Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2120/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 145 § 1, art. 149
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 7 ust. 2 i 3, § 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 357/11 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie płatności na zalesienie gruntów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Tomasza Bucholca 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 357/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych oraz przyznaniu tych płatności uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz strony zwrot kosztów postępowania, z następującym uzasadnieniem.

27 czerwca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. wpłynął wniosek T. B. (dalej: skarżący, strona) o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Następnie 26 kwietnia 2006 r. skarżący złożył korektę wniosku. 8 maja 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. wpłynęło oświadczenie strony o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia oraz zaświadczenie wydane przez Nadleśniczego T. K. o zgodności wykonania zalesiania z planem zalesieniowym.

Decyzją z [...] maja 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał T. B. płatności na zalesianie gruntów rolnych.

Następnie 4 stycznia 2007 r. i 25 czerwca 2007 r. w gospodarstwie skarżącego zostały przeprowadzone kontrole wykonanych zalesień, w wyniku których ustalono niezgodność powierzchni zalesionych w ramach kompleksów oraz rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Kierownik Biura Powiatowego postanowieniem z [...] maja 2007 r. wznowił postępowanie w sprawie, które zakończyło się decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] sierpnia 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję kierownika Biura Powiatowego z [...] lipca 2008 r. uchylającą decyzję z [...] maja 2006 r. i przyznającą płatność na zalesianie gruntów rolnych z sankcjami.

Dnia 8 kwietnia 2009 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola, która wykazała, że producent nie prowadził uprawy leśnej na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni na powierzchni deklarowanej we wniosku. Kontrolerzy stwierdzili, że powierzchnia uprawniona do płatności z tytułu położenia obszarów zalesianych na terenach o niekorzystnej konfiguracji, na którą składa się cała działka rolna E oraz część działki D wynosi 4,40 ha, gdy według deklaracji producenta na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni zalesione zostało 5,16 ha. Inspektorzy stwierdzili również, że tylko część działki rolnej D, tj. 3,73 ha położona jest na terenach uprawniających do otrzymania premii pielęgnacyjnej.

Dyrektor Oddziału postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. wznowił – na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) – postępowanie zakończone decyzją z [...] sierpnia 2008 r. Odwołując się do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w brzmieniu po nowelizacji z 14 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), która weszła w życie 26 kwietnia 2006 r. zwanego dalej rozporządzeniem, Prezes ARiMR wskazał, że wysokość wsparcia na zalesianie i premii pielęgnacyjnej jest uzależniona od kąta nachylenia stoku, na którym położona jest cała działka rolna przewidziana do zalesienia. Tym samym wnioskodawca nie spełnił przesłanki warunkującej przyznanie wyższej płatności dotyczącej wsparcia na zalesianie gruntów rolnych, gdyż tylko część działki D znajdowała się na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni. Wyjaśnił, że kontrole przeprowadzane przed 7 lipca 2008 r. nie obejmowały swoim zakresem kąta nachylenia stoku, bowiem kwestia ta leżała w gestii nadleśniczego sporządzającego dany plan zalesienia. Organ poinformował również, że decyzja wydana po wejściu w życie nowelizacji rozporządzenia powinna – wobec braku przepisów przejściowych – uwzględniać stan prawny wynikający z tej nowelizacji.

T. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa ARiMR, w której zarzucił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podnosząc, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest możliwe jeżeli spełnione są łącznie trzy przesłanki: istnienie nowych okoliczności w dniu wydania decyzji ostatecznej, ich istotne znaczenie dla sprawy, a także brak znajomości owych nowych okoliczności przez organ wydający decyzję, w chwili jej wydania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę wskazał, że zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć w pierwszej kolejności przystępując do oceny zaskarżonej decyzji było ustalenie, czy w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] sierpnia 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W C. z [...] lipca 2008 r. o uchyleniu dotychczasowej decyzji ostatecznej z [...] maja 2006 r. w wyniku wznowienia postępowania i o przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych z sankcjami.

Jako nową okoliczność istniejącą w dacie wydania decyzji ostatecznej, a nieznaną organowi Dyrektor Oddziału wskazał okoliczność założenia przez skarżącego uprawy leśnej na stokach o niekorzystnej konfiguracji na powierzchni mniejszej od zadeklarowanej.

