Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 796/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5, art. 6-8. art. 14 ust 1. art. 18, art. 36 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.), art. 43 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L.347.608) art. 59, art. 64 ust. 2, art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98. (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L 347.549), art. 19a, Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.181.48), art. 3, Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE. L.227.69.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania M. D. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 14 maja 2018 r. strona za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej.

W dniu 6 czerwca 2018 r. M. D. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, w której zgłosił do płatności działki ewidencyjne o nr 55/2 i 242 położone w obrębie ewidencyjnym A., gmina Ł.

Pismem z dnia 24 października 2018 r. strona została wezwana do złożenia wyjaśnień lub dokumentów dotyczących działek ewidencyjnych o nr 55/2 oraz 242, ponieważ podczas przeprowadzanych weryfikacji złożonych wniosków organ I instancji stwierdził, że o płatności na przedmiotowe działki ubiegają się też inni rolnicy, a suma powierzchni zadeklarowanych do płatności przez wszystkich wnioskodawców jest większa od powierzchni działek uprawnionych do przyznania płatności. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 25 października 2018 r.

W oświadczeniu z dnia 9 listopada 2018 r. M. D. podał, że stan posiadanej wiedzy na temat zakupionej nieruchomości tj. gruntu rolnego o nr działek[...] , [...] położonych w A. był taki jak został przedstawiony w dokumentacji komorniczej (tj. od momentu obwieszczenia aż do dnia licytacji) czyli nieobciążone jakimikolwiek umowami dzierżawy oraz powiązaniami z osobami trzecimi. W załączeniu przedstawił zaświadczenie z dnia 8 listopada 2018 r. wydane przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w W., odpis postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt I Co 319/18, fakturę z dnia 16 czerwca 2018 r. dotyczącą zakupu środków chwastobójczych i fakturę z dnia 6 października 2018 r. dotyczącą sprzedaży kukurydzy.

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. dołączył do akt sprawy dokumenty w postaci: oświadczenia K. N. z dnia 22 listopada 2018 r., oświadczenia S. Z. z dnia 20 listopada 2018 r., faktury z dnia 9 maja 2018 r. oraz z dnia 28 lutego 2018 r.

W dniu 5 lutego 2019 r. odbyła się rozprawa administracyjna w sprawie ustalenia, kto był użytkownikiem faktycznym działek o nr [...] i [...] położonych w A., gmina Ł. w roku gospodarczym 2018.

Wezwany w charakterze strony M. D., zeznał m.in., że żona w dniu 25 maja 2018 r. zakupiła działki w drodze licytacji, na której nie był obecny, był w tym czasie w Hiszpanii. Podał, że przed zakupem zrobił zdjęcie na polu. Na licytacji był obecny S. Z. licytować inne działki. Nie przedstawił umowy dzierżawy na sporne działki. M. D. oświadczył, że nie wiedział, kto użytkował ww. działki w dniu licytacji. Nie interesował się tym. Pole było uprawiane ale nie interesował się, kto je użytkował.

S. Z. zeznał, że poczynił szereg zabiegów, tj. stalerzował pole, wykonał podorywką w sierpniu 2017 r., a następnie na koniec października nawoził gnojowicę, orał pole. W 2018 r. wiosną pierwszym zbiegiem było usuwanie chwastów w kwietniu, około 20 kwietnia nawoził pole nawozami: sól potasowa i mocznikiem razem z R. B., który mu pomagał. Kolejne było przygotowanie pola pod zasiew, przykrycie nawozów. Kukurydzę zasiał pomiędzy 10 a 20 maja. Zeznał, że M. D. dzwonił do niego po przybiciu w czerwcu z propozycją odkupu tego co zasiał. Chciał zwrócić za nasiona, za nawozy. Świadek nie wiedział w jakiej roli on występuję. Powiedział, że się zastanowi, ponieważ wnioski złożył w agencji i że ma umowę kontraktacji na kukurydzę. Kolejny raz nie zadzwonił. Widział ślady opon ciągnika na polu, napisał sms. M. D. nic nie odpisał. Świadek zeznał, że wiedział, że działka jest przedmiotem licytacji, nie zgłaszał , że jest umowa, gdyż nie wiedział, że trzeba. Jeden raz brał udział w licytacji ale innej. W październiku dowiedział się, że zmienił się właściciel.

Przesłuchana w charakterze świadka S. D. zeznała, że właścicielem działek jest ona i jej mąż, a działki nabyte zostały w drodze licytacji w dniu 25 maja 2018 r. Od momentu licytacji działki użytkował jej mąż - M. D. Zasiał kukurydzę. Świadek zeznał, że prowadzi działalność gospodarczą i nie wiem jakie czynności na polu podejmuje mąż, nie towarzyszy mężowi w pracach polowych. Ma swoje obowiązki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie zaobserwowała, czy w dniu licytacji było coś zasiane.

Przesłuchana w charakterze świadka C. Z. zeznała, że właścicielem działek do października 2018 r. był K. N., od tego momentu M. D. Dzierżawcą był od kilku lat jej syn S. Z., na podstawie umowy dzierżawy z K. N. Działki użytkował osobiście jej syn. Dowoziła synowi na pole brakujące ziarno i płyny do traktora, czy obiad. Syn zasiał kukurydzę w maju 2018 r. Świadek zeznała, że zastała na polu M. D., który po odjeździe Policji skosił działki na początku października. Świadek zeznała, że około 10 maja 2018 r. kukurydza została zasiana.

W dniu 28 marca 2019 r. przesłuchano w charakterze świadka K. D., który zeznał, że użytkownikiem działek o numerach [..] i [...] położonych w A. gmina Ł. od około 18 czerwca 2018 r. i chwili obecnej jest M. D. Podał, że osobiście nie dokonywał zbioru kukurydzy ale był przy tym obecny. Nie wiedział ile zostało zebrane kukurydzy z pola. Zeznał, że wykonywał zabiegi osobiście na ww. działkach dla M. D.: 18 czerwca 2018 r. herbicydy, hektor max, mocarz, odchwaszczanie: 19 czerwca 2018 r. - cynk, środki służące odżywianiu malutkich kolb: 05 lipca 2018 r. - RSM służący azotowaniu pola. Potem było tylko koszenie kukurydzy. Nie wiedział, kto zasiał kukurydzę, prawdopodobnie S. Z., który też jest jego klientem.

Przesłuchany w charakterze świadka M. L. w dniu 1 kwietnia 2019 r. zeznał, że teraz dopiero dowiedział się, że M. D. jest właścicielem, wtedy wiedział, że S. Z. dzierżawi i obsiewa pole. Jest dzierżawcą nie właścicielem, właściciela gruntu świadek nie znał. Zeznał, że w 2018 r. pole było obsiane i zabiegi robione, a plon nie został zebrany przez S. Z. Świadek dwukrotnie na Policji składał zeznania i wie, że "ten drugi Pan sprzątnął kukurydzę. "

Przesłuchany w charakterze świadka R. B. w dniu 12 kwietnia 2019 r. zeznał, że nie wie kto jest właścicielem działek, dzierżawcą (użytkownikiem) był S. Z. W dniu 19 kwietnia 2018 r. był u S. Z. swoim ciągnikiem - u niego w gospodarstwie - by pomóc mu załadować nawóz na jego siewnik i w tym dniu nawoziliśmy nawóz (270-300 kg/ha soli i 300 kg/ha mocznika). Osobiście nawoził S. Z. Świadek był obecny przy pracach na spornych działkach - siedział w ciągniku, jak S. Z. nawoził. Nie widziałem kto siał i kto zebrał plon. Widziałem pole już skoszone - po zbiorze.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał M. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, tj.

1) jednolitą płatności obszarową w wysokości 4 880,33 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2 668,75 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia jak również zastosowanie współczynnika korygującego.

2) płatność za zazielenienie w wysokości 5 048,97 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 17, 51 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

3) płatność redystrybucyjną w wysokości 1 359,73 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 032, 73 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia jak również zastosowanie współczynnika korygującego

I przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 37,40 zł.

