Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 25/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 1949 nr 63 poz 494
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Włodzimierz Kowalczyk WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej O. S.A. w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. S.A. (obecnie O. S.A.) reprezentowanej przez adw. A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...]: w punkcie pierwszym stwierdzającą nieważność decyzji uwłaszczeniowej Wojewody W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w części dotyczącej działek nr [...] powstałych w wyniku podziału działki nr [...], powstałych w wyniku podziału działki nr [...] oraz w punkcie drugim stwierdzającą, że ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., w części dotyczącej działek nr [...], powstałych w wyniku podziału działki nr [...], została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji w powyższej części, z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a. - utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013r.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm), wydał decyzję nr [...] z dnia [...].04.1997 r., znak [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez p.j.o. P. - w W., której następcą prawnym jest T. Spółka Akcyjna w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego we wsi K. gmina L., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki o numerze [...].

Nadleśniczy Nadleśnictwa C. wnioskiem z dnia 22 grudnia 2008 r. wystąpił do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności ww. decyzji w całości i wstrzymanie jej wykonania, podnosząc, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż część przedmiotowych działek stanowiła i stanowi las, a w związku z tym nie można było dokonać ich uwłaszczenia w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 roku.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. znak [...] w punkcie pierwszym stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].04.1997 r., w części dotyczącej działek nr [...], powstałych w wyniku podziału działki nr [.,..] i działek nr [...], powstałych w wyniku podziału działki nr [...] oraz w punkcie drugim stwierdził, że ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...].04.1997 r., w części dotyczącej działek nr ...], powstałych w wyniku podziału działki nr [...], została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji w powyższej części, z przyczyny określonej w art. 156 § 2 kpa.

T. S.A., reprezentowana przez adw. A. K., pismem z dnia 6 września 2013 r., wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013r. znak [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek podmiotu nie mającego interesu prawnego do kwestionowania prawidłowości decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., a co za tym idzie nie posiadającego przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Ponadto wskazano, iż organ nieprawidłowo ustalił, iż uwłaszczonemu nie przysługiwało prawo zarządu do działek objętych decyzją. W szczególności wskazano, iż prawo to wynika z zarządzenia nr [...] Ministra Łączności z dnia [...] grudnia 1981 r. w sprawie połączenia jednostek organizacyjnych w Z. z Państwowym Przedsiębiorstwem [...]. We wniosku podniesiono również, iż organ błędnie zastosował przepisy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990r., art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz art. 1 ust. 1 oraz art. 14 ustawy z dnia 20 grudnia 1949r. o państwowym gospodarstwie leśnym, przyjmując, iż nie było możliwe uwłaszczenie P. na gruncie częściowo pokrytym lasem, skoro grunt ten został wyłączony z Państwowego Gospodarstwa Leśnego, a w planie zagospodarowania obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990r. nie był wyłącznie przeznaczony pod gospodarkę leśną.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. S.A. (obecnie O. S.A.) reprezentowanej przez adw. A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [..] sierpnia 2013 r. znak [...] - utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013r. W uzasadnieniu Minister wskazał, iż organ wojewódzki prawo zarządu państwowej jednostki organizacyjnej "P.", wyprowadził z zarządzenia nr [...] Ministra Łączności z dnia [...] grudnia 1981 r. w sprawie połączenia jednostek organizacyjnych w Z. z Państwowym Przedsiębiorstwem "P.", przy wskazaniu na § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97). Zarządzenie to w § 2 wskazuje, że "P." przejmuje zadania i majątek włączonych jednostek organizacyjnych, - w tym zadania i majątek b. przedsiębiorstwa państwowego S. w W.

W świetle § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. na prawo zarządu wskazują uchwały, zarządzenia lub decyzje, wydane w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeśli ustalenia tych dokumentów dotyczą jednoznacznie określonych nieruchomości.

W niniejszej sprawie ww. zarządzenie nr [...] Ministra Łączności z dnia [...] grudnia 1981 r. wskazuje tylko ogólnie na przejęcie majątku włączonych przedsiębiorstw. Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister zaznaczył, że w powołanym art. 4 § 1 pkt 8 rozporządzenia wyraźnie wskazano, iż zarządzenie, jako dokument potwierdzający prawo zarządu (użytkowania), winno zawierać jednoznacznie określone nieruchomości. Wymogu tego nie spełnia zawarte w zarządzeniu nr [...] sformułowanie "P." przejmuje zadania i majątek włączonych jednostek organizacyjnych". Wobec powyższego zarzut zawarty w punkcie drugim wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi wyłącznie polemikę z ustaleniami organu i nie może być skuteczny.

