Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 281/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.29 ust.1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: §36, § 44 pkt 2 i 6, § 45 ust.1, § 46 ust.2, § 47 ust.1 i § 54
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. i K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 532/12 w sprawie ze skargi J. P. i K. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 532/12 oddalił skargę J. P. i K. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Pismem z 28 czerwca 2007 r. J. P. wystąpił do Starosty B. o podjęcie "czynności prostowania ewidencji gruntów w jego gospodarstwie, na koszt Starostwa". We wniosku tym wskazał, że na skutek sfałszowania ewidencji gruntów nie może otrzymać płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania. Zdaniem wnioskodawcy zmianami należało objąć działki położone w obrębie K., gm. J. z uwagi na:

- zawyżoną powierzchnię i nieprawidłowe położenie działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...], [...], [...], [...] (ustalono, że taka działka nie istnieje a wnioskodawca jest właścicielem działek [...] i [...] w związku z tym postępowanie objęło te działki)

- zaniżoną powierzchnię i nieprawidłowe położenie działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...], [...];

- nieprawidłowe położenie działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...], [...], [...].

Ponadto wskazał, że "nowy operat ewidencyjny sporządzono bez udziału właściciela i dokonano samowolnych zmian w działkach ewidencyjnych. Wymienione działki na gruncie przebiegają w niezmienionym położeniu i powierzchni od ponad 55 lat i są zgodne z Aktami Własności Ziemi".

Organ I instancji wydawał dwukrotnie decyzje administracyjne, które w wyniku uwzględnienia odwołania przez organ odwoławczy uchylano i przekazywano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Trzecią z kolei decyzją, z dnia [...] grudnia 2008 r., wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 45, 46 ust. 1 i 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 254), rozstrzygnięto o:

1. odmowie wykonania z urzędu prac geodezyjnych, mających na celu doprowadzenie do zgodności danych opisujących przebieg granic z ich położeniem na gruncie, w odniesieniu do działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz zmiany powierzchni działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...],

2. przywróceniu zapisów w ewidencji gruntów i budynków obrębu L., zgodnie ze stanem wykazanym w dokumentacji pomiaru do uwłaszczeń z 1975 r., w odniesieniu do działek oznaczonych nr [...], [...], poprzez zmianę powierzchni działki [...] z dotychczasowej 0,45 ha na 0,52 ha i działki nr [...] z dotychczasowej 4,02 ha na 3,95 ha, jak również wykazaniu w części kartograficznej granicy wspólnej dla działek nr [...], [...], zgodnie z danymi pomiaru do uwłaszczeń.

Powyższa decyzja w wyniku odwołania J. P. została uchylona w części przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2009 r. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1. W tym zakresie organ odwoławczy orzekł o:

- odmowie wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków obrębu L., gmina J. zmian dotyczących granic i powierzchni działek, oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...] i [...];

- odmowie wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków obrębu L., gmina J., zmian dotyczących granic działek będących własnością J. P., oznaczonych numerami: [...], [...] i [...].

Punkt 2 rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji został utrzymany w mocy.

Decyzję organu II instancji J. P. zaskarżył do sądu administracyjnego. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009 r., II SA/Bk 276/09 uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie oraz decyzję organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie Starosta Powiatu B., wniosek J. P. rozdzielił na dwa odrębne postępowania. W pierwszym z postępowań decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. umorzył postępowanie w sprawie wykonania z urzędu prac geodezyjnych, mających na celu doprowadzenie do zgodności danych opisujących przebieg granic z ich położeniem na gruncie w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W następstwie złożonego przez wnioskodawcę odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B., decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję organu II instancji zaskarżył do sądu administracyjnego J. P. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2011 r., II SA/Bk 656/10, sąd skargę oddalił. W drugim postępowaniu organ I instancji objął część wniosku dotyczącą aktualizacji danych (wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Starosta Powiatu B. odmówił aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek oznaczonych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożył J. P. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji ustalił, że podstawę prawną założenia ewidencji gruntów stanowiły przepisy Dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oraz Instrukcji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 8 września 1956 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów (M.P. Nr 98, poz.135). Ewidencję gruntów obrębu L. założono na podstawie dokumentacji pomiaru gruntów, wykonanej w 1957 r. przez [...] Przedsiębiorstwo Miernicze, Wydział Produkcyjny w B. W ramach powyższych prac dokonano pomiaru granic działek (w tym między innymi działek pierwotnie oznaczonych nr [...], [...] i [...] oraz [...] i [...]) sporządzając szkice sytuacyjne oraz protokoły ustalenia stanu posiadania. Źródło danych o przebiegu granic działek wyodrębnionych w wyniku pomiaru do uwłaszczeń, obejmujących między innymi działki oznaczone aktualnie nr [...], [...], [...] i [...], położone w obrębie L., stanowi dokumentacja sporządzona przez Powiatowe Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w B. nr [...] (szkic nr 6). Ze szkicu wynika, że działka nr [...] w trakcie prowadzonego postępowania uwłaszczeniowego uległa podziałowi na działki o nr [...], [...], [...], [...], zaś działka nr [...] na działki o nr [...] i [...]. Dane opisujące granicę wspólną działek oznaczonych pierwotnie numerami [...] i [...] wykazane na wymienionym szkicu są tożsame z danymi pomiaru przeprowadzonego w 1957 r. W odniesieniu do wspólnej granicy między działkami oznaczonymi pierwotnie nr [...], [...] i [...], [...] na szkicu z pomiaru do uwłaszczeń nie wykazano wszystkich miar opisujących tę granicę pochodzących z pomiaru do założenia ewidencji gruntów. Stwierdzono, że pola powierzchni działek wyodrębnionych w wyniku pomiaru do uwłaszczeń obliczono w rozliczeniu do pierwotnych powierzchni działek [...] i [...], pole powierzchni działki nr [...] pozostało bez zmian, zaś pole powierzchni działki nr [...], wykazano jako sumę powierzchni działek pierwotnie oznaczonych nr [...] i [...]. Dowodzi to w ocenie organu, że do obliczenia pól powierzchni działek o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wykorzystano miary opisujące granice wspólne działek nr [...], [...] i [...], [...] oraz [...] i [...] wykazane na szkicach z pomiaru z 1957 r. Dlatego też wprowadzenie do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentu, którego dotyczyło prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w B. dochodzenie w sprawie jego podrobienia, nie miało wpływu na zapisy w ewidencji gruntów, w szczególności w zakresie wykazania granicy wspólnej dla działek [...] i [...] oraz pól powierzchni działek powstałych przy pomiarze do uwłaszczeń. Tym samym organ I instancji zarzut dotyczący tego, że w wyniku pomiaru do uwłaszczeń dokonano zmiany granic między działkami pierwotnie oznaczonymi numerami [...] i [...] oraz numerami [...], [...] i [...], [...], uznał za bezzasadny.

