Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 354/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 pkt 1 oraz art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Janusz Walawski Sędzia WSA – Sławomir Fularski Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego i zamknięcia przewodu habilitacyjnego – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Rada Wydziału [...] Uniwersytetu [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), nie dopuściła [...] M. J. do kolokwium habilitacyjnego i zamknięcia przewodu habilitacyjnego, a w uzasadnieniu powołała się na protokół Komisji Wydziałowej z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz podała, że do głosowania było uprawnionych 97 osób, zaś w głosowaniu tajnym wzięło udział 57 osób, a za uchwałą głosowało 56 osób, zaś jedna osoba wstrzymała się od głosu.

W odwołaniu z dnia [...] września 2010 r. do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, skarżąca M. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podała, że Rada Wydziału zapoznała się z protokołem Komisji Wydziałowej zawierającym sprawozdania z recenzji [...] J. I., [...] E. T., [...] Z. B. oraz [...] C. S., w którym stwierdzono jednoznacznie negatywnie zarówno w odniesieniu do przedłożonej rozprawy habilitacyjnej, jak i wobec dotychczasowego dorobku naukowego. Dało to w konsekwencji podstawę do stwierdzenia, że Komisja nie widzi możliwości przedstawienia Radzie Wydziału wniosku rekomendującego do dalszych etapów przewodu habilitacyjnego, w tym kolokwium habilitacyjnego. W tej zatem sytuacji zgłosiła ona zastrzeżenia do powyższych recenzji, bowiem pojawiały się w nich, jej zdaniem, stwierdzenia niezgodne z prawdą oraz bezpodstawne lub nieuzasadnione zarzuty. Ponadto recenzenci nie są zgodni w ocenie poszczególnych elementów rozprawy habilitacyjnej, co może świadczyć o braku obiektywnych kryteriów ich oceny. W recenzji [...] J. I. zabrakło też oceny dorobku zawodowego, co jest niezgodne z ustawą o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzenia czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2004 r. Nr 15, poz. 128). W dalszej zaś i obszernej części w sposób szczegółowy ustosunkowała się do negatywnych ocen rozprawy habilitacyjnej.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu podała, że Sekcja Nauk [...] Centralnej Komisji po zapoznaniu się z odwołaniem i po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw wnioskowi o uchylenie zaskarżonej uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] (za uchyleniem decyzji 2 głosy, przeciw 33 głosy oraz 1 głos wstrzymujący się). W tej sytuacji Prezydium Centralnej Komisji postanowiło w głosowaniu tajnym nie przyjąć odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Wydziału (za przyjęciem odwołania 0 głosów, przeciw 11 głosów, wstrzymujących się 0 głosów). Uznano zatem, że poziom dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej skarżącej M. J. nie uzasadnia dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego, bowiem jest on wąski tematycznie i o dużych deficytach warsztatowych. Ponadto skarżąca nie sprostała wymogom, jakie stawia podjęcie tematyki o charakterze interdyscyplinarnym i nie wykorzystała ważnej literatury naukowej oraz nie potrafiła się do niej krytycznie odnieść. Niezależnie od powyższego wątpliwości budzi też reprezentatywność materiału empirycznego oraz to, że był on już wykorzystywany we wcześniejszych pracach (m.in. w rozprawie doktorskiej).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca M. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

a) naruszenie art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 29 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki poprzez brak sporządzenia prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji, podczas gdy zgodnie z przywołanym powyżej przepisem: "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.". Sposób zredagowania przedmiotowego uzasadnienia powoduje, iż w praktyce nie jest możliwa merytoryczna kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonej decyzji.

b) naruszenie art. 21 ust. 1 oraz 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki poprzez znaczne przekroczenie terminów ustanowionych przy rozpatrywaniu odwołania.

