Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 667/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, art. 143 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 613
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r.- Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Protokolant Specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w związku z wykonywaniem robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] ustalającą J. D. podwyższoną opłatę eksploatacyjną w wysokości 40.000 zł w związku z wykonywaniem robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych na terenie działki nr [...], obręb geodezyjny M., gm. W.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 27 stycznia 2014 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęło pismo Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...], informujące o wydaniu w dniu [...] decyzji nakazującej M. D. wstrzymanie wydobywania kopaliny - piasku, na terenie nieruchomości położonej w miejscowości M., gm. W., powiat [...], województwo [...], na działce oznaczonej nr [...].

W dniu 13 lutego 2014 r. Starosta [...] zawiadomił M. D. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji na terenie działki nr [...], obręb geodezyjny M., gm. W.

Decyzją z dnia [...], Starosta [...] ustalił J. D. podwyższoną opłatę eksploatacyjną w wysokości 40.000 zł w związku z wykonywaniem robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych na terenie działki nr [...], obręb geodezyjny M., gm. W.

Powyższa decyzja, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. D., została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia decyzji było stwierdzone naruszenie art. 61 § 4 w zw. z art. 8 K.p.a. oraz niedostateczne wyjaśnienie przez organ I instancji okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...], ustalił J. D., na podstawie art. 140 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, podwyższoną opłatę eksploatacyjną w wysokości 40.000 zł w związku z wykonywaniem robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych na terenie działki nr [...], obręb geodezyjny M., gm. W.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji argumentował, że z zeznań świadków oraz J. D. wynika, iż zagłębienia na działce nr [...], obręb geodezyjny M., były wykonywane na zlecenie J. D., który jest dzierżawcą ww. nieruchomości, w celu sprawdzenia czy jest tam żwir, z myślą o uzyskaniu koncesji na wydobywanie. Powołując odpowiednie przepisy Prawa geologicznego i górniczego Starosta [...] wskazał, że wykonywanie czynności w celu rozpoznawania złoża kopalin jest pracą geologiczną, która wykonywana poniżej powierzchni terenu stanowi robotę geologiczną. Wykonywanie prac geologicznych z wykorzystaniem robót geologicznych wymaga uprzedniego zatwierdzenia projektu robót geologicznych. Wykonywanie robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót podlega opłacie podwyższonej, która wynosi 40.000 zł za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością (rozpoczęty kilometr liczy się jako cały). Roboty geologiczne były prowadzone na nieruchomości o pow. 0,67 ha, co uzasadnia naliczenie opłaty w wysokości 40 000 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik J. D. zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

- art. 75 § 1 i art. 77 K.p.a. polegające na braku formalnego i legalnego włączenia przez organ pierwszej instancji w poczet materiału dowodowego sprawy ustaleń czynionych przez ten organ poza postępowaniem administracyjnym prowadzonym wobec J. D., brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, a także poprzez brak wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 11 K.p.a. m.in. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności nieprzesłuchanie strony tego postępowania i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale legalnie nie włączonym do postępowania,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 3 pkt 2 Prawa geologicznego i górniczego, poprzez przyjęcie wbrew ustalonemu stanowi faktycznemu, że J. D. wykonywał roboty geologiczne.

Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podał, że zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie dawał podstawy do wydania decyzji administracyjnej i obciążenia kwotą do zapłaty w wymiarze 40.000 zł, bowiem decyzja ta została oparta o dokumenty gromadzone w innej sprawie, która nie została formalnie zakończona, a fakty z niej wywodzone i dokumenty w sprawie tej gromadzone, m.in. z uwagi na dyspozycję art. 81 K.p.a., nie mogą zostać uznane za udowodnione. Ponadto brak formalnego i legalnego włączenia przez organ pierwszej instancji w poczet materiału dowodowego sprawy ustaleń czynionych przez ten organ

poza postępowaniem administracyjnym prowadzonym wobec J. D. powoduje, że rozstrzygnięcie zapadło przedwcześnie i z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, a zarzut prowadzenia robót geologicznych przez skarżącego pozostaje nieudowodniony, zatem decyzja administracyjna winna zostać uchylona, a postępowanie umorzone.