Organ podał, że zgodnie z wnioskiem J. P. z dnia 28 czerwca 2007 r., zmianą w ewidencji gruntów i budynków należało objąć między innymi działkę nr [...], ze względu na jej nieprawidłowe położenie. W ocenie organu, z uwagi na istnienie prawomocnego postanowienia sądu dotyczącego rozgraniczenia działek [...] i [...] prowadzone przez niego postępowanie nie może dotyczyć tej działki (postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] lutego 2002 r., [...]). Wskazano, że w związku z tym, iż wspólną granicę dla ww. działek ustalono w innym przebiegu niż wynikało to z danych dokumentacji pomiaru gruntów, wykonanej w 1957 r. nastąpiło, zwiększenie pola powierzchni działki nr [...] z 1,08 ha na 1,3489 ha.

Następnie organ I instancji podał, że Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w B., w latach 1983-1985 na obrębie L., dokonało odnowienia ewidencji gruntów. Ze sprawozdania technicznego wynika, że pomiarowi podlegały granice tylko tych działek, które w międzyczasie uległy podziałowi i dla których nie sporządzono w tym zakresie dokumentacji opisującej granice (pomiarem nie objęto granic działek stanowiących własność J. P.). Zgodnie z § 24 ust. 5 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11 poz. 98 ze zm.) rowy melioracyjne włączono do działek przyległych. Działki sąsiednie, stanowiące własność tej samej osoby, podlegały połączeniu. Powierzchnię działek wyliczono z dokładnością do 0,01 ha na podstawie zapisu § 11 ust. 2 pkt 2 zarządzenia. W związku z powyższym w ewidencji gruntów obrębu L. ujawniono:

- działkę nr [...] o powierzchni 0,45 ha – wyliczenia dokonano na podstawie danych opisowych wykazanych na szkicu nr 6 pomiaru do uwłaszczeń; przed odnowieniem ewidencji jej powierzchnia wynosiła 0,52 ha (powierzchnia działki nr [...] została pomniejszona o powierzchnię 0,07 ha, wynikającą z przeliczenia działki sąsiedniej nr [...]),

- działkę nr [...] o powierzchni 1,08 ha - przed odnowieniem ewidencji jej powierzchnia wynosiła 1,082 ha,

- działkę nr [...] o powierzchni 4,02 ha - powstałą z połączenia działek nr [...] o powierzchni 3,379 ha i nr [...] o powierzchni 0,528 ha oraz rowu o powierzchni 0,0398 ha włączonego do działki (powierzchnia działki nr [...] została ponadto powiększona o powierzchnię 0,07 ha, wynikającą z przeliczenia działki sąsiedniej nr [...]);

- działkę nr [...] o powierzchni 0,64 ha - powstałą z połączenia działek nr [...] o powierzchni 0,429 ha i nr [...] o powierzchni 0,165 ha oraz rowów o powierzchni 0,049 ha włączonych do działki.

Organ I instancji podał, że w trakcie obecnie prowadzonego postępowania odnaleziono protokół z dnia 15 lutego 1985 r., potwierdzający zapoznanie się zainteresowanych ze zmianami wynikającymi z odnowienia ewidencji gruntów obrębu L., obejmujący działki oznaczone aktualnie nr [...] i [...]. Protokół przyjęli bez zastrzeżeń poprzednicy prawni obecnego właściciela J. P. Wnioskodawca nabył własność działki nr [...] oraz ½ części udziału w działce nr [...], w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego z 7 maja 1982 r., zaś własność działek nr [...], [...] oraz ½ część udziału w działce [...], na mocy aktu notarialnego z 16 stycznia 1998 r. Organ podniósł, że J. P. nabywając ich własność nie kwestionował ich stanu prawnego w zakresie położenia, przebiegu granic oraz powierzchni. W oparciu o powyższe organ uznał, że powierzchnie działek nr [...], [...], [...], [...] aktualnie wykazane w operacie ewidencji gruntów są prawidłowe i w części opisowej operatu nie powinny być wprowadzane zmiany. Nadmieniono, że m.in. działki nr [...] i [...] ujawnione są w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. Nr [...]. Powierzchnie tych działek wykazane w księdze wieczystej pokrywają się z danymi operatu ewidencji gruntów i budynków.

