Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1388/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 38
journal: Dz.U. 2018 poz 1509
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst. jedn,

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA (del.) Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 1170/17 w sprawie ze skargi ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 5 400 (słownie: pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Skarżący R. W., skargą kasacyjną z dnia 23 marca 2018 r. zakwestionował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Kr 1170/17 w całości. Wyrokiem tym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013r. z tytułu dochodów z kapitałów pieniężnych.

Stan faktyczny sprawy, przyjęty przez Sąd pierwszej instancji jest następujący:

Na mocy uchwały Zarządu P. [...] Spółka z o. o. z dnia 11 grudnia 2013r., następnie zmienionej uchwałą Zarządu z dnia 19 grudnia 2013r., Spółka dokonała emisji 12 obligacji na okaziciela serii A o jednostkowej wartości nominalnej 100.000,00 zł, o łącznej wartości nominalnej 1.200.000,00 zł, z dniem emisji 30 grudnia 2013r. W dniu 30 grudnia 2013r. Skarżący nabył powyższe obligacje za łączną kwotę 1.200.000,00 zł. Natomiast w dniu 31 grudnia 2013r. sprzedał wszystkie 12 obligacji J. C. za łączną kwotę 20.000 zł.

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. decyzją z dnia 19 maja 2017r., na podstawie art. 22 ust 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 2032 ze zm., dalej jako: "u.p.d.o.f.") stwierdził, że R. W. biorący udział w transakcjach związanych z emisją, zakupem i sprzedażą obligacji P. [...] Spółka z o. o., wykorzystał swoje powiązania osobowe i kapitałowe z ww. podmiotem i stworzył taką sytuację prawno-podatkową, która pozwoliła mu, poprzez wygenerowanie straty na przedmiotowych transakcjach na znaczne zmniejszenie podstawy opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych. W oparciu o takie stanowisko, kwoty 1.200.000 zł nie uznano za koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., natomiast kwota 20.000 zł w ocenie organu I instancji została uznana za przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ww. ustawy.

Skarżący w odwołaniu zarzucił naruszenie - art. 23 ust. 1 pkt 38 w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.; - art. 122 w zw. z art. 187 O.p.; - art. 191 O.p.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji. Stwierdził, że Skarżący podatnik poniósł na transakcji nabycia i sprzedaży obligacji z ww. podmiotem, nieuzasadnioną stratę w wysokości 1.180.000 zł, wykazując z tego tytułu przychody w kwocie 20.000 zł i koszty uzyskania przychodów w wysokości 1.200.000 zł. Powyższe działanie doprowadziło do zaniżenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego. Zakup obligacji, jak i ich sprzedaż odbyła się w dwóch ostatnich dniach roku podatkowego, w celu wygenerowania straty na przedmiotowych transakcjach, a finalnie w celu nieuzasadnionego obniżenia podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ odwoławczy podał, że podatnik, będący udziałowcem, a zarazem jedynym członkiem zarządu Spółki emitującej obligacje, tj. P. [...]Spółka z o. o., która w 2013r. w rzeczywistości nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej znał kondycję finansową emitenta, zarówno na dzień podjęcia decyzji o emisji obligacji, jak również na dzień ich objęcia, a mimo to zdecydował się na transakcję zakupu obligacji niezabezpieczonych, która z ekonomicznego punktu widzenia była nieuzasadniona. W dniu 16 czerwca 2014r. podjęto uchwałę o rozwiązaniu P. [...] Spółka z o. o. i otwarciu jej likwidacji, a likwidatorem Spółki został R. W..

Skarżący w skardze do Sądu pierwszej instancji powielił zarzuty oraz argumentację z przytoczeniem orzecznictwa, zawarte uprzednio w odwołaniu i wniósł o uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że nie mógł liczyć na zaspokojenie swoich wierzytelności pożyczkowych względem Spółki i szukał alternatywnych źródeł zminimalizowania ekonomicznej straty związanej z udzieleniem pożyczek, które ze względu na brak jakiegokolwiek majątku po stronie emitenta nie mogły zostać spłacone. W konsekwencji objął obligacje, które jako papier wartościowy są łatwo zbywalne i dokonał ich sprzedaży za kwotę 20.000,00 zł. Tym samym, odnosząc się do pozbawionego podstaw prawnych argumentu organu, co do braku racjonalności działań podatnika, wskazano, że dokonał on sprzedaży obligacji za kwotę 20.000,00 zł, uzyskując z tego tytuł wymierną korzyść majątkową/ekonomiczną w stosunku do stanu poprzedniego, w którym żadnych przychodów, czy wpływów w związku z istnieniem emitenta spodziewać się po prostu już nie mógł. W przypadku, gdyby jak chce organ, zachował się "racjonalnie" (biernie) i nie dokonał sprzedaży obligacji, nie uzyskałby zwrotu jakichkolwiek kwot z tytułu zaangażowanie kapitałowego w emitencie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym trudno mówić o poniesieniu wydatku na nabycie obligacji w celu uzyskania przychodu, czy zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów, a następnie także o racjonalności działania Skarżącego w odniesieniu do wskazanego we wniosku wydatku. Argumentacja Skarżącego, wedle której lepiej mieć 20.000 złotych niż O zł, nie wytrzymuje konfrontacji za zasadami racjonalności działania wszelkich podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym, zakłada znaczny stopień naiwności w ocenie rzeczywistości dokonywanej przez organy podatkowe czy sądy administracyjne, kontrolujące te organy. Argumentacja ta wraz z czynnościami prawnymi do których się odnosi – w ocenie Sądu – służyć miała wyłącznie wywołaniu określonego skutku w postępowaniu podatkowym w postaci obniżenia podstawy opodatkowania przychodów z kapitałów pieniężnych w 2013r. Sąd stwierdził, że R. W. jako podatnik miał zapewne pełną świadomość, osiągnięcia w 2013r. znacznego przychodu z tego samego źródła przychodów (kapitały pieniężne) w wysokości 6.044.671 zł. i konieczności pokrycia zobowiązania podatkowego w znacznej wysokości. Imiennie podpisał uchwały w sprawie emisji obligacji na okaziciela serii A, a jednocześnie był inwestorem, który w dniu 30 grudnia 2013r. nabył wszystkie obligacje, wyemitowane przez ww. podmiot. Zapłatą za nabyte przez Skarżącego od Spółki, obligacje było potrącenie wzajemnych wierzytelności na podstawie umowy potrącenia. W dniu 31 grudnia 2013r. Skarżący podatnik zbył na rzecz obywatela brytyjskiego J.C., obligacje za kwotę 20.000 zł, które dzień wcześniej tj. w dniu 30 grudnia 2013r., nabył za kwotę 1.200.000 zł. Przyjęta cena jednostkowa sprzedanych obligacji była 600-krotnie niższej od ceny nabycia. Równocześnie zakup przedmiotowych obligacji, jak i ich sprzedaż odbyła się w dwóch ostatnich dniach roku podatkowego 2013.Co istotne, podatnik nie przedstawił w toku postępowania, kserokopii wyemitowanych w dniu 11 grudnia 2013r. obligacji, ani dołączanego do nich arkusza kuponowego oprocentowania, ani arkusza wykupu.

Skarżący w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Jako podstawę skargi wskazał naruszenie prawa materialnego:

a. art. 23 ust. 1 pkt 38 w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji błędne przyjęcie, że koszt objęcia przez Skarżącego obligacji wyemitowanych przez P. [...] Spółka z o. o., będący kosztem bezpośrednio związanym z osiągniętym przychodem ze zbycia tych obligacji, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów w sytuacji, w której Skarżący osiągnął przychód ze zbycia obligacji;

b. art. 23 ust. 1 pkt 38 w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że wydatki na objęcie obligacji poniesione przez Skarżącego nie są kosztem uzyskania przychodów w sytuacji, gdy ich zbycie było racjonalnym sposobem osiągnięcia przychodu i odzyskania środków pożyczonych P. [...] Spółka z o. o.;

c. art. 23 ust. 1 pkt 38 w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną, pro fiskalną wykładnię, która jest sprzeczna z ich wykładnią językową i zastosowanie de facto klauzuli obejścia prawa podatkowego, która w 2013 r. nie obowiązywała w polskim porządku prawnym.

Nadto Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."). w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej "O.p.") poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której Organ naruszył zasadę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w odniesieniu do sytuacji finansowej Spółki jako emitenta obligacji, i majątku, z którego mogłyby zostać zaspokojone roszczenia Skarżącego o zwrot pożyczek;

b. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p., czyli obowiązku dokonywania przez organ podatkowy oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zabranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w przyjęciu, iż działanie Skarżącego polegające na zbyciu obligacji nie miało uzasadnienia gospodarczego w sytuacji, gdy stan finansowy i majątkowy Spółki nie pozwalały na zaspokojenie roszczeń Skarżącego o zwrot pożyczek.

Dyrektor w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. Skarga ta, oparta na obu podstawach prawnych określonych w art. 174 p.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i naruszenie przepisów postępowania pkt 2 art. 174 p.p.s.a., czyli tak, jak na gruncie rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę nie naruszył art. 151 p.p.s.a., ponieważ trafnie uznał, że organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności niezasadne jest twierdzenie Skarżącego, jakoby organy te naruszyły art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. Zarzutów naruszenia tych przepisów Skarżący upatruje w niewystarczającym zebraniu materiału dowodowego sprawy w zakresie kondycji finansowej Spółki i błędnej ocenie materiału dowodowego w zakresie dowolnego przyjęcia, że brak było gospodarczego uzasadnienia poniesienia wydatku na nabycie obligacji.

Trzeba więc wskazać, że przepis art. 122 O.p. nie oznacza obciążenia organów podatkowych nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz prowadzenia postępowania wyjaśniającego do momentu potwierdzenia tez podnoszonych przez podatnika. Granicę zasady prawdy obiektywnej wyznacza wyczerpanie możliwości gromadzenia dowodów. Innymi słowy, jeżeli organ podatkowy nie ma już podstaw do przeprowadzenia kolejnych dowodów, nie można mu czynić zarzutu naruszenia omawianej zasady. Jeżeli zatem o pewnych faktach wiedzę ma jedynie podatnik i w sposób przekonywujący ich nie poda, nie można czynić zarzutu organowi podatkowemu, że faktów takich nie ustalił. Podatnik nie jest bowiem uwolniony od współudziału w realizacji obowiązku wynikającego z zasady prawdy obiektywnej. Z kolei zgodnie z dyspozycją przepisu art. 191 ww. ustawy organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża zarówno zasadę prawdy obiektywnej, jak i swobodnej oceny dowodów. Z zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalania prawdy materialnej i według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności.

Zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, należy mieć na uwadze konieczność nie tylko wskazania przepisów procesowych jakie w ocenie strony skarżącej zostały naruszone, ale i wykazania dlaczego podniesione uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O istotnym wpływie naruszenia takich przepisów na wynik sprawy mowa wówczas, gdy zachodzi duże prawdopodobieństwo, że w przypadku, gdyby nie doszło do ich naruszenia, zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie różniłoby się od rozstrzygnięcia, które zostało zaskarżone.

Innymi słowy, strona skarżąca powinna wskazać na konkretne braki w postępowaniu dowodowym, które - pomimo pozostałego zebranego w sprawie materiału dowodowego - nie pozwoliły organom na uzyskanie pełnego obrazu stanu faktycznego sprawy, albo wykazać, że ocena tego materiału jest dowolna, tj. brak w niej logiki, doświadczenia życiowego, podstawowej wiedzy dotyczącej badanych kwestii, reguł obowiązujących w zakresie czynności dokonywanych przez stronę, czy też, że ocena ta została dokonana jedynie w oparciu o część ustalonych okoliczności sprawy.

