Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 318/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 80,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 5 października 2009 r. J. R. wystąpił do Wójta Gminy Dobrzeń Wielki o wymeldowanie żony K. R. z pobytu stałego w C., przy ul. [...], podając, że jego żona nie mieszka pod w/w adresem od 29 kwietnia 2008 r. i od tego dnia czasowo przebywa w wynajmowanym mieszkaniu w O., przy ul. [...]. Wnioskodawca wskazał również, że od dnia opuszczenia lokalu żona kilkakrotnie pojawiała się w nim, zabierając rzeczy będące ich wspólną własnością, natomiast jej ostatnia wizyta w dniu 17 sierpnia 2009 r. zakończyła się interwencją Policji, a także wszczęciem postępowania przeciwko żonie o zniszczenie ścian mieszkania, uszkodzenie ciała oraz groźby karalne.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Wójt Gminy Dobrzeń Wielki decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., orzekł o odmowie wymeldowania K. R. z miejsca pobytu stałego w C., przy ul. [...]. Relacjonując przebieg postępowania organ przytoczył treść zeznań przesłuchanych w sprawie świadków oraz wyjaśnień stron, stwierdzając na ich podstawie, że w przypadku K. R. nie doszło do dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego mieszkania. Organ, powołując się na treść art. 7 ustawy wywiódł, że wskazane przez wnioskodawcę opuszczenie miejsca stałego zameldowania związane jest z czasowym pobytem K. R. w O. Natomiast w art. 8 ustawy podano okoliczności potwierdzające charakter pobytu czasowego uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące, do których należy m.in. wykonywanie pracy poza miejscem stałego pobytu. Dalej, organ wyraził pogląd, powołując się w tym zakresie na stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, iż organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym przez czynność materialno - techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy. Natomiast, związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego. Wobec powyższego organ stwierdził, że wymeldowanie nie jest możliwie, bowiem nie zostały spełnione niezbędne przesłanki, którymi są trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez wymeldowania. Warunków powyższych nie spełnia zameldowanie K. R. na pobyt czasowy w O. od dnia 14 sierpnia 2010 r. oraz wola powrotu do miejsca stałego pobytu.

