Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1937/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 ust. 1.
journal: Dz.U. 1985 nr 5 poz 17
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy słowny [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2009 roku sprawy o unieważnienie w części dotyczącej czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek ujętych w klasie 16, prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny "601" o numerze [...] udzielonego na rzecz T. Spółka z o.o. z siedzibą w C., na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny wniesionego przez A. z R., na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) oraz art. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej orzekł o unieważnieniu prawa ochronnego na wymieniony znak towarowy dla następujących towarów w klasie 16: czasopisma zawierające szarady, czasopisma szaradziarskie i krzyżówki, w pozostałym zakresie oddalił sprzeciw oraz przyznał wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania w sprawie.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w dniu [...] listopada 2005 r. wpłynął sprzeciw A. z siedzibą w R. wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny "601" o numerze [...], przeznaczony do oznaczania towarów ujętych w klasie 16 (afisze, albumy, almanachy, artykuły papiernicze, bloki, bloki rysunkowe, broszury, czasopisma, czasopisma szaradziarskie, druki, formularze, gazety, kalendarze, kalendarze z kartkami do wyrywania, kartki kartotekowe, karty, karty-zawiadomienia, karty pocztowe, komiksy, książki, krzyżówki, materiały piśmiennicze, nalepki, notesy, obwoluty, przybory piśmiennicze, zakładki do książek, zestawy rysunkowe, zeszyty), w zakresie czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek.

Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 4 i 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych. Zdaniem sprzeciwiającego się znak został zarejestrowany z naruszeniem ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa z rejestracji, ponieważ krzyżówki nie są towarami ani usługami, lecz zadaniami logicznymi. Nadto przedmiotowy znak nie ma zdolności odróżniającej ponieważ liczba "601" jest oznaczeniem informacyjnym względem czasopism oraz czasopism szaradziarskich, może bowiem informować o ich zawartości. Liczby są natomiast powszechnie używane do oznaczania czasopism, są zatem oznaczeniami rozpowszechnionymi w obrocie gospodarczym.

Wobec uznania przez uprawnionego ze spornego znaku sprzeciwu za bezzasadny sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.

W piśmie z dnia [...] lutego 2009 r. wnoszący sprzeciw sprecyzował podstawę prawną swojego żądania, wskazując art. 4 i art. 6 ust. 1 ustawy o znakach towarowych jako podstawę unieważnienia spornego prawa w zakresie krzyżówek oraz art. 7 i art. 8 pkt 1 tej ustawy jako podstawę unieważnienia w zakresie czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Zarzucił, że uprawniony zgłosił sporny znak w złej wierze zmierzając do zablokowania innym podmiotom możliwości używania oznaczeń liczbowych, które ze swej istoty mają informacyjny charakter względem oznaczanych towarów. Na okoliczność używania oznaczeń liczbowych na okładkach czasopism krzyżówkowych wydawanych przez różnych przedsiębiorców przedstawił dowody w postaci czterdziestu okładek czasopism.

Uprawniony wniósł o oddalenie sprzeciwu.

Zarzut naruszenia art. 4 ustawy o znakach towarowych uznał za bezzasadny podkreślając, że wnoszący sprzeciw sam przyznał, że liczby mogą być znakiem w rozumieniu tego przepisu. Art. 4 u.z.t. dotyczy abstrakcyjnej zdolności odróżniającej znaku towarowego. Zdaniem uprawnionego krzyżówka może być towarem, ponieważ może być przedmiotem sprzedaży o określonej wartości pieniężnej. Zaznaczył również, że w języku potocznym słowo "krzyżówka" jest synonimem czasopisma szaradziarskiego, zaś wnioskodawca jest jednocześnie uprawnionym z prawa do znaku "KRZYŻÓWKI Z KORONĄ" o numerze [...], przeznaczonego do oznaczania krzyżówek w klasie 16. Uprawniony podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą, która polega m. in. na sprzedaży towarów w postaci krzyżówek dla różnych wydawnictw prasowych, wobec czego zarzut naruszenia art. 6 u.z.t. również jest nieuzasadniony.

Uprawniony, powołując się na doktrynę, orzecznictwo oraz praktykę Urzędu Patentowego i Urzędu ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM), stwierdził, że oznaczenia składające się z cyfr posiadają konkretną zdolność odróżniającą w stosunku do czasopism. Nie zgodził się także z zarzutem zgłoszenia spornego znaku w złej wierze zaprzeczając twierdzeniom jakoby dążył do zablokowania możliwości używania przez inne podmioty oznaczeń liczbowych zarejestrowanych na jego rzecz, ponieważ prawo ochronne daje jedynie wyłączność posługiwania się oznaczeniem jako informacją o pochodzeniu towaru, czyli w funkcji znaku towarowego. Zwrócił również uwagę na specyfikę rynku prasowego.

