Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 184/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 102 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektor Izby Skarbowej w B. na rzecz M.W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Syg. akt I SA/Bd 184/14

UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmawiające przyznania M. W.– J. (skarżącej) zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów.

2. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółdzielni G. w likwidacji z siedzibą w B. poborca skarbowy dokonał zajęcia trzech samochodów. W dniu 22 marca 2011r. zajęte i odebrane pojazdy umieszczono na prowadzonym przez skarżącą parkingu strzeżonym w B. przy ul. Ż. . Do egzekucji z tych ruchomości nie doszło, bowiem Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z 20 czerwca 2011r. ogłosił upadłość likwidacyjną zobowiązanej Spółdzielni. Postanowienie to uprawomocniło się 30 czerwca 2011r. W związku z powyższym, zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r. poz . 1112 ze zm.) z dniem 30 czerwca 2011r. prowadzone postępowanie egzekucyjne uległo umorzeniu z mocy prawa.

3. Organ egzekucyjny pismem z 26 października 2011r. poinformował Syndyka Masy Upadłości Spółdzielni G., iż ureguluje koszty parkowania zajętych i odebranych pojazdów do dnia ogłoszenia upadłości, natomiast po tym terminie pozostałe koszty przechowywania pojazdów powinien uiścić Syndyk.

4. W dniu 24 listopada 2011r. skarżąca złożyła do organu egzekucyjnego fakturę z 22 listopada 2011r. obejmującą należność za parkowanie oddanych pod dozór pojazdów za okres od 22 marca 2011r. do dnia 19 czerwca 2011r. w łącznej wysokości 1.328,40 zł. Należność z tej faktury została zapłacona w całości. Organ poinformował jednocześnie stronę, że z uwagi na ogłoszenie upadłości zobowiązanej Spółdzielni G. uregulował koszty parkowania wskazanych pojazdów za okres do dnia ogłoszenia upadłości, natomiast w sprawie zapłaty należności za parkowanie pojazdów powstałych po ogłoszeniu upadłości należy zwrócić się do Syndyka. W dniu 13 kwietnia 2012r. powierzone pod dozór pojazdy zostały odebrane z prowadzonego przez stronę parkingu przez Syndyka.

5. Pismem z 20 września 2013r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem pojazdów za okres od 20 czerwca 2011r. do 13 kwietnia 2012r., tj od dnia ogłoszenia upadłości do dnia odbioru pojazdów przez Syndyka w wysokości 13.446,03zł. Rozpatrując wniosek organ ten postanowieniem z 22 października 2013r. odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów w okresie od dnia 20 czerwca 2011r. do 13 kwietnia 2012r.

6. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r nr 229 poz.229 ze zm. dalej u.p.a.) z uwagi na odmowę przyznania wynagrodzenia za dozór. W uzasadnieniu wskazała, że inicjatorem przekazania pojazdów pod dozór był Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. zatem pomiędzy nim a stroną nawiązany został stosunek dozoru. Jednocześnie nie łączyły jej więzy obligacyjne ze Spółdzielnią G., w związku z tym brak jest podstaw do dochodzenia wynagrodzenia od tego podmiotu. Zatem wynagrodzenie za dozór nad pojazdami w okresie od 20 czerwca 2011r. do 13 kwietnia 2012r. powinno być przyznane przez ten organ. Zdaniem strony prawo do wynagrodzenia za dozór nie może być uzależnione od tego, że w trakcie dozoru doszło do ogłoszenia upadłości dłużnika, w konsekwencji dozorcy przysługuje wynagrodzenie za pełen okres faktycznie pełnionego dozoru.

