Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 18/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Sławomir Antoniuk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego w przedmiocie określenia prawa wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant [...] Policji decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] września 2013 r. stwierdzającą nieważność rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] maja 2012 r. w wysokości 18%.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] czerwca 2012 r. Komendant Rejonowy Policji [...] na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 5 ust. 4 w związku z § 3 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), wydał rozkaz personalny nr [...], którym określił na dzień [...] maja 2012 r. prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w wysokości 18%.

W uzasadnieniu tego rozkazu wskazano, że M. W. w dniu [...] maja 2012 r. przedłożył w komórce kadrowej Komendy Rejonowej Policji [...] wniosek o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W związku z tym zaszła konieczność dokonania przedmiotowych zaliczeń. Na podstawie aktualnie przedłożonych dokumentów ustalono, że na dzień przyjęcia do służby tj. w dniu [...] sierpnia 2000 r. do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, należy zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] lipca 1992 r. do dnia [...] lipca 1997 r.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. Komendant [...] Policji poinformował M. W. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie ustalenia wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego.

W dniu [...] września 2013 r. do Wydziału Kadr [...] wpłynął wniosek M. W., w którym oświadczył, że w gospodarstwie rolnym rodziców o powierzchni 1,3 ha zameldowany był od urodzenia do dnia [...] marca 2000 r. Oprócz gruntów własnościowych rodzice dzierżawili inne grunty rolne niestanowiące ich własności. Na roli uprawiano warzywa i zboża oraz hodowano trzodę chlewną, bydło, drób i konia. Gospodarstwo rolne rodziców było niezmechanizowane i wszystkie prace wykonywane były ręcznie. Od najmłodszych lat pomagał rodzicom wraz z siostrą i bratem. Głównym zajęcie w gospodarstwie rolnym była uprawa pomidorów i ogórków. Oprócz warzyw uprawiane były ziemniaki i zboża. Po ukończeniu 16 lat uczęszczał do szkoły oddalonej od domu 7 km. Dotarcie do szkoły komunikacją - autobusami, zajmowało mu około pół godziny. Zajęcia szkolne odbywały się w godzinach od 8 rano do 14.00. Zadawane prace domowe starał się odrabiać w szkole. Nie poświęcał dużo czasu na naukę w domu. Nie uczęszczał na zajęcia pozalekcyjne i nie wyjeżdżał na obozy ani kolonie.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 K.p.a., Komendant [...] Policji stwierdził nieważność rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), obowiązującego w momencie wydawania rozkazu przez Komendanta Rejonowego Policji [...] i wskazał, że wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat.

Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby, oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby.

Do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, stosownie do § 4 ust. 1 pkt 5 cytowanego rozporządzenia, zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Za odrębny przepis w rozumieniu cytowanego wyżej rozporządzenia uważa się ustawę z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy tej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast w myśl art. 3 ust. 2, jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1 nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Z kolei z zapisu ust. 3 tego artykułu wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

Organ podał, że M. W. wniósł o zaliczenie do wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia [...] lipca 1992 r. do dnia [...] lipca 1997 r. oraz, że we wskazanym okresie obowiązywała ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W jej art. 6 pkt 2 pod pojęciem domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która spełnia łącznie następujące warunki: ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Organ uzasadniając stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił, że spełnił w danym przypadku ustawowe przesłanki formalnoprawne oraz, że w przedstawionym okresie faktycznie była wykonywana praca w gospodarstwie rolnym. Organ podkreślił, że pojęcie domownika winno wiązać się ze stałym świadczeniem pracy, a nie dorywczą choć systematyczną pomocą.

Organ podał również, że dokumentację w przedmiocie wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym, powinny stanowić akta osobowe policjanta zawierające min. dokumenty zgromadzone podczas postępowania kwalifikacyjnego kandydatów ubiegających się do służby. Organ podał, że M. W. po ukończeniu szkoły podstawowej podjął naukę w Zasadniczej Szkole Budowlanej w S. w okresie od dnia [...] września 1991 r. do dnia [...] czerwca 1994 r, a następnie kontynuował naukę w Technikum Budowlanym w S. od dnia [...] września 1994 r. do dnia [...] czerwca 1997 r., co wiązało się z dojazdami do szkoły (7 km - około 20 minut w jedną stronę). Podał też, że nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od ucznia wykluczały, jego zdaniem, stałą pracę w gospodarstwie rolnym.

