Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 162/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 pkt 4a
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
article: poz. 16 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Dnia 1 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r., nr 122, poz. 851 ze zm.), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nie stwierdził u J. M. choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego pod postacią zaćmy popromiennej wymienionej w poz. 16 pkt 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż podstawę do wydania powyższego rozstrzygnięcia z uwagi na nie spełnienie warunku określonego w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach stanowiły: orzeczenia lekarskie – Poradni Chorób Zawodowych w Ł. nr [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, karta oceny narażenia zawodowego, wyjaśnienia Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy zawarte w pismach z dnia 14 marca i 25 czerwca 2007r. oraz dochodzenie epidemiologiczne. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. wskazał, iż J. M. zatrudniony był w [...] Szpitalu Specjalistycznym im. A w Ł. od dnia 1 października 1975r. do dnia 31 sierpnia 1980r. na stanowisku asystenta w Oddziale Onkologii Ogólnej oraz od dnia 1 września 1981r. do chwili obecnej na stanowisku kierownika [...] Przychodni Onkologicznej. Na podstawie informacji Państwowej Agencji Atomistyki wiadomo, że J. M. był objęty indywidualną ochroną dawek promieniowania jonizującego w latach 1975 – 1980. Z wykazu dawek wynika, że w całym okresie pomiarowym tylko raz w 1976r. odnotowano dawkę mierzalną (1.2 mSv). W pozostałych okresach wyniki były poniżej progu czułości metody. Przyjmując założenia maksymalizujące, tzn. że w każdym okresie pomiarowym, w którym zarejestrowano dawkę poniżej progu czułości metody pracownik otrzymał dawkę równą (0.5 mSv), obliczona sumaryczna dawka efektywna z całego okresu zatrudnienia wynosiła 3.7 mSv. Wielkość ekspozycji kształtowała się zatem na poziomie znacznie niższym od dopuszczalnego zarówno wówczas (50 mSv), jak i obecnie (20 mSv). Z aktualnej wiedzy medycznej wynika, że czynnikiem etiologicznym zaćmy popromiennej jest promieniowanie przenikliwe, zwłaszcza neutronowe. Dawka progowa do wywołania zaćmy mieści się w przedziale 2 – 5 Gy. Organ wskazał, iż zdaniem Instytutu Medycyny Pracy w Ł. ekspozycja zawodowa u J. M. była śladowa i nie stwarzała zagrożenia dla zdrowia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, iż została udokumentowana praca strony w warunkach narażenia na promieniowanie, ale nie został spełniony drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej – zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych charakterystycznych dla uszkodzenia narządu wzroku na skutek długotrwałego narażenia na działanie promieniowania jonizującego w środowisku pracy. Podniósł, iż samo narażenie na czynnik mogący spowodować chorobę zawodową nie jest jednoznaczne z jej powstaniem i stanowi tylko jeden z elementów mogących wpłynąć na jej zaistnienie. Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez uprawnioną zgodnie z § 5 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach jednostkę organizacyjną służby zdrowia. Inspektor sanitarny nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, jeśli właściwe jednostki orzecznicze nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiadają się w danej sprawie negatywnie, co w niniejszej sprawie miało miejsce dwukrotnie.

W odwołaniu od tej decyzji J. M. zarzucił rozbieżność w ocenie problemu narażenia zawodowego i jego skutków zdrowotnych przez Poradnię Chorób Zawodowych, Instytut Medycyny Pracy w Ł. i Państwową Agencję Atomistyki oraz interpretowanie wszelkich wątpliwości na jego niekorzyść. Podniósł przy tym, że brak objęcia indywidualną ochroną dawek po 1981r. wynikał z przyczyn od niego niezależnych i nie zgadza się z koniecznością ponoszenia z tego powodu konsekwencji. Stwierdzenie, iż powstanie zaćmy u osoby pięćdziesięcioletniej, nigdy nie chorującej na żadne poważniejsze schorzenie (do czasu operacji zaćmy nie korzystał ze zwolnienia lekarskiego z pracy przez 25 lat), ma przyczyny pozazawodowe, uznał za bardzo "enigmatyczne".

