Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 13/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1 i pkt 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, , Protokolant asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego M. B. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych, w tym [...] (słownie [...]) złotych podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – P. P. (dalej Naczelnik US, organ I instancji lub organ egzekucyjny) wszczął na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] września 2013r. o numerach od [...] do [...] (k. 1-44 akt administracyjnych) administracyjne postępowanie egzekucyjne wobec M. G. (dalej jako strona, zobowiązany lub skarżący) celem realizacji zobowiązań z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2010 r. do sierpnia 2013 r.

Strona, pismem z dnia [...] listopada 2013 r. zatytułowanym "Odwołanie", wskazała na niedopuszczalność egzekucji należności z tytułu opłat abonamentowych za lata 2010-2013 r., na podstawie ww. tytułów wykonawczych, a także na brak doręczenia jej przez "A" S.A. prawem wymaganego zawiadomienia o nadaniu abonentowi indywidulanego numeru identyfikacyjnego.

Naczelnik US pismem z dnia [...] listopada 2013 r. wezwał stronę do sprecyzowania żądania, poprzez wskazanie czy pismo z dnia 12 listopada 2013r. stanowi zarzuty, skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego czy wniosek o umorzenie zaległości z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej informując jednocześnie, iż w przypadku braku sprecyzowania w zakreślonym siedmiodniowym terminie treści żądania, pismo strony zostanie zakwalifikowane jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, których podstawą jest niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm., powoływanej dalej jako u.p.e.a.).

Strona, pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., wskazała, iż mając na uwadze dotychczasową korespondencję z "A" S.A. oraz pouczenie organu egzekucyjnego co do trybu rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów, zgodnie z którym wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, decyduje się na przesłankę niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, pomimo ewidentnego nieistnienia obowiązku. Strona podniosła również, iż zdaje sobie sprawę, jakie konsekwencje dla zobowiązanego pociąga za sobą wiążące dla organu egzekucyjnego stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. wystąpił do wierzyciela – "A" S.A., celem uzyskania stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i nieistnienia obowiązku będącego podstawą wydania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego.

Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. zawiesił wszczęte postępowanie do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wskazując na podstawę prawną art. 34 § 3 u.p.e.a.

Dyrektor [...]"A" S.A. z/s w B. (dalej również jako wierzyciel lub Dyrektor [...] –B.) postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...].

Odnosząc się do podniesionych przez stronę argumentów wierzyciel wskazał na obowiązujące na terenie Rzeczypospolitej Polskiej regulacje prawne w zakresie obowiązku rejestrowania odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, a rejestracja taka została dokonana przez zobowiązanego na adres ul. B. N.[...] , [...] – [...] W., na książeczce [...] nr [...] . Podniesiono dalej, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej jako rozporządzenie MT) "A" S.A. została zobowiązana z urzędu, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (tj. do dnia 13 grudnia 2008r.), do nadania posiadaczom imiennych książeczek indywidulanych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników. Na podstawie tych przepisów wierzyciel dokonał wygenerowania do zobowiązanego w dniu 3 września 2008 r. zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego [...] na adres ul. B. N. [...] , [...]-[...] W..

Odnosząc się z kolei do podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu braku przedłożenia przez wierzyciela dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego wierzyciel wskazał, iż przesyłka została nadana jako przesyłka listowa nierejestrowana, co nie jest niezgodne z wymogami rozporządzenia MT. Ustosunkowując się natomiast do kwestii niedochodzenia opłaty z tytułu abonamentu RTV za lata 2008 i 2009, wierzyciel wskazał, iż opłaty za te okresy zostały przez zobowiązanego zrealizowane na indywidulanym numerze identyfikacyjnym [...] do grudnia 2009 r. włącznie, w związku z czym nie było potrzeby kierowania ich na drogę przymusowego ściągnięcia. Zaprzestanie opłacania abonamentu RTV od stycznia 2010 r. i brak reakcji na upomnienie z dnia [...] marca 2013 r. spowodowały, że "A" S.A. przekazała tytuły wykonawcze nr [...] do [...] Naczelnikowi US do realizacji w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego.