W ocenie Ministra należy przy tym zaznaczyć, iż na istnienie prawa zarządu po stronie poprzednika prawnego T. S.A. przed dniem wydania ww. zarządzenia nr [...], tj. przed dniem 31 grudnia 1981 r. nie wskazują zgromadzone w niniejszej sprawie dowody. W orzecznictwie administracyjnym wskazuje się bowiem, iż prawo użytkowania (późniejszego zarządu) mogło powstać na podstawie decyzji administracyjnej oddającej grunt w użytkowanie (zarząd), umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Natomiast w piśmie z dnia 25 lutego 1997 r. C. w W. wskazało, że nie posiada żadnej decyzji administracyjnej ustanawiającej zarząd, natomiast użytkuje nieruchomość od wczesnych lat powojennych. Dołączone do akt dokumenty, tj. wypis z rejestru gruntów, notatka w sprawie warunków technicznych z 1949 r., protokół z kontroli stanu budowy z 1949 r., protokół w sprawie wykonanej inwestycji z 1949 r., protokół ostatecznego odbioru robót z 1951 r., decyzja o lokalizacji szczegółowej z 1966 r., decyzja o pozwoleniu na budowę z 1967 r. oraz 4 oświadczenia osób fizycznych z 1996 r., wskazujące jakie obiekty budowlane zostały wybudowane, nie ustanawiały prawa użytkowania (zarządu) do przedmiotowego gruntu. Ponadto żaden z ww. dokumentów nie został wymieniony w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Wymienione dokumenty mogą co najwyżej wskazywać na fakt władania nieruchomością, co nie jest równoznaczne z posiadaniem prawa zarządu do gruntu.

T. S.A. C. w W. do wniosku z dnia 13 czerwca 1991 r. dołączyło oświadczenie Zastępcy Dyrektora i Głównego Księgowego z dnia 22 listopada 1991 r., wskazujące na budynki i urządzenia położone na gruncie i zawierające stwierdzenie "Oświadczamy, że na nieruchomości w K., będącej w zarządzie PPTT C. w W. znajdują się następujące budynki i urządzenia". W myśl § 4 ust. 2 oświadczenie może stanowić dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu, ale jedynie wyjątkowo, w sytuacji bowiem, gdy nie zachowały się wskazane w § 4 ust. 1 rozporządzenia dokumenty, a ponadto winno wskazywać na przekazanie nieruchomości państwowej jednostce organizacyjnej. Powyższe oświadczenie nie spełnia tego warunku. Tylko w sposób pośredni wskazuje ono na prawo zarządu, nie przytaczając dokumentów, z których prawo to może wynikać. W świetle zaś przedstawionych powyżej okoliczności, istnienie tego prawa nie zostało nawet uprawdopodobnione.

Stwierdzono również, iż skoro z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby w obrocie prawnym istniały, lub chociażby mogły istnieć dokumenty, na podstawie których uwłaszczony podmiot uzyskał w formie prawem przewidzianej prawo użytkowania (późniejszego zarządu) do ww. gruntu, to tym samym powyższe oświadczenie Zastępcy Dyrektora i Głównego Księgowego z dnia 22 listopada 1991r. nie mogło stanowić dowodu potwierdzającego prawo zarządu do ww. gruntu.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że P. w W. nie posiadała prawa zarządu do działek nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Brak prawa zarządu do gruntu wskazuje, że nie mogło zaistnieć uwłaszczenie w trybie art. 2 ww. ustawy z dnia z dnia 29 września 1990 r., a tym samym zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., co jest objęte dyspozycją z art. 156 § 1 pkl 2 Kpa.

Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzono, iż zarzuty zawarte we wniosku, w związku z brakiem poparcia ich jakimikolwiek nowymi dowodami, pozostają bez wpływu na ustalenia dokonane przez organ nadzoru.

Dodatkowo wskazano, że wspomniany art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990r. w sposób wyraźny wyłączał uwłaszczenie w tym trybie w odniesieniu do gruntów pozostających w zasobie Państwowego Funduszu Ziemi, jak i w zarządzie państwowych gospodarstw rolnych, nie wymieniając gruntów leśnych, jednakże status gruntów leśnych uregulowany został odrębnym aktem prawnym.

Z akt sprawy wynika, iż już od 1949r. część przedmiotowego gruntu była wykorzystywana na cele telekomunikacyjne. Nie oznacza to jednak, iż cały ww. teren został wyłączony z państwowego gospodarstwa leśnego (dalej p. g. l.) na podstawie art. 14 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r., tym bardziej, iż brak jest dokumentów potwierdzających przekazanie ww. nieruchomości pod zarząd innego ministra, niż właściwy w sprawach gospodarki leśnej.

Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają, że na dzień 5 grudnia 1990r. przedmiotowe nieruchomości były częściowo pokryte lasami. Z wypisu z rejestru gruntów wydanego w dniu [...] sierpnia 1991r. (wpis w 1986 r.) znak [...], jak również z wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia [...] stycznia 1992 r. przedstawiającej przebieg działek wg stanu z 1985 r. wynika, że działka nr [...] była w części obejmującej [...] ha, zaś działka nr [...] w części obejmującej [...] ha, zajęta pod lasy.

Z zaświadczenia Wójta Gminy L. z dnia 30 sierpnia 2010 r. znak [...] wynika, że zgodnie z miejscowym planem ogólnym zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy L. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania gminy L. - na okres perspektywiczny (Dz. Urz. Woj. Stołecznego Warszawskiego Nr 19, poz. 224), obowiązującym na dzień 5 grudnia 1990 r., działka nr [...] położona była na terenach: "rolnym bez prawa zabudowy", "lasów i zadrzewień" i "ogródków działkowych", natomiast działka nr [...] na terenie "urządzeń łączności i lasu". Powyższe potwierdza również załączona do ww. zaświadczenia kopia rysunku planu z 1988 roku.

Działki nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. częściowo stanowiły las i w planie zagospodarowania przestrzennego były w części przeznaczone na cele związane z gospodarką leśną. Tym samym działki nr [...], w powyższej częściach, wchodziły w skład państwowego gospodarstwa leśnego. Mając więc na uwadze stan faktyczny nieruchomości oraz obowiązujące w dniu uwłaszczenia przepisy prawa, stwierdzono, że nie było możliwe uwłaszczenie P. w W. tymi nieruchomościami. W ocenie organu naczelnego przeznaczenie części gruntu na cele niezwiązane bezpośrednio z gospodarką leśną nie przesądzało o wyłączeniu całej działki ewidencyjnej z p.g.l.

Dodatkowo wyjaśniono, że skoro z przedmiotowych działek nr [...] nie były wydzielone nieruchomości wyłącznie zajęte pod las, to Nadleśniczy Nadleśnictwa C. posiadał uprawnienia do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 1997 r. w całości, a nie tylko w części, w której nieruchomości te stanowiły las.

Odnosząc się do kwestii interesu prawnego Nadleśniczego Nadleśnictwa C. do kwestionowania prawidłowości ww. decyzji wskazano zatem, że brak jest jakichkolwiek dokumentów, wskazujących na trwałe wyłączenie przedmiotowych gruntów z państwowego gospodarstwa leśnego.

Działka nr [...] uległa podziałom i obecnie odpowiada działkom nr [...]. Powyższe wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] listopada 1997 r. znak [...], z dnia [...] marca 1998 r. znak [...], dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...], wykazu zmian gruntowych przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 1997 r. nr [...], wykazu zmian gruntowych z dnia [...] marca 1998 r., wykazu zmian gruntowych przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] września 2000 r. nr [...], wykazu zmian danych ewidencyjnych przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] marca 2008 r. nr [...]. Działka nr [...] uległa natomiast podziałowi na działki nr [...], co potwierdza mapa z projektem podziału stanowiąca załącznik do decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...].

Na mocy umowy z dnia [...] kwietnia 2002 r. Rep. [...], zawartej w wyniku wykonania zobowiązania wynikającego z protokołu z dnia [...] kwietnia 2002 r. Rep. [...], T. S.A. w W. przeniosła prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz budynków i budowli stanowiących odrębny przedmiot własności w odniesieniu do działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [...] oraz działki nr [...] na T. sp. z o.o. w K. Powyższa umowa była również podstawą wpisu T. sp. z o.o. w K jako użytkownika wieczystego ww. działek w księdze wieczystej nr [...].