Według uprawnionego zmiana 105 decyzji odnośnie zdolności odróżniającej 105 zarejestrowanych na jego rzecz cyfrowych znaków towarowych stanowiłaby skrajne naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej wyrażonej w art. 8 kpa. Uprawniony nie zgodził się z twierdzeniem wnoszącego sprzeciw o rozpowszechnieniu spornego oznaczenia w obrocie gospodarczym stwierdzając, że wnoszący sprzeciw nie przedstawił żadnych dowodów na tą okoliczność. Podniósł także, że sporny znak posiada wtórną zdolność odróżniającą, co wynika z jego przynależności do serii oznaczeń cyfrowych, które na skutek wieloletniej obecności na rynku zapisały się w pamięci odbiorców. Znak "601" jest kolejnym z serii znaków zawierających cyfry, którą zapoczątkowało w 1994 r. czasopismo "100 Panoramicznych".

Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego, unieważniając prawo ochronne na sporny znak, wyjaśniło, że zgodnie z art. 246 ustawy Prawo własności przemysłowej każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o jego udzieleniu.

W myśl art. 247 ust. 2 w/w ustawy, jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie, podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostanie przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.

Odwołując się do art. 315 ust. 3 organ stwierdził, że ustawowe warunki wymagane dla uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do ochrony a więc w niniejszej sprawie jest to ustawa z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.

Urząd przytoczył treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (u.t.z.) w myśl których jako znak towarowy może być zarejestrowany tylko znak, który ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego a znamion odróżniających nie posiadają znaki towarowe, które stanowią tylko nazwę rodzajową towaru lub informują jedynie o właściwości, jakości, liczbie, ilości, masie, przeznaczeniu, składzie, sposobie, czasie lub miejscu wytworzenia, składzie, funkcji lub przydatności towaru bądź stanowią inne podobne oznaczenie nie dające wystarczających podstaw odróżniających pochodzenie towaru.

Zarówno z treści w/w przepisu jak i z orzecznictwa wspólnotowego wynika, iż ocena zdolności odróżniającej znaku towarowego powinna być dokonywana z punktu widzenia uczestników obrotu gospodarczego przy uwzględnieniu towarów i/lub usług do oznaczania których przeznaczony jest znak towarowy.

Zdaniem Kolegium Orzekającego towary, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak należą do towarów powszechnego użytku, kierowanych do nieograniczonej liczby odbiorców.

Kolegium stwierdziło, iż badane jako całość sporne oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 7 u.t.z. w odniesieniu do czasopism zawierających szarady, czasopism szaradziarskich i krzyżówek, ma jedynie charakter opisowy i informujący ponieważ informuje o ilości zadań logicznych w poszczególnych publikacjach.

Elementem odróżniającym nie jest szata graficzna znaku, na którą składa się jedynie cienka czerwona obwódka cyfr oraz ich cień w kolorze szarym. Wchodzące w skład znaku trzy cyfry zostały zapisane standardową, pozbawioną fantazyjnych cech czcionką. Szata graficzna spornego znaku nie posiada żadnych oryginalnych elementów przyciągających uwagę odbiorcy i pozwalających na zapisanie się tego oznaczenia w pamięci. Odbiorca postrzegając wizualnie znak dostrzeże i zapamięta przede wszystkim samą liczbę "601", która ma charakter dominujący w stosunku do szaty graficznej. Oprawa graficzna znaku ma natomiast znaczenie drugoplanowe i nie nadaje oznaczeniu oryginalnego charakteru.

Zdaniem Kolegium przedstawione przez sprzeciwiającego się materiały dowodowe nie potwierdzają, że znak "601" nie posiada zdolności odróżniającej w stosunku do wszystkich czasopism, lecz jedynie do czasopism zawierających szarady, wobec czego orzekło o oddaleniu sprzeciwu w zakresie dotyczącym pozostałych czasopism.

Kolegium nie podzieliło stanowiska uprawnionego dotyczącego wtórnej zdolności odróżniającej spornego znaku, która miałaby wynikać z przynależności do serii oznaczeń cyfrowych, które na skutek wieloletniej obecności na rynku są łatwo rozpoznawalne przez odbiorców. O serii znaków towarowych można bowiem mówić w przypadku znaków zawierających ten sam charakterystyczny element odróżniający, którego to kryterium nie spełnia sporny znak.

Zdaniem Kolegium Orzekającego brak jest natomiast podstaw do uznania naruszenia art. 4 ustawy o znakach towarowych, który nie ma zastosowania w niniejszym przypadku, albowiem dotyczy on abstrakcyjnej zdolności odróżniającej znaku, czyli zdolności do odróżniania w oderwaniu od towarów.

Bezpodstawne jest również twierdzenie o naruszeniu art. 6 ustawy o znakach towarowych albowiem krzyżówki, jako produkty będące przedmiotami transakcji handlowych oraz posiadające określoną wartość majątkową, mogą być towarami.

Kolegium Orzekające uznało także, że wnoszący sprzeciw nie udowodnił istnienia okoliczności uzasadniających, iż uprawniony dokonał rejestracji spornego oznaczenia w złej wierze (art. 8 u.t.z.).

W konkluzji Kolegium Orzekające stwierdziło, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy na podstawie art. 7 ustawy o znakach towarowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. Sp z o.o. z siedzibą w C., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie 1 i 3 oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia prawa procesowego tj.

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że słowno-graficzny znak towarowy "601" nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego;

- art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie błędnego uzasadnienia decyzji z którego nie wynika jaki stan faktyczny organ wziął pod uwagę oraz jaką zastosował podstawę prawną jak również z jakich przyczyn odmówił mocy dowodowej części zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że rejestracja znaku towarowego "601" doprowadziłaby do zaburzeń w obrocie gospodarczym i ogranicza prawa innych wydawców w zakresie informowania o zawartości oferowanych przez nie czasopism;

- art. 255 ust. 4 pwp poprzez nie rozstrzygnięcie sprawy w granicach wniosku;

- art. 100 kpc mającego zastosowanie w związku z art. 256 ust. 2 pwp polegające na jego niezastosowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 8 kpa przez podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez rejestrację ponad stu znaków towarowych zawierających w sobie liczby - w tym znaku "601" [...] - i późniejsze unieważnianie tych znaków (dotychczas 40) w niezmienionym stanie faktycznym;

oraz zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 7 uzt poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca m.in. wywodziła, iż Urząd Patentowy wadliwie ustalił, iż słowno-graficzny znak towarowy "302" nie posiada dostatecznych znamion odróżniających. Zaznaczyła, iż nawet gdyby uznać, iż słowny znak "601" nie spełnia wymogów określonych w art. 7 uzt, to nadanie temu oznaczeniu określonej postaci graficznej spowodowało, iż znak ten posiada dostateczne znamiona odróżniające dla towarów dla których został unieważniony.

Pogląd wyrażony przez organ w zaskarżonej decyzji jest, zdaniem skarżącej, całkowicie sprzeczny z linią orzeczniczą przyjętą przez judykaturę. W tym względzie odwołała się do wyroku Sądu Pierwszej Instancji z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt T-441/9, wyroku NSA z 11 lipca 2002 r. w sprawie oznaczenia "MR" zarejestrowanego dla margaryny, wyroku WSA z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie znaku towarowego "Margaryna mleczna", wyroku WSA z dnia 22 stycznia 2004 r. w sprawie znaku towarowego "Olej słonecznikowy", wyroku NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie znaku "100 Krzyżówek z Uśmiechem".

Stwierdziła, iż także orzecznictwo europejskie stoi na stanowisku, iż nawet najskromniejsza grafika wystarcza, aby dany znak uznać za dystynktywny (wyrok z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. T-441/05 w sprawie znaku towarowego "I", orzeczenie z dnia 29 kwietnia 2009 r., T-23/07 dotyczące znaku składającego się z jednej litery greckiego alfabetu "a", decyzja OHIM z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. 2300 C. w sprawie znaku "ePost").

Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy poczynił błędne ustalenia co do opisowego charakteru oznaczenia "601" pomijając prezentowaną w judykaturze bardzo liberalną definicję znaków opisowych, informacyjnych. Jako przykłady strona podała wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 października 2003 r. w sprawie znaku towarowego DOUBLEMINT, wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 15 października 2008 r. i z dnia 14 czerwca 2007 r., wyrok WSA z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1705/06 w sprawie znaku towarowego "CIEPŁA PODŁOGA" i wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie znaku towarowego "PRENATAL".

Skarżąca podniosła przy tym, iż zestawienie cyfr "601" może się odnosić do bardzo wielu cech towarów i to nie tylko tych, dla których niniejszy znak jest przeznaczony. Taka jest charakterystyczna cecha cyfrowych znaków towarowych, iż praktycznie dla każdego rodzaju towarów można będzie znaleźć cechę, do której taki znak cyfrowy można będzie odnieść, co nie zmienia faktu, iż skoro przepisy europejskie (art. 3 ust. 1 lit. (c) Dyrektywy nr 89/104, art. 7 ust 1 lit. (c) Rozporządzenia nr 40/94. jak i art. 1 Dyrektywy 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r.) expresis verbis wskazują, iż cyfry mogą pełnić funkcje znaków towarowych, należy uznać ich zdolność rejestrową, mimo iż zawsze będzie można je odnieść do jakiejś cechy danego towaru czy usługi. Skarżący zwrócił uwagę, że znak "601" unieważniony został tylko dla "czasopism zawierających szarady, czasopism szaradziarskich i krzyżówek", a zatem znak ten nadal chroniony jest dla pozostałych czasopism, np. czasopism zawierających w sobie zdjęcia, kolorowanki itp. co wskazuje na pewnego rodzaju brak logiki i niespójność rozumowania Urzędu Patentowego

Ponadto rejestracja spornego znaku "601" R-157045 w żaden sposób nie "zaburzy" obrotu gospodarczego, a twierdzenie organu jakoby rejestracja znaku w jakikolwiek sposób ograniczała możliwość informowania przez innych wydawców o zawartości ich czasopism jest całkowicie błędne chociażby ze względu na treść art. 156 pwp.

Na poparcie swojej argumentacji skarżąca przytoczyła wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2008 r., opinię Prokuratora Generalnego z dnia 3 grudnia 2007 r., wyroki ETS z dnia 2 stycznia 2004 r. w sprawie GERRI/KERRY i z dnia16 września 2004 r. w sprawie Nichols.

Zdaniem skarżącej twierdzenia jakoby znak "601" R-157045, pełniący funkcję tytułu prasowego, był nie odróżniający z racji, że rzekomo bezsprzecznie wskazuje na liczbę krzyżówek w egzemplarzu czasopisma jest nieprawidłowe również z tej przyczyny, że istnieje szereg tytułów czasopism, które nie tylko nawiązują do treści pisma, ale wręcz wprost wskazują na jego zawartość, a jednak nie przeszkadza to im pełnić funkcji identyfikującej dany tytuł w obrocie.

Nadto organ nie uzasadnił też m.in. z jakich przyczyn odmówił mocy dowodowej materiałom przedłożonym na wykazanie istnienia serii znaków towarowych wnioskodawcy.

Skarżąca stwierdziła, że A. wnosiła o unieważnienie: krzyżówek, czasopism szaradziarskich oraz czasopism, a Urząd wyodrębnił z kategorii towarów "czasopisma" kategorię: "czasopisma zawierające szarady" i tylko w tym zakresie unieważnił prawo ochronne na ten znak, naruszając w ten sposób art. 255 pwp.

Zdaniem skarżącej zapadłe orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania i zastępstwa procesowego w zakresie ich wysokości również zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

Zgodnie z art. 256 ust. 2 pwp w kwestii kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Urząd Patentowy zatem unieważniając prawo ochronne na przedmiotowy znak towarowy w części winien wziąć pod uwagę treść art. 100 Kpc, zgodnie, z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas.

Pismem z dnia 10 stycznia 2011 r. uczestnik postępowania, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, a argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, zarówno gdy idzie o ustalenie i wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak i o sposób zastosowania do jego oceny przepisów prawa.

Pozostaje poza sporem, że ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (p.w.p.) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl, której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed wejściem jej w życie ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów, którymi są normy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (u.z.t.).

Na wstępie należy podnieść, iż czym innym jest pojęcie konkretnej zdolności odróżniającej znaku towarowego, a czym innym pojęcie abstrakcyjnej zdolności odróżniania. Są to dwie różne kategorie prawne. Zdolność odróżniania posiada każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Jeżeli oznaczenie nie spełnia wymogów abstrakcyjnej zdolności odróżniania to prawo ochronne na nie może być udzielone.

Znak towarowy ma natomiast konkretną zdolność odróżniającą, gdy nadaje się do odróżniania towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innego przedsiębiorstwa.

Odróżniający charakter znaku towarowego oznacza, że dany znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary lub usługi objęte wnioskiem o rejestrację jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa. Właściwość posiadania dostatecznych znamion odróżniających oznaczeń zgłoszonych w celu uzyskania prawa wyłącznego jest podstawową przesłanką udzielenia ochrony na takie oznaczenia. Te dostateczne znamiona odróżniające oznaczenia pozwalają postrzegać przez właściwy krąg odbiorców składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów i usług nim oznaczonych, że dany towar wśród towarów tego samego rodzaju pochodzi od konkretnego podmiotu (vide: wyrok ETS z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawie C-24/05 P August Storck KG przeciwko OHIM).

W sprawie niniejszej Urząd Patentowy unieważnił prawo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny "601" w odniesieniu do czasopism zawierających szarady, czasopism szaradziarskich i krzyżówek zawartych w kl. 16 z uwagi na jego informujący i opisowy charakter, a przez to brak dostatecznej zdolności odróżniającej tego oznaczenia, w oparciu o przepisy art. 7 uzt.

