Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2728/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 68
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 23 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 797/18 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia budynku mieszkalnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 797/18, Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. M. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], w przedmiocie opróżnienia budynku mieszkalnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Toruniu, dalej także: "PINB", na podstawie art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), dalej także: "Prawo budowlane", nakazał M. G.-T., M. M., P. M. – współwłaścicielom budynku przy ul. Ch. 17 w Toruniu, opróżnienie i wyłączenie z użytkowania budynku kamienicy położonej przy ul. Ch. 17 w Toruniu, w terminie do dnia 1 marca 2018 r. Organ zarządził nadto niezwłoczne umieszczenie na obiekcie zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie jego użytkowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M., dalej także: "skarżąca", zarzuciła organowi, że ten oparł się na opinii opisowej, niepopartej wyliczeniami. W piśmie uzupełniającym do odwołania, wystosowanym przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, zarzucono nadto organowi pominięcie sporządzonej na zlecenie skarżącej opinii uprawnionego specjalisty mgra inż. R. Sz., zawierającej stosowne wyliczenia dla konstrukcji dachu i stropu. Zakwestionowano stwierdzone przez organ na podstawie opinii biegłego zagrożenie katastrofą budowlaną. W ocenie skarżącej, organ, wydając decyzję nakazującą opróżnienie budynku, nie wykazał spełnienia ustawowej przesłanki bezpośredniości zagrożenia z art. 68 § 1 i § 2 Prawa budowlanego, naruszając art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 81a § 1 K.p.a. Ponadto wskazała, że decyzja nie była opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności oraz nie stanowiła o zastosowaniu środków zabezpieczających przewidzianych w art. 69 Prawa budowlanego.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, dalej także: "WINB", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ podniósł, że przesłankę zastosowania art. 68 Prawa budowlanego stanowi ustalenie przez organ nadzoru budowlanego takiego stanu budynku, który bezpośrednio grozi zawaleniem, przy czym stan techniczny obiektu musi stwarzać realną i bezpośrednią groźbę zawalenia się obiektu. W ocenie organu, w zaistniałym stanie faktycznym nieodpowiedni stan techniczny obiektu - budynku kamienicy przy ul. Ch. 17 w Toruniu, nie budzi wątpliwości, co zostało potwierdzone sporządzonymi przez organ nadzoru budowlanego I instancji protokołami z kontroli, oraz znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy opinią biegłego sądowego T. T.. Organ opisał wnioski wynikające z tej opinii, z protokołów kontroli wykonanych w dniach 12 października 2017 r. i 16 kwietnia 2018 r., a także wnioski wynikające z ekspertyzy technicznej znajdującej się w projekcie budowlanym, opracowanym w kwietniu 2018 r. przez inż. M. B. na zlecenie uczestnika.

Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego, organ odwoławczy odmówił wiarygodności dokumentowi – Ekspertyzie budowlanej stanu technicznego konstrukcji stropów i poddasza budynku mieszkalnego z usługami – opracowanej na zlecenie skarżącej przez mgr inż. R. Sz.

Według WINB, poczynione ustalenia uzasadniały rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 68 Prawa budowlanego. W przypadku stwierdzenia istnienia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku, organ jest nie tylko uprawniony, ale obowiązany do wydania nakazu opróżnienia tego budynku.

W skardze na powyższą decyzję M. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2018 r., znak [...]. oraz o zasądzenia od organu odwoławczego kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 81a § 1, art. 10 § 1 i art. 107 K.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z dnia 9 stycznia 2019 r. pełnomocnik M. G.-T. wniósł o oddalenie skargi i dopuszczenie dowodu uzupełniającego w postaci opinii biegłego sądowego z dziedziny budownictwa R. P. sporządzonej w ramach postępowania przed Prokuraturą Rejonową Toruń Centrum-Zachód w Toruniu na okoliczność stanu spornego budynku.

Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. Sąd dopuścił dowód uzupełniający w postaci powyższego dokumentu.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę.

Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy pod względem spełnienia przesłanki do wydania decyzji z art. 68 Prawa budowlanego. Podstawowym w sprawie dowodem, ze względu na treść art. 68, były protokoły z oględzin budynku, przy czym zauważył, że oględziny te przeprowadzono dwukrotnie (12 października 2017 r. i 16 kwietnia 2018 r.), a wnioski z nich wypływające były takie same. W protokołach tych szczegółowo scharakteryzowano poszczególne elementy konstrukcyjne budynku, podkreślając w wielu miejscach ich znacząco zły stan techniczny. Treść protokołów dwukrotnie przeprowadzonych oględzin dowodzi, że budynek bezpośrednio grozi zawaleniem. Konstatację taką wyprowadził podmiot wyspecjalizowany w dziedzinie konstrukcyjno-budowlanej, w związku z czym prawidłowo zastosował art. 68 Prawa budowlanego. Powzięte rozstrzygnięcie w sprawie, zdaniem Sądu, należało uznać za właściwe tym bardziej, że zasadnicze dla sprawy ustalenia zawarte w ww. protokołach, dodatkowo znajdują potwierdzenie w skompletowanym przez organy obu instancji materiale dowodowym: obszernych ekspertyzach specjalistów z zakresu budownictwa wskazujących na katastrofalny stan spornego obiektu i wynikające z niego zagrożenie zawaleniem. Okoliczność znacznej degradacji biologicznej i fizycznej elementów konstrukcji budynku, ich wygięcie, liczne w nich pęknięcia i ubytki, mająca wpływ na stabilność konstrukcji przedmiotowego obiektu – a w związku z tym bezpośrednie zagrożenie jego zawaleniem, potwierdzona została więc zarówno przez działających z polecenia organu inspektorów nadzoru budowlanego, jak i dwóch niezależnie opiniujących stan techniczny budynku ekspertów. Niewątpliwie zachodziła zatem konieczność wydania decyzji na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, do której wydania, w obliczu stwierdzonego bezpośredniego zagrożenia zawaleniem, organ był zobowiązany.

Odnośnie głównego zarzutu skarżącej, jakoby organy bezzasadnie odmówiły wiarygodności opinii specjalisty mgra inż. R. Sz., Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 80 K.p.a., organ administracyjny obowiązany jest ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ponadto - zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Całokształt materiału dowodowego w sprawie, składającego się przede wszystkim - z racji na treść art. 68 Prawa budowlanego - z protokołów dwukrotnych oględzin przedmiotowego budynku przeprowadzonych przez inspektorów nadzoru budowlanego, potwierdził, że budynek znajduje się w stanie bezpośrednio zagrażającym zawaleniem.

W ocenie Sądu, wskazane protokoły stanowiły konieczny i najbardziej istotny element postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji z uwagi na treść art. 68. Sąd dodał, że w sytuacji stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, w drodze oględzin udokumentowanych protokołem, że całość lub część budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, z uwagi na zły stan techniczny bezpośrednio grozi zawaleniem, organ jest zobligowany do nakazania w drodze decyzji właścicielowi lub zarządcy tego obiektu jego opróżnienie bądź wyłączenie z użytkowania w określonym terminie całości lub części budynku.