W dniu 21 maja 2019 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że M. D. objął działki rolne o nr [...] i [...] położone w A., gmina Ł. po dniu 31 maja 2018 r., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że posiadanie zostało objęte w dniu 25 maja 2018 r.,

- naruszenie art. 6 i 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania płatności na rok 2018 do powierzchni działek rolnych o nr [...] i [...] położonych w A., gmina Ł. oraz pomniejszenie przyznania płatności.

wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i przyznanie płatności na rok 2018 zgodnie ze złożonym wnioskiem, tj. do powierzchni działek rolnych o nr [...] i [...] położonych w A. gmina Ł.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami":

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha:

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. "

Organ wyjaśnił, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności, przy czym płatność nie może zostać przyznana do powierzchni większej aniżeli maksymalny kwalifikowany obszar, w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Zgodnie z art. 15 Rozporządzenia nr 640/2014 rolnik w każdym momencie ma możliwość poinformować organ, że wniosek o przyznanie płatności jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że rolnik został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Podane przez beneficjenta ww. informacje powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji. W analizowanej sprawie strona, aż do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie poinformowała pisemnie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o nieprawidłowościach zawartych we wniosku.

Ponadto w myśl art. 3 rozporządzenia nr 809/2014, rolnik może też z własnej inicjatywy w każdym momencie, złożyć formularz wycofania części wniosku o przyznanie płatności obejmujący wycofanie pojedynczych działek ewidencyjnych lub działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności lub też złożyć wycofanie całego wniosku z wszystkich płatności które dotyczą pierwotnego wniosku.

Organ wskazał, że jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, podstawowym warunkiem, decydującym o kwalifikowalności gruntu zgłoszonego we wniosku do płatności jest fakt posiadania przez wnioskodawcę gruntów w dniu 31 maja roku złożenia wniosku, czyli w przedmiotowej sprawie na dzień 31 maja 2018 r. Dysponowanie gruntem jako właściciel jest odmienne od dysponowania gruntem jako posiadacz, które należy interpretować zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.

Organ wyjaśnił, że posiadanie zostało zdefiniowane w art. 336 Kodeksu cywilnego, jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa, a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem.

Posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. ustawy może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych.

Warunkiem przyznania płatności obszarowych jest zatem posiadanie przez wnioskodawcę gruntów rolnych na dzień 31 maja 2018 r., tak więc dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikujących z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu (że jest właścicielem), a jedynie to, że faktycznie posiada w dniu 31 maja danego roku wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem właściciel gruntu, pod warunkiem gdy grunt ten nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela, oraz dzierżawca gruntu, bądź posiadacz samoistny lub zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą, czy złą wiarę).

Jak stwierdził organ odwoławczy istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp.

Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do ich przyznania, nie jest natomiast wymagane przedstawienie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do deklarowanych działek. Zatem tytuł prawny do władania gruntem objętym wnioskiem pozostaje bez wpływu na wynik postępowania w sprawie o przyznanie płatności do gruntów rolnych, co więcej, władanie może być nawet bezprawne, natomiast bezsprzecznie niezbędną i konieczną przesłanką jest rzeczywiste uprawianie gruntów. Stąd w sytuacji, gdy kilku rolników rości sobie prawo do płatności do tej samej powierzchni, obowiązkiem organu administracji jest ustalenie, która ze stron jest faktycznym użytkownikiem spornych gruntów.

Organ odwoławczy podkreślił, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować.

Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, podczas których istnieje możliwość wizualizacji zadeklarowanych gruntów, wykonania pomiaru powierzchni uprawnionej do płatności, czy oceny trwałych elementów krajobrazu występujących na działkach.

W rozpatrywanej sprawie w trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono, że z wnioskami o przyznanie płatności na 2018 rok dla działek o nr [...] i [...] wystąpił więcej niż jeden wnioskodawca. W dniu 5 lutego 2019 r. odbyła się rozprawa w sprawie ustalenia, kto był użytkownikiem faktycznym działek o numerach [...] i [...] z udziałem stron M. D. i S. Z. oraz świadków S. D. i C. Z.

Na podstawie zebranej dokumentacji i powyższych ustaleń Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 w której przyznane zostały jednolita płatność obszarowa i płatność redystrybucyjna pomniejszone ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, a także przyznał płatność za zazielenienie.

