Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 241/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1, art. 156par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi V. S. i S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nieważności postanowienia o sprostowaniu decyzji dotyczącej warunków zabudowy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 grudnia 2001 r. nr [...] Wójt Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku S. S. i V. W. (obecnie S.), ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego na działce nr [...] położonej w K. K. wraz z infrastrukturą towarzyszącą inwestycji.

Następnie, Wójt Gminy S. postanowieniem z dnia 15 stycznia 2002 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 113 § 1 kpa, sprostował decyzję z dnia 4 grudnia 2001 r. wskazując, iż w punkcie 1 w wierszu 1 decyzji jest "budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek gospodarczy na działce nr [...] położonej w ...." a powinno być "budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek warsztatowy (żaglownia) na działce nr [...] położonej w...". W punkcie 5 decyzji dodano natomiast: uzgodnić z Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w K., rzeczoznawcą ds. bezpieczeństwa i higieny pracy, rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia postanowienia, na podstawie art. 107 § 4 kpa, gdyż postanowienie uwzględnia w całości żądanie strony. Postanowienie to stało się ostateczne.

W dniu 6 listopada 2009 r. Al. W. złożyła do Wójta, powołując się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa, wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. W ocenie wnioskującej zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa a mianowicie: art. 113 § 1 kpa oraz art. 6 - 10 kpa, jak twierdzi jego skutkiem doszło do merytorycznej zmiany decyzji. Ponadto naruszono uprawnienia stron postępowania i sąsiadów zainteresowanych przebiegiem planowanej inwestycji, wytwarzając wrażenie, że dotyczy ono jedynie kwestii formalnej związanej ze zmianą terminologii przedmiotowej inwestycji. Sam fakt zmiany zakresu decyzji i istoty tej zmiany ujawnił się dopiero po rozpoczęciu uciążliwej działalności przemysłowej. Ponadto wnioskodawczyni podkreśliła, iż pod pozorem sprostowania "przemycono" dodatkowe uzgodnienia, których nie było w decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r. Nr [...] stwierdziło nieważność ostatecznego postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. Postanowienie Kolegium wydane zostało na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1; art. 126 oraz art. 144 w związku z art. 61 § 1; art. 107 § 4 i art. 113 § 1 kpa.

Kolegium ustaliło, iż wnioskiem z dnia 7 listopada 2001 r. S. S. i W. W. wnieśli do Wójta Gminy S. wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...] położonej w K. K. Jako przedmiot inwestycji we wniosku wskazano "dom mieszkalny 200 m2 (hala z przeznaczeniem na pracownię żaglomistrzowską 15 x 40 = 600 m2) budynek gospodarczy". Powyższy zapis został dokonany różnymi kolorami długopisu - niebieskim i czarnym. W punkcie 3 wniosku (infrastruktura) wskazano: "zatrudnienie 5 osób; szycie żagli dla jachtów sportowych. Produkcja o zerowej uciążliwości." Z ewidencji gruntów wynika, że w skład działki nr [...] wchodzą grunty orne V i VI klasy oraz łąki trwałe klasy V. Organ I instancji pismem z dnia 14 listopada 2001 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie "wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - budynek mieszkalny jednorodzinny, budynek gospodarczy na działce nr [...] położonej w K. K.", zakreślając termin 14 - dniowy do zgłaszania uwag i zastrzeżeń. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek uwag czy zastrzeżeń stron postępowania.

Kolegium wyjaśniło następnie, iż zgodnie z treścią art. 16 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzje mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest szczególnym orzeczeniem, które może zapaść jedynie w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W ocenie Kolegium postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania a mianowicie art. 61 § 1, art. 107 § 4 oraz art. 113 § 1 kpa, a tym samym należało stwierdzić jego nieważność.