Decyzją z dnia [...], nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż badania specjalistyczne strony wykonano w uprawnionych jednostkach orzeczniczych I i II stopnia – tj. w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. W wyniku badań przeprowadzonych przez w/w placówki zainteresowany dwukrotnie uzyskał orzeczenia lekarskie (Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...], nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...], nr [...]) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zaćmy popromiennej. Podstawę do przyjęcia takiego stanowiska stanowiła analiza narażenia zawodowego na promieniowanie jonizujące, z której wynika krótki okres ekspozycji zawodowej (udokumentowane lata 1975 – 1980) i jej śladowa wielkość (odpowiadająca narażeniu komunalnemu). Nie zgadzając się treścią orzeczenia nr [...], J. M. wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (pismo z dnia 20 lutego 2007r.) o dodatkową konsultację okulistyczną z wnikliwym uwzględnieniem pominiętej zaćmy wtórnej oraz ekspozycji zawodowej w latach 1981 – 1998. W opinii uzupełniającej z dnia 14 marca i 25 czerwca 2007r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdził, że nie widzi konieczności ponownego badania okulistycznego, gdyż obecność zaćmy wtórnej nie ma wpływu na orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz nie ma merytorycznych podstaw do uznania za istotne dla powstania zmian patologicznych w soczewkach oczu okresu pracy zawodowej w latach 1981 – 1998. Ponadto narażenie zawodowe J. M. na promieniowanie elektromagnetyczne podczas wykonywania zabiegów elektrokoagulacji w okresie zatrudnienia od 1981r. nie mogło mieć wpływu na rozwój zmian patologicznych w soczewkach obu oczu pod postacią zaćmy, bowiem zarówno w badaniach naukowych, jak i piśmiennictwie medycznym nie udowodniono kataraktogennego działania promieniowania elektromagnetycznego. Dlatego też nie zostało ono ujęte jako czynnik szkodliwy dla narządu wzroku w wykazie chorób zawodowych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podniósł następnie, iż uwzględniając uwagi strony zawarte w odwołaniu zwrócił się do [...] Szpitala Specjalistycznego im. A w Ł. o zajęcie stanowiska odnośnie zatrudnienia J. M. w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące od 1981r. Z informacji pracodawcy (pismo z dnia 23 listopada 2007r.) i Oddziału Higieny Radiacyjnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej (pismo z dnia 31 sierpnia 2007r.) wynika, że Inspektorat Ochrony Radiologicznej Szpitala nie posiada żadnych dokumentów stwierdzających, że J. M. w latach 1981 – 1998 pracował w warunkach narażenia. Szpital znajdował się pod bieżącym nadzorem sanitarnym Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. oraz nadzorem dozymetrycznym Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej. Jednostka zapewniała stały nadzór wewnętrzny w zakresie ochrony radiologicznej sprawowany przez Inspektora Ochrony przed Promieniowaniem, obejmujący zarówno prowadzenie profilaktycznych badań lekarskich pracowników, jak i pomiarów dozymetrycznych oraz ich ewidencję. J. M. nie był w wykazie osób zatrudnionych w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące. W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji i dostatecznie uzasadnia brak podstaw do stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej narządu wzroku pod postacią zaćmy popromiennej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego. Określone