Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 244/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 116 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 244/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r., sprawy ze skarg G.Ś., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 grudnia 2015 r. Nr [...],[...], , w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2012 r., , , - s k a r g i o d d a l a -,


UZASADNIENIE

W dniach 24 września 2012 r. i 25 września 2012 r. w Urzędzie Skarbowym "O" Spółka z o.o. złożyła korekty deklaracji dla podatku towarów i usług VAT -7K, w których wykazała kwoty podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości 50398,00 zł. i w wysokości 19175,00 zł.

Z uwagi na fakt, że Spółka nie uregulowała powyższych zaległości, a postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zaspokojenia wierzyciela podatkowego, postanowieniami z dnia 9 stycznia 2015 r. nr [...] i [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności G.Ś. jako prezesa zarządu O. Spółki z o.o. w K., za powyższe zaległości podatkowe wraz odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Po przeprowadzeniu ww. postępowań Naczelnik ww. Urzędu Skarbowego decyzjami z dnia 31 lipca 2015 r. nr [...] i [...] orzekł o odpowiedzialności w/wymienionego za wyżej wskazane zaległości podatkowe.

Od przedmiotowych decyzji G.Ś. złożył odwołania, zarzucając zaskarżonym decyzjom naruszenie przepisów prawa materialnego, a to :

- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez orzeczenie o odpowiedzialności odwołującego się za zaległości podatkowe O. Spółki z o. o., w której to Spółce w/wymieniony pełnił funkcję prezesa zarządu, w sytuacji, gdy istotne wątpliwości budzi zaistnienie wszystkich pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki, tj. przesłanki bezskuteczności egzekucji toczącej się wobec Spółki,

- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez orzeczenie o odpowiedzialności odwołującego się za zaległości podatkowe spółki O. Spółki z o.o., w której to Spółce w/wymieniony pełnił funkcję prezesa zarządu, w sytuacji, wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych orzeczenia o tej odpowiedzialności oraz naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a to:

- art. 187 oraz art. 191 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a to nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i ekonomii przedsiębiorstw na okoliczność ustalenia czy i kiedy wystąpiły przesłanki rodzące po stronie odwołującego się obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Orion Systemy Spółki z o.o., a tym samym rozstrzyganie w oparciu o niekompletny materiał dowodowy i w konsekwencji prowadzenie postępowania podatkowego z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz o umorzenie postępowań w sprawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie spraw do ponownego ich rozpoznania organowi I instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...] i nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W ich uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów prawa mających zastosowanie w nin. sprawach, przede wszystkim zaś przeprowadził szczegółową analizę okoliczności faktycznych , dochodząc do identycznych wniosków co organ I instancji, a sprowadzającą się do konkluzji , iż w okolicznościach nin. spraw zostały spełnione wszystkie przesłanki pozytywne , powodujące konieczność orzeczenia o odpowiedzialności G.Ś. za zaległości podatkowe O. Spółka z o.o. w kwocie 50398,00 zł., z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r., odsetki za zwłokę od tej zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego oraz w kwocie 19175,00 zł., z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2012 r., odsetki za zwłokę od tej zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego, nie została zaś spełniona żadna z przesłanek egzoneracyjnych , mogąca skutkować uwolnieniem G.Ś. od takiej odpowiedzialności. Odnosząc się do zarzutów odwołań organ odwoławczy uznał je nieuzasadnione. Co do kwestionowania spełnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji toczącej się wobec Spółki , wobec istnienia wierzytelności przysługujących O. Spółce z o.o. organ wskazał za sprawozdaniem tymczasowego nadzorcy sądowego z analizy stanu przedsiębiorstwa dłużnika z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt [...], iż we wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki obejmującej likwidację majątku z dnia 14 września 2012 r. wskazano:

1.Należności u ZPU "M" P. P. - 2 faktury na łączną kwotę 206.871,11 zł. Według ustaleń tymczasowego nadzorcy sądowego wierzytelności te są wierzytelnościami spornymi. Dłużnik zakwestionował zasadność wystawionych faktur i odmówił zapłaty;

2.Należności Parku Handlowego "S". Spółki z 0.0. na kwotę 11.601,36 zł. Według ustaleń tymczasowego nadzorcy sądowego dłużnik wskazał kwotę 11.601,36 zł, która była kwotą z całego kontraktu, jaki miał wykonać. Tymczasem w rzeczywistości wartość wykonanych prac wynosi kilkaset złotych. Pozostała część kontraktu została przejęta przez inny podmiot.

