Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1151/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.11 ust.1 i 2, art. 12 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art.6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.
article: art.118 ust.1
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art.118 ust.2a
journal: Dz.U. 1992 nr 58 poz 280
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art.145 par.1 pkt 1 lit. a i c, art.152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przekazania działek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]"; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy W. przyznał nieodpłatnie G.M. własność działki gruntu o powierzchni 0,34 ha oznaczonej nr 524/1 położonej we wsi W. jako działkę siedliskową oraz o powierzchni 0,30 ha oznaczoną nr 524/2 i o powierzchni 0,20 ha oznaczoną nr 491/5 położone we wsi W. jako działkę rentową. W uzasadnieniu podano, iż decyzją z dnia "[...]" na wniosek małżeństwa G. i F.M. Naczelnik Gminy w W. przejął na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za renty i spłaty pieniężne gospodarstwo rolne o powierzchni 7,25 ha składające się z działek o nr 524, 491 i 290 położone we wsi W. Z gospodarstwa tego zostały wyłączone budynki, które stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności. Jednocześnie przydzielono działkę o pow. 0,50 ha położoną we wsi W. do dożywotniego użytkowania. Powołując się na art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym oraz art. 118 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników podano, iż wskazaną działkę siedliskową, jak i rentową należało na wniosek G.M. przekazać nieodpłatnie na jej własność.

W dniu "[...]" do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek K.M. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]" wydanej przez Wójta Gminy W. w sprawie przyznania na własność G.M. działki gruntu pod budynkami położonej w W. Wnioskodawczyni podniosła, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Wójt Gminy w dniu wydania przedmiotowej decyzji nie posiadał do tego kompetencji. Podała również, iż po śmierci F.M. nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, wskutek czego przedmiotowa decyzja Wójta Gminy W. ustanowiła jako jedyną właścicielkę wymienionych działek G.M. z pominięciem pozostałych spadkobierców.

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło, iż decyzja z dnia "[...]" wydana przez Wójta Gminy W. w sprawie nieodpłatnego przekazania G.M. własności działek o powierzchni: 0,34 ha oznaczonej nr 524/1, o powierzchni 0,30 ha oznaczonej nr 524/2 oraz o powierzchni 0,20 ha oznaczonej nr 491/5, położonych we wsi W. została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do art. 5 pkt 22 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej przechodzą określone w ustawach zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Dotyczyło to także spraw określonych w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym w zakresie orzekania o przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności gruntowej pod budynkami na rzecz właściciela tych budynków. W związku z tym bezsprzeczny jest fakt, iż przedmiotowa decyzja - wydana w oparciu o powołany art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym – została wydana przez organ niewłaściwy. Jednakże z uwagi na okoliczność, iż od daty jej wydania upłynęło 10 lat nie można stwierdzić nieważności wymienionego aktu. Tym samym skutki nieważności tej decyzji zostały sanowane przez upływ czasu.