Kolegium wyjaśniło, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04 LEX Nr 165717). Rażące naruszenie prawa odnosi się zarówno do przepisów prawa materialnego jak też prawa procesowego. Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2 - 5 oraz art. 109 – 113 kpa, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145 - 152 oraz art. 156 – 159 kpa, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, art. 151 § 1,art. 157 § 1 i art. 158 kpa, wydaje się postanowienie

Następnie Kolegium wskazało, iż w postępowaniach administracyjnych toczących się na wniosek strony to wniosek - zgodnie z art. 61 § 1 kpa - określa ramy (przedmiot) tego postępowania. Zasadę tę należy odnieść także do wniosku złożonego już po wydaniu decyzji - w sprawie ewentualnego jej sprostowania. Ponadto, jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada pisemności. Natomiast mimo, iż w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2002 r. wskazano, iż zostało ono wydane na wniosek strony, to w aktach postępowania przed organem I instancji brak jest jakiegokolwiek wniosku stron w tym zakresie (żądającym sprostowania decyzji i zakresu tego sprostowania) a tylko tego rodzaju wniosek winien ewentualnie prowadzić do wydania postanowienia w trybie art. 113 § 1 kpa. Kolegium stwierdziło więc, iż Wójt Gminy S., samodzielnie, w sposób naruszający prawo, w tym przede wszystkim przepis art. 61 § 1 kpa, dokonał sprostowania decyzji, bez odpowiedniego wniosku stron postępowania. Ponadto, o ile w aktach sprawy brak jest pisemnego żądania wnioskodawców sprostowania decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, tym samym nie wolno było Wójtowi Gminy S. odstąpić, w trybie art. 107 § 4 kpa, od sporządzenia uzasadnienia postanowienia.

Jednocześnie SKO wyjaśniło, iż organ I instancji w swojej decyzji z dnia 4 grudnia 2001 r. wskazał przedmiot inwestycji, dla której ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, w sposób identyczny jak został ustalony przedmiot postępowania w zawiadomieniu skierowanym do stron z dnia 14 listopada 2001 r. To zawiadomienie zostało również przesłane do wnioskodawców, którzy nie podnosili w żaden sposób kwestii ewentualnej niezgodności określonego w zawiadomieniu przedmiotu postępowania, z treścią złożonego przez nich wniosku. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że decyzja Wójta Gminy S. została wydana w zgodzie z przedmiotem postępowania opisanym w zawiadomieniu. Natomiast w sytuacji, gdy tak zakreślony przedmiot postępowania nie mógł być - zdaniem wnioskodawców - uznany za zgodny z treścią złożonego wniosku, organ I instancji powinien umorzyć tak zakreślone w dniu 14 listopada 2001 r. postępowanie i podjąć postępowanie odrębne, którego przedmiot byłoby zgodny z treścią złożonego przez S. S. i W.W. wniosku.

Kolegium podniosło również, iż w aktach sprawy brak jest informacji kto i kiedy uzupełnił wniosek o wydanie warunków zabudowy, gdyż decyzja wydana w dniu 4 grudnia 2001 r. nie precyzuje warunków szczegółowych odnoszących się do części inwestycji wskazującej na budynek gospodarczy, zarówno co do jego przeznaczenia, wymiarów i odrębnych warunków związanych z faktem planowanego zatrudnienia 5 osób i ich pracą w tym pomieszczeniu gospodarczym.

SKO wskazało, iż postanowienie z dnia 15 stycznia 2002 r. zostało wydane na podstawie art. 113 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, zgodnie z treścią art. 110 kpa, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Oznacza to, że organ ten nie może w szczególności zmienić takiej decyzji, chyba, że zezwalają na to przepisy szczególne. Przepis art. 113 kpa nie odnosi się jednakże do instytucji zmiany decyzji administracyjnej w znaczeniu przyjętym w art. 16, lecz reguluje zagadnienia sprostowania decyzji i wyjaśnienia jej treści. Orzecznictwo sądów administracyjnych, jak również komentarze do tego przepisu jednolicie przyznają pojęciom błąd pisarski, błąd rachunkowy oraz oczywista omyłka podobne znaczenia. I tak "błąd rachunkowy" oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia, a "błąd pisarski" - widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium podniosło, iż błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Na równi z błędami pisarskimi i rachunkowymi potraktowano inne oczywiste omyłki (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 863/00, Lex nr 75522) oraz błędy popełnione w zakresie sprecyzowania danych strony przez określenie miejsca i daty jej urodzenia oraz miejsca, zamieszkania (wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., II OSK 258/07, Lex nr 505247). Natomiast oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, Nr 2, poz. 65).

