Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 8, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia NSA Marek Stojanowski Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładów [...] "R." S.A. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 893/11 w sprawie ze skargi Zakładów [...] "R." S.A. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Fabryki [...] "R." S.A. w R. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011r., sygn. akt I SA/Wa 893/11 oddalił skargę Zakładów [...] "R." S. A. w R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wojewoda Częstochowski decyzją z [...] kwietnia 1993 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] "R." w R. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w miejscowościach: R., R. i R., składającego się z działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...]ha oraz nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tych gruntach.

Prawo własności Skarbu Państwa ww. nieruchomości powstało na podstawie aktów notarialnych z 1972 r., a w stosunku do działki nr [...] powstało na podstawie orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa Fabryka [...] "R." S. A. w R. oraz protokołu zdawczo-odbiorczego zatwierdzonego przez Ministra Przemysłu Chemicznego w dniu 29 września 1961 r.

Powyższe orzeczenia nacjonalizacyjne zostały wyeliminowane ze skutkiem ex tunc przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej ostateczną decyzją z [...] stycznia 2004 r. stwierdzającą ich nieważność.

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 170/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną na tę decyzję skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 444/05 wniesioną od tego wyroku skargę kasacyjną.

Pismem z dnia 1 czerwca 2006 r. Fabryka [...] "R." S. A., wskazując na ww. decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z [...] stycznia 2004 r. wniosła do Ministra Budownictwa o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody Częstochowskiego z [...] kwietnia 1993 r. w części odnoszącej się do działki nr [...].

Postępowanie nadzorcze zainicjowane ww. wnioskiem zostało przeprowadzone dwukrotnie. Pierwsze wydane w sprawie decyzje z [...] lutego 2008 r. i [...] grudnia 2007r., odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1690/08.

W wyroku tym Sąd przesądził, że stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych, a w konsekwencji przywrócenie stanu prawnego jaki istniał przed nacjonalizacją oznacza, że decyzja Wojewody Częstochowskiego w części odnoszącej się do działki nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gdyż ustanowiono w niej prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność osób trzecich (Fabryki [...] "R." S. A.). Wydanie zaś decyzji z rażącym naruszeniem prawa stanowi, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. pozytywną przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ do zbadania czy w sprawie nie zachodzi określona w art. 156 § 2 k.p.a. negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W następstwie przeprowadzonego ponownie postępowania Minister Infrastruktury ustalił, że nieodwracalne skutki prawne zaistniały wyłącznie w stosunku do tej części działki nr [...] (obejmującej po podziale działki nr [...], [...], [...] i [...]), która stanowi obecnie działkę [...] – powstałą z dawnej działki nr [...]. Działka ta bowiem została zbyta aktem notarialnym z dnia 29 października 1997 r. na rzecz W. i R. G. Pozostałe działki, obejmujące dawną działkę nr [...], a stanowiące obecnie działki nr [...], [...] i [...], objęte księgą wieczystą KW nr [...], są w posiadaniu Zakładów [...] "R." S. A. Tym samym orzeczenie uwłaszczeniowe nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych na tych nieruchomościach.

Z tego też względu Minister decyzją z [...] września 2010 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej z [...] kwietnia 1993 r. w części dotyczącej działek nr [...], [...] i części działki nr [...] (powstałych z działki nr [...]), a w części dotyczącej działki nr [...] (powstałej z działki nr [...]) stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa wydana została z naruszeniem prawa.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Zakłady [...] "R." S. A. zwróciły się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W następstwie rozpatrzenia tego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] września 2010 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wywodził, iż stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych z 1948 r. i 1961 r. oznacza, że objęta tymi orzeczeniami nieruchomość, ze względu na skutek ex tunc ostatecznej decyzji nadzorczej z [...] stycznia 2004 r., nie przeszła nigdy na własność Skarbu Państwa, a tym samym w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła ona własność osób trzecich. To zaś oznacza, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Organ podkreślił przy tym, że faktu tego nie może zmienić okoliczność, że stwierdzenie nieważności nacjonalizacji nastąpiło już po wydaniu badanej w postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej. W dalszej części uzasadnienia, wyjaśniając istotę nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., Minister Infrastruktury wskazywał, iż tego rodzaju skutki oceniana decyzja wywołała w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej obecnie, jako działka nr [...], która to nieruchomość została przez Zakłady [...] "R." zbyta aktem notarialnym z 29 października 1997 r. na rzecz osób trzecich. Odwrócenie zaś tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązujących norm prawa publicznego, w formach właściwych dla tej administracji i w przypisanym jej trybie postępowania. Odnosząc się zaś do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentu, iż w przedmiocie decyzji uwłaszczeniowej prowadzone jest równolegle postępowanie wznowieniowe, Minister wyjaśnił, iż istnienie przesłanki wznowieniowej nie wyklucza wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W takiej zaś sytuacji należy dać priorytet postępowaniu nieważnościowemu z uwagi na dalej idące skutki prawne wywoływane przez decyzję wydana w tym trybie, w stosunku do skutków wynikających ze wzruszenia decyzji w następstwie wznowienia postępowania.

