Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 364/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji Rozwoju Społeczności Lokalnej "A." na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz od 1 lutego do 28 lutego 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Skarżąca F. – zwana dalej: skarżącą lub fundacją, wnioskiem z 26 marca 2021 r., zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za okres od 1 do 31 stycznia 2020 r., a także okres od 1 lutego do 28 lutego 2021 r.

ZUS, decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania wnioskowanej przez nią pomocy.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem) płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, ona Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

W myśl natomiast § 10 ust. 2 rozporządzenia płatnika składek prowadzącego na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji działalności (PKD) 2007 jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, z którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego do 28 lutego 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności (zgodnie z § 11 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia) z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za: grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do 31 marca 2021 r., a za luty 2021 r. - nie później niż do dnia 31 marca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Mając na uwadze powyższe regulacje ZUS stwierdził, iż skarżąca występując z wnioskiem o zwolnienie jej ze składek, o których mowa w niniejszej sprawie, jako przeważający kod PKD prowadzonej przez siebie działalności wskazała kod nr 56.21.Z, jednakże, jak organ ustalił, na dzień 30 listopada 2020 r., nie wskazała żadnego kodu swojej działalności, która miałaby być dla niej przeważająca.

W tej więc sytuacji nie przysługuje jej prawo do zwolnienie ze składek, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.

Wnosząc skargę na decyzję ZUS z 29 kwietnia 2021 r., fundacja stwierdziła, że rozstrzygnięcie to jest dla niej krzywdzące, gdyż prowadzi, jako przeważający, ten rodzaj działalności, który jest oznaczony kodem PKD 56.21.Z. Chodzi tu o przygotowywanie i dostarczanie żywności.

Na potwierdzenie swoich argumentów skarżąca przytoczyła okoliczność, iż jedynym jej przychodem jest ten uzyskiwany z prowadzonej działalności, na którą się powołuje. Dodała także, że prowadzi w J., przy ul. S. lokal gastronomiczny.

Przeważająca działalność skarżącej, oznaczona wskazanym wyżej kodem jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), od momentu założenia fundacji. Wtedy też, zgłaszając przedmiotowy wniosek, została poinformowana, że nie ma ona obowiązku zgłaszania kodu działalności przeważającej do urzędu statystycznego.

Przytaczając argumenty dotyczące przedmiotu przeważającej działalności skarżąca powoła się na te, które wskazała w skardze dotyczącej odmowy przyznania zwolnienia ze składek za listopad 2019 r. (sprawa I SA/Rz 329/21).

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Organ dodał przy tym, że dane dotyczące prowadzonej działalności, która ma charakter przeważający, należą do tzw. danych uzupełniających, a podmiot wpisany do rejestru stowarzyszeń ma obowiązek zgłaszania przeważającej działalności statutowej do rejestru REGON, za pośrednictwem urzędu skarbowego.

Działalność gospodarcza organizacji wpisanych do rejestru stowarzyszeń, jeżeli zostanie wpisana do rejestru przedsiębiorców, jest wpisywana do rejestru REGON jako drugorzędna. Reguły dotyczące stowarzyszeń odnoszą się także do fundacji, wobec czego ZUS w niniejszej sprawie zobligowany był zbadać przeważający rodzaj działalności skarżącej, na podstawie danych z rejestru REGON.

Organ podkreślił także akcesoryjny charakter działalności gospodarczej, w przypadku fundacji i stowarzyszeń. Z tego względu ujawnienie kodu działalności w KRS nie ma w sprawie znaczenia. Decydujące są w tym wypadku bowiem jedynie dane z rejestru REGON.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie § 10 ust. 1 pkt 2 i § 2 rozporządzenia wydanego w oparciu o ustawowe upoważnienie, zawarte w art. 31 zy ust. 1 ustawy z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., zwanej dalej ustawą z 2 marca 2020 r.). Przepisy te stanowią podstawę do zwolnienia z obowiązku opłacania szczegółowo wymienionych w nich składek, płatników prowadzących działalność w określonych branżach, którzy zanotowali spadek przychodów z prowadzonej przez nich przeważającej działalności o co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r.

Rodzaj prowadzonej przez danego płatnika działalności, mającej dla niego charakter działalności przeważającej, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON.

