Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1162/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8, art. 23a ust. 7,art. 23a - f, art. 144
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: § 14 ust. 5,
journal: Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.
article: art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] ; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej A. S.A. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1162/11

UZ A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi Spółki I. S.A. z/s w [...] jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] z 15.09.2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z 1.06.2011 r., nr [...], którą cofnięto spółce rejestrację automatu do gier o niskich wygranych, a zapadła ona w następujących okolicznościach.

Po wszczętym z urzędu postanowieniem z 14.01.2011 r. postępowaniu decyzją z 1.06.2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] cofnął spółce I. S.A. z/s w Warszawie rejestrację automatu o niskich wygranych Hot Spot, nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], przyjmując za podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy art. 207 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 z późn.zm.; dalej zwana "Op"), art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz. U. Nr 4 z 2004 r., poz. 27 z późn.zm.; dalej zwana "Ugzw"), § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102, poz. 946 ze zm.; dalej zwane jako "rozporządzenie MF z 3.06.2003 r.") w zw. z art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201 z 2009 r., poz. 1540 ze zm.; dalej zwana "Ugh").

Z uzasadnienia decyzji wynika, że wszczęcie z urzędu postępowania uzasadniać miały materiały przesłane przez Referat Dochodzeniowo-Śledczy Urzędu Celnego w [...], z których wynikało że w/w automat nie spełniać ma wymogów technicznych wynikających z ustawy o grach hazardowych. W dniu 18.12.2009 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili bowiem czynności kontrolne w Bufecie Gastronomicznym "T." Z.Z., przy ul. P. w [...] ustalając, że w/w automat umożliwia grę za stawki wyższe, niż 0,07 Euro, tj. dopuszczalne przez art. 2 ust. 2b Ugzw, co opisano w protokole z kontroli i przeprowadzonego eksperymentu.

Ustalenia z czynności kontrolnych, prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 28 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 ze zm., dalej jako "uSC") oraz aktów wykonawczych do tej ustawy, w tym rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 listopada 2009 r. w sprawie kontroli wykonywanych przez Służbę Celną w zakresie urządzania i prowadzenia gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 188, poz. 1459) i rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie kontroli wykonywanych przez Służbę Celną w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych (Dz. U. Nr 226, poz. 1820), zostały potwierdzone dołączoną do akt jako dowód opinią biegłego sądowego R.R. z 17.04.2010 r., sporządzoną przez niego na potrzeby toczącego się odrębnie postępowania karno-skarbowego. Powołując się na przepisy rozporządzenia MF z 3.06.2003 r. zwrócono uwagę, że zgodnie z jego § 14 ust. 5 w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatu z warunkami rejestracji naczelnik urzędu celnego obowiązany jest cofnąć rejestrację automatu do gry. Kontrole automatu są w ocenie organu dopuszczalne w całym okresie ważności poświadczenia rejestracji danego urządzenia. Cytując z kolei treść art. 2 ust. 2b Ugzw organ uznał, że automat umożliwiał grę za stawkę za udział w jednej grze wyższą niż 0,07 Euro, czym naruszył warunki rejestracji. Z tej przyczyny cofnięto jego rejestrację zgodnie z przepisem § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z 3.06.2003 r.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzuciła naruszenie:

1. art. 129 ust. 3 Ugh oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z 3.06.2003 r. przez przyjęcie, że stan rzeczywisty automatu jest niezgodny z warunkami rejestracji, pomimo że nie wykazało tego postępowanie dowodowe, z którego wynika że automat funkcjonuje w stanie z czasu jego rejestracji, w tym posiada nienaruszone plomby,

2. § 14 ust. 4 rozporządzenia MF z 3.06.2003 r. przez jego nie zastosowanie pomimo istnienia okoliczności przemawiających za koniecznością przeprowadzenia badania automatu przez jednostkę badającą, a także

3. podstawowych zasad postępowania podatkowego, tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organu i administracji publicznej oraz pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli, przez dowolne zanegowanie poświadczenia rejestracji, jak również zasady trwałości prawomocnej decyzji administracyjnej przez dowolne zanegowanie poświadczenia rejestracji pomimo, że stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie.

Po rozpatrzeniu w/w odwołania Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z 15.09.2011 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, przyjmując za podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 2a Op, art. 8 i art. 23a ust. 7 Ugh w związku z art. 16 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779, dalej jako "Uzmgh"), art. 2 ust. 2b Ugzw i § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z 3.06.2003 r.

Po przedstawieniu stanu sprawy oraz zarzutów i wniosków odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że stanowiące podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji rozporządzenie z 3.06.2003 r., pomimo uchylenia Ugzw zostało utrzymane w mocy przepisem art. 144 Ugh. W dniu 14 lipca 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Uzmgh) która w art. 16 stanowi o dalszym utrzymaniu w mocy rozporządzenia MF z 3.06.2003 r. Natomiast zgodnie z art. 14 Uzmgh do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą. Zarazem do Ugh dodano przepis art. 23a regulujący w ust. 7 procedurę cofnięcia rejestracji automatów niespełniających wymogów rejestracji określonych w ustawie. Regulacja ta odpowiadając przepisowi § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z 3.06.2003 r. musiała zostać na tym etapie postępowania uwzględniona, potwierdza ona również prawidłowość oceny stanu prawnego sprawy dokonanej przez organ I instancji. Następnie opisano procedurę rejestracji automatów określoną w § 7 i § 8 rozporządzenia MF z 3.06.2003 r., podkreślając wagę opinii technicznej, która powinna odnosić się do problemu maksymalnej wartości stawki i maksymalnej kwoty jednorazowej wygranej. Te wartości, w świetle § 14 ust. 5 cyt. rozporządzenia, stanowią także warunki rejestracji. Tej z kolei względem przedmiotowego automatu dokonano na podstawie pozytywnej opinii technicznej z 17.08.2007 r. z której wynikało, że maksymalna wygrana wynosić będzie 500 pkt - 50 zł, maksymalna stawka 2 pkt - 0,2 zł.

Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w obowiązującym stanie prawnym może być nadal prowadzona, do czasu wygaśnięcia udzielonych zezwoleń i koncesji, według przepisów dotychczasowych, chyba że przepisy Ugh stanowią inaczej. Według art. 129 ust. 3 Ugh przez grę na automacie o niskich wygranych rozumie się grę na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. Poprzednio, zgodnie z art. 2 ust. 2b Ugzw były to odpowiednio wartości 15 Euro i 0,07 Euro.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ podał, że na gruncie Ugzw zainteresowany podmiot przed podjęciem działalności obowiązany był zdecydować, czy chce prowadzić tę działalność w zakresie gier na automatach czy automatach o niskich wygranych. Pomiędzy nimi zachodziła bowiem różnica w zakresie możliwej wysokości wygranej. Uznano też, że poświadczenie rejestracji nie uprawniało do użytkowania automatu przez okres 6 lat, a jedynie stwierdzało uprawnienie do eksploatacji i użytkowania automatu w tym okresie, jeżeli spełniał on warunki rejestracji, co potwierdza przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia MF z 3.06.2003 r. W tym okresie automat mógł zostać poddany kontroli celem ustalenia, czy jego stan odpowiada aktualnie obowiązującym w czasie kontroli warunkom rejestracji, a nie warunkom z czasu rejestracji, ponieważ takie stanowisko wyłączałoby możliwość kontroli automatu w całym okresie zezwolenia na jego użytkowanie i zwalniałoby dysponenta automatu od przestrzegania warunków rejestracji. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że nie oceniał w niniejszym postępowaniu wiarygodności opinii technicznej badania przedrejestracyjnego i samego poświadczenia rejestracji, a tylko stan rzeczywisty automatu, który w dniu kontroli nie spełniał warunków rejestracji w zakresie maksymalnej stawki za jedną grę. Podkreślił, że kwestionowana opinia biegłego była dowodem dopuszczalnym w niniejszym postępowaniu, zgodnym z art. 180 § 1 i art. 181 Op, Za zbędne uznano przeprowadzanie badania automatu przez jednostkę badającą na koszt Spółki, ponieważ nieprawidłowości w działaniu urządzenia ustalono w drodze eksperymentu. Odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych organ uzasadnił tym, że dowody te nie miałyby istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się spółka I. S.A.działająca przez pełnomocnika – radcę prawnego W.Z., wnosząc do tut. Sądu skargę, w której domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzuca naruszenie przepisów:

1. art. 129 ust. 3 Ugh oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z 3 czerwca 2003 r. przez przyjęcie, że stan rzeczywisty automatu jest niezgodny z warunkami rejestracji, ewentualnie naruszenie art. 129 ust. 3 i art. 23a ust. 7 Ugh przez przyjęcie, że automat nie spełnia warunków określonych w ustawie,

2. art. 23b Ugh przez jego nie zastosowanie pomimo istnienia okoliczności przemawiających za koniecznością przeprowadzenia obowiązkowego badania automatu przez jednostkę badającą, a także

3. art. 188 Op przez pominięcie wniosku dowodowego o poddanie automatu badaniu przez jednostkę badającą, który miał na celu wykazanie okoliczności przeciwnych do ustalonych przez organ.

Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w postaci opinii technicznej nr [...] z 11.06.2011 r. dołączonej do skargi, a sporządzonej na jej zlecenie. Uzasadniając potrzebę i obligatoryjność dowodu z badania automatu przez jednostkę badającą, o której mowa w art. 23f Ugh, skarżąca powołała wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych. Dlatego w ocenie Spółki wydane w sprawie decyzje są co najmniej przedwczesne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi za bezzasadne i w znacznej części stanowiące powtórzenie treści odwołania. W kwestii zgłoszonego wniosku dowodowego organ zarzucił, że dokument ekspertyzy nie został podpisany przez osobę go sporządzającą, a ponadto nie odnosi się on do przedmiotowego automatu, lecz innych urządzeń tego typu. W pozostałym zakresie przedstawiona argumentacja organu jest zbieżna z wyrażoną w skarżonej decyzji.

Podczas rozprawy pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Sąd oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii technicznej biegłego sądowego Sądu Okręgowego w Lublinie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że sąd administracyjny wyjątkowo może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 Ppsa). Strona skarżąca w istocie domaga się dopuszczenia dowodu z opinii, osoby będącej biegłym sądowym. Oznacza to, że taki dowodów w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest dopuszczalny, a jako taki podlegał oddaleniu.

W sprawie nie ma wątpliwości, że na skutek działań podjętych przez pracowników Urzędu Celnego w [...], polegających na kontroli urządzenia do gier na automatach o niskich wygranych przeprowadzono eksperyment, którego wynik stał się podstawą wszczęcia postępowania stosownym postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. W tym postępowaniu zapadła decyzja, w której wskazany organ I instancji orzekł o cofnięciu rejestracji kontrolowanego automatu. Na skutek odwołania Dyrektor Izby Celnej w [...] wydał decyzję, mocą której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, która z kolei stała się przedmiotem skargi.

Jako uzasadnienie swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in. treść przepisów art. 8, art. 23a ust. 7 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Ugh) w związku z art. 16 ustawy z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Uzmgh), oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia MF z 3 czerwca 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] w ślad za organem I instancji wywiódł, że wskazane przepisy uprawniają organy celne do cofnięcia rejestracji automatu w sytuacji, gdy empiryczne (eksperymentalne) stwierdzenie faktu niezgodności stanu automatu z warunkami rejestracji, uczynione przez funkcjonariuszy Służby Celnej nie budzi wątpliwości, zwłaszcza gdy automat ten nie odpowiada warunkom określonym w przepisach prawa odnoszących się do maksymalnej stawki i wartości maksymalnej jednorazowej wygranej. Stwierdzenie zaistnienia tej okoliczności, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, dawać ma wystarczającą podstawę do wydania decyzji cofającej rejestrację, a wszelkie dodatkowe środki dowodowe potwierdzające tę okoliczność mają mieć co najwyżej znaczenie pomocnicze. Taki charakter ma również opinia biegłego, z której korzystano na użytek prowadzonego postępowania administracyjnego.

