Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1600/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4, art. 65 - 72
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Katarzyna Grzelak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] lutego 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 21 września 2005 r. J. P, zwany dalej skarżącym, zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wpisanie go na listę adwokatów tej Izby. We wniosku powołał się na ukończoną w 2003 r. aplikację prokuratorską i zdany pozytywnie egzamin prokuratorski.

Po rozpoznaniu wniosku, uchwałą z dnia [...] lutego 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. odmówiła wpisu strony skarżącej na listę adwokatów Izby.

W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że strona skarżąca uzyskała w 2000 r. tytuł magistra prawa. Następnie zdała w 2003 r. egzamin wieńczący aplikację prokuratorską. Obecnie zaś pracuje na stanowisku [...] Komendy Miejskiej Policji w O.

W ocenie organu, kluczowe dla rozstrzygnięcia złożonego wniosku jest ustalenie, czy czynny funkcjonariusz Policji może być, zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) – cytowana dalej jako "Prawo o adwokaturze", wpisany na listę adwokatów. Zgodnie z art. 65 ustawy, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto między innymi swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem organu osoba będąca czynnym policjantem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Istota zawodu policjanta i adwokata jest odmienna i nie pozwala na ich łączenie w tym samym czasie. Zwolnienie strony skarżącej ze służby w Policji usunęłoby ten konflikt.

Na powyższą uchwałę strona skarżąca złożyła odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Wskazała w nim, że od wielu lat jest oficerem Policji. Jest osobą dobrze ocenianą przez środowisko zawodowe. Powyższe cechy świadczą o dawaniu przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W ocenie strony skarżącej, ustawa Prawo o adwokaturze nie zawiera przepisów, które zabraniałyby wpisania kandydata będącego czynnym policjantem na listę adwokatów. Według niej, stanowisko organu dyskryminuje jego osobę i stanowi nadużycie prawa.

Po rozpoznaniu odwołania, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji. Wskazał również, że różnice wynikające z samej istoty zawodu adwokata i policjanta są nie do pogodzenia z wymogami art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze. Organ wskazał również na obowiązującą w Policji specyfikę pracy i obowiązującą podległość funkcjonariusza wobec swoich przełożonych oraz prokuraturze w zakresie prowadzonych pod jej nadzorem postępowań.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze, z którego wynika, że nie można łączyć stanowiska w Policji z pozostawaniem na liście adwokatów. Przepis ten bowiem nakazuje skreślenie z listy adwokatów w przypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości i organach ścigania. Dalej organ konkluduje, że skoro adwokat nie może objąć takiego stanowiska, to osoba zajmująca już takie stanowisko w organach ścigania, nie może zostać wpisana na listę adwokatów.

W pouczeniu niniejszej uchwały o prawach przysługujących stronie skarżącej, błędnie wskazano, że przysługuje jej prawo wniesienia odwołania do Ministra Sprawiedliwości. Strona skarżąca stosując się do jego treści wniosła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie. Następnie Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. przekazał wyżej wymienione odwołanie strony skarżącej według właściwości Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, która uchwałą z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdziła, iż odwołanie strony skarżącej zostało złożone w terminie i ponownie przekazała odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. W wyniku jego rozpoznania, postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) - cytowany dalej jako "kpa", stwierdził niedopuszczalność przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż stosownie do przepisu art. 68 ust. 7 ustawy Prawo o adwokaturze, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), od ostatecznej decyzji odmawiającej wpisu na listę adwokatów zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego. W rozumieniu tego przepisu decyzją ostateczną jest uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, a zapis ten, zgodnie z art. 10 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., obowiązuje od dnia 10 września 2005 r.

Następnie strona skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie w całości celem podjęcia czynności zmierzających do zgodnego z prawem i żądaniem rozpatrzenia odwołania od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r. W wyniku jej rozpoznania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2007 r. oddalił tę skargę. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że strona skarżąca została nieprawidłowo pouczona o trybie odwoławczym i na jej wniosek należy przywrócić termin do złożenia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej o odmowie wpisu.

Mając powyższe na uwadze, strona skarżąca wniosła do Sądu nową skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Po rozpoznaniu tego wniosku, Sąd postanowieniem z dnia 8 października 2007 r. przywrócił stronie skarżącej termin do jej wniesienia.

W złożonej skardze, strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej uchwale rażące naruszenie prawa, w tym art. 65 pkt 1, art. 68 ust. 4 i art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i zarządzenie wpisu na listę adwokatów.

W skardze strona skarżąca ponownie przywołała okoliczności związane z jej karierą zawodową. Wskazała również, że ustawa Prawo o adwokaturze nie zawiera normy prawnej, która stanowiłaby zakaz wpisania na listę adwokatów oficerów policji. Według strony skarżącej, stanowisko organu, zgodnie z którym nie można być policjantem i być jednocześnie wpisanym na listę adwokatów jest twierdzeniem rażąco naruszającym prawo, w szczególności narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i stanowi ograniczenie dostępności do zawodu.

W ocenie strony skarżącej, organ nie wykazał, że nie spełnia ona warunków, od których uzależnione jest wpisanie na listę adwokatów. W szczególności organ ten nie wykazał, że nie daje ona rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Wskazany przez organ argument występowania podległości służbowej w policji narusza art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze. Zdaniem strony skarżącej, podstawą odmowy wpisania na listę adwokatów nie może stanowić art. 72 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, bowiem ma on zastosowanie do sytuacji, w której należy wykreślić z listy adwokatów już osobę na tę listę wpisaną. Zatem jest to sytuacja odbiegająca od stanu faktycznego i prawnego w sprawie niniejszej. Tym samym wskazanie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze jako podstawy prawnej odmowy wpisania na listę adwokatów, stanowi według strony skarżącej, nadinterpretację prawa.