W piśmie z dnia 6 kwietnia 2011 r. radca prawny H. K. - pełnomocnik T. sp. z o.o., wyjaśnił, że ww. umowa z dnia [...] kwietnia 2002 r. jest nieważna bowiem T. S.A. będąc cudzoziemcem w rozumieniu ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 1996 r. Nr 54, poz. 245 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia tej umowy), nie uzyskała prawem wymaganego zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych na jej zawarcie.

Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. uzgodnił treść księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez nakazanie Sądowi Rejonowemu [...] wykreślenia z działu II ww. księgi dotychczas wpisanego T. sp. z o.o. w K., jako użytkownika wieczystego nieruchomości i właściciela budynków i budowli i wpisanie w dziale II ww. księgi jako użytkownika wieczystego nieruchomości i właściciela budynków i budowli T. S.A. w W.

Z powyższego wynika, że T. S.A. - następca prawny jednostki uwłaszczonej, nadal pozostaje użytkownikiem wieczystym działki nr [...] oraz działek nr [...] powstałych w wyniku podziału działki nr [...], natomiast E. sp. z o.o. w K. nie legitymuje się do tych działek jakimikolwiek prawami rzeczowymi, a tym samym nie jest również stroną niniejszego postępowania. Powyższe potwierdza również wpis w księdze wieczystej nr [...].

Z wypisu z rejestru gruntów nr kancelaryjny [...] wynika, że użytkownikiem wieczystym działki nr [...] jest T. S.A.

W stosunku do działek nr [...] nie zaistniały zatem nieodwracalne skutki prawne, gdyż nieruchomości te nie podlegały obrotowi cywilnoprawnemu.

Z wypisu z rejestru gruntów nr kancelaryjny [...] wynika, że właścicielem działki nr [...] jest [...].

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielami działki nr [...] na podstawie decyzji Starosty P. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, są Z. M. i E. M.

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że M. S. i A. S, na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. Rep. A nr [...], nabyli prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], natomiast na podstawie decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, stali się jej właścicielami.

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że B. K. i M. K., na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. Rep. A nr [...], nabyli prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], natomiast na podstawie decyzji Starosty P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wprawo własności, stali się jej właścicielami.

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że B. M. i J. M., na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002r. Rep. A nr[...], nabyli prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], natomiast na podstawie decyzji Starosty P. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, stali się jej właścicielami.

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikiem wieczystym działki nr [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002r. Rep. A nr [...], jest M. B..

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikiem wieczystym działki nr [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. Rep. A nr [...], jest K. K..

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikami wieczystymi działki nr [...], na podstawie umów sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002r Rep. A nr [...], nr [...] z dnia [...].08.2008 r. Rep. A nr [...] i postanowienia Sądu Rejonowego [...] o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] lutego 2006 r. sygn. akt. [...], są [...], natomiast użytkownikami tej działki są Z. S.A. z siedzibą w W. i M. przedsiębiorstwo Państwowe w W.

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikami wieczystymi działki nr [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. Rep. A nr [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego [...] , są [...].

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikami wieczystymi działki nr [...], na podstawie umów sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002r. Rep. A nr [...] i z dnia [...] sierpnia 2008 r. Rep. A nr [...], są [...].

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikami wieczystymi działki nr [....], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. Rep. A nr [...], są [...].

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. Rep. A nr [...], nabyli prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], natomiast na podstawie decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wprawo własności, stali się jej właścicielami.

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikami wieczystymi działki nr [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...], są [...].

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikiem wieczystym działki nr [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002r. sygn. akt [...], jest G. S.

Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że użytkownikami wieczystymi działki nr [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. sygn. akt [...], są [...].

Z ww. dokumentów wynika zatem, że w stosunku do działek nr [...] nastąpił obrót cywilnoprawny, który uniemożliwia stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji w powyższej części.

Mając powyższe na względzie Minister wskazał, iż przejęcie praw do nieruchomości przez osoby trzecie w trybie cywilnoprawnym powoduje nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., gdyż organ administracji nie może we własnym zakresie odwrócić skutków wynikających z umów o charakterze cywilnym.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. S. A. (obecnie O. S.A.) zarzucając jej:

I. naruszenie przepisów postępowania powodujące nieważność zaskarżonej decyzji tj.:

1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ decyzji I instancji z dnia [...] sierpnia 2013 r. w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy wynika, że Nadleśniczy Nadleśnictwa C. nie posiadał legitymacji do kwestionowania w ramach postępowania nieważnościowego prawidłowości decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997r. (dalej: "decyzja nr [...]") oraz nie posiada legitymacji do bycia stroną niniejszego postępowania z uwagi na brak interesu prawnego, co wobec nieuchylenia przez organ decyzji I instancji i nie umorzenia postępowania pierwszej instancji doprowadziło w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464 ze zm., dalej: "Ustawa z dnia 29 września 1990 r.") w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1993 r. Nr 23, poz. 97 ze zm., dalej: "Rozporządzenie") polegające na przyjęciu w zaskarżonej decyzji, że decyzja nr [....] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy w świetle okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy decyzja ta jest zgodna z prawem i nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów;

2. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania, poprzez nierozpoznanie przez Organ II instancji wszystkich żądań i twierdzeń skarżącego oraz nie ustosunkowanie się do nich w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 6 września 2013r., zarzutu naruszenia § 4 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia, w sytuacji gdy zarzut ten jest istotny dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania, a prawidłowa wykładnia § 4 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia powinna prowadzić do uznania, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji nr [...];

III. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.

1. § 4 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dokument, o którym mowa w tym przepisie musi zawierać "jednoznaczne oznaczenie nieruchomości", podczas gdy § 4 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia wymaga tylko "oznaczenia nieruchomości nie precyzując w jaki sposób powinno to nastąpić, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ, że Zarządzenie nr [...] Ministra Łączności z dnia [...] grudnia 1981 r. w sprawie połączenia jednostek organizacyjnych zgrupowanych w Z. z Państwowym Przedsiębiorstwem "P. (dalej: "Zarządzenie nr [....]") nie stanowi dokumentu potwierdzającego prawo zarządu poprzednika prawnego T. S.A. do gruntu zabudowanego położonego we wsi K. oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] (dalej: "Nieruchomość");

2. naruszenie art. 1 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 Ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. z 1949 r., Nr 63, poz. 494 ze zm., dalej: "Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r.") poprzez ich zastosowanie, co doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Organ, że w niniejszej sprawie, z uwagi na treść tych przepisów nie było możliwe uwłaszczenie poprzednika prawnego T. S.A. Nieruchomościami stanowiącymi działki nr [...].

Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. nieważności zaskarżonej decyzji MTBiGM z dnia [...] października 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji z dnia [...] sierpnia 2013 r., a w przypadku gdyby w ocenie Sądu nie wystąpiła w niniejszym postępowaniu okoliczność, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniająca powyższe wnioski wniesiono o uchylenie w całości przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji MTBiGM z dnia [...] października 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji z dnia [...] sierpnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, nr 2, poz. 31; zob. także uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, s. 29 uzasadnienia). Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszym rzędzie Sąd zobowiązany był odnieść się do zarzutów naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającego, zdaniem skarżącego, na utrzymaniu w mocy przez organ decyzji I instancji z dnia [...] sierpnia 2013 r. w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy wynika, że Nadleśniczy Nadleśnictwa C. nie posiadał legitymacji do kwestionowania w ramach postępowania nieważnościowego prawidłowości decyzji Wojewody W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997r. oraz nie posiada legitymacji do bycia stroną niniejszego postępowania z uwagi na brak interesu prawnego, co wobec nieuchylenia przez organ decyzji I instancji i nie umorzenia postępowania pierwszej instancji doprowadziło w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Interes prawny Skarbu Państwa – Nadleśniczy Nadleśnictwa C. w przedmiotowej sprawie należy wywieść z art.74 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444 z późn. zm.).

W myśl tego przepisu lasy państwowe stanowiące własność Skarbu Państwa, niebędące w zarządzie Lasów Państwowych, a pozostające pod zarządem innych ministrów i nieprzekazane z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. nr 63, poz. 494 z późn. zm.), w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy (tj. od 1 stycznia 1992r.) przechodzą, z zastrzeżeniem ust. 2, w zarząd Lasów Państwowych.

Ponadto, w dacie 5 grudnia 1990r. obowiązywała ustawa z dnia 20 grudnia 1949r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. Nr 63, poz.494 z późń zm.), która w art. 1 stanowiła, iż państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami leśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego, jak również zakładami przemysłu leśnego stanowią państwowe gospodarstwa leśne. Jak prawidłowo wskazał organ przepisy art. 14 ust. 1 ww. ustawy przewidywał wyłączenie poszczególnych obszarów z państwowego gospodarstwa leśnego i przekazanie pod zarząd innych ministrów. Wyłączenie takie nie powodowało trwałego zerwania z państwową gospodarka leśną bowiem przepis art. 14 ust. 2 przewidywał ponowne włączenie do ww. jeżeli potrzeby uzasadniające wyłączenie przestaną istnieć lub też będą mogły być zaspokojone bez takiego wyłączenia. Powyższa regulacja obowiązywała w dniu 5 grudnia 1990 roku.

Z akt sprawy wynika, iż już od 1949r. część przedmiotowego gruntu była wykorzystywana na cele telekomunikacyjne. Nie oznacza to jednak, iż cały ww. teren został wyłączony z państwowego gospodarstwa leśnego (dalej p. g. l.) na podstawie art. 14 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r., tym bardziej, iż brak jest dokumentów potwierdzających przekazanie ww. nieruchomości pod zarząd innego ministra, niż właściwy w sprawach gospodarki leśnej.

Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają, że na dzień 5 grudnia 1990r. przedmiotowe nieruchomości były częściowo pokryte lasami. Z wypisu z rejestru gruntów wydanego w dniu [...] sierpnia 1991r. (wpis w 1986 r.) znak [...], jak również z wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia [...] stycznia 1992 r. przedstawiającej przebieg działek wg stanu z 1985 r. wynika, że działka nr [...] o łącznej pow. [...] ha była w części obejmującej [...] ha, zaś działka nr [...] o łącznej pow. [...] ha w części obejmującej [...] ha, zajęta pod lasy.

Z zaświadczenia Wójta Gminy L. z dnia 30 sierpnia 2010 r. znak [...] wynika, że zgodnie z miejscowym planem ogólnym zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy L. Nr [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania gminy L. - na okres perspektywiczny (Dz. Urz. Woj. Stołecznego Warszawskiego Nr 19, poz. 224), obowiązującym na dzień 5 grudnia 1990 r., działka nr [...] położona była na terenach: "rolnym bez prawa zabudowy", "lasów i zadrzewień" i "ogródków działkowych", natomiast działka nr [...] na terenie "urządzeń łączności i lasu". Powyższe potwierdza również załączona do ww. zaświadczenia kopia rysunku planu z 1988 roku.

Działki nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. częściowo stanowiły las i w planie zagospodarowania przestrzennego były w części przeznaczone na cele związane z gospodarką leśną. Tym samym działki nr [...], w powyższej częściach, wchodziły w skład państwowego gospodarstwa leśnego.

Prawidłowo zatem przyjął organ, że przeznaczenie części gruntu na cele niezwiązane bezpośrednio z gospodarką leśną nie przesądzało o wyłączeniu całej działki ewidencyjnej z p.g.l.

Odnosząc się do kwestii interesu prawnego Skarbu Państwa - Nadleśniczego Nadleśnictwa C. do kwestionowania prawidłowości ww. decyzji należy znaczyć, że brak jest jakichkolwiek dokumentów, wskazujących na trwałe wyłączenie przedmiotowych gruntów z państwowego gospodarstwa leśnego.

Materiał dowodowy, zgromadzony na tym etapie postepowania, wskazuje, że nie nastąpiło trwałe wyłączenie z państwowego gospodarstwa leśnego i przekazanie działek nr [...] na cele związane z telekomunikacją. Powyższe stanowi o tym, że Nadleśnictwo C. posiada interes prawny w niniejszej sprawie. Dodatkowo, skoro z przedmiotowych działek nr [...] nie były wydzielone nieruchomości wyłącznie zajęte pod las, to Nadleśniczy Nadleśnictwa C. posiadał uprawnienia do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 1997 r. w całości, a nie tylko w części, w której nieruchomości te stanowiły las.

Rozpoznając niniejsza sprawę Sąd pragnie zwrócić uwagę na wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 97 ze zm.).

Rozdział 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993r. zawiera § 4 ust.1, który stanowi, że stwierdzenia prawa państwowych i komunalnych osób prawnych do zarządu nieruchomościami dokonuje się na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów. Przepis ten zawiera dziesięć punktów a w punkcie 8 stanowi, że takimi dokumentami są: uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych, oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powołanych w tych sprawach, jeżeli ustalenia tych dokumentów dotyczą jednoznacznie określonych nieruchomości.