Ponadto wskazano, iż w myśl poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1990 roku przepis art. 6 powołanej ustawy, na mocy której właściciele budynków znajdujących się na działce, które wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983r. uzyskali prawo do nieodpłatnego nabycia działki gruntu na których te budynki zostały wzniesione, odnosi się zarówno do rolników, którzy przekazali gospodarstwo jak i do ich następców prawnych. Organ może jednak w tym trybie przenieść nieodpłatnie własność działki siedliskowej na właścicieli znajdujących się na niej budynków tylko wtedy, gdy działka stanowi własność Skarbu Państwa. Przy czym w przypadku kilku uprawnionych osób własność działek musi być im przyznana łącznie, chyba że istnieje możliwość dokonania stosownego podziału nieruchomości. Podniesiono, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia "[...]" spadek po zmarłym w dniu 3 marca 1985r. F.M. z mocy ustawy nabyli: G.M., K.M., J.G., J.M. oraz A.T.P. Skoro postanowienie o nabyciu spadku ma charakter deklaratoryjny, to należy przyjąć, iż wszystkim wymienionym wyżej osobom winno być przyznane prawo własności przedmiotowych działek. Zatem decyzja Wójta Gminy W. z dnia "[...]" została wydana z rażącym naruszeniem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. Jednakże nie można stwierdzić jej nieważności z tej przyczyny, gdyż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wskazano, iż w dniu 18 czerwca 1997r. G.M. darowała aktem notarialnym działki o nr 524/1, 524/2 oraz 491/5 M.D.P. (obecnie L.) oraz J.M., a prawa tych osób zostały ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tych nieruchomości. Kolegium nie posiada kompetencji, aby ingerować w sprawy cywilne, a w związku z tym przyjęto, iż decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie powyższej decyzji złożyła M.L. Wskazała, iż decyzja z dnia "[...]" została wydana przez właściwy organ, bowiem Wójt Gminy W. działał w granicach powierzonych mu zadań z zakresu rządowej administracji ogólnej. Przy rozpatrzeniu sprawy pominięto bowiem porozumienie zawarte w dniu 29 października 1990 roku pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego w S. a Wójtem Gminy W., na mocy którego Wójt Gminy W. był upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w I instancji, w tym m.in. decyzji w sprawach z zakresu ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym, a także ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto wnioskodawczyni podniosła, iż w dniu wydania decyzji z "[...]" prawo własności przedmiotowych działek przysługiwało wyłącznie jej babci – G.M. Natomiast F.M. zmarł w dniu 3 marca 1985r., a zatem nie mógł być uprawniony do uzyskania własności działek przekazanych decyzją z dnia "[...]", czyli parę lat po jego śmierci. W związku z tym nikt z jego spadkobierców nie może nabyć spadku z tych nieruchomości.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy własną decyzję z dnia "[...]" stwierdzającą, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia "[...]" została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ odstąpił od poglądu wyrażonego we wcześniejszej decyzji, iż oceniane rozstrzygnięcie zostało wydane przez organ niewłaściwy. Wskazano bowiem, iż wprawdzie organem właściwym do rozpoznawania tego rodzaju spraw był rejonowy organ rządowej administracji ogólnej, jednak na mocy porozumienia Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia 29 października 1990r. zawartego z Wójtem Gminy W. przeniesiono kompetencje do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Tym samym Wójt Gminy W. był organem rzeczowo właściwym do wydania przedmiotowej decyzji. Jednakże Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, stwierdzające, iż G.M. nie była jedyną uprawnioną osobą do ubiegania się o przekazanie wskazanych działek. Wskazano, iż zgodnie z decyzją Naczelnika Gminy W. z dnia "[...]" o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, F.M. przysługiwało prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki o powierzchni 0,50 ha. W związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż F.M. w chwili śmierci nie był właścicielem przedmiotowych działek. Zatem zgodnie z postanowieniem Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, prawo własności działek o nr 524/1, 524/2 oraz 491/5 położonych we wsi W. przysługiwało wszystkim spadkobiercom F.M., tj. żonie oraz dzieciom. Przyznanie prawa własności tych działek tylko G.M. stanowiło rażące naruszenie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Nie można jednak stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Aktem notarialnym z dnia 18 czerwca 1997r. G.M. darowała M.L. udział wynoszący ½ części oraz J.M. udział wynoszący ½ części w zabudowanej nieruchomości składającej się z działek oznaczonych nr 524/1 i 524/2 o łącznej powierzchni 0,64ha. Z kolei niezabudowaną działkę o nr 491/5 o powierzchni 0,20ha darowała Z.K. i K.M. Czynności nie można odwrócić mocą aktu administracyjnego i w tym sensie omawiana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Na powyższą decyzję wniosła skargę M.L., zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 118 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także prawa procesowego, tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej organ nie dopełnił spoczywających na nim obowiązków wnikliwego rozpoznania sprawy i ustalenia stanu faktycznego poprzez niedokonanie ustalenia, kto był posiadaczem działek będących przedmiotem decyzji z dnia "[...]" w chwili jej wydania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż stanowisko organu jest nieuprawnione, bowiem z mocy art. 118 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 marca 1992r. zstępni właściciela przejętego na własność państwa gospodarstwa rolnego, któremu przyznane zostało prawo dożywotniego użytkowania działki gruntu mogą po jego śmierci ubiegać się o przyznanie im tej działki na własność, jeżeli najpóźniej w chwili śmierci uprawnionego przejęli po nim posiadanie działki i nieprzerwanie ją posiadają. Skarżąca wskazała, iż w momencie wydania decyzji z dnia "[...]" jedynym posiadaczem przedmiotowej działki była G.M. Natomiast pozostałe osoby wymienione w postanowieniu Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku pomimo, iż były spadkobiercami ustawowymi zmarłego, nie były posiadaczami ani samoistnymi, ani zależnymi nieruchomości. W związku z tym, nie spełniały wymogów określonych w art. 118 ust. 1 i ust. 2 lit. a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżąca zarzuciła, iż Kolegium nie dokonało żadnych ustaleń faktycznych odnoszących się do kwestii posiadania nieruchomości w 1991 roku, a okoliczność ta ma w jej ocenie istotne znaczenie dla oceny skutków prawnych przedmiotowej decyzji. Zatem w ocenie skarżącej zasadne jest uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze wskazano, iż zapis w przepisie art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który uzależniał uprawnienie do ubiegania się o nadanie na własność użytkowanych działek od faktycznego posiadania nieruchomości został wprowadzony dopiero w dniu 21 sierpnia 1992r. Do tego czasu ubieganie się o nadanie na własność działki nie było uzależnione od jej faktycznego posiadania. Skoro zatem F.M. zmarł w dniu 3 marca 1985r. własność wymienionych nieruchomości winna być nadana wszystkim spadkobiercom. Ponadto wskazano, iż w wyroku z dnia 26 marca 1992r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przyznanie prawa własności działki stosownie do treści art. 118 powołanej ustawy następuje z mocy samego prawa a warunkiem jest złożenie wniosku. Złożenie takiego wniosku powoduje przekształcenie prawa użytkowania działki w prawo majątkowe do nabycia działki na własność, wchodzące w skład spadku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazane.

Przede wszystkim należy podnieść, iż słuszne jest stanowisko organu, iż nie można orzec o stwierdzeniu nieważności decyzji objętej wnioskiem z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela w tym zakresie wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poparte stosownym orzecznictwem sądowym. Jednakże w ocenie Sądu orzeczenie, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia "[...]" w sprawie nieodpłatnego nabycia działek w całości została wydana z naruszeniem prawa nasuwa wątpliwości w świetle akt sprawy. Wskazać bowiem należy, iż Kolegium nie uwzględniło faktu, iż decyzja Wójta Gminy W. dotyczy trzech działek o nr. 524/1, 524/2 oraz 491/5, przy czym działkę o nr 524/1 określono jako działkę siedliskową, zaś pozostałe działki jako działki rentowe. Okoliczność ta ma zaś znaczenie dla ustalenia kwestii uprawnienia do nabycia własności przedmiotowych działek.

Zważyć należy, iż gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziły przedmiotowe działki gruntu zostało przekazane na własność Państwa decyzją Naczelnika Gminy W. z dnia "[...]", na podstawie wówczas obowiązującej ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21 poz. 118 zem.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne za rentę mógł zatrzymać budynki wchodzące w skład nieruchomości przekazywanych Państwu. Budynki takie stawały się odrębnym od gruntu przedmiotem własności. Przy czym z chwilą śmierci rolnika i nie wcześniej niż z chwilą śmierci jego małżonka uprawnionego do renty w zamian za przekazane gospodarstwo budynki przechodziły na własność Państwa (art. 11 ust. 2). Natomiast stosownie do art. 12 ust. 1 tej ustawy na wniosek rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne za rentę przydzielano do bezpłatnego użytkowania działkę gruntu rolnego o powierzchni do 0,5 ha. Jeżeli prawo do renty za gospodarstwo rolne służyło obojgu małżonkom, uprawnienia przewidziane w ust. 1 przysługiwały im łącznie (art. 12 ust. 2).

Późniejsze regulacje odmiennie ukształtowały status działek pod budynkami oraz działek przyznany do bezpłatnego użytkowania. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 1998r. (Sygn. akt II SA 1675/97, LEX nr 41836)

Powołana wyżej ustawa z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty wprawdzie umożliwiała pozostawienie rolnikowi prawa własności budynków, lecz nie przewidywała możliwości nabycia przez rolnika własności działki gruntu pod tymi budynkami. Co więcej, jeżeli budynki te nie zostały zbyte to po śmierci rolnika, lecz nie wcześniej niż z chwilą śmierci jego małżonka, budynki te przechodziły na własność Państwa. Zatem pod rządami tej ustawy w ogóle nie było możliwości nabycia przez następców prawnych prawa własności budynków (a tym bardziej żądania przeniesienia na ich rzecz własności działki, na której budynki te się znajdowały), gdyż prawo to nie podlegało dziedziczeniu i wygasało z chwilą śmierci rolnika, a najpóźniej z chwilą śmierci jego małżonka. Stan ten uległ zmianie z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32 poz. 140). Ustawa ta zachowała zasadę, iż wyłączone z przejętego gospodarstwa rolnego i zatrzymane przez rolnika budynki stanowią odrębny przedmiot własności, lecz nie zawierała już przepisu o przejściu nieruchomości budynkowych po śmierci rolnika na własność Państwa. Dlatego w orzecznictwie wypracowano zasadę, iż jeśli własność budynków zatrzymanych przez rolnika na podstawie ustawy z 1974r. nie wygasła przed dniem 1 stycznia 1978r., to z dniem wejścia w życie ustawy z 1977r. stała się prawem dziedzicznym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1997r. Sygn. akt II CKU 63/97, OSNC z 1997r. Nr 12 poz. 208). Dopiero jednak ustawa z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10 poz. 53), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1989r. wprowadziła zapis, który umożliwił właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1989r. nabycie nieodpłatnie na własność działki gruntu, na której zostały wzniesione budynki (art. 6). Przy czym z uwagi na fakt, iż od 1978r. prawo własności budynków było prawem dziedzicznym, przepis ten odnosił się zarówno do rolników, którzy przekazali gospodarstwo rolne państwu, jak i do ich następców prawnych (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1990r. Sygn. akt II SA 77/1990 LEX 36677).

Odmiennie natomiast została uregulowana kwestia działek gruntu oddanych rolnikowi do bezpłatnego użytkowania. Zgodnie bowiem z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 191r. Nr 7 poz. 24), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1991r. osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Dopiero art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wprowadzony ustawą z dnia 20 czerwca 1992r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 58 poz. 280), który wszedł życie z dniem 21 sierpnia 1992r., umożliwił nabycie prawa własności działki pozostającej w bezpłatnym użytkowaniu także przez zstępnych osoby uprawnionej o ile po śmierci tych osób faktycznie władają tą działką.

Z wyżej wskazanej decyzji Naczelnika Gminy W. z dnia "[...]" wynika, iż właściciel gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, którym był wyłącznie F.M., zatrzymał budynki, które zostały wyłączone z gospodarstwa i stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności. Otrzymał on także prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki o powierzchni 0,50 ha. Z akt sprawy wynika, iż rentę z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego otrzymał zarówno F.M., jak i jego małżonka – G.M. Zatem stwierdzić należy, iż wyłącznym właścicielem budynków był F.M., lecz prawo do bezpłatnego użytkowania przydzielonej działki przysługiwało obydwojgu małżonkom. F.M. zmarł w dniu 3 marca 1985r. W tej dacie nie obowiązywały jeszcze przepisy umożliwiające nabycie prawa własności działek gruntu pod budynkami, lecz już obowiązywały przepisy umożliwiające nabycie prawa własności budynków w drodze dziedziczenia przez następców prawnych rolnika. Zatem niewątpliwie w chwili wejścia w życie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. (tj. 1 styczni 1989r.) uprawnienie do nabycia własności gruntu pod budynkiem, wynikające z tego przepisu przysługiwało wszystkim spadkobiercom rolnika. Natomiast w dacie wydania decyzji z dnia "[...]", której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, obowiązywał przepis art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który uprawniał wyłącznie osobę, której przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, do nieodpłatnego nabycia własności tej działki. Skoro w dacie wydania kwestionowanej decyzji żyła małżonka rolnika – G.M., której z mocy wyżej wskazanych przepisów przysługiwało prawo użytkowania działki, to wyłącznie ona mogła wystąpić o nabycie prawa własności takiej działki. Natomiast zstępni rolnika mogliby z takim uprawnieniem wystąpić dopiero po śmierci obojga małżonków. Przy czym wyraźna regulacja w tym zakresie znalazła się dopiero w powołanym wyżej przepisie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który wszedł w życie 21 sierpnia 1992r., czyli już po wydaniu decyzji będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności. Zatem w niniejszej sprawie o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w odniesieniu do nabycia działki znajdującej się pod budynkami, które pozostały na własność rolnika, gdyż uprawnienie to przysługiwało nie tylko małżonce rolnika, ale także pozostałym spadkobiercom. Przy czym wskazać należy, iż z decyzji z 1991r. wynika, iż działką pod budynkiem jest wyłącznie działka oznaczona nr 524/ 1, zaś działki o nr 524/2 i o nr 491/5 są działkami rentowymi. Jednakże z akt sprawy wynika, iż pierwotnie istniała działka o nr 524, która uległa podziałowi. W aktach sprawy brak jest jednak danych z ewidencji gruntów aktualnych na dzień wejścia w życie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, z których wynikałoby iż faktycznie podział działki nastąpił przed tą datą. W takim wypadku bowiem nabycie własności w trybie tego przepisu dotyczyłoby wyłącznie działki gruntu wydzielonej pod budynkami.

Zatem w ocenie Sądu brak jest podstaw do orzeczenia, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia "[...]" 1991r. w odniesieniu do wszystkich działek gruntu została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Organ winien zatem ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem powyższych wskazań Sądu.

W związku z powyższym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" zostały wydane z naruszeniem przepisów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku