Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1779/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 5 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 639/13 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 639/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, z dnia [...] lipca 2013 r., nr SKO [...], w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Prezydent Wrocławia uznał Z. B. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Powołał się na art. 5 ust. 3a w związku z art. 5 ust. 3 i art. 8b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228). W trakcie postępowania pracownik socjalny przeprowadził wywiad alimentacyjny oraz odebrał od Z. B. oświadczenie majątkowe dłużnika alimentacyjnego. Z wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego wynika, że Z. B. jest zatrudniony w "[...] " Sp. z o.o. we Wrocławiu na stanowisku kierownika projektu na 1/8 etatu, z wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 187,50 zł miesięcznie. Obecnie pozostaje na utrzymaniu matki, którą wraz ze swym ojcem się opiekuje. Organ stwierdził, że pracując na 1/8 etatu Z. B. nie wykorzystuje swoich możliwości zawodowych, dlatego zobowiązał go do zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy we Wrocławiu celem znalezienia zatrudnienia, które pozwoliłoby na wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci (zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt XIII RC [...]) - w łącznej kwocie 3000,00 zł miesięcznie. Komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne poinformował, że Z. B. nie dokonał żadnych wpłat na poczet zasądzonych alimentów, a tym samym w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zdaniem organu, zaistniały zatem przesłanki wskazane w art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uzasadniające uznanie Z. B. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W odwołaniu Z. B. podniósł, że decyzja została wydana w oparciu o zdarzenia i fakty, które nie miały miejsca lub zostały przeinaczone lub subiektywnie ocenione przez pracownika socjalnego. Tymczasem trzykrotnie przeprowadzono z nim wywiad alimentacyjny. Podczas każdego wywiadu złożył obszerne i prawdziwe wyjaśnienia. Ponadto wyjaśnił, że do dnia 18 maja 2013 r. obowiązywał względem niego, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, zakaz prowadzenia działalności gospodarczej oraz zajmowania stanowisk zarządczych. Z uwagi na to, że wcześniej prowadził w ramach [...] Sp. z o.o. projekt budowlany przez nią realizowany, złożono mu propozycję zatrudnienia. Podpisał umowę o pracę i został zgłoszony w ZUS. Do czasu sprzedaży lokali mieszkalnych, które Spółka ma zamiar wznieść, podmiot zatrudniający koszty stałe ogranicza do minimum. Efekty zostaną osiągnięte jesienią 2013 r. Przewidywany dochód roczny z tytułu umowy o pracę w wysokości 50000 zł uważa za godziwy. Nie jest osoba bezrobotną, a ciążące na nim obowiązki tytułu umowy oraz inne obowiązki (opieka nad matką) uniemożliwiają mu podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Odwołujący się opisał także swoją sytuację materialną i rodzinną. Wskazał, że ok. 50% kosztów utrzymania dzieci pokrywa bezpośrednio, jako że dzieci spędzają z nim około 15 dni każdego miesiąca i miesiąc wakacji.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr SKO [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji. Uznało, że skarżący pracując na 1/8 etatu, z wynagrodzeniem 187,50 zł miesięcznie, nie wykorzystuje swoich możliwości zawodowych w stopniu, który pozwoliłby na wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci w łącznej kwocie 3000 zł miesięcznie. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji zobowiązał odwołującego się do rejestracji nie jako osoba bezrobotna, lecz poszukująca pracy. Z akt sprawy wynika bowiem, że pracując na 1/8 etatu, Z. B. pracuje w wymiarze 1 godziny dziennie. Znalezienie dodatkowego lub innego zatrudnienia dałoby możliwość na wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego. Kolegium nie dało wiary argumentom odwołania, uznając je za niespójne i sprzeczne. Z jednej bowiem strony Z. B. twierdzi, że sam pozostaje na utrzymaniu rodziców, a z drugiej strony podaje, że w dużej części utrzymuje swoje dzieci ("powyżej minimum 50% kosztów pokrywam bezpośrednio"). Przy tym wszystkim przedstawia zaświadczenie pracodawcy, z którego wynika, że za pracę otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 200 zł brutto. W ocenie Kolegium, nawet sądowy zakaz prowadzenia działalności gospodarczej oraz zajmowania stanowisk kierowniczych nie pozbawiał skarżącego możliwości zatrudnienia. Zdaniem Kolegium, praca na 1/8 etatu ma charakter wyłącznie iluzoryczny, mający na celu unikanie skutecznej egzekucji zobowiązań alimentacyjnych. Aprobowanie takiego sposobu postępowania jest sprzeczne z interesem społecznym. Kolegium wskazało że, przesłanka przewidująca możliwość niewydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, wskazana w art. 5 ust. 3a ustawy, nie została przez skarżącego spełniona. Komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne zaświadczył, że Z. B. w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Kolegium stwierdziło, że skoro w niniejszej sprawie zostały spełnione warunki do wszczęcia postępowania po myśli art. 5 ust. 3 ustawy, a skarżący nie spełnia wymogu płatności 50% kwoty alimentów w wymaganym terminie, to należało uznać dłużnika alimentacyjnego - Z. B. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych z uwagi na fakt, że odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako poszukujący pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. B. zarzucił :