Odnosząc się zaś do pojęcia domownik wskazał, że warunek stałej pracy wykonywanej przez wymienionego w gospodarstwie rolnym, prowadzonym przez rodziców, poza stosunkiem pracy, powinien mieć charakter stały oraz polegać na pewnej systematyczności, a co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy niezbędne to jest rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wówczas gdy pomoc deklaruje domownik. Wskazał tez, że stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na związaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem. Wskazał też, że stałą pracą w gospodarstwie rolnym nie jest pomoc doraźna w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika. Również sam fakt zamieszkiwania wspólnie z rodzicami w gospodarstwie rolnym nie daje podstaw do przypisania takiej osobie statusu domownika.

Odnosząc te stwierdzenia do sprawy organ wskazał, że zeznania świadków są bardzo ogólnie i mało wiarygodnie. Zarzucił Komendantowi Rejonowemu [...], że nie wezwał świadków do udziału w postępowaniu, celem ustalenia, czy wymieniony we wskazanym okresie był domownikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zarzucił też, że nie ustalił, jak często świadkowie widzieli M. W. podczas pracy w gospodarstwie rolnym, jakiego rodzaju prace wykonywał, w jakiej odległości od miejsca zamieszkania świadków położone jest gospodarstwo rolne rodziców. To zdaniem organu prowadzi do wniosku, że Komendant Rejonowy Policji [...] oparł swoje rozstrzygnięcie na niepełnym materiale dowodowym.

W odwołaniu od tej decyzji M. W. zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, tj. art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Ponadto podniósł, iż Komendant [...] Policji w toku prowadzonego w I instancji postępowania naruszył przepisy art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, art. 157 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 158 § 1 K.p.a. poprzez ich błędną interpretację, a także art. 7 K.p.a., art. 8 K.pa, art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 107 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez zbadania wszelkich jej okoliczności i poprzez wydanie decyzji w oparciu o wybiórczo potraktowany materiał dowodowy.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta [...] Policji w całości.

Komendant Główny Policji, rozpoznając to odwołanie, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] września 2013 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcia organ przybliżył instytucję procesową stwierdzenia nieważności decyzji i wskazał, że w toku postępowania nadzwyczajnego stwierdzono rażące naruszenie przepisów prawa przy wydawaniu rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. Przechodząc do analizy niniejszej sprawy Komendant Główny Policji stwierdził, że organ II instancji obowiązany jest do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i skontrolowania postępowania oraz decyzji organu I instancji zarówno z punktu widzenia legalności, jak i celowości. Kontrola organu odwoławczego jest więc kontrolą pełną, polegającą na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Z uwagi na powyższe organ uznał, że jest on upoważniony do wprowadzenia nowych aspektów uzasadnienia do decyzji.

Przechodząc zaś do rozpoznania merytorycznego niniejszej sprawy organ podał, że podstawę do wydania przez Komendanta Rejonowego Policji [...] rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., w zakresie dotyczącym pracy M. W. w gospodarstwie rolnym stanowiły: oświadczenie wnioskodawcy w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym z dnia [...] kwietnia 2012 r., zeznania świadków z dnia [...] kwietnia 2012 r. – E. D. i S. W., zaświadczenie Dyrektora Zespołu Szkół Technicznych i Ogólnokształcących im. [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. W. od dnia [...] września 1991 r. do dnia [...] czerwca 1994 r. uczęszczał do Zasadniczej Szkoły Budowlanej w S. w zawodzie - [...], a od dnia [...] września 1994 r. do dnia [...] czerwca 1994 r. kontynuował naukę w Technikum Budowlanym oraz nie mieszkał w internacie w tym okresie, zaświadczenie Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2012 r., iż S. W. i S. W. w latach od 1968 r. do chwili obecnej posiadali gospodarstwo rolne na terenie wsi M. gmina D., a powierzchnia tego gospodarstwa wynosiła początkowo 1,47 ha, od 1983 r. -1,11 ha, a od 1993 r. - 1,27 ha, zaświadczenie Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2012 r., iż Urząd Gminy w D. nie posiada dokumentów świadczących o pracy M. W. w gospodarstwie rolnym rodziców oraz, iż na podstawie rejestru gospodarstw rolnych prowadzonego w danym Urzędzie od 1977 r. S. i S. W. posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 1,30 ha, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały z dnia [...] kwietnia 2012 r. E. D. oraz S. W., a także poświadczenie o adresach i okresach zameldowania z dnia [...] maja 2012 r. M. W., zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2012 r., iż S. W. od dnia [...] czerwca 1997 r., a S. W. od dnia [...] grudnia 1996 r. przysługuje prawo do emerytury.

