przeznczonych na pobyt ludzi a także czy dno płyty jest nieprzepuszczalne (wg. ekspertyzy wykonano je z gliny) aczkolwiek sąd zwraca uwagę, iż przepisy nakazują badać zgodność inwestycji (samowoli budowlanej) z przepisami techniczo-budowlanymi z daty realizacji tej samowoli a nie aktualnych. Organy nie ustaliły nawet daty realizacji przedmiotowego obiektu, poza tym że był on realizowany w czasie obowiązywania ustawy z 24 października 1974 r. a jest to okres niemal 20-letni. Przede wszystkim jednakże nie poczyniono żadnych ustaleń na okoliczność czy nie zachodzą przesłanki z art. 37 pkt 2 tejże ustawy tj. przy przedmiotowy obiekt nie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Pobieżne odwoływanie się w tym zakresie do ekspertyzy jest w sposób oczywisty wadliwe. Ekspertyza miała na celu ustalenie stanu technicznego obiektu a nie jego ewentualnego negatywnego wpływu na warunki zdrowotne czy użytkowe dla otoczenia. Ekspertyza w żaden sposób nie analizuje (organ także) jaki wpływ przedmiotowa płyta gnojowa ma działki sąsiednie w szczególności działkę skarżących.

Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali przede wszystkim datę wykonania obiektu, oceni czy był on zgodny z przepisami techniczno-budowalnymi obowiązującymi w czasie jego realizacji (i oceni czy obiekt ten nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania na działkę skarżących, przy uwzględnieniu charakteru tej działki tj. jakie ma ona przeznaczenie i jaki jest sposób jej użytkowania. Sąd zwraca także uwagę, iż zgodnie z protokołem i szkicem sporządzonym w postępowaniu I-instancyjnym, na działce nr [...] zlokalizowana jest nie tylko płyta gnojowa ale także zbiornik na gnojówkę w odległości 1,2 m od granicy z działką nr [...]. Organy prowadząc postępowanie obiekt ten zignorowały a powinien on także być przedmiotem postępowania przed organami nadzoru budowlanego, gdyż niezależnie od daty realizacji tego obiektu, co najmniej jego usytuowanie jest niezgodne przepisami techniczno-budowlanymi które obowiązują aktualnie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.