Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 43/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2019 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca, strona lub Grupa) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] października 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] odmawiającą przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od dnia 23 grudnia 2016 r. do dnia 22 grudnia 2017 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Marszałek Województwa [...] wpisał skarżącą do rejestru grup producentów rolnych w grupie: "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych", a następnie Dyrektor ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2014 r. przyznał stronie pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

Wnioskiem z [...] stycznia 2018 r. Grupa zwróciła się o przyznanie płatność w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" za okres od dnia 23 grudnia 2016 r. do dnia 22 grudnia 2017 r., tj. za czwarty rok korzystania z pomocy.

W toku prowadzonego postępowania dotyczącego płatności za czwarty rok działalności organ I instancji (pismo z 26 marca 2018 r.) poinformował stronę o włączeniu do akt postępowania dokumentów zgromadzonych w postępowaniach dotyczących przyznania płatności za drugi i trzeci rok działalności Grupy.

Po przeprowadzeniu postępowania w toku którego skarżąca składała wyjaśnienia, Dyrektor ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2018 r. odmówił Grupie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za czwarty rok korzystania z pomocy.

W wyniku rozpatrzonego odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] października 2018 r., o wskazanym wyżej numerze, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne mające zastosowanie w sprawie oraz wyjaśnił, że orzekał na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie oraz wziął pod uwagę dowody zgromadzone w sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności za pierwszy, drugi i trzeci rok działalności (decyzje Prezesa ARiMR z [...] maja 2016r., nr [...], z [...] czerwca 2016r., nr [...], z [...] marca 2018 r.; sygn. akt WSA w Warszawie: V SA/Wa 2105/16, V SA/Wa 2319/16, V SA/Wa 842/18). W uzasadnieniu Prezes ARiMR podał, że Grupę tworzy pięciu członków, tj.: A. G., R. W., M. W., Z. G., Gospodarstwo Hodowlane "[...]" Sp. z o.o. w L., której wspólnikami są A. G. i R. W., będący także prokurentami samoistnymi w tej spółce.

Wszyscy wspólnicy będący osobami fizycznymi posiadają po [...] udziałów w [...] sp. z o.o. natomiast Gospodarstwo Hodowlane "[...]" sp. z o.o. w L. posiada [...] udziałów.

Organ II instancji zauważył, że prezesem zarządu strony jest G. P., a członkiem R. W.. Siedziba spółki mieści się w K. [...]. Zauważył również, że powyżej wymienieni członkowie Grupy byli członkami grupy producentów [...] sp. z o.o. zajmującej się tożsamą produkcją, tj. produkcją ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, która była wpisana do rejestru grup producentów (decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2008 r.). Oprócz wskazanych osób w skład grupy producentów [...] sp. z o.o. wchodziło jeszcze pięć innych podmiotów: Ł. W., C. S. poprzednio G., T. G., R. G., [...] sp. z o.o. w J., której wspólnikami byli A. G. i R. W., a prokurentami R. W. (prokura samoistna) i A. G. (prokura samoistna). Siedziba [...] sp. z o.o. mieściła się także w K. [...]. Członkami zarządu [...] sp. z o.o. były te same osoby, które wchodzą obecnie w skład zarządu [...] sp. z o.o. (G. P. - prezes zarządu; R. W. - członek zarządu).

Prezes ARiMR ustalił, że [...] sp. z o.o. jako grupa producentów zajmująca się produkcją ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, otrzymała już pomoc finansową za pięć poszczególnych okresów od 18 lipca 2008 r. do 17 lipca 2013 r., w łącznej wysokości [...]zł. Następnie po uzyskaniu ww. pomocy finansowej z dniem [...] czerwca 2014 r. została postawiona w stan likwidacji i ostatecznie została wykreślona z KRS z dniem [...] listopada 2015 r.

W ocenie Prezesa ARiMR, uwzględniając, że w skład strony wchodzą osoby i jedna ze spółek, które wchodziły w skład [...] sp. z o.o., nadto te same osoby stanowiły lub stanowią zarząd, nie ma podstaw by uznać, że celowe było tworzenie kolejnego podmiotu (grupy producenckiej) do prowadzenia takiej samej działalności, która była od trzech lat deficytowa i to przy większym potencjale osobowo-podmiotowym (większa liczba producentów w [...] sp. z o.o.).

Organ odwoławczy powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2017 r., V SA/Wa 2105/16 stwierdził, że członkowie [...] sp. z o.o., powołali nową grupę by uzyskać wsparcie finansowego dla celów, które z założenia powinna była osiągnąć już grupa producentów [...] sp. z o.o. Taka sytuacja doprowadziłaby do udzielenia po raz drugi pomocy pięciu byłym członkom [...] sp. z o.o. na osiągnięte już cele, określone w przepisie w art. 35 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparciu rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1698/2005). W jego ocenie powyższe jest sprzeczne z celami systemu wsparcia i w świetle obowiązujących przepisów jest niedopuszczalne.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w okresie objętym wnioskiem strona sprzedawała część swojej produkcji tj. pszenicę i rzepak do PPHU "[...] sp. j. z siedzibą w [...]. Wspólnikami, uprawnionymi do samodzielnej reprezentacji przedmiotowej spółki jawnej są: A. G. i R. W., którzy są jednocześnie członkami grupy producentów rolnych [...] sp. z o.o. i byli członkami [...] sp. z o.o., a także wspólnikami obecnego członka Grupy i uprzednio członka [...] sp. z o.o., tj. Gospodarstwa Hodowlanego "[...]" sp. z o.o. Jednocześnie organ podkreślił, że A. G. i R. W. są wspólnikami "[...]" sp. z o.o., czyli członka [...] sp. z o.o.