W bardzo obszernym odwołaniu J. R. wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości. Zarzucił, że w postępowaniu popełniono szereg uchybień, a uzasadnienie decyzji zawiera błędy logiczne, zaś argumentacja organu jest sprzeczna z dowodami. Podniósł, że urzędniczka prowadząca postępowanie była stronnicza i nie znała niezbędnych regulacji prawnych, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo jako źródło prawa. Odwołujący przytoczył także zeznania K. R., w których sama stwierdziła, że dobrowolnie opuściła sporne mieszkanie i nie ma zamiaru do niego wracać, a potem składała na ten temat sprzeczne wyjaśnienia. Ponadto w decyzji pojawiły się stwierdzenia, które są niezgodne z dokumentami i zmieniają sens składanych zeznań. Organ nie dostrzegł sprzeczności w zeznaniach K. R. oraz pana W., dotyczących wspólnego zamieszkiwania, jak i złożenia nieprawdziwych zeznań odnośnie zabranych rzeczy. Odwołujący wskazał, że nieprawdziwe były też zeznania co do przebiegu zdarzenia z dnia 17 sierpnia 2009 r. oraz doniesień do Prokuratury i Sądu. W decyzji pominięto wyjaśnienia odwołującego odnośnie wyrzucenia rzeczy osobistych żony, co w rzeczywistości nastąpiło za jej zgodą. Ponadto zmuszono go do składania zeznań w sprawach, które nie mają nic wspólnego z przedmiotem sprawy. Nie uwzględniono też faktu, że K. R. nie wystąpiła w stosownym terminie z powództwem posesoryjnym, co więcej, złożyła wniosek w Urzędzie Gminy o przydział nowego mieszkania komunalnego, co w ocenie J. R. dowodzi zainteresowania samym meldunkiem, a nie obecnym mieszkaniem. Niezrozumiałym jest również powoływanie się przez organ na art. 8 ustawy, skoro czas dojazdu z miejsca stałego zameldowania do pracy żony wynosi ok. 15 min. Nadto, organ wadliwie, bo niezgodnie z dokumentami, zinterpretował informację z Policji, w której wyraźnie stwierdzono m.in., że osobą awanturującą się była K. R. Akta potwierdzające przebieg zdarzenia znajdowały się w Prokuraturze, jednak - mimo próśb odwołującego - nie wystąpiono o nie. Zdaniem J. R. komentarz na temat zeznań świadka A. Ś. też był nieprawdziwy. W decyzji odnotowano również zeznania dotyczące rzekomego "wygrażania" przez panią K., jednak nie uwzględniono jej wyjaśnień w tej kwestii. Podobnie, nie zostały uwzględnione wyjaśnienia odwołującego w zakresie rzekomego utrudniania kontaktu z dziećmi, czy utrudniania dostępu do mieszkania, a także zarzutu odnośnie domniemanych gróźb pod adresem żony. Dalej odwołujący podniósł, że nieprawdziwe jest stwierdzenie o częstym odwiedzaniu dzieci i ich pilnowaniu przez matkę. Kontakty te były bardzo rzadkie i w tym zakresie odwołujący złożył organowi obszerne wyjaśnienia. Następnie, J. R. zaprzeczył jakoby pani K. była jego konkubiną, podając, że na stałe mieszka we W., a w C. ma meldunek czasowy. Dalej powołał się na 12 przedstawionych w postępowaniu wyroków WSA i NSA, do których nie odniesiono się w decyzji. Zdaniem odwołującego, organ naruszył art. 75, 77 i 78 K.p.a. Wskazał również na przykłady mające świadczyć o stronniczości urzędniczki prowadzącej sprawę. Końcowo stwierdził, że dokonano błędnej interpretacji prawa w zakresie wymeldowania. Dodatkowo, odrębnym pismem z dnia 1 marca 2010 r. J. R. złożył skargę na pracownika Urzędu Gminy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy, Wojewoda Opolski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu K. R. z pobytu stałego w C., przy ul. [...]. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że ocena całości materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji oraz argumentacji podniesionej w odwołaniu potwierdziła, iż mieszkanie w C. nie jest miejscem stałego pobytu K. R. w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Świadczą o tym następujące dowody: wniosek J. R. z dnia 5 października 2009 r.; protokół przesłuchania K. R. z dnia 30 października 2009 r., w którym strona potwierdziła, że opuściła miejsce pobytu stałego w kwietniu 2008 r. i zabrała ze sobą część swoich rzeczy osobistych, pozostałą część jej mąż wyrzucił do kontenera a nadto podała, że w w/w miejscu nie koncentruje już swoich życiowych i bytowych interesów, choć nadal posiada klucze do mieszkania; protokoły przesłuchań świadków: I. S., L. O., J. S. oraz A. Ś., którzy zeznali, że K. R. opuściła miejsce pobytu stałego i bywa w nim rzadko; protokół przesłuchania J. W., który zeznał, że od końca kwietnia 2008 r. mieszka wraz ze swoją partnerką – K. R. w mieszkaniu w O. oraz, że krótko po opuszczeniu przedmiotowego lokalu K. R. często przebywała w nim do godz. 15-tej z powodu opieki nad dziećmi, a po awanturze w dniu 17 sierpnia 2009 r. nie wchodzi do mieszkania i ma ograniczony do niego dostęp; pismo Komisariatu Policji w D. z dnia 19 listopada 2009 r.; postanowienia Prokuratury Rejonowej w Opolu z dnia [...] oraz [...]; wydruki z portalu nasza-klasa.pl dołączone przez K. R., a także J. R.; oświadczenia K. R. z dnia 4 stycznia 2010 r. i 22 stycznia 2010 r., w których wyjaśnia, że z mieszkania wyprowadziła się pod wpływem gróźb słownych i awantur, zabrała wówczas część swoich rzeczy, a pozostałe zostały wyrzucone przez jej męża do kontenera. Nie była jednak w stanie wynająć samodzielnie mieszkania i dlatego zamieszkała u swojego kolegi (obecnie partnera). Natomiast po zakończeniu sprawy sądowej o rozwód zamierza powrócić do miejsca pobytu stałego. Następnie organ stwierdził, że analiza akt sprawy wykazała, iż K. R. opuściła miejsce pobytu stałego pod koniec kwietnia 2008 r., a dopiero w dniu 15 grudnia 2008 r. zameldowała się na pobyt czasowy w O. W miejscu pobytu stałego nie posiada już swoich rzeczy osobistych, nie nocuje w nim, jedynie przychodziła od czasu do czasu odwiedzić córkę. Odnosząc się natomiast do zeznań K. R., z których wynika, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolnie, lecz było spowodowane licznymi awanturami ze strony męża, organ stwierdził, iż od dnia opuszczenia lokalu strona nie podjęła skutecznych środków prawnych zmierzających do korzystania z niego. Dalej organ argumentował, że samo werbalne deklarowanie zamiaru zamieszkania w lokalu nie ma decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte żadnymi konkretnymi działaniami, wolę taką urzeczywistniającymi. Zdaniem organu, spełniona została zatem przesłanka niezbędna do wymeldowania, jaką jest trwałość opuszczenia lokalu. Ocena charakteru pobytu czasowego nie może być bowiem dokonywana w oderwaniu od innych okoliczności występujących w sprawie, takich jak wspólne zamieszkiwanie wraz z nowym partnerem w innym miejscu pobytu. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących złej interpretacji przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, Wojewoda wskazał, że dokonał jego ponownej, szczegółowej analizy. Podkreślił, że istniejący między małżonkami duży konflikt o charakterze życiowym (potwierdzają to liczne dokumenty zgromadzone w aktach sprawy) nie ma nic wspólnego z rejestracyjnym charakterem ewidencji ludności i dlatego nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia. Z kolei, dołączone do akt sprawy wydruki z portalu nasza-klasa.pl nie stanowią rzetelnego dowodu w sprawie, rozumianego zgodnie z art. 75 K.p.a. Ponadto, w treści decyzji organ odwoławczy odniósł się do skargi J. R. z dnia 1 marca 2010 r., stwierdzając, że organ pierwszej instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a., bowiem odwołujący brał czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego. Jako nieuzasadniony potraktował również zarzut naruszenia art. 12 i art. 35 § 3 K.p.a., wywodząc, że Wójt Gminy ustalił prawidłowy termin wszczęcia postępowania oraz dotrzymał terminów koniecznych do załatwienia sprawy. Dodatkowo organ odnotował, że postępowanie o wymeldowanie jest zwykle sprawą skomplikowaną i zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. powinno być załatwione nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym dopuszczalne jest również przesunięcie terminu załatwienia sprawy. Odnośnie pozostałych zarzutów zawartych w w/w skardze, a odnoszących się do pracownika Urzędu Gminy załatwiającego sprawę, organ stwierdził, że powinny one być rozpatrzone przez Wójta, jako przełożonego służbowego.