Przepis art. 7 ust. 1 uzt stanowi, że jako znak towarowy może być zarejestrowany tylko znak, który ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 7 ust. 2 uzt nie ma dostatecznych znamion odróżniających znak, który stanowi tylko nazwę rodzajową towaru lub informuje jedynie o właściwości, jakości, liczbie, ilości, masie, cenie, przeznaczeniu, sposobie, czasie lub miejscu wytworzenia, składzie, funkcji lub przydatności towaru bądź inne oznaczenia nie dające wystarczających podstaw odróżniających pochodzenie towaru.

Dostateczne znamiona odróżniające znaku towarowego to inaczej takie jego cechy, które mogą utkwić w świadomości i pamięci kupującego i powodować, że będzie on utożsamiał towary objęte podaniem o rejestrację z konkretnym przedsiębiorstwem. Charakter odróżniający posiada zatem znak, który w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego umożliwia odróżnianie towarów lub usług, dla których został przeznaczony od towarów lub usług pochodzących z innych przedsiębiorstw.

W wyroku z 6 listopada 2007 r. w sprawie T-28/06 Sąd Pierwszej Instancji uznał, że zabraniając rejestracji wskazanych w nim oznaczeń, art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr [...], zmierza do osiągnięcia celów z zakresu interesu publicznego, którego dobro wymaga, aby oznaczenia lub wskazówki opisujące właściwości towaru lub usługi, dla których wnosi się o rejestrację, mogły być swobodnie używane przez wszystkich. Przepis ten stoi zatem na przeszkodzie przyznawaniu wyłączności na używanie takich oznaczeń lub wskazówek jednemu przedsiębiorcy z tytułu ich rejestracji w charakterze znaku towarowego. Oznaczenia, o których mowa (...) są oznaczeniami uważanymi za nienadające się do pełnienia podstawowej funkcji znaku towarowego, jaką jest wskazywanie na pochodzenie handlowe towaru lub usługi, umożliwiając w ten sposób konsumentowi nabywającemu towar lub usługę oznaczone znakiem towarowym dokonanie przy kolejnym zakupie tego samego wyboru, w razie pozytywnych doświadczeń, albo dokonania innego wyboru, jeżeli doświadczenie okaże się negatywne. Zdolność odróżniająca jest jedną z podstawowych przesłanek rejestracji znaku towarowego. Oznaczenie niezdolne do wskazywania źródła pochodzenia towarów objętych podaniem o rejestrację nie może być chronione prawem wyłącznym, gdyż nie spełnia podstawowej funkcji znaku towarowego w obrocie gospodarczym.

Zdaniem Sądu Urząd Patentowy prawidłowo przyjął, że znak towarowy "601", pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do takich towarów jak czasopisma zawierające szarady, czasopisma szaradziarskie i krzyżówki zawarte w kl. 16. Grafika tego znaku w postaci cienkiej, czerwonej obwódki cyfr oraz cień tych cyfr w kolorze szarym, przy czym trzy cyfry składające się na znak zostały zapisane standardową czcionką- jest na tyle uboga, iż nie przyciąga uwagi odbiorców i nie przeważa nad elementem słownym. Zatem to sama liczba a nie krój czcionki i kolorystyka użyta w znaku jest tym elementem, który decyduje o jego odbiorze.

Charakter odróżniający znaku należy bowiem oceniać, po pierwsze w odniesieniu do towarów i usług będących przedmiotem zgłoszenia, a po drugie w stosunku do sposobu postrzegania oznaczenia przez właściwy krąg odbiorców, którzy tworzą należycie poinformowani, wystarczająco uważni i rozsądni przeciętni konsumenci tychże towarów lub usług (por. wyrok TS z 22 czerwca 2006 r., w sprawie C-24/05 P, pkt 23 oraz wyrok TS z 12 stycznia 2006 r., w sprawie C-173/04 P, pkt 25). Gdy z punktu widzenia docelowego kręgu odbiorców dostrzegalne jest dostatecznie wyraźne i charakterystyczne powiązanie pomiędzy oznaczeniem zgłoszonym do rejestracji a towarami lub usługami, które ono obejmuje, odmowa rejestracji ze względu na opisowy charakter znaku towarowego jest uzasadniona (por wyrok SPI z 27 lutego 2002 r. w sprawie T-106/00 "Streamserve" pkt 44).

Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, że znak towarowy "601" ma w odniesieniu do takich towarów jak wymienione w pkt 1 zaskarżonej decyzji, charakter opisowy, informacyjny. Znak ten zamieszczony na ww. towarach niesie bowiem jednoznaczny i wyraźny przekaz dotyczący liczby krzyżówek zamieszczonych w poszczególnym egzemplarzu czasopisma. W ten sposób znak ten będzie odczytywany przez docelowych odbiorców takich czasopism.