Organ I instancji uznał, że M. D. objął w posiadanie działki o numerach [...] i [...] , położone w A. gmina Ł. , dopiero w czerwcu 2018 r., po licytacji nieruchomości, która miała miejsce w dniu 25 maja 2018 r. Organ I instancji poprawnie zwrócił uwagę, że warunkiem przyznania płatności obszarowych jest posiadanie przez wnioskodawcę gruntów rolnych na dzień 31 maja 2018 r., tak więc dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikujących z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu (że jest właścicielem), a jedynie to, że faktycznie posiada w dniu 31 maja danego roku wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z normami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie strona przed dniem 31 maja 2018 r. nie przeprowadzała na spornych działkach żadnych prac polowych, nie decydowała o podejmowanych zabiegach agrotechnicznych ani nie ponosiła nakładów z tym związanych, co sam skarżący przyznał w trakcie rozprawy administracyjnej zeznając, że "nie wiedział kto użytkował te działki w dniu licytacji. Nie interesował się tym. Pole było uprawiane ale nie interesował się kto je użytkował. W październiku zebrał plon. Nie siał tej kukurydzy zastał ją na polu." Potwierdzają to również cyt. powyżej zeznania świadka wskazanego przez stronę – K. D.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów postawionych w odwołaniu organ podkreślił, że posiadanie zostało zdefiniowane w art. 336 Kodeksu cywilnego jako stan faktyczny związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji na podstawie zebranych dowodów, zeznań stron i świadków poprawnie ustalił, że M. D. nie był posiadaczem, w rozumieniu cyt. powyżej przepisów ustawy spornych działek o nr [...] i [...] na dzień 31 maja 2018 r. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, że już od dnia 25 maja 2018 r. skarżący nie czekając na przybicie i przysądzenie prawa własności, czuł się właścicielem spornych działek, wjechał na nieruchomość manifestując wolę władania nią jak właściciel, a na początku czerwca 2018 r. rozpoczął zabiegi rolnicze związane z nawożeniem, odżywianiem i odchwaszczeniem działek nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Manifestowanie woli władania nie jest bowiem równoznaczne z posiadaniem działki rolnej.

Odnosząc się z kolei do wniosku o ponowne przesłuchanie świadka K. D. organ wskazał, że jest on niezasadny, ponieważ w trakcie przesłuchania w dniu 28 marca 2019 r., strona była obecna, miała możliwość zadawania pytań, z której nie skorzystała, a po odczytaniu protokołu został on podpisany przez stronę.

W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze akta sprawy organ I instancji prawidłowo ustalił powierzchnię zatwierdzoną do płatności.

W przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła 20, 29 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania administracyjnego wyniosła 16,44 ha (po wykluczeniu działek nr 242 oraz 55/2 o powierzchni 3,85 ha). Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 Rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy, jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 23,42%.

Zgodnie z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014, "jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1. obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 rażą większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącej nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

Jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej zgodnie z ust. 1 za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną, o której mowa w tym ustępie, zmniejsza się o 50 %. jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego. "

Pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5-raza większą od stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary: 3,85 ha x 1,5 = 5,7750 ha. Po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchni, powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosi: 16,44 ha - 5,7750 ha = 10,6650 ha. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2018 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 października 2018 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1966) i wynosi 459,19 zł. Kwota płatności przypadająca na zatwierdzony obszar:

10,6650 ha x 459,19 zł = 4 897,26 zł Początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wynosi 4 897,26 zł.

Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 11 328,19 zł., co przy kursie wymiany euro 4,2774 zł stanowi kwotę 2 648,38 €. Następnie należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 648,38 € zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,411917 %. Całkowita kwota wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 9,15 €. Z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla jednolitej płatności obszarowej wynosi 3,96 € co stanowi kwotę 16.93 zł i o tę kwotę ta płatność została pomniejszona. Kwota przyznanej jednolitej płatności obszarowej po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła 4 880,33 zł.

W przypadku płatności za zazielenienie jak wykazano powyżej stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do płatności za zazielenienie wynosiła 16,44 ha, a zatem powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2018 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 października 2018 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1960) i wynosiła 308,18 zł, tj. 16,44 ha x 308,1 8zł = 5 066,48 zł. Początkowa kwota przyznanej płatności za zazielenienie wyniosła 5 066,48 zł.

Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 11 328,19 zł., co przy kursie wymiany euro 4.2774 zł stanowi kwotę 2 648,38 €. Następnie należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 648.38 € zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,411917 %. Całkowita kwota wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 9,15 €. Z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla płatności za zazielenienie wynosi 4,09 € co stanowi kwotę 17,51 zł i o tę kwotę ta płatność została pomniejszona. Kwota przyznanej płatności za zazielenienie po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła 5 048,97 zł.

W przypadku płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła 20,29 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania administracyjnego, spełniająca kryteria przyznania dla jednolitej płatności obszarowej wyniosła 16,44 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności dodatkowej wynosi 16.44 ha, stosownie do art. 14 ust 2 pkt 2 Ustawy powierzchnię te pomniejsza się o 3 ha i wynosi ona 13,44 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 23,42%. Po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchni, powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosi: 13,44 ha - 5,7750 ha = 7,6650 ha. Stawka płatności dodatkowej w 2018 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 października 2018 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2017 r. (Dz. U. poz. 1961) i wynosi 178,01 zł. Kwota płatności przypadająca na zatwierdzony obszar: 7,6650 ha x 178,01zł = 1 364,45 zł Początkowa kwota płatności dodatkowej wynosi 1 364,45 zł.

Mając na uwadze, że łączna kwota przyznanych płatności bezpośrednich po zastosowaniu ewentualnych obniżek z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości wynosi 11 328,19 zł., co przy kursie wymiany euro 4,2774 zł stanowi kwotę 2 648,38 €. Następnie należało do kwoty stanowiącej nadwyżkę w wysokości 648,38 € zastosować współczynnik korygujący w wysokości 1,411917 %. Całkowita kwota wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego wynosi 9,15 €. Z czego proporcjonalna kwota pomniejszenia przypadająca dla płatności redystrybucyjnej wynosi 1,10 € co stanowi kwotę 4,72 zł i o tę kwotę ta płatność została pomniejszona. Kwota przyznanej płatności dodatkowej po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wynosi 1 359,73 zł.

Odwołując się do treści art. 64 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1306/2013 organ odwoławczy stwierdził, że przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej wymienionych w art. 2 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wniosek strony, która nie była zobowiązana do uzyskania płatności i składania wniosku, ale skorzystała z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Co więcej, składając wniosek M. D. złożył oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, strona ponosi wyłączną winę za nieprawidłową deklarację powierzchni użytkowanej rolniczo we wniosku.

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego podnosząc zarzuty naruszenia:

1) art.7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia uzupełniających zeznań świadka – K. D. na okoliczność ustalenia daty objęcia w posiadanie przez skarżącego działek rolnych o nr [...] i [...] położonych w A., gmina Ł., tj. niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

2) art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, że działki o nr [...] i [...] położone w A., gmina Ł. nie znajdowały się w posiadaniu Skarżącego w dniu 31 maja 2018 r., mimo niekwestionowania faktu nabycia ww. gruntów przez skarżącego i jego żonę w drodze licytacji w dniu 25 maja 2018 r., wjechania na nieruchomość, jak również rozpoczęcia przez skarżącego z początkiem czerwca 2018 r. zabiegów rolniczych związanych z nawożeniem,

odżywieniem i odchwaszczeniem działek,

3) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (na podstawie jego części, a nie całokształtu) skutkującej uznaniem, że skarżący nie udowodnił, że znajdował się w posiadaniu działek o nr [...] położonych w A. , gmina Ł. w dniu 31 maja 2018r.

- wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 30 kwietnia 2019 r.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że wbrew twierdzeniom organów skarżący już od dnia 25 maja 2018 r., nie czekając na przybicie i przysądzenie prawa własności, czuł się właścicielem spornych działek. Wjechał na nieruchomość, manifestując wolę władania nimi jak właściciel, a na początku czerwca 2018 r. rozpoczął zabiegi rolnicze związane z nawożeniem, odżywieniem i odchwaszczeniem działek. Od dnia 25 maja 2018 r. (tj. dzień licytacji) nikt, poza skarżącym, nie wykonywał jakichkolwiek czynności na ww. nieruchomości. Zdaniem pełnomocnika nie do zaakceptowania jest stanowisko organów, że płatność przysługuje osobie, która posiadała działkę przed dniem 25 maja 2018 r., a następnie to posiadanie utraciła. W art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustawodawca wyraźnie wskazał bowiem datę kalendarzową, tj. 31 maja, przesądzając, że posiadanie działek w tej dacie rozstrzyga o prawie do płatności za dany rok kalendarzowy. Arbitralne jest zatem stwierdzenie organów, że skarżący nie był w posiadaniu spornych działek na dzień 31 maja 2018 r., a wstąpił w posiadanie po tej dacie, tj. na początku czerwca 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w W. z dnia [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

Organ stwierdził, że skarżący nie był na dzień 31 maja 2018 r. posiadaczem zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych tj. działek o numerze ewidencyjnym 55/2 i 242 położonych w obrębie ewidencyjnym A., gmina Ł.