Na przedmiotowe postanowienie zobowiązany wniósł pismem z dnia [...] września 2014r. zażalenie do wyższej jednostki organizacyjnej wierzyciela wskazując na niedopełnienie przez organ obowiązku powiadomienia o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

[...]"A" S.A. z/s w K. (dalej również jako Dyrektor [...] -K.) postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela z dnia [...] sierpnia 2014 r., uznając zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty za nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku w całej rozciągłości podzielił stanowisko Dyrektora [...] –B. wskazując na obowiązujące w zakresie rejestracji odbiorników RTV i uiszczania opłat z tytułu abonamentu RTV regulacje prawne oraz wykładnię prawa, w tym stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, i uznał za właściwy, zgodny z wymogami rozporządzenia MT, tryb nadania i poinformowania zobowiązanego – abonenta o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Dyrektor [...] –K. podkreślił również, iż z dokonanej na koncie abonenta analizie płatności, na nadanym skarżącemu indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] odnotował pięć wpłat z tytułu abonamentu RTV, które uregulowane zostały z wykorzystaniem spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu gotówki za okres od [...] do [...] r., co potwierdza skuteczne zawiadomienie zobowiązanego o nadaniu ww. numeru identyfikacyjnego.

Dyrektor [...] –K. wyjaśnił również, iż rozporządzenie MT zobowiązywało "A" S.A. do dokonania technicznej operacji nadania abonentom indywidulanych numerów, poprzez przeniesienie dotychczasowych abonentów legitymujących się imiennymi książeczkami do systemu informatycznego generującego indywidualne numery i do powiadomienia o fakcie nadania indywidulanego numeru. W żadnym zakresie regulacje prawne nie nakładały na "A" S.A obowiązku wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej i stosowania przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego.

Końcowo organ II instancji wskazał, iż to po stronie zobowiązanego leżał obowiązek terminowego regulowania zobowiązań z tytułu abonamentu RTV wynikający wprost z przepisów prawa, a brak podjęcia przez skarżącego jakichkolwiek działań zmierzających do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, pomimo wysyłanych przez "A" monitów, i nieuregulowanie zobowiązań było bezpośrednią przyczyną żądania wykonania zobowiązania w drodze egzekucji administracyjnej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor [...] –B. poinformował organ egzekucyjny, iż zobowiązany pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie z dnia 28 listopada 2014 r.

Naczelnik US, w związku z uzyskaniem ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], uznał zarzuty skarżącego w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.

Na skutek wniesionego przez stronę zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej jako Dyrektor IS lub organ II instancji) postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powodem uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia było uchybienie procesowe polegające na braku odniesienia się przez organ egzekucyjny do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 pkt 6 u.p.e.a. oraz brak ustalenia rzeczywistego zakresu żądania strony poprzez jednoznaczne określenie, na podstawie których tytułów wykonawczych zobowiązany wnosi zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a także, czy intencją strony jest oparcie ich wyłącznie na przesłance niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, czy jednak również na zarzucie nieistnienia obowiązku.

Naczelnik US pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wezwał skarżącego do wskazania w terminie 7 dni zakresu żądania złożonego w zarzutach na postępowanie egzekucyjne poprzez jednoznaczne wskazanie, na podstawie których tytułów wykonawczych złożył przedmiotowy środek zaskarżenia oraz czy wniesione zarzuty opiera wyłącznie na przesłance niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, czy również przesłance nieistnienia obowiązku, pod rygorem przyjęcia, iż intencją zobowiązanego było zgłoszenie zarówno zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak i nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do[...] .

Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie na podstawie art. 44 k.p.a., tj. w trybie tzw. fikcji doręczenia w dniu 21 lipca 2015 r. w związku z czym pozostało bez odpowiedzi.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – P. P., obejmując zakresem swego procedowania, zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu z dnia [...] kwietnia 2015 r., - zarówno zarzut nieistnienia obowiązku jak i zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.

Wyjaśniając motywy swego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż zgodnie z art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Podniesiono zatem, że w realiach przedmiotowej sprawy, w związku z uzyskaniem ostatecznego stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów oraz mając na uwadze, iż wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, organ egzekucyjny zobligowany był do podtrzymania stanowiska wierzyciela, dlatego też orzekł o uznaniu tego zarzutu za niezasadny. Odnosząc się z kolei do drugiego z podniesionych zarzutów organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż podstawą zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jest skierowanie egzekucji do osób korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych, bądź sytuacja, gdy dany obowiązek podlega dochodzeniu w trybie egzekucji sądowej, a nie administracyjnej. Ponieważ w przedmiotowej sprawie żadna z tych przesłanek nie zaszła, a art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.jedn. Dz. U. Z 2014 r., poz. 1204, dalej jako ustawa o opłatach abonamentowych lub w skrócie u.o.a.) stanowi podstawę do wykonania w drodze egzekucji administracyjnej, organ nie znalazł podstaw do uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za zasadny.