Ponadto pełnomocnik strony podniósł, że z postępowania prowadzonego wobec M. D., z pisemnych oświadczeń świadków Ł. D., G. C. oraz S. B. wynika, iż podczas kontroli Okręgowego Urzędu Górniczego w K. pracę wykonywali według poleceń M. D. Ponadto w trakcie dodatkowego przesłuchania Ł. D. zeznał, że zasypywał wówczas zagłębienie znajdujące się na działce, S. B., że działka przygotowywana była pod uprawę roślin, a G. C., że wyrównywał drogę przylegającą do działki, a później, jako operator ładowarki, załadowywał samochody przesianym materiałem na zakładzie górniczym "D.", co potwierdza stanowisko skarżącego o nieprowadzeniu robót geologicznych na terenie działki nr [...]. W innym postępowaniu wyjaśniał, iż na wydzierżawionej od syna działce przeprowadzał roboty porządkowe w związku z istnieniem starych pozostałości po budowlach oraz deniwelacjach uniemożliwiających prowadzenie prawidłowej produkcji rolnej, a nadto, że pod jego nieobecność w kraju, bez jego wiedzy z działki pobrano ok. 80 ton urobku. Niewątpliwie pozostały zatem do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności, których to organ administracyjny nie rozstrzygnął w drodze przesłuchania strony postępowania. Przesłuchani w sprawie świadkowie, tj. G. i K. P., nie wykluczyli możliwości istnienia na terenie działki nr [...] budynku restauracji, co potwierdzają pośrednie dowody w postaci pozostałych po tym budynku cegieł, a z uzasadnienia decyzji nie wynika, że świadkowie ci zaprzeczali konieczności deniwelacji terenu. Konieczności deniwelacji terenu nie zaprzeczają również dokumenty nadesłane przez Urząd Gminy i Miasta w W. oraz Wydział Architektury i Budownictwa, zatem stanowisko organu administracji również w tym zakresie pozostaje nieudowodnione.

W ocenie pełnomocnika strony Starosta [...] nie podjął próby wyjaśnienia, w drodze przesłuchania stron lub za pomocą innych środków dowodowych, twierdzenia J. D. o pobraniu bez jego wiedzy 80 ton urobku, ograniczając się jedynie do odmowy uznania jego wiarygodności, nie przedstawiając nawet szerszego uzasadnienia dla takiego twierdzenia. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje w sposób jednoznaczny, czy jakakolwiek eksploatacja była faktycznie prowadzona oraz kto ją prowadził. Okoliczność, że na przedmiotowej działce rośnie kukurydza potwierdza natomiast stanowisko strony, że na działce wykonywano jedynie roboty porządkowe oraz przygotowawcze pod uprawę roślin.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy powoła treść art. 140 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - dalej p.g.g. i wskazał, że artykuł ten z dniem 1 stycznia 2015 r. został znowelizowany ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 1133) i od wskazanej daty organem właściwym w zakresie niewymienionym w art. 140 ust. 2 pkt 1 p.g.g. jest właściwy organ nadzoru górniczego. Zmiana właściwości organów nie ma jednak wpływu na bieg niniejszego postępowania, zgodnie bowiem z art. 18 ust, 2 cyt. ustawy, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie w zakresie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się dotychczasowe przepisy. Właściwość starosty (jako organu pierwszej instancji) oraz samorządowego kolegium odwoławczego (jako organu wyższego stopnia), zostaje zatem zachowana, gdyż postępowanie zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2015 r.

Organ II instancji wyjaśnił, że jak wynika z art. 143 ust. 2 p.g.g. stroną postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej jest:

1) przedsiębiorca albo

2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo

3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z naruszeniem zatwierdzonego projektu robót geologicznych, albo

4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego projektu robót

geologicznych.

