Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 920/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 25, art. 26, art. 33 ust. 3, art. 34, art. 37, art. 63 ust. 2, art. 89 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 133 par. 1, art. 144 par. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 6 pkt 7, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 102 poz 1119
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów  użytkowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1296/18 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 maja 2018 r. nr Sp.255.2017 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 lutego 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1296/18 oddalił skargę M.S. (dalej: wnioskodawca, skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z dnia 16 maja 2018 r. nr Sp. 255.2017 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Pismem z 15 marca 2017 r. (data wpływu: 5 maja 2017 r.) M.S. wystąpił do Urzędu ze sprzeciwem wobec prawomocnej decyzji tego organu z 5 maja 2016 r. o udzieleniu patentu nr PL.224214 na wynalazek pt.: "Urządzenie do elektroterapii, magnetoterapii i immunostymulacji" na rzecz Politechniki [...] z siedzibą we [...] i Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego z siedzibą we [...] (dalej: uprawnieni), z pierwszeństwem od dnia 22 października 2012 r., opublikowanej w WUP nr 11/16. Jako podstawę sprzeciwu powołał art. 24, art. 25 i art. 26 oraz art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 z późn. zm.; dalej p.w.p.), podnosząc, że udzielenie spornego patentu nastąpiło z naruszeniem ww. przepisów. Jego zdaniem sporny wynalazek nie posiadał w dniu zgłoszenia go do ochrony cech nowości ani poziomu wynalazczego, a ponadto patent został udzielony na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego. Na poparcie twierdzeń przeciwstawił opisy patentowe: PL 208 503 i PL 194 152. Co do zarzutu udzielenia patentu na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego uważał, że zastrzeżenie nr 1 udzielonego patentu powstało z połączenia zastrzeżeń nr 1 i 5 zawartych w opisie zgłoszeniowym patentu nr PL.224214 (P.401317), a tym samym zastrzeżenie nr 1 ma mniejszy od pierwotnego zakres ochrony i nie obejmuje rozwiązania przedstawionego na Fig. 2 (które nie zawiera filtra górnoprzepustowego). Co do zarzutu braku cech nowości i poziomu wynalazczego wnioskodawca, według zgłaszającego sprzeciw, połączenie wyjścia wzmacniacza sygnałów terapeutycznych z dwoma elektrodami było znane z opisów patentowych PL 208 503 i CN 1425479 (przy czym wnioskodawca na rozprawie przed UP w dniu 9 maja 2018 r. wycofał opis CN 1425479), filtr górnoprzepustowy jest znany z opisu patentowego PL 194 152, a określenie "zestaw zacisków elektrod (H) do magnetoterapii pobudzany jest przebiegiem proporcjonalnym do częstotliwości, a nachylenie krzywej częstotliwościowej sygnału sterującego wynosi 6 dB/oct" nie określa cech technicznych odnoszących się do budowy urządzenia będącego przedmiotem zgłoszenia.

Wobec uznania przez uprawnionych sprzeciwu za bezzasadny, w myśl art. 247 ust. 2 p.w.p., sprawę przekazano do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.

Po przeprowadzeniu rozprawy, UP ww. decyzją oddalił sprzeciw, na mocy art. 25 i 26 w zw. z art. 24, art. 89 ust. 1 pkt 3 oraz art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 p.w.p.

Urząd odwołał się do art. 246 ust. 1 i 2, art. 247 ust. 2, art. 255 ust. 1 pkt 9 i ust. 4 p.w.p., regulujących formalno- oraz materialnoprawe aspekty sprzeciwu, jak i art. 24 p.w.p. zawierającego definicję wynalazku oraz przepisów doprecyzowujących rozumienie poszczególnych elementów definicji "wynalazku": art. 25 ust. 1 p.w.p. określającego nowość rozwiązania, art. 25 ust. 2 i 3 p.w.p. definiującego stan techniki, art. 26 ust. 1 p.w.p. wyjaśniającego poziom wynalazczy.

Organ wyjaśnił, że dla udowodnienia braku nowości rozwiązania należy wykazać spełnienie łącznie przesłanek: udostępnienie rozwiązania do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Dla wykazania braku nowości należy przeciwstawić spornemu rozwiązaniu konkretne rozwiązanie o identycznych cechach.

Z kolei przy ocenie, czy rozwiązanie jest oczywiste (nie posiadające poziomu wynalazczego), należy badać, czy ze stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. Ocena poziomu wynalazczego polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i badaniu nieoczywistości rozwiązania w stosunku do tego dokumentu (lub tych dokumentów).

Urząd wyjaśnił, że zakres ochrony spornego patentu określono w zastrzeżeniu patentowym niezależnym nr 1 w sposób następujący: "Urządzenie do elektroterapii, magnetoterapii i immunostymulacji zawierające wzmacniacz, do wejścia którego podłączony jest co najmniej jeden generator sinusoidalnych przebiegów harmonicznych, zaś do wyjścia wzmacniacza podłączona jest co najmniej elektroda do elektroterapii, znamienne tym, że do wyjścia wzmacniacza sygnałów terapeutycznych (WL, Ws) podłączony jest co najmniej jeden zestaw zacisków elektrod (E, H), z których pierwszy jest zestawem zacisków elektrod (E) do elektroterapii, a drugi jest zestawem zacisków elektrod (H) do magnetoterapii natomiast pomiędzy wyjście wzmacniacza sygnałów terapeutycznych (WL, Ws) i zestaw zacisków elektrod (H) do magnetoterapii jest włączony filtr górnoprzepustowy (FGP), przy czym zestaw zacisków elektrod (H) do magnetoterapii pobudzany jest przebiegiem proporcjonalnym do częstotliwości, a nachylenie krzywej częstotliwościowej sygnału sterującego wynosi 6 dB/oct."

Ilustrację spornego wzoru przedstawiono w treści zaskarżonej decyzji.

Organ nie podzielił zarzutu zgłaszającego sprzeciw, że sporny patent został udzielony na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 3 p.w.p. Skonstruowanie zastrzeżenia nr 1 spornego patentu z połączenia zastrzeżeń nr 1 i 5 zawartych w opisie zgłoszeniowym P.401317, co skutkowało mniejszym zakresem zastrzeżenia nr 1 w stosunku do pierwotnego, nie stanowiło o wykroczeniu poza zakres objęty treścią zgłoszenia pierwotnego. Tylko treść opisu zgłoszeniowego P.401317 znalazła się w opisie udzielonego patentu nr PL.224214 na sporny wynalazek. Za błędny więc UP uznał pogląd wnioskodawcy, że sporny patent został udzielony na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego. Organ zauważył, że zakres ochrony udzielonego patentu wynikający z jego zastrzeżeń faktycznie nie obejmuje rozwiązania przedstawionego na Fig. 2 (które nie zawiera filtra górnoprzepustowego), a rozwiązanie pokazane na Fig. 2 zostało przedstawione w opisie jako przykład wykonania. Taka redakcja opisu nie stanowiła, według UP, o naruszeniu art. 89 ust. 1 pkt 3 p.w.p.

Organ uznał za bezzasadny zarzut braku nowości spornego wynalazku. Wnoszący sprzeciw nie przeciwstawił bowiem spornemu rozwiązaniu żadnego konkretnego rozwiązania o identycznych cechach, tj. posiadającego wszystkie ww. cechy zastrzegane w zastrzeżeniu nr 1. Nie stanowiło takiego przeciwstawienia wskazanie, że połączenie wyjścia wzmacniacza sygnałów terapeutycznych z dwoma elektrodami jest znane z przeciwstawionego opisu patentowego PL 208 503, a filtr górnoprzepustowy jest znany z opisu patentowego PL 194 152.

Podobnie, zdaniem UP, przedłożone przez wnioskodawcę materiały dowodowe, opisy patentowe PL 208503 i PL 194152 nie dowodziły braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku, gdyż nie wykazywały, aby rozwiązanie to było rutynowym dostosowaniem znanego rozwiązania do danych warunków, prostym wykorzystaniem znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, czy też prostym zastąpieniem znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub prostym skojarzeniem kilku znanych rozwiązań.

Odwołując się do orzecznictwa i doktryny UP uważał, że należy wprost uwzględnić stanowisko, że jeżeli opis ochronny wzoru użytkowego obejmuje zastrzeżenie niezależne oraz zastrzeżenie zależne, to w wypadku, gdy zaistnieją przesłanki prawne uzasadniające unieważnienie prawa w zakresie określonym w zastrzeżeniu niezależnym, skutki tego unieważnienia rozciągają się także na treść zastrzeżenia zależnego, a w konsekwencji unieważnieniu podlega prawo w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy od powyższej decyzji Urzędu, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) uznał że nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją.

Sąd I instancji przywołał art. 89 ust. 1 i 2 p.w.p., określający przesłanki unieważnienia patentu w całości lub w części. Opisał zasady regulujące wniesienie sprzeciwu wobec prawomocnej decyzji UP o udzieleniu patentu i jego rozpatrywania w trybie spornym, zawarte w art. 246, art. 247 ust. 2 i art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p.

Podzielił stanowisko Urzędu, który w oparciu o art. 24, 25 i 26 p.w.p. uznał, że skarżący nie wykazał, aby rozwiązanie "Urządzenia do elektroterapii, magnoterapii i immunosymulacji" nr PL.224214, będące przedmiotem spornego wynalazku, było pozbawione cech nowości i/lub poziomu wynalazczego, a ponadto, aby patent został udzielony na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego.

Wyjaśnił, że art. 24 p.w.p. zawierający definicję patentu, określa wymogi stawiane rozwiązaniom, którym może zostać przyznana ochrona patentowa, jak: techniczny charakter rozwiązania, nowość, poziom wynalazczy oraz przemysłowe stosowanie. Każdy z powołanych wymogów jest odrębny i niezależny i muszą być spełnione łącznie, by dane rozwiązanie mogło uzyskać ochronę patentową.

Po przedstawieniu zakresu pojęć: rozwiązanie o charakterze technicznym, nowość wynalazku (art. 25 p.w.p.), poziom wynalazczy wynalazku (art. 26 ust. 1 i 2 p.w.p.) i powiązane z tymi elementami pojęcie :stan techniki", określony w art. 25 ust. 2 i 3 p.w.p., WSA stwierdził, że patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednak, że przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę, gdyż wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.

Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 63 p.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Opis i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Zakres przedmiotowy patentu może być określony przez kilka zastrzeżeń patentowych, które wtedy tworzą układ zastrzeżeń. Przy czym w układzie zastrzeżeń pierwsze zastrzeżenie jest zastrzeżeniem niezależnym, a pozostałe zastrzeżeniami zależnymi. Zastrzeżenie niezależne określa główny zespół cech wynalazku, zgodnie z art. 33 ust. 4 p.w.p., stanowiąc zatem rozwiązanie podstawowe. Natomiast zastrzeżenia zależne jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Sąd I instancji uznał, że przy właściwym zidentyfikowaniu cech rozwiązania wynalazku przesądzające są zastrzeżenia patentowe, które określają elementy rozwiązania stanowiące nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki. Wąska interpretacja zastrzeżeń patentowych nakazuje brać pod uwagę jedynie to, co expressis verbis zostało w nich wyrażone.

Kierując się powyższymi założeniami, WSA doszedł do wniosku, że Urząd przeprowadził szczegółową analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego i prawidłowo ocenił sporny wynalazek, wykazując także niezasadność zarzutów skargi. Przypomniał, że zakres ochrony omawianego patentu określono w zastrzeżeniu patentowym niezależnym nr 1.Ilustrację spornego wzoru przedstawiono w treści zaskarżonej decyzji.

Za bezzasadny WSA uznał zarzut, że sporny patent został udzielony na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 3 p.w.p. Zgodził się z UP, że zastrzeżenie nr 1 udzielonego patentu powstało z połączenia zastrzeżeń nr 1 i 5 zawartych w opisie zgłoszeniowym P.401317, co spowodowało, że zastrzeżenie nr 1 ma mniejszy od pierwotnego zakres ochrony. Nie świadczyło to jednak o niedopuszczalnym rozszerzeniu zakresu objętego treścią zgłoszenia pierwotnego. Tylko treść opisu zgłoszeniowego P.401317 znalazła się w opisie udzielonego patentu nr PL.224214, co wykluczało, że sporny patent został udzielony na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego. Za organem podał, że zakres ochrony udzielonego patentu wyrażony poprzez jego zastrzeżenia faktycznie nie obejmował rozwiązania przedstawionego na Fig. 2 (które nie zawiera filtra górnoprzepustowego), a rozwiązanie pokazane na Fig. 2 zostało przedstawione w opisie jako przykład wykonania. Taka redakcja opisu nie stanowiła jednak o naruszeniu art. 89 ust. 1 pkt 3 p.w.p.

Sąd, za UP, uznał za niezasadny także zarzut braku nowości spornego wynalazku. Wnoszący sprzeciw bowiem nie przeciwstawił kwestionowanemu rozwiązaniu żadnego konkretnego rozwiązania o identycznych cechach, tj. posiadającego wszystkie ww. cechy zastrzegane w zastrzeżeniu nr 1.

Co do oceny poziomu wynalazczego, WSA podzielił opinię UP, że skarżący nie wykazał braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Nie można było przyjąć, że z opisu patentowego PL 208 503 były znane cechy spornego wynalazku zastrzegane jako "do wyjścia wzmacniacza sygnałów terapeutycznych (WL, Ws) podłączony jest co najmniej jeden zestaw zacisków elektrod (E, H), z których pierwszy jest zestawem zacisków elektrod (E) do elektroterapii, a drugi jest zestawem zacisków elektrod (H) do magnetoterapii", skoro opis patentowy PL 208 503 zarówno w opisie przykładu wykonania, w zastrzeżeniach i na rysunku ujawnia tylko jeden zestaw elektrod E. Ponadto, z przedłożonego opisu patentowego PL 194 152 nie były znane cechy spornego wynalazku zastrzegane jako "pomiędzy wyjście wzmacniacza sygnałów terapeutycznych (WL, Ws) i zestaw zacisków elektrod (H) do magnetoterapii jest włączony filtr górnoprzepustowy (FGP)". Opis patentowy PL 194 152 nie mógł też świadczyć o oczywistości ww. cech, skoro dotyczył filtra górnoprzepustowego, zwłaszcza do sieci telewizji kablowej, w której zakres częstotliwości wynosi od 88 do 860 MHz, podczas gdy zgodnie z treścią opisu patentowego PL 208 503, zakres częstotliwości w urządzeniach do elektroterapii, magnetoterapii i immunostymulacji wynosić miał od 187 do 2380 Hz (są to częstotliwości około milion razy niniejsze). Ponadto ten opis nie sugeruje żadnej innej dziedziny zastosowania opisywanych generatorów oprócz sieci telewizji kablowej. Żaden z przedłożonych ww. dokumentów nie wskazywał także na znajomość generatorów do magnetoterapii o "przebiegu proporcjonalnym do częstotliwości i nachyleniu krzywej częstotliwościowej sygnału sterującego wynosi 6 dB/oct.". W tej sytuacji nie było podstaw do uznania spornego rozwiązania za oczywiste. Nie stanowiło ono rutynowego dostosowania znanego rozwiązania do danych warunków, prostego wykorzystania znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, ani też prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub prostego skojarzenia kilku znanych rozwiązań.

Sąd I instancji uznał za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a., gdyż skarżący nie wykazał, które materiały pominięto, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wnoszący sprzeciw przedłożył jako przeciwstawienia opisy patentowe PL 208 50 i PL 194 152, które, zdaniem WSA, Urząd w zgodzie z regułami określonymi w k.p.a. oraz w świetle zarzutów braku nowości i poziomu wynalazczego rozpatrzył.

Ustosunkowując się do zarzutu odstąpienia od poglądu prezentowanego przez organ w postępowaniu zgłoszeniowym, że na etapie wykonywania sprawozdania ze stanu techniki opis patentowy PL 208 503 świadczył o braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku, WSA uznał go niezasadny.

Co do zarzutu naruszenia wymagań art 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez decyzję, WSA nie podzielił go, przyjmując, że Urząd w sposób prawidłowy uzasadnił swoją decyzję odnosząc się do treści przeciwstawionych opisów PL 208 503 i PL 194 152. Skarżący zaś nie wymienił żadnych faktów, dowodów i przyczyn, których miałoby zabraknąć w decyzji.

Zarzut naruszenia art. 24 p.w.p. wskutek przyjęcia przez Urząd, że sporne rozwiązanie jest nowe i posiada poziom wynalazczy, w opinii WSA, stanowił jedynie polemikę z rozstrzygnięciem Urzędu. Przy tym skarżący podnosząc, że patent został udzielony na wynalazek nie objęty treścią zgłoszenia pierwotnego, nie wskazał żadnego fragmentu spornego opisu patentowego, który zawierałby treść nie objętą treścią zgłoszenia pierwotnego.

W konsekwencji Sąd doszedł do wniosku, że sprawa została przez UP rozpatrzona wnikliwie i wszechstronnie, uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które UP uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez Urząd.

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się wnoszący sprzeciw i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), zaskarżając orzeczenie w całości. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie prawa poprzez:

1. naruszenie art. 174 pkt 2 w związku z naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku niezgodnie z dokumentami zawartymi w aktach sprawy, czyli poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, oraz naruszenie art.141 §4 p.p.s.a, gdyż Sąd I instancji przyjął stan faktyczny ustalony przez Urząd Patentowy niezgodnie z obowiązującą go procedurą zawartą w k.p.a., a w szczególności nie podjął wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

A/ naruszenie art. 24 p.w.p. poprzez niewłaściwą interpretację tego artykułu wynikającą z ustalenia stanu faktycznego;

B/ naruszenie art.89 ust.1 pkt 3 p.w.p. poprzez niewłaściwą interpretację tego artykułu wynikającą z nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego;

2. naruszenie przepisu art.174 pkt 1 w związku z naruszeniem art.145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w sytuacji, gdy decyzja Urzędu Patentowego została wydana z naruszeniem prawa.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnosił o: uchylenie wyroku w całości, ewentualnie o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach procesu za wszystkie instancje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd Odwoławczy nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest powinność wzięcia pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Przede wszystkim należy podkreślić, że WSA rozpoznawał skargę na decyzję Urzędu z 16 maja 2018 r. oddalającą sprzeciw skarżącego (mający na celu unieważnienie spornego patentu) wobec prawomocnej decyzji Urzędu z 5 maja 2016r. o udzieleniu patentu na sporny wynalazek. Zaskarżoną decyzję organ oparł w zakresie ustaleń faktycznych ma materiale dowodowym przedstawionym przez strony na podstawie art. 2551 ust. 1, 3 pkt 3,5 p.w.p., gdyż na mocy art. 247 ust. 2 w zw. z art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. postępowanie przed Urzędem było postępowaniem spornym. Autor skargi kasacyjnej zaś sugerował, że WSA, zamiast odnosić się przy kontroli decyzji do zgromadzonego przed UP materiału dowodowego, w rzeczywistości oparł się na stanowisku Urzędu przedstawionym w odpowiedzi na skargę, sporządzonej przez tego samego eksperta, który był sprawozdawcą w kontrolowanym postępowaniu przed Urzędem. Zdaniem skarżącego okolicznością mającą świadczyć o tym, że ocenie WSA w zakresie ustaleń faktycznych podlegało stanowisko UP z odpowiedzi na skargę, było wskazanie przez Sąd I instancji, za Urzędem, że w opisie patentowym nr PL 224214 była mowa o zakresie częstotliwości, w którym miało pracować urządzenie wykorzystujące sporny wynalazek (187 do 2380 Hz), podczas gdy takich danych tenże opis nie zawierał. Ponadto przedmiotem opisu patentowego nr PL 194152 jest "Filtr górnoprzepustowy, zwłaszcza do sieci telewizji kablowej" i wskutek błędnej interpretacji przez UP słowa "zwłaszcza", które według skarżącego należało rozumieć jako "głównie, szczególnie", a nie jako "wyłącznie", co dalej powinno oznaczać, że podana w ww. opisie patentowym częstotliwość (88 do 860 MHz), a w zasadzie w przykładzie wykonania tego wynalazku, była jedną z wielu możliwych do wykorzystania częstotliwości, a tym samym możliwe w tym rozwiązaniu były wszystkie inne częstotliwości.

Gdyby przyjąć stanowisko skarżącego, czyli że WSA zamiast ocenić stanowisko Urzędu przedstawione w decyzji, skontrolował to, zajęte w odpowiedzi na skargę, to takie podejście stanowiłoby przekroczenie właściwości Sądu, co w uzasadnieniu skargi kasacyjnej próbował wykazać skarżący podnosząc naruszenie art. 1 i 3 p.p.s.a. Czynił to jednak nieskutecznie, choćby z tego powodu, że dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej to naruszenie stwierdził, bez jednoznacznego powiązania ze zgłoszonymi zarzutami, a przy tym art. 3 p.p.s.a. zawiera wiele jednostek redakcyjnych, co w świetle art. 183 § 1 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 p.p.s.a., w takim przypadku autor skargi kasacyjnej powinien jednoznacznie określić kwestionowaną jednostkę redakcyjną przepisu. Ponadto powołane przepisy prawa należą do przepisów ustrojowych, a nie do przepisów postępowania. Naruszenie ich nie może w związku z tym stanowić samoistnej podstawy zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, bez wskazania konkretnej normy procesowej, która została naruszona. O naruszeniu tych przepisów można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem (por. wyroki NSA z 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; 1 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 901/19). Żadna z takich sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Zaskarżony wyrok został bowiem wydany po rozpatrzeniu skargi na decyzję administracyjną Urzędu. Sąd I instancji przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego Sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Po zbadaniu legalności działalności powyższego organu administracji publicznej, Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę na decyzję organu, czyli zastosował jeden z środków przewidzianych w p.p.s.a. Nie można dopatrywać się naruszenia powołanych przepisów w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącego, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu dyspozycji art. 1 i 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2074/13). To, że autor skargi kasacyjnej nie zgadzał się z oceną ustalonego stanu faktycznego dokonaną przez Sąd I instancji, nie oznaczało, że doszło do ich naruszenia.

Sąd I instancji w wyroku w kwestii wspomnianych częstotliwości bowiem wyraził swoje stanowisko na s. 16 i podał, że częstotliwość 187 do 2380 Hz została ujęta w opisie patentowym PL 208503 (jak to też określił UP na s. 8 decyzji). Należy przypomnieć, że w opisie spornego wynalazku, przy wskazaniu znanego stanu techniki odwołano się do przeciwstawionego wynalazku PL 208503, jako dotyczącego także urządzenia do elektroterapii, magnetoterapii i immunostymulacji. W opisie PL 224214 wskazano: "W przypadku magnetoterapii, z użyciem cewki wytwarzającej pole magnetyczne, w warunkach stałego pobudzenia cewki generowane pole magnetyczne maleje z częstotliwością, co wynika ze wzrostu impedancji wejściowej cewki z częstotliwością. W rezultacie pole magnetyczne generowane przez urządzenie w obiekcie maleje z częstotliwością, co utrudnia ocenę ekspozycji obiektu na pole magnetyczne zwłaszcza przy pobudzeniach przebiegami odkształconymi.

Celem wynalazku jest usunięcie tej niedogodności i utworzenie możliwości generowania pola magnetycznego o natężeniu niezależnym od częstotliwości."

Zatem w opisie spornego wynalazku nie podnoszono, aby generatory w nim pracowały na innych częstotliwościach niż generatory w przeciwstawionym wynalazku PL 208503, w którym częstotliwość pracy generatorów wynosiła od 187 do 2380 Hz. A skoro te wynalazki były porównywane według reguł dotyczących cech wynalazków, opisanych w art. 24, 25 i 26 p.w.p, stąd uprawnione było odwołanie się przez Urząd, a za nim przez WSA do wspomnianych częstotliwości przy ocenie zakresu częstotliwości, na jakich pracować miały generatory w spornym rozwiązaniu, mimo braku fizycznego określenia tej częstotliwości w spornym opisie.

Z kolei co do drugiego, przeciwstawionego spornemu rozwiązaniu, opisu patentowego PL 194152, należy zauważyć, że jego przedmiot określono jako "filtr górnoprzepustowy, zwłaszcza do sieci telewizji kablowej’. Zatem słowo "zwłaszcza" odnosi się do tytułu wynalazku i dziedziny, do której się odnosi i powinno być odczytane, że zasadniczo do tej dziedziny się odnosi, co potwierdza drugie zdanie tego opisu: "Filtry ogólnoprzepustowe w sieciach kablowych są stosowane..." W opisie dotyczącym częstotliwości sygnałów radiowych i telewizyjnych wykorzystywanych w sieciach kablowych jednoznacznie wskazano, że ich zakres rozciąga się od 88 do 860 MHz i nie używa się zwrotu "zwłaszcza" czy innego wskazującego, że te dane są przykładowe.

Ponadto w myśl § 6 pkt 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102 poz. 1119 z późn. zm.) w opisie wynalazku należy zamieścić szczegółowo co najmniej jeden przykład realizacji wynalazku, z powołaniem się na rysunki, jeżeli zgłoszenie wynalazku zawiera rysunki.

W świetle powyższego nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącego, że podany w przykładzie wykonania w opisie przeciwstawionego wynalazku PL 194152 zakres częstotliwości ma charakter przykładowy, tym bardziej, że chodzi o rozwiązanie mające mieć zastosowanie do sieci kablowej.

Dlatego i tego argumentu skarżącego nie można podzielić. Kwestie zakresu częstotliwości pracy urządzeń objętych spornym rozwiązaniem i wynalazkami mu przeciwstawionymi nie zostały przedstawione dopiero w odpowiedzi UP na skargę, ale wcześniej w decyzji Urzędu i na podstawie tego rozstrzygnięcia WSA te sporne zagadnienia oceniał, szczególnie, że odwoływał się do dowodów, a nie do odpowiedzi na skargę.

Co do stanowiska WSA podanego za Urzędem, że nie doszło do naruszenia art. 89ust. 1 pkt 3 p.w.p. stanowiącego, że patent może zostać unieważniony w całości lub części, jeżeli patent został udzielony na wynalazek nieobjęty treścią zgłoszenia lub zgłoszenia pierwotnego, jest ono prawidłowe zdaniem NSA. Skarżący nie podważał, że po zmianie zastrzeżeń, jedyne zastrzeżenie niezależne zostało skonstruowane z zastrzeżenia 1 i 5 zgłoszenia P-401317. Ponadto na mocy art. 37 p.w.p. do czasu wydania przez Urząd decyzji ostatecznej w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki, co uprawnieni uczynili, a Urząd zaakceptował, wydając decyzję o udzieleniu patentu na wynalazek. Skarżący natomiast nie zarzucał naruszenia cytowanego przepisu. Natomiast Fig. nr 2 i zastrzeżenie zależne nr 5 także były umieszczone w zgłoszeniu pierwotnym P-401317 (wtedy to było zastrzeżenie 6). Ponadto, jak słusznie zauważył WSA, zgodnie z art. 63 ust. 2 p.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Ponadto w myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków zastrzeżenie niezależne, o którym mowa w art. 33 ust. 4 ustawy (Oprócz zastrzeżenia niezależnego lub zastrzeżeń niezależnych, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z art. 34 w jednym zgłoszeniu, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym) powinno zawierać, m.in. część nieznamienną, rozpoczynającą się od tytułu określającego przedmiot wynalazku zastrzeganego danym zastrzeżeniem oraz podającą zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu wynalazku, w całości traktowany jako stan techniki (pkt 1) oraz część znamienną, poprzedzoną wyrazami "znamienny tym, że", podającą zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wynalazku, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej (pkt 2).

W świetle powyższego przedmiot wynalazku i cechy techniczne wyróżniające go spośród innych rozwiązań zostały umieszczone w pkt 1 zastrzeżeń, a fig. Nr 2 i zastrzeżenie 5 nie miały takiego charakteru i niepowiązane wprost z cechami technicznymi nie miały wpływu na zakres rozwiązania.

Mając powyższe na uwadze niezasadne okazały się zarzuty ujęte pkt 1. petitum skargi kasacyjnej, naruszenia art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (...). Ustanowiony tym przepisem zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu, nie dokonując samodzielnych ustaleń faktycznych. Do naruszenia tego przepisu mogłoby więc dojść, gdyby sąd pominął dokonane w sprawie ustalenia czy też dokonał własnych ustaleń faktycznych. Takich okoliczności skarżąc, mimo próby, nie wykazał. Jak wyjaśniono – wbrew stanowisku kasatora – przedstawiony przez WSA stan sprawy był oparty na materiale zawartym w aktach sprawy i dokonanych w zaskarżonej decyzji ustaleń. Dodać należy, że omawiany przepis nie służy do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia.

Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Podkreślić należy, że sporządzone według wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także – zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd pierwszej instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Z tego też względu art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku pomija wymienione w tym przepisie elementy lub też, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera treść pozwalającą na prześledzenie procesu myślowego przeprowadzonego przez WSA i dokonanie kontroli instancyjnej. Rozważania WSA są logiczne i konsekwentne, a ponadto znajdują oparcie w aktach administracyjnych sprawy. Przy czym podkreślić należy, że sama ocena sądu pierwszej instancji zdarzeń faktycznych zaistniałych w sprawie, które zdaniem skarżącego były błędne, ustalone przez UP niezgodnie z obowiązującą procedurą, nie oznaczało naruszenia omawianego przepisu, ponieważ to podlegało badaniu przy ocenie prawidłowości przyjętego do rozpoznania sprawy przez WSA stanu faktycznego sprawy, a takiego zarzutu skarżący nie postawił, gdyż brak w skardze kasacyjnej odwołania do przepisów p.w.p. dotyczących prowadzenia postępowania spornego czy art. 256 ust. 1 p.w.p. w powiązaniu z regułami k.p.a.

Na odniesienie się do zarzutów z pkt 1., A/ i B/, tych ostatnich powołujących przepisy p.w.p., ale traktowanych jako zwierających wytyczne do zakresu ustaleń faktycznych, pozwoliła uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 (opubl.: ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1), że w każdym postępowaniu przed organem władzy publicznej - a w szczególności przed sądem - obowiązuje zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą błędne oznaczenie sprawy nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania.

Niezasadny okazał się zarzut zgłoszony w pkt 2, gdyż powołane w nim przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. określa jedną z podstaw kasacyjnych (naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie), a art.145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mówi, że sąd uwzględniając skargę stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach, czyli w rezultacie nie uchyla kontrolowanej decyzji. Ten ostatni przepis ma charakter wynikowy i reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy, określając przypadek, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu. W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzut taki nie jest trafny (por. wyroki NSA z: 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14; 4 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 78/14; 30 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 1442/13). Przy tym skarżący we wnioskach oczekiwał uchylenia zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić.