Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 756/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 55 z ind. 3,
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: par. 5 ust. 1,  par. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 309
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością  uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności
article: art. 17 ust. 2  lit. a,  art. 23, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... kwietnia 2009 r. nr ... w przedmiocie płatności obszarowych; Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez M. B. jest decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2009 r. Nr ... utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr ... z dnia ... marca 2008 r. w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 rok.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 2 maja 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w S. wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności do gruntów rolnych.

Organ na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień, gdyż m.in. na podstawie danych o ilości zarejestrowanych w okresie referencyjnym, w systemie IRZ zwierząt wyznaczony współczynnik DJP ma wartość zero.

W dniu 2 listopada 2007 r. wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym korektę wniosku wraz z oświadczeniem, iż posiada zwierzęta zarejestrowane od dnia ... marca 2007 r.

Decyzją nr ... z dnia ... marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego w S. przyznał wnioskodawcy jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, natomiast odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce), ponieważ na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na DJP wynosiła 0,00.

Powyższy akt administracyjny został utrzymany w mocy decyzją Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia ... kwietnia 2008 r. nr ..., w której organ podtrzymał argumentację Kierownika Biura.

W skardze na powyższą decyzję strona podniosła, iż w dniu ... marca 2007 r. przejęła po ... gospodarstwo rolne. Powołując się na treść art. 553 Kodeksu cywilnego (k.c.) wskazała, iż gdyby jego ... przed dokonaniem powyższej czynności złożyła przedmiotowy wniosek, to skarżący otrzymałby całość uzupełniającej płatności jako następca prawny. Wskazał też, że ... posiadała zwierzęta w okresie referencyjnym, co można sprawdzić w stosownych rejestrach w S.. Skarżący posiada też paszporty bydła na których są umieszczone dane mamy jako właściciela zarejestrowanych zwierząt oraz widnieją adnotacje, że otrzymał te zwierzęta w darowiźnie razem z gospodarstwem rolnym - jako część składową w rozumieniu art. 55 3 k.c. Zatem nie mogą doń mieć zastosowania zapisy cyt. §5.1. rozporządzenia MRiRW ponieważ jest on następcą prawnym rolnika.

Skarżący podniósł też, że płatność zwierzęca jest przyznawana do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę dla bydła, uprawianych na trwałych użytkach zielonych i nie jest ona przyznawana personalnie dla rolnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1239/08 uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż istotnym naruszeniem procedury administracyjnej dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego było zaniechanie powiadomienia strony skarżącej, stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W ocenie sądu wadą przeprowadzonego postępowania było również to, że organ drugiej instancji w żaden sposób nie odniósł się do treści wniesionego odwołania, którego argumentacja była tożsama z wywiedzioną skargą.

Sąd przypomniał, że skarżący w odwołaniu wskazał na:

a) przejęcie w dnu ... marca 2007 r. gospodarstwa od ... i to, że jest sukcesorem w rozumieniu art. 55 3 k.c.;

b) ... - w chwili przekazania gospodarstwa - spełniała wszystkie warunki do uzyskania przedmiotowej płatności;

c) skoro jest jej następcą prawnym, to również powinien otrzymać tę płatność

i te okoliczności winny zostać ocenione w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w aktach brakowało też dokumentów dotyczących przekazania gospodarstwa rolnego skarżącemu (aktu notarialnego). Przeprowadzenie więc - zgodnie z prawem - postępowania odwoławczego, przy poszanowaniu treści art. 10 k.p.a., jest koniecznością.