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, 77 §1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym bezpodstawnym przyjęciu, że świadczy pracę jedynie 1 godzinę dziennie;

2) naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: tj. naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że powyższy przepis odnosi się do zaistniałego stanu faktycznego, w sytuacji gdy jednoznaczna treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że osoba posiadająca zatrudnienie nie powinna być wzywana do zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy.

Skarżący stwierdził, że tak organ pierwszej, jak i drugiej instancji doszedł do błędnego wniosku, że pracuje jedynie w wymiarze 1 godzinny dziennie i taki wymiar czasu pracy ma charakter wyłącznie prowizoryczny, mający na celu unikanie skutecznej egzekucji zobowiązań alimentacyjnych. Zdaniem skarżącego, takie wnioskowanie organów świadczy o deficycie doświadczenia życiowego i elementarnej znajomości specyfiki pracy na stanowiskach kierowniczych w spółkach wykonujących działalność deweloperską. Nadto skarżący podkreślił, że perspektywa pełnienia funkcji zarządczych w Spółce ziściła się poprzez powołanie go na członka zarządu Spółki. Zgodnie bowiem z treścią uchwały nr 1 z dnia 29 lipca 2013 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników w/w Spółki, powołano go na członka zarządu. Ponadto podczas Zgromadzenia została podjęta uchwała nr 2 w sprawie wysokości wynagrodzenia nowo powołanego członka zarządu, w oparciu o którą ustalono wynagrodzenie na kwotę 3000 zł brutto za każdorazowy udział w posiedzeniach zarządu Spółki, począwszy od dnia 1 października 2013 r. Ustalony sposób wynagrodzenia skarżący uznał za bardzo korzystny, gdyż będzie miał przełożenie na zwiększone możliwości systematycznego regulowania zobowiązań alimentacyjnych. Wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Zauważyło, że deklaracje skarżącego odnoszą się do zdarzeń przyszłych, a tym samym niepewnych. Tymczasem obowiązek alimentacyjny względem dzieci powinien być zaspokajany na bieżąco.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd przytoczył treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, tj. art. 4 ust. 1,art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz.1228). W ocenie Sądu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uzasadniając wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych przemawiających za utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zasadnie stwierdziło, że przesłanką przemawiającą za prawidłowością takiego rozstrzygnięcia była po pierwsze odmowa zgłoszenia się w Powiatowym Urzędzie Pracy we Wrocławiu celem rejestracji jako osoba poszukująca pracy, a po drugie niespełnienie przez skarżącego wymogu o którym stanowi cyt. wyżej przepis art. 5 ust. 3a ustawy, czyli wywiązania się skarżącego w okresie ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Zdaniem Sądu w sprawie istotne jest, że z dokumentu, zatytułowanego "zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych", wystawionego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Krzyków w dniu 9 sierpnia 2012 r., wynika, że egzekucja alimentów należnych od skarżącego, przyznanych dla A. B., E. B. i O. B., wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt XIII [...], w wysokości 3000 zł miesięcznie, okazała się bezskuteczna. Także z wystawionego przez w/w Komornika Sądowego dokumentu z dnia 13 grudnia 2012 r. "Zajęcie wierzytelności" jednoznacznie wynika, że alimenty zaległe dłużnika na rzecz wierzyciela alimentacyjnego wynoszą kwotę 50542,75 zł, zaś zaległość dla Funduszu Alimentacyjnego to kwota 29521,05 zł, a opłata egzekucyjna to kwota 12009,57zł. Sąd wskazał także, że w aktach sprawy znajduje się przedłożona przez skarżącego kserokopia umowy o pracę z dnia 3 października 2012 r., zawarta na czas nieokreślony pomiędzy Spółką z o.o. [...] we Wrocławiu a skarżącym, według której, określono wymiar czasu pracy na 1/8 etatu oraz wynagrodzenie miesięczne w kwocie 187,50 zł. W umowie tej zamieszczono także zapis o treści: "Jednorazowa premia w kwocie 50.000.00 zł płatna po sprzedaży lokali mieszkalnych przy ul. [...] ze Wrocławiu za kwotę co najmniej 17 000 000,00 zł netto. Płatne do 30 dni od w/w zdarzenia".

Według Sądu, zachodziła podstawa do zobowiązania skarżącego przez organ do zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako poszukujący pracy (art.5 ust.2 pkt 1 omawianej ustawy). Jako okoliczność niesporną Sąd wskazał, niezastosowanie się skarżącego do wezwania organu I instancji z dnia 17 grudnia 2012 r., do zgłoszenia się w terminie 7 dni w Powiatowym Urzędzie Pracy we Wrocławiu celem rejestracji jako osoba poszukująca pracy. Sąd zauważył, że skarżący został poinformowany (pouczony) nie tylko o konsekwencjach zaniechania powiadomienia organu I instancji o dokonanej przedmiotowej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, lecz w piśmie tym organ przytoczył również tekst właściwych przepisów, które w sprawie miały zastosowanie. Podobnie w kolejnym piśmie z dnia 15 lutego 2013 r., organ I instancji zasadnie wezwał skarżącego do zgłoszenia się w terminie 7 dni w Powiatowym Urzędzie Pracy we Wrocławiu celem rejestracji jako osoba poszukująca pracy, celem znalezienia zatrudnienia, które pozwalałoby na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Skarżący i tym razem odmówił rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, informując organ I instancji kolejno pismem z dnia 20 stycznia 2013 r. (k.25) oraz w pismem z dnia 12 marca 2013 r. (k.29), że nie jest osobą bezrobotną.

Sąd podkreślił, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, do wszczęcia postępowania zmierzającego do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od świadczeń alimentacyjnych wystarczające jest spełnienie jednej z przesłanek wskazanych w pkt. 1-3 cyt. wyżej przepisu. Odmowa dokonania przez skarżącego rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako poszukujący pracy, uprawniała organ I instancji w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 pkt 2 w/w ustawy, do wszczęcia postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Sąd stwierdził także, że nie zachodzi przesłanka negatywna z art. 5 ust. 3a ustawy, jako że w okresie ostatnich 6 miesięcy skarżący nie dokonał wpłaty na poczet zobowiązań alimentacyjnych odpowiadającej wysokości określonej tymże przepisem. Podnoszone przez skarżącego twierdzenia, że ponosi w 50 % koszty utrzymania dzieci z tej to przyczyny, że w każdym miesiącu - około 15 dni, dzieci spędzają czas ze skarżącym, nie mogą stanowić podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.

Sąd uznał także, że organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można zarzucić organom naruszenia przepisu art. 7, 9, 80, 107 § 3 K.p.a. Organy wyjaśniły zasadność przesłanek, które stanowiły podstawę decyzji, a oceny w tym zakresie dokonały na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czemu dały wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji. Skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym, jak i miał możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz możliwości składania wniosków dowodowych. Zdaniem Sądu, powoływanie się skarżącego na przyszłe dochody nie ma istotnego znaczenia.

Skargę kasacyjną wniósł Z. B.. Zaskarżył wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że powyższy przepis odnosi się do zaistniałego stanu faktycznego, w sytuacji gdy jednoznaczna treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że osoba posiadająca zatrudnienie nie powinna być wzywana do zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia [...] maja 2013 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutu wyartykułowanego w podstawie kasacji.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Proces wykładni tego przepisu rozpocząć należy od odczytania gramatycznej treści tego przepisu. Od razu daje się zauważyć, że rezultaty tej interpretacji nie są wystarczające. Konieczne jest umiejscowienie czynności wszczęcia postępowania w procedurze udzielania pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz celu tej ustawy. Nadto, odczytanie zwrotu "zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy" wymaga sięgnięcia, w ramach wykładni systemowej, do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.). W myśl art. 33 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób. Zgodnie zaś z art. 33 ust. 2, rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. W niniejszej sprawie sporna jest kwestia odmowy zarejestrowania się jako poszukujący pracy, ale dla właściwego zrozumienia takiego statusu konieczne jest zdefiniowanie statusu bezrobotnego. Uzyskanie statusu osoby bezrobotnej jest uwarunkowane szeregiem przesłanek pozytywnych i negatywnych określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a-m ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z uwagi na zarzut kasacji istotny jest wymóg niezatrudnienia i niewykonywania innej pracy zarobkowej. Osoba zatrudniona, nawet w niepełnym wymiarze czasu, pracy nie może więc zostać zarejestrowana jako bezrobotny. Odmienne są wymogi odnoszące się do poszukującego pracy. Według art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy, ilekroć w ustawie jest mowa o poszukującym pracy - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1-3, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, poszukujących zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie, zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy. Poza odesłaniem do art. 1, w definicji poszukującego pracy są zatem jedynie dwa warunki: poszukiwanie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie oraz zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy. Poszukującym pracy nie musi więc być osoba, która pozostaje poza zatrudnieniem lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że w tym charakterze może zarejestrować się osoba już zatrudniona (wykonująca inną pracę zarobkową), która poszukuje innej pracy lub zamierza podjąć pracę dodatkową (patrz: Z. Góral "Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Praktyczny komentarz", LEX 2011, pkt 3 do art. 2).

