Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2289/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2006 r. sprawy ze skargi "[...]" S.A. z siedzibą w Ł. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności kary 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2005 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego "[...]" S.A. z siedzibą w Ł., kwotę 340 /trzysta czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] ustalił Spółce Akcyjnej [...] w Ł. karę w wysokości 75,506,74 zł za magazynowanie w okresie od dnia 6 czerwca do dnia 31 grudnia 2004r. odpadów niezgodnie z warunkami określonymi w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003r. Strona potwierdziła odbiór decyzji w dniu 7 czerwca 2005r. Tym samym termin płatności kary pieniężnej upłynął w dniu 5 lipca 2005r.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2005r. Spółka wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o odroczenie terminu płatności kary orzeczonej decyzją, oraz dołączyła stosowny wniosek. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, iż opóźnienie wynikło z konieczności uzyskania uchwały Rady Nadzorczej, odnośnie możliwości zaangażowania określonych środków na działalność inwestycyjna, a także okresem urlopowym.

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2005r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności wymierzonej kary, wskazując, iż termin określony w art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U Nr 62, poz. 627 ze zm), jest terminem prawa materialnego, a zatem nie może być przywrócony.

Zażalenie na postanowienie organu I instancji wniosła Spółka [...] S.A. z siedzibą w Ł.

Postanowieniem z dnia [...] października 2005r. Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1pkt 1 Kpa i art. 144 Kpa po rozpoznaniu zażalenia Spółki Akcyjnej [...] w Ł. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2005r. w sprawie odmowy przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności kary orzeczonej za magazynowanie odpadów z naruszeniem warunków określonych decyzją Wojewody [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, iż termin określony w art. 318 ust 1 Prawa ochrony środowiska jest terminem materialnoprawnym, co wynika zarówno z brzmienia niniejszego przepisu, jak również z faktu, iż został on zamieszczony w ustawie Prawo ochrony środowiska. Termin materialnoprawny nie podlega zaś przywróceniu, bowiem skutek takiego terminu polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji. Tym samym przytoczone przez wnioskodawcę okoliczności, wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, jak również powoływanie się na niekonstytucyjność przepisu i konieczność ogłoszenia upadłości spółki w przypadku zapłacenia kary, nie mają znaczenia w sprawie i nie mogą być uwzględnione.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła Spółka Akcyjna [...] z siedzibą w Ł., domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia, poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności kary pieniężnej i rozpoznanie merytorycznie tego wniosku, wstrzymanie wykonania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2005r., zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 Kpa, poprzez nieuwzględnienie jego wniosku w sytuacji gdy uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy oraz oparcie rozstrzygnięcia o niezgodny z Konstytucją RP przepis art. 318 ustawy Prawo o ochronie środowiska. Ponadto strona skarżąca wniosła o wystąpienie przez Sąd, w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym-do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 318 Prawa ochrony środowiska z art. 2 i art. 21 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, wskazując między innymi, iż za niekonstytucyjnością niniejszego przepisu przemawia fakt, iż zastosowana w nim konstrukcja odesłania do terminu płatności kary pieniężnej, a więc do terminu ustalonego w konkretnej zindywidualizowanej decyzji- w tym do decyzji wydanej z naruszeniem przepisów Kpa, bowiem nie zawierającej wskazania podstawy prawnej wyznaczonego terminu płatności- nie zaś do zasady wyrażonej w powszechnie obowiązującym przepisie prawa, prowadzi do naruszenia podstawowej zasady pewności prawa. Jednocześnie skarżący podniósł, iż przyjęta przez organy interpretacja przepisu art. 318 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez odmowne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu- z uwagi na jego rzekomo nieprzewracalny charakter, prowadzi do naruszenia interesu prawnego strony, poprzez uniemożliwieniu podjęcia mu prawem przewidzianych działań celem ochrony jego interesu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kontrolują więc akty i czynności organów administracji z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2005r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2005r, orzekające o odmowie przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącego Spółkę [...] S.A. z siedzibą w Ł. wniosku o odroczenie terminu płatności kary orzeczonej za magazynowanie odpadów z naruszeniem warunków określonych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2002r. zmienionej następnie decyzją tegoż organu z dnia [...] lipca 2003r.

Wskazać należy, iż podstawę prawną odroczenia terminu płatności w/w kary stanowi między innymi art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U Nr 62 poz. 627 ze zm). Zgodnie z niniejszym przepisem wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2005r. orzekająca o wymierzeniu skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej została mu doręczona w dniu 7 czerwca 2005r., Termin płatności niniejszej kary upłynął zaś w dniu 5 lipca 2005r.

Z wnioskiem o odroczenie terminu płatności niniejszej kary, strona skarżąca wystąpiła po upływie powyższego terminu, w dniu 16 sierpnia 2005r., niemniej jednak równocześnie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, wskazując, iż opóźnienie wynikło z powodu oczekiwania na uchwałę Rady Nadzorczej Spółki oraz okres urlopowy.

Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy rozpoznający niniejszą sprawę stanęły na stanowisku, iż termin określony w art. 318 ust 1 Prawa ochrony środowiska jest terminem materialnoprawnym, co jak wskazano wynika zarówno z brzmienia niniejszego przepisu, jak również z faktu, iż został on zamieszczony w ustawie Prawo ochrony środowiska. Termin materialnoprawny nie podlega zaś przywróceniu, bowiem skutek takiego terminu polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji. Tym samym organy rozpoznające niniejszą sprawę orzekły o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o odroczenie płatności kary.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska organów. Zdaniem Sądu, termin określony w art. 318 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, nie jest terminem materialnoprawnym, a terminem procesowym, co implikuje, iż może być on przywrócony. Należy wskazać, iż terminy prawa materialnego są to terminy ograniczające w czasie możliwość dochodzenia swych roszczeń lub inną realizację praw podmiotowych. Terminy procesowe zaś są to terminy określające granice czasowe dla dokonania czynności procesowych np. termin do wniesienia odwołania, czy też zażalenia (art. 129 § 2 i art. 141 § 2 Kpa). Przy rozstrzyganiu wątpliwości co do charakteru konkretnego terminu należy zatem brać pod uwagę skutek jego upływu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożliwości jego realizacji, to termin ma charakter materialnoprawny. Natomiast, jeżeli czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, to termin ma charakter procesowy.

Analiza unormowań zawartych w 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w ocenie Sądu obejmuje kwestie procesowe, określa bowiem tryb oraz termin złożenia wniosku. Przepis ten reguluje więc kwestię podjęcia przez stronę określonej czynności procesowej - złożenia wniosku, nie dotyczy zaś uprawnień czy też obowiązków strony. Zagadnienia meterialnoprawne dotyczące samej instytucji odroczenia terminu płatności kary, ze wskazaniem przesłanek jej stosowania uregulowane bowiem zostały w art. 317 Prawa ochrony środowiska. O tym, iż jest to przepis materialnoprawny, nie może również przesądzać, co podnosi organ odwoławczy fakt umieszczenia go w ustawie. Dla porównania należy np. przywołać, nie obowiązujące już przepisy art. 130 c ust. 4 i 5 ustawy z dnia 24 października 1974 Prawa wodnego, (Dz. U Nr 38, poz. 230 ze zm), które pomimo zamieszczenia ich w niniejszej ustawie zostały uznane za przepisy procesowe, por. wyrok NSA z dnia 5 marca 1997r. sygn. akt IV SA 1051/95 , wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998r. Sygn. akt IV SA 1264/96.

Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu przepis art. 318 ust. 1 Prawa ochrony Środowiska jest to przepis prawa procesowego, a zatem podlega on przywróceniu na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Na marginesie należy podnieść, iż podobny pogląd wyrażony został np. w Glosie 2006/1/142 nr publikacji; 50727 opublikowanej przez Krzysztofa Gruszeckiego do wyroku NSA z dnia 24 lutego 2005r., OSK 1192/04 , oraz w artykule Bartosza Draniewicza pt. "Odraczanie, zmniejszenie oraz umarzenie podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych" Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2006/2/19 artykuł Numer publikacji: 50877, str. 21.

W świetle niniejszego rozstrzygnięcia Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego zawartego w skardze, dotyczącego wystąpienia przez Sąd, w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym-do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 318 Prawa ochrony środowiska z art. 2 i art. 21 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a, art. 135 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ winien rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o odtroczenie terminu płatności kar, zgodnie z art. 58 Kpa.