Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 306/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 2  pkt 3
journal: Dz.U. 1995 nr 16 poz 78
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
article: art. 7,  art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi L. R. na postanowienie SKO w T. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Ch. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu 3. zasądza od SKO w T. na rzecz skarżącego 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżący L. R., prowadzący P. R. – S., złożył Wójtowi Gminy C. wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie kontenerowej stacji transformatorowej na działce nr [...] w miejscowości K.

Pismem z dnia 7 lipca 2010 r. Wójt zwrócił się do Starosty C. o uzgodnienie przesłanego projektu decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji.

Postanowieniem z dnia [...] Starosta C. uzgodnił negatywnie projekt decyzji o warunkach zabudowy nieruchomości położonej w obrębie K., gmina C., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni ogólnej 0,8954 ha, przeznaczonej pod inwestycję polegającą na budowie kontenerowej stacji transformatorowej.

Organ ustalił, że na działce nr [...] zalegają częściowo zabudowane grunty rolne klasy IIIa. Podlegają one ochronie zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1266; z późn. zm.; zwanej w skrócie "o.g.r.l.").

Starosta wskazał, że stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l. gruntami rolnymi są grunty pod wchodzącym w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno – spożywczemu. Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych z dnia 30 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1316; z późn. zm.) stacje transformatorowe zaliczone zostały do sekcji 2 – obiekty inżynierii lądowej i wodnej, w dziale 22 – rurociągi, linie telekomunikacyjne i elektroenergetyczne, w grupie 222 – rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze, w klasie 2224 – linie elektroenergetyczne i telekomunikacyjne rozdzielcze, obejmującej m.in. linie elektroenergetyczne i telekomunikacyjne rozdzielcze (naziemne lub podziemne) i instalacje pomocnicze (stacje i podstacje transformatorowe, słupy telegraficzne itp.). Z kolei w myśl art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93; z późn. zm.) urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.

Zdaniem Starosty stacja transformatorowa służy do przesyłu energii elektrycznej i stanowi integralną część przedsiębiorstwa energetycznego. Planowana inwestycja, polegająca na budowie kontenerowej stacji transformatorowej nie może być zatem zaliczona do służących produkcji rolniczej lub przetwórstwu rolno – spożywczemu.

Ponadto Starosta wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 o.g.r.l. przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I – III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha – wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Stosownie natomiast do art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717; z późn. zm.; zwanej w skrócie "p.z.p.") wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w przypadku, gdy teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów.

Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających spełnienie tego warunku.

W zażaleniu skarżący zarzuciła Staroście błędną interpretację art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l. Kontenerowa stacja transformatorowa jest integralnym elementem inwestycji polegającej na budowie budynku do produkcji estrów z oleju roślinnego wraz z niezbędną infrastrukturą technologiczną (estryfikarni). Stacja transformatorowa jest elementem niezbędnym i koniecznym do działania estryfikarni. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l. grunt położony pod urządzeniem wykorzystywanym wyłącznie do przetwórstwa rolno – spożywczego jest gruntem rolnym. Budynek do produkcji estrów z oleju roślinnego wraz z niezbędną infrastrukturą technologiczną, którego integralną częścią jest stacja transformatorowa, jest związany z produkcją rolniczą oraz przetwórstwem rolno – spożywczym. Nie może być zatem mowy o zmianie przeznaczenia wykorzystania gruntu pod stacją na inne cele niż przetwórstwo rolno – spożywcze, a tym samym nie jest konieczne odrolnienie gruntu.

Żalący nie zgodził się również z interpretacją art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Podniósł, że planowana stacja transformatorowa będzie jego własnością i integralną częścią budynku do produkcji estrów – a nie integralną częścią przedsiębiorstwa energetycznego. Stosownie do treści art. 553 Kodeksu cywilnego elementem składowym gospodarstwa rolnego jest urządzenie umożliwiające prowadzenie gospodarstwa rolnego. Takim urządzeniem jest stacja transformatorowa. Nie będzie ona wykorzystywana jako urządzenie przesyłowe do zasilania w energię elektryczną innych odbiorców, ale wyłącznie jednego odbiorcy, jakim będzie P. R. – S. L. R. – będzie zatem stacją końcową.