w przepisach prawa uwarunkowania dotyczące chorób zawodowych uwzględniają ocenę warunków pracy oraz bezsporny lub wysoce prawdopodobny związek przyczynowy choroby z czynnikami występującymi w środowisku pracy. W ocenie jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, które orzekały w niniejszy postępowaniu, warunki pracy nie miały wpływu na rozwój zmian popromiennych pod postacią zaćmy. Potwierdzają to wyniki oceny higienicznej środowiska pracy wskazujące na krótki okres ekspozycji w warunkach niestwarzających ryzyka choroby zawodowej. Z danych o narażeniu zawodowym wynika, że J. M. był objęty indywidualną kontrolą dawek promieniowania jonizującego w latach 1975 – 1980. W całym okresie pomiarowym tylko raz w 1976r. odnotowano dawkę mierzalną 1,2 mSv (roczny limit dawki granicznej dla napromieniowania ogólnego wynosi 50 mSv; dla napromienienia ograniczonego – soczewki oczu 150 m Sv). W pozostałych okresach wyniki były poniżej czułości metody pomiarowej (0,5 mSv). Po 1981r. w odniesieniu do J. M. takich pomiarów nie prowadzono. Z informacji pracodawcy wynika, że w okresie tym nie był on zawodowo narażony na działanie promieniowania jonizującego. W tej sytuacji nie można przyjąć, że warunki pracy miały wpływ na rozwój zmian popromiennych w narządzie wzroku pod postacią zaćmy, wobec czego nie jest spełniona podstawowa przesłanka zawarta w § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, co jest warunkiem niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej. Nie zgadzając się z opinią Państwowej Agencji Atomistyki (pismo z dnia 28 listopada 2005r.), że J. M. do 1980r. otrzymywał istotne punktu widzenia zagrożenia dla zdrowia dawki promieniowania jonizującego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził, iż nie jest ona poparta żadnymi merytorycznymi przesłankami i opiera się na "przypuszczeniach". Ponadto podkreślił, że w celu wywołania skutków deterministycznych konieczne jest przekroczenie określonej dawki progowej. Narażenie na promieniowanie jonizujące w granicach limitów dawek nie może w praktyce wywołać żadnych klinicznie uchwytnych skutków deterministycznych manifestujących się istotnymi uszkodzeniami stanu zdrowia. Stąd rozpoznanie jakiegokolwiek schodzenia, które może być wywołane przez nadmierne napromieniowanie przy dawkach poniżej limitu jako następstwa takiej ekspozycji jest nieuzasadnione. W świetle uzyskanych informacji potwierdzone zostało, że strona nie była narażona na promieniowanie jonizujące w środowisku pracy w latach 1981 – 1998, a do 1980r. ekspozycja zawodowa była śladowa i nie stwarzała zagrożenia dla zdrowia. Można zatem stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że na rozwój zmian popromiennych w narządzie wzroku pod postacią zaćmy u J. M. nie miały wpływu warunki pracy. Państwowy inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwa jednostka orzecznicza nie dokonała rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiada się w danej sprawie negatywnie, co w tym przypadku miało miejsce dwukrotnie. W świetle § 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach orzeczenie lekarskie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że wzięto pod uwagę wszystkie okoliczności oraz fakty ustalone w toku postępowania i nie znaleziono podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J. M., bowiem nie zostały spełnione wymogi zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

