Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1749/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. i K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Po 889/17 w sprawie ze skargi H. K. i K. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia zawiesić postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OPS 1/20.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Po 889/17 oddalił skargę H. K. i K. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia odszkodowania za szkody w nieruchomościach wyrządzone budową drugiej nitki rurociągu "Przyjaźń" położonych w gminie S., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...] o pow. 3,6500 ha, nr [...] o pow. 4,9826 ha, nr [...] o pow. 3,8213 ha, nr [...] o pow. 3,8700 ha i nr [...] o pow. 4,3113 ha, stanowiących aktualnie współwłasność H. i K. K. Zgoda na zajęcie nieruchomości została udzielona decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. Wydział Spraw Wewnętrznych z [...] września 1970 r. nr [...] wydaną w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. poz. 94), powoływanej dalej jako "ustawa wywłaszczeniowa" .

Postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku H. i K. K. z 11 grudnia 2015 r., uzupełnionego w dniu 8 stycznia 2016 r., w którym żądali ustalenia odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm. – stan prawny na datę wydania decyzji drugiej instancji), powoływanej dalej jako "u.g.n.", należnego za ograniczenie prawa własności nieruchomości położonych w miejscowości [...], tj. działek nr [...] i nr [...] zapisanych w księdze wieczystej o KW nr [...] oraz odpowiednio nr [...] - KW nr [...], nr [...] - KW nr [...] i nr [...] KW nr [...], w tym rekompensaty za obniżenie wartości nieruchomości na skutek posadowienia linii oraz wynagrodzenie za korzystanie z gruntu przez przedsiębiorcę.

Starosta Poznański ustalił, że zaświadczeniem o lokalizacji ogólnej nr [...] z [...] listopada 1968 r. ([...]) Komisja Lokalizacyjna przy Komisji Planowania przy Radzie Ministrów ustaliła lokalizację ogólną drugiej nitki rurociągu dla transportu ropy naftowej "Przyjaźń" na terenie Polski od granicy wschodniej do granicy zachodniej w relacji [...] - równolegle do istniejącej nitki pierwszej. Odcinek rurociągu przebiegający przez teren Polski miał za zadanie zaopatrywanie rafinerii ropy naftowej polskiej w Płocku i niemieckiej w Schwedt. Decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] (brak wyraźnego numeru) z [...] stycznia 1969 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury wyraziło zgodę na budowę drugiej nitki rurociągu "Przyjaźń" ZSRR, PRL, NRD na terenie woj. poznańskiego [...]. W piśmie z 2 września 1970 r. nr [...] Przedsiębiorstwo Eksploatacyjne Rurociągu Naftowego "Przyjaźń" wystąpiło do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Spraw Wewnętrznych o wydanie zezwolenia na prawo wstępu i budowy drugiej nitki rurociągu oraz jej późniejszą konserwację. Druga nitka została zlokalizowana w odległości 5 mb. od istniejącego rurociągu po jego północnej stronie, na nieruchomościach gruntowych stanowiących własność prywatną rolników wykazanych w załączniku do ww. pisma. Inwestycja dotyczyła nieruchomości położonych m.in. w [...], będących własnością A. K., T. M., S. K., F. W., T. N., A. K., J. J., K. B. i J. J.

W decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu Wydział Spraw Wewnętrznych z [...] września 1970 r. nr [...] zezwalającej Przedsiębiorstwu Eksploatacji Rurociągu Naftowego "Przyjaźń" w Płocku na budowę drugiej nitki rurociągu "Przyjaźń" na nieruchomościach stanowiących własność ww. osób wskazano, że osobom upoważnionym przez Przedsiębiorstwo służy prawo dostępu do rurociągu w celu wykonywania czynności związanych z jego konserwacją, a ponadto Przedsiębiorstwo zostało zobowiązane do dokonania przy udziale Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w S. i w B. opisu szkód wyrządzonych właścicielom nieruchomości w związku z wejściem na teren budowy.

Starosta Poznański ustalił kolejno (pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z [...] sierpnia 2016 r. nr [...]), że w dacie wydania decyzji z [...] września 1970 r.:

- działka nr [...] była własnością Skarbu Państwa, następnie na mocy umowy z 23 grudnia 1976 r. właścicielami nieruchomości zostali S. i J. N. (akt notarialny repertorium [...]), od 1989 r. właścicielem gruntu stał się K. N. i jego żona T. N., natomiast od 2003 r. nieruchomość stała się własnością H. i K. K.;

- działka nr [...] była własnością Skarbu Państwa, a od 23 grudnia 1976 r. grunt stał się własnością G. i Z. K., natomiast w 2012 r. jej właścicielami zostali H. i K. K.

- działki nr [...] na dzień 8 marca 1934 r. stanowiła własność K. K., na podstawie aktu własności ziemi z 5 stycznia 1973 r. nieruchomość stała się własnością G. i Z. K.., od 2002 r. nieruchomość stała się własnością Z. K., a w 2012 r. przeszła na własność H. i K. K.

- działka nr [...] na dzień 9 września 1928 r. stanowiła własność T. M., od 30 grudnia 1972 r. na mocy aktu nadania ziemi jej własność nabyli J. i K. K., a w 1995 r. właścicielami gruntu zostali H. i K. K.

- działka nr [...] w 1973 r. stanowiła własności H. C., władającym była również H. C., od 1996 r. nieruchomość stanowi własność H. i K. K.

Organ wskazał, że ustalono i wypłacono odszkodowania na rzecz właścicieli/użytkowników nieruchomości położonych w [...] w związku z zezwoleniem na budowę drugiej nitki rurociągu "Przyjaźń" (materiały przekazane przez PERN "Przyjaźń" S.A. przy piśmie z 29 stycznia 2016 l.dz. [...]). Na podstawie dokumentu oznaczonego numerem [...], sprawdzonego pod względem merytorycznym w dniu 8 czerwca 1971 r. oraz zestawienia z 8 czerwca 1971 r., podpisanego przez Kierownika Działu Przygotowania Inwestycji, organ przyjął, że J. K. uzyskał kwotę 6 986,00 zł (35,20) na mocy dobrowolnej ugody, natomiast K. B. kwotę 1 612,00 zł (15,20), J. J. kwotę 2 341,00 zł (25,20), A. K. kwotę 4 013,00 zł (25,20), Z. K. kwotę 3 107,00 zł (25,20) oraz J. N. kwotę 2 392,00 zł (25,20), na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] maja 1971 r. nr [...]. Oszacowania dokonał rzeczoznawca majątkowy H. D. Z dokumentu nr [...], sprawdzonego pod względem merytorycznym 5 lutego 1974 r. oraz z zestawienia z 4 lutego 1974 r. wynika, że Z. K. otrzymał kwotę 8 420,00 zł (30,00 zł) na mocy dobrowolnej ugody.

Organ wskazał, że powyższe oznacza, że nastąpiło już przyznanie rekompensaty za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej powstałe na nieruchomościach położonych w S. w związku z budową drugiej nitki rurociągu "Przyjaźń". Ponadto przepis ten nie przewidywał odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości oraz wynagrodzenia za korzystanie z gruntu przez przedsiębiorę.

W odniesieniu do części działek natomiast organ uznał, że najprawdopodobniej nie nastąpiło ustalenie odszkodowania, a mianowicie dla A. K. (nr [...]), A. P. (nr [...]), F. W. (nr [...] ), F. W. (nr [...] ) i H. C. (część nr [...] ). Jednak mając na uwadze art. 36 ust. 3 ww. organ wskazał, że można domniemywać, że rekompensata nie nastąpiła z uwagi na brak szkody na gruntach.

Ponadto Starosta Poznański przyjął, że nawet gdyby uznać, że szkoda powstała na ww. nieruchomościach, ale nie doszło do ustalenia odszkodowania za część dawnych działek, to materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, aby wnioskodawcom przysługiwało prawo do wystąpienia z żądaniem wynikającym z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Dokumenty, nie wskazują bowiem na dokonanie cesji roszczeń pomiędzy H. i K. K., a poprzednimi właścicielami ww. nieruchomości.

Tym samym Starosta Poznański decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz H. i K. K.

H. i K. K. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

Organ uznał, że art. 129 ust. 5 u.g.n. stosuje się do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli do wszystkich stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Organ przyjął, że prawo do ubiegania się o odszkodowanie wnioskodawcy wywodzą ze skutków związanych z decyzją wydaną na podstawie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej, którego odpowiednikiem jest art. 124 ust. 1 u.g.n. (wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2009 r. sygn. II CSK 394/08). Przedmiot ograniczeń jest tożsamy, chodzi bowiem o zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na cudzej nieruchomości określonych urządzeń przesyłowych. Organ przyjął też, że uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest co do zasady osoba wywłaszczona, jednak w pewnych okolicznościach uprawnienie to może przejść na inny podmiot niż osoba wywłaszczona. Taka sytuacja zachodzi w przypadku sukcesji uniwersalnej, gdzie na nabywcę bez konieczności podejmowania jakichkolwiek działań przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, a zatem również prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie prawa własności nieruchomości. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika zatem z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości. Natomiast przejście prawa własności na skutek zbycia nieruchomości w drodze umowy (np. sprzedaży, darowizny) stanowi sukcesję syngularną, do której nie można stosować zasad sukcesji uniwersalnej w zakresie przechodzenia na nabywcę wszelkich praw i obowiązków.

W ocenie Wojewody legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania nie przysługuje zatem każdemu następnemu właścicielowi nieruchomości, który nabył ją wiedząc, że korzystanie z niej zostało ograniczone przez budowę infrastruktury technicznej. Prawo do odszkodowania jest ściśle związane z uszczerbkiem powstałym w przysługującym konkretnej osobie prawie własności i nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują, aby wraz z przejściem prawa własności nieruchomości na nowego właściciela przechodziły prawa i obowiązki publicznoprawne, w tym m. in. uprawnienie do żądania ustalenia odszkodowania z tytułu czasowego ograniczenia prawa własności. Z kolei przyjęcie, że ustalenie odszkodowania może nastąpić na wniosek każdego nabywcy nieruchomości z uwagi na konieczność znoszenia istniejących przewodów oraz urządzeń, prowadziłoby do sytuacji, w której za szkody wyrządzone przy przeprowadzeniu prac wymienionych w art. 35 ustawy wywłaszczeniowej wypłacano by odszkodowanie wielokrotnie, bowiem każdy kolejny właściciel nieruchomości mógłby domagać się przyznania takiej rekompensaty. Jest to niezgodne z ogólnie przyjętą zasadą, zgodnie z którą z wywłaszczeniem, jakim jest pozbawienie prawa lub jego ograniczenie, wiąże się obowiązek jednokrotnego ustalenia odszkodowania na rzecz osoby wywłaszczonej (lub jej spadkobierców) odpowiadający wartości tych praw. Ewentualne roszczenia dotyczące rekompensaty na rzecz kolejnego nabywcy nieruchomości, związane z koniecznością znoszenia przewodów i urządzeń, powinny być dochodzone względem sprzedawcy na drodze cywilnoprawnej, nie zaś administracyjnej.

Wojewoda potwierdził, że H. K. i K. K. nabyli własność, działek o numerach [...] położonych w miejscowości [...], na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych w formie aktów notarialnych. I tak, własność działki numer [...], H. i K. K. nabyli na podstawie umowy sprzedaży nieruchomości rolnej z [...] kwietnia 1996 r., Repertorium [...]; własność działki numer [...] nabyli na podstawie umowy sprzedaży z [...] lutego 1996 r., Repertorium [...] ; działkę numer [...] na podstawie umowy o dożywocie z [...] listopada 1995 r., Repertorium [...] ; działki numer [...] oraz [...] na podstawie umowy z [...] grudnia 2011 r., Repertorium [...]. Powyższe wskazuje, że wnioskodawcy nie nabyli prawa własności przedmiotowych nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej, lecz w drodze sukcesji syngularnej, a zatem nie są oni legitymowani do ubiegania się o odszkodowanie w niniejszej sprawie. Jednocześnie, w toku postępowania nie stwierdzono by doszło do cesji wierzytelności do odszkodowania na rzecz H. i K. K..

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy stwierdził, że H. K. i K. K. nie posiadali legitymacji do ubiegania się o odszkodowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem prawo do odszkodowania jest ściśle związane z uszczerbkiem powstałym w przysługującym konkretnej osobie prawie własności i nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości.

H. i K. K. wnieśli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, którą Sąd powołanym na wstępie wyrokiem oddalił.

Sąd wskazał, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy uprawnioną do odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej oraz art. 128 ust. 4 u.g.n., może być osoba, która jako aktualny (każdoczesny) właściciel nieruchomości, legitymuje się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia odszkodowania. Sąd podzielił stanowisko Wojewody, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że zgodnie z art. 132 ust. 6 u.g.n. obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych m.in. w art. 124 u.g.n. (obejmujących swą dyspozycją zdarzenia regulowane w przepisie art. 35 ustawy wywłaszczeniowej) oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu, obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.

Za prawidłowe Sąd uznał ustalenia organów, że skarżący nie byli właścicielami nieruchomości w dacie ograniczenia prawa własności, nabyli ją na podstawie odrębnych umów sprzedaży i jednej umowy o dożywocie kilkadziesiąt lat później, co oznacza, że osobą wywłaszczoną w rozumieniu art. 128 ust. 1 u.g.n. nie byli skarżący. Jako nie budzące wątpliwości Sąd uznał też ustalenia, że skarżący nie są następcami prawnymi wywłaszczonych właścicieli na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Jedynie wówczas służyłoby im żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości. Ustalenie zaś, że skarżący nie są następcami prawnymi podmiotu wywłaszczonego pod tytułem ogólnym, czyni ich żądanie bezzasadnym. Brak następstwa prawnego skarżących na zasadzie sukcesji generalnej wobec osób, w stosunku do których skierowano decyzję zezwalającą na założenie rurociągu wyklucza zatem dopuszczalność ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Tym samym Sąd uznał, że w sprawie nie zostały naruszone ani przepisy postępowania przez niepełne ustalenie stanu faktycznego ani też przepisy prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli H. K. i K. K. zaskarżając wyrok w całości i – na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." – zarzucili mu naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje legitymacja czynna, a w konsekwencji nie posiadają oni przymiotu strony do ubiegania się o ustalenie odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości;

2) przepisów postępowania, tj. art. 151 P.p.s.a w związku z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), powoływanej dalej jako "K.p.a.", co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że Wojewoda Wielkopolski nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji w całości i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania, pomimo że Starosta Poznański nie wyjaśnił okoliczności sprawy, które były istotne dla jej rozstrzygnięcia sprawy, tj. nie ustalono stosownego odszkodowania i w konsekwencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę;

3) przepisów postępowania, tj. art. 151 P.p.s.a w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez brak zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego koniecznego do ustalenia stanu faktycznego sprawy i pominięcia ustaleń w zakresie spadkobrania praw po "wywłaszczonym" właścielu.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w przypadku, w którym roszczenie nie zostało wypłacone na rzecz wywłaszczonego właściciela gruntu, a nieruchomość została zbyta, to następca prawny może zgłosić swoje roszczenie o ustalenie odpowiedniego odszkodowania. W tym zakresie powołali wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 551/14 i 14 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Po 180/15 oraz pogląd Ewy Bończyk-Kucharczyk, zgodnie z którym z art. 128 ust 1 u.g.n. wynika, że roszczenia odszkodowawcze przysługują osobom, które zostały wywłaszczone. Zaspokojenie tych osób wyklucza dopuszczalność zgłoszenia roszczenia w przyszłości przez następców prawnych osób uprawnionych do odszkodowania. Jeżeli jednak roszczenia nie zostały dotychczas zgłoszone, a nieruchomość została zbyta na rzecz kogoś innego, to następca prawny może zgłosić takie roszczenie. Konieczne jest zatem ustalenie, czy na mocy dokonanej czynności prawnej, tj. sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego, na nowych jej nabywców przeszły wszelkie roszczenia, w tym roszczenie do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie. Oceny też wymagało, czy i ewentualnie w jakim zakresie istnienie infrastruktury na nieruchomości miało wpływ na cenę nieruchomości Tym samym, w ocenie skarżących, Sąd I instancji błędnie pominął, że organy administracyjne w postępowaniu dowodowym nieprawidłowo zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy konieczny dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz nieprawidłowo dokonał subsumpcji art. 129 ust. 5 u.g.n. W niniejszym postępowaniu należy bowiem zaakcentować konieczność rozpatrzenia konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. W ocenie skarżących Sąd naruszył też art. 106 § 3 P.p.s.a. przez brak zebrania i zbadania całości materiału dowodowego, a w konsekwencji prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

W wniosku z 7 sierpnia 2020 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały w celu wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosownie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych:

1) czy odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

2) czy odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) również na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Sprawie została nadana sygnatura I OPS 1/20.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 19 października 2020 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zabieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skarżący kasacyjnie w piśmie z 3 listopada 2020 r. dodatkowo przedstawili stanowisko w sprawie w granicach zarzutów kasacyjnych podtrzymując pogląd, że w sprawie przyznania odszkodowania nie ma znaczenia, czy następstwo prawne powstało na podstawie sukcesji uniwersalnej czy syngularnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

W sprawie niniejszej zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić z urzędu postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministarcyjnego. Takim postępowaniem w niniejszej sprawie jest postępowanie w sprawie I OPS 1/20 o wyjaśnienie przepisów, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. Przedstawione do rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczą m. in. rozbieżności w stosowaniu przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w stosunku do następców prawnych osób wywłaszczonych. Wzgląd na jednolitość orzecznictwa uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do czasu podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że wzajemna zależność postępowań, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie ogranicza się do związków formalno-instytucjonalnych, ale obejmuje również powiązania treściowo-instytucjonalne, polegające na tym, że rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny rozbieżności w stosowaniu określonych przepisów (usuwające ryzyko powstania lub utrwalania się rozbieżności interpretacyjnych w danym rodzaju spraw), podejmowane w przewidzianym do tego trybie, służy realizacji jednego z celów określonych przez ustawodawcę w art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a zawieszenie postępowań wykazujących z rozstrzyganą kwestią związek przedmiotowy umożliwia ujednolicenie praktyki orzeczniczej (postanowienia NSA z: 16 grudnia 2010 r. sygn. II FZ 640/10, 12 sierpnia 2010 r. sygn. I OZ 598/10, 2 października 2020 r. sygn. akt I OSK 645/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przeciwdziałanie rozbieżnościom w orzecznictwie ma znaczącą wagę w sferze prawa publicznego, gwarantując równość praw.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.