Zgodnie z art. 173 ust. 1 p.g.g. w przypadku stwierdzenia wykonywania działalności bez wymaganej koncesji właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, nakazuje wstrzymanie działalności, a kopię tej decyzji niezwłocznie przekazuje organowi określonemu w art. 140 ust. 2.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji został poinformowany przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. o wydaniu decyzji z dnia [...], nakazującej M. D. wstrzymanie wydobywania kopaliny - piasku, na terenie nieruchomości położonej w m. M., gm. W., powiat [...], województwo [...], na działce oznaczonej nr [...], która to kopalina była wydobywana bez koncesji. Ww. decyzja została uchylona przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z dnia [...], który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. Organ ten umorzył postępowanie w sprawie ustaliwszy, że aktualnie na działce nr [...], w m. M., gm. W. nie jest prowadzona jakakolwiek działalność bez wymaganej prawem koncesji.

Organ II instancji wyjaśnił, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż organ pierwszej instancji przyjął jako udowodnione, że na terenie działki nr [...], obręb M., gm. W. były prowadzone roboty geologiczne (polegające na rozpoznaniu złóż kopalin) bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych, a zleceniodawcą tych robót był J. D. Ponadto stwierdzono, że działka nr [...] ma powierzchnię 0,67 ha, czyli mniej niż 1 km2, a zatem ustalono stronie opłatę podwyższoną w wysokości 40.000 zł.

Według definicji zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 8 p.g.g. pracą geologiczną jest projektowanie i wykonywanie badań oraz innych czynności, w celu ustalenia budowy geologicznej kraju, a w szczególności poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin, wód podziemnych oraz kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, określenia warunków hydrogeologicznych, geologiczno-inżynierskich, a także sporządzanie map i dokumentacji geologicznych oraz projektowanie i wykonywanie badań na potrzeby wykorzystania ciepła Ziemi lub korzystania z wód podziemnych. Robotą geologiczną jest natomiast, zgodnie z definicją zawartą w art. 6 ust. 1 pkt 12 p.g.g. wykonywanie w ramach prac geologicznych wszelkich czynności poniżej powierzchni terenu, w tym przy użyciu środków strzałowych, a także likwidacja wyrobisk po tych czynnościach.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż na działce nr [...] miało miejsce prowadzenie robót geologicznych, polegających na rozpoznaniu złóż kopalin (żwiru), a roboty te odbyły się na zlecenie strony, który nie dysponowała, wbrew postanowieniom art. 79 ust. 1 p.g.g., zatwierdzonym projektem robót geologicznych. Do takiego wniosku prowadzi ocena całokształtu materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że to z zeznań J. D. a złożonych w innym postępowaniu wynika, iż na jego zlecenie były prowadzone roboty geologiczne polegające na rozpoznaniu złóż kopalin na działce nr [...], obręb M., gm. W., na które strona nie posiadała zatwierdzonego projektu robót geologicznych. Poza sporem pozostaje, że strona takie zeznania złożyła w dniu 17 kwietnia 2014 r. jako świadek w postępowaniu dotyczącym ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w związku z wydobywaniem przez M. D. kopaliny bez wymaganej koncesji. Wartości dowodowej tych zeznań nie zmienia fakt ich złożenia w innym postępowaniu. Uznanie tych zeznań za dowód w postępowaniu niniejszym nie jest sprzeczne z art. 75 § 1 k.p.a. i wbrew stanowisku prezentowanemu w odwołaniu nie wymagało "formalnego i legalnego" włączenia do materiału dowodowego sprawy (skarżący nie precyzuje na czym miałoby polegać takie włączenie zeznań do materiału dowodowego sprawy). Wystarczające było załączenie odpowiednich protokołów do akt i powołanie się w decyzji na odnotowane w nich zeznania. Co znamienne, strona nie widzi sprzeczności w powoływaniu się na zeznania osób, które zostały złożone w innym postępowaniu i w jednoczesnym kwestionowaniu wartości własnych zeznań złożonych w tymże postępowaniu. Szczególnie istotne dla uznania zeznań J. D. z dnia [...] za wiarygodne i dające podstawę dokonania ustaleń faktycznych mających znaczenie na gruncie art. 140 ust. 3 pkt 2 p.g.g. jest fakt złożenia ich przy pierwszym przesłuchaniu w związku z postępowaniem dotyczącym ustalenia M. D. podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w związku z wydobywaniem kopaliny bez wymaganej koncesji. Późniejsza zmiana stanowiska strony i przedstawienie innych wersji zdarzeń, wykluczających się z ich opisem zawartym w protokole z dnia 17 kwietnia 2014 r., nastąpiła po zawiadomieniu go o tym, że postępowanie toczy się w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty geologicznej w związku z prowadzeniem robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót i że to J. D. jest stroną postępowania. Zmianę tę należy zatem uznać za spowodowaną chęcią uniknięcia konieczności uiszczenia opłaty z tytułu prowadzenia robót bez zatwierdzonego projektu.