W skardze na powyższą decyzję J. M. zarzucił rozbieżność w ocenie narażenia na promieniowanie jonizujące pomiędzy Państwową Agencją Atomistyki oraz organami administracji orzekającymi w niniejszej sprawie, pominięcie okoliczności narażenia na promieniowanie jonizujące w trakcie pełnienia dyżurów zakładowych w Oddziałach Radioterapii w latach 1981 – 1998 oraz związku przyczyno – skutkowego pomiędzy zaćmą wtórną i pierwotną.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cytowanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku prowadzonego postępowania organy inspekcji sanitarnej naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie poczyniły pełnych ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego pod postacią zaćmy popromiennej (poz. 16 pkt 5 wykazu chorób zawodowych).

W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115).

W świetle § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". W myśl natomiast § 5 ust. 1 właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 tego przepisu. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Stosownie do § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż organy inspekcji sanitarnej oparły swoje decyzje na orzeczeniach lekarskich właściwych jednostek orzeczniczych, tj. orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] nr [...] oraz orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] nr [...], które stwierdziły u J. M. przebyte operacje z powodu zaćmy oka lewego (kwiecień 2003r.) i oka prawego (lipiec 2003r.). Jednocześnie jednostki te oceniły, że krótki okres ekspozycji zawodowej (udokumentowane 5 lat) oraz śladowa wielkość ekspozycji (odpowiadająca narażeniu komunalnemu) nie daje podstaw do uznania rozpoznanej u skarżącego zaćmy obu oczu za następstwo warunków pracy.

Zdaniem Sądu, przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie długości okresu pracy J. M. w narażeniu na promieniowanie jonizujące jest niewystarczające i nie doprowadziło do wyczerpującego zebrania materiałów dowodowych sprawy.

Zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak również medyczne jednostki orzecznicze przyjęły, iż okres zawodowej ekspozycji skarżącego na promieniowanie jonizujące wynosił 5 lat i obejmował okres od roku 1975 do 1980 roku, w którym pracował na stanowisku asystenta Oddziału Onkologii Ogólnej [...] Szpitala Zespolonego im. A w Ł. Ustalono, iż w powyższym okresie do obowiązków skarżącego należała opieka nad chorymi leczonymi na Oddziale, w tym wykonywanie zabiegów z zakresu radioterapii i brachyterapii z zastosowaniem źródeł radowych zawierających Rad-226. Ponadto, w związku z odbywaną specjalizacją z zakresu brachyterapii w okresie tym J. M. odbywał staż specjalistyczny w Oddziale Radioterapii Ginekologicznej, gdzie w leczeniu chorych stosowano korki radowe i aplikacje waginalne, których wykonywanie (ręczna aplikacja i ewakuacja źródeł radowych) należało do obowiązków asystenta. Organy nie uwzględniły okresu zatrudnienia skarżącego po roku 1981 na stanowisku Kierownika Przychodni Onkologicznej [...] Szpitala Specjalistycznego im. A w Ł. z uwagi na brak danych dotyczących wielkości indywidualnych dawek promieniowania jonizującego z tego okresu. W oparciu o takie ustalenia, w orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. znalazło się stwierdzenie, iż nieprowadzenie w powyższym okresie w odniesieniu do J. M. pomiarów w zakresie wielkości indywidualnych dawek promieniowania jonizującego, mimo ustawowego obowiązku monitorowania przez pracodawców wszystkich pracowników narażonych na potencjalnie szkodliwe działanie promieniowania jonizującego, wskazuje że stanowisko pracy skarżącego (jak i zakres wykonywanych obowiązków) zostały uznane przez pracodawcę za niepodlegające obowiązkowi prowadzenia dozymetrii indywidualnej. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy, w którym stwierdzono, iż nie objęcie pracownika kontrolą dawek indywidualnych świadczy, że narażenie na promieniowanie jonizujące było sporadyczne i śladowe.