W ocenie Sądu okoliczność, że założenie przez skarżącego uprawy leśnej na stokach o niekorzystnej konfiguracji na powierzchni mniejszej od zadeklarowane była w postępowaniu okolicznością nową nieznaną organowi orzekającemu w dacie wydawania decyzji i mogła stanowić podstawę wznowienia postępowania. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego przez Sąd zgodnie z art. 133 p.p.s.a. nakazuje przyjąć, iż fakt różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku jako powierzchnia działek o nachyleniu powyżej 12 stopni, a powierzchnią rzeczywistą o takim nachyleniu został ujawniony w czasie kontroli na miejscu przeprowadzonej 8 kwietnia 2009 r. Nie jest uzasadniony zarzut, że organ znając treść wniosku wraz z planami zalesiania oraz wyniki kontroli przeprowadzonych w latach 2006 i 2007 był w posiadaniu informacji, które wskazywały na różnice w powierzchniach działek o nachyleniu powyżej 12 stopni. Sam fakt wykazania przez poprzednie kontrole niezgodności między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną nie dowodził różnic pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w odniesieniu do powierzchni na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni, ponieważ we wniosku nie zostało wskazane, które działki są położone na takich stokach.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że nową okolicznością nieznaną organowi w dacie orzekania był fakt, iż tylko część działki D znajdowała się na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni, a więc wnioskodawca nie spełnił warunku, zgodnie z którym cała działka rolna przewidziana do zalesiania musi być położona na stoku o takim nachyleniu. Okoliczność, że powierzchnia zgłoszona we wniosku jako powierzchnia o niekorzystnych warunkach nie obejmuje całych działek była znana organowi orzekającemu w dacie oceny wniosku, ponieważ porównanie powierzchni zgłoszonych działek A, B, C, D i E z powierzchnią 5,16 ha zadeklarowaną jako położoną na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni wskazuje wprost, że 5,16 ha nie odpowiada powierzchni żadnej działki, nie może też stanowić sumy powierzchni jakichkolwiek dwóch lub więcej zadeklarowanych działek.

W ocenie Sądu uzasadniony jest więc zarzut skargi, że organy orzekające od początku postępowania były w posiadaniu informacji, iż tylko część działki jest położona na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni.

Sprawy udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych są uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929, ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem.

W stanie prawnym obowiązującym od 26 kwietnia 2006 r. stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia wysokość wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej jest uzależniona od kąta nachylenia stoku, na którym położona jest cała działka rolna przewidziana do zalesienia. W wersji rozporządzenia obowiązującej do 26 kwietnia 2006 r. przyznanie płatności nie było ograniczone do działek, które w całości były położone na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni. Zmiana została wprowadzona rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 marca 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 60, poz. 424), które weszło w życie 26 kwietnia 2006 r. Rozporządzenie nie zawierało przepisów przejściowych. Prawidłowo więc organy orzekające wydając decyzje zastosowały przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisu art. 9 k.p.a. Sąd uznał, że zarzut ten jest uzasadniony. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wniosek o przyznanie płatności na zalesianie złożył dnia 24 czerwca 2005 r., natomiast skorygowany wniosek złożył dnia 26 kwietnia 2006 r., czyli w pierwszym dniu obowiązywania rozporządzenia w wersji, w której przyznanie wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej jest uzależnione od kąta nachylenia stoku, na którym położona jest cała działka rolna przewidziana do zalesienia. Formularz wniosku przed i po nowelizacji rozporządzenia był taki sam i nie zawierał żadnej wskazówki, która dawałaby podstawę do wpisania przez wnioskodawcę tylko działek, które w całości były położone na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni.

Zdaniem Sądu niepoinformowanie wnioskodawcy o zmianie przepisów i możliwości uzyskania zwiększonej płatności tylko do tych działek, które w całości są położone na terenach o niekorzystnej konfiguracji stanowiło naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd w zaleceniach podał, że ponownie rozpoznając sprawę organ pozwoli wnioskodawcy na dokonanie korekty wniosku w zakresie wynikającym z noweli rozporządzenia.

Podpisanie przez wnioskodawcę znajdującego się na formularzu wniosku oświadczenia, że znane mu są zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, nie mogło zastąpić rzetelnego pouczenia wnioskodawcy o fakcie znaczącej zmiany przepisów dotyczących zasad przyznawania tych płatności.

Sąd wskazał również, że w uzasadnieniach decyzji obu instancji nie wyjaśniono kwestii nieprzyznania wyższej płatności dotyczącej wsparcia na zalesianie oraz premii pielęgnacyjnej z tytułu położenia całej działki E, która – jak wynika z uzasadnienia decyzji – była cała położona na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni. Wyjaśnić należy również sprawę powierzchni działek.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, że fakt, iż tylko części działki D znajdowała się na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni, nie jest nową okolicznością nieznaną organowi i tym samym nie jest spełniona przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9, art. 145 § 1 i art. 149 k.p.a. oraz w zw. z § 7 ust. 2 i 3, § 10 ust. 2 rozporządzenia, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

• błędne wskazanie, że w przedmiotowym postępowaniu organ naruszył art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

• błędne wskazanie, że organ powinien uczynić zadość art. 9 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy i umożliwić stronie złożenie korekty wniosku, podczas gdy wyznaczony zakres postępowania wznowieniowego oraz określone w ww. przepisach rozporządzenia przesłanki wydawania postanowienia o spełnieniu warunków i decyzji o przyznaniu pomocy, nie przewidują możliwości weryfikacji wniosku w kontekście § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na odmowie zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., pomimo że przesłanka, o której mowa w tym przepisie istnieje w przedmiotowej sprawie, co uzasadnia wznowienie postępowania w oparciu o tę przesłankę.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w przesłance wznowienia postępowania, z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jaką jest nowa okoliczność nieznana organowi w dniu wydawania decyzji mieszczą się również okoliczności, które organ znał o tyle, że miał możliwość rozważyć ich z uwagi na ich dostępność, ale w ogóle ich nie dostrzegł w procesie subsumcji i w konsekwencji nie rozważył. Organ w końcowej fazie postępowania nie zdawał sobie sprawy z faktu, że ta okoliczność staje się prawnie relewantna. Wezwanie do złożenia wyjaśnień zostało wystawione i odebrane w dniu, w którym weszła w życie nowelizacja rozporządzenia, a postanowienie w przedmiocie spełniania warunków zostało wydane z dniem następnym po wejściu w życie nowelizacji rozporządzenia.

W ocenie organu nową okolicznością, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest każda okoliczność, która nie była objęta procesem subsumcji. Przedstawione argumenty w kontekście zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., pozwalają stwierdzić, że przedmiotowe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, poprzez wskazanie, że obowiązkiem organu będzie umożliwienie stronie złożenie korekty wniosku w zakresie noweli rozporządzenia, a więc korekty uwzględniającej przepis, że cała działka rolna powinna znajdować się na stoku o niekorzystnym nachyleniu.

Zdaniem organu Sąd całkowicie pominął przepisy § 7 ust. 2 i 3, § 10 ust. 2 rozporządzenia, które wyznaczają zakres oceny organu w kontekście przesłanek uprawniających do uzyskania płatności zalesieniowej. Kierownik biura powiatowego podczas postępowania nie weryfikuje, czy przesłanka z § 4 ust. 3 rozporządzenia jest realnie spełniona, opierając się w tym zakresie na oświadczeniu beneficjenta. Tym samym nie jest zasadna konkluzja sądu zmierzająca do konieczności uzyskania stosownej korekty, co stanowiłoby wyjaśnienie przedmiotowej okoliczności. Przedstawiona konstrukcja jest analogiczna do podstawowej konstrukcji uprawnienia do płatności bezpośrednich, gdzie podstawową przesłanką przyznania płatności jest posiadanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, natomiast w procesie przyznawania takiej płatności, co do zasady również nie jest weryfikowane posiadanie, a więc podstawową rolę odgrywa oświadczenie.

W ocenie organu zrealizowanie wytycznych sądu nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem złożenie korekty przez rolnika mogłoby polegać jedynie na rezygnacji z podwyższonej płatności z tytułu położenia działek rolnych na stoku o niekorzystnej konfiguracji, co w konsekwencji musiałoby oznaczać pomniejszenie płatności w trybie wznowienia postępowania w taki sam sposób jak zostało to uczynione w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji należy przyjąć, że nie może być mowy o takim uchybieniu prawa procesowego, które miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, co jednocześnie w oczywisty sposób rzutuje na to, że błędny pogląd sądu w tym przedmiocie jest naruszeniem przepisów prawa procesowego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Strona nie poniosła żadnych negatywnych konsekwencji działania organu, a wręcz przeciwnie – otrzymała płatność w kwocie wyższej niż należna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. .

Istota sporu prawnego w niniejszej sprawie, jak wynika z treści oraz sposobu skonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się w ocenie kasatora do wskazania, że poprzez błędne przyjęcie faktu, iż tylko część działki D znajdowała się na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni, nie jest nową okolicznością nieznaną organowi i tym samym nie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz błędnego wskazania, że organ powinien uczynić zadość art. 9 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy i umożliwić stronie złożenie korekty wniosku, podczas gdy wyznaczony zakres postępowania wznowieniowego oraz określone w ww. przepisach rozporządzenia przesłanki wydawania postanowienia o spełnieniu warunków i decyzji o przyznaniu pomocy, nie przewidują możliwości weryfikacji wniosku w kontekście § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

Powyższy zarzut, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest chybiony.

Jak wynika wyraźnie z § 3 ust. 1 pkt 2 lit a) rozporządzenia płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiązał się do zalesienia działek rolnych zgodnie z planem zalesienia.

Dokonując wykładni przepisu § 4 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia należy zwrócić uwagę, iż wykonuje on normę ustawową, której celem jest wspieranie zalesiania, podejmowanego w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich.

Założeniem dotyczącym wsparcia w podwyższonej wysokości jest promowanie tych producentów rolnych, którzy przeznaczają pod zalesianie grunty rolne o niekorzystnej konfiguracji, na których wykonanie zabiegów związanych z założeniem i pielęgnacją uprawy leśnej, łączy się z koniecznością poniesienia podwyższonych kosztów. Nie jest więc zasadne twierdzenie, iż producenci, których działki rolne są częściowo płasko ukształtowane, przy jednoczesnym położeniu ich na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni, nie otrzymają wsparcia w odpowiednio wyższej wysokości.

Zróżnicowanie dopłat ze względu na nachylenie powierzchni działki rolnej, ma za zadanie zrekompensowanie wyższych kosztów związanych z założeniem i pielęgnacją uprawy leśnej. W praktyce zalesiane grunty nie są ukształtowane w sposób jednolity, tj. w ich obrębie mogą występować zarówno powierzchnie, które nie przekraczają swoim nachyleniem 12 stopni, jak i takie, które to nachylenie przekraczają.

Wsparcie w podwyższonej wysokości przysługuje więc tym podmiotom, których działki rolne (z punktu widzenia ich przeznaczenia), znajdują się na stoku, przekraczającym nachylenie 12 stopni. Nie należy zatem wiązać tego wsparcia jedynie z tym, czy obszar działki rolnej zakreślonej przez producenta rolnego, ma w całości nachylenie powyżej 12 stopni. Chodzi bowiem o jej położenie na stoku o takim nachyleniu, a nie proste ustalenie, czy cała jej powierzchnia ma odpowiedni kąt. Jak już wspomniano, okoliczność, że pewne obszary działki rolnej mają nachylenie niższe niż 12 stopni nie oznacza automatycznie, iż wsparcie w podwyższonej wysokości nie będzie przysługiwało. Uzasadnienie dla takiego stanowiska wypływa z faktu, iż koszty związane z założeniem i utrzymaniem tych "płaskich" terenów działki rolnej, położonej jednak na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni, są również wysokie, np. producent rolny ma utrudniony dostęp do tych "płaskich" obszarów działki rolnej i w związku z tym musi podjąć ponadprzeciętne starania, aby wykonać przewidziane planem zalesienia zabiegi. Organ, kwestionując stanowisko wnioskodawcy, tym bardziej w trybie wznowienia postępowania (a więc pod zarzutem naruszenia prawa), ma obowiązek szczególnego wykazania, iż konfiguracja danej działki nie uzasadniała przyznania podwyższonej płatności z punktu widzenia istoty omawianych dopłat.

W postanowieniu o wznowieniu postępowania administracyjnego z dnia 28 lipca 2010 r. organ jako podstawę prawną wznowienia wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jako nową okoliczność istniejącą w dacie wydania decyzji ostatecznej, a nie znaną organowi, Dyrektor Oddziału wskazał okoliczność założenia przez T. B. uprawy leśnej na stokach o niekorzystnej konfiguracji na powierzchni mniejszej od zadeklarowanej. Okoliczności te zostały ujawnione podczas kontroli przeprowadzonej dnia 8 kwietnia 2009 r. i wyniki kontroli zostały uznane za nowe okoliczności faktyczne.

NSA podkreśla, że strona - co do zasady - ma prawo twierdzić, iż jej działka rolna w całości spełnia kryterium do przyznania płatności w podwyższonej wysokości i poddać tak przedstawioną sprawę ocenie organu i sądu administracyjnego. Błędne przekonanie strony w tym zakresie nie uprawnia jednak organu do swoistego "karania" strony poprzez obniżanie płatności za tę część działki, która faktycznie spełnia warunki dla przyznania wyższego wsparcia na zalesianie, z tego tylko powodu, że strona nie zmodyfikowała wniosku.