3.Należności u D. Spółki z 0.0. na kwotę 58.470,89 zł. Według ustaleń tymczasowego nadzorcy sądowego roszczenie sporne, gdyż D. Spółka z 0.0. naliczyła kary umowne z tytułu opóźnień w wykonywaniu robót.

4.Należności u G. S.A., VB L. S.A. na łączną kwotę 47.815,65 zł. Według ustaleń tymczasowego nadzorcy sądowego są to sumy jakich O. z o.o. oczekuje w związku ze zwrotem leasingowanych przedmiotów do firm leasingowych, jednak w ocenie nadzorcy sądowego istnieje duże prawdopodobieństwo że w ostatecznym rozrachunku O. Spółka z o.o. będzie musiała dopłacić dla firm leasingowych, gdy naliczą one koszty windykacji i kary zastrzeżone w umowach. Ponadto O. Spółka z o.o. posiada niezapłacone raty leasingowe.

5.Należności u J. Spółki z 0.0. w kwocie 10.000,00 zł. Według ustaleń nadzorcy sądowego O. Spółka z o.o. na sumę 10.000,00 zł wyliczył nakłady poniesione na wynajmowany lokal. W ocenie nadzorcy nakłady takie w przypadku rozwiązania umowy są nic nie warte dla dłużnika tj. O. zo.o. ponadto należy zauważyć, że O. Spółka z o.o. jest winna J. z 0.0. sumę 36.445,66 zł.

Dalej organ wskazał, iż w związku z powyższym oceniając sytuację finansową O. Systemy Spółki z o.o. nadzorca sądowy wskazał łączną wartość majątku Spółki na kwotę 500,00 zł., na to, iż Spółka nie posiada nieruchomości, ruchomości, środków pieniężnych, natomiast należności oszacowane zostały na wyżej wskazaną kwotę 500,00 zł. Sama Spółka w złożonym wniosku o ogłoszenie upadłości wskazała wykaz należności i podmiotów, wobec których jest dłużnikiem i łączną kwotę zadłużenia w wysokości 433.259,66 zł. Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że przedmiotowy zarzut jest nieuzasadniony, bowiem w rzeczywistości, wykazane we wniosku o ogłoszenie upadłości O. Spółki z o.o. wierzytelności są niemożliwe do wyegzekwowania jako sporne lub nieistniejące, zaś wskazanie mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych (odpowiednio składkowych) wymaga wskazania mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela, a więc za majątek w powyższym rozumieniu nie mogą być uznane wierzytelności sporne.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów odwołania , sprowadzających się do stwierdzenia, że ustalenie momentu, w którym w przypadku O. Spółka z o.o. zaistniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wymagało wiadomości specjalnych oraz , że nieprzeprowadzenie przez organ I instancji dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i ekonomii przedsiębiorstw rzutuje na ocenę materiału dowodowego w sprawie czyniąc go niekompletnym, Dyrektor Izby Skarbowej uznał je za bezpodstawne i nieuzasadnione.

Na uzasadnienie swojego stanowiska organ wskazał, że w toku postępowania odwołujący się nie wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a ponadto w niniejszym stanie faktycznym przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego na okoliczność czy zaistniały podstawy do złożenia wniosku o upadłość byłoby niecelowe tj. przedłużałby jedynie prowadzone postępowanie oraz powiększały jego koszty. Ponadto do ustalenia powyższych okoliczności ,wiadomości specjalne nie są wymagane i w związku z tym organ podatkowy nie ma konieczności powołania biegłego (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12.12.2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1244/13).

