Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 714/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 17 par. 1, art. 18, art. 59 par. 1, par. 2 i par. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 40 par. 1, art. 42 par. 1, art. 44, art. 45
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 25 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę [pic]


UZASADNIENIE

III SA/Łd 714/21

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 17 § 1, art. 59 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. ) w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2019 r. poz. 270), po rozpatrzeniu zażalenia E. K. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.:

1/ uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...] i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze,

2/ w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Organ odwoławczy ustalił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił na E.K. tytuły wykonawcze z 23 września 2011 r. o numerach:

1/ od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: styczeń i grudzień 2006 r., styczeń, luty i kwiecień 2007 r., lipiec, sierpień i od października do grudnia 2008 r., od stycznia do marca i od maja do października 2009 r. w łącznej kwocie 9.599,90 zł,

2/ od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: grudzień 2006 r., styczeń 2007 r., od czerwca 2009 r. do września 2010 r. w łącznej kwocie 4.820,40 zł,

3/ od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: lipiec i grudzień 2006 r., czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2008 r. oraz marzec, czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r. w łącznej kwocie 587,80 zł.

Wystawienie ww. tytułów wykonawczych poprzedzone zostało wystosowaniem do zobowiązanej upomnień z dni:

1/ 23 lipca 2009 r., którymi objęto zaległości z tytułu składek:

- na ubezpieczenie społeczne za miesiące: styczeń i grudzień 2006 r., styczeń, luty i kwiecień 2007 r., lipiec, sierpień i od października do grudnia 2008 r. oraz od stycznia do marca i maj 2009 r., na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące: grudzień 2006 r. i styczeń 2007 r., na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące: lipiec i grudzień 2006 r., czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2008 r. oraz marzec 2009 r., przy czym upomnienia te wysłano do E. K. na adres: ul. A 15 w Ł., a przesyłkę, w której zostały one zawarte, odebrał 27 lipca 2009 r. M. J.;

2/ 26 stycznia 2010 r., którymi objęto zaległości z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne za miesiące od czerwca do października 2009 r., na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od czerwca do grudnia 2009 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od czerwca do października 2009 r. Przesyłkę zawierającą te upomnienia przesłano do E. K. na adres: ul. B 25/50 w Ł., a odebrał ją 1 lutego 2010 r. jej syn M. J., przy czym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazanej przesyłki doręczyciel zaznaczył, że doręczono ją dorosłemu domownikowi;

3/ 20 sierpnia 2010 r., którymi objęto zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od stycznia do marca 2010 r., przy czym upomnienia te przesłano zobowiązanej na adres: ul. B 25/50 w Ł., a po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej wskazane upomnienia (25 sierpnia 2010 r. i 2 września 2010 r.), wobec braku jej odbioru przez adresata, została ona zwrócona nadawcy 9 września 2010 r. Przesyłkę tę uznano za doręczoną 8 września 2010 r. w trybie art. 44 k.p.a.;

4/ 25 listopada 2010 r., którymi objęto zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od kwietnia do września 2010 r., przy czym upomnienia te przesłano zobowiązanej na adres: ul. B 25/50 w Ł. a po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zawierającej wskazane upomnienia (29 listopada 2010 r. i 7 grudnia 2010 r.), wobec braku jej odbioru przez adresata, została ona zwrócona nadawcy 14 grudnia 2010 r. Przesyłkę tę uznano za doręczoną 13 grudnia 2010 r. w trybie art. 44 k.p.a.

W oparciu o powyższe tytuły wykonawcze Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. skierował do Banku C SA zawiadomienia z 23 września 2011 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanej.

Odpisy tytułów wykonawczych wraz ze wskazanymi wyżej zawiadomieniami o zajęciu organ egzekucyjny przesłał do E. K., przy czym przesyłkę listową je zawierającą skierowano na adres: Ł., ul. B 25 m. 50. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej ww. dokumenty widnieje adnotacja, że przesyłkę tę awizowano pierwszy raz 5 października 2011 r., natomiast 21 października 2011 r. zwrócono ją do nadawcy, gdyż adresat nie odebrał awizowanej przesyłki.

Następnie, w oparciu o wymienione na wstępie tytuły wykonawcze, organ egzekucyjny skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. zawiadomienia z 29 listopada 2019 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienia te przesłano zobowiązanej na adres: Ł., ul. D 41/51. Przesyłkę zawierającą wskazane zawiadomienia doręczono E. K. 9 grudnia 2019 r. (w trybie art. 43 k.p.a.).

W dniu 27 grudnia 2019 r. do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wpłynęło pismo E.K. z 20 grudnia 2019 r. Zobowiązana wskazała, że w związku z otrzymanym wykazem zadłużenia wnosi o uznanie, że jej wierzytelności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek za lata 2006-2010 są przedawnione. Na poparcie swojego stanowiska zobowiązana przywołała art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wskazała ponadto, że jest to pierwsza informacja, jaką otrzymała o swoim zadłużeniu, gdyż nigdy wcześniej nie otrzymała wezwania do zapłaty zaległych składek. W jej ocenie brak jest podstaw do dochodzenia wymienionych w zawiadomieniu składek, bowiem w świetle aktualnie obowiązujących przepisów są one przedawnione co najmniej od 1 stycznia 2017 r. Wynika to z faktu, że ostatnie podjęte przez ZUS działania egzekucyjne miały miejsce 29 listopada 2019 r., a więc prawie trzy lata po dacie przedawnienia. Zobowiązana podniosła, że w stosunku do wszystkich jej zaległych składek okres przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2012 r., przy czym nie miało miejsca żadne wydarzenie powodujące przerwanie biegu okresu przedawnienia, które wskazane jest w aktualnie obowiązujących przepisach.

W dniu [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wydał postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W zażaleniu na ww. postanowienie zobowiązana zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez nieuznanie za przedawnione tytułów wykonawczych z 23 września 2011 r. o numerach [...]-[...], choć nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia ze względu na niepodjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Wobec tego wniosła o zmianę tego orzeczenia i umorzenie postępowania. Wskazała m.in., że od sierpnia 2011 r. przebywała w Stanach Zjednoczonych, oraz że tytuły wykonawcze, o których mowa w wezwaniu, nigdy nie zostały jej doręczone, a wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zostało poprzedzone upomnieniem, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej u.p.e.a., wobec czego żadne czynności organu egzekucyjnego nie wywołują skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił w całości postanowienie organu I instancji z [...] i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ egzekucyjny wydał 6 kwietnia 2020 r. postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W złożonym na to postanowienie zażaleniu E. K. wniosła o uznanie należności z tytułu dochodzonych składek jako przeterminowanych. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązana ponownie zakwestionowała skuteczność doręczenia jej korespondencji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w dniu [...] po raz kolejny wydał postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązana przedstawiła argumentację, która - w jej ocenie - świadczy o bezskuteczności doręczenia jej korespondencji ZUS w Ł. zawierającej upomnienia, a w konsekwencji o braku podjęcia działań mających wpływ na bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności składkowych. Jej zdaniem dopiero 29 listopada 2019 r. pierwszy raz poprawnie została zawiadomiona o podjętych działaniach organu egzekucyjnego zmierzających do wyegzekwowania przedmiotowych należności, po okresie przedawnienia tych należności.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.:

1/ uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...] i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze,

2/ w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że okolicznością, która poddana była badaniu i ocenie w postępowaniu zakończonym wydaniem rozstrzygnięcia i która legła u jego podstaw, było doręczenie E. K.j upomnień z: 23 lipca 2009 r., 26 stycznia 2010 r., 20 sierpnia 2010 r. oraz 25 listopada 2010 r. Organy egzekucyjne obu instancji uznały bowiem że wystawienie tych upomnień było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie pierwotnie organ I instancji przyjął, że dyspozycję art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wypełnia fakt wystawienia 23 września 2011 r. tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], jednakże przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające - wskutek dwukrotnego wydania orzeczeń kasacyjnych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. (postanowienia z: 4 marca 2020 r. oraz 25 września 2020 r.) - wykazało, że nie doszło do zawiadomienia zobowiązanej o podjęciu tej czynności. Przyczyną było niespełnienie przesłanki określonej w art. 44 k.p.a. (gdyż korespondencję zawierającą te tytuły wykonawcze awizowano pierwszy raz 5 października 2011 r., natomiast 21 października 2011 r. zwrócono ją do nadawcy, bez uprzedniego ponownego awizowania).

Odnośnie do przesyłki zawierającej upomnienia z 26 stycznia 2010 r. organ odwoławczy wskazał, że ze zwrotnego poświadczenia jej odbioru wynika, że doręczona ona została synowi zobowiązanej M. J. w dniu 1 lutego 2010 r., który wówczas był niepełnoletni. Nie doszło zatem do prawidłowego doręczenia w rozumieniu art. 43 k.p.a., w myśl którego w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Stąd też organ odwoławczy uznał, że nie doszło w tym przypadku do zawieszenia terminu przedawnienia i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

W zakresie kwestionowanej przez E. K. skuteczności doręczenia jej korespondencji zawierającej upomnienia z: 23 lipca 2009 r., 20 sierpnia 2010 r. oraz 25 listopada 2010 r., które poprzedzały wystawienie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], od [...] do [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z [...]

Przesyłka zawierająca upomnienie z 23 lipca 2009 r. została wysłana do E. K. na adres: ul. A 15 w Ł., pod którym prowadziła ona działalność gospodarczą pod firmą Biuro Marketingowe [...]. Z Systemu Rejestracji Centralnej KEP wynika, że adres ten był ważny od 5 marca 2001 r. do 30 września 2010 r. Dane adresowe zawarte w tym systemie pochodzą od samej zobowiązanej i wynikają ze złożonych przez nią dokumentów rejestracyjnych.

Przesyłkę, w której zostały zawarte upomnienia z 23 lipca 2009 r., odebrał w dniu 27 lipca 2009 r. pod ww. adresem M. J.. Z akt sprawy wynika, że był on zatrudniony w firmie zobowiązanej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 kwietnia 2010 r., dysponował pieczątką firmy, o czym świadczy fakt zamieszenia na dokumencie potwierdzającym doręczenie wskazanej przesyłki - oprócz podpisu i daty - także odcisku tej pieczątki. Z akt sprawy wynika ponadto, że - wbrew twierdzeniu skarżącej – M. J. upoważniony był do odbioru dokumentów dotyczących prowadzonej przez nią firmy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, potwierdzeniem czego są złożone przez niego podpisy na wydanych przez ten Zakład: z 30 listopada 2004 r. oraz dwóch z 6 listopada 2006 r. zaświadczeniach o niezaleganiu w opłacaniu składek. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, nie można uznać M. J. za jakąkolwiek osobę znajdującą się w pomieszczeniach firmy, czy też za osobę niepowołaną do odbioru kierowanej do skarżącej korespondencji.

Skutkiem doręczenia ww. upomnień jest uregulowane w art. 24. ust. 5b u.s.u.s. zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności.

W ocenie organu II instancji nie zasługuje także na uwzględnienie stanowisko E. K. że nie doręczono jej upomnień z 20 sierpnia 2010 r. oraz 25 listopada 2010 r. Upomnienia te przesłano zobowiązanej na adres jej zamieszkania: ul. B 25/50 w Ł., gdyż, jak wynika z Systemu Rejestracji Centralnej KEP, taki adres wskazany został przez samą zobowiązaną począwszy od 16 kwietnia 1996 r. i do dnia wydania postanowienia nie został przez nią zmieniony. W ocenie organu odwoławczego załączony do zażalenia dokument z 23 sierpnia 2010 r., wystawiony przez Prezydenta Miasta Ł., potwierdza okoliczność zameldowania E. K. na pobyt czasowy - w okresie od 23 sierpnia 2010 r. do 23 sierpnia 2011 r. - pod adresem w P. przy ul. E 37 lokal 11, jednakże zameldowanie pod ww. adresem nie jest równoznaczne z zamieszkiwaniem pod tym adresem. Szczególnie, że podany przez zobowiązaną w dokumentach rejestracyjnych adres zamieszkania, będący jednocześnie adresem do korespondencji, nie został przez nią zmieniony.

Przy doręczaniu przesyłek zawierających ww. upomnienia spełnione zostały wymogi wynikające z art. 44 k.p.a.

Przesyłka zawierająca upomnienia z 20 sierpnia 2010 r., po dwukrotnym awizowaniu: 25 sierpnia 2010 r. i 2 września 2010 r., wobec braku jej odbioru przez adresata, została zwrócona nadawcy 9 września 2010 r.

Natomiast przesyłkę zawierającą upomnienia z 25 listopada 2010 r., dwukrotnie awizowano: 29 listopada 2010 r. i 7 grudnia 2010 r., a następnie wobec braku jej odbioru przez adresata, zwrócono ją nadawcy 14 grudnia 2010 r.

Zatem, zdaniem organu odwoławczego, uprawnione było przyjęcie domniemania, że ww. upomnienia doręczono E. K. odpowiednio: 8 września 2010 r. i 13 grudnia 2010 r.

W konsekwencji, w odniesieniu do objętych tymi upomnieniami należności, powstał skutek w postaci zawieszenia biegu terminu ich przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Okoliczność ta powoduje, że należności te nie uległy przedawnieniu i wciąż są wymagalne, a wobec tego brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania tych należności, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...], [...] od [...] do [...].

Na ostateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E.K. – w części odnoszącej się do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], od [...] do [...].

Skarżonemu rozstrzygnięciu E. K. zarzuciła naruszenie:

1/ art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., w związku z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., poprzez jego błędne niezastosowanie i odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, przy czym w przedmiotowej sprawie obowiązek uległ przedawnieniu najpóźniej 1 stycznia 2017 r.;

2/ art. 24 ust. 5b u.s.u.s., poprzez nieuznanie za przedawnione tytułów wykonawczych z 23 września 2011 r. o numerach: od [...] do [...], [...] oraz od [...] do [...], w sytuacji gdy nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia;

3/ art. 44 k.p.a., poprzez uznanie, że korespondencja z 20 sierpnia 2010 r. i 25 listopada 2010 r., zawierająca upomnienia, została skutecznie doręczona, w sytuacji gdy adres, na jaki została wysłana, nie był adresem właściwym, pod którym przebywała i mieszkała skarżąca, co spowodowało niemożność zapoznania się skarżącej z przedmiotową korespondencją;

4/ art. 42 i art. 43 k.p.a., poprzez uznanie, że upomnienie z 23 lipca 2009 r. zostało doręczone skarżącej skutecznie w siedzibie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, pomimo że zostało ono odebrane przez osobę nieposiadającą upoważnienia do odbioru przesyłek adresowanych bezpośrednio do skarżącej;

5/ błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia należnych składek, podczas gdy pierwsza czynność w przedmiotowym postępowaniu została podjęta dopiero w listopadzie 2019 r., a zatem prawie trzy lata od przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie rozstrzygnięcia w zaskarżonej części oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi E. K. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skutecznie doręczono jej upomnienia z 23 lipca 2009 r., 20 sierpnia 2010 r. oraz 25 listopada 2010 r., w wyniku czego nie uległy przedawnieniu należności z tytułu składek ubezpieczeniowych objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], [...] oraz od [...] do [...] i w konsekwencji brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze. W ocenie skarżącej skutecznie podjęte działania ZUS miały miejsce dopiero 29 listopada 2019 r., kiedy zawiadomiono ją o zadłużeniu, przy czym zawiadomienie w tym względzie otrzymała 9 grudnia 2019 r., a więc 3 lata po upływie najpóźniejszego terminu przedawnienia, przypadającego na 1 stycznia 2017 r. Stwierdziła przy tym, że zarówno ww. upomnień, jak i tytułów wykonawczych z 23 września 2011 r. nie otrzymała.

Skarżąca odniosła się do kwestii wysłanych do niej upomnień z 23 lipca 2009 r., 20 sierpnia 2010 r. oraz 25 listopada 2010 r.

W jej ocenie pierwsze z tych upomnień zostało odebrane przez osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji, pomimo że miało to miejsce pod adresem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Z kolei dwa ostatnie upomnienia przesłano na niewłaściwy adres, wobec czego nie mogła się z nimi zapoznać.

Zdaniem skarżącej, skoro korespondencja zawierająca upomnienie z 23 lipca 2009 r. była kierowana bezpośrednio do niej (wskazano w niej bowiem jej dane osobowe, nie dane działalności gospodarczej, którą prowadziła), winna ona zostać odebrana przez nią osobiście, a nie przez pracownika bądź inną osobę nieupoważnioną, gdyż zasadą wynikającą z art. 42 k.p.a. jest doręczanie pism do rąk adresata. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziła, że siedziba przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną jest również miejscem pracy tej osoby, jednak aby doręczenie pisma adresowanego do właściciela przedsiębiorstwa było prawnie skuteczne, niezbędne jest wyjaśnienie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona. Dręczenie pisma osobie fizycznej w jej miejscu pracy może być dokonane wyłącznie adresatowi. W sytuacjach określonych w art. 42 § 2 i 3 k.p.a. pisma można doręczyć tylko do rąk adresata, a nie innych osób, przy czym jeżeli przedsiębiorstwo prowadzone jest przez osobę fizyczną, do doręczania pism właścicielowi przedsiębiorstwa nie ma zastosowania art. 45 k.p.a.- forma prowadzonej przez nią działalności gospodarczej nie sytuowała jej bowiem wśród podmiotów wymienionych w art. 45 k.p.a., wobec czego nie można było doręczyć kierowanego do niej pisma w lokalu siedziby firmy do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, a tym bardziej do rąk osób nieuprawnionych, tj. nieposiadających upoważnienia do odbioru korespondencji w siedzibie firmy.

W ocenie skarżącej nie doszło również do skutecznego doręczenia upomnień z 20 sierpnia 2010 r. i 25 listopada 2010 r. Wskazała, że doręczenie korespondencji w trybie awizacji opiera się na założeniu, że adresat przebywa pod wskazanym adresem, a nieodebranie korespondencji jest wyłącznie wynikiem zaniedbania. Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych wysłał korespondencję na błędny adres dłużnika, co skutkowało uznaniem korespondencji za doręczoną w oparciu o art. 44 k.p.a. oraz niemożnością zapoznania się z tą korespondencją przez zobowiązaną. Skarżąca podniosła, że gdyby miała możliwość zapoznania się z adresowana do niej korespondencją, podjęłaby niezwłocznie działania celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Powołując się na orzecznictwo sądowe podniosła, że przesłanką zastosowania doręczenia subsydiarnego, określonego w art. 44 k.p.a., jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., przy czym aby można było mówić o wyczerpaniu wszelkich możliwości doręczenia właściwego wynikającego z dwóch ostatnich artykułów, podstawowym warunkiem jest, by adresat istotnie mieszkał pod wskazanym adresem. Zarzuciła przy tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podjął żadnych kroków celem ustalenia, czy skarżąca pod wskazanym adresem mieszka, jak też z jakiej przyczyny korespondencja do niej adresowana jest zwracana nadawcy.

Według skarżącej organ nie mógł uznać, że przesyłki zawierające upomnienia z 20 sierpnia 2010 r. i 25 listopada 2010 r. skutecznie doręczono, gdyż nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 44 k.p.a. Co więcej, przepis ten nie powinien być zastosowany, a wobec tego brak było podstaw do zaistnienia skutków prawnych związanych z domniemaniem doręczenia ustanowionym w tym przepisie.

Skarżąca stwierdziła, że po zwrocie dwóch przesyłek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien podjąć działania służące wyjaśnieniu przyczyn, dla których nie zostały one doręczone, a w ramach tego ustalić, czy osoba, do której były skierowane, w ogóle przebywa w kraju, czy adresy są aktualne. Działań takich organ nie podjął, wobec czego wątpliwym jest uznanie, że adres, na który wysłano korespondencję, jest aktualny oraz że nie ma znaczenia okoliczność jej czasowego zameldowania w tym okresie pod innym adresem. Według skarżącej, gdyby ZUS ustalił aktualny adres skarżącej i ponownie przesłał korespondencję, doszłoby do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi. Niezrozumiałym jest zatem pominięcie okoliczności istnienia innego adresu i mimo to uznanie za skuteczne doręczenia upomnień w trybie art. 44 k.p.a.

Skarżąca wskazała również na postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który przesyła upomnienia (na niewłaściwe adresy) oraz wystawia tytuły wykonawcze i jednocześnie wystawia zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek, co miało miejsce w terminach: 24.02.2006 r., 11.09.2006 r., 22.03.2007 r., 19.11.2007 r., 12.03.2008 r., 11.06.2008 r., 14.11.2008 r. i 26.02.2009 r. W Jej ocenie, organ wystawiając zaświadczenia o niezaleganiu potwierdzał fakt, że skarżąca nie posiada zadłużenia z tytułu składek ubezpieczeniowych. Następnie, w lipcu 2009 r., czyli po niespełna pół roku od wystawienia ostatniego zaświadczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawia pierwsze upomnienia o zaległościach, dotyczące okresów objętych wcześniejszymi zaświadczeniami wskazującymi, że zaległości te są uregulowane i nie ciążą na skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W odniesieniu do podniesionej w skardze kwestii wysłania do E. K. upomnień oraz wystawiania tytułów wykonawczych przy jednoczesnym wydawaniu zaświadczeń o niezaleganiu w opłacaniu składek z: 24.02.2006 r., 11.09.2006 r., 22.03.2007 r., 19.11.2007 r., 12.03.2008 r., 11.06.2008 r., 14.11.2008 r i 26.02.2009 r., organ wyjaśnił, że jak wynika z pisma Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z 21 lipca 2021 r., organ ten nie posiada zaświadczeń wystawionych w ww. datach. Organ egzekucyjny w powyższym piśmie zawarł informację, że na wniosek skarżącej wystawione zostały zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek z:

1/ 06.07.2001 r. znak USII-4954/2001,

2/ 30.11.2004 r. znak UP/11591/04,

3/ 23.09.2005 r. znak UP/10013/05,

4/ 21.12.2005 r. znak UP/13580/05,

5/ 06.11.2006 r. znak 2100/411ZN06/009132

6/ 06.11.2006 r. znak 2100/411ZN06/009136.

Treść dwóch ostatnich zaświadczeń wskazuje, że E. K. pozyskała od wierzyciela informację, że prowadzona przez nią firma nie posiada zaległości w składkach ubezpieczeniowych według staniu na dzień 6 listopada 2006 r., a tymczasem z tytułów wykonawczych i poprzedzających ich wystawienie upomnień wynika, że w dniu wydawania tych zaświadczeń na zobowiązanej zaległości takie ciążyły. Wystąpiła zatem rozbieżność w dokumentach wystawionych przez wierzyciela.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., pomimo powyższej rozbieżności, nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że zaświadczenia wierzyciela o niezaleganiu z płatnością składek ubezpieczeniowych były wystarczającymi do stwierdzenia, że nie ciążą na niej zaległości z tytułu składek za wskazane w tych zaświadczeniach okresy. Z zapisów w tytułach wykonawczych wynika, że podstawę ich wystawienia stanowiły deklaracje. Składając te deklaracje E. K. miała zatem świadomość, że należności z nich wynikające winny zostać przez nią uregulowane. Tymczasem na żadnym etapie postępowania w przedmiocie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak też w złożonej skardze, skarżąca nie wskazała na okoliczność zapłacenia przez nią zadeklarowanych składek ubezpieczeniowych. Jedyną okolicznością, na której skarżąca opiera żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jest przedawnienie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga E. K. nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] uchylające postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z dnia 23 września 2011r., w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...] i orzekające o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze oraz utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonego aktu administracyjnego wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 59 § 1 i § 5 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej u.p.e.a., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw, która weszła w życie 30 lipca 2020 r.

Z mocy art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej u.p.e.a. do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed tą zmianą. Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się :

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W myśl art. 59 § 2 cytowanej ustawy postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Przepis art. 59 u.p.e.a. określa więc przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca wskazała, że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. jej obowiązek wygasł na skutek przedawnienia i te kwestie stanowiły przedmiot rozważań organu i następnie oceny sądu. Jak słusznie wskazał organ, mimo powoływania się przez skarżącą na zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek, na żadnym etapie postępowania skarżąca nie wskazała na okoliczność zapłacenia przez nią zadeklarowanych składek. Z zapisów w tytułach wykonawczych wynika zaś, że podstawę ich wystawienia stanowiły deklaracje złożone przez skarżącą.

Wskazać także należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak wynika z ustaleń organu, potwierdzonych załączonymi do akt dokumentami, wystawione przez ZUS I Oddział w Ł. na E. K. tytuły wykonawcze z dnia 23 września 2011 r. o numerach:

- od [...] do [...] obejmowały składki na ubezpieczenie społeczne za okres styczeń i grudzień 2006 r., styczeń, luty i kwiecień 2007 r., lipiec, sierpień, październik – grudzień 2008 r., styczeń, luty, marzec, maj – październik 2009 r. - w łącznej kwocie 9599,90 zł,

- od [...]do [...] obejmowały należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres grudzień 2006 r., styczeń 2007 r., czerwiec 2009 r. – wrzesień 2010 r. - w łącznej kwocie 4820,40 zł,

- od [...] do [...] obejmowały należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres lipiec i grudzień 2006 r., czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2008 r., marzec, czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r. - w łącznej kwocie 587,80 zł.

Wystawienie tytułów wykonawczych poprzedzone zostało wystosowaniem przez ZUS do zobowiązanej upomnień.

Upomnienia wystawione 23 lipca 2009 r., dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń i grudzień 2006 r., styczeń, luty i kwiecień 2007 r., lipiec, sierpień, październik – grudzień 2008 r., styczeń - marzec i maj 2009 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2006 r., styczeń 2007 r. i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec i grudzień 2006 r., czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2008 r., marzec 2009 r., przesłane zostały do E. K. na adres [...] Ł., ul. A 15, tj. adres prowadzonej działalności, a ich odbiór pokwitował w dniu 27 lipca 2009 r. M. J., posługując się pieczątką firmy (k- 28 akt adm.).

Upomnienia wystawione 26 stycznia 2010 r., obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za czerwiec-październik 2009 r., na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec-grudzień 2009 r. i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec–październik 2009 r., przesłano do E. K. na adres [...] Ł., ul. B 25/50, a przesyłkę odebrał syn skarżącej M. J.. Na pokwitowaniu zaznaczono, że jest dorosłym domownikiem.

Upomnienia wystawione 20 sierpnia 2010 r., obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń-marzec 2010 r., przesłano zobowiązanej na adres [...] Ł., ul. B 25/50. Przesyłka z powodu niezastania adresata została awizowana 25 sierpnia 2010 r. w Urzędzie Pocztowym Ł-41, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórnie awizowano przesyłkę 2 września 2010 r., a dniu 10 września 2010 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy z powodu jej niepodjęcia w terminie (k – 8-9 akt adm.).

Upomnienia wystawione 25 listopada 2010 r., obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za kwiecień-wrzesień 2010 r., przesłano zobowiązanej na adres [...] Ł., ul. B 25/50. Przesyłka z powodu niemożności doręczenia adresatowi została pozostawiona 29 listopada 2010 r. w Urzędzie Pocztowym Ł-41, o czym pozostawiono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórnie awizowano przesyłkę w dniu 7 grudnia 2010 r., a zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 15 grudnia 2010 r.

W oparciu o powyższe tytuły wykonawcze Dyrektor I Oddziału ZUS w Ł. skierował do Banku C S.A. zawiadomienia z 23 września 2011 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanej. Odpisy tytułów wykonawczych zostały przesłane wraz z zawiadomieniami o zajęciu do E. K. na adres Ł., ul. B 25 m.50. Przesyłka została zwrócona do nadawcy jako niepodjęta w terminie w dniu 21 października 2011 r. (k-155 i 157 akt adm.).

Następnie, w związku z ustaleniem nowego składnika majątku w postaci świadczenia emerytalnego, w oparciu o wymienione tytuły wykonawcze organ egzekucyjny skierował do ZUS I Oddział w Ł. zawiadomienia z dnia 29 listopada 2019 r o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienia te przesłano zobowiązanej na adres: 91-117 Ł., ul D 41/51. Przesyłka została odebrana przez skarżącą w dniu 9 grudnia 2019 r. (k- 284 akt adm.).

Z wnioskiem o uznanie zadłużenia za przedawnione i w związku z tym – o uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległych składek i zwrot nienależnie dokonanych potrąceń z emerytury, skarżąca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. 27 grudnia 2019 r. Wskazywała, że dopiero w dniu 9 grudnia 2019 r. otrzymała wykaz zadłużenia z dnia 29 listopada 2019 r. i jest to pierwsza informacja, jaką otrzymała o swoim zadłużeniu. Wcześniej nigdy nie otrzymała żadnego wezwania do zapłaty składek. Wskazała także, że w stosunku do wszystkich zaległych składek 5 letni okres przedawnienia zaczął się 1 stycznia 2012 r. i w jej sytuacji nie miało miejsca żadne wydarzenie powodujące przerwanie biegu przedawnienia.

Rozpoznając zażalenie E. K. od trzeciego z kolei postanowienia Dyrektora ZUS I Oddział w Ł. odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał w części zasadność wniosku skarżącej.

Organ przedstawił szczegółowo zasady przedawnienia należności z tytułu składek, jakie wynikają z uregulowań ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ) i przeanalizował wpływ zmian stanu prawnego, jakie nastąpiły w tym zakresie po dniu 1 stycznia 2003 r. Wskazał, że w dacie powstania zobowiązań skarżącej, art. 24 ust. 4 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Od 1 stycznia 2003 r. obowiązuje też art. 24 ust. 5b, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) znowelizowano art. 24 ustawy wprowadzając 5 letni okres przedawnienia, licząc od dnia wymagalności. Przepis przejściowy zawarty w art. 27 ust. 1 ustawy z 11 września 2011 r. równocześnie stanowi, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jednak jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu, co wynika z art. 27 ust. 2.

Organ trafnie wskazał, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg, tak jak w niniejszej sprawie, rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011 r., z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r., ale równocześnie cały czas obowiązuje art. 24 ust. 5b dotyczący zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, która wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jest doręczenie upomnienia wzywającego do zapłaty należności. Za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości Sądu, że czynnością taką może być doręczenie upomnienia lub odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek ( patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2021 r., I GSK 1643/20, wyroki WSA w Łodzi w sprawach III SA/Łd 361/20, III SA/Łd 181/20, III SA/Łd 1052/19, III SA/Łd 389/20 ).

Doręczenie upomnienia jest warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Jak stanowi art. 15 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Tak jak wskazał organ, istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się więc do oceny prawidłowości doręczenia skarżącej upomnień, jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Jeżeli bowiem doręczenie upomnień w 2009 i 2010 r. spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, to nie rozpoczął się bieg terminu ich przedawnienia od 1 stycznia 2012 r.

Natomiast wystawienie tytułów wykonawczych nie miało już wpływu na bieg terminu przedawnienia objętych nimi należności składkowych, gdyż nie można uznać, że w październiku 2011 r. nastąpiło doręczenie skarżącej tych tytułów w trybie art. 44 k.p.a. Tak też ocenił to organ w zaskarżonym postanowieniu.

Jak bowiem wynika z adnotacji na przesyłce i zwrotnym potwierdzeniu odbioru, przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze, skierowana do skarżącej 4 października 2011 r., z powodu niemożności doręczenia adresatowi lub w przypadku jego nieobecności dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, w dniu 5 października 2011 r. pozostawiona została do dyspozycji adresata na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym 41, a następnie została zwrócona 21 października 2011 r. do nadawcy. Z adnotacji na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie wynika, czy i gdzie pozostawiono tzw. awizo i brak jest informacji o pozostawieniu powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki. Nie można było zatem uznać tego zastępczego doręczenia za prawidłowe.

Analizując zarzuty skarżącej dotyczące prawidłowości doręczenia jej upomnień, organ odwoławczy zasadnie uznał słuszność stanowiska skarżącej, że nie można uznać za doręczone upomnień przesłanych na jej adres zamieszkania 26 stycznia 2010 r., dotyczących zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za czerwiec–październik 2009 r., na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec–grudzień 2009 r. i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec–październik 2009 r., gdyż odbiór przesyłki w dniu 1 lutego 2010 r. pokwitował jej syn M. J., który w dacie odbioru przesyłki nie był osobą pełnoletnią. Jak wynika z przedstawionego aktu urodzenia miał on wówczas niepełne 17 lat. Adnotacja, że był on dorosłym domownikiem nie odpowiadała prawdzie i w związku z tym doręczenie tej przesyłki na podstawie art. 43 k.p.a. nie było skuteczne, gdyż przepis ten stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorczy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

W związku z tym w odniesieniu do powyższych należności nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a tym samym należności te przedawniły się po upływie 5 lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., tj. z dniem 2 stycznia 2017 r. Zatem organ zasadnie uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...] i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze.

Gdy chodzi o pozostałe 3 przesyłki zawierające upomnienia, Sąd podziela ocenę organu, że zostały one skutecznie doręczone skarżącej.

Jak wynika z ustaleń organu, w bazie danych Urzędu Skarbowego Ł.- P. Systemie Rejestracji Centralnej SeRCe jako adres zamieszkania E. K. podany był adres [...] Ł., ul. B 25 lok. 50, a jako adres prowadzenia działalności gospodarczej, wykreślonej z ewidencji od dnia 1 października 2010 r., podany był adres [...] Ł., ul. A 15. W bazie ZUS jako adres zamieszkania płatnika składek wskazany był adres [...] Ł., ul. B 25 lok. 50 (k- 307- 308 akt adm.). Takie same adresy: zamieszkania i miejsca wykonywania działalności gospodarczej wynikały z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Adres zameldowania na pobyt czasowy w P. przy ul. E w okresie 23.08.2010 – 23.08. 2011 nie został zgłoszony organom skarbowym i w ZUS.

Upomnienia wystawione 23 lipca 2009 r. dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń i grudzień 2006 r., styczeń, luty i kwiecień 2007 r., lipiec, sierpień, październik-grudzień 2008 r., styczeń - marzec i maj 2009 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2006 r., styczeń 2007 r. i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec i grudzień 2006 r., czerwiec, wrzesień, listopad i grudzień 2008 r. i marzec 2009r. przesłane zostały do E. K. na adres [...] Ł., ul. A 15, tj. adres prowadzonej jeszcze wówczas działalności gospodarczej, a ich odbiór pokwitował w dniu 27 lipca 2009 r. M. J., posługując się pieczątką firmy (k- 28 akt adm.). Jak ustalił ponadto organ (pismo ZUS do DIAS z 5 maja 2021 r.), M. J. był zatrudniony jako pracownik w Firmie "[...]" Biuro Marketingowe, należącej do skarżącej od 1.01.1999 r do 1 04.2010 r. W ocenie Sądu nie było więc żadnych podstaw, aby zakwestionować prawidłowość doręczenia skarżącej korespondencji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą w miejscu jej prowadzenia. Fakt, że pracownik potwierdził odbiór przesyłki posługując się firmową pieczątką oznacza, że był upoważniony do odbioru kierowanej do niej korespondencji.

Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z literalnej wykładni tego przepisu wynika, że doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu jej pracy, a więc także osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, powinno następować do rąk adresata. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2020 r., II OSK 1958/20, regulowany tryb doręczenia zastępczego w art. 43 k.p.a. nie obejmuje drugiego wyliczonego w art. 42 § 1 k.p.a. miejsca doręczenia (doręczenie w miejscu pracy). Należy jednak mieć na uwadze art. 40 § 1 k.p.a., który stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. W miejscu prowadzenia działalności, innym niż miejsce zamieszkania, osoba fizyczna prowadząca działalność może upoważnić inne osoby, a tym bardziej swojego pracownika, do odbioru kierowanej do niej do korespondencji. Taka osoba występuje jako przedstawiciel podmiotu prowadzącego działalność upoważniony do odbioru pism. Jeżeli więc w siedzibie firmy doręczyciel zastaje osobę, która potwierdza odbiór przesyłki i posługującą się firmową pieczątką, to takie okoliczności wskazują, że jest to osoba upoważniona do odbierania korespondencji przychodzącej do przedsiębiorcy i takie doręczenie jest prawidłowe. Nie bez znaczenia dla uznania takiej oceny za prawidłową jest także okoliczność, której skarżąca nie kwestionuje, że M. J., był jej partnerem życiowym i ojcem jej syna.

W wyroku z dnia 6 maja 2010 r., II GSK 594/09, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że gdyby przyjąć, że w siedzibie firmy należącej do osoby fizycznej - jej miejscu pracy - doręczenia, zgodnie z art. 42 k.p.a. mogą dokonywać się wyłącznie do rąk adresata, nie byłby rzadkim przypadkiem stan braku możliwości doręczenia pisma w ogóle. Stąd też przyjmuje się, że w takich wypadkach doręczanie pism dokonuje się do rąk osoby upoważnionej. Niezależnie od tego, czy doręczenie następuje na podstawie art. 42 § 1 k.p.a. dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na adres siedziby prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, czy na podstawie art. 45 k.p.a. jednostce organizacyjnej, osoba odbierająca przesyłkę musi być w obu przypadkach upoważniona do takiego działania. Zwrócono także uwagę, że pojęcie "osoby upoważnionej do odbioru pism" jest pojęciem szerszym niż pojęcie "pełnomocnika" czy "reprezentacji". Przez osobę upoważnioną do odbioru pism, o której mowa w art. 45 k.p.a., należy rozumieć osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej.

Należało zatem podzielić ocenę organu, że brak było podstaw do uznania, że odbiór przesyłki przez M. J. dokonał się bez upoważnienia i był nieskuteczny. Oznacza to, że należności z tytułu składek objęte tymi upomnieniami nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Prawidłowa jest także ocena organu co do skuteczności doręczenia skarżącej upomnień z 20 sierpnia 2010 r. oraz 25 listopada 2010 r.

Upomnienia zostały przesłane na adres zamieszkania skarżącej wynikający z danych US zawartych Systemie Rejestracji Centralnej KEP (bazie SeRCe), który do chwili obecnej nie został uaktualniony.

W ocenie Sądu, przesyłki zawierające upomnienie zostały prawidłowo uznane za doręczone w trybie art. 44 § 1 k.p.a.

Przesyłka polecona zawierająca upomnienie z 20 sierpnia 2010 r. została przesłana na adres strony i z powodu niezastania adresata została pozostawiona 25 sierpnia 2010 r. w Urzędzie Pocztowym Ł-41, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórnie awizowano przesyłkę 2 września 2010 r., a dniu 10 września 2010 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy z powodu jej niepodjęcia w terminie (k – 8-9 akt adm.).

Upomnienia wystawione 25 listopada 2010 r., obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za kwiecień-wrzesień 2010 r., także przesłano zobowiązanej na adres [...] Ł., ul. B 25/50. Przesyłka z powodu niemożności doręczenia adresatowi została pozostawiona 29 listopada 2010 r. w Urzędzie Pocztowym Ł-41, o czym pozostawiono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórnie awizowano przesyłkę w dniu 7 grudnia 2010 r., a zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 15 grudnia 2010 r. Wszystkie opisane czynności wynikają z adnotacji na przesyłkach i dowodach doręczeń i są opatrzone odciskiem datownika.

Do oceny skuteczności doręczenia tych przesyłek na mocy art. 18 u.p.e.a. zastosowanie ma art. 44 § 1- 4 k.p.a. W tym miejscu należy podnieść, iż stosowanie instytucji prawnej przewidzianej w art. 44 k.p.a. służyć ma zapewnieniu ekonomiki postępowania i zapobiegać przewlekaniu postępowania przez adresatów pism sporządzanych przez organy administracji. Jednocześnie omawiany sposób doręczenia stwarza stan fikcji prawnej w tym zakresie. Pozwala bowiem na przyjęcie, iż strona rzeczywiście odebrała skierowaną do niej przesyłkę, pomimo iż w rzeczywistości sytuacja taka nie miała miejsca. Wymaga to ścisłego spełnienia przez doręczyciela pocztowego wymogów określonych w przepisie. Wobec tego stosowanie tej instytucji nie może być dowolne i może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy spełnione są wszystkie przesłanki wymienione w kolejnych paragrafach art. 44 k.p.a., przy czym poszczególne czynności doręczenia muszą być wykonane z należytą starannością.

Instytucja doręczenia zastępczego składa się z kilku istotnych czynności, których łączne wystąpienie warunkuje uznanie przesyłki za doręczoną. Czynności te wymienione są w poszczególnych paragrafach art. 44 k.p.a. Po pierwsze - nastąpić musi stwierdzenie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi lub innej osobie uprawnionej do jej odbioru. Po drugie - musi mieć miejsce przechowanie przesyłki przez 14 dni w placówce pocztowej. Po trzecie - doręczyciel zobowiązany jest zawiadomić stronę o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to umieścić należy w oddawczej skrzynce pocztowej lub - gdy nie jest to możliwe - na drzwiach mieszkania adresata.

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

Jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Warunkiem jednak takiej oceny jest wykonanie wszystkich tych czynności z należytą starannością. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że niezawiadomienie o miejscu pozostawienia przesyłki, jak też zupełny brak informacji na zwrotce lub też jej nieczytelne wypełnienie, oznaczają, że doręczenie jest bezskuteczne (por. postanowienie NSA z 6 września 2007 r., I FSK 485/07, niepublikowane, wyrok NSA z 14 sierpnia 1998 r., I SA/Gd 1457/1996, Lex nr 34760, wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2001 r., III RN 70/2000, OSNP 2001/19/574, wyrok NSA z 20 marca 2002 r., II SA/Gd 2552/1999, Lex nr 76110). A zatem w sytuacji, gdy strona kwestionuje fakt otrzymania pisma, poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia w trybie art. 44 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie wszystkie przesłanki warunkujące uznanie przesyłek z upomnieniami za doręczone w trybie art. 44 k.p.a., jak opisano wyżej, zostały w ocenie Sądu spełnione. Pozwalało to organowi uznać przesyłki za doręczone w ostatnim dniu 14 dniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej.

Przesyłka z upomnieniami z 20 sierpnia 2010 r. została prawidłowo awizowana w dniu 25.08.2010 r., następnie powtórnie awizowana 2.09.2010 r., a więc 14 dniowy termin przechowywania przesyłki w placówce pocztowej rozpoczął bieg 26.08.2010 r. i zakończył 8.09.2010 r.(w środę), a 10.09.2010 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy. Skutek doręczenia tej przesyłki wystąpił więc w dniu 8.09.2010 r.

Przesyłka z upomnieniami z dnia 25 listopada 2010 r. została prawidłowo awizowana w dniu 29.11.2010 r., następnie powtórnie awizowana 7.12.2010 r., a więc 14 dniowy termin przechowywania przesyłki w placówce pocztowej rozpoczął bieg 30.11.2010 r. i zakończył 13.12.2010 r (poniedziałek), a 15.12.2010 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy. Skutek doręczenia tej przesyłki wystąpił więc w dniu 13.12.2010 r., tak jak to ustalił organ.

Organ był zatem uprawniony do przyjęcia domniemania, że te przesyłki z upomnieniami zostały skarżącej doręczone 8 września 2010 r i 13 grudnia 2010 r., a tym samym nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia objętych tymi upomnieniami składek, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że należności te są wymagalne i nie zachodzi podstawa z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. do umorzenia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do tych należności.

Z powyższych względów uznając zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli min. przedmiotem skargi są postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

a.l.