W odniesieniu do żądania dotyczącego wprowadzenia zmian w zakresie działek o nr [...], [...], [...], [...] ze względu na zawyżoną powierzchnię i nieprawidłowe położenie oraz działek o nr [...], [...] ze względu na nieprawidłowe położenie, organ I instancji ustalił, że w wyniku odnowienia ewidencji gruntów, dokonanego na podstawie materiałów geodezyjnych, dokumentacji pomiaru gruntu z 1957 r. i dokumentacji pomiaru do uwłaszczeń z 1975 r., w operacie ewidencji gruntów obrębu L. ujawniono:

- działkę nr [...] o powierzchni 7,68 ha - powstałą z połączenia działek pierwotnie oznaczonych nr [...] o powierzchni 4,727 ha; nr [...] o powierzchni 0,493 ha i nr [...] o powierzchni 2,333 ha oraz rowów o powierzchni 0,122 ha włączonych do nowopowstałej działki,

- działkę nr [...] o powierzchni 3,29 ha – przed odnowieniem ewidencji, jej powierzchnia wynosiła 3,294 ha,

- działkę nr [...] o po wierzchni 0,62 ha - przed odnowieniem ewidencji, jej powierzchnia wynosiła 0,616 ha,

- działkę nr [...] o powierzchni 0,31 ha - przed odnowieniem ewidencji jej powierzchnia wynosiła 0,307 ha,

- działkę nr [...] o powierzchni 0,43 ha - powstałą z połączenia działek nr [...] o powierzchni 0,005 ha; nr [...] o powierzchni 0,276 ha; nr [...] o powierzchni 0,060 ha; nr [...] o powierzchni 0,074 ha oraz rowów o powierzchni 0,0116 ha włączonych do nowopowstałej działki,

- działkę nr [...] o powierzchni 0,86 ha - powstałą z połączenia działek nr [...] o powierzchni 0,213 ha; [...] o powierzchni 0,095 ha; [...] o powierzchni 0,540 ha oraz rowów o powierzchni 0,0165 ha włączonych do nowopowstałej działki.

Wnioskodawca nabył własność nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...] na mocy aktu notarialnego z 16 stycznia 1998 r., zaś własność nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego z 7 maja 1982 r. Na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny z 19 listopada 1983 r.) J. P. stał się właścicielem działek oznaczonych nr [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 7,553 ha. W trakcie odnowienia ewidencji gruntów trzy działki połączono w jedną działkę, nadano jej nr [...] i wyliczono powierzchnię 7,68 ha (włączono rowy o powierzchni 0,122 ha). Sąd Rejonowy w B. prawomocnym postanowieniem z [...] września 2002 r., [...] dokonał rozgraniczenia działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...] poprzez ustalenie wspólnej granicy przebiegającej od punktu nr [...] przez punkty [...] do punktu pierwotnego [...], zgodnie z opinią biegłego sądowego. W wyniku obliczenia pola powierzchni działki [...] z wykorzystaniem współrzędnych punktów określających przebieg linii granicznych jego wielkość została określona na 7,7289 ha i taki stan obecnie jest wykazany w ewidencji gruntów i budynków. W oparciu o powyższe organ I instancji stwierdził, że nie ma podstaw aby dokonać zgodnie z żądaniem wnioskodawcy wprowadzenia w ewidencji gruntów zmian w odniesieniu do powierzchni i położenia działki nr [...]. Organ podniósł, że J. P. nie przedłożył żadnych dokumentów geodezyjnych, z których wynikałyby zawarte w jego wniosku zmiany danych ewidencyjnych, mimo że pismem z dnia 2 grudnia 2011 r. został wezwany do ich przedłożenia. Dlatego brak było podstaw do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.

Ustosunkowując się do żądania dotyczącego zbadania okoliczności fałszowania podpisów na dokumencie z uwłaszczeń gruntów z 1975 r. organ ustalił, że w kwestii "podrobienia dokumentu w postaci protokołu rozgraniczeniowego wraz ze szkicem z 1975 r." Prokuratura Rejonowa w B. prowadziła dochodzenie na podstawie złożonego przez J. P. dnia 30 sierpnia 1999 r. zawiadomienia o przestępstwie. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prokuratura Rejonowa w B. stwierdziła fakt sfałszowania podpisu ojca wnioskodawcy na jednym z dokumentów, jednakże postępowanie zostało umorzone z uwagi na przedawnienie - postanowienie sygn. akt [...] z [...] listopada 1999 r.