W skargach od powyższych decyzji wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G.Ś. zarzucił zaskarżonym decyzjom:

1.Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe O. z o. o., w której to Spółce skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu, w sytuacji, gdy istotne wątpliwości budzi zaistnienie wszystkich pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki, tj. przesłanki bezskuteczności egzekucji toczącej się wobec Spółki,

- art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki O. Spółki z o.o., w której to Spółce skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu, w sytuacji, wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych orzeczenia o tej odpowiedzialności;

2.Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 187 oraz art. 191 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a to nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i ekonomii przedsiębiorstw na okoliczność ustalenia czy i kiedy wystąpiły przesłanki rodzące po stronie skarżącego obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości O. Spółki z o.o., a tym samym rozstrzyganie w oparciu o niekompletny materiał dowodowy i w konsekwencji prowadzenie postępowania podatkowego z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł:

1.o uchylenie zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w całości oraz poprzedzających je decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego,

2.o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, argumentując swoje stanowisko jak w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Na zasadzie art.111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 244/16 do I SA/Kr 245/16 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 244/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skargi jako bezzasadne należało oddalić.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wobec powyższego, każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać pod kątem jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Również zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Kontrolując zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, jak i poprzedzające je decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z mocy art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, przesłankami orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe, są:

a) termin płatności zobowiązań upływał w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu spółki,

b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki całości lub części,

c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku,

d) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.

Powyższa regulacja dowodzi, że oceniając przesłanki orzekania o odpowiedzialności za zobowiązania spółki organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie dwie z nich - pełnienie obowiązków członka zarządu w czasie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Ciężar wykazania okoliczności uwalniającej osobę trzecią od odpowiedzialności za długi spółki tj. złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego), wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku bądź wskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki - spoczywa na członku zarządu. Dwie ostatnie ze wskazanych przesłanek, jeżeli wystąpią (niekoniecznie łącznie) uwalniają stronę od odpowiedzialności za zobowiązania spółki i stanowią przeszkodę do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu - § 2 art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa.

Przytoczona regulacja prawna określa zarówno przesłanki pozytywne, warunkujące powstanie odpowiedzialności członków zarządu różnego rodzaju spółek i stowarzyszeń mających osobowość prawną, za zaległości podatkowe, jak i przesłanki negatywne, wyłączające taką odpowiedzialność.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanych spraw Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły spełnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji wobec Spółki.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w związku z wystąpieniem przedmiotowej zaległości, O. Spółce z o.o. zostały wystawione tytuły wykonawcze z dnia 05.06.2012 r. [...] i z dnia 05.11.2012 r. [...], które następnie zostały Spółce prawidłowo doręczone. W trakcie postępowania egzekucyjnego organy egzekucyjne podjęły szereg czynności zmierzających do wyegzekwowania od Spółki należności objętych powyższymi tytułami wykonawczymi. Organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne ustalił na podstawie protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego i raportów poborcy (z dnia 14.10.2011 r., 18.10.2011 r., 30.11.2011 r., 09.01.2012 r., 24.02.2012 r., 04.02.2013 r., 21.05.2013 r., 12.08.2013 r. oraz 07.01.2014 r.), że lokal przy ul. G.w K jest dzierżawiony od hotelu G. - pomieszczenie użytkowe na parterze budynku 83 m", czynsz w wysokości 5.000,00 zł i meble biurowe. Spółka nie prowadzi działalności pod ww. adresem i nie posiada majątku. Egzekucja została skierowana do wierzytelności z rachunków bankowych w banku Zachodnim [...] ., oraz do innych wierzytelności z ZPU "M" P.P., jednakże zajęcia te okazały nieskuteczne.