Wysokość przychodów netto Grupy ze sprzedaży pszenicy i rzepaku do wskazanej wyżej spółki jawnej wynosi [...] zł w stosunku do ogółu przychodów netto osiągniętych przez [...] sp. z o.o. w okresie od dnia 23 grudnia 2016 r. do dnia 22 grudnia 2017 r. równych [...] złotych, co stanowi 82,60 % przychodów netto w okresie objętym przedmiotowym wnioskiem.

Prezes ARiMR podkreślił, że w stanie faktycznym prawy mamy do czynienia z sytuacją, w której A. G. i R. W., są członkami grupy producentów rolnych, tj. [...] sp. z o.o. i 82,60 % wartości produktów wytworzonych przez członków Grupy sprzedanych zostało do podmiotu: PPHU "[...]" sp. j. W konsekwencji powyższych ustaleń Prezes ARiMR przyjął, że produkty wyprodukowane w gospodarstwach członków Grupy i dostarczone do Grupy, a następnie sprzedane do podmiotu: PPHU "[...] sp. j. nie zostały wprowadzone do obrotu zgodnie z celami wskazanymi w rozporządzeniu nr 1698/2005.

W ocenie Prezesa ARiMR organ I instancji słusznie wskazał, że członkowie grup producentów rolnych wprawdzie mają prawo prowadzić działalność na wielu płaszczyznach, niemniej jednak w sytuacji ubiegania się przez grupę producentów rolnych o pomoc finansową nie mogą oni jednocześnie angażować się jako członek grupy producentów rolnych w wytwarzanie w swoim gospodarstwie produktów, ze względu na które grupa została utworzona i występować jako odbiorca tych produktów, niezależnie od tego, czy stanowią osobę fizyczną, osobę prawną, czy jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej.

Organ odwoławczy zauważył, że w oparciu o przepis art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2016, poz. 1578, dalej: ksh) wspólnicy spółki jawnej ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia, całym swoim majątkiem. Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki jest odpowiedzialnością osobistą, nieograniczoną, solidarną i subsydiarną. Oznacza to, że odpowiedzialność wspólników za dług spółki ma charakter gwarancyjny.

Wobec powyższego w sprawie faktyczne wprowadzenie przez Grupę produktów na rynek następowało poprzez PPHU [...] sp. j. Powiązania pomiędzy tymi podmiotami powodują, że produkty nie zostały wprowadzone na rynek, a doszło w tym wypadku do sprzedaży wewnętrznej między wzajemnie powiązanymi podmiotami. [...] sp. z o.o. stanowi zatem sztucznie utworzony podmiot w cyklu sprzedażowym realizowanym przez członków Grupy do spółki jawnej. W konsekwencji powyższych ustaleń niezasadne są zarzuty Grupy dotyczące naruszenia przepisów § 8 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 688, ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze).

Zdaniem Prezesa ARiMR opisane relacje handlowe pomiędzy Grupą a przedsiębiorstwem-nabywcą prowadzą do wniosku, że w sprawie mamy do czynienia z tworzeniem przez członków Grupy sztucznych warunków, bowiem strona stanowi pozorny twór w procesie sprzedaży, co ma na celu uzyskanie korzyści w postaci pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Powyższe wypełnia dyspozycję art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. UE L z 20 grudnia 2013 r., nr 347, s 549 ze zm., dalej: rozporządzenie 1306/2013).

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych przez stronę w odwołaniu od decyzji, organ II instancji uznał je za niezasadne.

Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z [...] października 2018 r. wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

A. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania:

1) art. 16 § 1 oraz art. 110 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo tego, że odmowa wypłaty pomocy skarżącej nastąpiła z naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnej oraz zasady związania organu wydaną przez siebie decyzją o przyznaniu pomocy, poprzez pominięcie mocy wiążącej decyzji o przyznaniu pomocy w postępowania w sprawie wypłaty pomocy,

2) art. 8 kpa poprzez jego niezastosowanie w sprawie, polegające na zarzuceniu Grupie, że skoro jej wspólnicy byli uprzednio członkami innej grupy producentów rolnych utworzonej w tej samej kategorii produktów, to w ocenie organu II instancji okoliczność ta ma świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków, gdy podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie Grupie pomocy na lata 2013 - 2018 okoliczność powyższa była przez Dyrektora ARiMR badana i nie była w żaden sposób kwestionowana, nie budziła żadnych zastrzeżeń mimo, że skład osobowy Grupy był wówczas taki sam (o czym ARiMR wiedziała), wówczas okoliczność ta nie stanowiła podstawy odmowy przyznania pomocy na lata 2013 - 2018 w konsekwencji działania i przedmiotowa decyzja ARiMR utwierdzały Grupę w przekonaniu, że sposób jej organizacji (skład członkowski) są zgodne z przepisami prawa, w rezultacie czego, że otrzyma ona płatność za czwarty rok działalności jako grupa producentów rolnych;;

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2017 r., poz. 1856 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) poprzez ich niezastosowanie w sprawie, polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności zarzucenie Grupie, iż stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności bez przedstawienia dowodów potwierdzających brak realizacji celów wsparcia przez Grupę i bez wykazania, że wyłącznym zamiarem strony było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie organu II instancji, że Grupa stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności bez wykazania i udowodnienia przez organ odwoławczy tejże okoliczności;

4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że sprzedaż dokonywana przez Grupę nie jest sprzedażą wprowadzającą towar na rynek jak również, że faktyczne wprowadzenie przez Grupę produktów na rynek następowało przez PPHU [...] sp. j.