Organ wskazał, że w świetle § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia zarządzenie nr 56 Ministra Łączności z dnia 31 grudnia 1981r. wskazuje tylko ogólnie na przejęcie majątku włączonych przedsiębiorstw. Natomiast wskazany przepis wskazuje, iż takie zarządzenie jako dokument potwierdzający prawo zarządu (użytkowania), winno zawierać jednoznaczne oznaczenie nieruchomości. Jeśli takie oznaczenie nie jest zawarte nie może być ono dokumentem w rozumieniu wskazanego § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia.

Ponadto zdaniem organu, dołączone do akt dokumenty, tj. wypis z rejestru gruntów, notatka w sprawie warunków technicznych z 1949 r., protokół z kontroli stanu budowy z 1949 r., protokół w sprawie wykonanej inwestycji z 1949 r., protokół ostatecznego odbioru robót z 1951 r., decyzja o lokalizacji szczegółowej z 1966 r., decyzja o pozwoleniu na budowę z 1967 r. oraz 4 oświadczenia osób fizycznych z 1996 r., nie zostały wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Organ dokonując wykładni ww. przepisu pominął natomiast § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993r. przyjmując, że przepisy te w określonym w sprawie stanie faktycznym nie znajdują zastosowania.

Rozumowanie to jest błędne. Przytaczając treść § 4 ust 2 i 3 rozporządzenia stanowi ono, że: Stwierdzenia prawa do zarządu nieruchomościami można także dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 oraz jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do dostarczenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów stanowiących dowody przy stwierdzaniu prawa do zarządu nieruchomościami albo zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych w tym zakresie.

Skoro przepis § 4 ust.1 pkt 8 mówi o jednoznacznie określonej nieruchomości zatem strona postępowania administracyjnego dysponująca aktem prawnym o którym mowa w tym przepisie ale bez jednoznacznego określenia nieruchomości nie może zostać pozbawiona możliwości dowodowych zawartych w § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Stawiałoby to stronę dysponującą dokumentami nie spełniającymi wymogów formalnych z § 4 ust. 1 rozporządzenia w gorszej sytuacji, niż strona która nie ma żadnych dokumentów o których mowa w ust.1. Wniosek takie jest nie do przyjęcia jako sprzeczny z zasadami logiki i prawidłowej wykładni przepisów.

Nawiązując do orzecznictwa we wskazanym wyżej przedmiocie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1994 r. SA/Gd 1226/94 podkreślił, że w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu określono dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa do zarządu (pkt 1-10); nie oznacza to jednak, iż wyłącznie wymienione tam dokumenty stwarzają możliwość stwierdzenia, że osoba prawna miała w zarządzie przedmiotową działkę ([...]).

Organ dokonał zatem błędnej wykładni prawa przyjmując, że strona dysponująca dokumentami wymienionymi w § 4 ust. 1 rozporządzenia, nie spełniająca jednak wymogów formalnych zawartych w ww. przepisie, pozbawiona jest możliwości skorzystania ze środków dowodowych wskazanych w § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia.

Powyższe uchybienia powodowały potrzebę uchylenia decyzji organu zarówno I jak i II instancji. Organ ponownie rozpoznając sprawę będzie zobowiązany przyjąć przedstawioną przez Sąd wykładnię i w sposób właściwy przeprowadzić postępowanie. Przede wszystkim organ będzie zobowiązany do przyjęcia, że w niniejszej sprawie stwierdzenia prawa do zarządu nieruchomości można także dokonywać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowych i komunalnych jednostkom organizacyjnym, złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a. Ponadto, organ jeśli nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust.1 lub uznaje, że dokumenty te nie spełniają wymogów określonych tym przepisem winien wezwać skarżącego do dostarczenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów stanowiących dowody przy stwierdzeniu prawa do zarządu nieruchomościami albo zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych w tym zakresie.

Po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego organ winien tak zgromadzony materiał ocenić zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dopiero wykonanie tych czynności będzie bowiem dawało możliwość wydania właściwej i nie obarczonej wadami decyzji administracyjnej. Ponadto wskazane wyżej uchybienia w zakresie wykładni przepisów powodują, że Sąd na obecnym etapie nie może odnosić się do pozostałych zarzutów skargi.

Dostrzeżone uchybienia wskazują na naruszenie przez organy w sposób istotny przepisów odnoszących się do postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) i obligowały Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku jak w pkt 2 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w pkt 3.