W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku skarżącej stwierdził, że z uwagi na niewpisanie w rejestrze REGON, jako przeważającego rodzaju jej działalności, żadnej działalności uprawniającej do wystąpienia o zwolnienie, wniosek fundacji nie może zostać załatwiony pozytywnie. Zaznaczył także, że ujawnienie w rejestrze przedsiębiorców KRS, tego rodzaju działalności, który ma dla skarżącej charakter działalności przeważającej, a zarazem uprawnia do zwolnienia, pozostaje bez znaczenia na gruncie niniejszej sprawy, w której wydając rozstrzygnięcie, jest związany wyłącznie zapisami w rejestrze REGON.

Skarżąca tymczasem podniosła, że jedyną jej działalnością, jaką prowadziła, była ta, oznaczona kodem PKD 56.21.Z, która uprawnia do zwolnienia. Prowadzenie tego rodzaju działalności miała wpisane w KRS, wobec czego pozbawienie jej prawa do zwolnienia jest niezasadne.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji na wstępie należy zaznaczyć, że niewpisanie działalności oznaczonej kodem PKD 56.21.Z, w rejestrze REGON, jako przeważającej działalności skarżącej, jest w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pomiędzy stronami, które różnią się jednie jeżeli chodzi o prawną doniosłość tego faktu, na gruncie przepisów rozporządzenia, które znajdowało zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron w omawianym zakresie stwierdzić należy, że z brzmienia § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tych przepisów wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nich rodzaje działalności, bez rozróżnienia ich poszczególnych kategorii. Jest w nich bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Nastąpiło to jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.

W § 10 ust. 3 rozporządzenia prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.), według której prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych.

Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach K.p.a (zob. art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w art. § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a.

Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie zaś na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne.

Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszej sprawy, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie [tylko] do tych, które legitymują się określonym rodzajem wpisu wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego – por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani przepisy rozporządzenia, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 z późn. zm.), (por. § 9). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności.

W świetle powyższego uznać więc należy, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważającej. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można również przy wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. oraz wydanego na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenia, tracić z pola widzenia także tego, że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje, miała (ma) na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony po raz pierwszy w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej najpierw na dzień 30 września 2020 r., a później na 30 listopada 2020 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani także w listopadzie 2020 r. i listopadzie 2019 r. bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie była wprost określana odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r., Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w jej ramach organ, bazując na informacjach zamieszczonych w rejestrze REGON, stwierdził, kierując się domniemaniem z § 10 ust. 3 rozporządzenia, że skarżąca nie prowadziła, jako przeważającego, tego rodzaj działalności, który uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek. W jej jednak przypadku nie mamy do czynienia z sytuacją, w której wystąpiłaby rozbieżność pomiędzy faktycznie prowadzoną działalnością, mającą przeważający charakter, a działalnością w ten sposób opisaną/określoną, w rejestrze REGON. W rejestrze REGON fundacja nie miała bowiem żadnej z działalności wpisanej jako działalności przeważającej, co wynikało nie tyle z zaniedbania ze skarżącej, ale sposobu funkcjonowania przedmiotowego rejestru oraz przepisów normujących tego rodzaju kwestie.

Skarżąca bowiem jako fundacja podlegała przede wszystkim wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, a do rejestru przedsiębiorców jedynie niejako uzupełniająco, jako podmiot prowadzący także działalność gospodarczą, gdyż taką aktywność niewątpliwie podjęła. Wobec tego, w myśl art. 42 ust. 3 a pkt 2 ustawy o statystyce publicznej, dane uzupełniające w rejestrze REGON obejmowały w tym wypadku jedynie przeważający rodzaj działalności statutowej. Tej zaś nie można utożsamiać z przeważającą działalnością gospodarczą.

Organ rozstrzygający przedmiotową sprawę dostrzega tę specyfikę, dotyczącą ujawniania w rejestrze REGON danych między innymi fundacji, prowadzących działalność gospodarczą, jednakże bezpodstawnie kwalifikuje informacje dotyczące przeważającej działalności gospodarczej, do danych uzupełniających, wbrew art. 43 ust. 3 a pkt 2 ustawy o statystyce publicznej. Tymczasem oba te pojęcia, tj. przeważającej działalności statutowej i przeważającej działalności gospodarczej, odnoszą się do zupełnie różnych aspektów aktywności, prowadzonej przez takie podmioty jak chociażby fundacje i stowarzyszenia.