Z tak uzasadnionym stanowiskiem orzekających w sprawie organów nie można się zgodzić. Zdaniem Sądu dla poprawnego zastosowania przepisów prawa materialnego istotne znaczenie ma okoliczność, że postępowanie prowadzone przez organy celne wszczęte zostało pod rządami Ugh. W chwili wszczęcia obowiązywał art. 23 Ugh w innej treści, niż treść tego przepisu w chwili wydania decyzji odwoławczej. Wskazanie tej okoliczności ma dla sprawy istotne znaczenie. Treść przepisu art. 23 Ugh zmieniona została przez art. 1 pkt 8 Uzmgh. Tą ostatnią ustawą dodano również do Ugh art. 23a – f. Art. 23a Ugh w chwili orzekania przez Dyrektora Izby Celnej w [...] stanowił, że: "1. Automaty i urządzenia do gier, z wyjątkiem terminali w kolekturach gier liczbowych służących wyłącznie do urządzania gier liczbowych, mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego. 2. Rejestracja automatu lub urządzenia do gier oznacza dopuszczenie go do eksploatacji. Rejestracji dokonuje się na okres 6 lat. 3. Naczelnik urzędu celnego rejestruje automaty i urządzenia do gier spełniające warunki określone w ustawie, na podstawie opinii jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. 4. Odmowa rejestracji automatu lub urządzenia do gier następuje w drodze decyzji. 5. Koszty rejestracji automatów i urządzeń do gier ponosi podmiot urządzający gry. 6. Rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. 7. Naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie". Z kolei art. 23b Ugh stanowił, że: "1. Na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. 2. W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się automat lub urządzenie do gier podlegające badaniu sprawdzającemu, jednostkę badającą przeprowadzającą badanie oraz podmiot, któremu automat lub urządzenie ma być przekazane w celu przeprowadzenia badania, i termin tego przekazania. 3. Badanie sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia. 4. Koszty badań sprawdzających nie powinny przekraczać średnich stawek stosowanych za dany rodzaj badania. 5. W przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie". Art. 14 Uzmgh określa, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu nadanym nowelą. Zatem od dnia 14 lipca 2011 r. organy celne były zobowiązane stosować przepisy Ugh w treści wynikającej ze zmian wprowadzonych mocą Uzmgh. W rozpoznawanej sprawie oznaczało to, że organ drugiej instancji miał obowiązek stosować m.in. przepisy art. 23, a także art. 23a – f Ugh. Z treści art. 23 ust. 1 Ugh wynika, że automaty i urządzenia do gier powinny być przystosowane do ochrony praw grających i realizacji przepisów ustawy. Art. 23a ust. 7 Ugh przyznaje naczelnikowi urzędu celnego uprawnienia do cofnięcia rejestracji automatu lub urządzenia do gier przed wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Z treści tej regulacji jednoznacznie wynika, że każda rejestracja może być cofnięta przed jej wygaśnięciem, o ile automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, a nie dokumentacji niezbędnej dla rejestracji urządzenia. Zgodnie z art. 129 ust. 1 Ugh "Działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej", ust. 3 cyt. przepisu stanowi zaś, że przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. W art. 23a ust. 3 Ugh stwierdza się, że rejestracja urządzenia do gier lub automatu możliwa jest tylko w sytuacji, gdy takie urządzenia spełniają warunki określone w ustawie, na podstawie opinii jednostki badającej, upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Warunki, jakie te jednostki muszą spełniać, określa art. 23f ust. 1 Ugh; podmiotem, który w drodze decyzji udziela upoważnienia do badania urządzeń i automatów do gry jest minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 23f ust. 5 pkt 1 Ugh). Skoro w dacie orzekania przez organ odwoławczy uzyskanie rejestracji automatu do gry o niskich wygranych, jak i cofnięcie takiej rejestracji było możliwe wyłącznie w oparciu o opinię lub badanie sprawdzające wykonane przez upoważnioną do tego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jednostkę badającą, to brak przeprowadzenia takiego dowodu w toku kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, stanowi podstawę do przyjęcia, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym, innym niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa).