Dokonano również zajęcia rachunku bankowego w Banku PEKAO S.A. oraz PKO BP S.A., -a z kwot uzyskanych z zajętych rachunków bankowych w pierwszej kolejności pokryte zostały koszty postępowania egzekucyjnego. Następnie jednak banki poinformowały organ egzekucyjny, że rachunki Spółki zostały skutecznie wypowiedziane. W poszukiwaniu majątku ruchomego i nieruchomego Spółki wystąpiono do Departamentu Informatyzacji i Rejestrów Sądowych, Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych, Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców MSWiA z wnioskami o udzielenie informacji o posiadanych przez Orion Systemy Spółkę z o.o. nieruchomościach, gruntach i środkach transportu, a w odpowiedzi uzyskano informacje, że Spółka nie figuruje w prowadzonych przez ww. organy rejestrach. Zwrócono się również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o podanie informacji umożliwiających skuteczne prowadzenie egzekucji w stosunku do Spółki.

W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że O. Spółka z o.o. nie figuruje w kompleksowym Systemie Informatycznym. Ponadto Spółka została wykreślona z rejestru VAT. W związku z powyższym i faktem, że O. Spółka z o.o. - jak wykazało prowadzone postępowanie egzekucyjne nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, z którego można by skutecznie prowadzić postępowanie egzekucyjne i uzyskać kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki.

Opisane powyżej okoliczności , zd. Sądu, świadczą dobitnie, iż egzekucja niniejszych zaległości podatkowych z majątku Spółki nie była możliwa.

W skargach G.Ś. postawił zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego a to art. 116 § 1 O.p. przez orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe O. Spółki z oo., w której to Spółce skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w sytuacji, gdy istotne wątpliwości budzi zaistnienie wszystkich pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki tj. przesłanki bezskuteczności egzekucji toczącej się wobec Spółki, a swoje twierdzenie skarżący argumentował istnieniem wierzytelności przysługujących O.Spółce z o.o., która to okoliczność poddaje jego zdaniem w wątpliwość kwestię bezskuteczności egzekucji, toczącej się względem podatnika tj. O. Spółki z o.o.

Zd. Sądu zarzut ten jest nieuzasadniony. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje bowiem , iż w rzeczywistości, wykazane we wniosku o ogłoszenie upadłości O. Spółki z o.o. wierzytelności , na istnienie których powołał się skarżący, są niemożliwe do wyegzekwowania jako sporne lub nieistniejące, zaś wskazanie mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych (odpowiednio składkowych) wymaga wskazania mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela, a więc za majątek w powyższym rozumieniu nie mogą być uznane wierzytelności sporne. Tymczasem , w toku postępowania egzekucyjnego wyczerpano wszelkie możliwe sposoby egzekucji skierowane do całego, ujawnionego majątku O.Spółka z o.o., a mimo podejmowanych czynności egzekucja wobec ww. Spółki okazała się bezskuteczna. Na prawidłowość oceny wierzytelności, jakiej dokonały organy podatkowe, na istnienie których powoływał się skarżący, jako spornych lub nieistniejących , wskazuje także stanowisko Sądu Rejonowego w K.., który postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt [...] oddalił wniosek O. z o.o. o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak majątku Spółki na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego , po szczegółowej analizie sytuacji majątkowej Spółki, w tym przedmiotowych wierzytelności. Zd. skarżącego organy podatkowe nie zweryfikowały odpowiednio podstawy materialnej wskazanych wierzytelności, a oparły się jedynie o ich weryfikację z postępowania przed sądem gospodarczym, gdzie ta weryfikacja polega na odebraniu od kontrahentów oświadczeń o uznawaniu przez nich ich istnienia. Sąd takiej oceny nie podzielił. Organy podatkowe, co wynika przecież z uzasadnień zaskarżonych decyzji, dokonały swojej oceny na podstawie wyników postępowania przed sądem gospodarczym, w konfrontacji z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego. Tymczasem twierdzenia skarżącego w tej materii są gołosłowne. Skarżący jest przecież nadal prezesem zarządu Spółki, co wynika z KRS i czego skarżący nie kwestionuje, a tymczasem od 2012 r. kiedy to we

