Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 469/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] uchylająca w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] i odmawiająca umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Skarżący z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zatrudniając pracowników, podlegał ubezpieczeniom. Jednakże nie uiszczał on składek z tego tytułu i na jego koncie powstało zadłużenie.

Pismem z dnia 16.11.2007 r. skarżący zwrócił się z prośbą o umorzenie zadłużenia figurującego na jego koncie jako płatnika składek, za okres od 02.1994 r. do 07.2004 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w [...], Inspektorat [...] odmówił umorzenia zadłużenia.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr 110/2014 Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.

Organ stwierdził, iż żadna z przesłanek wynikająca z art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) nie wystąpiła.

Organ podniósł, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej dostarczonym do Zakładu 16.09.2014 r. poinformował, że miesięczne stałe wydatki związane z leczeniem wynoszą 171,00 zł. Skarżący załączył rachunek z apteki za zakup 6 opakowań leków na kwotę 171,21 zł w dniu 22.08.2014 r., co do zażywania których informacja została zamieszona w zaleceniach do karty informacyjnej leczenia szpitalnego Kliniki Kardiologii Inwazyjnej, z dnia 15.05.2014 r.

Organ wskazał, iż do wniosku o umorzenie dołączono również rachunki dokumentujące wydatki gospodarstwa domowego, w tym:

1. za energię (prognoza zużycia za okres od 01.08.2014 r. do 30.08.2014 r.) w kwocie 137,03 zł, (miesięcznie w wysokości 68,51 zł), wraz z dowodem wpłaty z dnia 08.09.2014 r.,

2. usługi telekomunikacyjne za okres 01-30.09.2014 r. w kwocie 67,73 zł, wraz z dowodem wpłaty z dnia 08.09.2014 r.,

3. opłata za lokal do SBM [...] za miesiące 05.2014 r. w kwocie 700,00 zł, 06.2014 r. w kwocie 750,00 zł oraz 07.2014 r. w kwocie 700,00 zł (średnia z 3 miesięcy 716,67 zł miesięcznie),

4. abonament za RTF za okres od 07 do 12.2014 r. w kwocie 110,00 zł (średnio miesięcznie 18,34 zł).

Organ ustalił, że skarżący działalność gospodarczą pod nazwą ,,Usługi instalacji sanitarnych c.o. i gaz." zakończył z dniem 15.07.2010 r. Aktualnie nigdzie nie pracuje, a od dnia 26.01.2011 r. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Organ wskazał, że żona skarżącego D. N. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem 2.740,00 zł brutto, tj. 1.975,56 zł netto miesięcznie.

Z tego względu organ stwierdził, iż w przypadku skarżącego (dwuosobowego gospodarstwa), nie istnieje trwałe zagrożenie dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego, gdyż kwota minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi 1.786,12 zł.

Organ zauważył również, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej, z których można dochodzić należności z tytułu nieopłaconych składek na drodze postępowania egzekucyjnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r w punktach II i III oraz o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarzucił naruszenie następujących przepisów:

1. błędną wykładnię a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust 2 i ust. 3 punkty 3 i 5 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku. poprzez przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w ustawie w oparciu o które należności z tytułu składek mogą być umarzane;

2. naruszenie, poprzez błędną interpretację art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141 poz. 1365), gdzie organ uznał, że skarżący dostarczając zwolnienia lekarskie nie udokumentował swojej przewlekłej choroby, która pozbawiła go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sądy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012 r., poz. 270 tekst jednolity/; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Z art. 28 ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.jed. Dz. U. z 2013 r. poz.1442 ze zm.) zwana dalej u.s.u.s; wynika zasada, według której należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a. Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 ustawy. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 i 3 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Od zasady możliwości umorzenia składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności ustawa przewiduje dwa wyjątki. Pierwszy wyjątek został określony w art. 30 ustawy, który stanowi, że przepisów dotyczących możliwości umorzenia należności z tytułu składek nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, czyli np. do składek pracowników w części przez nich finansowanej. Składek takich (ale już nie należności ubocznych) nie można umorzyć.

Drugi wyjątek został opisany w art. 28 ust. 3a. ww. ustawy, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tym samym ustawodawca dopuścił możliwość umorzenia, pomimo braku całkowitej nieściągalności, należności z tytułu składek tych ubezpieczonych, którzy są równocześnie płatnikami składek .

Należy również zauważyć, że szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wymienionych w art.28 ust.3a u.s.u.s zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, Poz. 1365) dalej: jako rozporządzenie .

W myśl § 3 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Umorzenie może nastąpić w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak wynika z akt sprawy organy dokonał oceny wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne pod kątem wystąpienia wyżej wymienionych przesłanek.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń i społecznych (Dz.U. z 2013 r. poz.1442 ze zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki i Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), bowiem po stronie skarżącego nie istnieją wystarczające, szczególne okoliczności dające podstawę do umorzenia zadłużenia, związane z wykazaniem, że ze względu na stan majątkowy i sytuację zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki.

Oceniając sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów należy wskazać, iż organ słusznie stwierdził, że żadna z ww. przesłanek nie występuje w przedmiotowej sprawie. Skarżący utrzymuje się co prawda wyłącznie z pensji żony, ale uzyskiwany przez nią dochód przewyższa minimum socjalne.

Jak wynika z akt sprawy, jak i ze skargi skarżący jako przesłankę umorzenia przedmiotowych zaległości wskazuje stan zdrowia, który nie pozwala mu na prowadzenie działalności gospodarczej, jak i na podjęcie pracy. Jednakże należy zauważyć, że skarżący jest od 26 stycznia 2011 r. zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Fakt ten pozawala na stwierdzenie, że skarżący jest zdolny do pracy, gdyby tak nie było nie uzyskałby statusu osoby bezrobotnej, a w przypadku choroby przewlekłej nie pozwalającej na podjęcie jakiejkolwiek pracy uzyskałby świadczenie rentowe. Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby uzyskiwałby on takie świadczenie, ani to, iż jest nie zdolny do pracy, co wynikałoby z odpowiedniego orzeczenia zakładu rentowego, o której organ orzekający w niniejszej sprawie by wiedział z urzędu (ze względu na swoją właściwość w sprawach rentowych).

Także powoływanie się na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 7[...] października 2010 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku, nie może być brane pod uwagę, bo dotyczyło ono sytuacji majątkowej skarżącego w 2010 r., a nie w chwili wydawania decyzji II instancyjnej w 2014 r. Sąd bada prawidłowość wydania decyzji według stanu faktycznego na ten właśnie dzień

Organ ustalił bezsprzecznie, że skarżący posiada wraz z małżonką udziały we własności nieruchomości położonej w [...], gminie B[...], o nr [...], stanowiące grunt o powierzchni 1.600 m2, z którego można egzekwować należności z tytułu nieopłaconych składek. Skarżący nie wykazał, iż nie posiada tego majątku.

Mają powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że w toku postępowania administracyjnego organ prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy w tym przedstawione przez skarżącą zaświadczenia o stanie jej zdrowia. Strona natomiast, miała zapewnioną możliwość wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dowodów. Zaskarżona decyzja zawierała wyczerpujące uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną.

Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań – nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie z powyższego obowiązku, organ wywiązał się w sposób należyty.

Podsumowując Sąd zwraca też uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – ZUS. Ponadto przepisy u.s.u.s. przewidują możliwość uzyskania ulgi w postaci zawarcia układu ratalnego polegającego m.in. na rozłożeniu na raty zaległych należności składkowych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.