W ocenie Sądu, powyższe stwierdzenia, odnoszące się do braku podstaw do uwzględnienia okresu pracy J. M. po roku 1981 jako okresu pracy w narażeniu na działanie promieniowania jonizującego, nie zostały poparte wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym. Okoliczność, iż pracodawca nie prowadził po tej dacie w stosunku do skarżącego pomiarów wielkości indywidualnych dawek promieniowania jonizującego, nie daje jeszcze podstaw do twierdzenia, że w tym okresie J. M. nie był na takie promieniowanie narażony. Zwłaszcza, iż z wyjaśnień składanych w toku postępowania przez skarżącego, jak również z protokołu dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w dniu 20 lutego 2006r. (k. nr 2 akt administracyjnych) wynika, że od 01.09.1981r. do 31.12.1998r. J. M. pełnił dyżury zawodowe w Oddziale Radioterapii Ginekologicznej, Radioterapii Onkologicznej Ogólnej i Chemioterapii, a zakres wykonywanych prac był podobny jak na stanowisku asystenta, t.j. stosowanie korków radowych, sond waginalnych oraz igieł radowych. Również z opinii wystawionej przez Ordynatora Oddziału Radioterapii Ginekologicznej z Pracownią Brachyterapii (k. 2a akt administracyjnych) wynika, iż "J. M. podczas pracy w oddziale osobiście wykonywał aplikacje ginekologiczne radu promieniotwórczego w formie korków, sond waginalnych i sond śródmacicznych zawierających Ra 226. Pracę związaną zarówno z aplikacją, jak i ewakuacją radu wykonywał ręcznie, gdyż oddział nie posiadał w tym czasie urządzeń do stosowania metody afterloadingu. Założenia radu wykonywał w godzinach pracy etatowej w oddziale, a wyjęcia z reguły w godzinach popołudniowych i nocnych w czasie pełnienia dyżurów oddziałowych. Pan J. M. dyżurował do końca 1998 roku". Podobną opinię wystawił Ordynator Radioterapii i Onkologii Ogólnej (k. 2b akt administracyjnych) i także z tego dokumentu wynika, że dyżury na Oddziale Onkologii Ogólnej skarżący pełnił do końca 1998 roku, a w czasie tych dyżurów przeprowadzał zwłaszcza procedury ewakuacji igieł radowych.

W świetle powyższych dokumentów, stanowisko przyjęte przez medyczne jednostki orzecznicze, jak również przez organy inspekcji sanitarnej, polegające na uznaniu, że J. M. po roku 1981 nie był narażony na promieniowanie jonizujące należy ocenić jako nieuzasadnione. Zawarte zatem w obu orzeczeniach lekarskich i powtórzone w decyzjach obu instancji stwierdzenie, iż brak jest podstaw do przyjęcia zawodowego charakteru wykrytego u skarżącego schorzenia oczu z uwagi m. in. na krótkotrwały okres pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące, nie zostało należycie uzasadnione i pozostaje w sprzeczności ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami. Przyjmując bowiem, iż J. M. pracował w narażeniu zawodowym w okresie od roku 1975 do roku 1980 i od roku 1981 do roku 1998, stanowi to ponad 20 – letni okres pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące, co trudno przyjąć jako okres krótkotrwały.

Należy również zaznaczyć, iż przepisy rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach w poz. 16 załącznika – "choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego", nie określają minimalnej długości trwania okresu narażenia na działanie tego promieniowania jaki uzasadnia stwierdzenie zawodowego charakteru schorzenia wywołanego działaniem omawianego promieniowania.

Nie można także zgodzić się z organem, iż stwierdzenie zawodowego pochodzenia schorzenia J. M. wyklucza fakt, iż promieniowanie jonizujące na jakie narażony by skarżący w udokumentowanym okresie ekspozycji zawodowej (lata 1975-1980) nie przekraczało określonej dawki progowej. Regulacja zawarta w powołanym wyżej rozporządzeniu nie wyklucza przecież możliwości powstania schodzenia w postaci zaćmy popromiennej w warunkach nie przekraczających dawek tzw. granicznych, które uznawane są za bezpieczne. Dla zakwalifikowania zaćmy popromiennej jako choroby opisanej w poz. 16 pkt 5 wykazu chorób zawodowych, ustawodawca nie przewidział wymogu w postaci określonej dawki promieniowania jonizującego występującego w środowisku pracy.

Jeżeli zatem takiego ograniczenia dla wystąpienia omawianej choroby zawodowej nie przewidują przepisy prawa materialnego, przyjęcie braku narażenia zawodowego ze względu na nieprzekroczenie dopuszczalnych dawek promieniowania jonizującego w środowisku pracy jako przesłanki uzasadniającej odmowę stwierdzenia choroby zawodowej, pozostaje w sprzeczności z prawem. Wymagane jest bowiem w tym przypadku wyraźne stwierdzenie braku narażenia zawodowego niezależnie od wysokości tego promieniowania (podobny pogląd – wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 maja 2008r. w spr. o sygn. akt IV SA/GI 1160/07, niepublik.).