W myśl art. 8 Ugh do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 28 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Op), chyba że ustawa stanowi inaczej. Op w art. 122 stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten konstytuujący na gruncie Op zasadę tzw. prawdy obiektywnej ma oczywiście zastosowanie do stosujących tę ustawę organów celnych. Zasadzie prawdy obiektywnej zwykle towarzyszy tzw. zasada swobodnej oceny dowodów, stanowiąc w istocie gwarancję prawdy materialnej, służąc także dojściu do prawdy w procesie. Potwierdzeniem tej konstrukcji jest treść art. 180 § 1 Op, wedle którego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przeciwieństwem zasady swobodnej oceny dowodów jest zasada legalnej oceny dowodów, stanowiąca w pewnym sensie zgodę ustawodawcy na przejawy egzystencji prawdy formalnej oraz inkwizycyjności w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu elementy tej ostatniej reguły znajdują swe miejsce w treści art. 23a ust. 7 i art. 23b Ugh. Skoro jedną z przesłanek ustawowych warunkujących uzyskanie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest "zapewnianie odpowiedniego standardu przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzania ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier..." (art. 23f ust. 1 pkt 2 Ugh), to z mocy przepisów Ugh, w razie powzięcia podejrzenia, iż automat do gry nie spełnia wymogów określonych w tej ustawie, zachodzi przypadek ustalenia pewnych faktów przez osoby dysponujące tzw. wiadomościami specjalnymi. Okoliczność ta nakazywała przed wydaniem decyzji o cofnięciu rejestracji automatu do gry, zwrócenie się w trybie art. 23b Ugh do jednostki badającej o przeprowadzenie badania sprawdzającego. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu z takiego badania sprawdzającego oznacza, że organy dopuściły się naruszenia art. 122 Op, nakazującego podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także art. 187 § 1 Op, wedle którego organ jest zobowiązany zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy.

Uzasadnione jest także uchylenie decyzji organu I instancji, albowiem w sprawie wymagane będzie znaczne uzupełnienie materiału dowodowego, z tego względu uzasadnione jest zastosowanie w sprawie art. 135 Ppsa. Dodatkowo stwierdzić należy, że w dacie orzekania przez organ I instancji § 14 rozporządzenia MF z 3 czerwca 2003 r. stanowił w ust. 4, że wyznaczony naczelnik urzędu celnego może zażądać przeprowadzenia na koszt podmiotu, o którym mowa w ust. 1, badań kontrolnych automatów i urządzeń do gier przez jednostkę badającą, zaś w ust. 5, że w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier. Oznacza to, że również w dacie orzekania przez organ I instancji obowiązujące przepisy prawa przewidywały możliwość zażądania przeprowadzenia badania automatu do gry przez uprawnioną do tego jednostkę badającą. Dodatkowo wywodzić należy, iż owo stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego automatu do gry z warunkami rejestracji winno następować po uzyskaniu w tym zakresie opinii jednostki badającej. Stanowisko Sądu w tym ostatnim aspekcie odpowiada prezentowanemu w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., II GSK 1031/11), w którym wskazany sposób wykładni Ugh, w brzmieniu po noweli, przyjmowano w odniesieniu do regulacji sprzed zmian wprowadzonych mocą Uzmgh. Po wyraźnym uregulowaniu tych kwestii w art. 23a – f Ugh sposób cofania rejestracji automatów lub urządzeń do gier nie może już budzić wątpliwości. Podkreślić należy, że wyczerpujące uregulowanie w ustawie trybu cofania rejestracji czyni bezprzedmiotowym odnoszenie tych kwestii do rozporządzenia MF z 3 czerwca 2003 r., które w tym zakresie utraciło moc wiążącą. Wynikające z art. 32 ust. 1 pkt 13 uSC uprawnienia do przeprowadzania przez funkcjonariuszy celnych m.in. eksperymentu, nie może zastępować ustaleń wynikających z art. 23a ust. 3 Ugh. Natomiast może być działaniem, w ramach którego funkcjonariusze uzyskują wiedzę o niespełnieniu przez urządzenia do gier i automaty wymogów prawa. Dopiero ta wiedza może być podstawą wszczęcia i przeprowadzenia właściwego postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji w sposób wskazany przez Sąd.

Reasumując: w razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zwróci się do uprawnionej przez Ministra Finansów jednostki badającej o sporządzenie opinii w zakresie prawidłowości działania automatu do gry, a po jej uzyskaniu i umożliwieniu wypowiedzenia się co do tego dowodu przez stronę, w zależności od treści tej opinii wyda stosowną decyzję.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa Sąd orzekł jak na wstępie. Opatrzenie wyroku klauzulą ochrony tymczasowej znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 152 Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 Ppsa.