Sąd stwierdził, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przed podjęciem decyzji na podstawie art. 68 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, nie oznacza obowiązku organu nadzoru budowlanego zasięgnięcia opinii biegłego. Organ może skorzystać z takiego środka dowodowego, jeżeli okoliczności sprawy wymagają wiedzy specjalistycznej, którą organ nie dysponuje, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zebrane w sprawie pomocnicze dowody potwierdziły słuszność stanowiska organów. Dotyczy to w szczególności ekspertyzy autorstwa mgra inż. T. T. oraz inż. M. B., których szczegółowe ustalenia i wnioski popierają twierdzenie o konieczności opróżnienia i wyłączenia z użytkowania budynku przy ul. Ch. 17 w Toruniu. Sąd podkreślił, że każda z przedłożonych przez strony postępowania ocen stanu technicznego powyższego budynku jest jednym z dowodów w sprawie i jako taka podlega ocenie organów administracji. Organ bierze pod uwagę kwestię stanu technicznego budynku wynikającą z takich opracowań i sam ocenia, biorąc pod uwagę stosowne przepisy prawa, jakie nakazy należy zastosować. W niniejszej sprawie zarówno podstawowe dowody w postaci dwóch protokołów z oględzin budynku, jak i dwa dowody posiłkowe w postaci ekspertyz specjalistów z dziedziny konstrukcyjno-budowlanej jednoznacznie wskazują na istnienie danej okoliczności (istnienia stanu bezpośredniego zagrożenia zawaleniem). Ekspertyza przedstawiona przez skarżącą wysnuwała wnioski odmienne, ale prawidłowo organ II instancji zauważył, że obliczenia przedstawione w ekspertyzie autorstwa mgra inż. R. Sz. opierają się o wartości liczbowe przyjęte dla elementów konstrukcyjnych nieuszkodzonych (...)"od dawna w warunkach pomieszczeń ogrzewanych w dobrym stanie technicznym i wilgotności drewna poniżej 10% przyjęto klasy C30 i C35"), przy czym sam autor w swojej ekspertyzie również stwierdził zły stan techniczny konstrukcji drewnianych. Na stronie dziesiątej zaś autor R. Sz. zawarł komentarz porównawczy do ekspertyzy autorstwa mgra inż. M. P., sporządzonej w 2014 r. na potrzeby postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], o nakazie wykonania robót zabezpieczających. Autor w trybie spekulatywnym wypowiada się co do możliwości przeniesienia obciążenia przez ściany z desek na strop II piętra. Konkluzja o dużych rezerwach nośności nie została poparta, wbrew twierdzeniom skargi, stosownymi obliczeniami, skorygowanymi o wartości odpowiadające stanowi faktycznemu – uzasadniono ją krótkim pisemnym komentarzem porównawczym względem ekspertyzy autorstwa mgra inż. M. P.. Słusznie zatem organ II instancji odmówił wiarygodności powyższej ekspertyzie, wskazując tego powody w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd dodał, że mgr inż. R. Sz. w przedmiotowej sprawie występował niejako w podwójnej roli, jako autor opinii oraz jako pełnomocnik skarżącej, albowiem złożył odwołanie w imieniu M. M. (z uwagi na brak pełnomocnictwa, odwołaniu temu nie nadano biegu). W świetle tej okoliczności, sporządzona przez niego opinia i ekspertyza nie mogą korzystać w pełni ze statusu w pełni obiektywnych.

Z powyższych względów nieuzasadnione w ocenie Sądu są zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 68 Prawa budowlanego oraz prawa procesowego w postaci art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 81a § 1 i 107 § 3 K.p.a.

Za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., skoro do dnia [...] maja 2018 r., w którym organ II instancji wydał decyzję, skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, wniesienia uwag i zgłoszenia wniosków, mimo że w dniu 4 maja 2018 r. odebrała zawiadomienie o tym uprawnieniu. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że na stronie składającej zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W skardze skarżąca nie wykazała, jakie okoliczności zamierzała podnieść przed organami obu instancji, a które mogły by mieć wpływ na wynik sprawy.

Za chybiony Sąd uznał także zarzut braku nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, skoro nie wskazano, jaki przepis prawa został w ten sposób naruszony.

Ponadto Sąd wyjaśnił, że dopuszczenie przez Sąd w trybie art. 106 P.p.s.a. dowodu uzupełniającego miało na celu umożliwienie jak najszerszego zapoznania się z materiałami merytorycznymi dotyczącymi stanu technicznego omawianego budynku by nie pominąć ewentualnej okoliczności, w świetle której, zgromadzony materiał dowodowy mógłby ulec dodatkowej weryfikacji. Jednakże dopuszczony dowód nie wnosił żadnych nowych okoliczności do sprawy ponad już ustalone.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. M. Wyrok zaskarżyła w całości. Zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 68 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym stwierdzeniu, iż w budynku mieszkalnym mieszczącym się przy ul. Ch. 17 w Toruniu istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia osób w nim przebywających, w sytuacji gdy co innego wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w szczególności z ekspertyzy budowlanej wykonanej przez mgr inż. R. Sz.;

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły przepisy art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez odmówienie wiarygodności ekspertyzy budowlanej wykonanej przez mgr inż. R. Sz., a przyznanie takiego waloru opinii sporządzonej przez biegłego sądowego mgr inż. T. T., będącego specjalistą w szacowaniu nieruchomości i jako biegły z tej dziedziny wpisany jest na listę biegłych sądowych - szacownie nieruchomości (budownictwo mostowe), a nie budownictwo mieszkaniowe, niemającego uprawnień do wypowiadania się w przedmiocie niniejszej sprawy;

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 84 § 1 K.p.a., polegające na niepowołaniu dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa mieszkalnego, na okoliczność potwierdzającą czy istnieje potrzeba opróżnienia w całości lub części budynku znajdującego się przy ul. Ch. 17 w Toruniu, przeznaczonego na pobyt ludzi i czy jest bezpośrednie zagrożenie jego zawalenia, w sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne a opinie i ekspertyzy znajdujące się w aktach sprawy są wzajemnie sprzeczne.

Dodatkowo, na podstawie przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a., skarżąca kasacyjnie wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z poniższych dokumentów:

• listy biegłych sądowych ustanowionych przy Sądzie Okręgowym w Toruniu (mgr inż.

T. T. - szacowanie nieruchomości), na okoliczność potwierdzającą brak uprawnień przez biegłego sądowego mgr inż. T. T., będącego specjalistą w szacowaniu nieruchomości (budownictwo mostowe), nie budownictwa mieszkaniowego;

• postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] grudnia 2018 r.;

• zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu

Grodzkiego w Toruniu z dnia [...] grudnia 2018 r.;

• postanowienia z dnia [...] lutego 2019 r.;

• postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w administracji z dnia 5 marca 2019 r.,

na okoliczność potwierdzającą niesłuszność nałożenia grzywny na M. M. w związku z wykonaniem na poziomie I piętra podparcia belek stropowych stropu II piętra oraz prawidłowości wykonania zleconych przez organ prac budowlanych, a także niesprecyzowania w sposób jasny i konkretny, w jaki sposób należy wykonać te roboty zabezpieczające oraz brak zawarcia wskazania co do nadzorowania wykonania tych robót przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżąca zrzekła się prawa do rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 P.p.s.a. M. M., która wniosła skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy. Pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Przed dalszymi uwagami konieczne jest spostrzeżenie, że uchybienia proceduralne organów mieszczą się w hipotezie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Powiązanie przez wnoszącą kasację naruszeń art. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. było więc wadliwe. Nie uniemożliwia to jednak, w świetle opisu naruszenia oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej, merytorycznego odniesienia się do zarzutu.

Nie jest skuteczny zarzut naruszenie przepisów postępowania, polegającego na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły przepisy art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez odmówienie wiarygodności ekspertyzy budowlanej wykonanej przez mgr inż. R. Sz., a przyznanie takiego waloru opinii sporządzonej przez biegłego sądowego mgr inż. T. T.

W związku z tym, że według wnoszącej kasację, mgr inż. T. T., jako osoba wpisana na listę biegłych sądowych w dziedzinie szacowania nieruchomości (budownictwo mostowe), nie ma uprawnień do wypowiadania się w przedmiocie niniejszej sprawy, odnotować należy zakres posiadanych przez mgra inż. T. T. uprawnień, wskazany przezeń w opinii z dnia 23 stycznia 2017 r. Rzeczywiście, opisując siebie jako autora opracowania, mgr inż. T. T. wskazał, że jest biegłym z zakresu szacowania nieruchomości przy Sądzie Okręgowym w Toruniu. Dodał jednak, że posiada uprawnienia:

- w zakresie szacowania nieruchomości nr [...], wydane w dniu 19 grudnia 1997 r. przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast,

- uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej nr [...] do wykonywania samodzielnej funkcji kierownika budowy i robot, kierowania i kontrolowania wytwarzania konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz oceniania i badania stanu technicznego w zakresie wszelkich budynków i budowli z wyłączeniem linii, węzłów i stacji kolejowych, dróg oraz lotniskowych dróg startowych i manipulacyjnych, mostów, budowli hydrotechnicznych i wodno-melioracyjnych,

- uprawnienia budowlane do pełnienia funkcji projektanta w specjalności konstrukcyjno-budowlanej nr [...] w zakresie j.w.

Rozważania skutków takiego stanu rzeczy dla oceny zasadności zarzutu rozpocząć należy od spostrzeżenia, że w odniesieniu do biegłego, powoływanego w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 84 § 1 K.p.a., nie ma wymogu wpisania na listę biegłych sądowych uprawnionych do wydawania opinii w postępowaniach przed sądami powszechnymi. Z przepisu tego nie wynika także ograniczenie, według którego, biegły wpisany na listę biegłych sądowych mógłby wydawać w postępowaniu administracyjnym jedynie opinie w zakresie specjalności wskazanej na liście biegłych sądowych.