Dalsza analiza art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów prowadzi do przepisu, na podstawie którego organ zobowiązuje dłużnika do zarejestrowania. Chodzi o przepis art. 5 ust. 2 pkt 1, zgodnie z którym, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny. Najpierw zatem organ właściwy dłużnika ustala, czy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań. Jak wynika z art. 4 ust. 1, okoliczność tę ustala po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5, a więc w razie bezskuteczności egzekucji i podjęcia działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Po ustaleniu, że dłużnik nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań, organ właściwy dłużnika powinien ocenić jaka jest przyczyna niewywiązywania się dłużnika ze swoich zobowiązań. W przypadku, gdy dłużnik nie może wywiązać się z zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika zobowiązuje dłużnika do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny.

Zatrudnienie należy rozumieć według definicji zawartej w art. 2 pkt 15a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Za zatrudnienie niewątpliwie należy uznać wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy. Zatrudnieniem jest także wykonywanie pracy na podstawie umowy przewidującej zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wynika to wprost z art. 29 § 1 pkt 4 oraz art. 292 § 1 Kodeksu pracy. Nie oznacza to jednak, że jakikolwiek wymiar zatrudnienia wyłącza przesłankę braku zatrudnienia w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak wynika z preambuły do ustawy, do celów ustawy należy łączenie wspierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Dla zapewnienia realizacji tego celu ustawa określa m.in. zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, w przypadku bezskuteczności egzekucji (art. 1 ust. 1 pkt 1) oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych (art. 1 ust. 1 pkt 5). Działania wobec dłużnika alimentacyjnego powinny zmierzać do tego, by dłużnik alimentacyjny wywiązywał się ze swoich zobowiązań. Bezskuteczność egzekucji spowodowana tym, że dochody dłużnika z zatrudnienia są tak niskie, że nie umożliwiają skutecznej egzekucji w stopniu takim, że egzekucja jest bezskuteczna w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, oznacza brak jakiegokolwiek wpływu zatrudnienia na zaspokajanie roszczeń alimentacyjnych. Jest to sytuacja, w której dłużnik nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia umożliwiającego zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych. Tak należy rozumieć brak zatrudnienia, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy. Należy podkreślić, że brak tak rozumianego zatrudnienia nie skutkuje od razu decyzją o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. To, czy obiektywnie możliwe jest znalezienie przez dłużnika takiego zatrudnienia może wykazać jego współpraca z powiatowym urzędem pracy podjęta po wykonaniu nałożonego przez organ obowiązku zarejestrowania się jako poszukujący pracy. Odmowa wykonania tego obowiązku wskazuje na brak współpracy dłużnika z organem właściwym w celu osiągnięcia celu jakim jest wywiązywanie się z zobowiązań alimentacyjnych.

Przedstawiona wykładnia oraz ustalony stan faktyczny wskazują na właściwe zastosowanie przez organ powołanego w kasacji przepisu art. 5 ust. 3. Zatrudnienie na 1/8 części etatu, za wynagrodzeniem w kwocie 200 zł miesięcznie w najmniejszym nawet stopniu nie umożliwia wywiązywania się skarżącego z zobowiązań alimentacyjnych. Zaistniała podstawa do nałożenia na dłużnika obowiązku wskazanego w art. 5 ust. 2 pkt 1, tj. zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako poszukujący pracy. Skoro zaś dłużnik odmówił tego zarejestrowania się, to organ właściwy dłużnika był zobowiązany do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jak zaś trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w braku przeszkód wynikających z okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3a, należało wydać decyzję o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.