Skarżący zarzuca organowi naruszenie przepisów postępowania: art.7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia uzupełniających zeznań świadka – K. D. na okoliczność ustalenia daty objęcia w posiadanie przez skarżącego działek rolnych o nr [...] i [...] położonych w A., gmina Ł., tj. niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (na podstawie jego części, a nie całokształtu) skutkującej uznaniem, że skarżący nie udowodnił, że znajdował się w posiadaniu działek o nr [...] położonych w A., gmina Ł. w dniu 31 maja 2018 r.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w powiązaniu z lekturą decyzji organów obu instancji pozwala stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu jest słuszne i nie narusza przepisów wskazanych w skardze.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów związanych z naruszeniem przepisów K.p.a. wskazać należy, że stosownie do treści art. 3 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Zgodnie z regulacją ust. 2 tego przepisu w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z kolei po myśli ust. 3 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe przepisy wskazują zatem na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania, w stosunku do regulacji wynikających z K.p.a. Wyłączono wprost zastosowanie art. 79a i 81 K.p.a. Nadto ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy, a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z art. 3 ust. 3 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie zatem z powyższą zasadą obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.

Nadto ograniczone została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.) i zasada udzielania informacji (art.9 K.p.a.) przez ustalenie, że organ zobowiązany jest do ich przestrzegania tylko na żądanie strony.

Wskazane wyżej odstępstwa wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa (por. wyrok we WSA we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 800/17, wszystkie cytowane w niniejszym orzeczeniu uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontekście prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego na podkreślenia zasługuje fakt, że organy przeprowadziły w dniu 5 lutego 2019 r. rozprawę administracyjną z udziałem stron sporu. Również przesłuchały wskazanych przez stronę świadków w tym w dniu 28 marca 2019 r. świadka K. D.

W świetle powyższego za nieuzasadniony należy zatem uznać zarzut strony skarżącej zaniechania dopuszczenia i przeprowadzenia uzupełniających zeznań świadka – K. D. na okoliczność ustalenia daty objęcia w posiadanie przez skarżącego spornych działek rolnych. Sąd podziela bowiem stanowisko organu odwoławczego, że w trakcie przesłuchania ww. świadka w dniu 28 marca 2019 r., skarżący był obecny, miała więc możliwość zadawania pytań, z której nie skorzystał, a po odczytaniu protokołu podpisał go bez zastrzeżeń.

Z tego powodu jak również z uwagi na fakt, że organ, nie jest, jak wyjaśniono wyżej, zobowiązany do gromadzenia materiału dowodowego, powyższy zarzut należało uznać za bezpodstawny.

Analiza akt sprawy pozwala również na stwierdzenie, że nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie zgodnie z ww. przepisami nie naruszając także art. 80 K.p.a. czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestię stanowi fakt posiadania przez skarżącego gruntów, do których domaga się przyznania spornej płatności.

Zgodnie bowiem art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zauważyć w tym miejscu należy, że na temat posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne. Pojęcie posiadania nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352). Kodeks rozróżnia różne pojęcia posiadania (samoistne, niesamoistne, w dobrej lub złej wierze). Stosowanie cywilistycznego pojęcia posiadania musi uwzględniać istotę regulacji prawnych w dziedzinie płatności rolnych, których podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą, a nie wspieranie posiadaczy gruntów rolnych, niezależnie od tego, czy grunty te wykorzystują rolniczo. Dla uzyskania wskazanych płatności nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Innymi słowy, posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, zaś pojęcie posiadanie na gruncie rozporządzenia w sprawie płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. W zależności od możliwości władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych. itp. Linia orzecznicza, w której wyrażano takie stanowisko jest obszerna, tylko tytułem przykładu można wskazać wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11).