W skardze na powyższą decyzję K. R. nie zgodziła się z wymeldowaniem jej z pobytu stałego, stwierdzając, że do opuszczenia lokalu doszło w związku z licznymi awanturami urządzanymi przez jej męża – J. R. Podała, że wyprowadzka miała być krótką separacją pomiędzy nią a mężem, tymczasem mąż utrudnia jej powrót do mieszkania, i zameldował w nim M. K. Skarżąca podniosła również, że każda wizyta w mieszkaniu kończyła się wyzwiskami kierowanymi pod jej adresem przez męża, natomiast ostatni pobyt w mieszkaniu w dniu 17 sierpnia 2009 r. zakończył się jej pobiciem, w której to sprawie toczy się postępowanie przez Sądem Rejonowym w Opolu. Końcowo, skarżąca wyraziła wolę powrotu do spornego mieszkania, wnosząc o dokładne rozpatrzenie jej sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości wnioski i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r. Sąd zwolnił skarżącą od wpisu od skargi, odmawiając jej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W piśmie procesowym z dnia 12 października 2010 r. uczestnik postępowania J. R. złożył wniosek dowodowy, domagając się dopuszczenia dowodu w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Opolu Wydziału Karnego z dnia [...], sygn. akt [...], który dotyczył zdarzenia z dnia 17 sierpnia 2009 r. oraz pisma Komisariatu Policji w D. z dnia 19 listopada 2009 r. Następnie, w piśmie z dnia 12 października 2010 r. J. R. ponownie wskazał na sprzeczności w zeznaniach i oświadczeniach skarżącej, w tym także we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Poinformował również, że w dniu 23 września 2010 r. odbyło się posiedzenie Sądu Rejonowego w Opolu - Wydział Karny, na którym rozpoznano jego zażalenie w sprawie, w której złożył zawiadomienie o popełnieniu przez K. R. przestępstwa polegającego na składaniu fałszywych zeznań. Nadmienił, że w ocenie Sądu, takie zawiadomienie powinno pochodzić od organu administracji publicznej lub sądu administracyjnego.