Powyższą decyzję Ministra Infrastruktury, w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Częstochowskiego z [...] kwietnia 1993 r. w odniesieniu do działek nr [...], [...] i cz. działki nr [...], zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Zakłady [...] "R." S. A. w R., zarzucając jej rażące naruszenie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną interpretację tych przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że w przeprowadzonym postępowaniu organ związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego prowadzenia postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1690/08.

W wyroku tym przesądzono, że decyzja Wojewody Częstochowskiego w części odnoszącej się do działki nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. To zaś oznacza, że dokonana obecnie przez Ministra ocena legalności decyzji Wojewody zgodna jest z oceną prawną tej decyzji dokonaną przez Sąd, a tym samym nie można mu skutecznie zarzucić by przy formułowaniu tej oceny naruszył art. 2 ust. 1-3 ww. ustawy poprzez wadliwa wykładnię tego przepisu.

W ocenie Sądu I instancji właściwie również organ ocenił, iż w stosunku do nieruchomości obejmujących obecne działki nr [...], [...] i części działki nr [...], decyzja Wojewody Częstochowskiego nie wywołała skutków, które mogłyby być uznane za nieodwracalne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., co uniemożliwiałoby stwierdzenie w tej części jej nieważności. Nie ulega bowiem wątpliwości Sądu, że w sytuacji, gdy prawo użytkowania gruntu, którym przedsiębiorstwo państwowe zostało uwłaszczone, nadal pozostaje przy tym podmiocie (jego następcy prawnym), a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do ww. działek - co wynika z treści obejmującej te nieruchomości księgi wieczystej KW nr [...] – nie istnieją żadne przeszkody prawne wykluczające możliwość przywrócenia przez organ administracji publicznej stanu prawnego istniejącego przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. Tylko zaś istnienie przeszkód, które nie mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego może być kwalifikowane jako nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Przy czym skutki te muszą być wywołane zdarzeniami prawnymi zaistniałymi po wydaniu badanego rozstrzygnięcia i stanowić jego konsekwencje. Tego zaś rodzaju zdarzenia na gruncie obejmującym działki nr [...], [...] i [...], po wydaniu przez Wojewodę decyzji, w ogóle nie zaistniały, co w sytuacji stwierdzenia wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, obligowało organ prowadzący postępowanie nadzorcze do stwierdzenia w tej części jej nieważności na podstawie art. 158 § 1 k.p.a.

