Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2124/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi P. S.A. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącej spółki kwotę 636 zł (sześćset trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 roku Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2003 roku o nr [...], na mocy której określono wysokość zobowiązania P. S.A., dalej zwanego Skarżącym, z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące lipiec, wrzesień, listopad i grudzień 2001 roku oraz za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, październik oraz grudzień 2002 roku w łącznej wysokości 21.171,64 złotych, w tym odsetki w wysokości 3.907,50 zł.

W uzasadnieniu decyzji Minister Polityki Społecznej podkreślił, iż wskutek wszczętego z urzędu postępowania Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stwierdził, iż Skarżący nie wywiązał się z obowiązku dokonania wpłat za okresy wymienione w sentencji decyzji. Organ I instancji był zatem zobowiązany – na mocy art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. Nr 8, poz. 60, dalej Op) – określić wysokość zaległości, jeżeli tylko podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części ciążącego na nim podatku. W przypadku skarżącego Przedsiębiorstwa zaległość z tytułu wpłat na PFRON powstała wskutek dokonywania wpłat już po terminie wymagalności i to na dodatek w kwotach niższych od kwot deklarowanych. Występujące wcześniej po stronie Skarżącego nadpłaty zostały - jak podkreślił Minister Polityki Społecznej – rozliczone zgodnie z art. 75 § 1 Op.

Decyzję tą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyło P. S.A., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie zaś o uchylenie jej w całości. Skarżące Przedsiębiorstwo podniosło, że wydając zaskarżoną decyzję organ [...] instancji naruszył art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21 § 3, art. 76, art. 122 i 210 § 4 Op, jak również art. 22 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Zdaniem Skarżącego organ naruszył art. 210 § 4 Op, ponieważ pominął przy wydaniu decyzji okoliczności podnoszone przez niego w toku postępowania, w szczególności zaś fakt składania deklaracji korygujących. Organ nie ustosunkował się nadto do wyjaśnień skarżącego Przedsiębiorstwa zawartych w piśmie z dnia 29 kwietnia 2003 roku, ani też w żaden sposób nie uwzględnił okoliczności w nim podniesionych. Jak wyjaśnił Skarżący, dokonywał on zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obniżenia należnych na Fundusz wpłat z tytułu zakupu usług lub produkcji pracodawcy będącego zakładem pracy chronionej tylko wtedy, gdy uregulował terminowo wszelkie wpłaty oraz otrzymał informację o kwocie obniżenia. Korekty deklaracji były składane, zgodnie z art. 81 Op, w miesiącu, w którym Skarżący otrzymał informację o kwocie obniżenia. W wyniku złożenia tych deklaracji powstała zdaniem Skarżącego nadpłata, która powinna była być zaliczona na poczet bieżących zobowiązań podatkowych. Oznacza to, że PFRON naliczył odsetki za te miesiące, w których powinien z urzędu uwzględnić nadpłaty za miesiące poprzedzające, a zatem w sposób nieuprawniony. Wynikało to z założenia, że złożenie korekty deklaracji nie stanowi podstawy do stwierdzenia nadpłaty i zaliczenia jej na poczet bieżących zobowiązań. Także organ odwoławczy w żaden sposób nie uzasadnił prawidłowości zajętego przez Prezesa PFRON stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej przytaczana jako ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 ppsa, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Oceniając zaskarżoną decyzję w tym zakresie należy stwierdzić, że nie odpowiada ona prawu, aczkolwiek nie wszystkie podniesione zarzuty znajdują uzasadnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że Minister Polityki Społecznej jako organ [...] instancji nie przedstawił dowodu doręczenia swojej decyzji skarżącemu Przedsiębiorstwu. Załączona kopia dowodu doręczenia dotyczy decyzji nr [...], której adresatem była Z. S.A., nie zaś zaskarżonej decyzji o nr [...]. Sąd jednak uznał w tej mierze za wiarygodne oświadczenie Skarżącego zawarte w skardze, iż decyzja został mu doręczona w dniu 10 sierpnia 2004 roku, gdyż ani w odpowiedzi na skargę, ani na rozprawie organ tego oświadczenia nie zakwestionował.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) do wpłat określonych w art. 21 ust. 1, 23, 31 ust.3 pkt 1 i art. 33 ust. 4a, 7, i 7a stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa. Rozwiązanie to zapewnia skuteczność ściągania należnych Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych środków, jednocześnie jednak obliguje Fundusz do zachowania zasad i reguł postępowania określonych tą ustawą, a przedsiębiorcom dokonującym wpłat na rzecz Funduszu daje w tym zakresie uprawnienia przysługujące podatnikom. Stwierdzić należy, że zasady postępowania określone przepisami Ordynacji podatkowej zostały w niniejszej sprawie naruszone, a obowiązujące przepisy nie znalazły właściwego zastosowania. Jednakże, jeśli w tym kontekście uwzględnić treść art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, iż przepisów tego kodeksu, z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII, nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, to trudno uznać za uzasadniony zawarty w skardze zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 7 Kpa.

Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 210 § 4 Op. Zgodnie bowiem z przepisem tego artykułu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Innymi słowy uzasadnienie decyzji powinno, odzwierciedlając realizację w toku postępowania wyrażonej w art. 122 i 187 Op zasady prawdy obiektywnej, umożliwić jednocześnie urzeczywistnienie wyrażonej w art. 191 Op zasady swobodnej oceny dowodów.

Art. 122 Op stanowi, że organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Art. 187 § 1 Op konkretyzuje ten obowiązek, określając, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie tak zebranego materiału dowodowego - jak stwierdza art. 191 Op - organ podatkowy ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, w uzasadnieniu decyzji powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2000 roku w/s III SA 760/99 (Lex nr 46587) uzasadnienie faktyczne i prawne każdej decyzji jest jej integralną częścią. Art. 210 § 4 Ordynacji stanowi, że uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji tych warunków nie spełnia, bowiem poza ogólnikowym stwierdzeniem, iż Skarżący nie wywiązał się z obowiązku dokonania wpłat za miesiące lipiec, wrzesień, listopad i grudzień 2001 roku oraz za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, październik oraz grudzień 2002 roku uzasadnienie w żaden sposób nie wskazuje, w jaki sposób organ wyliczył wielkość zobowiązania (21.171,64 zł). W uzasadnieniu decyzji organy obu instancji nie odniosły się do twierdzeń Skarżącego o istnieniu nadpłaty za poszczególne miesiące, w zaś szczególności te, za które określono zobowiązanie. W uzasadnieniu swojej decyzji co prawda Minister Polityki Społecznej podkreślił, iż "na podstawie przesłanych przez Skarżącego danych dokonano ponownego przeliczenia salda podmiotu", jednakże ani on jako organ II instancji, ani Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jako organ I instancji nie wskazał, jakie kwoty Skarżący za te okresy wykazywał w składanych deklaracjach, a jakie w rzeczywistości wpłacał. Jest to o tyle istotne, gdyż tylko wykazanie, że wpłacane kwoty nie odpowiadały kwotom wykazanym w deklaracjach uzasadniałoby zgodnie z art. 21 § 3 Op wydanie decyzji w tym trybie.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 72 Op, który przecież znajduje zastosowanie do wpłat określonych w art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, z zastrzeżeniem § 2. Dopiero zatem właściwe procesowo rozstrzygnięcia organu co do faktu istnienia lub nieistnienia nadpłaty mogły być podstawą do określenia zaległości i ewentualnych odsetek.

Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2002 roku w sprawie I SA/Gd 1123/99 nie można uznać za działanie pogłębiające zaufanie do organów państwa, z jednej strony zobowiązywanie strony do uiszczania odsetek od nieuiszczonego w terminie podatku, a z drugiej strony brak należytej reakcji organów na jednoznaczne stanowisko strony zajmowane w toku kontroli w przedmiocie nadpłaty podatku. Zdaniem NSA skoro podatnik podnosi w trakcie postępowania w zakresie prawidłowości naliczania podatku, że uiścił podatek w kwocie wyższej od należnej, to prowadzić musi do konkluzji, że organ powinien co najmniej dokonać niezwłocznej weryfikacji podnoszonych zarzutów. Sąd badający niniejszą sprawę nie tylko w pełni podziela pogląd wyrażony we wspomnianym wyroku przez NSA, lecz uznaje również, że zawarte w tezach do tego wyroku wnioski i oceny zachowują swoją aktualność także na gruncie wpłat określonych w art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Tylko na marginesie Sąd chciałby podkreślić, że zgromadzone w sprawie akta administracyjne nie są kompletne, brak w nich zarówno dokumentacji dotyczącej składanych przez Skarżącego deklaracji, korekt do nich, jak i dokumentacji dotyczącej wielkości wpłat. W kontekście tej uwagi mogą się wydawać zrozumiałe wykazane braki uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o przepisy art. 145 § 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.