Na uboczu zauważyć można, że wezwanie biegłego lub biegłych do wykonania opinii przez sąd cywilny odbywa się na zasadach art. 278 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego. Nawet w tym postępowaniu możliwe jest powołanie biegłego spoza listy biegłych.

Wymogi powołania biegłego w postępowaniu administracyjnym sformułowane są w art. 84 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z hipotezy przywołanej normy wynika nie tylko, że biegły powoływany jest, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, ale jednocześnie oznacza to, że biegłym może być osoba posiadająca wymagane w danej sprawie wiadomości specjalne (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 474).

Kodeks nie ustanawia jakichkolwiek formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego. Oznacza to, że biegłym w rozumieniu komentowanego przepisu może być zarówno osoba wpisana na przewidzianą przepisami prawa listę biegłych (rzeczoznawców), jak i osoba spoza tej listy, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie (patrz: Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX/el 2021, pkt 2 i 3 do art. 84).

W odniesieniu do niektórych kategorii spraw administracyjnych istnieje prawny obowiązek powołania biegłego z listy biegłych (rzeczoznawców) – np. art. 146 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Takiego prawnego obowiązku nie ma w odniesieniu do osoby przeprowadzającej ocenę stanu technicznego budynków, wydawaną na potrzeby postępowania prowadzonego na podstawie art. 68 Prawa budowlanego.

Dodać należy, że w zakresie postępowania dowodowego art. 68 pkt 1 Prawa budowlanego przewiduje obowiązek przeprowadzenia oględzin.

Natomiast wracając do analizy wymogów, które spełnić powinien biegły wydający opinię w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, odnotować można pogląd wyrażony na tle art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z przepisem art. 81c ust. 2 zdanie pierwsze, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.

Jak stwierdził komentator (patrz: Zdzisław Kostka [w:] "Prawo budowlane. Komentarz", pod red. A. Glinieckiego, WK 2016, pkt 8 do art. 81c), ocena jakości wyrobów budowlanych, jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego niewątpliwie związana jest "z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych" lub "wymaga samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych", a więc posiada cechy, które zgodnie z art. 12 są charakterystyczne dla samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Samodzielną funkcję techniczną w budownictwie mogą zaś wykonywać tylko osoby posiadające uprawnienia budowlane.

T. T. posiada uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowalnej, do wykonywania m.in. badania stanu technicznego wszelkich budynków i budowli. Jest zatem osobą spełniająca wymóg posiadania wiadomości specjalnych uprawniający do wykonywania opinii biegłego w zakresie stanu technicznego budynków, o którym mowa w art. 68 Prawa budowlanego.

Zdolności tej nie pozbawia T. T. fakt, że na liście biegłych sądowych prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w Toruniu jest wpisany jako biegły do spraw szacowania nieruchomości. Próba podważenia kompetencji biegłego T. T. podjęta tylko na podstawie treści wpisu na liście biegłych sądowych jest więc bezskuteczna.

Nie stanowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. odmówienie wiarygodności ekspertyzy wykonanej przez mgr inż. R. Sz.. Przede wszystkim, Sąd pierwszej instancji trafnie zaaprobował stanowisko organu odwoławczego, według którego, obliczenia przedstawione w ekspertyzie autorstwa mgra inż. R. Sz. opierają się o wartości liczbowe przyjęte dla elementów konstrukcyjnych nieuszkodzonych, przy czym sam autor w swojej ekspertyzie również stwierdził zły stan techniczny konstrukcji drewnianych. Komentarz porównawczy mgra inż. R. Sz. do ekspertyzy mgra inż. M. P. sporządzonej w 2014 r., na potrzeby postępowania zakończonego decyzją z dnia 17 marca 2014 r. o nakazanie wykonania robót zabezpieczających, opiera się na założeniu o możliwości przeniesienia obciążenia przez ściany z desek na strop II piętra. Konkluzja o dużych rezerwach nośności nie została poparta stosowanymi obliczeniami.

Natomiast zły stan techniczny spornego budynku, bezpośrednio grożący zawaleniem, został ustalony na podstawie wymaganych w sprawie oględzin, a ustalenia te zostały potwierdzenie w ekspertyzach mgra inż. T. T. oraz inż. M. B.. Ekspertyzy tych specjalistów z dziedziny konstrukcyjno-budowlanej, zawierają szczegółowe ustalenia stanu technicznego, uzasadnienie stanowiska, a w przypadku ekspertyzy inż. M. B. i mgr T. K. z kwietnia 2018 r., także stosowane obliczenia. Oparcie się na tak zebranym materiale dowodowym nie pozwala na postawienie tezy o niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego. Szczegółowe uzasadnienie przyczyn, dla których organy oparły się na dowodach z oględzin oraz ekspertyzach mgra inż. T. T. i inż. M. B. wskazują, że w postępowaniu administracyjnym nie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego.

Prawidłowości oceny przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego nie podważył przeprowadzony w postępowaniu sądowym dowód z dokumentu w postaci ekspertyzy mgra inż. R. P.

W konsekwencji, bezzasadny jest zarzut naruszenia 84 § 1 K.p.a. poprzez niepowołanie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa mieszkaniowego. Zarzut ten opiera się na tezie o braku uprawnień mgra inż. T. T. oceny stanu technicznego budynków. Jak wskazano wyżej, jest to teza nieodpowiadająca stanowi rzeczywistemu. Nadto, organy oparły się na obszernym materiale dowodowym (dwie ekspertyzy i oględziny), a nie tylko na ekspertyzie mgra inż. T. T.

Z zarzutami procesowymi skargi kasacyjnej związane jest zagadnienie wniosków dowodowych złożonych w tej skardze.

W sytuacji, w której treść wpisu na liście biegłych sądowych, w zakresie specjalności biegłego T. T. nie jest kwestionowana, a nadto nie ma przesądzającego znaczenia dla oceny posiadania przez tego biegłego wiadomości specjalnych w niniejszej sprawie, zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie dowodu z listy biegłych sądowych nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie ma także podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodów z postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego – decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Toruniu z dnia 17 marca 2014 r. oraz zażalenia złożonego w trakcie tego postępowania egzekucyjnego. Niezależnie od różnic w przedmiocie postępowania administracyjnego będącego przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie oraz postępowania egzekucyjnego dotyczącego wspomnianego obowiązku, zauważyć trzeba, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Toruniu z dnia [...] grudnia 2018 r., nakładające na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia, zostało wydane po wydaniu w niniejszej sprawie decyzji ostatecznej ([...] maja 2018 r.). Co zaś najważniejsze, czym innym jest kwestia realizacji obowiązku wykonania robót zabezpieczających, nakazanych decyzją z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a czym innym stan techniczny budynku w trakcie postępowania prowadzonego na podstawie art. 68 Prawa budowlanego od złożenia wniosku w tej sprawie w dniu 12 lipca 2017 r.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 68 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym stwierdzeniu, iż w budynku mieszkalnym mieszczącym się przy ul. Ch. 17 w Toruniu istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia osób w nim przebywających, w sytuacji, gdy co innego wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego.

Wykładnia jest procesem odczytania treści abstrakcyjnej normy prawnej. Wnosząca kasację nie wskazała, na czym miałoby polegać błędne rozumienie przez Sąd pierwszej instancji treści art. 68 Prawa budowlanego.

Niezależnie od tej wadliwości można zauważyć, że opis naruszenia sprowadza się do zakwestionowania zastosowania przez organy, a co za tym idzie WSA w Bydgoszczy, przepisu art. 68 Prawa budowlanego. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w tym zakresie, że "wbrew wywodom WSA w Bydgoszczy, zebrany materiał dowodowy nie spełnia przesłanek zawartych w przepisie art. 68 ustawy Prawo budowlane i tym samym nie powinien mieć zastosowania w niniejszym postępowaniu".

Oceniając zarzut naruszenia art. 68 Prawa budowlanego jako kwestionujący zastosowanie tego przepisu, stwierdzić należy, że tak rozumiany zarzut również nie jest zasadny. Zarzut ten opiera się na tezie o niewłaściwym zastosowaniu z uwagi na oparcie się organów na błędnych ustaleniach faktycznych. Jak wynika z poprzedzających rozważań, zarzuty procesowe kasacji w zakresie rezultatów postępowania wyjaśniającego nie potwierdziły się. Skoro z niepodważonych przez skarżącą skutecznie dowodów w postaci oględzin i ekspertyz biegłych wynika, że budynek znajduje się w stanie bezpośrednio grożącym zawaleniem, zastosowanie dyspozycji art. 68 pkt 1 Prawa budowlanego było właściwe.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.