Organ podkreślił, że przepis art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) stanowił, że stan posiadania rolników oraz powierzchnię nieruchomości określa się według danych zawartych w ewidencji gruntów z uwzględnieniem zmian w stanie samoistnego posiadania które nastąpiły przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, tj. przed dniem 4 listopada 1971 r. W przedmiotowej sprawie na okoliczność prowadzonych postępowań w zakresie uregulowania własności gospodarstw rolnych, w skład których weszły m.in. działki aktualnie oznaczone nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] powstały dokumenty zawierające oznaczenia działek wyodrębnionych w trakcie pomiaru do uwłaszczeń oraz powierzchnię gruntów które podlegały uregulowaniu. W aktach uwłaszczeniowych figurują podpisy: osób objętych postępowaniem uwłaszczeniowym oraz świadków biorących udział w przedmiotowym postępowaniu. Z dokumentów tych nie wynika by osoby uczestniczące w tych postępowaniach składały jakiekolwiek zastrzeżenia. Organ nadmienił, że przepisy ww. ustawy, nie wymagały, by szkice sytuacyjne z pomiarów granic działek zawierały podpisy stron. W związku z tym organ ponownie podał, że wprowadzenie do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentu, który został objęty postępowaniem w sprawie jego podrobienia prowadzonego przez Prokuraturę, nie miało wpływu na zapisy w ewidencji gruntów. Nadmieniono, że dane wynikające z pomiaru do uwłaszczeń stanowiły podstawę uregulowania własności nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W oparciu o ww. przepisy wydano Akty Własności Ziemi na działki objęte wnioskiem. Od wydanych Aktów Własności Ziemi, stronom postępowania służyło prawo odwołania się do Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia. Z akt sprawy wynika, że żadna z osób zainteresowanych, biorących udział w postępowaniu uwłaszczeniowym nie skorzystała z tego prawa. Ustosunkowując się do żądania wnioskodawcy zawartego w piśmie z dnia 29 grudnia 2011 r. dotyczącego dokonania "prostowania sfałszowanej ewidencji gruntów w jego gospodarstwie" (dotyczy także wniosku z dnia 28 czerwca 2007 r.), organ uznał, że jest ono niezasadne, albowiem nie zostały przedstawione żadne dokumenty uzasadniających te żądania. W ocenie organu w niniejszej sprawie dowiedziono, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków dotyczące gruntów stanowiących własność J. P., wynikają z prawnie określonych z tym względzie dokumentów i w związku z tym decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] odmówiono wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obejmujących działki J. P. polegających na: zmianie powierzchni i przebiegu granic działek nr [...], [...], [...], [...], [...], zmianie powierzchni i przebiegu granic działek nr [...] i [...], zmianie przebiegu granic działek nr [...], [...] i [...].

Odwołanie od tej decyzji wniósł J. P., w imieniu swoim i jako pełnomocnik K. P. (z aktu notarialnego z 30 stycznia 2012 r. wynika, że K. P. stał się między innymi właścicielem działki nr [...] o powierzchni 7,7289 ha - w drodze darowizny od swego ojca J. P.). J. P. podniósł, że w dalszym ciągu działki wykazane w ewidencji gruntów oznaczone nr: [...], [...], [...] mają zawyżoną powierzchnię. Powierzchnię działki nr [...] wykazaną w Kw zmieniono z 7,5530 ha na 7,7289 ha, prawidłową powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 3,09 ha zmieniono na 3,29 ha, prawidłową powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 0,51 ha zmieniono na 0,62 ha. Ponadto działki nr: [...] i [...] mają zaniżone powierzchnie i tak prawidłową powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 0,52 ha zmieniono na 0,45 ha, a prawidłową powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 4,52 ha zmieniono na 4,02 ha. Podniósł także, że działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wykazane w ewidencji gruntów i budynków różnią się od granic tych działek istniejących na gruncie. Stwierdził, że uzasadnienie decyzji wydanej przez Starostę jest powtarzaniem argumentów, które nie są zgodne z prawdą. Dane opisujące przebieg granic działek zawarte w dokumentach:

- z założenia ewidencji gruntów z 1957 r.,

- do uwłaszczeń z 1957 r. (uwłaszczenia gruntów na tym terenie były dokonywane w roku 1975 ),

- odnowienia ewidencji gruntów z lat 1983-85,

- rozgraniczeniowych działki nr [...]