Skarżący podniósł, że stosownie do art. 4 pkt 2 o.g.r.l. budynkami i urządzeniami wykorzystywanymi wyłącznie do przetwórstwa rolno – spożywczego są urządzenia i budynki służące przechowywaniu, prowadzeniu produkcji rolniczej, (...) przetwarzaniu (...) produktów rolnych. Stacja transformatorowa, szczególnie prefabrykowana, niebędąca trwale związana z gruntem, bez fundamentów, mająca zasilać wyłącznie urządzenia służące do przetwórstwa oleju rzepakowego – jest urządzaniem wykorzystywanym wyłącznie do przetwórstwa rolno – spożywczego.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po rozpatrzeniu zażalenia L. R. utrzymało w mocy postanowienie (omyłkowo nazwane decyzją) Starosty C.

Zdaniem Kolegium podstawę rozstrzygnięcia spawy stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 o.g.r.l., stanowiący, że ochrona gruntów rolnych polega na ograniczeniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne oraz art. 6 ust. 1 o.g.r.l., zgodnie z którym na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczyć przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku – inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej.

W ocenie Kolegium, aczkolwiek organ I instancji nie powołał się na ww. przepisy (poprzestał na powołaniu art. 5 o.g.r.l. oraz art. 53 ust. 4 pkt 6 p.z.p.), to jednak uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pozwala na dokonanie merytorycznej oceny przesłanek, jakimi kierował się organ I instancji.

Zasadne jest, zdaniem Kolegium, uznanie, iż stacja transformatorowa jest integralną częścią przedsiębiorstwa energetycznego i w związku z tym nie może być uznana za urządzenie służące produkcji rolnej czy też przetwórstwu rolnemu. Zgodnie bowiem z art. 49 § 1 k.c. urządzenia służące do doprowadzenia energii elektrycznej (...) oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Mimo, że jak wskazuje skarżący, stacja transformatorowa ma służyć wyłącznie zasilaniu należącego do niego P. R. – S., to jednak z chwilą połączenia w sposób trwały z siecią przedsiębiorstwa wymienione w art. 49 kc urządzenia, jako jego części składowe, stają się przedmiotem własności tej osoby, która jest właścicielem przedsiębiorstwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt IV CK 623/04). A zatem stacja transformatorowa, z chwilą połączenia jej z siecią energetyczną stałaby się częścią przedsiębiorstwa zajmującego się dostawą energii elektrycznej.

W skardze do sądu administracyjnego L. R. wniósł o uchylenie postanowienia Kolegium jako zapadłego z naruszeniem:

– art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l. poprzez błędną jego interpretację i uznanie, że grunt znajdujący się pod stacją transformatorową nie ma charakteru gruntu rolnego,

– art. 3 ust. 2 pkt 1 o.g.r.l. poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie do działki będącej przedmiotem rozstrzygnięcia,

– art. 49 § 1 kc poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że powstała stacja transformatorowa z chwilą wybudowania stanie się własnością zakładu energetycznego,

– art. 553 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że powstała stacja transformatorowa nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego,

– art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez przyjęcie, że postanowienie zostało wydane w oparciu o wszechstronnie rozważenie zebranego materiału dowodowego wraz z podjęciem wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Zdaniem skarżącego Kolegium błędnie zinterpretowało art. 49 § 1 k.c. Nie stanowi on tytułu prawnego nabycia własności. Użyty w jego treści spójnik "jeżeli" oznacza w przedmiotowym stanie prawnym, że stacja transformatorowa nie będzie własnością właściciela nieruchomości, o ile wejdzie w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Z chwilą powstania stacji oraz jej przyłączenia do sieci zakład energetyczny nie uzyskuje własności stacji, a jedynie tytuł prawny do korzystania z tego urządzenia. Takie stanowisko zajął też Sąd Najwyższy (uchwała z dnia 8 marca 2006 r. (sygn. akt III CZP 105/05 oraz wyrok z dnia 27 marca 2003 r., sygn. akt V CKN 1817/00). Sytuację prawną stacji transformatorowej ostatecznie reguluje umowa pomiędzy zakładem energetycznym a właścicielem nieruchomości oraz osobą, która stację postawiła. Taka sytuacja istnieje w przedmiotowej sprawie, na co wskazuje fakt, że stacja trafo nie będzie stacją przekaźnikową, ale stacją końcową (przyłączem), nie będą do niej przyłączone inne urządzenia poza instalacją do przetwarzania oleju rzepakowego. W związku z tym Kolegium, powinno – tak jak wskazuje Sąd Najwyższy w ww. uchwale z 8 marca 2006 r. – mieć na względzie, że status prawny przyłączonych do sieci urządzeń zależy od tego, czy stają się one częścią składową instalacji należącej do przedsiębiorstwa. W razie odpowiedzi twierdzącej urządzenia te tracą swą odrębność i stają się własnością właściciela instalacji. W razie odpowiedzi przeczącej, stanowią one odrębne rzeczy ruchome i o ich własności zdecydować mogą strony umowy o przyłączenie. W braku umowy pozostają własnością dotychczasowego właściciela.