W wyniku rozpoznania skargi strony Dyrektor IS postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2015 r.

Organ II instancji uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, iż zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnoszący nieistnienie obowiązku, w zakresie którego, jako mieszczącego się w zarzutach dotyczących kwestii wymagalności oraz prawidłowości określenia zobowiązania (art. 33 pkt 1 - 5 u.p.e.a.), stosownie do regulacji zawartej w przepisie art. 34 § 1 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, nie może zmierzać w kierunku ustalenia zasadności obciążenia strony egzekwowanym obowiązkiem. Byłoby to bowiem badanie zasadności i wymagalności roszczenia objętego tytułem wykonawczym. Tego rodzaju merytoryczna kontrola tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny jest niedopuszczalna z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a.

Organ II podkreślił również, iż wypowiedź wierzyciela (wydana na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.), w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., jest wiążąca również dla odwoławczego organu egzekucyjnego - Dyrektora IS, sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną.

Mając na względzie powyższe uwarunkowania Dyrektor IS stwierdził, że nie jest uprawniony do badania zgodności z prawem postanowienia Dyrektora [...]"A" S.A. w przedmiocie uznania zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjne za niezasadne. Przedmiotowe postanowienie wierzyciela w chwili obecnej jest ostateczne w administracyjnym toku instancji i wiążące zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, w związku z czym merytoryczna ocena zasadności obciążenia zobowiązanego egzekwowanym w niniejszym postępowaniu obowiązkiem zasadniczo pozostaje poza kontrolą organu nadzoru. Możliwość rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym wątpliwości, co do dopuszczalności prowadzenia w danej sprawie egzekucji administracyjnej w aspekcie zarzutu nieistnienia obowiązku jest możliwa wyłącznie w drodze kontroli instancyjnej i sądowo - administracyjnej stanowiska wierzyciela wyrażonego w drodze zaskarżalnego postanowienia. Zdaniem organu II instancji zobowiązany skorzystał z tej drogi, gdyż. postępowanie w sprawie skargi na wydane w trybie odwoławczym postanowienie Dyrektora [...] – K. z dnia [...] listopada 2014 r. zakończone zostało jednak bez merytorycznego rozstrzygnięcia orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 150/15, odrzucającym skargę strony z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi.

Odnosząc się do drugiego z podniesionych przez odwołującego się zarzutów, tj. zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, Dyrektor IS wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie sposób doszukać się podstaw do formułowania takiego zarzutu, zwłaszcza w kontekście podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu bezprawnego obciążenia go przez wierzyciela obowiązkiem uiszczenia opłat abonamentowych dochodzonych w przedmiotowym postępowaniu i wywiedzenia z niego skutków sugerowanych przez żalącego. Badanie dopuszczalności egzekucji przez organ egzekucyjny sprowadza się do zweryfikowania możliwości jej wszczęcia i prowadzenia w aspekcie podmiotowym, tj. czy zobowiązany wobec którego prowadzona jest egzekucja nie korzysta np. z immunitetu, czy egzekucja może być prowadzona na rzecz wierzyciela wymienionego w skierowanym do niej tytule wykonawczym, czy egzekucję tę można skierować do majątku wskazanego w tym tytule oraz czy daną egzekucję może przeprowadzić organ egzekucyjny w tym tytule wymieniony, w aspekcie przedmiotowym - tj. czy należność wymieniona w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej oraz w aspekcie formalnym, którego przedmiotem jest zbadanie, czy tytuł spełnia prawem przewidziane wymogi i czy egzekucja jest prawnie możliwa. W ocenie Dyrektora IS przeprowadzone przez Naczelnika US badanie dopuszczalności egzekucji w przedmiotowej sprawie w każdym z tych przesłanek uwieńczone zostało wynikiem pozytywnym, co skutkowało skierowaniem sprawy na drogę przymusowego dochodzenia.

Oceniając legalność tego badania organ drugiej instancji nie doszukał się uchybień, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie naruszenia prawa poprzez bezprawne podjęcie egzekucji. Została ona wszczęta przez uprawniony i właściwy pod każdym względem organ egzekucyjny, skierowana do właściwego podmiotu, zaś poprawność tak formalna jak i materialna tytułu wykonawczego nie budzi zastrzeżeń organu nadzoru.

W skardze do tut. Sądu, złożonej za pośrednictwem Dyrektora IS w dniu [...] grudnia 2015 r., skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, odstąpienie od postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych będących przedmiotem zaskarżenia oraz uznanie postanowień Dyrektora IS z dnia [...] października 2015 r. i Naczelnika US z dnia [...] września 2015 r. za sprzeczne ze stanem faktycznym oraz obciążenie wierzyciela kosztami postępowania. Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie z obowiązku wniesienia wpisu od skargi oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W obszernym uzasadnieniu przedmiotowej skargi, skarżący wskazał na bezprawne działanie "A" S.A., która odmówiła przedstawienia dowodu doręczenia zawiadomienia i ostatecznie powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, o którym mowa w § 5 ust. 2 Rozporządzeniu MT. Ponadto skarżący zarzucił prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, wskazał na nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Skarżący podniósł również swoje wątpliwości co do trybu dochodzenia roszczenia przez Naczelnika US wskazując, że skoro podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie była decyzja to nie występuje administracyjny tryb egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, jednocześnie wnioskując o wezwanie do udziału w charakterze strony wierzyciela, tj. Dyrektora [...]"A" S.A., jako uczestnika na prawach strony.

Skarżący pismami z dnia [...] lutego 2016 r. rozszerzył swoją argumentację dotyczącą zajętego stanowiska w sprawie oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie A. C., pracownika Urzędu Skarbowego W. – P. P. na okoliczność zafałszowania stanu faktycznego w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego.

Na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, iż skarżący po konsultacjach z pełnomocnikiem zdecydował się wycofać zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, podtrzymuje natomiast zarzut nieistnienia obowiązku dochodzonego tytułami wykonawczymi. Strona podkreśliła, że obowiązek zapłaty abonamentu nie istnieje, ponieważ nigdy nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a książeczka opłat abonamentu utraciła ważność w grudniu 2008 r..

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej w skrócie u.p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmowała orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Natomiast według stanu prawnego obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. kontrola sądowoadministracyjna postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, nie obejmuje postanowień incydentalnych, tj. postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W rezultacie tych zmian ustawodawczych ochrona praw zobowiązanego jest obecnie zapewniona poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IS z dnia [...] października 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi swoisty środek zaskarżenia mający za zadanie ochronę interesu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przepisy u.p.e.a. łączą powstanie prawa do wniesienia zarzutów z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji. Termin na wniesienie zarzutów wynosi 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie jedenastu tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], powołując się na przesłanki wymienione w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, i w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do podnoszonej w skardze argumentacji skarżącego dotyczącej faktycznej treści zgłoszonych zarzutów Sąd uznaje, iż organ egzekucyjny miał pełne podstawy do wezwania skarżącego do sprecyzowania żądania, zwłaszcza mając na uwadze wskazania organu drugiej instancji, który uchylił pierwotne postanowienie z dnia 2 lutego 2015 r. Skarżący nie wywiązał się w terminie z realizacji, sformułowanego w trybie art. 54 § 1 pkt 6 k.p.a., wezwania do sprecyzowania żądania z dnia 14 kwietnia 2015 r., dlatego też Naczelnik US prawidłowo uznał, kierując się zasadą działania na korzyść strony, że skarżący wniósł zarówno zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak i zarzut nieistnienia obowiązku w stosunku do postępowania egzekucyjnego, w oparciu o wszystkie wystawione tytuły wykonawcze z dnia 2 września 2013 r.

W przypadku kwestionowania na tym etapie skutków prawnych niezastosowania się przez skarżącego do wezwania organu pierwszej instancji z uwagi na sygnalizowane post factum problemy zdrowotne, Sąd Administracyjny podkreśla, że skarżącemu służył wówczas środek prawny w postaci wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a., z którego jednak w przypisanym terminie nie skorzystał.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy wpierw, że co do kwestii konieczności uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela to postępowanie organów egzekucyjnych w tym zakresie było prawidłowe. Dyrektor [...] – B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., działając jako wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, zaś Dyrektor [...] – K. postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., działając jako organ drugiego stopnia utrzymał w mocy w całości ww. postanowienie. Na postanowienie z dnia [...] listopada 2014r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 150/15. Jak była już o tym mowa wyżej w stanie prawnym obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r. dopuszczalne było zaskarżanie przez zobowiązanych, zarówno w toku administracyjnym, jak również na drodze sądowoadministracyjnej, postanowień wierzycieli w przedmiocie zajęcia stanowiska dotyczącego wniesionych zarzutów w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Stosownie do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi, z zastrzeżeniem art. 57a (zastrzeżenie nie odnosi się do niniejszej sprawy, gdyż dotyczy skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie). W myśl natomiast treści art. 135 u.p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Podkreślić ponadto należy, iż zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie poglądem nie można przyjąć, że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona (w tym przypadku pomiędzy skarżącym a Dyrektorem [...] –K. jako organem drugiej instancji), jeżeli skarga zastała odrzucona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, ponieważ orzeczenie takie oznacza jedynie, że sąd sprawy nie rozpoznawał z powodu niedopuszczalności skargi (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 317). Rozstrzygnięcie sądu w postaci odrzucenia skargi nie korzysta zatem z przymiotu res iudicata i nie istnieje powód, który uniemożliwiałby stronie wniesienie skargi powtórnie. Nic też nie stoi na przeszkodzie wydaniu orzeczenia o tej samej treści, z tych samych (jeżeli przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie nie uległy zmianie) lub innych przyczyn (por. T. Woś (w]: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 610; por. postanowienia NSA z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1708/04, i z dnia 28 lipca 2005 r., sygn. akt II OZ 126/05). Z mocy powagi rzeczy osądzonej korzystają tylko orzeczenia rozstrzygające merytorycznie sprawę sądowoadministracyjną. Wynika to z samej istoty tej instytucji. Res iudicata stanowi bowiem rozstrzygnięcie (osądzenie) sporu będącego przedmiotem procesu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym chodzi o rozstrzygnięcie sporu co do legalności działania administracji, sporu pomiędzy osobą kwestionującą to działanie a organem, którego działania skarga dotyczy. Orzeczenie proceduralne nie rozstrzyga tego sporu. W przypadku odrzucenia skargi sąd administracyjny nie bada zasadności skargi, a jedynie stwierdza okoliczność uzasadniającą to odrzucenie. Niedopuszczalne jest co prawda wniesienie kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź na to samo działanie lub bezczynność organu, w toku postępowania w tej samej materii. Pamiętać tylko należy, że postępowanie jest w toku, jeżeli skarga została wniesiona skutecznie (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 208/11, i z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2316/12).

Ostatecznie w związku z faktem nierozpoznania merytorycznie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi zobowiązanego na postanowienie Dyrektora [...] –K. i przy uwzględnieniu zmiany od dnia [...] sierpnia 2015 r. stanu prawnego w zakresie zaskarżania postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i wagi postanowienia wierzyciela przy rozpoznaniu zarzutów zobowiązanego i końcowo wydania decyzji przez organy skarbowe, podkreślenia wymaga, że ww. postanowienia wierzycielskie było również przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu.

W dalszej części uzasadnienia podnieść trzeba, iż ustawa o opłatach abonamentowych weszła w życie z dniem 16 czerwca 2005 r. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa, tj. z art. 2 ust. 1 i ust. 3 u.o.a., i powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej "A" S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy o opłatach abonamentowych wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 u.o.a. wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Przepis art. 7 u.o.a. zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje "A", a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i ust. 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 u.o.a.). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 u.o.a.).

Nie ma zatem racji skarżący, że "A" S.A. nie ma uprawnień do wystawiania tytułów wykonawczych, a urzędy skarbowe nie są uprawnione do egzekucji zaległych opłat abonamentowych. Obowiązek egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z nieopłaconego abonamentu wynika w tym przypadku nie z decyzji administracyjnej, co kwestionuje skarżący, a z mocy samego prawa jak wskazano powyżej.

"A" S.A. zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia MT zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia "A" S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez "A" S.A. zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.

Skarżący, będąc użytkownikiem zarejestrowanych odbiorników RTV został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w dniu [...] września 2008 r., czego dowodem jest duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. "A" S.A. nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu. Sąd w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Gliwicach z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14 i z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 596/15, że "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia." Tego typu czynność materialno-techniczna czyni zadość obowiązkowi wskazanemu w cytowanym już rozporządzeniu. Oczywiście bezzasadne jest opieranie się przez skarżącego na art. 71a k.p.a., który w jego przekonaniu dotyczy doręczeń pism w postępowaniu. Przepis taki w k.p.a. w rzeczywistości nie istnieje, a kwestie doręczeń regulują przepisy art./. 39-49 k.p.a. Dołączona przez skarżącego karta (k. 359) stanowi natomiast wyciąg przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.), umieszczonych pomiędzy dwiema kartami z wyciągiem przepisów k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowczo podkreśla, że powiadomienie użytkownika, według § 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia MT nie jest postępowaniem przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a zatem przepis art. 71a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania. Należy zauważyć, że również przepisy ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.), na które skarżący się również powołuje, nie znajdują zastosowania zarówno na etapie prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy egzekucyjne, jak i niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego przed wojewódzkim sądem administracyjnym w zakresie jakiego oczekuje skarżący. Przepisy te dotyczą bowiem całkiem odrębnego postępowania cywilnego, którego przedmiot jest diametralnie różny od rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu sprawy, dlatego też nie mogą one znaleźć zastosowania.

Co do twierdzeń skarżącego dotyczących opłacania abonamentu w latach 2008-2009 przez bliżej nieokreśloną osobę, fakty te pozostają bez znaczenia dla niniejszej sprawy, wobec oczywistego obowiązku skarżącego i bezspornego faktu uregulowania tych należności. Na marginesie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że w przypadku kwestionowania charakteru pisma na pokwitowaniach wpłaty czy też zarzutu posługiwania się cudzym dokumentem, organem właściwym dla oceny tego typu przypadków są organy ścigania.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organów administracyjnych obu instancji zawartych w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora IS, jak i poprzedzającym je postanowieniu Naczelnika US z dnia [...] września 2015 r., w zakresie interpretacji treści art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że rację mają organy egzekucyjne wydające w sprawie postanowienia, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. wiąże się okolicznościami wykluczającymi możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 348/13). Niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. powinna zatem wynikać albo ze względów podmiotowych (niewłaściwy organ egzekucyjny; zobowiązany, który nie podlega jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej, albo zachodzi wobec niego jeden z wyjątków z art. 14 u.p.e.a.) albo z względów przedmiotowych (np. dany rodzaj obowiązku nie podlega egzekucji w trybie procedury administracyjnej, albo nie wynika z przepisów prawa).

Wobec braku spełnienia się tych przesłanek i faktu, że skarżący podlegał jurysdykcji polskich organów administracyjnych, a egzekwowany obowiązek podlegał egzekucji administracyjnej, to nie można było uznać za zasadne twierdzenia, że w sprawie wystąpiła niedopuszczalność stosowania środków egzekucyjnych, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

W dalszej kolejności analizując wywody skarżącego dotyczące nieposiadania przez skarżącego odbiornika, a co za tym idzie brak obowiązku opłaty abonamentu RTV, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, gdzie obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można sanować powołując się na nieotrzymanie od wierzyciela żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15).

Analizując pismo procesowe zobowiązanego z dnia [...] lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka pracownika Urzędu Skarbowego W. – P. P. A. C. nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na treść art. 106 u.p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podstawę wyrokowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowią zgodnie z treścią art. 133 u.p.p.s.a. akta sprawy, do których zalicza się akta sądowe i akta administracyjne przekazane sądowi, w myśl art. 54 § 2 u.p.p.s.a., przez organ wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę.

Nie mógł również zostać uwzględniony wniosek skarżącego o obciążenie wierzyciela kosztami sądowymi, gdyż zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, jedynie w wypadku uwzględnienia skargi.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na mocy art. 151 u.p.p.s.a., oddalił skargę.

Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia radcy prawnego uzasadnia art. 250 § 1 u.p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).