Kolegium wskazał, że w dostateczny sposób umożliwiło stronie odniesienie się do rozbieżności w jego zeznaniach i wyjaśnieniach, lecz z możliwości tej nie skorzystała i nie stawiła się na wyznaczony przez Kolegium termin przesłuchania, mimo że w odwołaniu kwestionowała właśnie zaniechanie przez organ I instancji takiego przesłuchania. Strona nie skorzystał ponadto z możliwości zapoznania się w postępowaniu odwoławczym z materiałem dowodowym sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, o czym został poinformowany pełnomocnik strony pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że oprócz zeznań strony fakt wykonania otworów w celu rozpoznania złóż kopalin potwierdzają również wyjaśnienia M. D., które złożył on w toku oględzin działki nr [...] w dniu 4 marca 2014 r. "(...) na działce wykonano tylko otwory rozpoznawcze, w celu sprawdzenia jakości kopaliny, następnie zostały one zlikwidowane (...) w wyniku prac rozpoznawczych powstały wyrobiska wykonane koparką - z informacji które posiadam od Pana J. D. (...)".

Jako niewiarygodne należy uznać wyjaśnienia strony niepokrywające się z treścią zeznań złożonych w dniu 17 kwietnia 2014 r. Dowody przeprowadzone przez organ I instancji nie potwierdziły faktu istnienia jakiejkolwiek zabudowy na działce nr [...], której pozostałości wymagałyby porządkowania terenu. O takim rodzaju robót nie świadczy również stan działki nr [...] zastany przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w K. w trakcie kontroli przeprowadzanej w dniu 17 grudnia 2013 r. "W wyniku prowadzonej eksploatacji powstało wyrobisko wgłębne o powierzchni 3259 m2 i wymiarach: na kierunku północ - południe 112 m i na kierunku wschód - zachód 36 m. Wysokość skarp - w zależności od ukształtowania terenu wynoszą od 5 m (w części północno - zachodniej) do 10 m (w części południowo - zachodniej).

Mając na uwadze treść zeznań złożonych przez poprzednich właścicieli działki nr [...], tj. G. i K. P., że przez działkę przebiegał tzw. "szlak bursztynowy", Kolegium zwróciło się do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] o wyjaśnienie, czy na terenie działki nr [...] znajdują się zabytki archeologiczne. Pismem z dnia 17 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] poinformował, że na przedmiotowej działce nie znajdują się zabytki archeologiczne ujęte w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków.

Organ wyjaśnił, że w ewidencji gruntów działka nr [...] jest sklasyfikowana jako R, zatem jest gruntem rolnym, a nie terenem zurbanizowanym. Do gruntów tych wg przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 525) zalicza się grunty: 1) poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję rolniczą lub ogrodniczą; 2) nadające się do uprawy, o której mowa w pkt 1, ale zajęte pod plantacje chmielu, wikliny lub drzew ozdobnych, w tym choinek, oraz szkółki ozdobnych drzew lub krzewów, lub na których urządzone zostały rodzinne ogrody działkowe; 3) zajęte pod urządzenia i budowle wspomagające produkcję rolniczą lub ogrodniczą i położone poza działką siedliskową; 4) utrzymywane w postaci ugoru lub odłogowane. Za grunt rolny może być zatem uznany tylko grunt nadający się do produkcji rolnej, a nie zdeniwelowany, czy w inny sposób przekształcony i wymagający przeprowadzenia prac porządkowych ciężkim sprzętem w celu prowadzenia takiej produkcji. Z tych samych powodów nie można uznać za wiarygodne oświadczeń i zeznań pracowników kopalni.