Tymczasem organy obu instancji, dokonując błędnej wykładni art. 49 k.c., przyjęły, że z chwila przyłączenia do sieci energetycznej stacja transformatorowa wejdzie w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Gdyby organy dokonały prawidłowej interpretacji tego przepisu, to niemożliwym byłoby zastosowanie art. 3 ust. 2 pkt 1 o.g.r.l. Powstanie stacji transformatorowej, zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l. nie zmieniałoby przeznaczenia działki na cele nierolnicze i skarżone postanowienie winno mieć odmienną treść.

Pomocniczo organy powinny zastosować art. 553 k.c. określający składniki gospodarstwa rolnego. Usytuowanie stacji wskazuje bowiem jednoznacznie, że wchodzi ona w skład gospodarstwa rolnego zajmującego się estryfikacją oleju rzepakowego. Co za tym idzie, zgodnie z treścią ww. przepisu, stację transformatorowa, która nie służy do przesyłania energii elektrycznej, a jedynie zasila urządzenia wchodzące w skład gospodarstwa rolnego jako urządzenie niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej, jest częścią składową gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;

2) teren ma dostęp do drogi publicznej;

3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;

4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;

5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.

W kontrolowanej sprawie istotne znaczenie mają postanowienia zawarte w punktach 4 – 5 cytowanego przepisu. Wśród przepisów odrębnych, do których odsyła pkt 5 należy uwzględnić ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W związku z tym przepisem pozostaje art. 60 ust. 1 p.z.p., który stanowi, że decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4, i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. Artykuł 53 ust. 4 pkt 6 p.z.p. stanowi zaś o obowiązku dokonania uzgodnienia projektu decyzji z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych - w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami.

W rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych gruntami rolnymi, są między innymi grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno – spożywczemu (art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l.)

Ochrona gruntów rolnych polega na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne (art. 3 ust. 1 pkt 1 o.g.r.l.). Przez przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne rozumie się w myśl art. 4 pkt 6 o.g.r.l., ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych.

Artykuł 7 ust. 1 o.g.r.l. stanowi, że przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W stanie faktycznym niniejszej sprawy istotne znaczenia ma regulacja z art. 7 ust. 2 pkt 1 o.g.r.l., w myśl której przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

W świetle brzmienia powyższych przepisów należy przyjąć, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I - III może nastąpić wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha.

W art. 7 ust. 2 pkt 1 o.g.r.l.u. pojawia się pojęcie zwartego obszaru gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III projektowanego do przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne. Pojęcie to jest odrębne od pojęć "działki" lub "terenu", którymi posługuje się art. 61 ust. 1 p.z.p. Z całokształtu regulacji zawartych w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, że ustawodawca celowo posłużył się tym odrębnym pojęciem, pod którym zgodnie z językiem potocznym należy rozumieć miejsce występowania, zasięgu użytków rolnych określonej klasy w postaci zwartych ich kompleksów, nieróżnicowanych cechami charakteryzującymi działki geodezyjne lub nieruchomości jako odrębne przedmioty własności albo też ich części. Powyższe zaś nakazuje uznać, że kryterium obszarowe, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 og.r.l. dotyczy nie tylko powierzchni działki lub działek, na których planowana jest inwestycja albo ich części, lecz całego zwartego kompleksu gruntów rolnych, w skład którego one wchodzą. O ile zatem wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy działki lub działek albo ich części stanowiących użytki rolne klas I - III, położonych w zwartym kompleksie użytków rolnych klas I - III, ich przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne może nastąpić wyłączenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego po uzyskaniu zgody, o której mowa wart. 7 ust. 2 pkt 1 o.g.r.l. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 494/10, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 643758; por także analogicznie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (w składzie 7 sędziów) z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt II OPS 1/10, LEX nr 621577).

Nie istnieją jednakże przeszkody by w takim obszarze ustalić warunki zabudowy dla wchodzących w skład gospodarstw rolnych budynków mieszkalnych, czy budynków i urządzeń służących wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu, względnie podobnych zmian w zagospodarowaniu terenu, które są zgodne z rolnym przeznaczeniem gruntów, wynikającym z art. art. 2 ust. 1 pkt 1-10 o.g.r.l. (por. ww. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2010 r.).

W przedmiotowej sprawie sporne jest, czy stacja transformatorowa (która ma być usytuowana na obszarze gruntów rolnych klasy IIIa w obrębie działki nr [...] o powierzchni przekraczającej 0,5 ha) może być zaliczona do kategorii budynków lub urządzeń służących wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l. Jest to kwestia istotna, gdyż uznanie, iż w kontrolowanej sprawie taka sytuacja zachodzi skutkowałoby stwierdzeniem, że grunt pod planowaną inwestycją nadal będzie spełniać definicję gruntu rolnego, a tym samym nie ma potrzeby ochrony przed przeznaczeniem gruntu działki nr [...] na cele nierolnicze.

Możliwość takiej kwalifikacji stacji transformatorowej wyłączyłoby uznanie, iż jest ona przedsiębiorstwa zakładu energetycznego. Kluczową kwestią jest zatem interpretacja art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Należy zauważyć, że interpretacja cytowanego przepisu wywołała rozbieżności w orzecznictwie. W części orzeczeń (w tym we wskazanym przez Kolegium wyroku z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt IV CK 623/04) Sąd Najwyższy przyjmował, że urządzenia wskazane w art. 49 k.c., zbudowane przez odbiorców mediów, stają się - z chwilą połączenia ich z siecią urządzeń przedsiębiorstwa - własnością właściciela przedsiębiorstwa, oraz że wspomniane połączenie jest kwestią faktu. Natomiast w wyroku z dnia 26 lutego 2003 r. (sygn. akt II CK 40/02) Sąd Najwyższy zapoczątkował inny kierunek w orzecznictwie, uznając, iż art. 49 k.c. wyznacza jedynie granice między częścią składową przedsiębiorstwa i częścią składową nieruchomości, określając granice zastosowania zasady superficies solo cedit, przy czym uzależnia obowiązywanie wspomnianej zasady od tego, czy sporne urządzenia wchodzą w skład większej zorganizowanej całości, jaką jest przedsiębiorstwo. Artykuł 49 k.c. wskazuje przy tym tylko, że wymienione w nim urządzenia nie należą już do części składowych gruntu, ponieważ weszły w skład przedsiębiorstwa, pozostawia natomiast otwartą kwestię sposobu uzyskania przez prowadzącego przedsiębiorstwo tytułu prawnego do tych urządzeń, wejście bowiem w skład przedsiębiorstwa w tym znaczeniu, że urządzenie stało się elementem pewnego zbioru, nie jest równoznaczne z przeniesieniem własności tego urządzenia.

Rozstrzygając tą rozbieżność Sąd Najwyższy w dniu 8 marca 2006 r. podjął uchwałę (w składzie 7 sędziów, sygn. akt III CZP 105/05, opubl. OSNC z 2006 r., Nr 10, poz. 159, Lex nr 172363), w której stwierdził, że przepis art. 49 k.c. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej przejścia urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz innych podobnych urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez ich połączenie z siecią należącą do tego przedsiębiorstwa.

Sąd w niniejszym składzie podziela powyższy pogląd.

Konsekwencją tego poglądu jest stwierdzenie, że art. 49 k.c. stwarza jedynie wyjątek od przewidzianej w art. 48 i 191 k.c. zasady superficies solo cedit i nie dotyczy kwestii przejścia własności wymienionych w nim urządzeń na rzecz przedsiębiorstwa. Jak wskazał Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale – nie oznacza to jednak, że kwestia własności urządzeń przyłączonych do sieci przedsiębiorstwa, które przed ich połączeniem z siecią nie należały do przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzi sieć, jest jednoznaczna.