W odpowiedzi na skargę, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej:

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (uchwałę) lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwana dalej p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przeszkodą, dla której odmówiono skarżącemu wpisu na listę adwokatów stanowiło wykonywanie dotychczasowego zawodu – oficera policji z powodu niemożności łączenia stanowiska w policji z pozostawaniem na liście adwokatów. Osoba będąca aktualnie funkcjonariuszem policji, zdaniem obu organów, nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.

Odnosząc się do wykazywanej przez organ przeszkody uniemożliwiającej wpisanie skarżącego na listę adwokatów należy podkreślić, iż ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) nie zawiera wprost zakazu dokonania wpisu na listę adwokatów osoby zajmującej stanowisko funkcjonariusza policji, nie zawiera także zakazu odnośnie innych zawodów tak jak to czyni w art. 26 ustawa z 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 roku, Nr 123, poz. 1059 z poźn. zm.).

Zgodnie z powyższym przepisem "osoby, które wykonują zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, prokuratorskiego i notarialnego bądź odbywają aplikację sądową, prokuratorską lub notarialną nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego".

W ustawie Prawo o adwokaturze brak takiego przepisu. Brak też zakazu odnośnie niemożności wpisania funkcjonariusza policji na listę adwokatów.

Zgodnie z art. 68 ust. 4 Prawo o adwokaturze, "Okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 pkt 1-3 lub art. 67", a wśród tych przepisów nie ma ogólnego zakazu dokonania wpisu funkcjonariusza policji na listę adwokatów.

Według oceny Sądu wpis na listę adwokatów oznacza prawo do wykonywania zawodu adwokata i nie jest równoznaczny z wykonywaniem zawodu adwokata.

W niniejszej sprawie, skarżący składając wniosek o wpis na listę adwokatów wyraził tym samym zamiar uzyskania wpisu i w przyszłości po uzyskaniu tegoż wpisu wykonywania zawodu adwokata. Nie ma uzasadnienia prawnego, aby już na tym etapie, jeszcze przed dokonaniem wpisu zrzekał się zajmowanego stanowiska funkcjonariusza policji.

Okręgowa Rada Adwokacka naruszyła więc prawo odmawiając skarżącemu wpisu na listę adwokatów.

Sam zaś wpis na listę adwokatów w myśl art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze "uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały".

Dopiero więc po ostatecznym uzyskaniu wpisu, chcąc wykonywać zawód adwokata skarżący powinien zrzec się stanowiska funkcjonariusza policji, albowiem nie może wykonywać tego zawodu równolegle z zawodem adwokata, bowiem stoją temu na przeszkodzie przepisy art. 4b ust. 1 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze.

W świetle powołanej ustawy należy rozróżnić dwie odrębne sytuacje: - nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata oraz wykonywanie zawodu adwokata.

Nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata nie powoduje automatycznie obowiązku wykonywania tego zawodu. Ustawa stanowi tylko, ze adwokat nie może wykonywać zawodu z przyczyn określonych w art. 4b ustawy Prawo o adwokaturze.

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu na podjęcie uchwały nie powinna mieć natomiast wpływu treść art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy o adwokaturze, zgodnie z którym w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy. Przepis ten usytuowany jest w dziale VI ustawy i dotyczy skreślenia z listy adwokatów członka korporacji, który obejmuje stanowisko w organach ścigania i nie stanowi dodatkowej przesłanki, którą należy wziąć pod uwagę w chwili rozstrzygania wniosku o wpis na listę adwokatów. Z powyższego przepisu niewątpliwie wynika zakaz łączenia wykonywania zawodu adwokata z zajmowanym stanowiskiem w organach ścigania, nie dotyczy zaś wpisu na listę adwokatów. Podstawę wpisu regulują przepisy art. 65 i 66 ustawy Prawo o adwokaturze.

Stanowisko organu, iż skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze tylko dlatego, że nadal jest funkcjonariuszem policji nie jest również zasadne.

Zgodnie z powyższym przepisem na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

W świetle dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 5 kwietnia 2001 roku, II SA 725/00, Lex nr 53476) "o nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Na rękojmię w rozumieniu art. 65 Prawa o adwokaturze składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie, postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką, do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata."

W innym wyroku z dnia 18 czerwca 2001 roku, II SA 1610/00 LEX nr 53475 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "przez nieskazitelność", należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, ale wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i wymagane rekomendacje adwokatów. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż uznanie organu o braku u skarżącego rękojmi do wykonywania zawodu adwokata nastąpiło bez wyczerpującej analizy materiału dowodowego w sprawie.

Organ nie przeanalizował przebiegu dotychczasowej kariery skarżącego, nie zażądał opinii z miejsca pracy. Skoncentrował się na okoliczności, iż skarżący jest aktualnie funkcjonariuszem policji i na tej podstawie wysnuł wnioski o braku rękojmi skarżącego do wykonywania zawodu adwokata.

Taka ocenę obu organów należy uznać za przedwczesną.

Mając powyższe na względzie, w pierwszej kolejności Okręgowa Rada Adwokacka w W. ponownie oceni materiał dowodowy w sprawie, zażąda uzupełniających dokumentów tj. opinii z miejsca pracy skarżącego po to, aby o istnieniu przesłanki z art. 65 ust. 1 Prawa o adwokaturze rozstrzygnąć na podstawie postępowania skarżącego w dłuższym okresie czasu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.