Bez znaczenia, zdaniem WSA, dla oceny legalności zaskarżonej decyzji są natomiast przywoływane przez stronę skutki wywołane orzeczeniami nacjonalizacyjnymi z 1948 i 1961 r. Przedmiotem obecnie prowadzonego postępowania nie była bowiem ocena legalności tych orzeczeń, ale wyłącznie ocena legalności decyzji uwłaszczeniowej z [...] kwietnia 1993 r. Podkreślono przy tym, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej w wyroku z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1690/08 Sąd nie zobowiązywał organu do oceny skutków prawnych orzeczeń nacjonalizacyjnych, ale wyłącznie do oceny skutków wywołanych decyzją uwłaszczeniową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił również argumentacji strony, iż wyeliminowanie orzeczeń nacjonalizacyjnych w trybie stwierdzenia ich nieważności może stanowić wyłącznie, wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., przesłankę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody Częstochowskiego, a nie podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego nie stanowiło bezpośredniego następstwa orzeczeń nacjonalizacyjnych, lecz wynikało z uchwalenia w dniu 29 września 1990 r. ustawy - o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, oraz przewidzianego w art. 2 tej ustawy przekształcenia ex lege istniejącego dotychczas prawa zarządu przysługującego państwowym osobom prawnym w prawo użytkowania wieczystego. Wznowienie zaś postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. możliwe jest wówczas, gdy pomiędzy kolejnymi wydawanymi decyzjami istnieje tego rodzaju związek przyczynowo-skutkowy, że bez wydania pierwszej decyzji nie jest możliwe wydanie drugiej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ww. wyroku z 20 lutego 2009 r. przesądził, że stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych, nie stanowi przesłanki wznowieniowej w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 910/09 podzielił ocenę sądu pierwszej instancji, iż w przesłance wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., nie mieści się przypadek stwierdzenia nieważności decyzji, wywołujący inny skutek niż uchylenie lub zmiana decyzji.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Zakłady [...] "R." S. A. z siedzibą w R., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., w związku z art. 2 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), w związku z decyzją Wojewody Częstochowskiego z dnia [...] kwietnia 1993 r. w następstwie dokonania wadliwej wykładni tego zespołu przepisów prawa, a zwłaszcza art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., a w konsekwencji także wobec braku wykazania istnienia przesłanek do zastosowania tego zespołu przepisów w stosunku do obu - całych – decyzji Ministra Infrastruktury w stopniu rzutującym na wynik sprawy, w następstwie:

a) uchylenia obu ww. decyzji Ministra Infrastruktury, a nie tylko tych części owych decyzji, w jakich stwierdzono nieważności ww. decyzji Wojewody Częstochowskiego także na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. mimo tego, że oczywiste jest, że Minister Infrastruktury stwierdzając nieważności decyzji czyni to po dokonaniu uprzedniej oceny ewentualnego wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., o ile w ogóle istniały przesłanki do postawienia danej decyzji (jej części) zarzutu wydania z rażącym naruszeniem prawa, przy jednoczesnym przedstawieniu w uzasadnieniu danego wyroku (tu: hipotetycznych) przesłanek wskazujących na naruszenie przez Ministra Infrastruktury tylko tej części art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w której mowa jest o rażącym naruszeniu prawa przez decyzję będącą przedmiotem postępowania nadzorczego, a nie również pozostałych punktów art. 156 § 1 k.p.a. ;

b) dowolnego ustalenia, że:

- wydanie w dniu [...] stycznia 2004 r. decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stwierdzającej nieważność (części) orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa Fabryka [...] "R." S. A. w R. oraz decyzji Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] września 1961r. zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności (lub stwierdzenia niezgodności z prawem) na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. decyzji Wojewody Częstochowskiego z dnia [...] kwietnia 1993 r. w jakkolwiek określonej części tej ostatniej decyzji (tu: obejmującym całą działką nr [...]), a nie - ewentualnie - przesłankę do wznowienia postępowania uwłaszczeniowego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy samego prawa przez Zakłady [...] "R." w R. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w miejscowościach: R., R. i R., składającego się z działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...],

a wypadku nieuwzględnienia tak ujętego zarzutu, że

- wydanie w dniu [...] stycznia 2004 r. decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stwierdzającej nieważność (części) orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. oraz decyzji Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] września 1961 r. może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - decyzji Wojewody Częstochowskiego z dnia [...] kwietnia 1993 r. dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy samego prawa przez Zakłady [...] "R." w R. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w miejscowościach: R., R. i R., składającego się z działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w części obejmującej całą działkę o numerze ewidencyjnym [...] może być ww. ostateczna decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2004 r. mimo braku wykazania przez wnioskującego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej, że wskazana decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2004 r. odnosi się do całej działki o numerze ew. [...], przy jednoczesnym istnieniu jednoznacznych dowodów, w tym potwierdzonych w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku, że przedmiotem nacjonalizacji była nie istniejąca w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, a faktycznie objęta ww. orzeczeniem nacjonalizacyjnym z [...] lutego 1948 r., działka nr [...] o pow. [...]ha, która stała się częścią obecnej działki nr [...],