W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że uzasadnienie jest niewystarczające i budzące wątpliwości co do zgodności z prawem, bowiem Komisja nie ustosunkowała się do jej odwołania przytaczając w uzasadnieniu w sposób wybiórczy opinię recenzentów, a nie podano żadnych wyjaśnień dla zgłoszonych w odwołaniu uwag. Tymczasem obowiązkiem Centralnej Komisji jest wykazanie, że zgłoszone w odwołaniu zastrzeżenia do recenzji powinny być w sposób rzetelny i w całości wyjaśnione, bowiem skoro w ustawie przewidziano możliwość odwołania się, to logiczną tego konsekwencją jest odpowiedź na to odwołanie. Wyjaśnienia zaś powinny wykazywać w sposób naukowy, a przynajmniej logiczny racje recenzentów i pod takimi wyjaśnieniami powinny się podpisać osoby, które tych wyjaśnień udzieliły. Z kolei ów brak jest niedopełnieniem obowiązków przez Komisję, ponieważ pod decyzją podpisali się członkowie prezydium, którzy nie rozpatrywali bezpośrednio odwołania. Ponadto Komisja nie ustosunkowała się między innymi do faktu braku w recenzjach oceny dorobku naukowego. W odwołaniu jest mowa o tym, że w recenzji pana [...] J. I. zabrakło oceny dorobku. Takiej szczegółowej oceny nie zawiera również recenzja [...] T., co powinno skutkować nierozpatrywaniem tych recenzji przez Radę Wydziału [...], jednak Rada Wydziału głosowała nad dopuszczeniem do kolokwium habilitacyjnego, a Sekcja Nauk [...] Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych usankcjonowała niewypełnienie obowiązków, wynikających z ustawy, przez wyżej wymienionych profesorów, utrzymując uchwałę w mocy. Reasumując, brak oceny tego dorobku jest niezgodny z ustawą i przyjęcie przez Centralną Komisję takich recenzji nie jest zgodne z polskim prawem. Niezależnie od powyższego w decyzji Centralnej Komisji podano uzasadnienie odrzucenia, którego argumentacji nie można przyjąć, ponieważ zawiera elementy wskazujące na to, że Sekcja Nauk [...] Centralnej Komisji nie ma wypracowanych jasnych i obiektywnych kryteriów oceny prac, a w takim razie nie wiadomo, na jakiej podstawie feruje swoje wyroki. Z tego mianowicie powodu, że nie podano definicji "tematu", dlatego rozpatrywanie, czy dorobek jest wąski bądź szeroki tematycznie jest bezprzedmiotowe. Poza tym, jeśli podjęta tematyka (w artykułach, czy w pracy habilitacyjnej, co nie zostało sprecyzowane) była, co przyznano, interdyscyplinarna, to raczej wyklucza to jej zawężenie tematyczne. Nie podano, o jakich deficytach warsztatowych jest mowa, a do wszelkich uwag dotyczących strony formalnej pracy ustosunkowano się w odwołaniu. Zadziwiająca – w ocenie skarżącej – jest dbałość niektórych recenzentów właśnie o tę stronę formalną pracy, bowiem jest w stanie wykazać, że deficyty formalne nie były dla co najmniej dwóch recenzentów istotne w innych przypadkach, gdzie brak części zdania, bądź niepodawanie w ogóle nazwy wydawnictwa, nie były przeszkodą, by pracę ocenić pozytywnie, a w przypadku jej rozprawy ostro napiętnowano zmianę litery w nazwie wydawnictwa. Poza tym w odwołaniu wykazano brak znajomości metody, którą zastosowała, przez przynajmniej jednego z recenzentów. Nie podano uzasadnienia stwierdzenia o niepodołaniu wymogom pracy o charakterze interdyscyplinarnym, a także nie podano podstawy stwierdzenia o niewykorzystaniu ważnej literatury przedmiotu, a stwierdziła to m.in. osoba, która powołuje się na zaledwie dwie starsze pozycje dotyczące pośrednio opisywanego problemu. W dalszej części stwierdzono, że materiał empiryczny nie może być "wykorzystany", ponieważ jednego i tego samego materiału empirycznego różni naukowcy mogą użyć w swych pracach omawiając różne zagadnienia. Kwestię reprezentatywności korpusu tekstów wyjaśniono ponadto w odwołaniu, a jeśli zaś ten materiał był reprezentatywny dla pracy doktorskiej i licznych artykułów drukowanych w Polsce oraz na świecie, to dlaczego – zdaniem skarżącej – nie jest reprezentatywny dla rozprawy habilitacyjnej. Ponadto Komisja nie odpowiedziała na odwołanie w przewidzianym ustawą terminie, bowiem winna ustosunkować się do odwołania w terminie 9 miesięcy od daty złożenia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała, że prawidłowo dokonała czynności składających się na ten etap przewodu habilitacyjnego, jakim jest dopuszczenie do kolokwium habilitacyjnego. Dokonała ona bowiem oceny opierając się na ustaleniach faktycznych i prawnych dokonanych przez dwóch recenzentów CK i czterech recenzentów na etapie procedowania Rady Wydziału, a ocena dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej skarżącej została dokonana przez wszystkich recenzentów w sposób nader szeroko umotywowany, przy czym byli oni zgodni w swoich negatywnych konkluzjach, zaś dwaj recenzenci odnieśli się wprost do kwestii poruszanych w odwołaniu. Ponadto we wszystkich recenzjach sporządzonych na etapie procedowania Rady Wydziału zawarte są negatywne oceny wraz z negatywną rekomendacją co do dalszego przeprowadzenia przewodu, zaś stanowisko Komisji jest wyrażone w formie syntetycznej, co nie narusza art. 107 k.p.a. Ponadto na obecnym etapie nie sposób sobie wyobrazić polemiki merytorycznej, zaś terminy zawarte w ustawie nie mają charakteru zawitego.

W piśmie złożonym na rozprawie skarżąca ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę zarzuciła, że nie została poinformowana przez organ drugiej instancji o powołaniu dodatkowych dwóch recenzentów. Co więcej, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w zaskarżonej decyzji nie odniosła się do zarzutów i kwestii przedstawionych szczegółowo w odwołaniu. Skarżąca wskazała również, że jeden z recenzentów, był członkiem rady naukowej wydziału [...], która dopuściła do otwarcia jej przewodu habilitacyjnego i na tym etapie nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń, podczas gdy potem ocenił jej pracę negatywnie. Skarżąca podniosła także na rozbieżności w ocenie poszczególnych etapów jej pracy przez poszczególnych recenzentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż stosownie do postanowień art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 ze zm.), przewody doktorskie i habilitacyjne oraz postępowania o nadanie tytułu profesora, niezakończone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (1 października 2011 r.), są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych, przeto zasadnie w rozpoznawanej sprawie postępowanie prowadzone było zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy z dnia 18 marca 2011 r.

