Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2595/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135e w zw. z art. 135j, art. 135f ust. 1 i ust. 6, art. 134f ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 181/14 w sprawie ze skargi E. A. na orzeczenie nr [...][...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 181/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. A. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Postanowieniem z [...] lipca 2013 r. nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko sierż. szt. E. A. – referentowi Zespołu do spraw Przestępczości Nieletnich Komisariatu Policji w [...] Komendy Miejskiej Policji w [...] (dalej jako skarżąca) obwiniając ją o to, że [...] lipca 2013 r. spożywała alkohol podczas pełnienia służby referenta Zespołu do spraw Przestępczości Nieletnich Komisariatu Policji w [...], wprowadzając się w stan nietrzeźwości, co zostało potwierdzone urządzeniem elektronicznym Alkometr A2.0: I badanie o godz. 14.50-0,82 mg/l, H badanie o godz. 14:58-0,84 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.). Postępowanie zostało wszczęte w związku z uzyskaną przez organ informacją, że skarżąca w trakcie pełnienia służby [...] lipca 2013 r. była w stanie nietrzeźwości. Przeprowadzone w tym dniu w Komisariacie Policji w [...] badanie skarżącej o godz. 14:50 wykazało 0,82 mg/l, natomiast badanie o godz. 14:58 wykazało 0,84 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Organ wyjaśnił, że godziny badań wskazane przez alkomat to odpowiednio 13:50 i 13:58, bowiem w urządzeniu nie dokonano przestawienia czasu zimowego na czas letni. Badanie stanu trzeźwości skarżącej zostało przeprowadzone za pomocą analizatora wydechu typu Alkometr A 2.0 nr fabryczny 111/93, wyprodukowanego przez P.P.W. AWAT Sp. z o. o. w Warszawie. Zgodnie ze świadectwem wzorcowania z 10 stycznia 2013 r. wydanym przez Laboratorium wzorcujące akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji, termin kolejnego wzorcowania tego urządzenia został określony na [...] lipca 2013 r.

W piśmie z 30 lipca 2013 r. Kierownik Zakładu nr 7 Analizatory Gazowe Przedsiębiorstwa Projektowo-Wdrożeniowego "AWAT" Sp. z o.o. w Warszawie stwierdził, że przekroczenie o kilka dni terminu kolejnego przeglądu i wzorcowania analizatora wydechu typu Alkometr A 2.0 nr fabryczny 111/93, przy jego prawidłowym użytkowaniu, nie powinno mieć wpływu na wyniki uzyskiwane za jego pomocą.

Postanowieniem z [...] września 2013 r., nr [...] Komendant Miejski Policji w [...], na podstawie art. 135e ust. 10 w zw. z art. 133 ust. 1 ustawy o Policji, uzupełnił zarzut w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko skarżącej i przedstawił dodatkowe zarzuty. Skarżąca została obwiniona o to, że:

I. [...] lipca 2013 r. spożywała alkohol podczas pełnienia służby referenta Zespołu do spraw Przestępczości Nieletnich Komisariatu Policji w [...] wprowadzając się w stan nietrzeźwości, co zostało potwierdzone urządzeniem elektronicznym Alkometr A2.0: I badanie o godz. 14:50-0,82 mg/l, II badanie o godz. 14:58-0,84 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji.

II. [...] lipca 2013 r. będąc skierowaną do obsługi zdarzenia kradzieży z włamaniem do kontenera na szkodę PKP Cargo w [...] nieprawidłowo wykonała czynność służbową w ten sposób, że przyjmując w [...] zawiadomienie o przestępstwie i przesłuchując w charakterze świadka zawiadamiającą A. S. zezwoliła na podpisanie przez nią "Protokółu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej", a następnie wypełniła protokół opatrzony podpisem osoby przesłuchiwanej, tj. popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 150 § 1 Kodeksu postępowania karnego i w zw. z § 20 ust. 4 i 5 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów (Dz. Urz. KGP z 2012 r., poz. 7);

III. [...] lipca 2013 r. będąc skierowaną do obsługi zdarzenia kradzieży z włamaniem do kontenera na szkodę PKP Cargo w [...] zaniechała czynności służbowej przeprowadzenia oględzin mających na celu ujawnienie i zabezpieczenie śladów kryminalistycznych lub ich nośników, tj. popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 207 § 1 Kodeksu postępowania karnego i w zw. z § 43 ust. 1 i 2 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów;

IV. [...] lipca 2013 r. w [...] będąc uprawnioną do wykonywania czynności procesowych przekroczyła swoje uprawnienia sporządzając "Protokół oględzin rzeczy – wagonu Nr [...]" zawierający nieprawdziwe dane co do czasu, miejsca i osoby dokonującej czynności oraz przebiegu oględzin, tj. popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania karnego i w zw. z § 45 ust. 1, 2 i ust. 5 pkt 1 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów.

W toku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego przesłuchano świadków: st. sierż. A. P., sierż. szt. P. R., kom. M. S., asp. M. K., J. Z., Z. R., podinsp. R. W., A. B., N. W.. Ponadto, włączono do akt postępowania dyscyplinarnego, na mocy postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] sierpnia 2013 r., materiały z akt sprawy sygn. [...], udostępnione przez Prokuraturę Rejonową w [...] oraz przeprowadzono oględziny rzeczy w postaci nagrania z monitoringu zainstalowanego w Komisariacie Policji w [...].