Wobec tego, stosownie do treści art. 113 § 1 kpa, sprostowaniu podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organ administracji państwowej. Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem i nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia.

W ocenie Kolegium postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r., a właściwie zmiany treści decyzji wskazane w tym postanowieniu, w żaden sposób nie stanowią błędów rachunkowych, pisarskich ani oczywistych omyłek w rozumieniu art. 113 § 1 kpa. W rzeczywistości, zdaniem Kolegium, te "sprostowania" stanowią merytoryczną zmianę uprzednio wydanej decyzji poprzez zmianę zakresu inwestycji oraz dodaniem dodatkowych uzgodnień uzyskanych warunków.

W toku nadzwyczajnego postępowania, jakim jest sprawa stwierdzenia nieważności decyzji bądź odpowiedniego postanowienia, badana jest zgodność treści tych orzeczeń z przepisami prawa o treści obowiązującej w dacie wydania przedmiotowego orzeczenia. Dlatego Kolegium nie uznało zasadności niektórych twierdzeń strony wnioskującej odnoszących się do aktualnych definicji bądź budynku produkcyjnego bądź budynku rzemieślniczego.

V. i S. S. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie "z jej historycznym uwarunkowaniem, dbając o ochronę praw własności stron postępowania". Wnioskujący wyjaśnili, iż w 2000 roku podjęli decyzję o przeniesieniu domu wraz z żaglownią do K. K. Zgodnie z wymogami prawa budowlanego uzyskali w dniu 4 grudnia 2001 r. decyzję o warunkach zabudowy, w której omyłkowo znalazł się zapis: budynek gospodarczy a nie warsztat – żaglownia. Natychmiast wnieśli więc o zmianę zapisu tak by zamysł inwestycyjny był jasny i jednoznaczny. Sprostowanie dotyczyło tylko nazwy. Zmianie nie uległy ani gabaryty, ani powierzchnia zabudowy ani kubatura, czy projektowany sposób użytkowania. Postanowienie o sprostowaniu potraktowali po zakończeniu procedury odwoławczej jako zamykające procedurę wydania decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja i postanowienie o sprostowaniu zostały dostarczone wszystkim stronom oraz sąsiadom (także Państwu W.). W terminie przewidzianym w kpa nikt nie wniósł żadnych uwag. W dniu 15 lipca 2002 r. wnioskujący uzyskali decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i pozwolenie na budowę, doręczoną wszystkim stronom; ponownie nikt nie wniósł uwag i decyzja ta stała się ostateczna. Po zakończeniu budowy, decyzją z dnia 9 czerwca 2003 r., wnioskujący uzyskali pozwolenie na użytkowanie budynku żaglowni. Decyzja ta stała się ostateczna. Zdaniem wnioskujących podnoszenie kwestii proceduralnych po 8 latach od zrealizowania inwestycji, świadczy wyłącznie o złej woli wnoszącego podanie. Twierdzą, że postanowienie Kolegium o stwierdzeniu nieważności postanowienia jest rażąco niesprawiedliwe, stanowi pogwałcenie prawa, a jego skutkiem jest brak poszanowania własności i tworzenie atmosfery niepewności prawa.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. postanowieniem z dnia 27 grudnia 2010 r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 144 i art. 126 kpa utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 10 czerwca 2010 r.