2) art. 141 § 4 P. p. s. a., odczytywanego między innymi w powiązaniu z art. 153 tej ustawy, w następstwie wadliwego zastosowania tego przepisu prawa w stopniu rzutującym na wynik sprawy, w wyniku:

a) braku przedstawienia przekonywującej argumentacji, jaka mogłaby pozwalać na ustalenie, że zakwestionowanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, a więc będącego źródłem tzw. pierwotnego prawa Skarbu Państwa do określonej grupy (nieistniejących obecnie) nieruchomości, a zarazem stanowiącego kluczowy dowód miedzy innymi w postępowaniu uwłaszczeniowym dopuszczonym treścią, już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji;

b) przesądzenia, iż przedmiotem dalszego postępowania przed Ministrem Infrastruktury ma być ww. decyzja Wojewody Częstochowskiego z dnia [...] kwietnia 1993 r. w zakresie odnoszącym się do całej działki nr [...], a nie jej, (tu: bliżej nieokreślonej) części, jaka mogłaby odpowiadać nie istniejącej obecnie, a objętej ww. orzeczeniem nacjonalizacyjnym i stanowiącym jego integralną części protokołem zdawczo-odbiorczym o numerze nr [...].

W piśmie z dnia 5 stycznia 2012 r. zatytułowanym "Odpowiedź na skargę kasacyjną" Fabryka [...] "R." S. A. w R. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.017 zł, podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Ponadto na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. pełnomocnik Fabryki [...] "R." S. A. w R. ponowił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, składając zestawienie kosztów na kwotę 2.130 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy uznać za niezasadny. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. stanowi, że pisemne motywy wyroku powinny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie powyższe elementy. Został w nim bowiem przedstawiony stan faktyczny sprawy wraz ze stanowiskiem zajmowanym przez strony oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Wyjaśniono również motywy podjętego rozstrzygnięcia, odnosząc się do kwestii istotnych dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 2 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zmierzają natomiast do podważenia przyjętego w zaskarżonym wyroku stanowiska dotyczącego kwestii sposobu wzruszenia orzeczenia Wojewody Częstochowskiego z dnia [...] kwietnia 1993r. Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w związku z podniesionymi zarzutami jest ustalenie, w jakiej relacji pozostają wobec siebie ww. decyzja Wojewody

Częstochowskiego oraz orzeczenia nacjonalizacyjne. Chodzi w szczególności o przesądzenie, czy stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych stwarza przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, czy też stanowi podstawę do wznowienia postępowania w tej sprawie.

Problematyka ta była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że Kodeks postępowania administracyjnego wyraźnie odróżnia uchylenie decyzji od stwierdzenia jej nieważności, zarówno gdy chodzi o skutki tych rozstrzygnięć, jak i tryb ich podejmowania. Nie można więc w określeniu "decyzja została następnie uchylona lub zmieniona", użytym w art. 145 §1 pkt 8 k.p.a., pomieścić stwierdzenia nieważności decyzji. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, że "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.".

Powyższa uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako wyjaśniająca przepisy i rozstrzygająca zaistniałe w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, a Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela stanowisko w niej wyrażone.

Pomiędzy orzeczeniem nacjonalizacyjnym Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa Fabryka [...] "R." S. A. w R. oraz protokołem zdawczo-odbiorczym zatwierdzonym przez Ministra Przemysłu Chemicznego w dniu 29 września 1961 r. a decyzją stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa zachodzi konieczny związek. Wyeliminowanie orzeczeń nacjonalizacyjnych oznacza bowiem, że nieruchomość nimi objęta nie przeszła na własność Skarbu Państwa a tym samym w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność osób trzecich. Stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, ze względu na skutek eliminacji tego orzeczenia od dnia jego wydania (ex tunc), prowadzi do sytuacji, w której w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Powoduje to stan rażąco sprzeczny z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości odpowiadający przesłance określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności orzeczenia uwłaszczeniowego.

Z tego też powodu Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał, zawarty w skardze kasacyjnej zarzut, że wydanie w dniu [...] stycznia 2004 r. decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania uwłaszczeniowego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy samego prawa przez Zakłady [...] "R." w R. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa a nie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Nie uwzględniono wniosku Fabryki [...] "R." S. A. w R. o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, o które wnioskował pełnomocnik w piśmie z dnia 5 stycznia 2012 r. bowiem pismo to zostało wniesione po upływie terminu wynikającego z art. 179 P.p.s.a. i nie mogło być traktowane jako odpowiedź na skargę kasacyjną w rozumieniu ww. przepisu (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).