Stosownie zatem do postanowień art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.), przewód habilitacyjny przeprowadza i stopień doktora habilitowanego nadaje w szkole wyższej – rada wydziału lub rada innej jej jednostki organizacyjnej. Czynności przewodu habilitacyjnego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie: 1) wszczęcia przewodu habilitacyjnego; 2) wyznaczenia recenzentów; 3) dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego; 4) przyjęcia kolokwium habilitacyjnego; 5) nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 18 ust. 2 cyt. ustawy).

Jednocześnie zgodnie z art. 21 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18 ust. 2, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów za pośrednictwem rady właściwej jednostki organizacyjnej w terminie jednego miesiąca od dnia powiadomienia o treści uchwały. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami przewodu w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. Po rozpatrzeniu odwołania, w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy, Centralna Komisja albo utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylając ją, przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej (art. 21 ust. 2 cyt. ustawy).

Należy jednocześnie przypomnieć, iż sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy, czy przedłożona przez kandydata rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej, a także, czy w czasie kolokwium habilitacyjnego kandydat wykazał się odpowiednią wiedzą z tej dyscypliny nauki. W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej. W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami cyt. ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach (...), w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Należy jednocześnie zauważyć, że postępowanie to cechuje pewna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 29 ust. 1 cyt. ustawy, w postępowaniu tym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. W konsekwencji, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle nie znajdą w tym postępowaniu zastosowania. Ten szczególny charakter postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, dotyczy również postępowania odwoławczego toczącego się przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów. Z obowiązujących przepisów nie wynika też wymóg zapoznania habilitanta, w szczególności przed podjęciem decyzji przez Centralną Komisję, z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów (vide: wyrok WSA w W-wie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 555/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc zatem na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu procedura niedopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego i zamknięcia przewodu habilitacyjnego skarżącej została przeprowadzona w sposób prawidłowy i niedający podstawy do uwzględnienia skargi.

Przede wszystkim nie ma racji skarżąca zarzucając, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawiera prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia. Z tego mianowicie powodu, że podany przepis, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1078/11 (Lex nr 965902), stosownie do postanowień art. 29 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, o czym już była mowa powyżej, ma zastosowanie jedynie odpowiednio, a zatem dopuszczalne jest ograniczenie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Komisja bowiem jest organem kolegialnym, rozstrzygnięcia podejmuje w głosowaniu tajnym, a zatem nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za utrzymaniem uchwały odmawiającej dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego. Sądowa kontrola musi się ograniczyć do tego, czy w postępowaniu przed organami I i II instancji były zachowane podstawowe reguły proceduralne dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawach stopni naukowych.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że rozpoznając odwołanie Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów ograniczyła się tylko do wybiórczego przytaczania opinii recenzentów należy przypomnieć, iż wszystkie recenzje w ramach niniejszego postępowania były dla skarżącej negatywne. Jednocześnie organ nie miał obowiązku informowania skarżącej o powołaniu dwóch recenzentów do jej pracy, ani do zapoznawania jej z ich opiniami.

Bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest również fakt, że praca habilitacyjna skarżącej została oceniona pozytywnie przez radę naukową instytutu, recenzenta wydawniczego i radę wydziału, która podjęła uchwałę dotyczącą wszczęcia postępowania habilitacyjnego, skoro następnie podjęto uchwałę o niedopuszczeniu do kolokwium habilitacyjnego i zamknięciu przewodu habilitacyjnego. Należy przypomnieć, że podjęcie pozytywnej uchwały odnoszącej się do określonego etapu przewodu habilitacyjnego nie przesądza pozytywnej uchwały dotyczącej następnego jej etapu, określonego w obowiązującym wówczas art. 18 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy. Dlatego zdaniem Sądu brak jest przeciwwskazać, aby członek rady wydziału głosujący w sprawie wszczęcia przewodu habilitacyjnego, sporządził następnie negatywną recenzję co do pracy habilitacyjnej.

Sąd nie jest uprawniony także do odnoszenia się co do sprzeczności, które zdaniem skarżącej występują w dotyczących jej pracy recenzjach, albowiem Sąd administracyjny nie dokonuje merytorycznej oceny przedstawionych w danej sprawie recenzji ani nie wypowiada się w sprawie merytorycznych sporów naukowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1027/06, publ. tamże).

Przyznać natomiast należy rację skarżącej, że zaskarżona decyzja została wydana z uchybieniem terminu określonego na dokonanie tej czynności w art. 21 ust. 2 cyt. ustawy. Jednakże – w ocenie Sądu – uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Reasumując, stwierdzić zatem należy, że badając legalność zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.