19 sierpnia 2013 r. oraz 4 października 2013 r. przesłuchano skarżącą, która podała, że podczas pełnienia służby [...] lipca 2013 r. przyjmowała przepisane przez lekarza psychiatrę leki, które nie mogą być łączone z alkoholem, ponieważ mogą doprowadzić nawet do zatrzymania akcji serca, o czym była pouczona przez lekarza. W chwili przesłuchania skarżąca nie pamiętała nazw leków. Ponadto wskazała, że pali bardzo dużo papierosów, około dwóch paczek dziennie i że paliła papierosy przed badaniem i między badaniami na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu.

Orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] października 2013 r. Komendant Miejski Policji w [...] stwierdził winę skarżącej w zakresie zarzutów opisanych w postanowieniach z [...] lipca 2013 r. i [...] września 2013 r. i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji.

W wyniku rozpoznania wniesionego przez skarżącą odwołania, orzeczeniem z [...] grudnia 2013 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] października 2013 r.

W jego uzasadnieniu organ wskazał, że z analizy materiałów postępowania dyscyplinarnego wynika, iż skarżąca [...] lipca 2013 r. spożywała alkohol w czasie pełnienia służby w Komisariacie Policji w [...], co wykazało przeprowadzone badanie stanu trzeźwości.

Ponadto tego dnia, będąc skierowaną do obsługi zdarzenia kradzieży z włamaniem do kontenera na szkodę PKP Cargo w [...], przyjmując zawiadomienie o przestępstwie i przesłuchując w charakterze świadka zawiadamiającą A. S., zezwoliła na podpisanie przez nią "Protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej", a następnie wypełniła protokół opatrzony podpisem osoby przesłuchiwanej, zaniechała przeprowadzenia oględzin mających na celu ujawnienie i zabezpieczenie śladów kryminalistycznych lub ich nośników oraz przekroczyła swoje uprawnienia sporządzając "Protokół oględzin rzeczy – wagonu Nr [...]" zawierający nieprawdziwe dane co do czasu, miejsca i osoby dokonującej czynności oraz przebiegu oględzin.

W ocenie organu zachowanie skarżącej wskazuje, że miała ona zamiar popełnienia zarzucanych przewinień dyscyplinarnych, bowiem świadomie spożywała alkohol w czasie służby, co świadczy o tym, że musiała co najmniej przewidzieć możliwość naruszenia dyscypliny służbowej i na to się godziła. Jednocześnie wiedziała, że postępowanie takie może stanowić naruszenie dyscypliny służbowej. W ocenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji skarżąca popełniła przewinienia dyscyplinarne z winy umyślnej.

Zdaniem organu w sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności przemawiające na korzyść obwinionej i mogące mieć wpływ na złagodzenie wymiaru kary. Przewinienia dyscyplinarne, których dopuściła się skarżąca, były tylko i wyłącznie wynikiem jej działania, bowiem nie stwierdzono udziału osób trzecich.

W skardze z 27 stycznia 2014 r., uzupełnionej pismem z 21 maja 2014 r., skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz o ewentualne uchylenie rozkazu personalnego wydanego przez organ I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 135e ust. 1 w zw. z art. 135j ust. 1, art. 135g ust. 2 oraz art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji podnosząc, że organ doręczał pisma, zawiadomienia oraz postanowienia jedynie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz dokonał jego dowolnej oceny, a także sporządził uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w sposób lakoniczny, niepełny i zbyt ogólnikowy.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

22 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał powołany na wstępie wyrok.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżącej zarzucono przede wszystkim naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, tj.: stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działającego środka w czasie służby albo w obiektach lub na terenach zajmowanych przez Policję.

Zdaniem Sądu, ustalenia organu dyscyplinarnego nie budzą wątpliwości. Z akt sprawy wynika, że [...] lipca 2013 r. wpłynęła do Komendy Miejskiej Policji w [...] informacja, iż skarżąca w trakcie pełnienia służby w tym dniu była w stanie nietrzeźwości. W celu zweryfikowania wiadomości przeprowadzono dwukrotnie badanie stanu trzeźwości urządzeniem elektronicznym. Z protokołu przebiegu badania z [...] lipca 2013 r. nr [...] wynika, że o godz. 13:50 zawartość alkoholu w wydychanym przez skarżącą powietrzu wynosiła 0,82 mg/l, natomiast o godz. 13:58-0,84 mg/l. W protokole zawarto również informację o oświadczeniu skarżącej, że [...] lipca 2013 r. w godzinach 13:00-13:30 spożyła półtora litra piwa. Skarżąca nie podpisała powyższego protokołu, jednak fakt oświadczenia potwierdził przeprowadzający badanie M. S. oraz towarzyszący mu A. P. i P. R.

W ocenie Sądu, zarzut skarżącej dotyczący braku aktualnego świadectwa wzorcowania analizatora wydechu typu Alkometr A 2.0 nr fabryczny 111/93, przy pomocy którego przeprowadzono badania skarżącej, nie zasługuje na uwzględnienie. Co prawda ze świadectwa wzorcowania wynika, że termin przeglądu i wzorcowania dla urządzenia wyznaczony był na [...] lipca 2013 r., a więc na dzień poprzedzający badanie, jednak zgodnie z pismem Kierownika Zakładu nr 7 Analizatory Gazowe PP-W AWAT Sp. z o. o. w Warszawie z 30 lipca 2013 r., przekroczenie o kilka dni terminu kolejnego przeglądu i wzorcowania analizatora wydechu typu Alkometr A 2.0 nr fabryczny 111/93, przy jego prawidłowym użytkowaniu, nie powinno mieć wpływu na wyniki uzyskiwane za jego pomocą. Pismo to zostało wydane przez Kierownika Zakładu Nr 7 Analizatory Gazowe Przedsiębiorstwa Projektowo-Wdrożeniowego AWAT Sp. z o. o. w Warszawie, a więc jednostkę akredytowaną przez Polskie Centrum Akredytacji, sygnatariusza porozumień EA MLA i ILC MRA dotyczących wzajemnego uznawania świadectw wzorcowania (nr akredytacji AP 105).

4 września 2013 r. przesłuchano w charakterze świadków A. B. – Kierownika Laboratorium Analizatorów Wydechu AWAT Sp. z o.o. w Warszawie oraz N. W. – zastępcę kierownika tej jednostki. Świadkowie jednoznacznie wskazali, że jednodniowa zwłoka w przeprowadzeniu przeglądu i wzorcowania w żaden sposób nie wpłynęła na prawidłowość pomiarów i wyników badań wykonanych urządzeniem. 23 lipca 2013 r. alkomat został poddany szczegółowemu przeglądowi technicznemu, w wyniku którego nie stwierdzono problemów technicznych. Przyrząd w zakresie 0,70 mg/l pokazywał ten sam błąd pomiaru i niepewności w porównaniu do wyników poprzedniego wzorcowania tego urządzenia z 10 stycznia 2013 r. Ponadto, każde urządzenie jest zaprogramowane tak, że zmiana parametrów bądź nieprawidłowe użycie urządzenia powoduje jego blokadę, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia skarżącej, że organ nie ustalił czasu i miejsca spożywania przez nią alkoholu na terenie komisariatu. W sprawie istotne jest bowiem, że skarżąca pozostawała pod wpływem alkoholu podczas służby, a zatem naruszyła art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji.

Sąd wskazał nadto, iż skarżącej zarzucono również naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 ustawy o Policji, tj.: zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy oraz niedopełnienie obowiązków służbowych albo uprawnień określonych w przepisach prawa. Skarżąca, przyjmując w [...] zawiadomienie o przestępstwie i przesłuchując w charakterze świadka zawiadamiającą A. S., zezwoliła na podpisanie przez nią protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka, a następnie wypełniła protokół opatrzony jej podpisem, zaniechała przeprowadzenia oględzin miejsca popełnienia przestępstwa, a także sporządziła protokół oględzin wagonu (nr [...]) zawierając w nim nieprawdziwe dane co do czasu, miejsca i osoby dokonującej czynności oraz przebiegu oględzin. Zachowaniem tym skarżąca naruszyła przepisy Kodeksu postępowania karnego oraz Wytycznych nr 3 Komendanta Głównego Policji z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo – śledczych przez policjantów, regulujących kwestie związane z praktycznymi aspektami prowadzenia postępowania przygotowawczego.

Sąd podał, że z włączonych do akt postępowania dyscyplinarnego materiałów śledztwa prowadzonego przeciwko skarżącej o sygn. akt [...] wynika, że ustalenia organu w tym zakresie są również prawidłowe. W toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...] przesłuchano w charakterze świadka A. S., która zeznała, że podczas przyjmowania zawiadomienia o przestępstwie, z uwagi na brak czasu, zaproponowała skarżącej podpisanie protokołu in blanco, który później policjantka miała uzupełnić na podstawie przekazanych dokumentów. Z zeznań A. S. wynika, że skarżąca przystała na to i zezwoliła na podpisanie przez świadka protokołu przed jego wypełnieniem. W momencie składania przez A. S. podpisów wypełniona była jedynie pierwsza strona protokołu. Ponadto, podczas przyjmowania zawiadomienia o przestępstwie skarżąca nie wychodziła z pomieszczenia, w którym spisywała protokół i nie dokonała oględzin kontenera. Potwierdziła to zarówno A. S., jak i obecny przy czynnościach I. Z.

Z powyższego wynika, że skarżąca rzeczywiście przyjęła podpis świadka na niewypełnionym protokole, nie dokonała oględzin miejsca popełnienia przestępstwa, mimo ciążącego na niej na mocy wskazanych powyżej przepisów obowiązku oraz sporządziła protokół, wpisując w nim nieprawdziwe informacje i wprowadzając je już po uprzednim podpisaniu przez świadka.

W ocenie Sądu, postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający przepisom prawa. Organ działał w granicach zakreślonych przez przepisy rozdziału 10 ustawy o Policji. Przepisy określające strukturę postępowania dyscyplinarnego, m.in. właściwość organu, prawa i obowiązki obwinionego nie zostały naruszone. Dokonane przez organ ustalenia są prawidłowe, a każdy dowód oceniany był z punktu widzenia jego wiarygodności. Odmienne stanowisko skarżącej jest jedynie wyrazem subiektywnego przekonania o wartości dowodowej jej wyjaśnień i zeznań świadków.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, organom dyscyplinarnym nie można zarzucić naruszenia art. 135g ust. 1 ustawy o Policji. W rozpoznawanej sprawie uwzględnione zostały okoliczności wskazane w tym przepisie. Wymierzona skarżącej kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionej obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionej przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby, stosownie do przepisu art. 134h ust. 1 ww. ustawy.

Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 135g ust. 2 ustawy o Policji. W sprawie nie było niedających się usunąć wątpliwości, które mogłyby być uwzględnione na korzyść skarżącej. Nie można też przypisać organowi wcześniejszego, negatywnego nastawienia do skarżącej. Przeczy temu wyczerpujące i wszechstronne postępowanie dowodowe.

Sąd zwrócił uwagę, że unormowanie postępowania dyscyplinarnego policjantów w rozdziale 10 ustawy o Policji jest regulacją pełną, która w sposób wyczerpujący normuje wszystkie fazy postępowania dyscyplinarnego, zarówno w zakresie wszczęcia, przebiegu, jak i formy zakończenia tego postępowania. Ustawa o Policji w art. 135p ust. 1 przewiduje jedynie odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania karnego w ściśle określonym zakresie, a mianowicie w zakresie rozdziału 14 (dotyczącego wezwań), rozdziału 15 (dotyczącego doręczeń), rozdziału 21 (dotyczącego świadków). A zatem ustawodawca precyzyjnie wskazał do jakich konkretnych kwestii (środków) proceduralnych odpowiednie zastosowanie mają do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przepisy Kodeksu postępowania karnego. Zarzuty podniesione przez skarżącą, dotyczące stosowanej w Komisariacie Policji w [...] praktyki postępowania oraz wykonywania polecenia przełożonego, co zdaniem skarżącej można odnieść do wykonywania przez żołnierza rozkazu i stanowi okoliczność wyłączającą winę, nie mieszczą się w tej regulacji. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego nie oznacza, że postępowanie dyscyplinarne staje się postępowaniem karnym.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła E. A. zaskarżając powyższy wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 1 § 1, § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze. zm., dalej jako P.u.s.a.), w z w. z art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. poprzez nienależyte przeprowadzenie kontroli działalności administracji publicznej i w konsekwencji nieuchylenie orzeczenia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] grudnia 2013 r., pomimo że w toku postępowania przed ww. organem doszło do naruszenia:

a) art. 135e zw. z art. 135j ustawy o Policji, które polegało na niedostrzeżeniu przez organ, że w postępowaniu przed organem I instancji materiał dowodowy zabrano w sposób niewyczerpujący, nie podjęto wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszono zasadę swobodnej oceny dowodów,

b) art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, które polegało na niedostrzeżeniu przez ww. organ, iż w postępowaniu przed organem I instancji zdecydowaną większość pism, zawiadomień oraz postanowień doręczano jedynie obrońcy, co w konsekwencji pozbawiało skarżącą możliwości obrony swoich praw i naruszało jej konstytucyjne prawa do obrony;

c) art. 135n ust. 4 pkt. 1 ustawy o Policji, które polegało na utrzymaniu w mocy wadliwego orzeczenia organu I instancji;

2) niewłaściwe zastosowanie art. 1 § 1, § 2 P.u.s.a. w zw. z art. 134 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom określonym w cyt. art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na:

a) nieustosunkowaniu się w uzasadnieniu skarżonego wyroku do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych w skardze z 27 stycznia 2014 r., a w szczególności na całkowitym braku rozpoznania zarzutu niezastosowania 135f ust. 6 ustawy o Policji;

b) wadliwej ocenie, iż w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym na podstawie ustawy o Policji nie mają zastosowania okoliczności wyłączające winę w przypadku popełnienia przewinienia dyscyplinarnego będącego wynikiem wykonania rozkazu, pomimo że przepis art. 141a ustawy o Policji nakazuje odpowiednie stosowanie art. 115 § 18 Kodeksu karnego zawierającego definicję rozkazu, jak również art. 318 K.k. i art. 344 K.k.;

3) niewłaściwe zastosowanie art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) P.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny, a następnie uzasadnienia skarżonej decyzji organu;

4) niewłaściwe zastosowanie art. 141 § 4 (zdanie pierwsze) P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu faktycznego sprawy w sposób wadliwy, wskazujący, że Sąd w toku dokonywania kontroli zaskarżonego orzeczenia nie dołożył należytej staranności. Powyższe potwierdzają następujące fragmenty wyroku, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, iż cyt.:

a) z włączonych do akt postępowania dyscyplinarnego materiałów śledztwa prowadzonego przeciwko E. A. o sygn. akt [...] wynika, że ustalenia organu w tym zakresie są również prawidłowe, gdy w rzeczywistości przeciwko skarżącej nie toczyło się żadne postępowanie karne. Śledztwo pod wskazaną sygnaturą było prowadzone w sprawie i zostało umorzone.

b) [...] ustawodawca precyzyjnie wskazał do jakich konkretnych kwestii (środków) proceduralnych odpowiednie zastosowanie mają do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przepisy Kodeksu postępowania karnego. Zarzuty podniesione przez skarżącą, dotyczące stosowanej w Komisariacie Policji w [...] praktyki postępowania oraz wykonywania polecenia przełożonego, co zdaniem skarżącej można odnieść do wykonywania przez żołnierza rozkazu i stanowi okoliczność wyłączającą winę nie mieszczą się w tej regulacji, podczas gdy ustawodawca w art. 141a ustawy o Policji wyraźnie przewidział odpowiednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji przepisów art. 115 § 18 oraz art. 318 i 344 Kodeksu karnego;

5) naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargi pomimo tego, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów wskazanych w zarzutach przedmiotowej skargi kasacyjnej, tj.: art. art. 135e zw. z art. 135j, art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, a także naruszyły konstytucyjne prawo do obrony uregulowane w art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazując na powyższe naruszenia, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że Sąd I instancji wybiórczo odniósł się do przepisów jakie winny być stosowane odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym policjantów, a w konsekwencji arbitralnie i bezpodstawnie wyłączył odpowiednie stosowanie, przepisów prawa karnego materialnego, a co za tym idzie, wyeliminował możliwość ich zastosowania w przedmiotowej sprawie przez organy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie takie działanie stoi w sprzeczności z przepisami postępowania i miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto skarżąca kasacyjnie podniosła, iż Sąd I instancji nie dostrzegł oczywistego faktu, że postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, w tym przepisów dotyczących gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny, a także doręczania pism wydawanych przez organ w trakcie postępowania. W związku z brakiem odniesienia się do całej argumentacji zawartej w skardze, pozostaje ona w dalszym ciągu aktualna.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie błędne jest twierdzenie, iż Prokuratura Rejonowa w [...] prowadziła śledztwo przeciwko skarżącej pod sygn. akt [...]. Śledztwo pod wskazaną sygnaturą rzeczywiście było prowadzone, jednak skarżącej nie postawiono żadnych zarzutów, tj. nie wydano postanowienia o przedstawieniu jej zarzutów. Skarżąca w śledztwie była przesłuchiwana tylko i wyłącznie w charakterze świadka. Ponadto, materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym przygotowawczym prowadzonym pod sygn. akt [...] w zdecydowanym stopniu wykraczają poza zakres włączonych do postępowania dyscyplinarnego dokumentów. W związku z tym, wnioskowanie o całości postępowania, jego charakterze i kierunku, w którym się rozwijało w oparciu o znikomą jego część jest błędne i zupełnie nieuzasadnione.

Ponadto skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że Sąd rozpoznając sprawę dokonał błędnej relacji przebiegu sprawy, jaki miał miejsce na etapie sprawy przed organami, a w uzasadnieniu skarżonego wyroku nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą oraz argumentacji na ich poparcie, a w szczególności do naruszenia przepisu art. 135f ust. 6 ustawy o Policji jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji. Zdaniem skarżącej kasacyjnie taka konstrukcja uzasadnienia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przy wydawaniu przedmiotowego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu. Zgodnie z artykułem 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami enumeratywnie wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a. Sąd II instancji, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy. Podstawy te winny być sprecyzowane przez stronę wnoszącą ten środek zaskarżenia. Należy w nim zatem powołać konkretne przepisy prawa, którym miał uchybić wojewódzki sąd administracyjny i uzasadnić zarzut ich naruszenia.

W razie zarzutu naruszenia prawa procesowego niezbędne jest także wykazanie istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy, a więc uprawdopodobnienie potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego.

W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził nieważności postępowania, stąd rozpatrzył ją w granicach zarzutów podniesionych przez kasatora.

Skarga kasacyjna oparta została jedynie na zarzutach procesowych, które pozbawione są usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała nadto w jakikolwiek sposób, aby wytknięte uchybienia procesowe miały wpływ na treść orzeczeń wydanych w postępowaniu dyscyplinarnym.

W kontekście sposobu, w jaki sformułowane i uzasadnione zostały zarzutu skargi kasacyjnej, wskazać należy, że mają one komplementarny w stosunku do siebie charakter, co umożliwia łączne ich rozpoznanie.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. ma charakter ustrojowy i reguluje zakres kontroli działalność administracji publicznej oraz kryteria sprawowanej kontroli, a zarzut jego naruszenia może odpowiadać zarzutowi naruszenia przepisów postępowania, o ile nastąpi to w powiązaniu z konkretnie oznaczoną normą procesową (por. wyroki NSA z 23 listopada 2010 r, I GSK 445/10 i z 7 października 2010 r., II GSK 780/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wskazała na przepisy art. 3 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., z których pierwszy wyraża zasadę sądowej kontroli administracji publicznej, drugi zaś, jako przepis o charakterze formalnym określa, iż sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest to przepis, który reguluje nie proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, ale samo rozstrzygnięcie sądu.

Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 P.u.s.a. realizowana jest w wymiarze odnoszącym się do: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej procedury oraz respektowania reguł kompetencji. Następuje więc przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem (por. np. wyroki NSA z 23 września 2010 r., II GSK 812/09; z 25 stycznia 2010 r., I FSK 200/10; z 17 marca 2011 r., I OSK 1980/10, dostępne CBOSA). Celem kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny jest więc ocena zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd administracyjny bada (ocenia) legalność zaskarżonego aktu w zakresie odnoszącym się do kompetencyjno-proceduralnych podstaw działania organu administracji podejmującego rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie oraz materialnoprawnych podstaw jego wydania, kontrolując prawidłowość ich wykładni oraz prawidłowość ich zastosowania (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a wykładnia prawa, "ZNSA" 2010, nr 5-6, s. 267 i nast.).

Wyrażając z kolei w art. 3 § 1 P.p.s.a. zasadę sądowej kontroli administracji publicznej oraz określając w § 2 i § 3 art. 3 P.p.s.a. przedmiotowy zakres tej kontroli, ustawodawca wskazał, że kontrola ta przeprowadzana jest przy zastosowaniu środków przewidzianych w ustawie, których istota sprowadza się zasadniczo do zniesienia działania lub bezczynności niezgodnej z prawem, a nie do merytorycznego rozstrzygania w tym zakresie. Stosowanie środków przewidzianych ustawą następuje więc w sytuacji uwzględnienia skargi i jeżeli jest to niezbędna dla końcowego załatwienia sprawy (por. art. 135 P.p.s.a.).

Postępowanie przed sądem administracyjnym inicjowane jest w trybie skargi. Rozpatrując ją i orzekając w granicach sprawy oraz na podstawie akt sprawy (art. 134 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a.), sąd administracyjny w zależności od rezultatu przeprowadzonej kontroli oraz jej przedmiotu wydaje orzeczenie, w którym skargę uwzględnia (art. 145 – art. 150 P.p.s.a.) albo skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego sprowadza się więc do zwrotu stosunkowego "zaskarżony akt (czynność) jest/nie jest zgodny z prawem", a jego konsekwencją jest oddalenie skargi albo wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, jeżeli jest sprzeczny z prawem w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Orzeczenie oddalające lub uwzględniające skargę nie jest skutkiem zastosowania jedynie art. 151 lub 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowanie przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 592-593 i powołane tam orzecznictwo).

W związku z powyższym, skoro oczywiste jest, że przedmiotem orzekania Sądu I instancji była kontrola zgodności z prawem ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego to, jakkolwiek skarga została oddalona, a to wobec niestwierdzenia w toku przeprowadzonej kontroli naruszenia prawa o istotnym wpływie na wynik sprawy, brak jest podstaw, aby zarzucać, że wbrew art. art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a., WSA w Lublinie uchylił się w jakikolwiek sposób od realizacji obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, czy też, że w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał ją z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem, czy też, że zastosował środek pozaustawowy, a więc pozaprawny.

W konsekwencji stwierdzić należy, że o naruszeniu przywołanych przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może przesądzać to, czy kontrola legalności zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu przeprowadzona została w sposób prawidłowy, czy też nie (zob. np.: wyroki NSA z 11 marca 2009 r., I FSK 103/08; z 1 lutego 2008 r., II FSK 1047/06; z 9 marca 2009 r., I OSK 1025/06, dostępne CBOSA). Zwłaszcza, że wadliwej wykładni, czy też wadliwego zastosowania przez sąd przepisów prawa materialnego lub procesowego nie można traktować, jako zastosowania w toku kontroli sądowoadministracyjnej, innego kryterium tejże kontroli, niż kryterium zgodności z prawem (por. wyrok NSA z 18 marca 2010 r., I GSK 1070/08, dostępny CBOSA).

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wyjaśnić należy, że przepis ten ma charakter formalny i określa niezbędne elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a zasadniczo w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności, jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10, dostępny CBOSA). Okoliczność zaś, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., I GSK 1172/09, dostępny CBOSA). Treść art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że przedstawione w kierowanej do sądu I instancji skardze naruszenia prawa nie wyznaczają zakresu badania sprawy przez ten sąd, który rozstrzyga w granicach sprawy bez związania zarzutami i wnioskami skargi. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może czynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego kontrolowanej sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej.

W związku z powyższym, konfrontując treść art. 141 § 4 P.p.s.a oraz wskazaną jego wykładnię z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw aby uznać, że uzasadnienie to nie spełnia określonych wskazanym przepisem wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej, czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Sąd I instancji przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności faktyczne przyjęte za podstawę wyrokowania w sprawie, a w procesie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia przeprowadził kontrolę jego zgodności z prawem, z punktu widzenia prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów, które w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zobowiązany był stosować organ dyscyplinarny i które stanowiły podstawę prawną wydania zaskarżonego orzeczenia.

Podzielić należy ocenę Sądu Wojewódzkiego, że orzekające w sprawie organy zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy pozwalający na rekonstrukcję stanu faktycznego sprawy i sformułowanie przedstawionych skarżącej zarzutów. Zarzuty te znajdują oparcie w okolicznościach faktycznych ustalonych przez organ, który każdy z przeprowadzonych dowodów wszechstronnie przeanalizował i ocenił, dając temu wyraz w zaskarżonym orzeczeniu.

Czyniąc zarzut naruszenia art. 135e w zw. z art. 135j ustawy o Policji, którego to naruszenia miał nie dostrzec Sąd I instancji, skarżąca kasacyjnie nie precyzuje, jakie dowody i czynności zostały przez organ pominięte, a które przyczyniłyby się do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie określa też, na czym polegało przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. Te braki w argumentacji nie pozwalają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na ocenę zasadności podnoszonego zarzutu, zważywszy dodatkowo, że tak przepis art. 135e, jak i przepis art. 135j ustawy o Policji dzielą się na mniejsze jednostki redakcyjne (ustępy, punkty, litery), zaś skarżąca kasacyjnie nie podała, który przepis rozumiany jako najmniejsza jednostka redakcyjna oznaczona numerem artykułu, został w jej ocenie naruszony przez organ.

Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustosunkował się do wszystkich zarzutów odnoszących się do istoty sprawy, a przedstawiona przez ten Sąd argumentacja, aczkolwiek momentami zbyt lakoniczna, pozwala na ocenę, że sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Sąd I instancji przedstawił istotne elementy stanu faktycznego sprawy, doniosłe z punktu widzenia norm prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Przeanalizował też zarzuty formułowane przez skarżącą, a odnoszące się do tych ustaleń faktycznych prowadzonego postępowania dyscyplinarnego i przesłanek wymierzenia skarżącej kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Uzasadnienia Sądu I instancji nie dezawuują pewne nieścisłości w jego treści, które pozostają bez wpływu na jego warstwę merytoryczną. Nieuprawnione było stwierdzenie Sądu Wojewódzkiego, że przeciwko skarżącej toczyło się postępowanie karne. W rzeczywistości prowadzone było śledztwo w sprawie, a skarżącej nie postawiono w nim zarzutów. Ze stwierdzenia Sądu nie wynikało jednak nic ponad to, że organ dyscyplinarny włączył materiały z tego śledztwa w poczet materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy, co w rzeczywistości nastąpiło.

Sąd Wojewódzki nie odniósł się natomiast do zarzutu naruszenia art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, skarżąca kasacyjnie nie wykazała jednak, aby stwierdzone uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. że jeżeli Sąd Wojewódzki dokonałby oceny tego zarzutu, to najprawdopodobniej zapadłoby orzeczenie innej treści.

Zgodnie z przepisem art. 135f ust. 6 zd. 1 ustawy o Policji orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony.

Zasada wynikająca z treści powyższego przepisu została w przedmiotowej sprawie zachowana i wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej skarżąca nie została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, jak i nie doszło do naruszenia jej konstytucyjnego prawa do obrony.

W tym zakresie odwołać należy się do treści pisma pełnomocnika (obrońcy) skarżącej z 5 sierpnia 2013 r., w którym w ramach udzielonego jej pełnomocnictwa, wniosła o kierowanie korespondencji dla skarżącej na adres Kancelarii.

W myśl art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat lub radca prawny. Ustanowienie obrońcy uprawnia go do działania w całym postępowaniu dyscyplinarnym, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń (art. 135f ust. 3 zd. 1 ustawy o Policji).

Organ dyscyplinarny nie jest obowiązany do badania jakiej treści umowa wiąże stronę i jej obrońcę (pełnomocnika), mająca wpływ na sposób jego działania.

Jeżeli obrońca wskazuje adres, pod którym dla obwinionej (skarżącej) winna być kierowana korespondencja, do czego jest uprawniony w ramach udzielonego pełnomocnictwa, to organ dyscyplinarny winien pod podany adres korespondencję dla strony przesyłać. Tak działał organ w przedmiotowej sprawie. Wszelkie pisma, zawiadomienia i rozstrzygnięcia procesowe kierowane były do obrońcy skarżącej i odrębnie do skarżącej, na adres określony przez jej obrońcę.

Analizując okoliczności faktyczne sprawy, zasadnym jest zwrócenie uwagi, że wskazanie adresu Kancelarii jako adresu dla doręczeń skarżącej zbiegło się z jej pobytem w Szpitalu Neuropsychiatrycznym im. prof. [...] SPZOZ w [...]. Sposób doręczeń korespondencji dla skarżącej uległ zmianie wobec informacji przekazanej przez jej obrońcę 17 września 2013 r. o kierowaniu korespondencji na adres domowy skarżącej.

Powyższe pozwala na uznanie, że organ dyscyplinarny nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 134f ust. 6 ustawy o Policji, zaś skarżąca mogła skorzystać i skorzystała z przysługującego jej na mocy art. 42 ust. 2 Konstytucji RP prawa do obrony.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również pominięcie przez Sąd Wojewódzki, iż ustawa o Policji, oprócz odesłania w art. 135p ust. 1 do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania karnego, przewiduje także odpowiednie zastosowanie w art. 141a do funkcjonariuszy Policji przepisów art. 115 § 18, art. 318 i art. 334 Kodeksu karnego. Skutkowało to wprawdzie nieprzeprowadzeniem oceny zarzutów skarżącej, iż do popełnienia czynów określonych w punkcie II-IV orzeczenia o ukaraniu doszło w wykonaniu rozkazu naczelnika M. S., lecz zarzuty te pozbawione są w istocie usprawiedliwionych podstaw. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak podstaw do uznania, że popełniając czyny wskazane w zarzutach II-IV skarżąca działała w wykonaniu rozkazu, co miałoby wyłączać bezprawność jej czynu.

Zgodnie z art. 318 K.k. nie popełnia przestępstwa żołnierz, który dopuszcza się czynu zabronionego będącego wykonaniem rozkazu, chyba że wykonując rozkaz umyślnie popełnia przestępstwo. Tradycyjnie w prawie karnym rozkaz należy do okoliczności wyłączających winę. "Wykonaniem rozkazu" w rozumieniu powyższego przepisu jest tylko takie działanie lub zaniechanie, które zostało przez rozkazodawcę wprost nakazane, albo bez którego wykonanie rozkazu byłoby niemożliwe. Tylko w takich sytuacjach podwładny może uwolnić się od odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo, nie odpowiada on też za skutki, które były koniecznym następstwem wykonania rozkazu. Norma art. 318 K.k. nie obejmuje natomiast przypadków, gdy podwładny popełnia przestępstwo wskutek wykonania rozkazu niezgodnie z jego treścią lub też wbrew przepisom regulującym czynności, które prowadzą bezpośrednio do wykonania rozkazu, a więc nienależycie czy niewłaściwie, gdyż wówczas czyn podwładnego nie może być uznany za będący "wykonaniem rozkazu" (por. wyrok SN z 4 listopada 2011 r., V KK 164/11, OSNKW 2012, nr 2, poz. 16).

W przedmiotowej sprawie skarżąca otrzymała od przełożonego polecenie obsługi zdarzenia kradzieży z włamaniem na szkodę PKP Cargo w [...].