Kolegium wyjaśniło, iż w postępowaniu nieważnościowym organ nie rozstrzyga sprawy na nowo przeprowadzając po raz kolejny pełne postępowanie wyjaśniające, jak ma to miejsce w trybie odwoławczym, a jedynie bada, czy w dacie wydania kontrolowanej decyzji zastosowano prawidłowo obowiązujące wówczas przepisy prawa. Dlatego stwierdzenie nieważności takiej decyzji może nastąpić jedynie w razie wystąpienia wskazanej przez ustawę przesłanki określonej w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 - 7 kpa, a uprawnienia organu nadzoru sprowadzają się do sprawdzenia, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wyliczonych wyczerpująco w powołanym przepisie prawa. Jedną z przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 126 kpa, do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio przepisy art. 156 -159 kpa, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 157 § 1 i art. 158 wydaje się postanowienie.

Kolegium wyjaśniło następnie, iż w myśl art. 113 § 1 kpa, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 kpa są "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia, a błąd pisarki - widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki, co do swej istoty stojące na równi z błędami pisarskimi, a zatem tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ decyzyjny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 kpa może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Różnica między "zmianą decyzji" a sprostowaniem decyzji wynika z tego, czy decyzja jest dotknięta wadą istotną, czy też nieistotną, co decyduje również o formie rozstrzygnięcia - decyzją lub postanowieniem.

W ocenie Kolegium nie można w decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu kwestii zmiany charakteru inwestycji, czy uzupełnienia decyzji o wymagane uzgodnienia, traktować jako oczywistej omyłki. Jest to bez wątpienia zmiana decyzji, a nie jej sprostowanie, która mogła być dokonana wyłącznie w trybie określonym w art. 155 kpa, a nie w drodze "sprostowania", o którym mowa w art. 113 § 1 kpa.

Kolegium podniosło również, iż postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. zostało wydane z naruszeniem art. 61 § 1 kpa, który stanowi, iż postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W kwestionowanym postanowieniu stwierdzono, że wniosek o sprostowanie decyzji złożyli inwestorzy, jednak takiego wniosku w aktach administracyjnych nie ma. Tak więc organ niezgodnie ze stanem faktycznym stwierdził w postanowieniu, że jest ono wydane na wniosek stron S. S. i V. W. (obecnie S.).

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, iż postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 113 § 1 oraz art. 61 § 1 kpa, a tym samym należało stwierdzić jego nieważność.

Na opisane wyżej postanowienie V. i S. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się utrzymania w mocy postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. o sprostowaniu decyzji Wójta Gminy S. z dnia 4 grudnia 2001 r. Skarżący podnieśli, iż prowadząc proces inwestycyjny spełniali wszelkie wymogi narzucone ustawą Prawo budowlane. Od początku dokładali starań, by ich zamierzenie inwestycyjne było dla wszystkich stron jasne i zrozumiałe. Strony były informowane o wszystkich wydawanych w sprawie decyzjach i postanowieniach, przy czym nie wnosiły żadnych uwag do ich treści. W skardze ponawiają argumenty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu stwierdzające nieważność ostatecznego postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. o sprostowaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego na działce nr [...] położonej w K. K. wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Rozpoznając niniejszą sprawę pod względem zgodności z prawem, Sąd orzekający doszedł do przekonania, że oba opisane postanowienia Kolegium nie naruszają prawa, a tym samym skarga V. i S. S. nie zasługuje na uwzględnienie.

Okoliczności niniejszej sprawy są niesporne i zostały prawidłowo ustalone. Wnioskiem z dnia 7 listopada 2001 r. V. W. oraz S. S. wystąpili do Wójta Gminy S. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji "dom mieszkalny 200 m2 (hala z przeznaczeniem na pracownię żaglomistrzowską 15 x 40 = 600 m2 ) budynek gospodarczy", usytuowanej na działce nr [...] położonej w K. K. Pismem z dnia 14 listopada 2001 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie "wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu – budynek mieszkalny, budynek gospodarczy na działce nr [...] położonej w K. K". Wójt Gminy S. decyzją z dnia 4 grudnia 2001 r. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego na działce nr [...] położnej w K. K. wraz z infrastrukturą towarzyszącą inwestycji. Następnie Wójt Gminy S. postanowieniem z dnia 15 stycznia 2002 r., podjętym "na wniosek", sprostował wydaną w dniu 4 grudnia 2001 r. decyzję w ten sposób, że zamiast zapisu znajdującego się w punkcie 1 w wierszu 1 decyzji: "budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek gospodarczy na działce nr [...] położonej w ...." ma być "budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek warsztatowy (żaglownia) na działce nr [...] położonej w...". Ponadto, w punkcie 5 rozstrzygnięcia wprowadzono postanowienie: "uzgodnić z Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w K., rzeczoznawcą ds. bezpieczeństwa i higieny pracy, rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych". Wskazano w postanowieniu, iż na podstawie art. 107 § 4 kpa organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia postanowienia, gdyż uwzględnia ono w całości żądanie strony. Postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. stało się ostateczne. W dniu 6 listopada 2009 r. A. W. złożyła wniosek o stwierdzenie jego nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r., stwierdziło nieważność ostatecznego postanowienia Wójta Gminy S. Kolegium wskazało, iż postanowienie Wójta Gminy S. wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 61 § 1 kpa, art. 113 § 1 kpa oraz art. 107 § 4 kpa. Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., działając jako organ II instancji na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia 27 grudnia 2010 r. utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 10 czerwca 2010 r. Organ nadzoru stanął bowiem na stanowisku, iż postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 5 stycznia 2002 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów prawa - art. 61 § 1 kpa oraz art. 113 § 1 kpa.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa, który reguluje tryb stwierdzania nieważności decyzji w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte z urzędu lub jak w niniejszej sprawie na wniosek. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Zgodnie z treścią art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność na charakter trwały;

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Powołany art. 156 § 1 kpa stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z treścią art. 126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2 – 5 oraz art. 109 – 113 kpa, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art. 145 – 152 oraz art. 156 – 159 kpa, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, art. 151 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 kpa, wydaje się postanowienie. Tym samym postanowienia, na które służy zażalenie, postanowienia wydane w wyniku zażalenia, zatwierdzone ugody oraz postanowienia w sprawie ich zatwierdzenia mogą być przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, A. W., uczestniczka postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla spornej inwestycji, wniosła na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r., które wydane zostało na podstawie art. 113 § 1 kpa i od którego przysługiwało zażalenie (art. 113 § 3 kpa). W ocenie wnioskującej postanowienie to wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 113 § 1 kpa oraz art. 6 – 10 kpa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjęto, iż rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, "gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237; także: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992 r., s. 228 i nast. oraz Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Zb. Janowicz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995 r., s. 380 i nast.). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37). Jako rażące naruszenia prawa kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego lecz także przepisów kompetencyjnych, jak również przepisów procesowych

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r., którego nieważność stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., wydane zostało na podstawie art. 113 § 1 kpa. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu postanowienie o sprostowaniu błędów i oczywistych omyłek jest wydawane w postępowaniu wszczynanym z urzędu lub na wniosek strony. Wójt Gminy S. w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2002 r. wskazał, iż postępowanie w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji z dnia 4 grudnia 2001 r. wszczęte zostało na wniosek strony, czego nie potwierdza zawartość akt sprawy administracyjnej. Skoro nie było wniosku strony o wszczęcie postępowania, mogło ono zostać wszczęte z urzędu. W takiej jednak sytuacji organ nie miał prawnej możliwości odstąpić od sporządzenia uzasadnienia postanowienia na mocy art. 107 § 4 kpa, gdyż jest to możliwe jedynie wtedy, gdy treść postanowienia uwzględnia w całości żądanie strony. Natomiast brak wniosku strony o wszczęcie postępowania uniemożliwia określenie żądania strony. Opisane uchybienia organu, acz naruszające wskazane przepisy postępowania, to nie w sposób kwalifikowany, który można określić jako rażący. W tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, co nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.

Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem, że w sposób rażący naruszony został art. 113 § 1 kpa, poprzez wkroczenie postanowieniem o sprostowaniu w merytoryczną treść rozstrzygnięcia z dnia 4 grudnia 2001 r. Przedmiotem sprostowania w tym trybie mogą być jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organ administracji państwowej. Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski - widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, w szczególności niezgodne z jego znaczeniem w języku polskim, widocznie mylna pisownia, odmiana lub ortografia albo widoczne niezamierzone opuszczenie wyrazu lub wyrazów. Inne oczywiste omyłki to zaś omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a więc tylko "omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp." (J. Pokrzywnicki, Postępowanie administracyjne. Komentarz – Podręcznik, Warszawa 1948, s. 210). Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Kr 723/93, ONSA z 1995, Nr 2, poz. 65).

Sprostowanie decyzji (postanowienia) w trybie art. 113 § 1 kpa nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Tym samym nie podlegają prostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki pisarskie istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz co do ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (B. Adamiak, Rektyfikacja decyzji w postępowaniu administracyjnym, Acta Uniwersitatis Wratislaviensis Nr 922, Prawo CLIII, Wrocław 1988, s. 9 – 10). Według utrwalonych poglądów judykatury sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia (por. wyrok. NSA z dnia 4 maja 1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990). Nie można zmienić decyzji przez sprostowanie rozstrzygnięcia sprawy bądź jego przedmiotu choćby nawet podjętego pod wpływem błędu, czyli wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 7 listopada 1990 r., sygn. akt II SA 627/90, ONSA 1991, nr 2, poz. 31), Nie można w trybie art. 113 § 1 uzupełniać decyzji w zakresie rozstrzygnięcia lub jej innego składnika. Sprostowanie może odnosić się tylko do tych elementów, które faktycznie w decyzji istniały a jedynie zostały błędnie wyrażone (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2006 r. IV SA/Wa 2179/05, niepublikowany). Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego (wyrok NSA z dnia 4 maja 1988 r. , sygn. akt III SA 1466/87, OSP 1990, Zeszyt 11-12, poz. 398, z glosa aprobującą W. Tarasa). Niewątpliwie również tryb uregulowany w art. 113 § 1 kpa nie może służyć naprawianiu błędów popełnionych przez organ administracji publicznej w stosowaniu prawa.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, Wójt Gminy S. stosując instytucję sprostowania oczywistej omyłki doskonal w istocie merytorycznej zmiany decyzji z dnia 4 grudnia 2001 r. Sprostowanie polegające na: zastąpieniu zdania "budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek gospodarczy..." zdaniem "budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek warsztatowy (żaglownia)..." oraz polegające na dodaniu obowiązku przeprowadzenia uzgodnień ze stosownymi organami, nie może być kwalifikowane jako oczywista omyłka w rozumieniu art. 113 § 1 kpa. Zmiana treści decyzji w zakresie charakteru planowanej inwestycji oraz dołożenie dodatkowego obowiązku, dotyczy niewątpliwie istoty sprawy i prowadzi do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Natomiast, jak już wcześniej wskazano, sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 kpa nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 581/06, Lex nr 325253).

Sąd zwraca uwagę, co także podkreśliło Kolegium, iż we wniosku z dnia 7 listopada 2001 r. S. S. i V. W. domagali się ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie: "dom mieszkalny 200 m2 (hala z przeznaczeniem na pracownię żaglomistrzowską 15 x 40 m = 600 m2) budynek gospodarczy", zaś organ I instancji powiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie "wydania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu – budynek mieszkalny jednorodzinny, budynek gospodarczy". Zgodzić się trzeba również z organem nadzorczym, że zarówno treść wniosku jak i zawiadomienia co do opisu planowanej inwestycji jest zgodna z decyzją Wójta Gminy S. z dnia 4 grudnia 2001 r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, postanowienie Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2002 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 113 § 1 kpa. Niewątpliwie treść postanowienia pozostaje w sprzeczności z treścią tego przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że postanowienie to nie mogłoby zostać zaakceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Tym samym, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. odpowiada prawu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niezasadną oddalił.