Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 3/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit. a i c, art.152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.2 ust.1 i ust.2 pkt 1 i 2, art.5 ust.3, art.7 ust.1,2 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art.17 ust. 5 pkt 4
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art.11
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku dla opiekuna 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Wójta Gminy G. odmówiono S. S. przyznania świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, M. S. W uzasadnieniu wskazano, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony oraz przy uwzględnieniu stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. prezentowanego w przedmiotowej sprawie w decyzji z dnia "[...]" organ I instancji podtrzymał pogląd, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia. Podniesiono, że przepis art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wskazuje jednoznacznie, iż świadczenie to przysługuje w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o nie spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012r. W ocenie organu negatywną przesłanką do przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku dla opiekunów jest art. 17 ust. 5 pkt 4 powołanej ustawy, który do negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zaliczał przypadek, gdy członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub świadczenia pielęgnacyjnego. Podano, że także Kolegium w swojej decyzji wskazało, że organ winien literowo trzymać się brzmienia zapisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych na dzień 31 grudnia 2012r. Podniesiono także, że art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych został poszerzony o katalog świadczeń związanych z niepełnosprawnością od dnia 1 stycznia 2013r. o specjalny zasiłek opiekuńczy, który stał się również świadczeniem z grupy świadczeń opiekuńczych. W związku z tym pobieranie i uprawnienia jednego z członków rodziny dyskwalifikuje prawnie do otrzymywania przez innego z członków rodziny świadczenia z tej grupy (świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek dla opiekuna). Wyjaśniono ponadto, że rozpatrując przedmiotowy wniosek organ nie pominął art. 27 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie wniosek o zasiłek dla opiekuna dla żony wnioskodawcy wpłynął w dniu 4 lipca 2014r., lecz organ stał na stanowisku, iż zasiłek dla opiekuna dla wnioskodawcy nie przysługuje w związku z faktem, iż jego żona od dnia 13 sierpnia 2013r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na swoją matką na podstawie decyzji z dnia 12 września 2013r. oraz z dnia 26 listopada 2013r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. S., wnosząc o jego pozytywne rozpatrzenie. Podniósł, iż jego 88-letnia matka jest bardzo chora i potrzebuje pomocy w każdej czynności. Przeszła sześć cykli chemioterapii, które bardzo źle zniosła, była wyczerpana i przez ten czas mieszkała u odwołującego, gdzie miała 24-godzinną opiekę. Obecnie mieszka u siebie, lecz odwołujący codziennie do niej przyjeżdża i opiekuje się nią. Odwołujący się podał, iż nie rozumie, dlaczego obecnie nie otrzymuje specjalnego zasiłku dla opiekuna, skoro do 30 czerwca 2013r. zasiłek taki otrzymywał. Zaznaczył, iż stan zdrowia jego matki pogarsza się z dnia na dzień i wymaga ona pomocy drugiej osoby. Jednocześnie podkreślił, iż nie jest w stanie podjąć pracy i opiekować się niepełnosprawną matką.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż odwołujący się był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką – M. S., na podstawie decyzji z dnia "[...]" (świadczenie przyznano mu od dnia "[...]" – bezterminowo). Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r. W dniu 5 czerwca 2014r. odwołujący złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. Wskazano, że z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, wynika, że wnioskodawca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką (przy niektórych czynnościach higienicznych pomaga jego żona - synowa osoby wymagającej opieki). Wnioskodawca i jego matka zamieszkują w tej samej miejscowości, jednak nie pod tym samym adresem, niemniej wnioskodawca sprawuje opiekę stosownie do potrzeb swojej matki. Ponadto wskazano, iż żona odwołującego się również nabyła prawo do świadczenia opiekuńczego na mocy decyzji z dnia "[...]", z tytułu opieki nad swoją matką, na okres od dnia "[...]" - bezterminowo. Ta decyzja również wygasła z mocy prawa. Następnie żona odwołującego się miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od dnia 13 sierpnia 2013r. do dnia 30 czerwca 2014r. (na mocy dwóch kolejnych decyzji: z dnia "[...]" i z dnia "[...]"). Na jej wniosek decyzja z dnia "[...]" została uchylona od dnia 1 lipca 2014r., a decyzją z dnia "[...]" został jej przyznany zasiłek dla opiekuna - na mocy przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - za okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 lipca 2013r. i od dnia 1 lipca 2014r. - bezterminowo. Wskazano, że od 14 października 2011r., po nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 tej ustawy albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Nowe brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych określającego przesłankę negatywną do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wykluczało zatem możliwość uzyskania tego prawa przez drugiego z małżonków, w sytuacji gdy pierwszy z nich już takie prawo posiada. Z kolei krąg podmiotów uprawnionych - co do zasady - do zasiłku dla opiekuna normuje art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z tym przepisem zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Wskazano jednak, że w myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje: za okresy od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. oraz od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. W ocenie Kolegium z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w dacie 31 grudnia 2012r.) zachodziła przesłanka negatywna do przyznania obojgu małżonkom świadczeń pielęgnacyjnych na dwie różne osoby spoza rodziny. Podniesiono, że aktualnie, tj. od dnia 23 października 2014r., przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli m.in. członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Podniesiono ponadto, że Kolegium rozważało kwestię ciągłości uprawnień obu współmałżonków, gdyż w dacie 31 grudnia 2012r. obie decyzje przyznające prawo do świadczeń pielęgnacyjnych były decyzjami ostatecznymi nie było możliwości ich zmiany w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie przewiduje uchylenia decyzji z uwagi na zmianę przepisów prawa. Decyzje te wygasły z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Zatem prawo do świadczeń pielęgnacyjnych przysługiwało obojgu małżonkom (każdemu z nich na inną osobę spoza rodziny). Jednakże z uwagi na wyraźne odniesienie się przez ustawodawcę (w art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów) do wymogu spełnienia warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. - Kolegium uznało, że warunki te mógł spełniać tylko jeden z małżonków, co w konsekwencji skutkowało przyznaniem zasiłku dla opiekuna tylko jednemu z małżonków (oboje małżonkowie wchodzą w skład rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie S. S. W uzasadnieniu skarżący ponowił argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniósł, że od dnia 21 października 2010r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne i nie znajduje podstaw, dla których nie miałby go otrzymywać nadal, skoro stan zdrowia matki pogarsza się i wymaga ona pomocy drugiej osoby. Wskazał, iż jego żona ma przyznany zasiłek dla opiekuna na swoją matkę, ale jego matka tak samo potrzebuje pomocy, a w przypadku decyzji odmownej będzie musiał podjąć pracę i matka zostanie bez opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie dokonywał ponownej weryfikacji uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz oparł się wyłącznie na brzmieniu przepisów art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Powołano się na jedno z orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zapadłe w podobnej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowił art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r. poz. 567, dalej jako: ustawa o zasiłkach). Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o zasiłkach zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o zasiłkach, zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Przepisem normującym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. nr 139 poz. 992 ze zm.) stanowiący - na dzień 31 grudnia 2012 r. w ust. 5 pkt 4 - że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Przyjmując zatem stanowisko organów należałoby uznać, że orzekając o zasiłku dla opiekuna organ ponownie weryfikuje spełnienie warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym wynik tej weryfikacji może się różnić od oceny wyrażonej w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Takiego stanowiska, w ocenie Sądu, nie można podzielić.

Podkreślić należy, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 tej ustawy). Uchwalenie wspomnianej ustawy było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013r. (sygn. akt 27/13, opublik. W Dz.U. z 2013 r., poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, tj. z dniem 1 lipca 2013r. W uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał Konstytucyjny podał, że teoretycznie utrata praw nabytych dotyczy wszystkich osób, które przed wejściem w życie ustawy zmieniającej legitymowały się ostateczną decyzją administracyjną przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Mechanizm prawa przejściowego przyjęty w art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych zakładał bowiem, że decyzje wygasną z mocy prawa, niejako automatycznie, niezależnie od okoliczności faktycznych i prawnych w jakich znajdowali się dotychczasowi świadczeniobiorcy. Ustawodawca tylko o 6 miesięcy przedłużył dalsze stosowanie starego prawa, kształtując w ten sposób okres na dostosowanie się do nowych regulacji; nie przewidział natomiast - bez wątpienia intencjonalnie - żadnego mechanizmu konwersji praw nabytych w przeszłości, czy jakiejś innej formy ich kontynuacji. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalane w decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, tj. ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, było - jak twierdził Trybunał Konstytucyjny - prawem podmiotowym jednostki chronionym konstytucyjnie. Nabycie prawa polegało na jego przyporządkowaniu konkretnemu podmiotowi, który spełniał wymogi ustawowe. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, nie istniały podstawy konstytucyjne do wygaszania z mocy prawa wszystkich decyzji administracyjnych przyznających świadczenia pielęgnacyjne. Ustawodawca nie realizował w ten sposób żadnych racji konstytucyjnych, które powinny w tym wypadku mieć pierwszeństwo przed ochroną praw słusznie nabytych oraz zasadą lojalności państwa wobec obywatela. W konsekwencji Trybunał uznał, że, jak wynika z art. 11 ust. 3 zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły 1 lipca 2013r. z mocy prawa, zaś w obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia, tym bardziej, że skutki art. 11 ust. 3 powołanej ustawy nastąpiły ex lege i nie były uzależnione od wydania aktów stosowania prawa czy przeprowadzenia postępowań w indywidualnych sprawach świadczeniobiorców.

W ocenie Sądu wola "przywrócenia" przez ustawodawcę świadczenia pielęgnacyjnego została wprost wyrażona w art. 2 ust. 1 ustawy o zasiłkach. Przywołany przepis ogranicza się do stwierdzenia, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013r. Hipotezą tego przepisu objęta jest osoba, która utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przywołanego tam przepisu i we wskazanym okresie wskutek wygaszenia decyzji przyznającej owe świadczenie, zaś dyspozycja omawianego przepisu zawarta w pierwszej jego części sprowadza się do stwierdzenia, iż rzeczony zasiłek przysługuje. Ust. 2 omawianego przepisu art. 2 ustawy o zasiłkach nie wprowadza względem ust. 1 żadnej nowej treści normatywnej, tj. jakiejkolwiek nowej materialno-prawnej przesłanki warunkującej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w omawianym powyżej kształcie, tj. w brzmieniu art. 17 u.ś.r. w dacie 31 grudnia 2012r. Ogranicza się on bowiem do stwierdzenia, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje za wskazany w nim okres, jeżeli w okresie tym osoba spełniała warunki do niego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012r. Tezę powyższą potwierdza przewidziana przez ustawodawcę okoliczność, umożliwiająca ograniczenie postępowania dowodowego w przedmiocie przyznania zasiłku dla opiekuna – za okres od wygaśnięcia decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym do dnia wejścia w życie ustawy - tylko do odebrania oświadczenia o spełnianiu warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 5 ust. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów). Powyższe pozwala uznać, że prawo do zasiłku dla opiekuna przysługuje osobie, której przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a które następnie utraciła wskutek wygaszenia decyzji przyznającej owe świadczenia na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. W konsekwencji przedmiotowy zasiłek przysługuje dopóty, dopóki nie nastąpi zmiana stanu faktycznego sprawy względem tego ustalonego w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne przejawiająca się w niemożności prawnej kontynuacji rzeczonego świadczenia. Zatem zasiłek dla opiekuna jest swoistą reaktywacją świadczenia pielęgnacyjnego na skutek wygaśnięcia z mocy prawa decyzji przyznającej owe świadczenie, które to wygaśnięcie z przyczyn powyżej podanych Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie należy wskazać, że decyzją Kolegium z dnia "[...]" skarżący nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną – matką M. S. od 21 października 2010r. bezterminowo. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wynika, że małżonka skarżącego – Z. S. także otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne przyznane jej decyzją organu I instancji z dnia "[...]" na okres od 1 października 2010r. bezterminowo z tytułu opieki nad jej matką U. Z. Zarówno decyzja przyznająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, jak i jego małżonce, wygasły z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r. W związku z tym w ocenie Sądu jedynie zmiana w sytuacji faktycznej (a nie prawnej) mogłaby pozbawić skarżącego prawa do zasiłku dla opiekuna, które jest reaktywacją świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie powyżej prezentowanym. Należy bowiem zauważyć, że zaakceptowanie wykładni przytoczonych wyżej przepisów w brzmieniu zaproponowanym przez organy orzekające w tej sprawie skutkowałoby ponownym ustalaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawcy i to pod kątem przesłanek, określonych w przepisach, które nie obowiązywały w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu tego świadczenia. Taka interpretacja pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, zawartym w powołanym wyżej wyroku. Należy bowiem, wskazać, że nowelizacja art. 17 ust. 5 pkt 4, wprowadzająca zapis, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną, została dokonana na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205 poz. 1212), która weszła z życie w dniu 14 października 2011r. Przepisy tej ustawy nie dawały podstawy do weryfikacji już wydanych decyzji administracyjnych. Gdyby zatem nie przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, które spowodowały wygaśnięcie wszystkich decyzji przyznających świadczenie pielęgnacyjne z dniem 1 lipca 2013r., a których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny, to nie ulega wątpliwości, że nowelizacja dokonana ustawą z 2011r. nie miałaby wpływu na otrzymywanie świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącego, co słusznie zauważyło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem zdaniem Sądu organ nie może dokonywać ponownej weryfikacji uprawnień skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zmiany przepisów prawa, jeśli weryfikacja ta został dokonana już decyzją o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, która wygasła z mocy prawa. Niedopuszczalna jest także interpretacja dokonana przez organ I instancji, odwołująca się do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w aktualnym stanie prawnym. Natomiast powoływanie się na wyrok tut. Sądu z dnia 30 grudnia 2014r. jest o tyle nieskuteczne, że w sprawie tej nie zostało sporządzone uzasadnienie, a tym samym nie wiadomo jakim przesłankami kierował się Sad oddalając skargę.

Zważyć jednak należy, że ustawa o zasiłkach w art. 2 ust. 2 wyodrębnia dwa okresy, za które przyznawany jest zasiłek, a mianowicie okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy oraz za okres od dnia wejścia w życie ustawy. Przy czym o ile w odniesieniu do pierwszego ze wskazanych okresów organ może odebrać oświadczenie o spełnianiu warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. (art. 5 ust. 3 ustawy o zasiłkach), o tyle w odniesieniu do okresu od dnia wejścia w życie ustawy organ zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, na zasadach określonych w przepisach o pomocy społecznej, w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna. Wywiad przeprowadza się w miejscu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o zasiłkach). Aktualizację wywiadu przeprowadza się także co 6 miesięcy m.in. w każdej sytuacji, gdy zaistnieją wątpliwości co do faktu sprawowania opieki przez osobę pobierającą zasiłek dla opiekuna (art. 7 ust. 3 ustawy o zasiłkach). Treść powołanych przepisów wskazuje zatem, że w odniesieniu do zasiłku dla opiekuna za okres od wejścia w życie ustawy o zasiłkach organ może czynić ustalenia co do kwestii sprawowania opieki, a także wszelkich zmian w tym zakresie. Przy czym ocena poczynionych ustaleń co do faktu sprawowania opieki powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W niniejszej sprawie takiej oceny zabrakło. Wprawdzie w decyzji Kolegium wskazano na fakt przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz brak jest dokładnej oceny poczynionych ustaleń co do faktu sprawowania opieki, zwłaszcza przy uwzględnieniu okoliczności, że częściowo opieka ta sprawowana jest także przez inną osobę (synową).

Wobec powyższego organ winien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego mając na uwadze powyższe wskazania Sądu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.