wniosku o upadłość przywołane zostały przedmiotowe wierzytelności, do chwili złożenia skarg, skarżący stosownej weryfikacji roszczeń przed sądem nie dokonał, a przynajmniej w treści skarg się na takowe postępowania nie powołał. Kierowanie zajęć egzekucyjnych, jak chce skarżący, do podmiotów, które jego zdaniem , są dłużnikami Spółki, w sytuacji, gdy podmioty te kwestionują wierzytelności, jawi się jako kompletnie bezcelowe i bezzasadne.

Dalej należy stwierdzić, że zaległości, za które odpowiada skarżący są bezsporne i w sposób prawidłowy udokumentowane i nie były one przez skarżącego kwestionowane.

Ponadto jak wynika z rejestru KRS skarżący został powołany do zarządu Spółki jako jego prezes dnia 23 listopada 2011 r., natomiast jak wynika z wydruku z Krajowego Rejestru Przedsiębiorców O. Spółki z o.o. nie został z tego rejestru wykreślony do chwili obecnej. Funkcję w zarządzie Spółki skarżący pełni jednoosobowo. Dodatkowo jest wspólnikiem Spółki. Przedmiotowe zobowiązania podatkowe, za które odpowiedzialność skarżącego jako osoby trzeciej orzekły organy podatkowe dotyczą zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 roku, której termin płatności przypadał na 25 kwietnia 2012 r. i za II kwartał 2012 r., której termin płatności przypadał na 25 lipca 2012 r. Zatem w okresie upływu terminu płatności wskazanych powyżej zaległości skarżący był członkiem zarządu ww. Spółki. Tym samym przesłanka art. 116 § 2 O.p. została spełniona.

Sąd podzielił również ocenę organu odwoławczego, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek egzoneracyjnych. Organ prawidłowo ustalił, że skarżący nie wykazał, że: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

W tym zakresie skarżący podnosił, że aby ustalić czy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został zgłoszony we właściwym czasie, organ podatkowy powinien powołać biegłego rewidenta dla oceny kondycji finansowej Spółki. W tym miejscu należy przypomnieć, że wykorzystywanie opinii biegłego w postępowaniu podatkowym było przedmiotem analizy sądów administracyjnych. Wskazywały one, że zgodnie z treścią art. 197 § 1 O.p. kwestia dopuszczenia dowodu z opinii biegłego pozostawiona została ocenie organu podatkowego, albowiem użyte słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1586/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bliższe niniejszej sprawie stanowisko wskazuje szczegółowo, że organy nie mają obowiązku przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1235/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwraca się przy tym uwagę również na fakt, że obowiązku takiego nie nałożono nawet na sąd upadłościowy, rozstrzygający o upadłości spółki (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1072/07, LEX nr 517191). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił przytoczone zapatrywania prawne, stwierdzając, że znajdują one swoje potwierdzenie również w zasadzie, zgodnie z którą obowiązek wykazania przesłanek z art. 116 § 1 pkt 1 O.p. spoczywa na członku zarządu. W tym tez kontekście należy zwrócić uwagę na treść art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.; dalej: p.u.n.), zgodnie z którym upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 p.u.n., dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, zaś w ust. 2 tego przepisu zostało wskazane, że dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Jak trafnie wskazał przy tym Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 stycznia 2012 r. (I FSK 380/11 – LEX nr 1113109) przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenia upadłości następują od zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości, tj. od zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych, ale także wtedy, gdy spółka na bieżąco wykonuje zobowiązania, jednakże przekraczają one wartość jej majątku.

Dokonana przez organy podatkowe ocena kondycji finansowej spółki została przeprowadzona w sposób rzetelny i w przekonaniu Sądu zgodnie z zasadą prawdy materialnej.