B. przepisów prawa materialnego:

1) art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez przyjęcie, że skarżąca utworzyła "sztuczne warunki" do otrzymania płatności z uwagi na utworzenie grupy producentów rolnych składającej się z podmiotów będących uprzednio członkami innej grupy producentów rolnych, podczas gdy ani prawodawca unijny, ani krajowy w przepisach dotyczących tworzenia jak i funkcjonowania grup producentów rolnych działających na podstawie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 nie zakazał takiego postępowania,

2) art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez przyjęcie, że skarżąca nie realizuje celów systemu wsparcia dla działania "Grupy producentów rolnych", podczas gdy nie ustalono w niniejszej sprawie, aby strona nie zrealizowała któregokolwiek z celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005,

3) art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005 poprzez przyjęcie błędnej, rozszerzonej interpretacji pojęcia grupa producentów rolnych jako beneficjenta pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" i rozszerzenie tego pojęcia na członków grupy producentów rolnych, podczas gdy taka interpretacja przepisów nie znajduje oparcia w innych przepisach dotyczących grup producentów rolnych, a jednocześnie ogranicza ona prawa podmiotów tego rodzaju,

4) paragrafu 8 ust. 1 oraz § 7 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że sprzedaż produktów przez Grupę do PPHU [...] narusza dyspozycję powołanego przepisu, gdyż sprzedaż ta nie stanowi wprowadzenia przez Grupę produktów na rynek, a pośrednio została zakwalifikowana przez organ II instancji jako sprzedaż do podmiotu będącego członkiem Grupy, podczas gdy z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że podmiot do którego następowała sprzedaż, w świetle dyspozycji powyższego przepisu, winien być kwalifikowany jako podmiot "niebędący członkiem grupy" w konsekwencji czego łączna wartość sprzedanych do niego produktów, wskazanych w załączniku nr [...] do wniosku o płatność, winna stanowić podstawę naliczenia pomocy finansowej należnej Grupie;

5) art. 35 ust. 1 lit b) rozporządzenia 1698/2005 poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez stronę nie polegają na wspólnym wprowadzaniu produktów do obrotu, że sprzedaż produktów do PPHU [...] nie stanowi wprowadzenia produktów do obrotu i na rynek, a w konsekwencji działania Grupy nie korespondują z celami określonymi w powołanym przepisie;

6) art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 rozporządzenia wykonawczego, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że Grupa nie "skierowała na rynek" produkcji, której wartość mogłaby stanowić podstawę naliczenia pomocy, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania powyższych przepisów i nieprzyznania spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za czwarty rok działalności, w wysokości adekwatnej do wartości produkcji skierowanej przez Grupę na rynek.

W uzasadnieniu skargi stroną rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie sąd uznał, że jest ona niezasadna. Na wstępie – o czym mowa w decyzji Prezesa ARiMR – wcześniej wydano odmowne decyzje w zakresie przyznania Grupie środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za pierwszy, drugi i trzeci rok działalności. W sprawach tych Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokami z 6 września 2017r., V SA/Wa 2105/16 i 2319/16 i z 14 listopada 2018 r., V SA/Wa 842/18 oddalił skargi. Tak więc niniejsza sprawa – dotycząca czwartego roku płatności - jest kolejną skargą dotyczącą tej samej tematyki.

Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1026, dalej: ustawa o grupach).

Zgodnie z art. 2 ustawy o grupach osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

Art. 3 ustawy o grupach określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, m.in. zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4 ustawy o grupach).

Na podstawie art. 6 ustawy o grupach Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w załączniku do rozporządzenia z 9 kwietnia 2008r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (tj. Dz. U. z. 2013 r., poz. 642, ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie wykazu produktów) określił, że minimalna liczba członków grupy producentów rolnych w grupie produktów "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych", wynosi 5 członków.

Na podstawie art. 7 ustawy o grupach, spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy o grupach).

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu w zakresie działania "Grupy producentów rolnych", na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 5 ust. 1 pkt 10).

W art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju przewidziano, że pomoc jest przyznawana na wniosek i jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W myśl § 3 rozporządzenia wykonawczego pomoc jest udzielana grupie producentów, która: prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa; została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia; został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.

Z kolei § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Zgodnie z art. 20 pkt d) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy: środki przejściowe dotyczące wspierania tworzenia grup producentów (dla Bułgarii, Republiki Czeskiej, Cypru, Estonii, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Rumunii, Słowenii, Słowacji i Węgier).

O tymczasowym charakterze powyższego środka stanowi również motyw 30 rozporządzenia nr 1698/2005, który stanowi, że istnieje potrzeba zapewnienia łagodnego przejścia szeregu indywidualnych środków wprowadzonych na mocy Aktu Przystąpienia z 2003 r., (Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej - Dz.U.UE L z dnia 23 września 2003 r., nr 236, s. 33) a mianowicie środka dotyczącego rolnictwa niskotowarowego oraz środka dotyczącego grup producentów.

W związku z powyższym pomoc w zakresie wspierania tworzenia grup producentów została ograniczona czasowo (do pierwszych 5 lat), a także do podmiotów, które zostały oficjalnie uznane najpóźniej w dniu 31 grudnia 2013r. Zgodnie bowiem z art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku I. Wsparcia udziela się grupom producentów, które zostały oficjalnie uznane przez właściwy organ Państwa Członkowskiego najpóźniej w dniu 31 grudnia 2013 r. (art. 35 ust. 3).

Zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia 1698/2005 wskazującym na kwoty i stawki wsparcia dla Grupy producentów: górna granica jako odsetek produkcji wprowadzonej do obrotu podczas pierwszych pięciu lat po uznaniu grupy za grupę producentów wynosi: 5 %, 5 %, 4 %, 3 % oraz 2 % przez odpowiednio pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i piąty rok dla produkcji wprowadzonej do obrotu do wartości 1.000.000 EUR; 2,5 %, 2,5 %, 2,0 %, 1,5 % oraz 1,5 % przez odpowiednio pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i piąty rok dla produkcji skierowanej na rynek przekraczającej 1.000.000 EUR ale w odniesieniu do każdego z pierwszych pięciu lat nieprzekraczająca kwoty 100.000 euro przez pierwszy rok, 100.000 euro przez drugi rok, 80.000 euro przez trzeci rok, 60.000 euro przez czwarty rok, 50.000 euro przez piąty rok.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

Wobec uzyskania przez Grupę w dniu [...] grudnia 2013 r. wpisu do prowadzonego przez Marszałka [...] rejestru grup producentów rolnych Nr [...], Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi.

Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 utracił moc z dniem 31 grudnia 2014 r. – dopisek sądu).

Przechodząc do oceny zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przypomnieć należy, że na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, który znajduje zastosowanie ze względu na uchylenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 (patrz art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności – Dz.U. UE L z 2014 r., nr 181, s. 48), bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Natomiast art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 stanowił, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Podobne zapisy zawiera art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE L z 1995r., nr 312, s. 1), który stanowi, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Zdaniem sądu w niniejszej sprawie – wbrew zarzutom skargi - zostały wypełnione przesłanki wskazane w cytowanym art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Zgodnie z poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, organy analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiły zarówno elementy obiektywne w postaci naruszenia celów systemu jak elementy subiektywne w postaci zamiaru stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW w celu uzyskania wyłącznie korzyści sprzecznej z celami tego systemu, warunkujące zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Organy orzekające nie kwestionowały, że grupa spełniła formalne warunki konieczne do uzyskania statusu grupy producentów rolnych. Organy jednakże zasadnie zakwestionowały faktyczny powód powstania skarżącej grupy.

Zgodzić się należy ze stroną, że brak jest przepisu powszechnie obowiązującego prawa, który wprost zabraniałby zakładania przez producentów uczestniczących wcześniej w grupie producentów rolnych, kolejnej grupy. Jednakże tam, gdzie prawo ustala pewne ograniczenia (ilość członków grupy, limity pomocy, limity czasowe) lub cele, dla których ta pomoc jest przyznawana, organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać m.in. przyczyny powstania grupy jak i sposób jej funkcjonowania.

W tym miejscu warto odwołać się do wyrażonego w orzecznictwie TSUE jak i TK zakazu powoływania się przez stronę na wprost wynikające z uregulowań krajowych i unijnych, czy też wyinterpretowanie z nich uprawnień, w sytuacji gdy polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. To jest takich, które znajdowałyby uzasadnienie w prawnie chronionych wartościach. Do stanowiska tego, podzielając je w pełni, przychylił się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 344/15. NSA odwołał się w tym zakresie do wyroku z 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C-131/13, C-163/13 i C-164/13, gdzie TSUE przytoczył wcześniej już prezentowane przez siebie stanowisko, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. również wyroki C-32/03, C-18/13). W ocenie sądu również i powyższa uwaga TSUE powinna mieć znaczenie przy interpretacji mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

W sprawie w szczególności należy zauważyć, że grupa producentów [...] sp. z o.o. nie musiała zostać stworzona, gdyż obecni członkowie (w okresie działalności od 23 grudnia 2016 do 22 grudnia 2017 r. – karta 6 i 12 akt adm.) grupy producentów rolnych [...] sp. z o.o. (A. G., T. G., R. W., M. W., Z. G., Gospodarstwo Hodowlane "[...]" sp. o.o. – wspólnikami spółki są A. G. i R. W., a w skład zarządu spółki wchodzą Ł. i W. oraz T. G.) tworzyli wcześniej wraz z dodatkowymi podmiotami grupę producentów rolnych [...] sp. z o.o. Grupa producentów rolnych [...] sp. z o.o. zajmowała się tożsamą produkcją co skarżąca, gdyż była wpisana do rejestru w grupie "ziarna zbóż i nasiona roślin oleistych" (decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2008 r.). Oprócz powyższych podmiotów tworzących obecnie stronę w skład [...] sp. z o.o. wchodzili: Ł. W., C. S. poprzednio G., T. G., R. G., "[...]" sp. z o.o. w J. (wspólnikami tej spółki są A. G. i R. W., którzy są również prokurentami samoistnymi, a w skład zarządu spółki wchodzą Ł. W. oraz T. G.).