7. Uzasadniając rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1 966r. (Dz. U. z 20l2r. poz. 1015 ze zm.) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Z przepisu tego zdaniem organu wynika, że zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór może nastąpić za cały okres dokonywania dozoru, a więc od chwili przekazania ruchomości dozorcy aż do momentu, kiedy wyda on rzecz właściwemu organowi. Jednak, w ocenie organu odwoławczego, rozpatrując wniosek zawierający tego rodzaju żądanie należy uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, w tym również ustalić, za jaki okres dozorcy przysługuje tego rodzaju świadczenie od organu egzekucyjnego. W tym kontekście organ wyjaśnił, że w toku sprawowania dozoru zaistniały nowe okoliczności wywołujące określone skutki prawne w związku z ogłoszeniem upadłości Spółdzielni G. obejmującej likwidację majątku upadłego. W efekcie prowadzone postępowanie egzekucyjne uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości, tj z dniem 30 czerwca 2011r. Oznacza to, że organ egzekucyjny utracił nadane mocą art. 67a § 1 ustawy p.e.a. możliwości wykonywania względem zajętych ruchomości praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego stał się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, upadły utracił prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. Legitymację tę nabył z mocy prawa syndyk masy upadłości, który zobowiązany był objąć go, zarządzać nim i zabezpieczyć przed uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne i przystąpić do jego likwidacji. Jednocześnie wszelkie wydatki związane z zarządem masy upadłości, w tym przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości, wydatki związane z likwidacją masy upadłości stanowią koszty postępowania upadłościowego. Zgodnie z art. 231 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze koszty postępowania upadłościowego pokrywane są z masy upadłości. Niepokryte z masy upadłości koszty postępowania upadłościowego po zakończeniu postępowania upadłościowego ponosi upadły.

8. W konsekwencji zdaniem organu odwoławczego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. zasadnie odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór wskazanych we wniosku pojazdów za okres od ogłoszenia upadłości zobowiązanej do dnia ich odbioru przez Syndyka. Organ stwierdził, że w okolicznościach, gdy postępowanie egzekucyjne uległo umorzeniu, a zajęte i pozostawione pod dozór pojazdy z mocy prawa weszły w skład masy upadłości i ich wyłącznym dysponentem stał się syndyk, nie ma podstaw do przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór pojazdów.

9. W skardze do sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając naruszenie art. 102 § 2 ustawy p.e.a w związku z art. 836 k.c., poprzez nieprawidłowe zastosowanie w wyniku uznania, iż skarżąca nie jest upoważniona do uzyskania wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad przedmiotowymi pojazdami za okres od 20 czerwca 2011r. do 13 kwietnia 2012r.

10. W uzasadnieniu skargi wskazano, że inicjatorem przekazania pojazdów pod dozór był Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., zatem pomiędzy nim a skarżącą nawiązany został stosunek dozoru. Ze Spółdzielnią G. nie łączyły skarżącej jakiekolwiek więzy obligacyjne, w związku z tym brak jest podstaw do dochodzenia wynagrodzenia od tego podmiotu. Natomiast sam fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, bez odebrania ruchomości od dozorcy nie może wpływać na prawo skarżącej do wynagrodzenia. Umarzając postępowanie egzekucyjne organ winien zwolnić stronę z obowiązków dozorcy oraz zapewnić odebranie ruchomości powierzonych pieczy skarżącej. Podmiotem, który przekazał mienie pod dozór skarżącej był organ egzekucyjny i tylko ten organ mógł podjąć czynności związane z zakończeniem dozoru. Pomimo umorzenia postępowania, organ pozostawił pojazd pod dalszą pieczą skarżącej, nie odebrał ich od skarżącej i nie zapewnił możliwości ich przekazania innemu podmiotowi. Czynności związane z dozorem były wykonywane nieprzerwanie do dnia odbioru pojazdów 13 kwietnia 2012r. W ocenie skarżącej w związku z tym, że wynagrodzenie za dozór przysługuje za pełen okres faktycznie pełnionego dozoru, wynagrodzenie za dozór nad pojazdami w okresie od dnia ogłoszenia upadłości tj. 20 czerwca 2011r. do dnia odbioru pojazdów, powinno być przyznane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B..

11. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

12. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

13. Ustalenia faktyczne w sprawie nie były sporne i w ramach istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności organ w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółdzielni G. w likwidacji z siedzibą w B. organ egzekucyjny dokonał zajęcia trzech samochodów, które w dniu 22 marca 2011r umieścił na parkingu strzeżonym prowadzonym przez skarżącą, powierzając jej dozór nad tymi pojazdami. Wykonywanie tych czynności przez skarżącą było wynikiem realizacji umowy zawartej 23 lutego 2011r pomiędzy skarżącą a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.. Postanowieniem z 20 czerwca 2011r wydanym przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie [...] ogłoszona została upadłość likwidacyjna zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego skarżąca dozorowała przedmiotowe pojazdy. W zaskarżonym postanowieniu, co nie było sporne, organ wskazał, że pojazdy te zostały odebrane przez Syndyka masy upadłości Spółdzielni G. w dniu 13 kwietnia 2012r.

14. W ocenie Sądu trafne pozostają co do zasady wywody zaskarżonego postanowienia w zakresie analizy ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w przedmiocie wpływu postępowania upadłościowego na prowadzone administracyjne postępowanie egzekucyjne oraz na status zajętych ruchomości, jednakże nie przekładają się one na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Organ dokonał bowiem tej analizy z pominięciem roli skarżącej, która w postępowaniu upadłościowym nie miała żadnego formalnego statusu, poza tym, że posiadała ruchomości wchodzące w skład masy upadłości.

15. Do obowiązków dozorcy, zgodnie z art. 102 § 1 ustawy p.e.a. należy przechowywanie zajętej ruchomości z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydanie jej na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Dozorca obowiązany jest również zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. W kontekście powołanego przepisu istotna pozostawała ocena, czy i kiedy organ poinformował dozorcę o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, statusie przechowywanych rzeczy i Syndyku, jako organie właściwym do wydania mu przechowywanych ruchomości. W zaskarżonym postanowieniu organ nie zawarł żadnych ustaleń w tym zakresie. Natomiast w aktach postępowania administracyjnego znajduje się pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z 30 listopada 2011r skierowane do skarżącej (k.62 akt administracyjnych), w którym organ egzekucyjny wskazał, że przedmiotowe samochody mają zostać wydane Syndykowi działającemu przez pełnomocnika. Z dalszej dokumentacji w postaci notatki służbowej z dnia 30 listopada 2011r wynika, że skarżąca odmówiła wydania pojazdów z uwagi na brak zapłaty za ich przechowywanie (k. 63 akt). Ostatecznie odebrania samochodów dokonano za pośrednictwem komornika sądowego w dniu 13 kwietnia 2012r, co udokumentowano stosownym protokołem (k. 71 akt).

16. W ocenie Sądu stan faktyczny wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego pozwala jedynie zaakceptować odmowę przyznania wynagrodzenia skarżącej za okres od 30 listopada 2011r do 13 kwietnia 2012r. Wynika to z ustalenia, że najdalej w dniu 30 listopada 2011r skarżąca otrzymała od organu egzekucyjnego informację, którą należy uznać za wezwanie w rozumieniu art. 102 § 1 ustawy p.e.a. do wydania pojazdów Syndykowi. Brak zrealizowania tego obowiązku i doprowadzenie do przymusowego jego wykonania w dniu 13 kwietnia 2012r nie może uzasadniać uznania za uzasadnione stanowiska skarżącej, że kontynuowany był dozór na warunkach zawartej umowy. Naruszeniem art. 107 § 3 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2013r poz. 267 ze zm.) w związku z art. 18 ustawy p.e.a. jest brak precyzyjnego uzasadnienia w zakresie odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie kosztów i wynagrodzenia za dozór w okresie od 30 listopada 2011r do 13 kwietnia 2014r, jednak zdaniem Sądu takie uchybienie nie przesądziłoby o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.

17. Przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia był brak wykazania przez organ działań podjętych wobec skarżącej, które stanowiłyby wskazanie, że stosunek dozoru został zakończony a skarżącej wskazano inny organ, jako właściwy do wydania mu zajętych ruchomości przed 30 listopada 2011r. O ile organ ponownie przeprowadzając postępowanie ustali odmiennie okoliczności w zakresie stanu faktycznego w przedmiocie momentu, od którego skarżąca miała podstawy do zaniechania dalszego dozorowania i wydania pojazdów, będzie mógł dokonać ponownej oceny zasadności przyznania wynagrodzenia. W przypadku braku takich ustaleń, w ocenie Sądu, zajdą przesłanki do zwrócenia skarżącej żądanych kosztów, albowiem na wykonywany przez nią dozór nie wpływało automatycznie ogłoszenie upadłości zobowiązanego, w którym nie miała ona statusu wierzyciela upadłego i nie posiadała informacji, że jako osoba trzecia posiada ruchomości wchodzące do masy upadłości.

18. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy p.p.s.a. O kosztach orzekł na podstawie art 200 ustawy p.p.s.a. i § 14 ust 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U nr 163 poz 1349 ze zm) zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 357zł jako sumę uiszczonego wpisu, wynagrodzenia za zastępstwo oraz opłaty za pełnomocnictwo.