Organy te wskazały, że oprócz niniejszych zaległości i zaległości innych niż podatkowych, które Spółka ujęła we wniosku z dnia 14 września 2012 r. o ogłoszenie upadłości O. Spółki z o.o., Spółka posiada inne wymienione w decyzjach nieuiszczone należności. Nadto ze sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego z analizy stanu przedsiębiorstwa dłużnika O. Spółki z o.o. z dnia 5 marca 2013 r. wynika, że łączne zadłużenie Spółki wynosi 567.294,16 zł. Natomiast jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy Rachunków zysków i strat Spółka za 2011 rok wykazała zysk w wysokości 1.152,62 zł, a za 2012 rok wykazała stratę w wysokości 178.091,45 zł.

Sąd podzielił zatem ustalenia organów, że skarżący miał podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki co najmniej w pierwszym kwartale 2012 r.

Należy przy tym przypomnieć, że sformułowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. "b" O.p. prowadzi do wniosku, że w zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uwalnia członka zarządu obiektywna niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1251/10, LEX nr 1095749). Rozważając kryterium braku winy jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy zatem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Taką okolicznością może być np. obłożna choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (zob. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 385/11, LEX nr 1113114).

Nie jest zatem w tym zakresie przedmiotem zainteresowania organów ani Sądu – przy interpretacji art. 116 § 1 pkt 1 lit. "b" O.p. – ocena, kiedy powinien był być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, a jedynie, z jakiego powodu wniosek ów nie został zgłoszony. Oczywiście okoliczność, kiedy wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, są istotne z punktu widzenia odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o., lecz nie mają znaczenia w przypadku badania braku winy w niezgłoszeniu takiego wniosku. Wypada w tym kontekście zauważyć, że nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 marca 2013r., sygn. akt I SA/Kr 127/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z dotychczasowych rozważań, organy podatkowe nie miały obowiązku przeprowadzania dowodu z opinii biegłego. Jak wskazano powyżej - niezaprzeczalnym faktem jest istnienie zaległości podatkowych Spółki i nieuregulowanie ich przez Spółkę zarówno w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu jak i dotychczas. Już choćby zatem nieuregulowanie przedmiotowych zaległości wskazuje na złą sytuację finansową Spółki, w przeciwnym bowiem przypadku nieregulowanie wymagalnych zobowiązań m.in. przez skarżącego - jako członka zarządu Spółki, należałoby uznać za celowe działanie. Skarżący jako członek zarządu w sytuacji powstania zaległości i braku możliwości ich uregulowania winien w ustawowym terminie złożyć stosowny wniosek, aby móc skorzystać z dobrodziejstwa przewidzianego wart. 116 § 1 pkt 1Iit. a O.p. W realiach nin. sprawy przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego na okoliczność czy zaistniały podstawy do złożenia wniosku o upadłość były niecelowe tj. , jak słusznie zauważył organ odwoławczy, przedłużałby jedynie prowadzone postępowanie oraz powiększały jego koszty. Niewątpliwie bowiem istnienie zaległości, których Spółka nie regulowała oraz fakt oddalenia przez Sąd wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z powodu braku majątku są dowodem , że podstawy takie istniały. Do ustalenia zaś takich okoliczności wiadomości specjalne nie są wymagane i zwalniają w związku z tym organ od konieczności powołania biegłego.

Sąd nie podzielił także zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przy wydaniu zaskarżonych decyzji wskazanych w skargach przepisów postępowania. Organy podatkowe w sposób wnikliwy i kompleksowy zebrały i oceniły całość materiału dowodowego, przy czym zapadłe rozstrzygnięcia nie noszą znamion dowolności albowiem znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym oraz zasadach logicznego myślenia. Sąd nie dopatrzył się także żadnych uchybień w samych kontrolowanych aktach. Decyzje zawierają wszelkie wymagane prawem elementy, a ich obszerne i skrupulatne uzasadnienia w pełni odpowiadają wymogom art. 210 § 4 O.p.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.