Pozostałe okoliczności podnoszone przez stronę - dotyczące pobrania bez jego wiedzy 80 ton urobku - nie zostały przez niego choćby uprawdopodobnione. Jak wyżej wspomniano, mimo że w odwołaniu pełnomocnik strony kwestionował zaniechanie przeprowadzenia przez organ dowodu z przesłuchania strony, strona nie skorzystała z możliwości złożenia zeznań w tym charakterze. Nie skorzystała także z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. Trudno zatem oczekiwać, że bez aktywnego udziału strony w postępowaniu organy administracji zweryfikują formułowane przez niego tego rodzaju twierdzenia.

Zdaniem Kolegium, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na dokonanie ustalenia, że na działce nr [...] obręb M., gm. W., w dniu 17 grudnia 2013 r. ujawniono prowadzone roboty geologiczne polegające na rozpoznaniu złoża kopalin (żwiru), na co wymagane jest dysponowanie zatwierdzonym projektem robót geologicznych. Prowadzenie robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót podlega podwyższonej opłacie eksploatacyjnej w wysokości 40.000 zł za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością, przy czym rozpoczęty kilometr kwadratowy powierzchni terenu liczy się jako cały. Działka nr [...] ma powierzchnię 0,67 ha, zatem zasadnym było nałożenie na stronę opłaty w wysokości 40.000 zł.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

1) art. 75 §1 i 77 K.p.a. polegające na zaniechaniu wydania przez organ I instancji poszczególnych postanowień dowodowych, w szczególności zaś na braku formalnego i legalnego włączenia, przez organ pierwszej instancji, w poczet materiału dowodowego sprawy ustaleń czynionych przez ten organ poza postępowaniem administracyjnym prowadzonym wobec J. D., brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, a także poprzez brak wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

2) w związku z uchybieniami wymienionymi w pkt 1, naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10 §1 i 11 K.p.a. m.in. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności nieprzesłuchania strony tego postępowania i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale legalnie niewłączonym do postępowania.

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 3 pkt 2 poprzez przyjęcie wbrew ustalonemu stanowi faktycznemu, że J. D. wykonywał roboty geologiczne.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o

1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści uzasadnienia niniejszej skargi;

2) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] do czasu rozpoznania skargi przez sąd (art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), a na wypadek, gdyby organ nie uwzględnił tego wniosku, wnosił o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.),

3) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty [...] w

całości i umorzenie postępowania w sprawie,

ew.

4) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,

5) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższej skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że postanowienie o włączeniu w poczet materiału dowodowego, jak każde postanowienie dowodowe podlega zaskarżeniu tylko w odwołaniu (wraz z nim). Nie wydając postanowień dowodowych organ pierwszej instancji pozbawił stronę możliwości skorzystania z tego prawa. Umożliwienie stronie skorzystania z prawa zapoznania się z aktami sprawy nie oznacza, że organ zwolniony jest od przestrzegania obowiązków nałożonych ustawą. Ponad, jeśli organ jest w posiadaniu pewnych informacji czy danych z urzędu, to zgodnie z art. 77 § 4 zd. 2 K.p.a. okoliczności te powinny być zakomunikowane stronie i obowiązku tego nie zastępuje wymóg umożliwienia stronie zapoznania się z materiałem sprawy.

Nadto zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ odwoławczy skutkami własnych zaniedbań proceduralnych chciałby obciążyć skarżącego, poprzez powołanie się w decyzji tego organu na przywoływane przez skarżącego zeznania z umorzonego postępowania, potwierdzające jednak stanowisko J. D. i twierdzenie, że skoro sam skarżący powołuje się na te zeznania to działania organu były jednak oparte o przepisy prawa. Organ odwoławczy pominął jednakże fakt, że czym innym jest zaniechanie w toku sprawy wykonania ustawowego obowiązku organu administracji, a czym innym jest następcze powołanie się na określone fakty dowodzące wadliwości postępowania tego organu.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik podnosił, że z postępowania prowadzonego wobec M. D., z pisemnych oświadczeń świadków Ł. D., G. C. oraz S. B. wynika, iż podczas kontroli Okręgowego Urzędu Górniczego w K. pracę wykonywali według poleceń M. D.. W trakcie dodatkowego przesłuchania Ł. D. zeznał, że zasypywał wówczas zagłębienie znajdujące się na działce, S. B., że działka przygotowywana była pod uprawę roślin, a G. C., że wyrównywał drogę przylegającą do działki, a później, jako operator ładowarki, załadowywał samochody przesianym materiałem na zakładzie górniczym "D.", co potwierdza stanowisko skarżącego o nieprowadzeniu robót geologicznych na terenie działki [...]. J. D. wyjaśnił w innym postępowaniu, że na wydzierżawionej działce od syna przeprowadzał roboty porządkowe w związku z istnieniem starych pozostałości po budowlach oraz deniwelacjach uniemożliwiających prowadzenie prawidłowej produkcji rolnej a nadto, że pod jego nieobecność w kraju, bez jego wiedzy z działki pobrano ok. 80 ton urobku.

Z uwagi na powyższe oraz wcześniejsze zeznania J. D., niewątpliwie pozostały do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności, których to organ administracyjny nie rozstrzygnął w drodze przesłuchania strony postępowania.

Nadto należy wskazać, że przesłuchani w sprawie świadkowie tj. G. i K. P. nie wykluczyli możliwości istnienia na terenie działki [...] budynku restauracji, co potwierdzają pośrednie dowody w postaci pozostałych po tym budynku cegieł, a z uzasadnienia decyzji nie wynika, że świadkowie ci zaprzeczali konieczności deniwelacji terenu. Konieczności deniwelacji terenu nie zaprzeczają również dokumenty nadesłane przez Urząd Gminy i Miasta w W. oraz Wydział Architektury i Budownictwa, zatem stanowisko organu administracji również w tym zakresie pozostaje nieudowodnione. Na uzasadnienie swojego stanowiska w przedmiocie braku możliwości wcześniejszego istnienia na działce nr [...] budynku restauracji organ odwoławczy podnosi, że działka ta jest gruntem rolnym, a nie terenem zurbanizowanym, co wyklucza możliwość wybudowania w przeszłości takiego obiektu. Jednakże organ ten pominął to, że nawet na gruncie rolnym możliwa jest oraz przede wszystkim możliwa była w przeszłości budowa w ramach funkcjonowania gospodarstwa rolnego w zabudowie tzw. siedliskowej.

Ponadto pełnomocnik podał, że Starosta [...] nie podjął też próby wyjaśnienia, w drodze przesłuchania stron lub za pomocą innych środków dowodowych, twierdzenia skarżącego o pobraniu bez jego wiedzy 80 ton urobku, ograniczając się jedynie do odmowy uznania jego wiarygodności, nie przedstawiając nawet szerszego uzasadnienia dla takiego twierdzenia, co pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 8, 9 i 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, co utrudnia możliwość ochrony praw przysługujących stronie.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego okoliczność, że na przedmiotowej działce rośnie kukurydza potwierdza stanowisko strony, że na działce wykonywano jedynie roboty porządkowe oraz przygotowawcze pod uprawę roślin.

Postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. WSA w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] ustalającą J. D. podwyższoną opłatę eksploatacyjną w wysokości 40.000 zł w związku z wykonywaniem robót geologicznych bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych na terenie działki nr [...], obręb geodezyjny M., gm. W.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 613) oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz.U. z 2014r., poz. 1133).

Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 11 lipca 2014 r. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy w zakresie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się dotychczasowe przepisy.

Stosownie do treści art. 140 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze - w brzmieniu obowiązującym przed zmianą - działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej.

W myśl art. 140 ust. 2 pkt 2 organami właściwymi w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest starosta w zakresie niewymienionym w pkt 1.

Opłatę podwyższoną za wykonywanie robót geologicznych ustala się w wysokości 40.000 zł za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością, przy czym rozpoczęty kilometr kwadratowy powierzchni terenu liczy się jako cały (art. 140 ust. 3 pkt 2 ustawy).

Natomiast zgodnie z art. 143 ust. 2 ustawy w sprawach określonych niniejszym działem stroną postępowania jest odpowiednio:

1) przedsiębiorca albo

2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo

3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z naruszeniem zatwierdzonego projektu robót geologicznych, albo

4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji na terenie działki ewidencyjnej nr [...], obręb geodezyjny M., gmina W. zostało wszczęte z urzędu w dniu 13 lutego 2014 r.

Powyższe postępowanie zostało wszczęte w związku z decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] nakazującą M. D., prowadzącemu działalność pod nazwą P.P.H.U. "A." wstrzymanie wydobywania kopaliny na nieruchomości położonej w miejscowości M., gm. W., powiat [...], województwo [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...] jako działka nr [...]. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że na ww. działce w wyniku prowadzenia eksploatacji powstało wyrobisko wgłębne o powierzchni 3 259 m2. Rejon prowadzonej eksploatacji nie był zabezpieczony, brak było tablic informacyjno - ostrzegawczych, a bliskość drogi gminnej stwarzała zagrożenie dla pojazdów i ich kierowców oraz bezpieczeństwa powszechnego. Ustalono też, że wydobywanie kopaliny prowadził maszynista koparki Ł. D., natomiast prace polegające na zasypywaniu wyrobiska i wyrównywaniu terenu wykonywał G. C. Ł. D. w obecności funkcjonariuszy Policji oświadczył, że prace wykonywał na polecenie szefów, tj. J. D. i M. D. Również G. C. oświadczył, że prace wykonywał na polecenie J. D.

Wprawdzie powyższa decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] została uchylona decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...], jednakże w decyzji uchylającej stwierdzono, że zebrany materiał dowodowy bezspornie przesądza o prowadzonej eksploatacji. Uchylenie zaś nastąpiło z powodu konieczności uzupełnienia postępowania w zakresie podmiotu prowadzącego tę eksploatację.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

W doktrynie podkreśla się, że przepis art. 75 używa pojęcia dowodu w znaczeniu środka dowodowego, który pozwala na przekonanie się organu o istnieniu lub nieistnieniu danych faktów, ewentualnie prawdziwości lub fałszywości twierdzenia o faktach. W innym ujęciu środek dowodowy (dowód w ścisłym znaczeniu) jest określany w piśmiennictwie jako "źródło informacji" (W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 353) bądź "źródło prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie" (B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 353).

Przepis art. 75 § 1 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dopuszczenia jako dowodu nie tylko środków dowodowych wymienionych w zdaniu drugim, lecz "wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Z brzmienia tego przepisu wynika, że przez pojęcie dowodu należy rozumieć także inne dowody niewymienione wyraźnie w tym przepisie.

Wobec powyższego, w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo uwzględnił materiał dowody zgromadzony w sprawie wstrzymania wydobywania kopaliny.

Wskazać także należy, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] uchylająca decyzję Starosty [...] z dnia [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wydana został w ramach postępowania wszczętego z urzędu w dniu 13 lutego 2014 r. w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty za wydobywanie kopaliny, a z jej uzasadnienia wynika, że o wszczęciu postępowania został powiadomiony M. D., a nie został powiadomiony J. D., który jest stroną postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej. Kolejna decyzja Starosty [...] z dnia [...] wydana więc została na skutek powyższej decyzji SKO w S. z dnia [...]. Zatem wbrew stanowisku skarżącego organ mógł uwzględnić cały materiał dowodowy zebrany w toku prowadzonego postępowania.

W ocenie sądu, organy zgodnie z obowiązkami wynikającymi z art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego podjęły wszelkie kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przede wszystkim ustaliły stronę postępowania administracyjnego. Organy zbadały bowiem, jaki podmiot wykonał prace geologiczne, a zatem zbadały, jaki podmiot powinien być uznany za stronę postępowania. Z zeznań skarżącego z dnia 17 kwietnia 2014 r. wynika, że jest dzierżawcą działki, na której bezspornie prowadzona była eksploatacja. Na polecenie skarżącego wykonano 3 zagłębienia koparką, zagłębienia te mogły mieć do 5 m głębokości, materiał wykopany był składowany przy tych zagłębieniach, po około tygodniu te zgłębienia były zasypane. Skarżący zeznał, że nie posiada żadnego dokumentu, który byłby podstawą do wykonania tych robót, to była jego decyzja, oraz że nie prowadził wydobywania kopaliny, a wykonane roboty miały na celu sprawdzenie, czy jest tam żwir, z myślą o koncesji. Zagłębienia mogły znajdować się na długości około 70 metrów przy granicy z działką nr [...].

Ponadto z protokołu oględzin z dnia 4 marca 2014 r. przeprowadzonych z upoważnienia Starosty [...] o przez pracownika starostwa wynika, że obecny przy oględzinach M. D., właściciel przedmiotowej działki oświadczył, iż z informacji, które posiada od J. D. na działce nr [...] wykonanie zostały otwory rozpoznawcze w celu sprawdzenia, czy jest kopalina. Otwory te zostały następnie zlikwidowane. Prowadzenie robót na działce nr [...] potwierdzają również zeznania Ł. D. z dnia 17 kwietnia 2014 r., S. B. z dnia 17 kwietnia 2014 r. oraz G. C. z dnia 6 maja 2014 r.

Z art. 140 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze wynika, że opłata podwyższona jest nakładana na podmiot, który wykonuje działalność bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych. Istnieją więc podstawy do obciążenia tą karą skarżącego, co do którego stwierdzono, że prowadził roboty geologiczne bez zatwierdzonego projektu tych robót.

Zarzuty skargi są wyłącznie polemiką z ustaleniami organów. Skarżący sam potwierdził wykonanie robót geologicznych na terenie działki w celu ustalenia istnienia kopaliny. Natomiast zmiana stanowiska przez skarżącego w trakcie prowadzonego postępowania nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organów. Ponadto kolejne wyjaśnienia skarżącego pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Z wyjaśnień skarżącego z dnia 22 lipca 2014 r. wynika, że w czasie jego urlopu, kiedy przebywał poza granicami kraju bez jego wiedzy na terenie działki nr [...] doszło do pobrania urobku w ilości około 80 ton. Z powyższych wyjaśnień nie wynika, kiedy powyższe miało miejsce i dlaczego nie podnosił tego wcześniej. Również twierdzenia skarżącego przedstawione w piśmie z dnia 4 lipca 2014 r., a dotyczące prowadzenia prac porządkowych na terenie działki nr [...] w celu umożliwienia prowadzenia gospodarki rolnej nie podważają ustaleń organów, że na terenie działki prowadzone były czynności w celu rozpoznania złoża kopalin. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie także w dokumentacji fotograficznej miejsca prowadzenia prac, załączonej do akt sprawy (notatka służbowa z dnia 18 grudnia 2013 r. wraz z załącznikami).

W tym miejscu podkreślić należy, że skarżący reprezentowany był w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika. Wbrew zarzutom skargi skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu. Składał różne w swej treści wyjaśnienia, brał udział w przesłuchaniu poprzednich właścicieli działki, przed wydaniem decyzji organ I instancji w trybie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadomił pełnomocnika skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się (pismo z dnia 27 listopada 2014 r., doręczone w dniu 1 grudnia 2014 r.), organ II instancji zawiadomił pełnomocnika o rozprawie (wezwanie z dnia 3 marca 2015 r.)

W ocenie sądu, zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8 , 9, 10 § 1 K.p.a. , a także art. 75 § 1 K.p.a. i 77 K.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd skargę oddalił.

r.t.