Wynikające z nich różnice sprawiając, że na podstawie danych z systemu REGON nie można w sposób wiążący ustalić przeważającej działalności gospodarczej, prowadzonej przez podmiot wpisany do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Taki sposób funkcjonowania rejestru nie może zaś prowadzić do wykluczenia tej kategorii podmiotów, jakimi są między innymi fundacje, z zakresu podmiotów uprawnionych do uzyskania wsparcia. Tego rodzaju zamiaru prawodawcy nie sposób bowiem wyprowadzić z przepisów § 10 ust. 1-3 rozporządzenia, zgodnie z którym pomoc w postaci zwolnienia ze składek została skierowana do wszystkich podmiotów, będących płatnikami, spełniającymi określone warunki jej przyznania. Poza tym fundacje prowadzące działalność gospodarczą są równoprawnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, dlatego też ich odmiennego traktowania nie można wywieść z wyników wykładni celowościowej i funkcjonalnej, zwłaszcza że godziłoby to w zasadę równości wobec prawa, odnoszącą się także do wszelkiego rodzaju przedsiębiorców.

To więc, że fundacja nie wskazała żadnej z prowadzonych przez siebie działalności (odnotowanych w KRS) jako przeważającej w rejestrze REGON, choć nie jest kwestionowane, nie wynikało z zaniedbań z jej strony, ale jest wynikiem obowiązujących zasad dotyczących funkcjonowania tego rejestru. Poza tym, jako to już wyżej zaznaczono, pomoc określona przepisami § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, kierowana jest do podmiotów rzeczywiście prowadzących wskazane w nich rodzaje działalności, zaś ich ustalenie w oparciu o zapisy rejestru REGON ma na celu jedynie uproszczenie postępowania w tym zakresie, same zaś dane kodów PKD nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego.

W tej więc sytuacji nie sposób jest więc przyjąć, że brak wpisania w rejestrze REGON tej działalności gospodarczej fundacji, która ma dla niej przeważający charakter, wyklucza definitywnie skarżącą z ubiegania się o przyznanie jej zwolnienia, niezależnie od tego czym w rzeczywistości się zajmowała. Przepisy § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia mówią bowiem o faktycznie prowadzonej działalności, jako warunku uprawniającym danego przedsiębiorcę do uzyskania pomocy, regulowanej tym przepisem. Poza tym, w omawianym wypadku brak jest podstaw do przyjęcia, w oparciu o domniemanie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, że w rzeczywistości skarżąca prowadziła, jako przeważającą, inną działalność, niedającą jej prawa do skorzystania z ulgi. Nie mamy więc nawet do czynienia z sytuacją, w której organ wywiódłby prowadzenie przez skarżącą innego rodzaju działalności, niż ta uprawniając do zwolnienia, opierając się na domniemaniu wynikającym z ujawnionego w rejestrze REGON kodu PKD.

ZUS tymczasem, powołując się na brak wpisu w rejestrze REGON, przeważającego rodzaju działalności gospodarczej fundacji, nie tylko wykluczył ją, wbrew § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, z grona podmiotów, mogących się ubiegać o zwolnienie ze składek, ale też całkowicie zbagatelizował twierdzenia skarżącej, o jedynym rodzaju prowadzonej przez nią działalności, oznaczonej kodem PKD 56.21.Z. Swoje stanowisko oparł więc na warunku, którego nie zawiera § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, statuujący zwolnienie z opłacenia składek, o przyznanie którego fundacja występowała.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ – ZUS, dopuścił się naruszenia nie tylko prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy (§ 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia), ale również przepisów prawa formalnego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), nie podejmując nawet próby ustalenia przedmiotu rzeczywistej jej działalności, mającej charakter przeważający. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję.

W ponownie przeprowadzonym postepowaniu ZUS, zgodnie z warunkami zwolnienie ze składek, o których mowa w § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, ustali rzeczywisty rodzaj prowadzonej przez fundację działalności, mający dla niej charakter przeważający, na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. W tym zakresie odniesie się, w sposób jasny i rzeczowy, również do przedłożonych przez skarżącą dowodów w sprawie dotyczącej zwolnienia za wcześniejsze okresy, do których się odwołuje. Następnie zaś, w przypadku stwierdzenia, że przeważająca działalność, prowadzona przez skarżącą, uprawnia ją do uzyskania zwolnienia, odniesie się do zasadności jej wniosku, w kontekście pozostałych przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi.