Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 871/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 44 poz 262
law: Ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej
article: art. 1 art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 23  art. 25 ust. 1 art. 51 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. Z. O. A. R. i M. R. (w skrócie: ARiMR) decyzją z dnia [....] r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji K. B. P. A. R. i M. R. dla P. G. z dnia [...] r. nr [....] i o przyznaniu producentowi – H. B. - za 2007 r. jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł, o odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych i o umorzeniu postępowania w zakresie przyznania płatności do roślin energetycznych, w związku z wycofaniem przez producenta wniosku w tym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji wymieniony organ wskazał na następujący stan faktyczny sprawy:

16 maja 2007 r. producent złożył w organie I instancji wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Do wniosku dołączył 31 załączników graficznych oraz kopię umowy na kontraktację roślin energetycznych, którą została objęta powierzchnia [...] ha uprawy pszenżyta. Następnie, przedstawił protokóły z oszacowania strat upraw rolniczych w jego gospodarstwie, sporządzone w dniu

10 sierpnia 2007 r. i 17 października 2007 r., spowodowanych nadmiernymi opadami deszczu w okresie czerwiec - lipiec 2007 r., w tym również na trwałych łąkach, położonych na działkach ewidencyjnych: [...] w obrębie O. W wykonaniu wezwania organu I instancji z dnia 16 sierpnia 2007 r. do usunięcia braków formalnych wniosku, producent złożył korektę, w której wskazał powierzchnię gruntów rolnych niezgłoszonych do programów pomocowych oraz zalesionych, jak również złożył deklarację dla działki rolnej oznaczonej identyfikatorem [...] .

Wnioskiem z 1 października 2007 r. producent wycofał z płatności do upraw roślin energetycznych działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] W związku z nieścisłościami dotyczącymi działek ewidencyjnych: [...] obręb O., producent na wezwanie organu I instancji, złożył kolejną korektę wraz z oświadczeniem, w którym podtrzymał deklarację co do powierzchni użytkowanych rolniczo dla działek rolnych o numerach ewidencyjnych:[...] , jak i działki rolnej [...] , a także dokonał korekty w zakresie działek ewidencyjnych: [...] w sekcji VI wniosku.

Następnie, w dniu 23 października 2007 r. producent dokonał kolejnej zmiany deklaracji odnośnie do działki [...] oraz [...] , rozpisując działkę rolną [...] na trzy inne działki, a działkę rolną [...] na dwie inne działki.

Mając na uwadze powyższe, organ I instancji, w dniach 12 -20 lutego 2008 r., przeprowadził w gospodarstwie producenta kontrolę na miejscu.

Na podstawie ustaleń, jakie zapadły w wyniku kontroli, w dniu 8 maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję przyznając producentowi za 2007 r. jednolitą płatność obszarową (dalej w skrócie: "JPO") w wysokości [...] zł, odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych (dalej w skrócie: "UPO") oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności do upraw energetycznych w całości.

Rozpoznając odwołanie wniesione przez producenta od wskazanej powyżej decyzji, do którego dołączona została między innymi opinia opracowana przez rzeczoznawcę SITR w zakresie wyniku przeprowadzonych w dniu 19 maja 2008 r. oględzin celem stwierdzenia upraw rolniczych na działach producenta, Dyrektor Z. O. R. ARiMR uznał, że wyszły na jaw nowe okoliczności, nieznane organowi I instancji przed wydaniem decyzji, mające wpływ na wysokość przyznanej płatności. Organ ten stwierdził bowiem, że przed dniem wydania przez organ I instancji decyzji nastąpiło przeniesienie działek rolnych, ujętych przez producenta we wniosku o przyznanie płatności. Producent zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych WA, WB, WC, WD, a tym samym utracił prawo do ubiegania się o dopłaty. Okoliczność faktyczna, stanowiła podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego jej rozpoznania.

Jak wynika z dalszego opisu stanu faktycznego sprawy, organ I instancji wezwał producenta do złożenia wyjaśnień dotyczących działki rolnej FAB położonej na działce ewidencyjnej [...] obręb O. oraz działek rolnych CP, CLB, CA, PA, CB, PB.