Czasopisma zawierające szarady, czasopisma szaradziarskie i krzyżówki są kierowane do szerokiej grupy konsumentów. Ze względu na stosunkowo niską cenę takich publikacji należy je uznać za towar ogólnodostępny, powszechnego użytku. Nabywcami są osoby w różnym wieku, niezależnie od płci, wykształcenia, statusu społecznego. Przez niektórych z nich tego typu publikacje nabywane są sporadycznie, są też jednak nabywcy, którzy posiadają określone preferencje co do typu krzyżówek i którzy wydawnictwa tego rodzaju kupują regularnie. Niezależnie jednak od częstotliwości i pobudek, jakimi kierują się nabywcy dokonując ich zakupu, nie będą utożsamiać liczby 601 ze znakiem towarowym konkretnego wydawnictwa.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością szczególnie istotną i zasługującą na wyraźne podkreślenie jest specyfika, ogólnie rzecz ujmując, rynku wydawnictw szaradziarskich. Cechą charakterystyczną tego typu wydawnictw jest bowiem to, iż są one publikowane w formie zeszytów zawierających określoną liczbę szarad, krzyżówek, do których w zasadzie sprowadza się ich treść. Są one kupowane po to, by rozwiązywać różnego rodzaju zadania, szarady, krzyżówki. Jednocześnie bardzo często na ich okładkach zawierane są informacje wskazujące ile konkretnie zadań mieści się w danym egzemplarzu np. 10, 100, 600, 700, 1000. Świadomi takiego stanu rzeczy nabywcy będą więc traktować sporny znak jako jedno z kolejnych oznaczeń, które wskazuje na zawartość czasopisma, niesie dla kupującego jedyny czytelny przekaz o ilości zadań. W orzecznictwie wspólnotowym przyjmuje się, że tylko taki znak, który w sposób znaczący odbiega od normy lub zwyczajów danego sektora i w związku z tym może pełnić podstawową funkcję wskazywania pochodzenia, ma konkretną zdolność odróżniającą (por. wyrok ETS z 22 czerwca 2006 r., w sprawie C-24/05 P, Storck przeciwko OHIM).

Dla nabywców wydawnictw zawierających krzyżówki, właśnie z uwagi na praktyki występujące na tym rynku istotna jest informacja o ilości krzyżówek w danej publikacji, gdyż pozwala ona na zakup czasopisma zgodnie z indywidualnymi potrzebami. W orzecznictwie wspólnotowym przyjmuje się, że do wyłączenia znaku z rejestracji nie jest konieczne, aby był on rzeczywiście używany, w dacie zgłoszenia do rejestracji, w opisowy sposób dla towarów lub usług objętych zgłoszeniem. Wystarczające jest, że mógł być on używany w taki sposób, jak również i to, że przynajmniej jedno z jego możliwych znaczeń określa cechy przedmiotowych towarów lub usług (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z 23 października 2003 r., w sprawie C-191/01 P, OHIM przeciwko Wrigley).

W ocenie Sądu nie powinno budzić wątpliwości, że znak towarowy "601", nie negując, że liczba 601 może odnosić się do bardzo wielu cech towaru, może być odbierany przez przeciętnego konsumenta jako w sposób bezpośredni i konkretny określający cechy (właściwości, zawartość) publikacji zawierających krzyżówki. Nabywcy świadomi praktyki istniejącej na szaradziarskim rynku wydawniczym w sposób bezpośredni i konkretny, bez głębszego zastanowienia, mogą odbierać sporny znak towarowy jako informujący o liczbie zadań w danym egzemplarzu publikacji. Taki jest czytelny przekaz znaku towarowego "601".

Organ rozstrzygając w niniejszej sprawie odnosił się jedynie do rynku wskazanych wydawnictw i badał konkretną zdolność odróżniającą liczby "601" tylko w ramach tego rynku, dochodząc ostatecznie do wniosku, że w ramach konkretnej grupy towarów znak ten nie posiada zdolności odróżniającej, pozwalającej na utożsamianie tego znaku, przez tak szeroko zdefiniowany krąg odbiorców, z jednym konkretnym wydawcą.

W orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie zdolności rejestracyjnej należy rozważać także interesy innych podmiotów zajmujących się tą samą działalnością gospodarczą. Przyznanie bowiem zdolności rejestracyjnej nie może służyć monopolizacji przez jednego przedsiębiorcę oznaczeń należących do domeny publicznej, gdyż prowadziłoby to do nieuzasadnionego ograniczenia praw innych przedsiębiorców (por. wyrok NSA z 30 marca, sygn. akt II GSK 15/05).

W tym kontekście należy zwrócić uwagę na rozstrzygnięcia Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego, a odnoszące się do wspólnotowych znaków towarowych oznaczeń liczbowych zgłoszonych przez skarżącego.

W decyzji z 22 marca 2007 r. wydanej w sprawie znaku towarowego słownego "333", zgłoszonego dla towarów i usług w 16 klasie towarowej OHIM stwierdził: "W odniesieniu do objętych zgłoszeniem towarów: "czasopisma, książki i broszury szaradziarskie" liczba "333" może służyć jako oznaczenie ilości zawartych informacji lub jako oznaczenie treści (...). Sam Odwołujący się nie kwestionuje, że cyfry mogą być używane na okładkach i w opisach czasopism (...), przy czym są one umieszczane poza tytułem czasopism i nie stanowią stałego oznaczenia je indywidualizującego. Właśnie taka praktyka uzasadnia odmowę udzielenia rejestracji zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. c RWZT. Ze względu na taką praktykę odbiorcy będą traktowali liczbę "333" na okładce lub stronie tytułowej wydawnictwa nie jako znak towarowy, tylko jako wskazanie na jego treść w przekonaniu, że w danej publikacji znajduje się 333 krzyżówek, szarad, zagadek etc. (...). Wbrew przekonaniu Odwołującego się liczba "333" może służyć do oznaczania ilości jednostek treści czasopism, książek lub broszur, nawet jeśli występuje bez żadnego przymiotnika, czy rzeczownika. Odbiorcy będą interpretować jej znaczenie w związku z daną publikacją. Tak też w przypadku czasopism z krzyżówkami czy sudoku odbiorcy potraktują ją jako określenie ilości zawartych łamigłówek (...)". Również w decyzji z 21 grudnia 2006 r. wydanej w sprawie oznaczenia "150" OHIM stwierdził, że dla towarów: "czasopisma, książki i broszury szaradziarskie" liczba 150 służy do oznaczania liczby krzyżówek, szarad zawartych w danej publikacji.

Podobnie w decyzji z 7 sierpnia 2006 r. wydanej w sprawie znaku towarowego "1000" OHIM jako podstawę odmowy udzielenia prawa wyłącznego na terytorium Wspólnoty na powyższe oznaczenie, wskazał art. 7 ust. 1 lit. b) i lit. c) rozporządzenia Rady WE nr 40/94. Stwierdził, że znak towarowy "1000" ma w odniesieniu do takich towarów, jak m.in. czasopisma, w tym czasopisma z krzyżówkami i rebusami, charakter oznaczenia określonego przez art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia. Znak ten rozumiany jest przez wszystkich odbiorców jako oznaczenie ilości lub treści towarów, dla których został przeznaczony. Docelowy krąg odbiorców wymienionych towarów będzie odbierał liczbę 1000 na poszczególnych publikacjach jako ilość zawartych w niej krzyżówek czy zagadek.

Także Sąd Najwyższy w wyroku z 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 218/01 stanął na stanowisku, że słowny znak towarowy 100 Panoramicznych użyty dla oznaczania czasopism krzyżówkowych (...) informuje odbiorcę tego rodzaju towarów o ich zawartości, nie zawiera natomiast informacji o pochodzeniu tak oznaczonych towarów (czasopism) z jednego i tego samego źródła w znaczeniu przyjętym przez przepisy ustawy o znakach towarowych. (...) informacja o liczbie (ilości) krzyżówek i towarzyszące jej słowo "krzyżówki" komunikują jedynie o zawartości wydawnictwa i mają jednoznacznie charakter opisowy. Ze względu na zawartość intelektualną takich oznaczeń mają one charakter wyłącznie opisowy i jako znaki towarowe dla oznaczenia czasopism krzyżówkowych nie powinny być rejestrowane ani chronione".

Wskazać też należy na wyroki Sądu Pierwszej Instancji, wydane w dniu 19 listopada 2009 r. w sprawach o T-425/07, T-426/07 (znaki 100 i 300), T-200/07, T-201/07, T-202/07 (znaki 222, 333, 555), T-64/07, T-65/07, T-66/07 (znaki 350, 250, 150) oraz T-298/06 (znak 1000) dotyczących znaków liczbowych skarżącej, w których Sąd ten wskazał, że badane znaki liczbowe mają charakter opisowy w stosunku do towarów z klasy 16 i 28 i nie zawierają żadnych elementów odróżniających, które odróżniałyby je od przyjętego sposobu wskazywania na ilość.

Sąd uznał zatem, że zasadne są również te ustalenia, w których Urząd Patentowy RP uznał, iż znak nie ma zdolności odróżniającej, jak i te, które stanowiły podstawę przyjęcia za bezzasadne zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 uzt (w tym zresztą zakresie skarżąca zarzutów w skardze nie zgłasza).

Reasumując, Sąd uznał, że rozstrzygając w przedmiotowej sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni art. 7 u.z.t. i prawidłowo go zastosował do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Słusznie przyjął, że znak towarowy słowno-graficzny "601" dla krzyżówek, czasopism zawierających szarady i czasopism szaradziarskich jest oznaczeniem opisowym, informacyjnym i w konsekwencji pozbawionym konkretnej zdolności odróżniającej. Przekazu tego nie zmienia skromna warstwa graficzna znaku, pozbawiona elementów charakterystycznych i fantazyjnych, które wyróżniałyby liczbę "601" spośród innych oznaczeń liczbowych i umożliwiały jej identyfikację, jako znaku towarowego uprawnionej.

Wbrew zarzutom skargi organ nie wyszedł poza granice wniosku. Sprzeciw wobec decyzji o rejestracji spornego znaku odnosił się do czasopism, czasopism szaradziarskich i krzyżówek. Organ wyodrębnił z kategorii towarów "czasopisma" kategorię "czasopisma zawierające szarady" i tylko w tym zakresie unieważnił prawo ochronne. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony przez WSA w wyroku z 17 lutego 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2124/08, o możliwości unieważnienia znaku towarowego w części odnoszącej się do niewyodrębnionego w wyraźny sposób zakresu wykazu towarów. Organ prawidłowo dokonał wyodrębnienia tej części zakresu przedmiotowego określonego w wykazie, w stosunku do której sporne oznaczenie nie podlega ochronie, jako nie spełniające wymogu posiadania zdolności odróżniającej. Nie można bowiem z góry przesądzić braku zdolności odróżniającej znaku liczbowego do całej klasy 16 towarów objętych zgłoszeniem. W realiach niniejszej sprawy organ zasadnie uznał, że w kategorii czasopisma brak jest konkretnej zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego dla czasopism zawierających szarady. Przedmiotem badania organu był bowiem tylko rynek wydawnictw szaradziarskich. Dlatego też organ nie analizował zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego dla czasopism zawierających np. kolorowanki czy też zdjęcia. W tych okolicznościach należy uznać, że organ procedował w ramach zgłoszonego w sprzeciwie wniosku.

Organ uzasadnił szczegółowo swoje stanowisko odnośnie argumentu, iż znak "601" należy do serii znaków i trafnie wskazał, że sporny znak towarowy nie stanowi serii ze znakami wskazanymi przez skarżącą a zawierającymi inną liczbę oraz niezmienny element słowny "panoramiczne". Aby należeć do tej serii kolejny znak musiałby składać się z liczb odmiennych od już występujących oraz z powtarzającego się elementu słownego. Sporny znak kryteriów tych nie spełnia, bowiem nie ma żadnego elementu słownego. Dlatego też organ zasadnie uznał, że nie może stanowić on elementu serii znaków składających się z różnych liczb i słowa "panoramicznych". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wspólnotowym seria znaków towarowych występuje jedynie wtedy, gdy znaki wchodzące w skład serii zawierają ten sam element odróżniający /por. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z 18 grudnia 2008 r.,T-287/06-Torre Albeniz/.

W ocenie Sądu brak jest również uzasadnionych podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia co do kosztów procesu. Zarzut, iż Urząd Patentowy, dokonał niewłaściwej oceny kosztów nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie oddalając sprzeciw w części dotyczącej innych czasopism (pkt 2 decyzji) organ, zasądził na rzecz uczestniczki postępowania koszty postępowania i przyjął, iż jest ona stroną wygrywającą sprawę. Jednakże w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że jeżeli zachodzą przesłanki przewidziane w zdaniu drugim art. 100 k.p.c. to sąd nakładając na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów procesu, zasądza od niej na rzecz jej przeciwnika tylko należne koszty procesu, nie zasądza natomiast od przeciwnika tych kosztów, które przy stosunkowym rozdzielaniu należałyby się drugiej stronie. W takim przypadku zatem skarżący zwraca powodowi należne mu w sprawie koszty procesu od uwzględnionej części powództwa, nie może natomiast żądać od powoda kosztów procesu od części oddalonej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 1969 r., sygn. akt I CR 186/69). W ostateczności zatem, mimo mylnego uzasadnienia, samo rozstrzygnięcie o kosztach odpowiada prawu. Natomiast powołanie art. 98 k.p.c. jako podstawy prawnej orzeczenia o kosztach, zamiast art. 100 k.p.c. nie ma wpływu na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.