W dniu ... marca 2009 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wystosował do wnioskodawcy informację, iż zgodnie z art. 10 § 1 i 81 k.p.a. ma on prawo do czynnego udziału w postępowaniu, może wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Decyzją z dnia ... kwietnia 2009 r. Nr ... Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego i powtórzył jego argumentację. Wskazał, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż zastosowanie ma przytoczona przez wnioskodawcę definicja gospodarstwa rolnego podana w art. 553 k.c., gdyż w sprawie płatności zastosowanie ma definicja zawarta w art. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej zgodnie z którą gospodarstwo rolne to gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tak więc "gospodarstwo" w ocenie organu oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Przyznanie płatności zależy od przesłanek z § 5.1 rozporządzenia, m.in. posiadania przez rolnika w okresie od dnia 14 marca 2007 r. bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności zwierzęcych ze względu na niespełnienie warunku określonego w pkt 1 przepisu tj. posiadania zwierząt w okresie referencyjnym. Skarżący nie kwestionował ustaleń w tym zakresie i bezspornie nie posiadał w okresie referencyjnym zwierząt - sam fakt, że ... wnioskodawcy posiadała zwierzęta nie rodzi żadnych skutków w tym zakresie i nie wpływa na ocenę stanu faktycznego z punktu widzenia określonych w § 5.1 przesłanek. Organ zauważył, że przepisy powyższego rozporządzenia nie przewidują możliwości przyznania płatności zwierzęcej następcy prawnemu rolnika, z wyjątkiem sytuacji, gdy wniosek o przyznanie płatności został złożony w danym roku przez przekazującego gospodarstwo rolne czy spadkodawcę, a jego następca prawny wstąpił w toku tego postępowania w prawa strony (§6 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony przez skarżącego już po dniu objęcia w posiadanie gospodarstwa ..., zatem nie została spełniona przesłanka z § 6 rozporządzenia.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o jej uchylenie, zarzucając, iż uzasadnienie decyzji opiera się tylko na interpretacji przepisów a nie na nowym materiale dowodowym. W opinii skarżącego decyzja nie mogła być wydana w oparciu o art. 138 k.p.a., ponieważ tok odwoławczy został już zakończony prawomocnym wyrokiem sądu. Skarżący podniósł, że nie jest nowym rolnikiem, tylko następca prawnym rolnika zarejestrowanego w systemie ARiMR i występującego o płatności obszarowe od początku ich istnienia tj. od 2004 roku. Podkreślił, że w dniu ... marca 2007 przejął gospodarstwo po ... w drodze darowizny (akt notarialny - repertorium A Nr ...). Wskazał, że ... w 2007 r. nie składała wniosku obszarowego - złożył go skarżący jako jej następca prawny i gdyby to ... złożyła wniosek przed podpisaniem aktu notarialnego (od 15 marca do 15 maja) to tą płatność otrzymałby na podstawie przejęcia całej płatności należnej gospodarstwu jako następca prawny zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej [Dz.U. nr 35 poz. 217 z późn. zm.]. Powołał się na § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania tej płatności [Dz.u. Nr 46, poz. 309 ze zm.] i wskazał, że jego ... spełniła warunki przewidziane w tym przepisie, a tym samym skarżący jako jej następca prawny przejął prawo do spornej płatności. W gospodarstwie rolnym, które przejął po ... na tym samym miejscu są trwałe użytki zielone, wnioskodawca posiada wszystkie zwierzęta, które posiadała jego ... w okresie referencyjnym - co można sprawdzić w Biurze Powiatowym w rejestrach gruntów oraz rejestrach zwierząt; posiada również paszporty bydła. Podkreślił, że płatność zwierzęca jest przyznawana do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę dla bydła, owiec, koni i kóz, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, a nie personalnie dla rolnika. Dodał też, że definicja gospodarstwa rolnego z art. 553 kodeksu cywilnego nie wyklucza się z definicją zawartą w art. 2 lit. B rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia przez organ treści art. 138 kpa. Wyrok WSA z 29 października 2008 r. Sygn akt V SA/Wa 1239/08, na który powołuje się skarżący uchylił jedynie ówczesną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z ... kwietnia 2008 nr .... Powoduje to, że Dyrektor był zobowiązany w związku z tym do ponownego rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w S. z ... marca 2008 r. zgodnie z wytycznymi Sądu. Nie jest więc tak jak twierdzi skarżący, że wyrok ten wyeliminował z obrotu prawnego również decyzję Kierownika Biura z ... marca 2008 r. Nie są zasadne również pozostałe zarzuty zawarte w skardze. Organ zgodnie z zaleceniami WSA zastosował w sprawie treść art. 10 kpa wyznaczając skarżącemu termin do zapoznania się z materiałem dowodowym i prawa do wypowiedzenia się, z czego nie skorzystał. Organ ustosunkował się również do wszystkich zarzutów odwołania wyjaśniając dokładnie swoje stanowisko w sprawie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że jest bezsporne, że M. B. złożył ... maja 2007 r. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. Jest również bezsporne, że uzyskał jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych, odmówiono mu natomiast przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Skarżący kwestionuje w związku z tym decyzję zaskarżoną i decyzję I instancji jedynie w części odmawiającej przyznania mu tzw. płatności zwierzęcej. Skarżący podnosi w skardze w ślad za odwołaniem argument, że jako następca prawny ... stał się właścicielem gospodarstwa rolnego obejmującego te same składniki, w tym zwierzęta, które poprzednio były w posiadaniu matki. Wyjaśnić w związku z tym w tym miejscu trzeba, że z treści aktu notarialnego z ... marca 2007 r. rep. ..., złożonego w kserokopii do akt sądowych wynika, że M. B. i jego żona stali się współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o pow. ponad ... ha, na podstawie działu spadku i zniesienia współwłasności oraz majątkowej umowy małżeńskiej. Z treści aktu notarialnego wynika, że dział spadku i zniesienie współwłasności było skutkiem tego, że po śmierci ... skarżącego A. B. gospodarstwo to, które stanowiło przedmiot wspólności ustawowej A. B. i R. B., stało się współwłasnością R. B. i spadkobierców A. B.. Z pisemnych twierdzeń skarżącego składanych w sprawie wynika jednoznacznie, że do chwili działu spadku i przejścia gospodarstwa na niego i jego żonę gospodarstwo to posiadała ..., która "podarowała" mu je w takim stanie w jakim posiadała je sama. Z tego faktu w ocenie skarżącego należy wyprowadzić wniosek, że skoro on jako następca stał się właścicielem gospodarstwa w rozumieniu art.55- k.c. czyli gospodarstwa stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą ( w tym inwentarz żywy) bez znaczenia pozostaje, kto złożył wniosek w terminie otwartym do jego wniesienia, skoro stado w okresie referencyjnym koniecznym do uzyskania płatności, było zarejestrowane i było w posiadaniu poprzedniego rolnika. Skarżący jest zdania, że tym samym bez znaczenia pozostaje, że stał się jego posiadaczem i zarazem przerejestrował stado na siebie już po upływie okresu referencyjnego. Sąd nie podziela tego stanowiska, uznając, że kwestię dopłat uzupełniających tzw. zwierzęcych jednoznacznie w sposób szczególny normują przepisy prawa wskazywane przez organ w decyzji. Przepisy te - jak trafnie podniósł organ - określają co należy rozumieć pod pojęciem gospodarstwa rolnego jak również kiedy następca prawny może ubiegać się o pomoc (dopłaty) zwierzęce, w tym korzystając z uprzedniego spełnienia warunków ich otrzymania przez poprzednika. Zauważyć bowiem trzeba, że w przypadku ubiegania się o dopłaty, trzeba spełniać indywidualne, szczególne warunki, które mogą być odmienne w zależności od rodzaju dopłat. Zatem ażeby otrzymać dopłaty nie zawsze wystarczy proste przejęcie praw poprzednika wynikających np. z posiadania w rozumieniu prawa cywilnego. Warunki dotyczące otrzymania dopłat zwierzęcych zostały sformułowane w treści rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. w sprawie roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności (Dz.U. 46 poz. 309 ze zm.) wydanego na podstawie art. 17 ust.2 lit.a oraz art. 23 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. 35, poz. 217)., a konkretnie w § 4 i § 5 . Biorąc pod uwagę treść wspomnianych przepisów należy stwierdzić, że do sytuacji skarżącego zastosowanie ma treść § 5.1 rozporządzenia, który stanowi, że w przypadku gdy rolnik nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru( Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz.40, z późn. zm. - obecnie ustawa o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Analizując wspomniany przepis pod kątem ewentualnych uprawnień skarżącego do otrzymania dopłaty należy stwierdzić, że skarżący spełnia jedynie jedną z przesłanek wspomnianego przepisu tj. występuje z wnioskiem po raz pierwszy. Poza tym w odniesieniu do niego nie zachodzi żadna z pozostałych sytuacji. Po pierwsze nie ma do niego zastosowania sytuacja, o jakiej mowa w § 21 ustawy z 26 stycznia 2007 r. ponieważ nie spełnia przesłanki "wejścia" w prawa przekazującego, ze względu na to, że przekazujący czyli jego matka nie złożyła wniosku o przyznanie dopłat za 2007 r. przed przekazaniem gospodarstwa (działem spadku) - co jest bezsporne. Po drugie do sytuacji skarżącego, nie ma również zastosowania sytuacja przewidziana treścią art. 22 ustawy, ponieważ do przejścia gospodarstwa na rzecz skarżącego doszło nie po śmierci przekazującego a za jego (matki) życia. Po trzecie w okresie referencyjnym tj. od 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych do dnia 14 marca roku złożenia wniosku, czyli w okresie od 15 września 2006 r. do 14 marca 2007 r., nie był on posiadaczem zarejestrowanego stada, ponieważ posiadaczem była w tym czasie jego ... Skarżący jak wynika z jego oświadczeń, w tym z oświadczenia z 26 września 2007 r., posiadaczem stada, które następnie zarejestrował na siebie, stał się z dniem ... marca 2007 r. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wprawdzie w aktach administracyjnych nie znalazł się wypis aktu notarialnego z ... marca 2007 r., który został złożony dopiero do akt sądowych, ale pozostało to bez znaczenia dla prawidłowości decyzji, w związku z czym skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

-----------------------

4