Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 165/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lutego 2007r. sprawy ze skargi J.Ł. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

J.Ł. zgodnie z zaświadczeniem nr [...] wydanym [...] sierpnia 1976r. przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację ( dalej: ZBoWiD ) przyznano prawo do korzystania ze świadczeń określonych w ustawie z 23 października 1975r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz.U. nr 34, poz. 186) z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej od dnia [...] stycznia 1945r. do dnia [...] grudnia 1947r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2001r. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm., dalej: ustawy o kombatantach) orzekł o utracie uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w dniu [...] sierpnia 1976r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach ZBoWiD, dotychczasowe uprawnienia kombatanckie J.Ł. uzyskał z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" pełniąc w tym okresie służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Dalej organ, powołując się na przepisy ustawy o kombatantach, wskazał na konieczność pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego organ stanął na stanowisku, że to skarżący jest zobowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich.

Od tej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym wskazał, między innymi, że w okresie od stycznia 1944r. działał w oddziale partyzanckim, który zajmował się rozbrajaniem Niemców.

Decyzją nr [...] z [...] września 2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lutego 2001r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał argumentację wyrażoną wcześniej, a nadto wskazał, że uprawnienia kombatanckie zachowują osoby, które uzyskały je z tytułów określonych w ustawie o kombatantach oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w jednostkach Wojska Polskiego od [...] maja 1945r. do [...] czerwca 1947r. Oprócz tego, zdaniem organu, okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy, albowiem zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach termin składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z nowego tytułu i za nowy okres wraz z rekomendacją stowarzyszenia kombatanckiego właściwego dla rodzaju działalności upłynął w dniu [...] grudnia 1998r.

Skarżący pismem z [...] stycznia 2002r. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2001r. i przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. Uzasadniając swój wniosek skarżący podał, że udzielał pomocy Żydom z Getta w Lututowie, ukrywał księdza z parafii S. oraz że walczył "z bronią w ręku" z bandami rabunkowymi. Podobne argumenty i wnioski zawarł skarżący w piśmie z [...] marca 2002r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] z [...] października 2003r., na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a., odmówił zmiany własnej decyzji z [...] września 2001r. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, że pismo skarżącego z [...] stycznia 2002r. potraktowane zostało jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie 154 k.p.a. Organ wskazał, że o ile zaszła jedna z przesłanek uchylenia decyzji, gdyż jest ona ostateczna, o tyle skarżący nie wykazał, by za uchyleniem przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. W pozostałym zakresie organ podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację wskazując, że art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz militaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu. Zdaniem organu materiał dowodowy zgromadzony w aktach nie pozwala przyjąć, że skarżący prowadził działalność o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o kombatantach, ani że podlegał represjom w rozumieniu art. 4 ustawy o kombatantach. Ponadto w niniejszej sprawie w ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zachodzą przesłanki do zachowania uprawnień z mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

J.Ł. pismem z [...] listopada 2003r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując że uzupełni dowody w terminie późniejszym.

Wobec tego organ postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2005r. zawiesił postępowanie na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. do czasu przedstawienia przez stronę dodatkowych dokumentów w sprawie.

Postępowanie w sprawie zostało podjęte postanowieniem nr [...] z [...] maja 2005r., zgodnie z wnioskiem skarżącego.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2005r. organ utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2003r. o odmowie zmiany decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał stanowisko wyrażone uprzednio, a nadto odniósł się do nowych dowodów powołanych przez skarżącego. Zdaniem organu, oświadczenia świadka W.P. i H.N. nie pozwalają na przyjęcie, że działalność skarżącego wyczerpuje przesłanki wskazane w art. 2 ust. 31 ustawy o kombatantach. W ocenie organu są one niewiarygodne albowiem, jak wynika z życiorysu złożonego przez skarżącego w aktach ZBoWiD, w lipcu 1941r. uciekł on z robót przymusowych i od tego czasu do stycznia 1945r. ukrywał się. Organ wskazał, że oświadczenia podobnej treści znajdują się w pismach skarżącego z dnia [...] października 2001r., [...] stycznia 2001r. i [...] lutego 2001r. Ponadto okoliczność rozbrajania żołnierzy niemieckich nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J.Ł. podtrzymał swoje wcześniejsze twierdzenia i wniósł o uchylenie decyzji nr [...] z [...] grudnia 2005r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu [...] lutego 2007r. skarżący przedstawił i złożył do akt kopie zaświadczenia tymczasowego z [...] marca 1945r. wystawionego przez Dowódcę Kompanii Operacyjnej M.O. oraz rozkazu dziennego nr [...] Komendanta Powiatowego M.O. w A. z [...] czerwca 1945r., które jednak nie wypłynęły na zmianę stanowiska organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nr [...] z [...] grudnia 2005r. utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z [...] października 2003r. o odmowie zmiany decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Sprawa uprawnień kombatanckich została rozstrzygnięta ostateczną decyzją nr [...] z [...] września 2001r., która mimo prawidłowego pouczenia nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Kolejne pisma wnoszone przez skarżącego do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potraktowane zostały na podstawie art. 235 § 1 k.p.a., jako przesłanka do wszczęcia postępowania w trybie art. 154 § 1 k.p.a., który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem Sądu takie rozwiązanie organu jest trafne z punktu widzenia interesu skarżącego i nie jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, skoro organ stwierdził brak przesłanek do wznowienia postępowania, bądź stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2001r. (vide: wyrok NSA z 14 czerwca 2005r. sygn. akt OSK 1667/04 publ.: LEX nr 171686 ).

Jednocześnie wskazać należy, że skarżący nie przedstawił żadnych nowych dowodów, opierał swoje żądanie na wcześniej powoływanych twierdzeniach. Wobec tego należy stwierdzić, że nie istniały przesłanki pozwalające organowi administracji na przyjęcie, że dotychczasowe uprawnienia kombatanckie przysługiwały skarżącemu na podstawie innej, niż uczestnictwo w walkach o utrwalenie władzy ludowej, wskazanej w art. 1 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz.U. z 1975r. nr 34, poz. 186). W tej mierze należy uznać, że organ dopuścił jako dowód wszystko to, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Podkreślić należy, że organ zawieszając postępowanie postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2005r. stworzył skarżącemu możliwość przedłożenia stosownych dokumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji organu i inne ukształtowanie uprawnień skarżącego. Przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. z 1997r. nr 116, poz. 745, dalej: rozporządzenie) określają, że organ wzywa osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie, do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. Reasumując powyższe, w niniejszej sprawie to skarżący był zobowiązany, zgodnie zresztą z własnym interesem prawnym, do przedstawienia stosownych dowodów i powołania okoliczności.

Decyzję nr [...] z [...] grudnia 2005r. organ wydał w oparciu o analizę przedłożonych przez skarżącego dokumentów, w tym też pisemnych oświadczeń świadków i w tym zakresie brak jest podstaw do przyjęcia, ze doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa procesowego w tym art. 7 i art. 77 k.p.a.

Sad nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, uznał za konieczne odniesienie się do kwestii oceny przepisów prawa materialnego przez organ.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości zasadność wszczęcia i prowadzenia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania weryfikacyjnego w niniejszej sprawie. Takie działanie organu znajduje bowiem umocowanie w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. z 1997r. nr 116, poz. 745, dalej: rozporządzenie). Przepisy powołanych aktów prawnych obligują organ do wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich między innymi osób, które takie uprawnienia uzyskały z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" - art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

Zdaniem Sądu dokumenty zgromadzone w aktach sprawy przesądzają o tym, że uprawnienia kombatanckie skarżący nabył z tytułu uczestniczenia w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Rozstrzygając w niniejszej sprawie zarówno organ jak i Sąd nie kwestionują postawy skarżącego i czynnego udziału w zwalczaniu zbrojnych band, w czasie wojny, czy tuż po jej zakończeniu. Istotą tej sprawy jest jednak kwestia uprawnień kombatanckich, a te są uzależnione od spełnienia przesłanek wskazanych w ustawie o kombatantach. Już w preambule cytowanej ustawy wskazano, że odnosi się ona do osób mających szczególne zasługi dla Polski, w tym tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc życia i zdrowia na polach walki zbrojnej - w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej - z narażeniem na represje. Mając na uwadze treść preambuły oraz ustalony przez organ stan fatyczny nie sposób przyjąć, aby do skarżącego miał zastosowanie przepis art. 1 ust. pkt 6 - albowiem przedstawione przez niego dokumenty wskazują jedynie na jego działalność w Milicji Obywatelskiej, która z godnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 9 lutego 2001r.sygn. akt III RN 59/00 (publ.: OSNP 2001/19/572) nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach.

Brak jest również przesłanek i dowodów na działalność skarżącego określoną w art. 2 pkt 31 czyli dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia prawa i w związku z tym na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ I. Kucznerowicz

KP