Producent w dniu 18 grudnia 2008 r. złożył korektę do wniosku o przyznanie płatności na 2007 r. Składając, w dniu 23 grudnia 2008 r., wyjaśnienia podał,

że przekazał działki ewidencyjne nr [...] obręb O. do Agencji Nieruchomości Rolnych.

Decyzją z dnia[...] ., nr [...] , Kierownik Biura Powiatu G. ARiMR przyznał producentowi jednolitą płatność obszarową w niższej niż uprzednio kwocie, tj. [...] zł, odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatność do upraw energetycznych w całości. Decyzję w przedmiocie przyznania płatności JPO organ uzasadnił stwierdzonymi rozbieżnościami pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną na miejscu w wyniku inspekcji terenowej, przekazaniem działek rolnych przed wydaniem decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych.

Po rozpoznaniu wniesionego przez producenta odwołania, decyzją z dnia

[...] r., nr[...] , Dyrektor Z. O. R. ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Biura Powiatu G. ARiMR przeprowadził dowód z przesłuchania w charakterze świadka: D. O., A. M. i J. F. na okoliczność prowadzenia przez producenta w 2007 r. działalności rolniczej. Ponadto, J. F. złożył pisemne oświadczenie, w którym potwierdził, że producent uprawiał w 2007 r. rzepak jary na działce [...] oraz, że za zgodą producenta na działkach [...] wypasał on owce w liczbie około [...] szt. Również w dniu 7 lipca 2009 r. wpłynęło oświadczenie z dnia 3 czerwca 2008 r. sołtysa O., w którym potwierdził uprawianie przez producenta w 2007 r. na działkach nr [...] jęczmienia jarego oraz na działkach [....] rzepaku jarego. Jako załącznik do zeznania świadka A. M. wpłynęła w dniu 15 lipca 2009 r. kserokopia dwóch stron kalendarza, w którym, w części odnoszącej się do pierwszych dni lutego, znajduje się notatka pod nazwiskiem B.: "Wpłaty!" oraz zapis na stronie w miesiącu marzec i kwiecień - "zasiewy 2007 r. H. B.". Do tej kserokopii dołączono kopię załącznika graficznego nr [...] wraz z zakreślonymi na działkach ewidencyjnych [...] granicami upraw rzepaku jarego, oraz kopię załącznika graficznego nr [...] , w którym zaznaczono powierzchnie wykoszenia.

W dniu 20 października 2009 r. wpłynęła do organu kopia protokołu oszacowania strat upraw rolniczych zniszczonych przez nadmierne opady deszczu z dnia 17 października 2007 r., nadesłana przez producenta.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatu G. ARiMR przyznał producentowi płatność do gruntów rolnych w wysokości [..] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...] zł, odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności do upraw roślin energetycznych w całości.

W dniu 18 stycznia 2010 r. wpłynęło odwołanie producenta, w którym nie zgodził się z podstawami do wykluczenia z płatności działek rolnych oznaczonych identyfikatorami WA, WB, WC, WD, położonych na działkach ewidencyjnych [...]

w obrębie O., a które zostały w dniu 5 marca 2008 r. przekazane do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S.. Producent nie zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji, że stan użytków rolnych, tj. działek rolnych [...] , objętych opinią rzeczoznawcy majątkowego SITR, wskazywał na brak kwalifikowalności tych gruntów do przyznania płatności UPO. W opinii producenta, organ powinien uwzględnić art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE 796/2004, bowiem podane przez rzeczoznawcę oraz uznane przez organ okoliczności, wskazujące na złe warunki pogody, uniemożliwiające dokonanie zbioru obsianych upraw nie mogą stanowić podstawy do nałożenia sankcji. Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych wskazana powyżej okoliczność, z uwzględnieniem oceny zawinienia podmiotu wnioskującego lub braku jego winy, powinna stanowić przedmiot rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [....] nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przyznał producentowi jednolitą płatność obszarową do gruntów rolnych w wysokości [...] zł.

W wyniku wniesionej przez producenta skargi, wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 570/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia art. 139 Kpa. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy winien wydać decyzję po rozpatrzeniu materiału dowodowego i zarzutów strony zawartych w odwołaniu, kierując się przesłankami art. 138 i 139 Kpa oraz wskazał, że organ odwoławczy nie może uchylić decyzji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, gdy nie występują okoliczności związane z przeprowadzeniem dodatkowego postępowania wyjaśniającego (taką okolicznością nie jest z pewnością inna ocena materiału dowodowego dokonana przez organ II instancji).

W dniu [....] r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przyznał producentowi jednolitą płatność obszarową do gruntów rolnych na 2007 r. w wysokości [...] zł.

W wyniku postępowania wszczętego skargą producenta przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnego w S. wyrokiem z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 539/11, decyzja Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR została uchylona. Sąd uznał bowiem, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, nie uwzględniły oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 570/10, co do możliwości zastosowania art. 139 Kpa. Sąd nie podzielił poglądu organu odwoławczego, że jedynym dokumentem w zakresie ustalenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności obszarowej jest raport z kontroli na miejscu. Jednocześnie, Sąd stwierdził, że wykluczenie z prawa do płatności działek rolnych, oznaczonych identyfikatorem WA, WB, WC, WD z powodu przekazania ich w dniu 5 marca 2008 r. Agencji Nieruchomości Rolnych, nie znajduje uzasadnienia. Uznał, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania

w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie.

Po ponownej weryfikacji zebranego w sprawie materiału, Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARIMR wydał, w dniu [...] r., decyzję nr [...] uchylając decyzję organu I instancji z dnia [...] r., nr [...] , o przyznaniu producentowi za 2007 r. jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł, o odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych i o umorzeniu postępowania w zakresie przyznania płatności do roślin energetycznych, w związku

z wycofaniem przez producenta wniosku w tym zakresie.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że zgłoszona przez producenta powierzchnia gruntów do przyznania płatności JPO w wielkości [....] ha, pokrywa się z powierzchnią ustaloną na podstawie protokołu oszacowania strat w uprawach rolniczych zniszczonych przez opady, kontrolą na miejscu przeprowadzoną w dniach od 12 lutego do 20 lutego 2008 r. i zeznaniami świadków, złożonymi w toku postępowania dowodowego. W związku z tym, po zastosowaniu stawki do 1 ha w wysokości [...] zł producentowi przyznano płatność JPO w kwocie [....] zł.

Odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej organ uznał, że zadeklarowana przez producenta powierzchnia [...] ha nie odpowiada stwierdzonej w wyniku kontroli na miejscu i wynosi [...] ha. W tym zakresie organ odwoławczy uwzględnił dodatkowo powierzchnie, które inspektorzy, w trakcie kontroli, stwierdzili na działkach rolnych WA, WB, WC, WD (w całości nie uwzględnione przez organ I instancji) kwalifikujące się do płatności uzupełniającej. W związku z tym, że różnica procentowa w powierzchni działek wyniosła [...] organ ten przyjął, że na podstawie art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., płatność producentowi nie przysługuje. Podał, że podstawę obliczenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej stanowił raport z czynności kontrolnych oraz dowód z przesłuchania świadków wskazanych przez producenta.

W kwestii zaś opinii rzeczoznawcy majątkowego, o uznanie której wnosił producent, organ ten stwierdził, że została sporządzona na jego zlecenie, przez jednostkę, której uprawnienia nie zostały potwierdzone w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. z 2007 r. Nr 57,

poz. 383). Dalej wyjaśnił, że z opinii wynika, że została ona sporządzona zgodnie

z wytycznymi klienta, na podstawie dostarczonych przez niego dokumentów, instrukcji i informacji, oraz że brak jest możliwości weryfikacji metodologii przeprowadzenia kontroli. Ponadto, brak jest również informacji w odniesieniu do szczegółowego zakresu uprawnień rzeczoznawcy majątkowego SITR z dziedziny ekonomiki i produkcji roślinnej, tj. weryfikacji w terenie rodzajów i powierzchni upraw. Organ poddał w wątpliwość wiarygodność tej opinii z uwagi na zawarte w niej stwierdzenia, wskazujące na to, że została sporządzona na podstawie informacji udzielonej przez producenta odnośnie zakresu upraw. Ponadto, wskazał, że kilka sztuk samosiewu rzepaku stwierdzonych przez rzeczoznawcę na powierzchni[...] , nie potwierdza, że na całej powierzchni, w roku poprzednim, była uprawa. Jednocześnie, na co zwrócił uwagę organ, ten sam rzeczoznawca stwierdził duże zachwaszczenie głównie chwastami jednoliściennymi i w części chwastami dwuliściennymi, co wskazuje na znaczną degenerację gruntu, charakterystyczną dla długookresowego zaniedbania. Z kolei, dokumenty potwierdzające zakup nasion czy nawozów mineralnych, w ocenie organu, stanowią jedynie dowód na to, że nasiona i nawóz zostały zakupione, nie wskazują zaś na ich zastosowanie na gruntach zgłoszonych do płatności.

Ustosunkowując się do złożonych przez świadków zeznań, organ ten przyjął,

że w głównej mierze potwierdzają ustalenia dokonane przez inspektorów w trakcie kontroli wykonanej na miejscu. Jak podał organ, A. M. złożył oświadczenie o wykoszeniu trawy na działkach należących do producenta CP, CPA CL, CLA, CLB, oraz o wykoszeniu rzepaku na działkach DA, CB, DI. D. O. zeznał z kolei, że na działkach [...] , od maja do września rosły zboża. Z uwagi na to,

że teren był podmokły rzepak był rzadki a jego wydajność na tyle niska, że nie opłacało się wynająć obcego sprzętu. Świadek nie widział czy rzepak ten został skoszony.

W odniesieniu do działek ewidencyjnych [....] w części, na których producent zadeklarował łąki, świadek potwierdził, że użytkował je w latach 2003 i 2004 poprzez wypas bydła i koszenie trawy na siano, na powierzchni około [...] ha. J. F. potwierdził natomiast, że wypas jego owiec odbywał się na działkach ewidencyjnych [....] przez cały rok, na powierzchni około [....] ha, a owce poruszały się swobodnie, bowiem rzepak na tych działkach nie był gęsty. Owce wypasały się również na działce [....] . Producent pozwolił świadkowi na wypas owiec od sierpnia 2007 r. Podał, że tereny należące do producenta położone są nisko, stoi na nich woda,

i że wielokrotnie pomagał wyciągać zapadnięty w grząskim gruncie sprzęt.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy przedstawił w ujęciu tabelarycznym wykaz gruntów zadeklarowanych przez producenta i uznanych przez organ, a także tych, co których toczy się spór, a mianowicie działek oznaczonych symbolami: CB, CC, DI, FA, FB, PB, WB, WC, WD.

Dalej, przytoczył argumenty producenta podniesione w odwołaniu, że działki CC, FA, FB były obsiane rzepakiem, ale ponieważ nie było możliwości wjechania ciężki sprzętem z powodu ulewnych deszczy, producent zrezygnował ze zbioru rzepaku i wyraził zgodę na wypasanie owiec sąsiadowi, co skutkowało ich całkowitym wygryzieniem. Działki WB i WC zostały obsiane jęczmieniem jarym, którego z powodu deszczów nie można było zebrać plonów ani dokonać oprysków, dodatkowo część działki WC użytkował właściciel sąsiedniej działki, bez zgody producenta.

W odpowiedzi na argumenty producenta, dotyczące protokołów z oszacowania strat z dnia 10 sierpnia i 17 października 2007 r. organ odwoławczy przytoczył treść § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. wskazując, że zawiera on katalog zamknięty dowodów potwierdzających występowanie siły wyższej w gospodarstwie, którym jest protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią huraganem, pożarem lub plagą gryzoni, sporządzony przez komisją powołaną przez wojewodę. W ocenie tego organu, dołączony do odwołania protokół nie spełnia wymogów formalnych wynikających z powołanego rozporządzenia oraz z zarządzenia Nr 138/99 Wojewody Z. z dnia 14 czerwca 1999 r., gdyż nie został sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę, a ponadto w składzie mniejszym – 2 osobowym (zamiast wymaganych 3 osób), a jego podstawę stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, który nie potwierdza powierzchni upraw.

Następnie, organ odwoławczy, wskazując na art. 2 pkt 22 rozporządzenia Nr 796/2004, wyjaśnił, że obszar zatwierdzony oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy oraz, że na podstawie art. 68

ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004, obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Jak podał organ odwoławczy na działkach CC, FA, FB, producent zadeklarował rzepak jary, podczas gdy inspektorzy w trakcie kontroli na miejscu stwierdzili jedynie ugór, natomiast na działce PB stwierdzili mniejszą powierzchnię jęczmienia jarego, w stosunku do deklarowanej. Podpisując wniosek producent zobowiązał się do niezwłocznego poinformowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmiernie przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności w szczególności, gdy zmiana ta dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Mimo zmian, które zaszły w gospodarstwie nie poinformował on o tym fakcie właściwego organu Agencji. Nie przedłożył również dowodów wskazujących na wystąpienie działania siły wyższej oraz nadzwyczajnych okoliczności wymaganych powołanym rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. Dodatkowo, w zakresie stwierdzonych powierzchni, producent zadeklarował również powierzchnie, które nie kwalifikowały się do przyznania płatności, bowiem nie były użytkowane rolniczo, o czym świadczy opinia rzeczoznawcy, na którą powołuje się również producent, zeznania J. F. o wypasie owiec i raport z kontroli na miejscu. W ocenie organu odwoławczego, producent nie wykazał, że złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym oraz, że nie jest winny nieprawidłowości, bowiem sam przyznał, że zaprzestał jakichkolwiek działań na działkach obsianych rzepakiem z powodu niskiej obsady. W ocenie organu odwoławczego, zarówno z raportu z kontroli, jak i opinii rzeczoznawcy SITR, przedstawionej przez producenta, wynika, że grunty te uległy znacznej degradacji, co potwierdza masowa ekspansja chwastów na tych gruntach w 2007 r. oraz w 2008 r., co z kolei świadczy o ich zaniedbaniu w dłuższym okresie.

Organ odwoławczy przyjął, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 68 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, gdyż producent nie poinformował organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o dezaktualizacji wniosku, ani o nieprawidłowościach w nim zawartych w odniesieniu do wnioskowanych powierzchni na działkach rolnych CB, CC, DI, FA, FB, WD. Ponadto, producent w przypadku upraw jęczmienia jarego (działki PB, WB, i WC) również nie przedstawił dowodów wynikający z katalogu § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca2007 r. Przedłożone wraz z odwołaniem protokoły oszacowania strat upraw rolniczych ze względów wyżej już opisanych, nie zostały przez ten organ uznany.

W konkluzji, organ odwoławczy stwierdził, że wobec braku dowodów, które w sposób nie budzący wątpliwości podważyłyby ustalenia wynikające z raporcie

z kontroli, nie doszło do naruszenia przepisów prawa wspólnotowego przy odmowie przyznania producentowi płatności UPO.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. producent podniósł zarzut naruszenia przepisu:

- art. 3 ust. 2 pkt 1 i ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego,

- art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej w skrócie: "Kpa.", poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, dokonanie oceny zdarzeń rolniczych wbrew powszechnej wiedzy rolniczej,

- art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) Nr 479/2008 polegające na jego niezastosowaniu gdy zaszły przesłanki do jego zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie skarżący złożył do akt na piśmie swoje argumenty przemawiające za uchyleniem zaskarżonej decyzji, które przekazano także pełnomocnikowi organu. Ponadto, skarżący złożył do akt pisemne informacje uzyskane z internetu, dotyczące wykorzystania "R." do desykacji rzepaku oraz karmienia owiec rzepakiem, które przekazano także pełnomocnikowi organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że zapadła ona po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 listopada 2010 r. o sygn. akt I SA/Sz 570/10, a także po wyroku z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 539/11, w których Sąd uchylił decyzję Dyrektora Z. O. R. A. R. i M. R. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich za 2007 r. Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył art. 139 Kpa. Jednocześnie wskazał, iż wyjątkowa dopuszczalność zmiany przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia organu I instancji na niekorzyść odwołującego się wymaga wskazania w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w przepisie art. 139 Kpa.

Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W ocenie składu rozpoznającego sprawę powyższe zalecenia organ odwoławczy uwzględnił, gdyż przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową w kwocie wyższej niż organ I instancji.

W istocie przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest dokonana przez organy obu instancji ocena materiału dowodowego, na podstawie którego odmówiono skarżącemu producentowi przyznania uzupełniającej płatności obszarowej na 2007 r., z uwagi na stwierdzone przez organy administracji nieprawidłowości w zadeklarowaniu przez producenta powierzchni gruntów, w skali przekraczającej 20%.

Poza sporem pozostaje kwestia przyznania producentowi jednolitej płatności obszarowej, gdyż ustalenia organu pokrywają się w tym zakresie ze złożoną przez producenta deklaracją co do wielkości obszaru zgłoszonego do płatności. Podobnie ma się kwestia płatności do roślin energetycznych, gdyż producent w toku postępowania administracyjnego wycofał wniosek w tym zakresie.

W pierwszej kolejności należy ustalić, jakie przepisy miały zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W niniejszej sprawie w związku z powyższym do płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych za 2007 r. należy stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.) - dalej: "ustawa o płatnościach".

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wymienionej powyżej ustawy rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia Nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia Nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r., grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli - w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie. Uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (§ 2).

Natomiast, stosownie do art. 7 ust. 2 rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia Nr 1782/2003, zwanej dalej "jednolitą płatnością obszarową", przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu;

2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych;

3) innych roślin.

W odniesieniu do rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) NN 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz. U. UE. L.2003.270.1), wydane zostało rozporządzenie wykonawcze Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) NN 479/2008 (Dz. U. EU. L. 2004.141.18), zwane dalej "rozporządzeniem Nr 796/2004".

Przepis art. 51 ust. 1 rozporządzenie Nr 796/2004 stanowi, że jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, (...) przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20% obszaru stwierdzonego, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa (zdanie 2).

Wyjątek od podanej zasady stosowania obniżek i wyłączeń przewiduje art. 68 rozporządzenia Nr 796/2004, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (ust. 1). Obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust. 2).

Jednocześnie przepis art. 72 rozporządzenia Nr 796/2004 stanowi, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności.

Odnosząc przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy przypomnieć należy, że podstawę określenia powierzchni do płatności UPO stanowił między innymi raport z kontroli wykonanej metodą inspekcji terenowej na miejscu przez inspektorów Regionalnego Biura Kontroli w dniach 12 - 20 lutego 2008 r. W wyniku tej kontroli ustalono, że na części działek CB, CC, DI, FA, FB, PB, WB, WC, WD producent nie zrealizował celu uprawy, tj. plonu w postaci rzepaku i jęczmienia jarego, a co za tym idzie, powierzchnie przez niego zadeklarowane, w rzeczywistości były mniejsze, niż to ustalono w wyniku kontroli. W toku postępowania administracyjnego producent powołał się na okoliczność nadmiernych opadów w okresie czerwiec - lipiec 2007 r. powodujących zniszczenia w uprawie, jako okoliczność od niego niezależną, niezawinioną, w której upatruje podstawę do odstąpienia od zastosowania obniżek, wskazanych w cytowanym art. 51 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004. Jako dowód w sprawie skarżący powołał się na protokoły z oszacowania strat upraw rolniczych w jego gospodarstwie, sporządzoną w dniu 19 maja 2008 r. opinię przez rzeczoznawcę majątkowego S., zeznania świadków, a także dowody zakupu nasion.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy administracyjne podjęły wszelkie czynności niezbędne do ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kpa), zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy (art. 75 i art. 77 Kpa), a następnie oceniły go zgodnie z regułami przewidzianymi w art. 80 Kpa., i na tej podstawie zasadnie uznały, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 51 ust. 1 i rozporządzenia Nr 796/2004.

Analiza materiału sprawy wskazuje, że organ II instancji odmówił wiarygodności dowodowi w postaci protokołów z dnia 10 sierpnia 2007 r. i 17 października 2007 r. z oszacowania strat. Zdaniem Sądu, rację mają organy administracyjne twierdząc, że przypadki działania siły wyższej, o których stanowi art. 72 rozporządzenia Nr 796/2004 winny być stwierdzone przez właściwe organy, określonymi rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308 ze zm.). W § 1 zawarty został katalog zamknięty dowodów potwierdzających występowanie siły wyższej

w gospodarstwie. Zgodnie z pkt 3 tego przepisu, dowodem takim jest protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych zwłaszcza klęską suszy, gradobiciem, nadmiernymi opadami atmosferycznymi, osuwiskami ziemi, wymarznięciem, powodzią huraganem, pożarem lub plaga gryzoni, sporządzony przez komisją powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce powstania szkody na podstawie przepisów o szczegółowych kierunkach działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobach ich realizacji. Przedstawiony przez producenta protokoły oszacowania strat upraw rolniczych zniszczonych przez nadmierne opady deszczu nie spełniają wymogów formalnych, gdyż nie zostały sporządzone przez komisję powołaną przez wojewodę, a ponadto jej skład osobowy jest sprzeczny z zasadami wynikającymi z Zarządzenia Nr 138/99 Wojewody Z. z dnia 14 czerwca 1999 r., które przewiduje w § 1 powołanie Komisji do oszacowania szkód w gospodarstwach rolnych, działach specjalnych produkcji rolnej oraz infrastrukturze technicznej na terenach wiejskich dotkniętych klęską żywiołową w składzie co najmniej 3 osobowym. Przedmiotowe protokoły zostały sporządzone przez komisję dwuosobową, a zatem wbrew wymogom określonym we wskazanym przepisie. Ponadto protokoły te nie określają wielkości strat

w powierzchni upraw.

Słusznie zatem organy uznały, że przedstawione przez skarżącego protokoły, jako niespełniające warunków wskazanych w powołanym powyżej rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r., a także z uwagi na ich ogólnikowość, nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

Słusznie organy administracyjne odmówiły również wiarygodności opinii rzeczoznawcy majątkowego S., gdyż po pierwsze – opinia ta nie jest obiektywna, ponieważ została sporządzona na zlecenie producenta i opiera się na udzielonych przez niego informacjach, wyjaśnieniach i dokumentach. Po wtóre - stanowi raczej przeciwdowód w sprawie, gdyż zawiera stwierdzenie o istnieniu kilku sztuk samosiewu rzepaku, stwierdzonych przez rzeczoznawcę na powierzchni [...] ha, co jak słusznie dostrzegły organy, nie potwierdza, że na całej powierzchni deklarowanej była prowadzona uprawa. Jednocześnie, na co zwrócił uwagę organ, ten sam rzeczoznawca stwierdził duże zachwaszczenie głównie chwastami jednoliściennymi i w części chwastami dwuliściennymi, co wskazuje na znaczną degenerację gruntu, charakterystyczną dla długookresowego zaniedbania. Dodać należy, że opinia ta została sporządzona przez jednostkę, której uprawnienia nie zostały potwierdzone

w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. z 2007 r. Nr 57, poz. 383).

Z kolei, dokumenty potwierdzające zakup nasion czy nawozów mineralnych stanowią jedynie dowód na to, że nasiona i nawóz zostały zakupione, nie wskazują zaś na ich zastosowanie na gruntach zgłoszonych do płatności.

W kwestii zeznań świadków zasadnie również organy przyjęły, że nie wnoszą one istotnych faktów do sprawy. Z zeznań tych zasadniczo wynika, że skarżący dokonał na spornych gruntach zasiewu rzepaku jarego i jęczmienia jarego, dokonywał oprysków, łąki były koszone, a zboże było położone z uwagi na częściowe zalanie terenu, z której to przyczyny na części działek wypasane były owce innego rolnika.

W tym miejscu wskazać należy, że w aspekcie przesłanek wymienionych w powołanych przepisach prawa wspólnotowego (art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia Nr 796/2004) możliwość uwzględnienia w indywidualnych przypadkach wyjątkowych okoliczności (tu nadmierne opady deszczu) zezwalających na odstąpienie od stosowania sankcji wymagała, po pierwsze, ich formalnego zgłoszenia, po drugie zaś wykazania. Oba te obowiązki spoczywały wyłącznie na skarżącym. Akta sprawy administracyjnej nie wskazują, aby skarżący o wystąpieniu jakichkolwiek okoliczności nadzwyczajnych informował organ przed powiadomieniem go o kontroli na miejscu.

W tym stanie rzeczy zasadnie organ odwoławczy ustalił brak przesłanek faktycznych do odstąpienia zmniejszenia płatności na podstawie art. 52 ust. 1 rozporządzenia Nr 794/2004. Podkreślić należy, że skarżący zobowiązany był do niezwłocznego powiadomienia Agencji, gdyż podpisując wniosek o przyznanie płatności zobowiązał się do niezwłocznego informowania organu o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw.

Prawidłowo też organ wskazał, że skarżący mógłby zachować prawo do płatności UPO w przypadku wystąpienia siły wyższej. Zgodnie z art. 50 pkt 7 rozporządzenia Nr 796/2004, jeżeli nie był w stanie spełnić zobowiązań w wyniku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z rozumieniem art. 72 rozporządzenia Nr 796/2004, mógł zachować prawo do pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Jednakże producent musiał dopełnić warunków wynikających z art. 40 ust. rozporządzenia Nr 1782/2003, które wymagają powiadomienia o fakcie ich wystąpienia właściwego organu (tu: biura powiatowego ARiMR) poprzez złożenie pisemnego oświadczenia, odpowiedniej dokumentacji w terminie w terminie, który zostanie określony przez każde Państwo Członkowskie.

Producent nie przedłożył do Biura Powiatowego ARiMR stosownych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia powyższych okoliczności, zaś przedstawione przez niego dowody w postaci protokołu z oszacowania strat, opinii rzeczoznawcy, zeznań świadków, ze wskazanych powyżej przyczyn nie mogły być uznane za spełniające wymogi wskazane w przepisach prawa.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, słusznie przyjęto, że przeprowadzona, zgodnie z wymogami art. 23 i 25 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004, kontrola na miejscu i sporządzony z niej raport, po uwzględnieniu zeznań świadków, jak i pozostałych dowodów w sprawie (opinii protokołu z oszacowania strat, opinii rzeczoznawcy), potwierdzają stwierdzone nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni (różnica [...] i na podstawie art. 51 ust. 2 rozporządzenia Nr 796/2004 odmowę przyznania płatności UPO.

W kontekście zarzutów skargi a także argumentów podnoszonych przez skarżącego odnośnie wypasania owiec na części działek oraz zasadności stosowania preparatu "R", które to fakty wskazywać miałyby na błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego dokonaną przez organy administracji, wskazać należy, że przytoczonej powyżej analizy stanu faktycznego oraz obowiązujących przepisów, w żaden nie podważa stanowisko skarżącego zaprezentowane we wskazanych kwestiach. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w czasie przeprowadzonej kontroli zgłoszonych upraw nie stwierdzono, a producent nie poinformował organu o żadnych faktach, który miały wpływ na nienależne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Odnośnie prawidłowości stosowania preparatu "R" także biegły sporządzający opinię na zlecenie skarżącego wskazał, że zabieg ten nie był "zbyt racjonalny".

Podsumowując, w rozpoznawanej sprawie wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia, zaś kwestionowane decyzje wydano z zachowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego, wbrew zarzutom podniesionym skardze.

Z tych powodów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.