Samo złożenie wniosku o przyznanie dofinasowania nie może przesądzać per se, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania. Okoliczność ta świadczy tylko o tym, że strona chce takie dopłaty otrzymać. Natomiast ustalenie czy wnioskodawcy przysługuje status posiadacza czy też nie i czy prowadzi on faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić in concreto na tle całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2019r. sygn. akt I SA/Rz 1126/18).

Ponownie podkreślić należy, że to beneficjent ubiegający się o przyznanie pomocy z otrzymanej pomocy wywodzi skutki prawne z tego też względu to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności, w tym posiadania gruntów w ww. znaczeniu.

Jednakże w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał jakoby był posiadaczem działek zgłoszonych do płatności w rozumieniu powyższych przepisów, których interpretację prezentuje utrwalona zaprezentowana wyżej linia orzecznicza.

W tym kontekście organ odwoławczy prawidłowo argumentował, że M. D. objął w posiadanie działki o numerach [...] i [...] położone w A. gmina Ł., dopiero w czerwcu 2018 r., po licytacji nieruchomości, która miała miejsce w dniu 25 maja 2018 r. Zdaniem organu odwoławczego warunkiem przyznania płatności obszarowych jest posiadanie przez wnioskodawcę gruntów rolnych na dzień 31 maja 2018 r., tak więc dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikujących z ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu (że jest właścicielem, co eksponuje skarżący), a jedynie to, że faktycznie posiada w dniu 31 maja danego roku wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem właściciel gruntu, dzierżawca gruntu, bądź posiadacz samoistny lub zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę). Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.

Jak ustaliły organy w niniejszej sprawie strona przed dniem 31 maja 2018 r. nie przeprowadzała na spornych działkach żadnych prac polowych, nie zadecydowała o zasianiu na spornych działkach kukurydzy (zrobił to poprzedni dzierżawca spornych działek i on też przygotował grunt pod zasiew) o podejmowanych zabiegach agrotechnicznych ani nie ponosiła nakładów z tym związanych, co sam skarżący przyznał w trakcie rozprawy administracyjnej zeznając, że "nie wiedział kto użytkował te działki w dniu licytacji. Nie interesował się tym. Pole było uprawiane ale nie interesował się kto je użytkował. W październiku zebrał plon. Nie siałem tej kukurydzy zastałem ją na polu."

Jak wynika natomiast z zeznań powołanego przez skarżącego świadka K. D., pierwsze zabiegi agrotechniczne wykonał on na zlecenie skarżącego w dniach 18-19 czerwca 2018 r, a następne 5 lipca 2018 r. W październiku 2018 r, skarżący zebrał kukurydzę.

Słusznie akcentuje organ, że prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, że już od dnia 25 maja 2018 r. skarżący nie czekając na przybicie i przysądzenie prawa własności, czuł się właścicielem spornych działek, wjechał na nieruchomość manifestując wolę władania nią jak właściciel, a na początku czerwca 2018 r. rozpoczął zabiegi rolnicze związane z nawożeniem, odżywianiem i odchwaszczeniem działek - nie mają wpływu na poprawność podjętej decyzji w uzasadnieniu której na podstawie zebranych dowodów, zeznań stron i świadków organy poprawnie ustaliły, że M. D. nie był posiadaczem, w rozumieniu cyt. powyżej przepisów ustawy spornych działek o nr [...[ na dzień 31 maja 2018 r. Manifestowanie woli władania nie jest bowiem równoznaczne z posiadaniem działki rolnej, a podjęcie nawet wskazanych jednorazowych zabiegów agrotechnicznych i zebranie plonów, co do uprawy których skarżący nie decydował, nie zasiał ich, nie przygotował pola pod ich zasiew i nie interesował się tymi uprawami przynajmniej do 18 czerwca 2018 r., nie zmienia prawidłowej oceny organów, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było podstaw do przyjęcie, że skarżący był posiadaczem spornego gruntu w dniu 31 maja 2018 r.

Reasumując należy stwierdzić, że organy dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji. Nie sposób w ocenie Sądu doszukać się też naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie należy uznać za zgodne z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Podsumowując zatem dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że wobec prawidłowych ustaleń organu odwoławczego w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania płatności do spornych działek, nie było podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia stanowiącego konsekwencję tych ustaleń.

Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, w konsekwencji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.