Podkreślenia wymaga także, że w skład zarządów spółek [...] i [...] wchodzą te same osoby, tj. G. P. – prezes oraz R. W. –członek, identyczny jest także adres siedziby obydwu spółek, tj. K. [...]. Bezsporne jest także, że [...] sp. z o.o. w okresie pięciu lat (2008-2013), za poszczególne 12-miesięczne okresy otrzymała już pomoc w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w łącznej wysokości [...] zł. A więc mając na względzie cytowany powyżej art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 podmiot ten nie mógłby uzyskać już dodatkowej pomocy w ramach tego działania, gdyż środek ten ma charakter tymczasowy. Trzeba bowiem zauważyć, że najpierw 5 członków będących członkami skarżącej (A. G., T. G., R. W., M. W., Gospodarstwo Hodowlane "[...]" sp. o.o. – patrz karta 23 akt adm.) podjęło decyzję o wystąpieniu z [...] sp. z o.o. (zbycie udziałów), a następnie pozostali członkowie tej spółki podjęli decyzję o postawieniu spółki w stan likwidacji z dniem [...] czerwca 2014 r. i z dniem [...] listopada 2015 r. "[...]" sp. z o.o. została wykreślona z KRS. Stąd też mając na uwadze powyższą chronologię zdarzeń podkreślenia wymaga, że pięciu dotychczasowych członków grupy producentów, jako wspólników [...] sp. z o.o., było beneficjentami pomocy finansowej a następnie po uzyskaniu pomocy finansowej za pięć kolejnych lat działalności utworzyło nową grupę producentów [...] sp. z o.o. w celu dalszego uzyskiwania pomocy. W ocenie sądu takie działanie wspólników spółki mimo formalnej poprawności prowadzi do ominięcia przepisów ograniczających okres w której pomoc może być udzielana. Unia Europejska dała 5 lat na realizację celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 i celem tego działania miało być stworzenie podmiotów, które będą wstanie konkurować na rynku. Unia Europejska założyła, że ten 5-letni okres będzie wystarczający, gdyż gdyby tak nie było, to umożliwiłaby uzyskiwanie dalszej pomocy po upływie 5 lat. Zatem powołanie nowej grupy producentów przez pięciu byłych członków grupy producentów "[...]" sp. z o.o. funkcjonującej w ramach tej samej grupy produktów, powoduje, że członkowie "[...] 1" sp. z o.o., powołali nową grupę by uzyskać wsparcie finansowego dla celów, które z założenia powinna była osiągnąć już grupa producentów "[...]" sp. z o.o. Wypłata pomocy finansowej takiemu podmiotowi doprowadziłaby do udzielenia po raz drugi pomocy pięciu byłym członkom "[...]" sp. z o.o. na osiągnięte już cele, określone w przepisie ww. art. 35 ust. 1 lit. a - c, co byłoby sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Nie mają przy tym znaczenia powody dla, których spółka [...] sp. z o.o. została zlikwidowana, a tym bardziej fakt nieukładania się współpracy w ramach spółki [...] sp. z o.o. oraz przynoszenie przez tę spółkę strat w okrasie 2011-2013. Pomijając fakt, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego), to nic nie stało na przeszkodzie (oprócz chęci uzyskania dodatkowej pomocy w ramach działania), aby nadal kontynuować działalność spółki [...] w pomniejszonym składzie wspólników. Skoro przepisy unijne ograniczają możliwość uzyskiwania pomocy do 5 lat, to skuteczność stosowania prawa unijnego wymaga, aby Państwa Członkowskie uniemożliwiały tworzenie sztucznych tworów w celu ominięcia tego zakazu. Tym bardziej, że twór ten korzysta z renomy poprzedniej spółki, pozostał bowiem rdzeń poprzedniej nazwy "[...]", a jedynie dodano cyfrę 1. Pozostał także ten sam zarząd spółki, co sugeruje niezasadność twierdzeń strony wskazujących, że poprzednia spółka "nie rokowała". Pozostał również adres siedziby. Jedyna różnica dotyczy składu osobowego, z tym, że udziałowcami spółki "[...]" sp. z o.o. wchodzącej w składa [...] Sp. z o.o. są R. W. i A. W., co wskazuje, że przy podejmowaniu ważkich decyzji w spółce [...] można było forsować swoją wizję rozwoju (po dodaniu głosów podmiotów wchodzących w skład [...] sp. z o.o.).

Co więcej przyjmując za stroną, że gdyby nawet utworzenie nowej spółki było konieczne, to obecnie skarżąca nie może ubiegać się o pomoc finansową z tego działania, gdyż tę pomoc poprzednia spółka już otrzymała. Pomoc ta miała posłużyć do osiągnięcia celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Niewątpliwie również pomoc ta przyczyniła się zarówno do realizacji wskazanych przez przepisy celów, jak i wzmocnienia pozycji konkurencyjnej na rynku spółki [...], czego dowodem jest przekazana w formie płatności kwota ponad [...] zł. Zatem obecna spółka [...] może działać i korzystać z wypracowanych w poprzedniej, już zlikwidowanej spółce rozwiązań. Jednakże spółka ta nie może otrzymać pomocy finansowej w tym działaniu na realizację założonych celów, gdyż cele te winny być zrealizowane w pierwszych 5 latach i nie jest dopuszczalna dalsza pomoc finansowa w tym działaniu. Podkreślenia także wymaga, że wśród celów utworzenia grupy producentów rolnych przepisy unijne nie wymieniają uzyskiwania przez beneficjentów środków finansowych uzyskiwanych od instytucji płatniczych. Zatem uzyskiwane środki finansowe nie stanową celu samego w sobie uzyskania pomocy.

Mając powyższe na względzie sąd zgadza się z Prezesem ARiMR, że nie było podstaw aby uznać, że celowe było tworzenie kolejnego podmiotu (grupy producenckiej) do prowadzenia takiej samej działalności, która była już prowadzona przez inny podmiot i to przy większym potencjale osobowo-podmiotowym (większa liczba producentów w "[...]" sp. z o.o.). W tej sytuacji oczywistym staje się wniosek, że powołanie nowej grupy producentów, tj. [...] sp. z o.o., miało na celu jedynie uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego niezgodnego z założeniami działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. Powyższe działania zostały podjęte w celu stworzenia nowego podmiotu mogącego ubiegać się o wsparcie w ramach działania "Grupy producentów rolnych" i uzyskiwania wsparcia na poziomie już niedostępnym dla [...] sp. z o.o. (pięcioletni limit czasowy zawarty w rozporządzeniu nr 1698/2005), a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacją sprzedaży, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcie, co rzutuje na ocenę spełnienia celu określonego w treści art. 35 ust. 1, lit a-c rozporządzenia 1698/2005. Dodatkowo trzeba wyjaśnić, że to Grupa otrzymuje określoną pomoc finansową, jednakże nie można tracić z pola widzenia faktu, że taką pomoc otrzymują pośrednio także sami producenci rolni skupieni w grupie. Tym samym można uznać, że spółka (podobnie jak spółdzielnia) jest tylko formą prawną podmiotu, który otrzymuje pomocy. Tym samym skoro istnieje wymóg przynależności tylko do jednej grupy w zakresie danego produktu lub grupy produktów, to nie można dopuścić do sytuacji, że ten wymóg jest obchodzony w ten sposób, że się likwiduje jedną grupę (zbywa udziały) i zawiązuje się grupę kolejną.

Sąd zwraca uwagę, że sztuczność stworzenia warunków do uzyskania płatności polega na tym, że pozornie takie działanie mieści się w granicach prawa, jednakże celem takiego działania jest tylko chęć uzyskania płatności. Działanie takie natomiast nie ma żadnego uzasadnienia ekonomicznego, oprócz chęci otrzymywanie pomocy. Potwierdzeniem jednocześnie powyższej argumentacji jest obecne prawodawstwo, które już w sposób jednoznaczny zakazuje udzielania pomocy Grupom, w skład których wchodzą członkowie będący producentami jednego produktu lub grupy produktów, którzy byli wcześniej członkami grupy producentów rolnych (patrz § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; Dz.U., poz. 1284). Co więcej obecnie obowiązujące przepisy także w innych aspektach są bardziej rygorystyczne (patrz np. art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o grupach). Wobec jednak faktu, że powyższe przepisy prawne nie obejmowały strony, to zasadnie organy orzekające odmówiły przyznania płatności stosując instytucję sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności.

Zgodnie z cyt. wyżej art. 60 rozporządzenia 1306/2013 (który zastąpił art. 4 ust 8 rozporządzenia nr 65/2011) bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Europejski Trybunału Sprawiedliwości (szósta izba) w wyroku z 12 września 2013 r., C-434/12, wyjaśnił, że wskazany art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 (zastąpiony przez art. 60 rozporządzenia 1306/2013) należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego oraz subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do organów rozstrzygających w sprawie należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W ramach drugiego elementu natomiast należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taką płatność zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami, co w niniejszej sprawie zostało uczynione.

Słusznie organ odwoławczy wyjaśnił, że członkostwo w grupie producentów rolnych nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego członkostwa, prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej, członkowie grupy przyjmują dobrowolnie. Kluczowym warunkiem jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie unijnych jak i krajowym. Sama pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.

Zdaniem sądu, działania podjęte przez grupę w okresie objętym wnioskiem istotnie wskazują, że skarżąca wypełniła, zarówno obiektywny warunek wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a–c (a w szczególności lit. b), a także w celu ominięcia ograniczenia wynikającego z art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek do uznania, poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel w konsekwencji uzyskanie płatności sprzecznej z ograniczeniami związanymi ze wsparciem oraz jego celami. Podkreślenia wymaga, że wszystkie cele wskazane w powołanym przepisie mogła realizować w poprzedniej grupie.

Wszystkie wskazane wyżej okoliczności, w ocenie sądu, potwierdzają zasadność stanowiska organu przedstawionego w zaskarżonej decyzji.

Sąd natomiast, tak jak za poprzednich swoich wyrokach dotyczących skarżącej, nie podziela argumentacji organów orzekających w zakresie naruszenia przez skarżącą § 8 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem wysokość udzielanej pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez grupę ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy i podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniach spraw V SA/Wa: 2105/16, 2319/16 i V SA/Wa 842/18.

W ocenie sądu powyższy przepis jest jasny i wskazuje, że wysokość udzielanej pomocy uzależniona jest od sprzedaży netto produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedanych odbiorcom nie będącym członkiem grupy. W przedmiotowej sprawie zatem hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie w całości została spełniona. Produkty bowiem były wytworzone w gospodarstwach członków grupy i sprzedane zostały przez Grupę odbiorcom niebędącym członkiem grupy, m.in. [...]sp. j. Z akt sprawy, co nie jest kwestionowane przez strony postępowania członkiem grupy nie jest PPHU [...] Sp. j. Podmiot ten, posiada tzw. ułomną osobowość prawną. Jest podmiotem samodzielnym i odrębnym podmiotem od samych wspólników. Spółka jawna może bowiem samodzielnie, jako odrębny podmiot, stroną wszelkich transakcji handlowych, zaś majątek spółki jawnej jest majątkiem odrębnym od majątków jej wspólników. Co więcej zgodnie z art. 8 § 1 ksh spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Spółka osobowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą (art. 8 § 2). Nie ma przy tym znaczenia fakt, że wspólnicy spółki jawnej ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczeń, całym swoim majątkiem (art. 22 § 2 Ksh), gdyż spółka ta jest podmiotem odrębnym od wspólników, a jedynie wspólnicy także swoim majątkiem odpowiadają za jej zobowiązania. Jednakże odpowiedzialność wspólników ma charakter tylko gwarancyjny. Tym samym przekładając powyższe na stan sprawy spółka jawna nie jest członkiem grupy [...] i strona mogła dokonać sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy do tej spółki jawnej. Powyższe tym bardziej jest zasadne, że w sprawach dotyczących grupy producentów [...] sp. z o.o., podmiot ten dokonywał sprzedaży do PPHU [...] sp. j. i przyznając pomoc tej grupie nie budziło to jakichkolwiek zastrzeżeń organu (patrz wyrok np. w sprawie V SA/Wa 2105/16).