Mając na względzie powyższą regulację prawną, istotnym dla ustalenia było, czy skarżący poddany był procesowi, w którym jego organizm podlegał działaniu promieniowania jonizującego, a kwestia, czy wystąpienie tego narażenia mieściło się w granicach dawek dopuszczalnych (granicznych) nie może przesądzać o braku narażenia zawodowego w środowisku pracy skarżącego. Wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi bowiem wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm (por. wyrok NSA z dnia 7 styczna 1994r. w spr. I SA 1640/93, ONSA nr 1/1995 poz. 28).

Ponadto, skoro nie wykluczono w toku postępowania, iż po roku 1981 J. M. pracował w narażeniu na promieniowanie jonizujące (bo fakt, iż nie były w tym okresie prowadzone przez pracodawcę w stosunku do skarżącego indywidualne pomiary natężenia tego promieniowania z całą pewnością takim dowodem nie jest), to za bezpodstawne należy uznać również twierdzenie odnoszące się do śladowej wielkości ekspozycji na stanowisku pracy skarżącego.

W ocenie Sądu, organy zignorowały również w toku postępowania przedstawioną przez skarżącego opinię Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki z dnia 28 listopada 2005r., z której wynika, iż w warunkach zabiegów radioterapii w Ośrodku Onkologicznym [...] im. A w Ł. przy ręcznej aplikacji źródeł radowych lekarz operator otrzymywał "istotne z punktu zagrożenia dla jego zdrowia dawki promieniowania jonizującego". Stwierdzenie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż powyższa opinia nie została poparta żadnymi merytorycznymi przesłankami wydaje się być nieuprawnioną polemiką. Jeżeli bowiem organ miał wątpliwości dotyczące podstaw wyrażenia takiej opinii przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, winien zwrócić się do tego podmiotu ze stosownym zapytaniem. Być może w jednostce tej znajdują się materiały potwierdzające właśnie takie stanowisko.

W trakcie niniejszego postępowania wydaje się, że umknął również uwadze organu podkreślany przez skarżącego fakt, iż w trakcie wykonywania ręcznej aplikacji źródeł radowych, głowa i ręce lekarza operatora znajdowały się powyżej dozymetra filmowego, umieszczanego zazwyczaj na klatce piersiowej tego lekarza, i posiadały najbliższy kontakt ze źródłem promieniowania. Na rozprawie w dniu 17 września 2008r. skarżący podniósł również, iż urządzenia do pomiaru promieniowania mogły rejestrować zaniżone dane, ponieważ podczas pracy polegającej na ręcznym wykonywaniu zabiegów, do wysokości głowy lekarz był osłonięty ołowianym ekranem, a na działanie promieniowania narażona była głowa i ręce. Brak jest w opiniach lekarskich stanowiska odnoszącego się do tych okoliczności.

W orzeczeniach tych, brak jest także wskazania przyczyn powstania stwierdzonej u skarżącego choroby oczu. Organy podnosząc, iż wykryte u J. M. schorzenie ma charakter pozazawodowy, powinny wskazać źródło powstania choroby u skarżącego i wyjaśnić dlaczego warunki pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące nie miały wpływu na powstanie tej choroby.

Organ administracji publicznej odmawiając stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, określone w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całokształtu materiału dowodowego sprawy, zaś swoją decyzję oparł na orzeczeniach lekarskich nieodpowiadających wymogom opinii. Uchybienia, jakich dopuścił się organ administracyjny są istotne i mogły one mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien mieć na względzie uwagi zawarte w niniejszym wyroku, odnoszące się przede wszystkim do wskazanych wyżej braków postępowania wyjaśniającego. Wydając decyzję w sprawie organ winien uwzględnić również fakt, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, nie określa długości okresu pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące oraz wielkości tego promieniowania, które determinowałyby możliwość uznania zaćmy popromiennej za chorobę zawodową.

AD