Na rozprawie sądowej w dniu 28 października 2010 r. skarżąca podtrzymała skargę i wnioski w niej zawarte, powołując się dodatkowo na argumentację przedstawioną w organie. Zaakcentowała, że mąż mówił nieprawdę odnośnie relacji z przebiegu rozmowy telefonicznej, do czego sam się przyznał. Wyjaśniła, że jej zeznanie dotyczące braku zamiaru powrotu do domu rozumiała w ten sposób, iż nie zamierza do niego powrócić do czasu, kiedy sytuacja się nie unormuje. Pisząc w skardze o oddaniu sprawy do Sądu Rejonowego miała na myśli sprawę o jej pobicie, w której zapadł już wyrok (nieprawomocny), którym uznano J. R. za winnego zarzucanego czynu. Na pytanie Sądu skarżąca podała, że nie pamięta w jaki sposób sformułowała wniosek o przydział lokalu mieszkalnego, czy np. chodziło o zamianę na dwa mniejsze mieszkania. Natomiast złożenie takiego wniosku zasugerowała skarżącej urzędniczka znająca jej sytuację rodzinną i prowadząca sprawę. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jest przeciwna uwzględnieniu wniosków dowodowych złożonych przez J. R.

Uczestnik postępowania J. R. wniósł o oddalenie skargi, popierając stanowisko Wojewody Opolskiego i powołując się na argumentację zawartą we wszystkich dotychczas składanych pismach. Wyjaśnił także, że przesłany do Sądu wyrok SR w Opolu jest już prawomocny, natomiast wyrok w sprawie karnej przeciwko niemu został zaskarżony.

Sąd, działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił zgłoszone wnioski dowodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stąd, Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i prawa materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Na wstępie odnotować trzeba, że w myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przepis ten jednoznacznie określa przesłanki, od wystąpienia których uzależnione zostało uznanie pobytu za stały. Należy przy tym zaznaczyć, że obie wymienione w nim przesłanki muszą wystąpić łącznie. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza bowiem o stałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania. Również sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie przesądza o stałym jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów.

Materialne przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego uregulowane zostały natomiast w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy, na podstawie którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tej regulacji, badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969). Słusznie również podkreślały sądy administracyjne, że stanowiące hipotezę omawianego przepisu "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka itp.), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989 r., nr 2, poz. 72). Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel w jakim to miejsce, np. na pewien czas, zostało opuszczone, a także o przyczynę opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że przedwczesne jest wyrażone przez organ odwoławczy stanowisko dotyczące zaktualizowania się przesłanek uzasadniających wymeldowanie K. R. Niewątpliwie, dla oceny dobrowolności opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu oraz trwałości tego opuszczenia kluczowe znaczenie miało prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Natomiast, jak wynika z lektury akt, w sprawie zebrano bogaty materiał dowodowy, przesłuchując świadków i uzyskując informacje od miejscowej Policji, jednak poczynione przez Wojewodę Opolskiego ustalenia faktyczne trudno uznać za oparte na wszechstronnie zebranym i rozważonym materiale dowodowym, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Z przepisu art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej podejmuje wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zobowiązany jest nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Ponadto - zgodnie z art. 80 K.p.a. - winien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stosownie zaś do art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie decyzji w zakresie ustaleń stanu faktycznego powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazane uregulowania nakładają na orzekające organy obowiązek odnośnie zebrania pełnego materiału dowodowego w kwestiach mających znaczenie w sprawie, ale także - co należy podkreślić - odnośnie poddania zgromadzonych dowodów wnikliwej analizie i ocenie, natomiast świadectwem dochowania tych obowiązków jest treść uzasadnienia podjętej decyzji.

Patrząc na zaskarżoną decyzję przez pryzmat przedstawionych powinności organów administracji, nie sposób uznać, że został w niej przedstawiony proces wartościowania mocy dowodowej i wiarygodności dowodów. Przede wszystkim należy wskazać, że organ drugiej instancji w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji przytoczył cały materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu, stwierdzając następnie, że dowody te potwierdzają tezę, iż mieszkanie przy ul. [...] w C. nie jest pobytem stałym K. R. Tymczasem, w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zeznania świadków, jak również wyjaśnienia samej skarżącej, są sprzeczne, zwłaszcza gdy chodzi o zamiar innego zlokalizowania jej centrum życiowego czy też woli powrotu do spornego mieszkania. Przykładowo, organ odwoławczy powołuje się na protokół przesłuchania skarżącej z dnia 30 października 2009 r., z którego wynika, że K. R. przedmiotowy lokal opuściła dobrowolnie i nie koncentruje w nim swoich życiowych i bytowych interesów, a dalej przytacza jej oświadczenie z dnia 4 stycznia 2010 r. i 22 stycznia 2010 r., w których skarżąca w sposób jednoznaczny wyraża wolę powrotu do mieszkania i wskazuje, iż jego opuszczenie spowodowane było groźbami i awanturami ze strony jej męża. Organ podaje również, że skarżąca nie straciła zupełnie kontaktu z przedmiotowym lokalem, bowiem posiada do niego klucze oraz sporadycznie w nim bywa, ale już nie wyjaśnia, jak powyższe wpływa na ocenę trwałości zerwania więzi z tym lokalem. Stwierdzić zatem należy, że organ nie dostrzegł powyższych rozbieżności i nie podjął żadnej próby ich wyjaśnienia, pomimo, iż posiadał do tego stosowne uprawnienie znajdujące oparcie w art. 136 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Podobnie, nie została wyjaśniona podnoszona przez skarżącą kwestia ubiegania się o przyznanie nowego lokalu, czy też jego zamianę. Poza tym stwierdzić należy, że brak wskazania przez organ, które z dowodów uznał za wiarygodne, a którym odmówił mocy dowodowej (i dlaczego), powoduje, iż w istocie nie wiadomo na jakim materiale dowodowym się oparto, co w konsekwencji czyni kontrolowaną decyzję niezrozumiałą, a wręcz mylącą. Wobec wyżej wykazanych uchybień organu, uprawniony jest zatem pogląd, że Wojewoda Opolski nie poddał zgromadzonych dowodów wartościowaniu i konfrontacji, a tym samym nazbyt pochopnie dokonał oceny zamiaru pobytu K. R. w innym miejscu niż miejsce jej stałego zamieszkania. O powyższym świadczy również przytoczenie przez Wojewodę Opolskiego wszystkich dowodów zgromadzonych w postępowaniu, które w wielu kwestiach wzajemnie się wykluczają. Natomiast brak wskazania, które konkretnie okoliczności stanu faktycznego mają potwierdzać stanowisko, że doszło do opuszczenia przez skarżącą lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, oznacza, iż organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji organ nie dokonał oceny przesłanek tego opuszczenia, a zwłaszcza nie wyjaśnił, czy miało ono charakter trwały i wynikało z autonomicznej woli skarżącej.

Badając dalej kwestionowaną decyzję odnotować również należy, że organ odwoławczy wydał decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając co do istoty sprawy. Obowiązkiem zatem organu odwoławczego, wydającego orzeczenie reformatoryjne, było nie tylko zaprezentowanie własnego stanowiska w sprawie, ale również podanie przyczyn, dla których odmówił trafności poglądowi wyrażonemu przez organ pierwszoinstancyjny. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji Wojewody brak jest jakiegokolwiek odniesienia do bardzo kategorycznego argumentu Wójta Gminy dotyczącego braku możliwości wymeldowania osoby z pobytu stałego w sytuacji posiadania zameldowania na pobyt czasowy, który to powód stał się główną przyczyną odmowy wymeldowania K. R.. W ocenie Sądu, brak zajęcia stanowiska w tak kluczowej kwestii oznacza, że organ nie dokonał oceny okoliczności niniejszej sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący. W tym miejscu warto również zwrócić uwagę organu na powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2007 r. (sygn. akt II OSK 263/06, LEX nr 321529), wedle którego "zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu" (por. np. wyroki NSA: z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1612/08 i z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1676/08 oraz wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 295/09; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 118/10; zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując ten wątek rozważań stwierdzić należy, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien również rozważyć, jakie znaczenie dla zaktualizowania się przesłanek wymeldowania, w realiach rozpoznawanej sprawy, ma okoliczność zameldowania skarżącej na pobyt czasowy.

Z tych wszystkich przyczyn należało uznać, iż zaskarżona decyzja nie mieści w standardach procedury administracyjnej, jako że w swej argumentacji jest sprzeczna i oparta na dowodach wzajemnie się wykluczających. W tym miejscu wskazać również wypada na istotną rolę uzasadnienia decyzji jaką jest objaśnienie stronie toku myślenia prowadzącego do zastosowania przepisu prawnego w sprawie oraz wytłumaczenie powodów, dla których nie uwzględniono jej racji. Poza tym, prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w niniejszej sprawie nie może mieć miejsca, gdyż w konsekwencji opisanych wyżej wad natury procesowej, dokonanie wskazanych wyżej ocen i rozważań przerzucone zostałoby w istocie na Sąd.

Końcowo już wskazać należy na przyczyny, które zadecydowały o oddaleniu wniosku uczestnika postępowania J. R. o dopuszczenie dowodu w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Opolu Wydziału Karnego z dnia [...], sygn. akt [...] oraz pisma Komisariatu Policji w D. z dnia 19 listopada 2009 r. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ponadto, jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2009 r. (sygn. akt I OSK 1869/07, Lex nr 478284), "Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji". Podzielając w pełni przywołany pogląd, należało dodatkowo stwierdzić, że okoliczności przebiegu zdarzenia pomiędzy małżonkami z dnia 17 sierpnia 2009 r., których dotyczy w/w wyrok Sądu Rejonowego, nie miały istotnego znaczenia dla oceny przesłanek opuszczenia przez skarżącą lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Za nieuzasadniony należało również uznać wniosek o dopuszczenie dowodu w postaci pisma Komisariatu Policji w D. z dnia 19 listopada 2009 r., a to z tego powodu, że dowód ten został już uwzględniony przez organy obu instancji.

Biorąc pod uwagę powiedziane dotychczas, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dopuścił się wielu naruszeń przepisów procedury administracyjnej, przy czym naruszenia te są tego rodzaju, że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się przede wszystkim do dokonania - zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego - ustaleń faktycznych w zakresie przyczyn i okoliczności opuszczenia spornego lokalu przez skarżącą, a zwłaszcza odpowiedzi na pytanie, czy miało ono charakter trwały i wynikało z autonomicznej woli skarżącej, oraz do prawidłowego uzasadnienia decyzji, stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.