Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 427/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 29 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 49
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 427/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lipca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r., sprawy ze skarg F.U., na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 23 stycznia 2015 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],-[...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004 - 2007 oraz, ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich, i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004 – 2007, , - skargi oddala -,


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami nr [...],[....],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] z dnia 23 stycznia 2015 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzje nr [...],[....],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w C. z dnia 15 października 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na lata 2004-2007.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. W latach 2004-2007 działając na wniosek F.U. (dalej: skarżącego), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z siedzibą w C. w drodze decyzji administracyjnych przyznawał skarżącemu płatności bezpośrednie (jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową) oraz płatności z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Płatności te były skarżącemu wypłacane na rachunek bankowy. Następnie w 2008 r. w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na wysokość przyznanych płatności, wobec czego organ ten wznowił z urzędu postępowania administracyjne zakończone ww. decyzjami.

Z kolei decyzjami z lutego i marca 2009 r. organ odmówił przyznania skarżącemu ww. płatności bezpośrednich z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych. Następnie decyzjami z dnia 29 sierpnia 2013 r. organ ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na lata 2004-2007. Decyzje te zostały uchylone decyzjami Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 stycznia 2014r., a postępowania administracyjne zostały umorzone (organ stwierdził, że decyzje zostały wydane bez obligatoryjnego uchylenia decyzji pierwotnych).

Następnie organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z lutego i marca 2009 r. i stwierdził ich nieważność decyzjami z dnia 13 lutego 2014 r. Z kolei decyzjami z dnia 25 marca 2014 r. – zakończywszy wznowione postępowania – organ stwierdził, że jego pierwotne decyzje przyznające skarżącemu płatności bezpośrednie oraz płatności ONW w latach 2004-2007 zostały wydane z naruszeniem prawa.

W konsekwencji wydanych decyzji stwierdzających wydanie decyzji o przyznaniu płatności z naruszeniem prawa, organ decyzjami z dnia 6 i 20 czerwca 2014 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na skutek odwołań skarżącego, decyzjami z dnia 7 sierpnia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił ww. decyzje w całości oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w latach 2004-2007 z uwagi na wszczęcie postępowania bez powiadomienia o tym strony. W związku z tym zawiadomieniem z dnia 18 września 2014 r. powiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowań w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w latach 2004-2007.

Po jego zakończeniu, decyzjami z dnia 15 października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z siedzibą w C. ustalił skarżącemu wysokość nienależnie pobranych płatności w kwotach:

o 3.007,06 zł – płatności bezpośrednie za rok 2004;

o 3.750,86 zł – płatności bezpośrednie za rok 2005;

o 3.703,29 zł – płatności bezpośrednie za rok 2006;

o 3.820,51 zł – płatności bezpośrednie za rok 2007;

o 1.958,40 zł – płatności ONW za rok 2004;

o 1.996,80 zł – płatności ONW za rok 2005;

o 2.038,40 zł – płatności ONW za rok 2006;

o 1.740,80 zł – płatności ONW za rok 2004.

W uzasadnieniu tych decyzji organ podał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w 2008 r. ujawniono, że powierzchnia deklarowana przez skarżącego jako podstawa przyznanych płatności jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej w wyniku tej kontroli. Organ wyjaśnił, że w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji, na podstawie których skarżący otrzymywał płatności za lata 2004-2007, płatności te należy określić jako nienależnie pobrane. Organ wskazał, że nie mógł odstąpić od zobowiązania skarżącego do zwrotu tych kwot, albowiem nienależne płatności przekraczają równowartość 100 EUR. W ocenie organu nie ma również innych przesłanek, które mogłyby spowodować odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności.

W odwołaniach od tych decyzji skarżący wniósł o ich uchylenie. W ocenie skarżącego błąd wykryty podczas kontroli w 2008 r. obciąża organ, który nie zweryfikował w rzetelny sposób wniosku skarżącego o przyznanie płatności. Skarżący wyjaśnił ponadto, że dane dotyczące powierzchni gruntu podał we wnioskach o przyznanie płatności na podstawie informacji wynikających z decyzji organów podatkowych w sprawie podatku od tych gruntów. Skarżący twierdzi zatem, że działał w dobrej wierze, co w jego przekonaniu wyklucza obecnie możliwość ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Przede wszystkim jednak skarżący zauważył, że orzeczenie o stwierdzeniu wydania decyzji (o przyznaniu płatności za lata 2004-2007) z naruszeniem prawa nie eliminuje tych decyzji z obrotu prawnego, a jedynie stwarza możliwości odszkodowawcze. To zaś oznacza, że w analizowanym przypadku nie ma podstaw do ustalenia kwot świadczeń nienależnie pobranych.

