Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 309/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 132 ust. 1, 3 i 5, art. 227, ART. 5
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. H., K. W., M. P. i T. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg BH, KW, MP i TC jest decyzja Wojewody [.] w [.] z [.] sierpnia 2013 r. nr [.], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [.] z [.] czerwca 2013 r. nr [.], którą przyznano BH, KW, MP i TC zwaloryzowane odszkodowanie w kwocie 4.351,98 zł, ustalone decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [.] nr [.] z [.] lutego 1960 r. za wywłaszczoną w 1938 r. parcelę gruntową nr 733/2 obj. Lwh [.] gm. kat. [.] o pow. 1,1281 ha, stanowiącą własność WC, płatne na rzecz uprawnionych w równych częściach w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna.

Podstawę prawną decyzji z 18 czerwca 2013 r. stanowiły art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej zwanej: "K.p.a.", oraz art. 132 ust. 1, 3 i 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) dalej zwanej: "U.g.n.".

Z ustaleń organu I instancji wynikało, że orzeczeniem Urzędu Wojewódzkiego [.] z [.] lipca 1938 r. nr [.], parcela gruntowa nr 733/2, stanowiąca własność WC, została przejęta na rzecz Skarbu Państwa i ustalono za nią odszkodowanie w kwocie 3.045,87 zł. W 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [.] wszczęło w trybie art. 46 ustawy z 2 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania w sprawach wywłaszczeniowych niezakończonych przed drugą wojną światową, w następstwie którego decyzją nr [.] z [.] lutego 1960 r. ustaliło odszkodowanie za wywłaszczoną w 1938 r. parcelę pgr nr 733/2 w wysokości 7418,95 zł. Postanowieniem z 22 listopada 1973 r. Sąd Powiatowy Wydział Zamiejscowy w [.] zezwolił Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [.], na złożenie do depozytu sądowego tej kwoty, która jednak do depozytu nie została wpłacona.

Aktualne postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania wszczęto na wniosek następców prawnych WC. W sprawie tej organy administracji publicznej podejmowały wiele rozstrzygnięć, sprawa była także przedmiotem kontroli dokonanej przez sądy administracyjne. M.in.w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. sygn. SA/Rz 1270/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Rzeszowie nakazał wypłatę spornego odszkodowania, a rozstrzygnięcie to potwierdziły następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 17 grudnia 2010 r. sygn. I SA/Wa 1121/10 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 listopada 2011 r. sygn. I OSK 650/11 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 29 listopada 2011 r., którym uchylono decyzje stwierdzające nieważność decyzji z 15 lutego 1960 r.

Mając na względzie powyższe Starosta stwierdził, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [.] z [.] lutego 1960 r., a zatem brak było podstawy prawnej do jego ponownego ustalenia. Należało je natomiast przed wypłatą zwaloryzować, stosownie do art. 7 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), na który to przepis zwrócił uwagę WSA w Rzeszowie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. Wobec jednak tego, że ustawa z 29 września 1990 r. utraciła moc z dniem 1 stycznia 1998 r. w związku z wejściem w życie U.g.n., podstawę waloryzacji odszkodowania stanowić musiał art. 132 ust. 3 aktualnie obowiązującej U.g.n.. Rzeczoznawca majątkowy w operacie z 17 maja 2013 r. dokonał waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji z 15 lutego 1960 r. na kwotę 4.351,98 zł.

Starosta zwrócił także uwagę, że decyzją z [.] kwietnia 2003 r. nr [.], odmówił MP, KW i TC wypłaty odszkodowania oraz przydziału działki zamiennej za parcelę gruntową pgr 733/2, którą to decyzję Wojewoda [.] uchylił w całości decyzją z [.] października 2012 r. nr N [.], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W toku ponownego rozpatrywania sprawy zwrócono się o wypowiedzenie co do wniosku inicjującego postępowanie do BH, spadkobierczyni WC. We wspólnym piśmie z 25 marca 2013 r. BH, KW, MP i TC, jako spadkobiercy WC, wystąpili zaś o wypłatę należnego odszkodowania ustalonego według aktualnych cen wolnorynkowych.

We wspólnym odwołaniu od powyższej decyzji [..............] zarzucili, że sprawa nie została rozpatrzona z poszanowaniem słusznego interesu obywatela i prawem do słusznego odszkodowania za utracone na rzecz Skarbu Państwa mienie, czyli z naruszeniem art. 7 K.p.a.. W ich ocenie nie zapewniono im również czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności przez brak informacji o sporządzeniu opinii biegłego i jej treści. Doszło w ich przekonaniu do złamania zasad waloryzacji odszkodowania, ponieważ nie odpowiada ono rzeczywistej wartości wywłaszczonej nieruchomości. W czasie wydawania decyzji z 15 marca 1960 r. kwota przyznanego odszkodowania odpowiadała wartością nabywczą wartości gruntu, czego nie można stwierdzić w stosunku do obecnie określonej wartości. Od 60 lat zmianie bowiem uległa zarówno siła nabywcza pieniądza, jak i wartość położonej w centrum miasta nieruchomości. Dlatego też kwota odszkodowania powinna zostać ustalona zgodnie z obecnymi zasadami szacowania i dopiero tak ustalona wartość zwaloryzowana. W przeciwnym wypadku zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy obecnymi cenami nieruchomości a ceną ustaloną ponad pół wieku temu.

Opisaną na wstępie decyzją z [.] sierpnia 2013 r. Wojewoda [.], na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podał, że wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania dokonano decyzją z [.] lipca 1938 r. Następnie odszkodowanie zostało ponownie określone decyzją z [.] lutego 1960 r., wydaną w trybie art. 46 ustawy z 12 marca 1958 r. Nie zostało ono jednak złożone do depozytu sądowego mimo stosownego zezwolenia. Obecne postępowanie o wypłatę odszkodowania zostało zainicjowane wnioskiem następców prawnych A. i WC złożonym do Kierownika Urzędu Rejonowego w [.] w latach 80-tych XX w. Od tego czasu wydano w sprawie wiele rozstrzygnięć administracyjnych i sądowoadministracyjnych. M.in. wyrokiem z 17 sierpnia 1995 r. sygn. SA/Rz 97/94 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody [.] z [.] kwietnia 1994 r. i decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [.] umarzającą postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania. Następnie na wniosek Skarbu Państwa postanowieniem z [.] października 1996 r. sygn. I.Ns. [.], Sąd Rejonowy w [.] umorzył prawomocną decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [.] lutego 1960 r. z powodu jej utracenia. Decyzją z [.] grudnia 1998 r. nr G [.], Wojewoda [.] orzekł o waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją z [.] lutego 1960 r. i została ona utrzymana z mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [.] października 2000 r. nr [.]. Jednak wyrokiem NSA w Warszawie z 22 sierpnia 2002 r. sygn. I SA 2615/00 stwierdzono nieważność obu ostatnio wymienionych decyzji. Następnie akta sprawy zostały przekazane Staroście Powiatu [.] jako organowi właściwemu, który to decyzją z [.] kwietnia 2003 r. odmówił wypłaty odszkodowania, a stanowisko powyższe podzielił Wojewoda [.] w decyzji z [.] lipca 2003 r. nr [.]. Jednak wyrokiem z 14 kwietnia 2005 r. sygn. SA/Rz 1270/03, WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję z [.] lipca 2003 r. polecając wdrożenie postępowania w trybie art. 7 ustawy z 29 września 1990 r. i zrealizowanie uprawnień wnioskodawców wynikających z decyzji z [.] lutego 1960 r. W dalszym toku postępowania Wojewoda zwrócił się do Ministra Transportu i Budownictwa o stwierdzenie nieważności decyzji z [.] lutego 1960 r., zawieszając postępowanie w sprawie odszkodowania. Decyzją z [.] listopada 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z [.] marca 2010 r., Minister Infrastruktury stwierdził nieważność rzeczonej decyzji, jednak wyrokiem WSA w Warszawie z 17 grudnia 2010 r. sygn. I SA/Wa 1121/10 uchylono obie decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1960 r. orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem NSA z 29 listopada 2011 r. sygn. I OSK 650/11. W następstwie, decyzją z [.] lipca 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie nieważnościowe, a Wojewoda [.] po podjęciu zawieszonego postępowania decyzją z [.] października 2012 r. uchylił w całości decyzję Starosty Powiatu [.] z [.] kwietnia 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy zwrócił uwagę na związanie organów administracji publicznej wytycznymi zawartymi w ww. wyrokach, a zatem w zakresie konieczności zwaloryzowania odszkodowania ustalonego decyzją z [.] lutego 1960 r. Niemniej, ustawa z 29 września 1990 r., na którą wskazał WSA w Rzeszowie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r., utraciła moc w związku z wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego podstawę waloryzacji odszkodowania stanowić musiał art. 132 ust. 3 U.g.n.. Tym samym zaskarżona decyzja okazała się prawidłowa, a zarzuty odwołania niezasadne. Strony zostały zawiadomione o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji.

Z decyzją Wojewody [.] nie zgodzili się BH, KW, MP i TC, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi zawarte w jednym piśmie procesowym. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 8 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte jej uzasadnienie, w szczególności w aspekcie dostosowania kwoty wartości utraconej nieruchomości do cen z daty wypłaty odszkodowania. Tymczasem w myśl art. 21 i 64 Konstytucji RP odszkodowanie za utracone prawo własności powinno spełniać kryterium odpowiedniości. Ochronie finansowych interesów osób wywłaszczonych ma służyć instytucja waloryzacji, która powinna zapewnić adekwatność pomiędzy wartością przyznanego odszkodowania w dacie jego ustalenia oraz w dacie wypłaty. Za spełniającej to wymaganie nie można w ocenie skarżących uznać przyznanej kwoty 4.351,98 zł, ponieważ nie odpowiada ona wartości przeszło hektarowej nieruchomości w centrum miasta. Ponadto nie rozpoznano sprawy pod kątem ważności decyzji z [.] lutego 1960 r. w zakresie ustalonego odszkodowania. Wobec tego skarżący zażądali uchylenia obu zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Postanowieniem z 21 lutego 2014 r. sygn. II SA/Rz 1121/13, Sąd postanowił zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o ocenę zgodności art. 227 U.g.n. z art. 2, 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrokiem z 9 marca 2017 r. sygn. P 13/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 227 U.g.n. jest zgodny z art. 2 w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec powyższego postanowieniem z 17 marca 2017 r. podjęto zawieszone postępowanie sądowe, a sprawę zarejestrowano pod sygn. II SA/Rz 309/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Do powyższego dodać należy, iż zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, a także art. 170 tej ustawy przytoczony w decyzji Wojewody.

W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie organy zasadnie oceniły, że zmiana stanu prawnego, która nastąpiła po wyroku tut. Sądu z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie sygn. SA/Rz 1270/03 wobec utraty mocy przez ustawę z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (art. 241 U.g.n.) i wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie zwalniałą ich z obowiązku dokonania waloryzacji kwoty odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [.] lutego 1960 r. nr [.]. Do waloryzacji konieczne natomiast było zastosowanie obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy przez organy przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 132 ust. 3 U.g.n. a także zasad tej waloryzacji ustalonych w art. 227 U.g.n. Zgodnie z art. 132 ust. 3 U.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że waloryzacja kwoty odszkodowania nastąpiła w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego AT z dnia 17 maja 2013 r. Kwestią bezsporną jest bowiem, iż Prezes Głównego Urzędu Statystycznego nie ogłosił wskaźników zmian cen nieruchomości. Zgodnie z art. 5 U.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Według zaś art. 227 U.g.n. do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Mimo więc podkreślanego w orzecznictwie sądów administracyjnych cywilistycznego charakteru roszczenia o zapłatę odszkodowania za odjęcie prawa własności (zob. m.in. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1083/14 – www.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach; Lex nr 2032683) zasady jego ustalania i waloryzacji określone zostały w przywołanych przepisach U.g.n. W kontrolowanej sprawie nie było więc możliwe ani kolejne ustalenie wysokości należnego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania – tym bardziej biorąc pod uwagę aktualną wartość nieruchomości i fakt, że jest ona aktualnie położona – jak wskazują skarżący – w centrum miasta. Jej wyłącznym przedmiotem była waloryzacja odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [.] lutego 1960 r. Zgodnie z art. 128 ust. 1 U.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tego prawa. W świetle art. 128 i następnych U.g.n. nie budzi wątpliwości, że odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości jest zgodnie z art. 5 U.g.n. "kwotą należną z tytułu określonego w tej ustawie". Do waloryzacji kwoty odszkodowania – wobec treści przywołanych przepisów art. 5 i art. 227 U.g.n. jako przepisów szczególnych nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego pozostawiające sądom powszechnym orzekającym w postępowaniach cywilnych, a w konsekwencji i biegłym sporządzającym w takich sprawach opinie pewną swobodę pozwalającą – w zależności od konkretnych okoliczności – w zakresie wyboru metody i sposobu waloryzacji świadczenia dokonywanej w oparciu o art. 3581 § 3 K.c. Wielokrotnie przywoływane przez skarżących orzeczenia Sądu Najwyższego nie mogły więc z tych powodów mieć żadnego wpływu ani na stanowisko Sądu ani na ocenę legalności kontrolowanych decyzji organów administracji. Sąd nie tylko nie mógł zarzucić organom, które oparły swe decyzje na opinii biegłego, która to opinia została sporządzone zgodnie z przepisami U.g.n. według zasad waloryzacji określonych w tej ustawie, że decyzje są niezgodne z prawem, ale też – co zresztą było niewątpliwym mankamentem przy formułowaniu pytania do Trybunału Konstytucyjnego – w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a., nie mógł dopuścić i przeprowadzić dowodu z opinii biegłego, który dokonałby waloryzacji kwoty odszkodowania wynikającej z decyzji z dnia 15 lutego 1960 r. biorąc pod uwagę zmianę cen porównywalnych nieruchomości. W/w przepis P.p.s.a. pozwala Sądowi jedynie na przeprowadzenie w określonych okolicznościach uzupełniających dowodów z dokumentów a nie opinii biegłego.

Trzeba jednak pamiętać, że przekazanie przez ustawodawcę orzekania kwestii związanych z odszkodowaniem za wywłaszczone nieruchomości organom administracji ma także pozytywne konsekwencje takie jak brak możliwości uwzględnienia przedawnienia roszczeń.

W świetle znanego na rozprawie w dniu 25 kwietnia br. skarżącym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt P 13/14 ogłoszonego w Dz.U. z dnia 13 marca 2017 r., poz. 518, przepis art. 227 U.g.n., zgodnie z którym zwaloryzowane zostało odszkodowanie wynikające z decyzji jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec powyższego Sąd nie ma aktualnie żadnych podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji opartych na opinii biegłego, który urealnił kwotę odszkodowania wynikającego z decyzji z dnia 15 lutego 1960 r. zgodnie z tym przepisem.

Po sporządzeniu opinii przez biegłego – rzeczoznawcę majątkowego – aktualną na maj 2013 r., pismem z dnia 21 maja 2013 r. zostały zawiadomione o zgromadzeniu dowodów niezbędnych do wydania decyzji. Zawiadomienie odebrali – TC w dniu [.] maja 2013 r., KW także [.] maja 2013 r. MP pisma nie odebrała lecz przesyłka pocztowa została pierwszy raz awizowana w dniu 24 maja 2013 r., powtórnie awizowana 3 czerwca 2013 r. Wobec jej niepodjęcia przez adresata w ciągu 14 dni od pierwszego awiza, została zwrócona nadawcy w dniu 8 czerwca 2013 r., tj. następnego dnia po upływie w/w 14 dni od jej pierwszego awizowania. Zgodnie z art. 44 K.p.a. jest to tzw. doręczenie zastępcze, które znajduje zastosowanie wówczas, gdy nie można pisma doręczyć w sposób określony przepisami art. 42 i art. 43 K.p.a. W tym konkretnym przypadku zostały spełnione wszystkie niezbędne przesłanki do przyjęcia, że skuteczne doręczenie stronie pisma z dnia 21 maja 2013 r. nastąpiło z dniem 7 czerwca 2013 r. Stronom zostały stworzone warunki do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do tego materiału. Organ II instancji nie przeprowadził zaś żadnych nowych dowodów. W myśl utrwalonego orzecznictwa nawet w razie naruszenia obowiązków z art. 10 § 1 K.p.a. taki zarzut może być skuteczny jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05 – ONSA WSA 2006, nr 6, poz. 157). Co prawda nie ma w aktach dowodu doręczenia zawiadomienia z dnia 21 maja 2013 r. BH na adres dla doręczeń, ale nie wykazano, aby brak doręczenia jej zawiadomienia uniemożliwił tej stronie dokonanie jakiejkolwiek czynności procesowej. Stwierdzenie to należy odnieść do wszystkich stron w zakresie postępowania odwoławczego.

Istotnie Wojewoda w swej decyzji może zbyt lapidarnie, ale po przedstawieniu przebiegu sprawy, odwołując się do wskazań z prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, które były dla organów administracji wiążące (zarówno w świetle art. 153 P.p.s.a. jak i art. 170 P.p.s.a.) wskazał jaka była podstawa waloryzacji odszkodowania. Jeszcze raz podkreślić należy, iż przedmiotem kontrolowanej sprawy nie było ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną w 1938 r. nieruchomość, ale waloryzacja odszkodowania przyznanego decyzją z dnia [.] lutego 1960 r., które – jak ustalono – nie zostało wypłacone uprawnionym osobom. Wbrew zarzutom skargi lapidarność uzasadnienia nie umożliwiała jednak kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Zgodzić się wypada ze skarżącymi, że w pewnym zakresie mogła ona naruszać zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 K.p.a., ale w ocenie Sądu to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Zwaloryzowana kwota odszkodowania, podstawy jej ustalenia i zastosowany sposób waloryzacji jasno wynika ze znajdującej się w aktach opinii biegłego – rzeczoznawcy majątkowego. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wiarygodności tej opinii, zwłaszcza, że de facto jest ona po prostu przeliczeniem kwoty odszkodowania wynikającej z decyzji z 1960 r. wskaźnikami publikowanymi w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski", a więc każdy może ustalić te współczynniki, dokonać przeliczenia i porównać wynik. W świetle obowiązującego w chwili orzekania przez organy prawa, nie było innej i realnej możliwości – jak tego chcą skarżący – "dostosowania kwoty wartości utraconej nieruchomości do cen z daty wypłaty odszkodowania". W aktualnym na dzień rozstrzygnięcia na drodze administracyjnej stanie prawnym taka była ustalona przez ustawodawcę metoda waloryzacji wcześniej ustalonego odszkodowania. Organy zaś ostatecznie postąpiły zgodnie z przepisami U.g.n. i nie było innej możliwości waloryzacji odszkodowania, które mimo, iż zostało ustalone nie zostało stronom wypłacone.

Jak podkreślał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 marca 2017 r., na gruncie Konstytucji RP nie można mówić o nakazie bezwzględnej "pełnej ochrony praw majątkowych", a art. 21 ust. 2 Konstytucji RP nie przewiduje pełnego odszkodowania, lecz wymaga by było ono słuszne. Prawo do odszkodowania nie ma charakteru absolutnego, zaś konieczność zastosowania wskaźnika inflacyjnego nie oznacza automatycznie, że waloryzacja kwot przyznanych lecz niewypłaconych odszkodowań nie ma sensu. Dodaje ona bowiem możliwość ochrony wartości ekonomicznej prawa do odszkodowania. Tak naprawdę to skarżący nie udowodnili, że rzeczywiście przyznane im decyzją z dnia [.] lutego 1960 r. odszkodowanie odpowiadało realnie rynkowej wartości wywłaszczonej w 1938 r. parceli gruntowej nr 733/2. W chwili wywłaszczenia nieruchomość ta położona była w miejscowości [.] i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, że aktualnie znajduje się – jak twierdzą skarżący – w centrum miasta [.]. Dla celów ustalenia odszkodowania istotny był stan z chwili wywłaszczenia a późniejszy los wywłaszczonej nieruchomości mógłby mieć w pewnych okolicznościach znaczenie tylko w wypadku, gdyby nie zrealizowany został na niej cel wywłaszczenia – ale te kwestie pozostają poza zakresem przedmiotu sprawy, którym była waloryzacja wcześniej już ustalonego odszkodowania.

Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [.] z dnia [.] lutego 1960 r. nie została wyeliminowana z obiegu prawnego. Biorąc także pod uwagę wskazania sądów administracyjnych, w tym zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt SA/Rz 1270/03, nie ulega wątpliwości, że organy zastosowały się do tych wskazań i nie było ich rzeczą w tym postępowaniu kwestionowanie ostatecznej decyzji i "zastanawianie się nad jej nieważnością". Rzeczą organów było natomiast załatwienie sprawy i zwaloryzowanie odszkodowania ustalonego decyzją PWRN z dnia [.] lutego 1960 r. w oparciu o przepisy prawa – w tym wypadku jedyną metodę a zarazem możliwość waloryzacji ustalonego wcześniej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, które nie zostało wypłacone osobom do niego uprawnionym przewidywał art. 227 U.g.n. Sąd orzekający w sprawie wyczerpał zaś możliwość zakwestionowania zgodności z Konstytucją w/w przepisu.

Trudno zarzucić organom, że pominęły przepis art. 132 § 2 U.g.n. w sytuacji gdy w pkt 3 decyzji Starosty z dnia [.] czerwca 2013 r. wprost zawarto stwierdzenie odpowiadające treści w/w przepisu. Na skutek opóźnienia lub zwłoki w zapłacie świadczenia pieniężnego wierzycielowi należą się odsetki ustawowe (art. 481 § 1 i § 2 K.c.). Nie oznacza to jednak, że kwestie te miały być badane i rozstrzygane w ramach kontrolowanego postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu brak było podstaw do zakwestionowania legalności decyzji organów obydwu instancji. Sąd nie stwierdził bowiem zaistnienia którejkolwiek przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c lub pkt 2 P.p.s.a. Dlatego skargę należało oddalić jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.