Skutki przyłączenia do sieci urządzeń, które wcześniej stanowiły, zgodnie z art. 48 i 191 k.c., część składową nieruchomości lub - w braku trwałego związania z nieruchomością czy przesłanek przewidzianych w art. 47 § 2 k.c. - odrębne rzeczy ruchome, są uzależnione od stopnia ich związania z instalacją. Jeżeli urządzenia te zostają tak dalece związane z instalacją należącą do sieci, że spełniają określone w art. 47 § 2 k.c. warunki do uznania ich za część składową, wówczas z chwilą połączenia uzyskują status części składowej tej instalacji. Trzeba przy tym podkreślić, że chodzi o część składową instalacji, a nie przedsiębiorstwa, gdyż w prawie cywilnym pojęcie "części składowej przedsiębiorstwa" nie istnieje. Jeżeli wspomniane urządzenia stają się częścią składową instalacji, dotychczasowy właściciel traci ich własność na rzecz właściciela instalacji, do której zostały one przyłączone, czyli na rzecz przedsiębiorcy sieciowego. Jeżeli natomiast nie dochodzi do tak ścisłego związania z instalacją, że przyłączane urządzenia uzyskują przymiot części składowej, wówczas - mimo połączenia z siecią należącą do przedsiębiorstwa - pozostają one własnością dotychczasowego właściciela. O tym, jaki tytuł prawny do przyłączonych urządzeń będzie przysługiwał w takim wypadku przedsiębiorcy sieciowemu, zdecyduje umowa stron, a jeżeli do jej zawarcia nie dojdzie, właściciel przedsiębiorstwa sieciowego będzie jedynie posiadaczem przyłączonych urządzeń. Decydujące znaczenie dla określenia własności omawianych urządzeń ma zatem stopień ich fizycznego i funkcjonalnego powiązania z siecią należącą do przedsiębiorstwa. Stwierdzenie, czy w konkretnym wypadku spełniona została przesłanka określona w art. 47 § 2 k.c., wymaga ustalenia znaczenia przyłączonego urządzenia dla istniejącej instalacji. Jeżeli odłączenie urządzenia od instalacji uniemożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie, czyli prowadzi do jej istotnej zmiany, urządzenie takie - choćby nie było wcześniej własnością właściciela instalacji należącej do sieci - z chwilą przyłączenia do sieci staje się częścią składową tej instalacji. Urządzenia, których odłączenie nie powoduje zakłóceń w funkcjonowaniu sieci, zachowują natomiast odrębność prawną (uzasadnienie ww. uchwały SN z 8 marca 2005 r.).

W kontrolowanej sprawie zdaniem Sądu organ nie poczynił ustaleń co do znaczenia planowanej stacji transformatorowej dla istniejącej instalacji sieciowej zakładu energetycznego w szczególności w kontekście podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego twierdzeń, iż stacja ta jest elementem niezbędnym i koniecznym do działania estryfikarni tj. stanowi cześć zespołu urządzeń i budynków służących wyłącznie przetwórstwu rolno – spożywczemu. Tym samym organ dopuścił się nie tylko błędnej interpretacji art. 49 § 1 k.c., ale także naruszył art. 7 i 77 k.p.a. nie zbierając i nie rozpatrując w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy. Jak wyżej wskazano – mogło to mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że stacja transformatorowa nie będzie częścią składową sieci energetycznej, ale częścią składową budynku lub urządzenia służącego wyłącznie produkcji rolniczej lub przetwórstwu rolno – spożywczemu, w konsekwencji – że grunt pod planowaną inwestycją nadal będzie spełniać definicję gruntu rolnego (w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 o.g.r.l.), a tym samym nie ma potrzeby ochrony przed przeznaczeniem gruntu działki nr 156 na cele nierolnicze.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm., zwanej "p.p.s.a.") należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć po uzupełnieniu materiału dowodowego, stosownie do powyższego stanowiska Sądu.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.

O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; z późn. zm.), biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.