Do zakresu zadań obowiązków skarżącej, zgodnie z kartą opisu pracy na stanowisku referenta Zespołu ds. Przestępczości Nieletnich, należało m.in. ujawnianie oraz zbieranie i utrwalanie dowodów czynów karalnych w drodze czynności procesowych w wypadkach niecierpiących zwłoki. Z powyższego wynika, że skarżąca mogła być skierowana do obsługi innych zdarzeń, niż dotyczących przestępczości nieletnich. Skarżąca nie kwestionowała wydanych przez Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji w [...] dyspozycji. Znane jej były Wytyczne Komendanta Głównego Policji z dnia 15 lutego 2012 roku w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo – śledczych przez policjantów (Dz. Urz. KGP z 2012 r., poz. 7), co wynika z karty zapoznania. Posiadała również doświadczenie w pracy dochodzeniowo-śledczej, z uwagi na to, że w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 maja 2012 r. powierzono jej obowiązki referenta Zespołu Dochodzeniowo-Śledczego Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji w [...].

Zgodnie z art. 150 § 1 K.p.k. z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia, protokół podpisują osoby biorące udział w czynnościach. Przed podpisaniem protokół należy odczytać i uczynić o tym wzmiankę.

Przepis § 20 ust. 4 Wytycznych Komendanta Głównego Policji w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów stanowi, że każdą stronę protokołu, niezwłocznie po zakończeniu czynności, podpisują wszystkie osoby biorące udział w czynności. Z treści § 20 ust. 5 ww. Wytycznych wynika, że w protokole z czynności należy zakreślić wolne miejsca w sposób uniemożliwiający ich późniejsze wypełnienie.

Skarżąca nie zachowała procedury określonej w powyższych przepisach, przez co – jak słusznie ocenił organ – nieprawidłowo wykonała czynność służbową.

Z zeznań A. S. wynika, że podpisała protokół in blanco, w chwili gdy składała podpis pod protokołem, to w protokole były tylko jej dane. Ponadto, jak podał organ, których to ustaleń skarżąca skutecznie nie zakwestionowała, A. S. nie mogła podpisać protokołu przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej o godzinie 13:00 wpisanej w protokole, jako czas zakończenia czynności, gdyż jak wynika z zapisu monitoringu, o godzinie 12:42:28 skarżąca wysiadła z radiowozu, którego powrót do Komisariatu Policji w [...] zarejestrowała o godz. 12:41:35 kamera.

Uprawnione było również przyjęcie zaniechania przez skarżącą czynności służbowej przeprowadzenia oględzin mających na celu ujawnienie i zabezpieczenie śladów kryminalistycznych lub ich nośników. Z zeznań świadka A. S. wynika – na co zwrócił uwagę organ – że skarżąca po przyjeździe do M. weszła do pomieszczenia wraz ze świadkiem i I. Z. Przebywała tam około pół godziny, nie wychodziła z tego pomieszczenia i na pewno nie widziała kontenera, z którego dokonano kradzieży.

Zgodnie z § 43 ust. 1 i 2 ww. Wytycznych, oględziny są czynnością dowodową, których celem jest ujawnienie i zabezpieczenie śladów kryminalistycznych lub ich nośników, znajdujących się na miejscu zdarzenia, osobie lub przedmiocie albo rzeczy mogących mieć związek z przestępstwem, które mogą służyć jako środki dowodowe w toku postępowania.

§ 44 ust. 3 cytowanych Wytycznych stanowi, że jeżeli policjant uzna, iż na miejscu zdarzenia nie ma możliwości ujawnienia i zabezpieczenia śladów kryminalistycznych lub ich nośników, odstępuje od dokonania oględzin miejsca, dokumentując przyczynę w notatce urzędowej oraz zapisując opis podany ustnie przez osobę zawiadamiającą w protokole, o którym mowa w art. 304a K.p.k. lub w protokole przesłuchania świadka. Skarżąca jednak z tej możliwości nie skorzystała, a po powrocie do Komisariatu Policji w [...] sporządziła "Protokół oględzin rzeczy wagonu Nr [...]", w sytuacji kiedy faktycznie oględzin tego wagonu nie dokonała, jednocześnie wpisując dane co do czasu, miejsca i osoby dokonującej czynności oraz przebiegu oględzin.

Tymczasem zgodnie z § 45 ust. 5 pkt 1 Wytycznych, określającym ogólną zasadę dokumentowania czynności oględzin, podczas sporządzania protokołu oględzin policjant obowiązany jest przestrzegać zasady, iż protokół sporządza się podczas dokonywania oględzin.

Powyższe pozwala na uznanie, że skarżąca nie przeprowadziła części czynności prowadzących do wykonania rozkazu, wbrew przepisom Wytycznych w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów, zaś niektóre z nich wypełniła, lecz w sposób niezgodny z zasadami określonymi w tych Wytycznych. W świetle tego, co powiedziano powyżej, nie można uznać, że czyny przypisane skarżącej stanowiły wykonanie rozkazu. A zatem, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, w sprawie co do zarzutów II-IV nie zaistniał kontratyp, czyli okoliczności wyłączające bezprawność czynu.

Poczynione dotychczas rozważania prowadzą do wniosku o niezasadności zarzutu naruszenia art. 151 P.p.s.a., skoro zarzuty naruszenia art. 135e w zw. z art. 135j, art. 135f ust. 6 ustawy o Policji okazały się nieuprawnione. Sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia pozwoliła na uznanie, że postępowanie je poprzedzające zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś treść wydanego rozstrzygnięcia znajduje oparcie w prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.