Niezależnie jednak, czy chodzi o braki w postępowaniu dowodowym, czy o jego nieprawidłową ocenę, podczas wykazywania zarzucanych w tym zakresie naruszeń należy zawsze mieć w polu widzenia całokształt zebranych dowodów. Tylko w ten sposób można wywieść "istotność" podnoszonych uchybień. Samo twierdzenie, że organ podatkowy nie przeprowadził jakichś czynności, przeprowadził je z naruszeniem określonych procedur, czy też że błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy - bez odniesienia tych uchybień do wszystkich pozostałych ustaleń dokonanych w danej sprawie, jest jedynie przedstawieniem swojego stanowiska co do prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania.

Podsumowując, skuteczne podważenie ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy nie polega na przedstawieniu własnych opinii co do konieczności powzięcia przez te organy określonych działań, czy wyrażeniu własnego zdania na temat sposobu oceny konkretnych dowodów - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - tylko na wykazaniu, przy wzięciu pod uwagę wszystkich zebranych dowodów - że gdyby nie doszło do zarzucanych przez stronę uchybień, najprawdopodobniej organy rozstrzygnęłyby sprawę zupełnie inaczej, niż w zakwestionowany przez nią sposób.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że organy podatkowe zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni. Organy obu instancji poddały analizie wszystkie przedstawione w toku postępowania dokumenty, nie kwestionując opisywanych przez Skarżącego okoliczności w ramach przedstawiania kondycji finansowej Spółki, poczyniły nawet w tym zakresie własne ustalenia, co do dalszych losów Spółki. Nie kwestionowały też faktu udzielenia przez Skarżącego pożyczek na rzecz powyższego podmiotu. Trafnie zasygnalizowano w zaskarżonej decyzji i w zaskarżonym wyroku, że w umowie sprzedaży obligacji (niepotwierdzonej notarialnie) nie oznaczono miejsca transakcji, ani nie okazano dowodu zapłaty; nie zostały ujawnione okoliczności zawarcia transakcji; zakup i sprzedaż obligacji odbyły się w dwóch ostatnich dniach roku podatkowego, z czego można wnosić, że jedynym celem transakcji było wygenerowanie straty (a nie przychodu). Skarżący jako udziałowiec i jedyny członek zarządu (a później likwidator) emitenta musiał znać jego kondycję finansową i musiał mieć świadomość, ze transakcje przeprowadzone 30 i 31 grudnia 2013 r., w tym zbycie obligacji po cenie jednostkowej sprzedaży 600- krotnie niższej od ceny nabycia, nie mają ekonomicznego uzasadnienia, a jedynie wygenerowanie straty, a w konsekwencji obniżenie podstawy opodatkowania przychodów z kapitałów pieniężnych, które w badanym roku były znaczne, z uwagi na inne dokonane przez Skarżącego transakcje dotyczące tego źródła przychodów. W konsekwencji należało uznać, że trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, iż wyciągnięte przez organy wnioski były logiczne i spójne, pomiędzy ustaleniami, a podjętymi ocenami organów brak było sprzeczności. Przedstawiona w uzasadnieniach decyzji obu instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego odpowiada wymogom swobodnej oceny dowodów. W treści skargi kasacyjnej Skarżący nie wykazał, we wskazanym kontekście, wadliwości oceny, poprzestając jedynie na sformułowaniu zarzutów.

Jako niezasadne należy także ocenić zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., nie uznaje się za koszt uzyskania przychodu wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e.

Należy odnotować, że zarzut dotyczący błędnego przyjęcia przez organy, iż "(...) koszt objęcia przez Skarżącego obligacji wyemitowanych przez P. [...] Spółka z o. o.z siedzibą w K., będący kosztem bezpośrednio związanym z osiągniętym przychodem ze zbycia tych obligacji, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów w sytuacji, w której Skarżący osiągnął przychód ze zbycia obligacji" został po raz pierwszy sformułowany w odwołaniu, następnie w skardze do WSA (zarzut 1a, s. 2 skargi, k 3 akt sadowych) i poddany już ocenie. Przy czym w skardze kasacyjnej Skarżący nie wykazał wadliwości oceny tego zarzutu, poprzestając na powtórnym jego przywołaniu i powtórnym przytoczeniu ocenionego już poglądu.

Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wydatki na nabycie papierów wartościowych, wymienionych w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów jedynie pod warunkiem, że spełniają podstawową przesłankę zaliczenia ich do kosztów wymienionych w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Nie każdy wydatek ponoszony w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowić może koszt uzyskania przychodów i jako taki podlegać odliczeniu od podstawy opodatkowania. Ustawodawca wyraźnie wiąże koszty uzyskania przychodów z celem osiągnięcia przychodów, zachowania bądź zabezpieczenia jego źródła. Cel ten cel musi być widoczny, a ponoszone koszty winny ten cel realizować. Z tego względu, każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika, powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. W ustalonym w sprawie stanie faktycznym trudno mówić o poniesieniu wydatku na nabycie obligacji w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów a następnie także o racjonalności działania Skarżącego w odniesieniu do wskazanego we wniosku wydatku. Argumentacja Skarżącego, wedle której działał on w celu osiągnięcia przychodu : "lepiej mieć 20.000 złotych niż O zł" nie wytrzymuje konfrontacji z ustalonymi przez organy faktami. W momencie zakupu obligacji Skarżący musiał mieć bowiem świadomość, że sprzedając je następnego dnia po cenie 600- krotnie niższej, od ceny zakupu, poniesie na tej transakcji ogromną stratę ekonomiczną, którą rozliczył w rachunku podatkowym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęta w sprawie przez Sąd pierwszej instancji ocena przywołanego zarzutu ma umocowanie tak w niezakwestionowanych skutecznie okolicznościach faktycznych sprawy, jak w powszechnie przyjętym w dorobku prawnym sposobie rozumienia przepisów prawa materialnego przywołanych jako podstawa skargi kasacyjnej. Skoro, jak wskazano powyżej, Skarżący nie podważył ustaleń faktycznych i prawidłowości swobodnej oceny dowodów stanowiących podstawę wyrokowania, to brak było podstaw do uznania zasadności zarzutów prawa materialnego.

W konsekwencji za prawidłowy musiał zostać uznany pogląd, ze sprzedaż (za wskazaną cenę 20.000,- zł) papierów wartościowych zakupionych dzień wcześniej j (za kwotę 1200000,-zł) nie jest wyrazem ani działania w celu uzyskania (większego) przychodu, ani objawem racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej.

Wbrew poglądom Skarżącego, w sprawie nie miało miejsce zastosowanie nieobowiązującej w 2013 r. klauzuli obejścia prawa podatkowego, lecz bezpośrednio regulacji art. 23 ust. 1 pkt 38 w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., zgodnie ze wskazaniami z obowiązującego (aktualnego) dorobku prawnego. Wydatek może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu tylko jeśli nastąpił w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, czego wyrazem jest jego racjonalny charakter (zob. więcej Kowalski Radosław. Art. 22. W: PIT. Komentarz do wybranych przepisów. System Informacji Prawnej LEX, 2020; Bartosiewicz Adam i Kubacki Ryszard. Art. 22. W: PIT. Komentarz, wyd. V. LEX, 2015). Organy podatkowe udowodniły brak racjonalności działań podatnika poprzez fakt odsprzedaży papierów wartościowych za cenę rażąco niższą, niż nabycia, słusznie podkreślając krótki horyzont czasowy i powiązania kapitałowe.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 w zw. § 14 ust. 1 pkt 2 lit b w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 j.t.).