Podzielić należy stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Sadu I instancji, że brak jest podstaw do uznania, że nową okolicznością nie znaną organowi w dacie orzekania był fakt, iż tylko część działki D znajdowała się na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni, a więc wnioskodawca nie spełnił warunku, zgodnie z którym cała działka rolna przewidziana do zalesiania musi być położona na stoku o takim nachyleniu. Okoliczność, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku jako powierzchnia o niekorzystnych warunkach nie obejmuje całych działek była znana organowi orzekającemu w dacie oceny wniosku, ponieważ porównanie powierzchni zgłoszonych działek A, B, C, D i E z powierzchnią 5,16 ha zadeklarowaną jako położoną na stokach o nachyleniu powyżej 12 stopni wskazuje wprost, że 5,16 ha nie odpowiada powierzchni żadnej działki, nie może też stanowić sumy powierzchni jakichkolwiek dwóch lub więcej zadeklarowanych działek, a tym samym organy orzekające od początku postępowania były w posiadaniu informacji, iż tylko część działki jest położona na stoku o nachyleniu powyżej 12 stopni.

Twierdzenie, że cała działka ma być stokiem przekraczającym wskazane nachylenie jest rozumowaniem błędnym, które w razie zastosowania należałoby uznać nawet za naruszające zasadę sprawiedliwości. Rozumowanie to nie uwzględnia bowiem celu zwiększonych dopłat na zalesianie gruntów z uwagi właśnie na kąt nachylenia stoku oraz związanego z tym interesu publicznego, w trosce o który dokonuje się zalesień, a także okoliczności, że określona część terenu położona na zboczu o nachyleniu powyżej 12 stopni, nie zawsze musi być uznana za grunt o "korzystnej konfiguracji" z tego tylko powodu, że ta właśnie część charakteryzuje się niższym stopniem nachylenia.

Nie znajduje również uzasadnienia zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 9 k.p.a.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie poinformowanie wnioskodawcy o zmianie przepisów i możliwości uzyskania zwiększonej płatności tylko do tych działek, które w całości są położone na terenach o niekorzystnej konfiguracji stanowiło naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Cytowany przepis statuuje jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, określaną jako zasada udzielania pomocy prawnej stronom i uczestnikom postępowania. W myśl tej zasady organy administracji mają obowiązek czuwania by strony postępowania (i inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu) nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Powyższy obowiązek winien być realizowany przez udzielanie stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ administracyjny ma obowiązek udzielania wszelkich informacji faktycznych i prawnych dotyczących przedmiotu sprawy. Cytowany przepis stanowiąc o obowiązku udzielania informacji dotyczących okoliczności prawnych nie ogranicza ich zakresu tylko do norm regulujących postępowanie administracyjne. Organy administracji zobligowane są zatem informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach o charakterze procesowym, jak i tych wynikających z przepisów prawa materialnego. (wyrok NSA II OSK 1470/07 z dnia 27.11.2008r.). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wniosek o przyznanie płatności na zalesianie złożył dnia 24 czerwca 2005r, natomiast skorygowany wniosek złożył dnia 26 kwietnia 2006 r., czyli w pierwszym dniu obowiązywania rozporządzenia w wersji , w której przyznanie wsparcia na zalesienie i premii pielęgnacyjnej jest uzależnione od kąta nachylenia stoku, na którym położona jest cała działka rolna przewidziana do zalesienia.

Prawidłowo też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji wskazał również na konieczność wyjaśnienia powierzchni działek, bowiem z uzasadnień decyzji obu instancji wynika, że powierzchnia uprawniona do płatności z tytułu położenia na terenach o niekorzystnej konfiguracji, na którą składa się cała działka rolna E oraz część działki D wynosi 4,40 ha. Z działki rolnej D tylko 3,73 ha jest położone na terenach o niekorzystnej konfiguracji. Jak wynika z decyzji organów powierzchnia działki E stwierdzona po kontroli na miejscu, będąca podstawą do naliczania płatności wynosi 0,84 ha. Powierzchnia działki E i ww. części działki D wynosi 4,57 ha, a nie 4,40 ha jak napisano w decyzjach, co należy przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśnić.

Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd pierwszej instancji podał prawidłową podstawę uwzględnienia skargi tj. art. 149 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego wyjaśnić należy, że w ramach podstawy kasacyjnej z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną oprzeć można na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego podniósł, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Praktycznie konkretyzacja naruszenia wymienionego przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ogranicza się do braku jego zastosowania w przedmiotowej sprawie, przy powieleniu argumentacji wcześniej prezentowanej jako naruszenie przepisów prawa procesowego.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na odstawie art. 184 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 203 pkt 2 p.p.s.a.