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 23 stycznia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tych decyzji podano, że nienależnie pobrane płatności to takie, które przyznano na podstawie decyzji administracyjnej, co do której następnie orzeczono stwierdzenie nieważności lub stwierdzono, że została wydana z naruszeniem prawa. Organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie uznano, że doszło do zawyżenia powierzchni gruntów stanowiących podstawę przyznania płatności o ponad 50% w stosunku do rzeczywistej powierzchni gruntów. W ocenie organu nie ma przy tym znaczenia, że skarżący wypełniając wnioski o przyznanie płatności korzystał z danych wynikających z wypisu z ewidencji gruntów. Skarżący bowiem poświadczył swoim podpisem, że znane mu są zasady przyznawania płatności ze środków UE, jak również oświadczył przy okazji składania wniosku o sporne płatności, że poinformuje organ o każdej zmianie okoliczności istotnych dla ustalenia wysokości płatności. Zdaniem organu oznacza to, że skarżący świadomie wprowadził go w błąd.

Pismami z dnia 26 lutego 2015 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargami na ww. decyzje, wnosząc o ich uchylenie, wstrzymanie ich wykonania, a ponadto o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (z odrębnościami wynikającymi z uregulowań ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) poprzez ich niezastosowanie w sposób zapewniający prawidłowość postępowania administracyjnego oraz naruszenie ustawy o płatnościach w ramach ONW i przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004.

Zdaniem skarżącego organ nie ustalił pełnego stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do błędnego zastosowania prawa materialnego w odniesieniu do dobrej wiary skarżącego. Skarżący podtrzymał swoje twierdzenia, iż dane wpisane do wniosku o przyznanie płatności pochodziły z wypisu z ewidencji gruntów, a zatem dokumentu urzędowego, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Takie działanie usprawiedliwia uznanie, że skarżący wypełniał wniosek w dobrej wierze. Skarżący zauważył, że w toku pierwotnych postępowań w sprawie płatności żaden z funkcjonariuszy organu nie czuwał nad poprawnością wniosków i nie informował rolników o okolicznościach faktycznych i prawnych. Skarżący podał, że nie był zorientowany w zasadach przyznania płatności ani kolejnych etapach spornego postępowania. Stwierdził również, że oświadczenie z dnia 21 października 2008 r. podpisał działając w zaufaniu do zapewnienia urzędnika, że jego podpis kończy sprawę i nie będzie musiał zwracać jednorazowo wszystkich kwot. Ponadto podał, że to nie on wypełniał wnioski, lecz się jedynie pod nimi podpisał.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Postanowieniami z dnia 13 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego adwokata. Z kolei postanowieniami z dnia 13 maja 2015 r. Sąd oddalił wnioski skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji.

Na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. Sąd postanowił o połączeniu spraw z ww. skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 482/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone decyzje naruszały prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że podstawą wydania spornych rozstrzygnięć był art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR). Przepis ten stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Należy przy tym zauważyć, że ustalenie, czy przyznane uprzednio płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie ww. przepisu, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.

Możliwość domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej płatność została zaakceptowana w orzecznictwie. Tytułem przykładu można wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012r. (sygn. akt II GSK 1518/11 – LEX nr 1276366), w którym zostało stwierdzone, że obowiązek wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW aktualizuje się wraz z ustaleniem zaistnienia przesłanki zaniechania prowadzenia działalności rolniczej i wykluczeniem przesłanek określonych w § 9 ust. 3 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej (Dz. U. Nr 73, poz. 657). Wobec powyższego, brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2012r. (sygn. akt II GSK 822/11 – LEX nr 1217427).

W drugiej natomiast sytuacji, czyli wyeliminowania decyzji przyznających płatność w trybie nadzwyczajnym, zadaniem właściwego organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (zob. wyżej powołany wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 822/11). Sąd zauważa przy tym, że w kontrolowanych sprawach decyzje, na podstawie których przyznano skarżącemu przedmiotowe płatności nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Problemem związanym z taką sytuacją zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 września 2014r. (sygn. akt II GSK 1153/13 – orzeczenia.nsa.gov.pl), rozpatrując sprawę, w której decyzja przyznająca płatności była wydana z naruszeniem prawa i zostało to ustalone w postępowaniu wznowieniowym, nie może było jednak z powodu ograniczeń prawnych (cezury czasu) jej uchylić. Zdaniem NSA taka decyzja nie uprawnia organu bezpośrednio do żądania na tej podstawie zwrotu środków przyznanych beneficjentowi. Sama decyzja przyznająca płatność nie została bowiem wyeliminowana z obrotu prawnego. W decyzji wydanej na skutek wznowienia postępowania stwierdzono jednak, że stosunek administracyjno-prawny zawiązany wcześniejszą decyzją przyznającą beneficjentowi płatność, obarczony jest istotnymi wadami faktycznymi. Okoliczności, które stanowiły podstawę przyznania płatności, nie istniały bowiem w momencie wydawania decyzji o ich przyznaniu. Tego rodzaju decyzja nie ma skutku eliminującego z obrotu decyzję o przyznaniu płatności, ale może stanowić podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w odrębnym postępowaniu administracyjnym (...). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności z naruszeniem prawa daje podstawę do wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego, w którym organ jest uprawniony - po zbadaniu okoliczności stanowiących podstawę uznania płatności za nienależne - do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Nie bez znaczenia był również fakt, który miał miejsce także w niniejszej sprawie, że decyzja o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa nie była kwestionowana. Zaskarżenie takiej decyzji umożliwiłoby skarżącemu przedstawienie swoich argumentów w tej sprawie i zakwestionowanie wydanych w sprawie rozstrzygnięć administracyjnych. Z kolei prawomocna decyzja stwierdzająca wydanie decyzji o przyznaniu dopłat z naruszeniem prawa powoduje dla skarżącego określone konsekwencje prawne związane ze wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W ocenie Sądu istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji orzekającej, że decyzja przyznająca płatność wydana została z naruszeniem prawa, wiąże organ orzekający w sprawie dotyczącej zwrotu przyznanych płatności. Zagadnienie, że płatności przyznane były nienależnie, lub w nadmiernej wysokości, zostało już bowiem rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji (o przyznaniu skarżącemu płatności w latach 2004-2007) z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga, że decyzje takie stanowią dokumenty urzędowe. Stosownie zaś do treści art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Należy przy tym podkreślić, że sam skarżący nie kwestionuje stwierdzonych nieprawidłowości. Oznacza to tym samym, że ustalenia organu co do stwierdzonych nieprawidłowości uznać należy za udowodnione. Podkreślenia wymaga, że stosowne ustalenia odnośnie nieprawidłowości były również przeprowadzane w ramach postępowań zakończonych zaskarżonymi decyzjami.

Warto zaznaczyć jednocześnie, że obowiązek wszczęcia tego rodzaju postępowań przez uprawniony organ wynika nie tylko z przepisów prawa krajowego, ale przede wszystkim ze znajdujących w niniejszej sprawie bezpośrednie zastosowanie przepisów prawa Unii Europejskiej. Przepisy te nakładają na Polskę jako państwo członkowskie UE obowiązek skutecznego egzekwowania zwrotu nienależnie wypłaconych środków finansowych od rolników i przewidują w tym zakresie określone instrumenty prawne. Zastosowanie znajduje tu art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE L 153 z 30.04.2004, str. 30), zgodnie z którym w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z zasadami przewidzianymi na gruncie art. 49 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001, przy czym przepis ten znajduje zastosowanie do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. W art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001, str. 11) przewidziano zasady zwrotu nienależnie pobranych przez beneficjentów płatności do gruntów rolnych. Powołane przepisy prawa krajowego i europejskiego współkonstytuują zatem obowiązek i zasady zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnych w stosunku do ich polskich beneficjentów (zob. wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1153/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zwrotu przyznanej pomocy na podstawie wyżej powołanego art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 dotyczy płatności za 2004r.

W stosunku zaś do płatności za kolejne lata, podstawą taką jest art. 73 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.L 141 z 30 kwietnia 2004r., str. 18). Z przepisu tego wynika, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Rację ma przy tym organ stwierdzając, że w sprawie nie doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranych kwot. Przepisy dotyczące przedawnienia prawa do żądania zwrotu przyznanej płatności posiadają identyczną treść w obydwu rozporządzenia stanowiących podstawę do wydania zaskarżonych decyzji, czyli w art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 . Zgodnie z treścią tych przepisów, obowiązek zwrotu, nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat. W przedmiotowych sprawach pierwsze powiadomienie skarżącego o niezasadnym przyznaniu pomocy, nastąpiło w dniu 4 marca 2009r., czyli ewentualne przedawnienie może odnosić się jedynie do płatności za 2004r., które zostały przekazane w dniu 28 lutego 2005r. Niemniej jednak biorąc pod uwagę realia niniejszej sprawy, rację ma organ, że nie sposób mówić o dobrej wierze skarżącego. Przypomnieć należy, że nieprawidłowości dotyczyły 50% zadeklarowanego obszaru, który był porośnięty lasem. Nie sposób zatem przyjąć, że skarżący nie wiedział o tym fakcie. Skarżący mógł z łatwością zauważyć, że połowa deklarowanego obszaru nie spełnia wymogów uprawniających do przyznania płatności. Podkreślenia wymaga, że to strona składa stosowny wniosek i to ona deklaruje odpowiedni obszar do przyznania płatności. Powinna się zatem upewnić, czy deklarowany obszar jest zgodny z faktycznym jego wykorzystaniem. O ewentualnej dobrej wierze w niniejszej sprawie można by mówić w sytuacji, gdyby zadeklarowany obszar jedynie nieznacznie różnił się od faktycznie wykorzystywanego dla celów prawidłowej gospodarki rolnej, dla której przyznano pomoc i dodatkowo skarżący wykazałby, że nawet przy dołożeniu należytej staranności, nie mógł zauważyć błędu. Tymczasem jak wskazuje sam skarżący w ogóle nie badał tej kwestii, lecz zaufał osobom, które za niego wypełniły wniosek. Takiego działania nie można jednak uznać, jako dokonanego w dobrej wierze. Pomyłki osób pomagających skarżącemu w sporządzaniu wniosków, obciążają bezpośrednio samego skarżącego. Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego tylko z tego powodu, że samodzielnie nie sporządzał wniosków o wsparcie.

