Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1326/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par 1 i 145 a, 149 ust. 2, 142, 216, 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3, 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi E. S. i B. G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku E.S. i B.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] października 2009 r. nr: [...] odmawiającej uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r., nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu na rzecz B.G. i E.S. nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obecnie część działki nr [...] objętej księgą wieczystą KW nr [...] i nr [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...]) utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2009 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. orzeczeniem z [...] czerwca 1953 r., nr [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha , objętą księgą wieczystą Sądu Powiatowego w B., Nr rep. KW [...], obręb [...], będącą własnością L.F.

Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 1998 r., nr [...], odmówił zwrotu na rzecz E.S. i B.G. (spadkobierczyń L.F.) wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej obecnie część działki nr [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...] oraz część działki nr [...] k. m. [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...].

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] sierpnia 1999 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E.S. i B.G. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r.

Wnioskiem z [...] kwietnia 2008 r. E.S. i B.G. wystąpiły o wznowienie na podstawie art. 145a Kpa, postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r., nr [...], w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05.

Minister Infrastruktury postanowieniem z [...] października 2009 r., nr [...], wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. Następnie Minister Infrastruktury decyzją z [...] października 2009 r., odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], obręb [...], k. m. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obecnie część działki nr [...] objętej księgą wieczystą KW nr [...] i nr [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...]).

Pismem z [...] listopada 2009 r. E.S. i B.G. wystąpiły z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] października 2009 r. W uzasadnieniu wskazały, że nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ stwierdził, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Konstrukcja prawna wznowienia postępowania oparta jest na dwóch przesłankach: po pierwsze – sprawa indywidualna, w której wznawia się postępowanie, zakończona została ostatecznym orzeczeniem organu administracji publicznej, a po drugie – zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i 145a § 1 Kpa okoliczności, które określa się mianem podstaw wznowienia postępowania.

Organ wyjaśnił, że art. 145a § 1 Kpa może stanowić podstawę do wznowienia postępowania wówczas, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdza niezgodność kontrolowanego aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, umową międzynarodową lub ustawą.

W przedmiotowej sprawie strona jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania wskazała art. 145a Kpa, opierając swoje stanowisko o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05, na mocy którego orzeczono o niezgodności z konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 136 ust. 6, części art. 137 ust. 2 i art. 229a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603) oraz art. 15 ustawy z 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492).

Minister wskazał, że zgodnie z art. 149 ust. 2 Kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. Zadaniem organu administracyjnego jest więc zbadanie, czy przesłanka stanowiąca podstawę wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła, a jeśli tak, to jaki wpływ wada ta miała na treść zaskarżonej decyzji.

Podstawę prawną do wydania decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. stanowiły art. 142 i art. 216 Kpa w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wobec faktu, iż zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy nie stanowiły podstawy prawnej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. to w ocenie organu przesłanka wznowienia określona w art. 145a § 1 Kpa nie wystąpiła i w związku z tym brak jest podstaw do uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku Minister wskazał, że wobec ustalenia, iż przesłanka wznowienia określona w art. 145a Kpa nie zaistniała, to brak jest podstaw do dokonania oceny sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły E.S. i B.G.

Wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazały, iż decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. wydana została bez podstawy prawnej, gdyż:

-art. 142 Kpa nie miał zastosowania,

-art. 216 Kpa nie obowiązywał w dacie wydania decyzji,

-art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. odnosiły się do uprawnień strony – wnioskodawczyń, a więc nie mogły stanowić podstawy prawnej dla organu administracyjnego.

Skarżące podniosły, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przywołane zostały w decyzji jedynie jako uzupełniające, skoro użyto łącznika " w związku". Tym samym niewłaściwie zastosowane przepisy Kpa jako podstawa prawna decyzji, spowodowały wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

Skarżące zarzuciły, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r. wadliwa jest w tym samym stopniu co decyzja Wojewody [...], gdyż w podstawie prawnej wskazano jedynie przepis proceduralny (art. 138 § 1 pkt 1 Kpa), nie przywołując jakiegokolwiek przepisu odnoszącego się do przedmiotu decyzji.

Zdaniem skarżących Minister Infrastruktury niesłusznie odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wywodząc, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. uznał za niezgodny z Konstytucją art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, kiedy w podstawie prawnej decyzji Wojewody [...] wskazano art. 137 ust. 1 tej ustawy. W ocenie skarżących w postępowaniu wznowieniowym Ministra Infrastruktury należało spodziewać się analizy prawnej decyzji objętych postępowaniem. Tymczasem postępowanie sprowadzone zostało jedynie do stwierdzenia różnicy w numeracji artykułów ustawy.

W ocenie skarżących w podstawie prawnej decyzji Wojewody [...] powinien znaleźć zastosowanie, niezależnie od wymagań proceduralnych, również art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro stan wykorzystania nieruchomości wymagał rozważenia możliwości choćby częściowego zwrotu nieruchomości.

Skarżące podniosły, że cały teren wywłaszczony, został następnie sprzedany, co w ich ocenie przeczy twierdzeniu, że nieruchomości zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia.

Zdaniem skarżących o powyższym świadczą wpisy we wskazanych w skardze księgach wieczystych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Istotę niniejszej sprawy stanowi określenie warunków uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona w podaniu o wznowienie wskazała jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego orzekający o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Po wznowieniu postępowania organ administracji rozpoznaje sprawę jedynie w granicach określonych treścią postanowienia o wznowieniu, a więc bada, czy decyzja ostateczna została wydana na podstawie prawnej uznanej następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Żadne inne okoliczności, w tym, czy decyzja narusza prawo, nie mogą być przedmiotem badania przez organ administracji w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 145a Kpa.

W niniejszej sprawie podstawą wznowienia postępowania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05. Wyrokiem tym Trybunał uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, 137 ust. 2 tej ustawy, w zakresie uzależniającym zwrot części wywłaszczonej nieruchomości od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, a także art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 15 ustawy z 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Wobec tego obowiązkiem organu było zbadanie, czy w postępowaniu zwykłym z wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – zakończonym decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w podstawach prawnych rozstrzygnięć były lub powinny być stosowane przepisy uznane następnie przez Trybunał za niekonstytucyjne.

Otóż, jak wynika z decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1999 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r., organy te uznały, że cała wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie ma znaczenia to, że w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] skarżące wniosły o zwrot części nieruchomości na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro organ II instancji nie uwzględnił wniosku skarżących; wskazując w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że żądanie zwrotu części nieruchomości jest nieuzasadnione, gdyż nieruchomość nie jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (omyłkowo w uzasadnieniu organ powołał § 1, zamiast ust. 1, lecz nie ma wątpliwości, że chodzi o ustęp a nie paragraf). Ponadto organ odwoławczy podniósł, że wywłaszczony teren jest zagospodarowany i ogrodzony. Organy obydwu instancji w postępowaniu zwykłym jednoznacznie uznały, że brak jest podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która w całości została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawą rozstrzygnięcia we wskazanym wyżej postępowaniu były przepisy art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142, i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Natomiast przepis art. 137 ust. 2 tej ustawy nie był stosowany i nie powinien być stosowany w podstawach rozstrzygnięć wydanych przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1999 r. i Wojewodę [...] z [...] listopada 1998 r. Nie da się bowiem wywieść możliwości jego zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Ponadto zważyć należy, że organ odwoławczy wyraźnie stwierdził, że brak jest podstaw do zwrotu części nieruchomości. Nie były też stosowane pozostałe przepisy, o których niekonstytucyjności orzekał Trybunał w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. Skoro zatem przepisy uznane za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny w wyżej powołanym wyroku, nie miały zastosowania, ani nie powinny być stosowane, to należy podzielić stanowisko organu, że przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 a § 1 Kpa. nie wystąpiła i brak było podstaw do uchylenia decyzji wskazanych w podaniu o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 Kpa, wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145a Kpa.

Odnosząc się do zarzutów skargi, jak to już wyżej zaznaczono, organ administracji rozpoznaje sprawę w granicach wznowienia. Nie bada więc sprawy w jej całokształcie, czego oczekują skarżące, formułując zarzuty skargi przeciwko decyzjom Wojewody [...] z [...] listopada 1998 r. oraz Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1999 r., de facto domagając się od organu ponownego rozpoznania sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, z uwzględnieniem zastosowania przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże w sytuacji, gdy nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa określona w art. 145a § 1 Kpa, niedopuszczalne było uchylenie wyżej wskazanych decyzji i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Wbrew zarzutom skargi, organ dokonał analizy prawnej niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i nie poprzestał na "stwierdzeniu różnicy w numeracji artykułów", jak podniosły to skarżące.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).