Dlatego też zasadne są zarzuty skargi w tym zakresie, gdyż przepisy rozporządzenia wprost wskazują jedynie na obowiązek sprzedaży podmiotom niebędącym członkiem grupy. W ocenie sądu niedopuszczalna jest w tym wypadku rozszerzająca interpretacja tego przepisu, gdyż nie ma ona umocowania w jednobrzmiącym przepisie. Gdyby ustawodawca chciał, aby nie wliczać sprzedaży (do rocznej sprzedaży netto) podmiotowi nie będącemu członkiem grupy ale będącym z tym członkiem grupy spokrewnionym lub przez takiego członka utworzonym, to takie ograniczenie zawarłby w określonym przepisie. Jednakże takich ograniczeń prawodawca zarówno krajowy, jak i tym bardziej unijny nie ustanowił. Nie można zatem w drodze rozszerzającej wykładni takich ograniczeń narzucać. Należy zatem podkreślić, że z treści § 8 ust. 1 rozporządzenia nie wynika zakaz zbywania produktów przez grupę na rzecz innego podmiotu utworzonego przez niektórych członków obecnej Grupy. Z treści wskazanego przepisu wynika tylko, że wysokość udzielanej pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych jest ustalana na podstawie rocznych przychodów netto sprzedaży produktów tej grupy, jeżeli zostały wytworzone w gospodarstwach członków grupy oraz sprzedane odbiorcom, którzy nie są członkami tej grupy. Wcześniejsze utworzenie nabywcy produktów grupy (przed zawiązaniem Grupy), przez także niektórych członków grupy nie może być utożsamiane z przynależnością takiego nabywcy do grupy producenckiej, jeżeli prowadzi on samodzielną działalność gospodarczą. Przyjęcie szerokiego rozumienia członka grupy producenckiej i objęcie tym pojęciem także odrębnych podmiotów prawnych, byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą swobody działalności gospodarczej, bo ograniczałoby tę swobodę w zawieraniu umów handlowych. Oczywiście ograniczenie tej swobody może mieć miejsce, ale musi wynikać z ustawy, a nie być konsekwencją wykładni prawa, zwłaszcza rozporządzenia.

W sprawie, organ w żaden sposób nie podważył, że zarówno poszczególni członkowie Grupy jak i oddzielny podmiot (spółka jawna) prowadzą oddzielną i samodzielną działalność gospodarczą, a wiec to każdy z tych podmiotów samodzielne podejmuje strategiczne decyzje gospodarcze w ramach prowadzonych działalności gospodarczych.

W żadnym także wypadku nie można traktować sprzedaży produktów przez skarżącą PPHU [...] sp. j. jako wewnętrznej sprzedaży. Zgodnie z art. 535 § 1 K.c, przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. W sprawie niewątpliwie nastąpiła zmiana po stronie właściciela rzeczy. Trzeba bowiem wskazać, że sprzedaż została dokonana pomiędzy dwoma odrębnymi przedsiębiorcami, tj. pomiędzy skarżącą spółką z o.o., a PPHU [...] sp. j. Zauważyć także trzeba, że przedsiębiorcą jest spółka jawna, a nie jej wspólnicy.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał za zasadne zarzuty skargi odnoszące się do powyższej kwestii. Sąd stwierdza, że organy rozpoznające sprawę dokonały nieprawidłowej wykładni § 8 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, co jednakże nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przechodząc do analizy zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego w zakresie w którym sąd oddalił skargę, to należy wskazać, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy w kontekście sztucznego stworzenia przez stronę warunków wymaganych do otrzymania płatności. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem z treści ww. przepisu wynika, że organ działa na podstawie kpa, z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 kpa, zatem zawarty w skardze zarzut dotyczący ich naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie sądu miało miejsce w sprawie. Organy, w tym organ II instancji, odniósł się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 kpa, wskazany w uzasadnieniu skargi. Wbrew zarzutom skarżącej organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny w odniesieniu do sztucznie stworzonych warunków w celu uzyskania pomocy oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym. Nie naruszył tym samym również art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju.

Za niezasadne uznać również należało zarzuty dotyczące naruszenia art. 16 § 1 oraz 110 kpa, a także naruszenia zasady zaufania do organów państwa (art. 8 kpa). Zdaniem strony kwestia ewentualnego stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności powinna i była zweryfikowana przez Dyrektora Oddziału przed wydaniem decyzji z ... sierpnia 2014 r. o przyznaniu pomocy. Wówczas nie budziła żadnych wątpliwości organu. W związku z czym działania organu utwierdziły Grupę w przekonaniu, że sposób jej organizacji (skład członkowski) są zgodne z przepisami.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Decyzja o przyznaniu pomocy finansowej wydawana jest po sprawdzeniu spełnienia przez Grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności Grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR wszczyna nowe postępowanie administracyjne. Mając na uwadze powyższe, fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym pięcioletnim okresie na który pomoc została przyznana.

