Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 7/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 I 77
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Mariola Kowalska, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako SKO/organ) działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako ustawa) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. Nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie [...] zł i o rozłożeniu na trzy raty ww. kwoty nienależnie pobranych świadczeń.

W uzasadnianiu decyzji organ wskazał, że dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie A. C. (dalej jako skarżąca) wynosi [...] zł, a po odliczeniu wskazanych w odwołaniu wydatków [...] zł, przy czym po uwzględnieniu kosztów związanych z używaniem telefonu, Internetu, odbiorników RTV, żywności, kosztów zakupu leków, spłaty kredytu rodzinie pozostaje kwota [...] zł/os. Organ wskazał, że skarżąca nie wykazała podstaw do umorzenia kwoty [...] zł, jednak uznał za zasadne, w jej sytuacji rodzinnej i finansowej, rozłożenie ww. kwoty na trzy raty.

Odnośnie do przesłanek umorzenia nienależnie pobranych świadczeń organ przywołał art. 30 ust. 9 ustawy i wyjaśnił, że decyzja zapada w ramach uznania administracyjnego. Wyjaśnił, że zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku. Wskazał, że w tego typu sprawach uwzględnieniu podlega wiek, stan zdrowia, stan rodzinny, majątkowy a także wyjątkowość sytuacji danej rodziny. SKO zwróciło uwagę, że umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych dopuszczalne jest wyjątkowo i tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, w tym dochodowej rodziny osoby zobowiązanej. Sama zaś okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji, wg organu, nie uzasadnia zwolnienia z długu publicznego. Organ zaznaczył, że skarżąca w żadnej mierze nie udokumentowała sytuacji, na którą powołuje się w odwołaniu, a zatem przyjął, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 ust. 9 ustawy.

W skardze na decyzję SKO skarżąca zarzuciła, że decyzja jest dla niej krzywdząca a także że zarówno jej dzieci jak i ona sama - pozostaje chora, i to powinno skłonić organ do umorzenia żądanych należności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 30 pkt. 9 ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W kontrolowanej sprawie nie wykazano aby zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności. Skarżąca posiada dwójkę dzieci, jest osobą stosunkowo młodą, nie pracuje, nie pracuje także jej mąż (utrzymuje się jedynie z prac dorywczych). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca pozostaje bezrobotna od wielu lat, niezależnie od tego gdzie aktualnie przebywa wraz z rodziną. Szczególna sytuacja, na którą powołała się w skardze, a wcześniej w odwołaniu, a więc jej stan zdrowia i stan zdrowia dzieci – nie zostały w jakikolwiek sposób wykazane. Zasadnie zatem organ uznał, że w sprawie nie wykazano zaistnienia przesłanek z art. 30 ust. 9 ustawy. Sama okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji finansowej nie stanowi podstawy do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń gdyż pozostawanie w trudnej sytuacji jest w ogóle przesłanką pobierania danego świadczenia – zwłaszcza że jest ono uzależnione właśnie od niskich dochodów na osobę w rodzinie. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, wskazano w niej stan faktyczny, podstawę prawną a wywód organu pozostaje logiczny i nie budzi wątpliwości Sądu. Nie sposób zatem przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia prawa czy też przekroczenia granic uznania administracyjnego. W zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się dowolności. Nie sposób przy tym przyjąć aby organ naruszył art. 7 czy art. 77 kpa – skoro wykazanie szczególnej sytuacji warunkującej skorzystanie z beneficjum, jakim jest umorzenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń – obciąża wnioskodawcę. Trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin. W świetle orzecznictwa szczególnymi okolicznościami w rozumieniu omawianej regulacji są np. wypadki losowe – np. wypadek komunikacyjny, klęska żywiołowa, ciężka choroba, ale i splot różnych okoliczności, w tym kalectwo, obiektywny i stały brak jakichkolwiek możliwości zarobkowych itp. Za niezasadne uznaje się umorzenie należności w stosunku do osób, które co prawda deklarują, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, ale jednocześnie posiadają obiektywną zdolność do pracy i do uzyskiwania dochodu pozwalającego na zapewnienie odpowiedniego poziomu życia. Kłóciłoby się to bowiem z fundamentalną dla prawa socjalnego zasadą subsydiarności (tak np. WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku 17 października 2019 r. II SA/Go 412/19).

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.