nie są wiarygodne oraz nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym. Według odwołującego dane opisujące przebieg granic działek ewidencyjnych organ prowadzący ewidencję gruntów powinien pozyskać w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych, o czym stanowi § 37 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Ma to wpływ na powierzchnie działek stanowiących jego własność (powierzchnie działek są zawyżone lub zaniżone). Uważa też, że właściciel gruntów, nie może być narażony na straty wynikłe z "partackich robót" i ponosić kosztów rozgraniczenia. Jego zdaniem w tym przypadku zasadne byłoby przeprowadzenie z urzędu rozgraniczenia działek stanowiących własność wnioskodawcy, w celu wyeliminowania błędów popełnionych przez organy administracji państwowej, co umożliwia przepis art. 30 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Podnosi również sprawę uniemożliwienia wnioskodawcy zapoznania się z całością akt sprawy (art. 10 k.p.a.), w tym w szczególności z częścią opisową i kartograficzną operatu ewidencji gruntów i budynków. Stwierdza, że zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 656/10 Starosta powinien zbadać i wyjaśnić jaki wpływ na zapisy w ewidencji gruntów i budynków miała okoliczność fałszowania podpisów na dokumencie z uwłaszczeń gruntów z 1975 r. - chodzi o granice działek nr [...] i [...], co według niego potwierdziła Prokuratura Powiatowa w B. w prawomocnym postanowieniu z [...] listopada 1999 r. sygn. akt [...]. Stwierdza też, że nie składał wniosku o aktualizację danych operatu ewidencji gruntów i budynków, lecz składał wniosek o podjęcie czynności prostowania sfałszowanej ewidencji gruntów.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B., decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że J. P. pomimo trzykrotnego pisemnego wezwania pismami z 8 marca 2011 r., z 1 czerwca 2011 r. i z 2 grudnia 2011 r. do dostarczenia w oznaczonym terminie dokumentów geodezyjnych i kartograficznych niezbędnych do wprowadzenia żądanych zmian w ewidencji gruntów i budynków (chodziło o zmianę powierzchni działek położonych w obrębie L., gmina J. oznaczonych nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...]) dokumentów takich nie dostarczył. Nie było więc podstaw do wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków żądanych zmian w związku z czym prowadzone postępowanie administracyjne powinno być zakończone przez starostę decyzją odmawiającą wprowadzenia zmian w tej ewidencji, co zostało dokonane. Odnosząc się do odwołania organ podał, że twierdzenie, iż dane opisujące przebieg granic działek stanowiących własność J. P. zawarte w powołanych w odwołaniu dokumentach nie są wiarygodne nie zostało podparte żadnymi dowodami. Odnosząc się do propozycji nowego pomiaru granic działek stanowiących własność wnioskodawcy w oparciu o przepis § 37 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków organ stwierdził, że przepis ten w tym przypadku nie może mieć zastosowania, gdyż istniejące dokumenty z pomiaru granic działek stanowiących obecnie własność wnioskodawcy są wiarygodne i nie były przez poprzednich ich właścicieli podważane lub zaskarżane. W sprawie wykonania rozgraniczenia ww. nieruchomości wskazano, że wielokrotnie informowano wnioskodawcę, że wykonanie tych prac z urzędu należy do właściwości Wójta Gminy J. stosownie do przepisu art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne i do tego organu należy kierować wniosek w tej sprawie. Sprawa rozbieżności w powierzchni działki nr [...] wykazanej w księdze wieczystej z danymi wykazanymi w ewidencji gruntów i budynków powstała nie z winy organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, a z winy właściciela tej działki, albowiem organ nie miał legitymacji do zgłoszenia wniosku o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej Nadmieniono, że granice tej działki zostały rozgraniczone prawomocnym postanowieniem sądu z dnia [...] września 2002 r. Powierzchnia działki nr [...] po jej rozgraniczeniu wyniosła 7,7289 ha i taki stan jest obecnie wykazany w ewidencji gruntów. To samo dotyczy granic działki nr [...], której powierzchnia po jej rozgraniczeniu wyniosła 1,3489 ha. Odnosząc się do zarzutu uniemożliwienia wnioskodawcy zapoznania się z całością akt sprawy, w tym w szczególności z częścią opisową i kartograficzną operatu ewidencji gruntów i budynków, tj. oryginalnymi dokumentami z tego operatu organ podał, że nie znajduje on potwierdzenia w materiale dowodowym. Na wszystkich dokumentach znajdujących się w aktach tej sprawy - akta starostwa (szkicach z pomiaru granic, dokumentach z obliczeń powierzchni, mapach) znajdują się pieczęcie o zgodności tych dokumentów z oryginałami i można było się z nimi zapoznać. Starosta B. ustosunkował się również do wpływu na zapisy w ewidencji gruntów i budynków okoliczności fałszowania podpisów na dokumencie z uwłaszczeń gruntów z 1975 r. Podał, że w aktach uwłaszczeniowych (z 1975 r.) figurują podpisy osób objętych postępowaniem uwłaszczeniowym oraz świadków biorących udział w przedmiotowym postępowaniu. Z dokumentów tych nie wynika by osoby uczestniczące w tych postępowaniach składały jakiekolwiek zastrzeżenia. Podał również, że przepisy ustawy uwłaszczeniowej nie wymagały, by szkice sytuacyjne z pomiarów granic działek zawierały podpisy stron. Żadnych innych śladów potwierdzających podrobienia dokumentu w postaci protokołu rozgraniczeniowego wraz ze szkicem z 1975 r. nie stwierdzono, ani też nie odnaleziono dokumentów o tym świadczących.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyli J. P. i K. P. Wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz zobowiązanie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego do zarządzenia przeprowadzenia okresowej weryfikacji danych ewidencyjnych zgodnie z § 54 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu skargi podali, że w pełni podtrzymują stanowisko zawarte w odwołaniu. Ponadto kwestionowanej decyzji zarzucili naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. wskutek niezebrania i nierozważenia całego materiału dowodowego, a także nierozpatrzenia wszystkich okoliczności podnoszonych w odwołaniu. Zdaniem skarżących organ odwoławczy podaje nieprawdę i w niewłaściwy sposób interpretuje przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zarzucono, że organ nie podał, że w § 44 pkt 6 rozporządzenia do zadań Starosty należy okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych, w wyniku której powstają opracowania geodezyjne i kartograficzne, będące podstawą zmiany w ewidencji - § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Nadto zarzucono, że organ błędnie zakwalifikował wniosek powołując się na § 22 ust. 3 rozporządzenia, który dotyczy wprowadzenia zmian na wniosek właściciela. Skarżący podali, że złożony przez nich wniosek dotyczył zmian wynikających z rozbieżności pomiędzy oznaczeniem w ewidencji gruntów i budynków, wynikającej z niewłaściwej, nierzetelnej działalności organu a stanem faktycznym na gruncie nie zmienionym od lat. Zdaniem skarżących w uzasadnieniu decyzji pominięto zapisy § 54 ust. 1-6 rozporządzenia na podstawie których wnioskowano o wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że są niezasadne i dodatkowo wyjaśnił, że nie przywołano przepisu § 44 pkt 6 i § 54 ust 1-6 rozporządzenia, bo według informacji uzyskanej od Starosty, na etapie rozpatrywania odwołania ustalono, że weryfikacji o której mowa w tym przepisie w roku 2012 nie ujęto w planowanych do wykonania robotach geodezyjno -kartograficznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał, że organy rozstrzygające sprawę, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z 13 sierpnia 2009 r., II SA/Bk 276/09. Z uzasadnienia tego wyroku wynika następująca konstatacja: ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewiduje możliwości wydania decyzji w zakresie wykonania z urzędu prac geodezyjnych mających na celu doprowadzenie do zgodności danych opisujących przebieg granic z ich położeniem na gruncie. W związku z tym organy winny postępowanie w tym zakresie umorzyć. W przypadku prowadzenia postępowania na wniosek strony, w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji, rzeczą strony jest przedstawienie dokumentów wykazujących podstawę żądanych zmian. Kierując się tymi wytycznymi, rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji wniosek J. P. rozdzielił na dwa odrębne postępowania. W pierwszym z postępowań prawomocnie umorzono postępowanie w sprawie wykonania z urzędu prac geodezyjnych mających na celu doprowadzenie do zgodności danych opisujących przebieg granic z ich położeniem na gruncie. Niniejsze postępowanie dotyczy aktualizacji danych – wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Kwestionowanym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków polegających na: zmianie powierzchni i przebiegu granic działek nr [...], [...], [...], [...], [...], zmianie powierzchni i przebiegu granic działek nr [...] i [...], zmianie przebiegu granic działek nr [...], [...] i [...]. W ocenie Sądu stanowisko to zasługuje na aprobatę. Rozpoznając wniosek w tym zakresie, pomimo tego, że to wnioskodawca powinien przedstawić dokumenty wskazujące podstawę żądanych zmian, organy z urzędu dokonały kontroli dokumentów wchodzących w skład zasobu geodezyjnego i kartograficznego i ustaliły w odniesieniu do poszczególnych działek, że:

- ½ część działki nr [...] oraz działka nr [...] zostały nabyte przez wnioskodawcę w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego z 7 maja 1982 r.,

- działka [...], [...] i ½ części udziału w działce nr [...] wnioskodawca nabył na podstawie aktu notarialnego z 16 stycznia 1998 r.

Powierzchnia tych działek została ustalona w latach 1983-1985 na skutek odnowienia ewidencji gruntów przeprowadzonej przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w B. Organ I instancji w sposób szczegółowy w uzasadnieniu swojej decyzji przedstawił w jaki sposób została ustalona powierzchnia tych działek. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że powierzchnie tych działek aktualnie wykazane w operacie ewidencji gruntów są prawidłowe i nie powinny być zmienione, albowiem: z protokołu z 15 lutego 1985 r. potwierdzającego zapoznanie się zainteresowanych ze zmianami wynikającymi z odnowienia ewidencji gruntów wynika, że zostały one przyjęte przez poprzedników prawnych wnioskodawcy bez zastrzeżeń, wnioskodawca nabywając te działki na podstawie ostatecznych aktów własności ziemi nie kwestionował ich położenia, przebiegu granic oraz powierzchni, działka nr [...] została prawomocnie rozgraniczona z działką nr [...] postanowieniem sądu z [...] lutego 2002 r. (w wyniku rozgraniczenia nastąpiło zwiększenie jej powierzchni co zostało ujawnione w ewidencji).

Działki nr [...], [...] i [...] wnioskodawca nabył w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego z 7 maja 1982 r., zaś działki nr [...] i [...] na mocy aktu notarialnego z 16 stycznia 1998 r. Działka nr [...] powstała na skutek odnowienia ewidencji z połączenia działek nr [...], [...], [...], które zostały nabyte przez wnioskodawcę aktem notarialnym z 19 listopada 1983 r. Jej powierzchnię wyliczono na 7,68 ha. W wyniku rozgraniczenia tej działki z działkami nr [...], [...], [...], [...] prawomocnym postanowieniem sądu z [...] września 2002 r. jej powierzchnia została określona na 7,7289 ha i taka powierzchnia jest ujawniona w ewidencji. Powierzchnia pozostałych działek została ujawniona w oparciu o dokumentację pomiaru gruntu z 1957 r. i dokumentacje pomiaru do uwłaszczeń z 1975 r. Również w przypadku tych działek, w ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do wprowadzenia zmian w ewidencji, albowiem odnośnie działki nr [...] były związane prawomocnym postanowieniem rozgraniczeniowym natomiast w stosunku do pozostałych działek wnioskodawca pomimo tego, że był wzywany do przedłożenia dokumentów geodezyjnych w których wynikałyby inne dane niż ujawnione w ewidencji nie uczynił tego.

Wobec tego Sąd stwierdził, że wnioskodawca wraz ze złożonym wnioskiem nie przedstawił żadnych dokumentów uzasadniających jego żądania. Granice działek wykazane w ewidencji gruntów ujawnione zostały zgodnie z dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego powstałą z wyniku przeprowadzonych pomiarów do założenia ewidencji z 1957 r., pomiarów do uwłaszczeń, odnowienia ewidencji gruntów z lat 1983-85 oraz w wyniku przeprowadzonych postępowań rozgraniczeniowych zakończonych prawomocnymi orzeczeniami. Jednocześnie wnioskodawca kwestionując wiarygodność tej dokumentacji nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie tego stanowiska. Z dokumentacją stanowiącą podstawę ustaleń organów wnioskodawca miał możliwość zapoznania się. Prawidłowo również w ocenie Sądu organy oceniły, że sfałszowanie podpisów na dokumencie z uwłaszczeń gruntów z 1975 r. nie miał wpływu na zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Z dokumentów tych bowiem nie wynika by osoby uczestniczące w tych postępowaniach składały jakiekolwiek zastrzeżenia. Przepisy ustawy uwłaszczeniowej nie wymagały, by szkice sytuacyjne z pomiarów granic działek zawierały podpisy stron. Ponadto pola powierzchni działek powstałych w następstwie przeprowadzonego pomiaru do uwłaszczeń, aktualnie oznaczone nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obliczono w rozliczeniu do pierwotnych powierzchni działek [...] i [...], pole powierzchni działki nr [...] pozostało bez zmian, zaś pole powierzchni działki nr [...] wykazano jako sumę powierzchni działek pierwotnie oznaczonych nr [...] i [...]. Okoliczność ta wskazuje, że do obliczenia pól powierzchni działek - wyodrębnionych w wyniku pomiaru do uwłaszczeń wykorzystano miary opisujące granice wspólne działek nr [...], [...] i [...], [...] oraz [...] i [...] wykazane na szkicach z pomiaru z 1957 r.

Sąd wskazał, że z analizy treści skargi wynika, że intencją wnioskodawcy było wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków na podstawie § 54 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2011 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), czyli w oparciu o dokonaną przez organ okresową weryfikację danych ewidencyjnych. Z przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 193, poz. 1287) oraz przepisów ww. rozporządzenia wynika, że okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych, która jest zadaniem starosty, a która ma na celu zweryfikowanie danych z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji oraz danych w zakresie zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym na gruncie, prowadzona jest wyłącznie z urzędu i kompleksowo. Jak stanowi § 54 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego, weryfikację danych co do ich zgodności z treścią dokumentów źródłowych przeprowadza się w każdym obrębie co najmniej raz na 10 lat, obejmując nią co najmniej 10 % dokumentów źródłowych, które stanowiły podstawę dokonanych zmian w operacie ewidencji. Natomiast weryfikację zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym na gruncie przeprowadza się w każdym obrębie, co najmniej raz na 15 lat, obejmując nią cały obszar obrębu. Stosownie do § 54 pkt 5 rozporządzenia właściwy miejscowo wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu operatu ewidencyjnego może zarządzić przeprowadzenie okresowych weryfikacji w odstępach czasowych krótszych. Zgodnie z § 88 rozporządzenia, weryfikacje, o których mowa w paragrafie 54, przeprowadzi się po raz pierwszy w 2011 r. Stwierdzone w wyniku weryfikacji operatu niezgodności podlegają usunięciu w trybie przewidzianym dla aktualizacji operatu ewidencyjnego, tj. w toku indywidualnego postępowania administracyjnego, ale wszczynanego z urzędu (vide: § 54 pkt 6 rozporządzenia w związku z § 47 pkt 3 rozporządzenia i art.22 ust. 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne). Ustawodawca wyłączył możliwość wszczęcia indywidualnego postępowania administracyjnego w sprawie weryfikacji danych ewidencyjnych w odniesieniu do jednej czy kilku nieruchomości na wniosek właściciela tych nieruchomości (tak też WSA w Białymstoku w wyroku z 22 lutego 2011 r., II SA/Bk 752/10, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że weryfikacja o której mowa w powyższej regulacji w roku 2012 nie została ujęta w planowanych do wykonania robotach geodezyjno – kartograficznych. W związku z tym, jeżeli zdaniem wnioskodawcy dane ujawnione w ewidencji nie są zgodne ze stanem faktycznym, ale jak wykazano powyżej są zgodne z dokumentacją stanowiącą podstawę wpisów do ewidencji, pozostaje mu droga prywatnego postępowania rozgraniczeniowego ewentualnie wnioskodawca może poczekać do momentu wszczęcia z urzędu postępowania dotyczącego aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli J. P. i K. P., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:

I. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd orzekający nieustalenia przez organy administracji publicznej jaki wpływ na prawidłowość wpisów uwidocznionych w operacie ewidencyjnym mogła mieć okoliczność sfałszowania podpisu pod dokumentem w postaci protokołu rozgraniczeniowego, a także konwalidowaniu tego uchybienia przez Sąd w zaskarżonym wyroku, podczas gdy ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 276/09 zawierała w tym zakresie wytyczne wiążące organ administracyjny i Sąd pierwszej instancji, obligujące do ustalenia wpływu przestępstwa na treść danych zawartych w operacie ewidencyjnym;

2) § 44 pkt 2 i 6 w zw. z § 54 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ich niezastosowanie skutkujące przyjęciem, że rzeczą strony jest przedstawienie dokumentów wykazujących podstawę zmian w ewidencji wówczas gdy:

a) szereg niezbędnych danych jest bądź powinno być w posiadaniu organu, co wynika z kompetencji oraz podziału zadań organów administracji publicznej,

b) do utrzymywania ewidencji w stanie aktualności zobligowany jest starosta, którego obowiązek nie ogranicza się jedynie do weryfikacji danych pod kątem ich zgodności z dokumentacją, lecz dotyczy również zapewnienia zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie, a jego istnienie jest niezależne od czynności dokonywanych przez stronę postępowania;

c) taki obowiązek nie wynika z żadnej normy prawnej.

II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewyeliminowanie z obrotu prawnego w ramach kontroli działalności administracyjnej decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o dokument, którego fałszerstwo zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] listopada 1999 r., pomimo iż jest ona dotknięta wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wliczonymi w zakres przepisu art. 156 § 1 k.p.a. i nieuwzględnienie powyższego również w odniesieniu do postępowania przed organami administracji na etapie przesądowym;

2) art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 k.p.a. przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, tj. nie uchylił zaskarżonej decyzji, mimo iż organy postępowania administracyjnego przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób nieprawidłowy, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, co przejawiało się niezebraniem i nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niedokonaniem rzetelnej oceny czy dana okoliczność została udowodniona, a w efekcie przerzuceniem na stronę postępowania ciężaru udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania, podczas gdy podstawowym obowiązkiem organu jest dochodzenie do ustalenia prawdy obiektywnej;

3) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przez organy:

a) art. 8 k.p.a. polegającego na pominięciu w sprawie słusznego interesu skarżącego, który na skutek prowadzenia ewidencji gruntów w oparciu o sfałszowaną i nierzetelną dokumentację, a także nieodpowiadającą stanowi rzeczywistemu, pozbawiony został możliwości otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz z tytułu wsparcia działalności rolniczej, co prowadzi do obciążenia skarżącego negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z błędnego działania organu administracji i jest sprzeczne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

b) art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 73 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu przed organem administracji publicznej, polegającego na ograniczeniu dostępu do akt postępowania oraz nieinformowaniu strony o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczących toczącego się postępowania, skutkujące niemożnością zapoznania się przez skarżącego z kompletną dokumentacją sprawy oraz podjęcia stosownych działań, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i uniemożliwiło stronie czynny udział w przedmiotowym postępowaniu.

W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oraz zasądzenie na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, dotyczyło aktualizacji danych dotyczących powierzchni i przebiegu granic działek stanowiących własność skarżącego. Należy zauważyć, że powierzchnia działki jest funkcją jej ustalonych granic. Dlatego też podstawową kwestią jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości, aby następnie można było ustalić jej powierzchnię. Zgodnie z § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: w postępowaniu rozgraniczeniowym, w celu podziału nieruchomości, w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. Granice działek skarżącego i w konsekwencji ich powierzchnia w ewidencji gruntów i budynków zostały ujawnione na podstawie przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego dokumentacji, na która składają się pomiary do założenia ewidencji z 1957 r., pomiary do uwłaszczeń z 1975 r. których dotyczą Akty Własności Ziemi, odnowienia ewidencji gruntów z lat 1983-85 oraz dokumentacja sporządzona w postępowaniach rozgraniczeniowych, zakończonych postanowieniami sądu w sprawach o rozgraniczenie z roku 2002.

Zgodnie z § 44 powołanego wyżej rozporządzenia do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (pkt 2), okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych (pkt 6). Obowiązek utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności realizowany jest poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia) z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 (§ 46 ust. 1 rozporządzenia). Z urzędu starosta wprowadza zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów (§ 46 ust. 2 rozporządzenia). Aktualizacji operatu starosta dokonuje niezwłocznie po uzyskaniu odpowiednich dokumentów określających zmiany w ewidencji (§ 47 ust. 1 rozporządzenia). Z przytoczonych przepisów wynika, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentach stanowiących podstawę wpisu do ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków ze swej istoty ma charakter techniczno-deklaratoryjny i rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Zatem starosta w ramach przysługujących mu kompetencji uprawniony jest do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Dodatkowo należy mieć na względzie, że w pojęciu "aktualizacja", którym posługuje się omawiane rozporządzenie mieści się usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Tym niemniej, czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji (wyrok NSA z dnia 30 września 2011 r., II OSK 1682/10, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie w gruncie rzeczy skarżący domagał się przeprowadzenia przez starostę postępowania, w toku którego należałoby ustalić granice działek stanowiących jego własność i następnie ich powierzchnię. Takie postępowanie nie mieści się w ramach procedury aktualizacji operatu ewidencyjnego. Ustaleniu granic nieruchomości i następnie ich powierzchni służy postępowanie rozgraniczeniowe, a nie postępowanie ewidencyjne. Zgodnie z art. 29 ust. 1 p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że okresowe weryfikacje, o których mowa w § 54 rozporządzenia prowadzone są wyłącznie z urzędu, co oznacza, że niniejszy przepis nie miał zastosowania w postepowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

Uwzględniając powyższe rozważania za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia § 44 pkt 2 i 6 w zw. z § 54 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 153 p.p.s.a. WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 276/09 wskazał, że organy winny przeanalizować jaki wpływ na poprawność wpisów w operacie ewidencyjnym miała okoliczność podrobienia dokumentu w postaci protokołu rozgraniczeniowego wraz ze szkicem z 1975 r. Jednocześnie z uzasadnienia niniejszego wyroku wynika, że wówczas WSA stwierdził, że nie można wykluczyć, że fakt fałszerstwa, poza podrobieniem podpisu, nie skutkował innymi nieprawidłowościami w zakresie danych zawartych w operacie ewidencyjnym. Organy prowadząc postępowanie niniejszą kwestię rozważyły. Natomiast fakt, że wynik tych rozważań nie jest podzielany przez skarżącego nie świadczy o naruszeniu art. 153 p.p.s.a.

Brak jest podstaw pozwalających uznać, że fakt podrobienia podpisu na jednym z protokołów do uwłaszczenia z 1975 r. miał wpływ na zapisy w ewidencji gruntów i budynków, w szczególności kiedy weźmie się pod uwagę, że w latach 1983-85 miało miejsce odnowienie ewidencji gruntów, zaś w 2002 r. doszło do rozgraniczenia w postępowaniach sądowych działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...], [...]. Zatem dokumentacja pomiaru do uwłaszczeń z 1975 r. nie stanowi jedynej, a co istotne, ostatniej z przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego, na podstawie której ujawniono wpisy w ewidencji gruntów i budynków. Z tego względu nie uznano za zasadne zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w z. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a.

Jeżeli w ocenie skarżącego granice działek stanowiących jego własność, wykazane w ewidencji gruntów i budynków, a co za tym idzie powierzchnia tych działek, różnią się od istniejących na gruncie, to prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że niniejsza kwestia może zostać wyjaśniona tylko w drodze postępowania rozgraniczeniowego. Jak już wyżej wskazano w postępowaniu aktualizacyjnym starosta nie jest uprawniony do ustalania granic działek. Wobec tego nie jest trafny zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżącemu nie zapewniono prawa do czynnego udziału w postępowaniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 9 i art. 10 w zw. z art. 73 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.