Podkreślić należy, że dopiero wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów na podstawie, których ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie stworzenia sztucznych warunków przez stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest kontrola, m.in. w siedzibie Grupy, podczas której sprawdzane są dokumenty do których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Tym samym, brak jest możliwości, aby przed rozpatrzeniem dostarczanych do wniosku o płatność dokumentów ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności świadczących o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę.

Należy zwrócić uwagę, iż w trakcie badania mogą zostać ujawnione fakty, które dotychczas nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, a są istotne dla rozstrzygnięcia. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju stanowi, iż: "w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy". Tym samym ARiMR zobowiązana jest rozpatrzyć ponownie całość materiału dowodowego.

Wskazać ponadto należy, że organ dokonujący płatności (organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) ma obowiązek badać, w każdym kolejnym roku czy spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części pomocy. Sam fakt formalnego istnienia Grupy, nie może stanowić wystarczającego warunku do uzyskania płatności. W wypadku wystąpienia przesłanki wskazującej na stworzenie przez stronę sztucznych warunków brak jest podstaw do przyznania płatności (podobnie NSA w wyroku z 28 lutego 2013 r., II GSK 2138/11 – orzecznia.nsa.gov.pl). Organy ARiMR wydając decyzje o płatności zobowiązane są sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, jak również, czy spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie występują określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty pomocy. Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi.

Odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych (o czym decydował właściwy miejscowo marszałek województwa), a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej w ramach PROW określonych w przepisach wspólnotowych i krajowych czy też otrzymania płatności za kolejny rok. Przeciwna interpretacja prowadziłyby do sytuacji, w której rola organu sprowadzona zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa oraz otrzymania decyzji o udzieleniu pomocy na 5 lat, przesądzałby o zasadności przyznania płatności. Taką interpretację wyklucza jednak cytowany powyżej art. 60 rozporządzenia 1306/2014 (wcześniej art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011), który nakazuje badanie, czy przyznanie płatności nie jest konsekwencją stworzenia przez danego beneficjenta sztucznych warunków.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia zasady wynikającej z art. 8 i 16 oraz 110 kpa. Decyzja organu II instancji o odmowie przyznania płatności za czwarty rok działalności grupy została wydana bowiem na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Raz jeszcze podkreślić należy, iż postępowanie w sprawie przyznania płatności za kolejny rok działalności grupy jest odrębną sprawą administracyjną. Tym samym także sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku z 28 marca 2017r., II GSK 2528/15. Obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że istnieje możliwość odmawiania płatności, mimo że w obiegu prawnym funkcjonuje decyzja przyznająca pomoc na pięcioletni okres.

W powyższym kontekście niezasadnie również strona podnosi, że organ wydając decyzję o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" na pięcioletni okres związany jest jej treścią w momencie wydawania decyzji o przyznaniu płatności za poszczególne lata działalności grupy, tj. nie może badać kwestii stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności. Należy w tym miejscu także wyjaśnić, że art. 60 rozporządzenia 1306/2013 wskazujący na brak podstaw do przyznania korzyści (płatności) w wypadku stworzenia sztucznych warunków. Przepis ten posługuje się terminem "korzyść", a nie terminem "pomoc", co wskazuje na etap weryfikacji przez organ sytuacji faktycznej sprawy, a więc etap związany z przyznaniem korzyści, tj. płatności (ustaleniem jej wysokości), a nie etap z związany z przyznaniem pomocy (formalnym spełnienie warunków przyznania pomocy).

Dodatkowo należy także zauważyć, że pomoc udzielana w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest pomocą publiczną, a więc taką pomocą, która co do zasady jest niedozwolona, gdyż tylko wyjątkowo prawodawca unijny dopuszcza udzielenie takiej pomocy. W sprawie zgodnie z art. 89 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 z zastrzeżeniem innych przepisów niniejszego tytułu, art. 87-89 Traktatu (art. 107-109 TfUE) mają zastosowanie do wsparcia udzielonego przez Państwa Członkowskie na rozwój obszarów wiejskich. Jednakże bez uszczerbku dla art. 89 niniejszego rozporządzenia art. 87, 88 i 89 Traktatu nie mają zastosowania do płatności dokonywanych przez państwa członkowskie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem w ramach art. 36 Traktatu. Tym samym tylko pełna zgodność udzielanej pomocy z rozporządzeniem 1698/2005 umożliwiała wypłatę tej pomocy stronie. Takiej natomiast zgodności, zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej, nie stwierdzono. A więc udzielenie płatności byłoby sprzeczne z tym rozporządzeniem i tym samym stanowiłoby niedozwoloną pomoc publiczną.

Ponadto skuteczność prawa unii europejskiej wymaga od podmiotów jej stosujących aby nie dopuszczały do przyznania płatności w wypadku stwierdzenia sprzeczności takiej płatności ze wskazanymi wyżej przepisami unijnymi, gdyż uzyskania w ten sposób płatność stanowiłaby płatność nienależną stronie.

Dodatkowo zauważyć należy, że nawet przyznając rację stronie w zakresie naruszenia przez organ art. 8 kpa, czego sąd nie akceptuje, to w ocenie składu orzekającego niedopuszczalne byłoby przyznanie płatności za czwarty rok działalności, gdyż byłoby to sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami unijnymi, a uzyskana w ten sposób płatność stanowiłaby płatność nienależną stronie.

Reasumując, w ocenie sądu, wszystkie kwestie sporne zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną również w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Poprzez wykazanie chronologii zdarzeń poprzedzających powstanie grupy organ II instancji w sposób czytelny odniósł się zaś do elementu subiektywnego - zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ppsa powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącą zarzuty. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu ppsa podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.