W sprawie nie mogą również znaleźć zastosowania normy przewidziane w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przepisy te pozwalają na odstąpienie od obowiązku zwrotu, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, bądź innego organu oraz błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W realiach niniejszej sprawy, jak słusznie zauważył organ administracyjny, nie można mówić o jego pomyłce, czy też pomyłce innego organu w przedmiocie składania wniosku o przyznanie płatności. Ponadto nie został spełniony drugi warunek uprawniający do zwolnienia od obowiązku zwrotu, mianowicie błąd nie mógł zostać zauważony przez rolnika. Podkreślić należy, że to sam skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności, czyli co najwyżej można mówić, że to on wprowadził organ w błąd. Ponadto, jak zostało to już wskazane powyżej, nie sposób nie zauważyć, że różnica w powierzchni deklarowanej, a uprawnionej do przyznania płatności, wynosi ponad 50% obszaru. Analizując treść skarg, jedyną winą, która zdaniem skarżącego obciąża organ przyznający pomoc, był brak weryfikacji wniosku w momencie jego złożenia. Należy jednak podkreślić, że z żadnego przepisu prawa nie wynika, aby organ po złożeniu wniosku miał obowiązek badania jego prawdziwości. Wręcz przeciwnie, analizując unormowania wyżej wskazanych rozporządzeń Komisji, należy stwierdzić, że organ po złożeniu wniosku, jeżeli spełnia on wymogi formalne, przyznaje płatność i dopiero w późniejszym czasie ma możliwość przeprowadzenia kontroli prawdziwości danych w nim zawartych.

Brak więc było podstaw do odstąpienia od obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu pobranych świadczeń.

Zwrócić również należy uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2014r. (sygn. akt II GSK 1853/13 – orzeczenia.nsa.gov.pl) zapadły w analogicznym stanie faktycznym i prawnym. W sprawie rozstrzygniętej przez NSA decyzje przyznające płatność także nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, lecz stwierdzono, że wydane zostały z naruszeniem prawa. Tożsame było również tłumaczenie strony, że osobiście nie wypełniała wniosków, lecz powierzyła tę czynność innym osobom. NSA stwierdził, że taka sytuacja nie może usprawiedliwiać zwolnienia strony od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot. Sąd ten wprost wskazał, że nie można przede wszystkim mówić o dobrej wierze strony działającej we wskazanych okolicznościach. Ponadto zaakcentował, że pracownik organu, nie ma możliwości wskazania powierzchni działek faktycznie użytkowanych rolniczo i utrzymywanych w dobrej kulturze, lecz taką wiedzę posiada jedynie producent rolny.

Na zakończenie należy również stwierdzić, że podstawą uchylenia zaskarżonych decyzji, nie może być okoliczność, że skarżący nie jest już wzbogacony. Przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu należą bowiem do gałęzi prawa cywilnego, gdy tymczasem w niniejszej sprawie zastosowanie mają normy prawa publicznego do stosowania których przepisy kodeksu cywilnego nie mają zastosowania. Podkreślić również należy, że płatności zostały przyznane nie na podstawie umowy, lecz na podstawie decyzji administracyjnej. Ponadto nawet w przypadku przyznania ich na podstawie umowy, przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu również nie miałyby zastosowania, gdyż dotyczą one jedynie bezumownego wzbogacenia danego podmiotu.

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcia dotknięte były jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby ich uchylenie. Wobec powyższego skargi należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

W ocenie Sądu zasadnym było połączenie wszystkich spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Sprawy te pozostają bowiem ze sobą w związku. Stan faktyczny tych spraw jest analogiczny, jak również tożsamy jest stan prawny. Ponadto wszystkie jednobrzmiące skargi oparte są na jednakowych zarzutach naruszenia zarówno prawa materialnego, jak również norm prawa procesowego.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.