Następnie wskazał, że Komendant Rejonowy Policji [...] nie ustalił odległości, w jakiej od miejsca zamieszkania strony znajdowało się gospodarstwo rolne jego rodziców, nie wezwał również świadków do złożenia oświadczeń dotyczących pracy strony w gospodarstwie rolnym, a także M. W., mimo iż w ankiecie osobowej złożonej w dniu [...] lipca 1994 r., w związku z ubieganiem się o przyjęcie do służby w Policji policjant oświadczył, iż we wnioskowanym okresie był uczniem i nigdzie nie pracował. Zarzucił też, że ustalił także odległości między gospodarstwem małżonków S. i S. W., a gospodarstwami lub miejscem zamieszkania świadków, a także czy świadkowie w okresie od dnia [...] lipca 1992 r. do dnia [...] lipca 1997 r. pracowali zawodowo i czy realnie mogli obserwować pracę M. W. w gospodarstwie rolnym, a przede wszystkim nie ustalił, czy małżonkowie S. i S. W. byli rolnikami, bowiem z zaświadczeń z dnia [...] maja 2012 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. wynika, iż pobierają emeryturę, w przypadku natomiast rolników świadczenie tego typu byłoby wypłacane z KRUS-u, a także, czy w okresie od dnia [...] lipca 1992 r. do dnia [...] lipca 1997 r. pracowali zawodowo i czy w tym czasie prowadzili gospodarstwo rolne.

Organ II instancji zarzucił również Komendantowi Rejonowemu Policji [...], że nie wyjaśnił także, czy uprawa obszaru (około 1,3 ha), będącego własnością rodziców strony wymagała zaangażowania dodatkowych osób, w tym M. W., co niewątpliwie ma kluczowe znaczenie na gruncie niniejszej sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 302/13).

Organ stwierdził następnie, że brak było podstaw do wydania przez Komendanta Rejonowego Policji [...] rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., jedynie w oparciu o oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz pisemnie "zeznania świadków", dołączone do wniosku z dnia [...] maja 2012 r. Podał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż pisemne oświadczenie osoby fizycznej co do postrzeżonych przez nią faktów jest jedynie dokumentem prywatnym i nie może być utożsamiane z dowodem z zeznania świadka, ponieważ inna jest jego wartość dowodowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 2282/01, LEX 159221).

Podał też, że "zeznania świadków" z dnia [...] kwietnia 2012 r. sporządzone są według jednego wzorca i różnią się jedynie rękopiśmiennie naniesionymi danymi każdego ze świadków w nagłówku i podpisem, nie zawierają więc koniecznych cech indywidualizujących fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Odnosząc się do przywołanych przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, normujących kwestię domownika i stałej pracy ponowił argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji Komendanta [...] Policji odnośnie stałej pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.

Organ uznał, że warunkiem wliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, w tym przypadku do służby, jest udowodnienie przez zainteresowanego faktycznego wykonywania w gospodarstwie rolnym "stałej pracy" w charakterze domownika. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku rozpoznawania sprawy zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, a zatem z uwzględnieniem wszelkich instrumentów prawnych pozwalających na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności konkretnego przypadku.

Wobec powyższego organ stwierdził, iż naruszenie polegające na wydaniu przez Komendanta Rejonowego Policji [...] decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób sprzeczny z zasadami określonymi w k.p.a. miało charakter rażący, bowiem mimo nieustalenia przez organ, czy M. W. spełnia zawarte w ustawie przesłanki, pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w okresie od dnia [...] lipca 1992 r. do dnia [...] lipca 1997 r., wliczono wymienionemu do określonej wyżej wysługi lat, okres pracy w gospodarstwie rolnym, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie procentowego wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat oraz zawyżenie wysokości uposażenia policjanta z tytułu tejże wysługi i generowanie nienależnych wydatków z budżetu państwa.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił, że wydana ona została z naruszeniem:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - polegającym na błędnej interpretacji poprzez uznanie, iż rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] obarczony jest uchybieniami kwalifikowanym jako rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie jego nieważności,

2. art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. - polegającym na ich błędnej interpretacji poprzez uznanie czynności dowodowych przeprowadzonych przez organ niższego rzędu za nie realizujące zasady prawdy materialnej,

3. art. 1 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 roku o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.) w zw. z art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia wymogów określonych w tych przepisach.

W uzasadnieniu skargi opisał stan faktyczny sprawy i odnosząc się do zarzutów stawianych decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] wskazał, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.pa. Skarżący podał, że enumeratywne wyliczenie uchybień wywołujących nieważność decyzji stanowi katalog zamknięty i nie może być w żaden sposób rozszerzany. Istotne znaczenie dla omawianej kwestii ma fakt, iż ustawodawca uzależnił zaistnienie nieważności decyzji jedynie od naruszeń, które mają charakter rażący. Powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 roku, sygn. akt. II GSK 2419/2011 oraz z dnia 15 lutego 2013 roku , sygn. akt II OSK 2045/2011, zgodnie z którymi przy rażącym naruszeniu nie chodzi (...) o błędy wykładni prawa ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny oraz, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Skarżący podał też, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy gdy zaistniała nieprawidłowość odnosi się do decyzji administracyjnej jako całości tj. zasadniczo wypacza treść rozstrzygnięcia pozostając jednocześnie w jawnej sprzeczności z obowiązującymi przepisami. Argumentacja ta znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1994 roku (sygn. akt III ARN 71/94) w którym zauważono, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być identyfikowane z naruszeniem podstawy prawnej decyzji. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jej podstawy prawnej jako rażącej w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji prawnych wynikających z zasad ogólnych Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

Odnosząc się zaś do wskazanego przez organ naruszenia art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a. skarżący powołał się na wyrok z dnia 8 lutego 1989 roku (sygn. akt III ARN 66/88), w którym stwierdzono, że powinności zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77§ 1 k.p.a.) odpowiada uprawnienie przewidziane w art. 80 k.p.a. Oznacza to, iż wymieniony organ dokonując oceny odnośnie udowodnienia konkretnej okoliczności, nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi.

Przepisy art. 80 i 77 § 1 k.p.a. dotyczą działań organu związanych z istotą sprawy oraz zgromadzenia i przeprowadzenia dowodów przesądzających o ostatecznej treści decyzji. Komendant Główny Policji nie może przeprowadzać oceny mocy dowodowej poszczególnych dowodów i wprowadzać jakiegokolwiek rodzaju wyłączeń przy ich ocenie. Takie działanie organu miało miejsce w skarżonej decyzji przy wskazaniu na brak podstaw do wydania rozkazu personalnego nr [...] ze względu na fakt, iż pisemne oświadczenia świadków nie stanowią w ocenie organu dowodu potwierdzającego prawdziwość twierdzeń wnioskodawcy.

Jeśli zaś chodzi o zarzut dotyczący art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. to skarżący podał, że rażące naruszenie art. 80 Kpa ma miejsce w sytuacji gdy nie przeprowadzono dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy. Uchybienia tego rodzaju tj. uniemożliwiające wskazanie istotnych dla sprawy okoliczności i przeprowadzenie ich rzeczowej oceny muszą być określone jako naruszenie rażące. W przedmiotowej sprawie, wyprowadzone w rozkazie personalnym nr [...] wnioski i stwierdzenia są spójne logicznie i odnoszą się do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Ponadto przeprowadzone przez Komendę Rejonową Policji [...] dowody przemawiają za zasadnością rozstrzygnięcia wskazanego w przytoczonym rozkazie personalnym. Podał, że stanowisko wyrażone w rozkazie personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. jest prawidłowe albowiem, decyzja w przedmiocie wysługi lat, jest spójna logicznie i nie zawiera rażących uchybień skutkujących jej uchyleniem. Słuszność przytoczonej powyżej argumentacji potwierdza również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 19 lutego 2013 roku (sygn. akt II OSK 1986/2011), w którym wskazano, iż całokształt materiału dowodowego oznacza (...) cały materiał dowodowy zebrany, nie oznacza natomiast, że organ musi podejmować wszelkie możliwe czynności dowodowe, jeżeli okoliczności sprawy są w sposób wystarczający ustalone i wyjaśnione za pomocą innych dostępnych organowi środków dowodowych. Dlatego skarżący nie zgodził się z poglądem organu, iż uchybieniem organu dotyczącym reguł gromadzenia i przeprowadzania dowodów jest fakt, iż Komendant Rejonowy Policji [...] nie ustalił odległości w jakiej od miejsca zamieszkania skarżącego znajdowało się gospodarstwo rolne jego rodziców ani nie wezwał świadków do złożenia oświadczeń dotyczących pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym.

M. W. stwierdził, że fakt, iż był zatrudniony w gospodarstwie rolnym został ustalony na podstawie pisemnych oświadczeń świadków z dnia [...] kwietnia 2012 roku. Oświadczenia wiedzy złożone przez świadków mają pełną moc dowodową w przedmiotowej sprawie. Stwierdził też, że argumenty Komendanta Głównego Policji nie zasługują na uznanie ze względu na fakt, iż nie podważają one w jakikolwiek sposób pozostawania skarżącego w zatrudnieniu w gospodarstwie rolnym. Forma w jakiej wskazane oświadczenia zostały złożone nie uchybia ich mocy dowodowej.

Nie zgodził się także ze stwierdzeniem, iż istnieje możliwość dowolnego kształtowania treści oświadczeń przez świadków. Należy mieć na uwadze fakt, iż przepisy prawa karnego (art. 233 Kodeksu Karnego) przewidują sankcje za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawy w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonymi na podstawie ustawy.

Odnośnie zaś naruszenia przez Komendanta Rejonowego Policji [...], art. 1 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w powiązaniu z art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez "domownika" wskazał, że kluczowe znaczenie ma więc element stałego zatrudnienia skarżącego w gospodarstwie rolnym.

Skarżący stwierdził, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w ww. okresach, codziennie (z wyjątkiem wakacji i dni wolnych od szkoły dojeżdżał z miejsca zamieszkania (domu rodziców) do Zasadniczej Szkoły Budowlanej w S. (w okresie od [...] września 1991 roku do dnia [...] czerwca 1994 r.) a potem kontynuował edukację w Technikum Budowlanym w S. (od dnia [...] września 1994 r. do [...] czerwca 1997 r.). Poza godzinami spędzonymi w szkole stale pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców co zostało potwierdzone przez oświadczenia świadków.

W swojej skardze powołał też obszernie orzeczenia zarówno sądów administracyjnych jak i Sądu Najwyższego, które zajmowały się zarówno kwestią domownika w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, jak również jego pracy w takim gospodarstwie rolnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy w stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania decyzji, organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2013 r. w świetle powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymaga natomiast wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Rażące naruszenie prawa zachodzi zaś w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Podkreślenia wymaga również, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem w nowej sprawie, w której zadaniem organu jest wyłącznie wyjaśnienie kwestii, czy w sprawie wystąpiły określone enumeratywnie w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. przesłanki nieważności. Nie jest on natomiast władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.

Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie wtedy, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można zatem uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie.

Nie można natomiast stwierdzić nieważności decyzji administracyjnej z tego jedynie powodu, że ocena dowodu, której dokonuje organ w postępowaniu nadzorczym różni się od oceny tego samego dowodu uczynionej w postępowaniu zwykłym, jak też nie można stwierdzić nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość co do naruszenia prawa, wyrażająca się odmiennymi poglądami orzekających organów szczególnie, jeżeli poglądy organów obu instancji na daną sprawę kształtuje rozbieżne orzecznictwo sądowe.

W ocenie Sądu, rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] maja 2012 r. w wysokości 18 %, nie jest obarczony wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a zatem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] września 2012 r., naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat.

Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby, oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby.

Do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, stosownie do § 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, zalicza się:

1) okresy służby w Policji,

2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,

3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877),

4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,

5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Za inne okresy, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie i na podstawie których podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby uważa się art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.), w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy tej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

W niniejszej sprawie skarżący na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców przedłożył zeznania dwóch świadków – E. D. i S. W. na okoliczność zatrudnienia skarżącego w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców. Niezależnie od tych oświadczeń do akt zostały również złożone 2 zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2012 r., wystawione przez Urząd Gminy D., potwierdzające fakt ich zamieszkiwania, w spornym okresie również w tej miejscowości.

Wskazać należy, że Sąd nie podziela zarzutów organu co do charakteru oświadczeń złożonych przez wskazanych świadków jak również przyjęcia, że jednobrzmiące oświadczenia złożone przez nich mają gorszą moc dowodową niż oświadczenia brzmiące inaczej. Sąd nie podziela poglądu organu, że pisemne oświadczenia świadków nie stanowią w jego ocenie dowodu potwierdzającego prawdziwość twierdzeń wnioskodawcy. Oświadczenia wiedzy złożone przez świadków mają pełną moc dowodową, zaś argumenty organu nie zasługują na uznanie ze względu na fakt, że nie podważają one w jakikolwiek sposób pozostawania skarżącego w zatrudnieniu w gospodarstwie rolnym. Forma zaś w jakiej wskazane oświadczenia zostały złożone uchybia ich mocy dowodowej. Zgodzić się ponadto należy ze skarżącym, że wnioski i stwierdzenia, zawarte w uzasadnieniu rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] są spójne i logiczne i odnoszą się do całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Stwierdzić ponadto należy, że Komendant Główny Policji, stwierdzając nieważność decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] przyjął błędne założenie, że skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców ze względu na naukę w szkole ponadpodstawowej oddalonej o około 7 km od miejsca jej zamieszkania.

W świetle bowiem powołanych wyżej przepisów prawa, jak też wykształconego na podstawie ich stosowania orzecznictwa, nie sposób kategorycznie przyjmować, iż nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady – jak uczynił to organ nadzorczy – iż kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie może mieć charakteru stałego.

Trzeba wziąć pod uwagę, iż stosownie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku – rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Analiza obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi do wniosku, iż aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało zatem ustalić, czy w podanych okresach wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musiał, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lica 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie "domownika".

Organ nadzorczy zinterpretował natomiast przepis art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w ten sposób, iż fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej poza miejscem zamieszkania, nie może świadczyć o stałym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym, lecz o doraźnej pomocy rodzicom, co wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie.

Należy w tym miejscu przypomnieć, iż wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą.

Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż – na przykład ze względu na rodzaj produkcji – niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż Komendant Rejonowy Policji [...], wydając rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2012 r., przy uwzględnieniu liberalnej wykładni przepisu prawa odnoszącego się do pojęcia "domownika" posiadającej oparcie w orzecznictwie i w stwierdzonym stanie faktycznym, mógł uznać skarżącego za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji zaliczyć sporny okres do wysługi lat.

Należy jednocześnie ponownie zaznaczyć, że ewentualna wadliwość postępowania dowodowego, dotycząca sposobu przeprowadzenia dowodów, czy też oceny zebranego materiału dowodowego, nie mogła być podstawą stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...].

W tym miejscu należy podkreślić, iż kwalifikowana postać naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie może być interpretowana w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r. o sygn. akt V SA 2998/99, publ. LEX nr 51249).

W ocenie Sądu, w analizowanej sprawie Komendant Główny Policji nie wykazał oczywistego naruszenia przepisu prawa, lecz odmiennie, niż to uczynił Komendant Rejonowy Policji [...], ocenił stan faktyczny sprawy w odniesieniu do przepisów, które w orzecznictwie były różnie interpretowane.

Tym samym decyzje wydane w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.