Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 723/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 110c par. 1, par. 2 i par. 4, art. 110m par. 1, art. 110s par. 1, art. 110u par. 1;
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 10 par. 1;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Ewa Rojek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia ... nr ... w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego R. W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej (Dyrektor) postanowieniem

z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r.

nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zgłoszonych przez zobowiązanego H. K. zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w miejscowości W., sklasyfikowanej jako grunty zabudowane budynkiem mieszkalnym i niezabudowane, składającej się z działek

o numerach ewidencyjnych 231, 232, dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...]

Organ ustalił, że Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku H. K., na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Burmistrza [...] i Gminy S.. Naczelnik zajął nieruchomość opisaną

w sentencji postanowienia. Wyznaczony biegły rzeczoznawca sporządził [...] r. operat szacunkowy. Protokołem z [...] r. Naczelnik zakończył czynności opisu i oszacowania. Wartość nieruchomości została określona na kwotę [...]zł.

Na opis i oszacowanie zobowiązany H. K. złożył w terminie zarzuty: sporządzenia operatu szacunkowego w sposób nierzetelny (komornik nie oszacował wnętrza domu) oraz zaniżenia wartości nieruchomości (dom był już raz szacowany, teraz drugi raz został oszacowany po obniżonej cenie). Strona ponadto wniosła o wyznaczenie innego rzeczoznawcy i ponowną wycenę nieruchomości.

Naczelnik [...] r. wydał postanowienie, w którym uznał za nieuzasadnione zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty. Na postanowienie to strona złożyła zażalenie, podnosząc ww. kwestie zawarte w zarzutach do opisu i oszacowania.

Rozpoznając zażalenie Dyrektor wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 110m § 1, art. 110u § 1, art. 110s § 1, art. 110r § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U.2020.1427 ze zm.) dalej "u.p.e.a." oraz przepisy regulujące sposób przeprowadzania opisu i oszacowania nieruchomości, tj. art. 15 ust. 1, art. 152, art. 153 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U.2020.1990). dalej "u.g.n." i § 49, § 55 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 maja 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

W ocenie Dyrektora brak jest możliwości zakwestionowania przez organ egzekucyjny operatu szacunkowego ze względów merytorycznych. Tylko biegły, jako profesjonalista w swojej dziedzinie posiada wiedzę na temat czynników oddziaływujących na wartość nieruchomości. Ustawodawca zadbał o rzetelność działań biegłego poprzez ustanowienie sformalizowanego procesu wyceny nieruchomości w ww. przepisach o gospodarce nieruchomościami. Opinia biegłego powinna podlegać ocenie ze strony organu egzekucyjnego przede wszystkim z punktu widzenia spełnienia kryteriów określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ egzekucyjny nie powinien kwestionować przyjętych przez rzeczoznawcę metod wyceny. Autor wyceny winien wskazać wybrane metody oraz uzasadnić, dlaczego do analizy rynku przyjął takie, a nie inne transakcje. Wszelkie zastosowane współczynniki i korekty powinny być również szczegółowo wyjaśnione. Ich wysokość ma bezpośredni wpływ na wynik wyceny, dlatego też z opinii biegłego powinno jednoznacznie wynikać, w jaki sposób i dlaczego przyjął konkretne wartości tych współczynników. Organ egzekucyjny musi mieć możliwość oceny, na jakich przesłankach biegły oparł swoje konkluzje oraz możliwość skontrolowania prawidłowości wnioskowania biegłego. O ile sporządzenie operatu szacunkowego wymaga wiadomości specjalnych i stosownych kwalifikacji, to jednak musi być dokonane w sposób, który umożliwia jego weryfikację.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy określając wartość rynkową nieruchomości [...] r. uwzględnił wszystkie niezbędne parametry istotne do jej ustalenia w podejściu porównawczym metodą porównania parami oraz metodą korygowania ceny średniej. Ponadto operat szacunkowy zawierał wszystkie wymagane elementy przewidziane przepisami prawa. Na podstawie ww. dokumentu, Naczelnik [...] r. sporządził w sposób prawidłowy protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Dyrektor wskazał, że zobowiązany podnosząc zarzut zaniżenia wartości, nie poparł go żadnymi dowodami. Powołał się jedynie na wycenę wykonaną w przeszłości w związku z postępowaniem prowadzonym przez komornika sądowego. Jednak na tą okoliczność nie przedstawił również żadnego dowodu. Cena oszacowania zostanie poddana weryfikacji w toku licytacji, co nie wyklucza możliwość osiągnięcia ceny znacznie wyższej od oszacowanej.

Odnośnie zarzutu wykonania operatu w sposób nierzetelny i nieprawidłowy, poprzez nie oszacowanie wnętrza domu Dyrektor wskazał, że wizja lokalna badanej nieruchomości odbyła się [...] r. w obecności przedstawiciela organu egzekucyjnego, syna właściciela oraz Policji. Rzeczoznawcy uniemożliwiono wejście do wnętrza budynku. Z zewnątrz wykonano zdjęcie jednego pomieszczenia - kuchni, aby zobrazować standard budynku jaki panuje w pomieszczeniach. Z załączonego operatu wynika, że standard wykończenia pomieszczenia jest niski, występuje w nim wilgoć, gdyż tynki odlatują od ścian. Budynek jest zaniedbany, a stolarka okienna

i drzwiowa nadaje się do wymiany. Z wykonanej dokumentacji technicznej wynika, że budynek od dłuższego czasu jest niezamieszkały.

Na powyższe postanowienie H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której ponowił zarzuty zawarte w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z [...] r. pełnomocnik skarżącego wniósł

o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie:

1. art. 15 oraz art. 124 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a oraz w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a.;

2. art. 110c § 1, § 2 i § 4 oraz art. 110m § 1, art. 110s § 1 u.p.e.a.;

3. art. 7, art. 7b, art. 8, art.9, art.10 § 1 i § 3, art. 11, art. 68, art.77 § 1 k.p.a. w zw.

z art. 18 u.p.e.a.

Uzasadniając zarzuty pełnomocnik wskazał, że zobowiązany nie został prawidłowo wezwany do zapłaty, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, należności pieniężnych wynikających z tegoż zawiadomienia i nie został zawiadomiony o zajęciu nieruchomości. Z potwierdzenia odbioru zawiadomienia

o zajęciu nieruchomości i wezwania do zapłaty należności pieniężnej (w aktach sprawy) wynika, że pismo doręczono adresatowi i jednocześnie zaznaczono, że

"z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt., pismo pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP S. ". Nie wiadomo zatem, czy doręczono zobowiązanemu zawiadomienie i wezwanie do dobrowolnego spełnienia świadczenia pieniężnego, czy też uznano że nastąpiło doręczenie zastępcze.

Ponadto, w księdze wieczystej nieruchomości brak jest wzmianki o wszczęciu egzekucji przedmiotowej nieruchomości przez Naczelnika wbrew zapisom

art. 110 § 2-2b u.p.e.a. Zajęcie nieruchomości jest natomiast skuteczne z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania do zapłaty, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów (art. 110 c § 4u.p.e.a.)

Skoro w sprawie nie doszło do zajęcia nieruchomości, to dalsze czynności organu egzekucyjnego były niedopuszczalne i nie mogły być realizowane,

a w konsekwencji są bezskuteczne.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego słuszny jest też zarzut odnośnie rzetelności wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego. Naczelnik w uzasadnieniu postanowienia stwierdza, że oględziny zostały przeprowadzone wyłącznie na zewnątrz budynku, bez możliwości wejścia do środka budynku. Nota bene nie wiadomo, o który budynek chodzi, czy o budynek mieszkalny, czy o inne budynki położone na przedmiotowych nieruchomościach. Uzasadnienie postanowienia Naczelnika jest nielogiczne i wewnętrznie sprzeczne. Po pierwsze rzeczoznawca nie mógł dokonać oceny stanu pozostałych pomieszczeń, jeżeli nie wszedł do wnętrza budynku. Nie mógł zatem szczegółowo dokonać opisu i wyceny pomieszczeń, w których nie był. Po wtóre stan jednego pomieszczenia w budynku trzypiętrowym nie może być oceniany na podstawie domysłów rzeczoznawcy, czy subiektywnych odczuć, a powinien być wiernym odzwierciedleniem stanu faktycznego. Bez fizycznej obecności rzeczoznawcy w poszczególnych pomieszczeniach budynku mieszkalnego nie może on rzetelnie ustalić wartości nieruchomości, jakie występują instalacje w budynku i jaki jest ich stan techniczny.

W toku postępowania doszło także do naruszenia art. 10 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z protokołu lustracji nieruchomości sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego [...] r. wynika, że w czynnościach tych nie brał udziału skarżący. Z dokumentacji nie wynika czy został on prawidłowo powiadomiony, a także w jakim charakterze w czynnościach lustracji nieruchomości udział brał J. K., czy był uprawniony do reprezentowania zobowiązanego. Brak udziału zobowiązanego narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Oczywistym jest, że udział zobowiązanego w czynnościach lustracji umożliwiłby wejście do wszystkich pomieszczeń i rzetelnej oceny ich stanu, wyposażenia m.in. w instalacje, a w konsekwencji rzetelnej wyceny nieruchomości.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. strona wskazała, że w toku postępowania podnoszono, że nieruchomość była przedmiotem wyceny dokonanej w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego i wartość tej nieruchomości była zdecydowanie wyższa od wartości ustalonej przez rzeczoznawcę. A zatem skarżący wskazał argumenty na poparcie swojego stanowiska. Natomiast rolą organu prowadzącego postępowanie na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a. było w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby Naczelnik zwrócił się do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Busku - Zdroju, który prowadził egzekucję przeciwko H. K. o udostępnienie operatu sporządzonego na potrzeby egzekucji komorniczej. Ponadto obowiązkiem organu w myśl art. 9 k.p.a. było poinformowanie zobowiązanego o możliwościach przedłożenia stosownych dowodów na poparcie zarzutów co do zaniżenia wartości nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - a ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2022.329), dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – działając w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Zgodnie z treścią art. 135 P.p.s.a Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Wobec tego, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wydane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego H. K., czyli akt, o którym mowa w art. 119 pkt 3 P.p.s.a., kierując się opisanymi powyżej kryteriami, Sąd dokonał jego kontroli w trybie uproszczonym. W jej wyniku stwierdził, że zarówno postanowienie Dyrektora jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika naruszają przepisy postępowania administracyjnego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednakże już w tym miejscu zaznaczenia wymaga, że Sąd nie podzielił wszystkich podniesionych w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego zarzutów, o czym będzie mowa poniżej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie został uwzględniony przez Sąd eksponowany w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego zarzut naruszenia art. 110c § 1, 2 i 4 u.p.e.a. Sprowadzał się on do twierdzenia, że skarżący nie został prawidłowo wezwany do zapłaty należności pieniężnych w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia. Wskazano, że ze znajdującego się na karcie 19 akt sprawy, potwierdzenia odbioru zawiadomienia o zajęciu nieruchomości i wezwania do zapłaty nie wynika, czy doręczono przesyłkę zobowiązanemu, czy też uznano ją za doręczoną zastępczo. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, skoro w sprawie nie doszło do zajęcia nieruchomości, to dalsze czynności organu egzekucyjnego (wyznaczenie rzeczoznawcy majątkowego, przystąpienie do opisu i oszacowania nieruchomości) były niedopuszczalne, nie mogły być realizowane, a w konsekwencji były bezskuteczne.

Zgodnie z treścią art. 110c § 1, 2 i 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania zgodnie z § 2-2b, z tym że odpowiednio dla zobowiązanego, małżonka zobowiązanego i innego podmiotu, na który przeniesiono prawo własności nieruchomości, którym nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów wraz z odpisem wezwania, z zastrzeżeniem § 5.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w dniu [...] r. sporządzone zostało zajęcie nieruchomości, w którego treści organ wezwał zobowiązanego do zapłaty, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami, kosztami upomnienia oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł. pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Powyższe pismo przesłano H. K. na adres: [...]

Jak wynika z informacji zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, zawiadomienie zostało podjęte przez H. K. osobiście w dniu [...] r. Świadczy o tym jednoznacznie własnoręczny podpis skarżącego oraz data. Otrzymanie przesyłki w tym dniu potwierdziła również osoba wydająca korespondencję.

Zauważenia wymaga, że kwestia prawidłowości doręczenia wezwania nie była dotychczas podnoszona przez stronę, natomiast organ nie miał wątpliwości co do sposobu doręczenia przesyłki. Jak bowiem wskazał Naczelnik na stronie 2 uzasadnienia swojego postanowienia "zajęcie nieruchomości nastąpiło poprzez wezwanie z dnia [...] r. do zapłaty (...) egzekwowanej należności (...). Wezwanie do zapłaty zobowiązany odebrał w dniu [...] r.".

Odnosząc się natomiast do widniejących na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacji w punkcie 2 i 3: "Z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt 1 pismo pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP S. w dniu [...] r. (zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata)" oraz "Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni pismo awizowano powtórnie w dniu [...] r." należy podnieść, że w żaden sposób nie świadczą one o wadliwości tego dokumentu. Wręcz przeciwnie, wskazują na prawidłowe odczytanie przez podmiot doręczający obowiązków ujętych w art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

Gdyby przesyłka nie została przez stronę odebrana, doręczenie byłoby dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., a pismo pozostawiono by w aktach sprawy. Sytuacja taka nie zaistniała jednak w kontrolowanej sprawie.

Nie ma bowiem wątpliwości, że zawiadomienie wraz z wezwaniem do zapłaty należności pieniężnej zostało przez zobowiązanego podjęte osobiście w dniu [...] r., a w konsekwencji w realiach sprawy dokonano zajęcia nieruchomości. Organ miał zatem prawną możliwość podejmowania dalszych czynności zmierzających do opisu i oszacowania nieruchomości.

Przystępując do dalszych rozważań wskazać należy, że stosownie do treści art. 110m § 1 u.p.e.a., po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Do oszacowania wartości zajętej nieruchomości organ egzekucyjny wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami (art. 110s § 1 u.p.e.a.).

W myśl zaś art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Przepis art. 110u u.p.e.a. nie określa okoliczności czy przesłanek stanowiących podstawę zarzutów, lecz jedynie wskazuje, że mogą one dotyczyć wyłącznie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Tym samym ich przedmiotem mogą być wszystkie kwestie związane z tą czynnością.

Oczywistym jest także, że w ramach trwającego postępowania egzekucyjnego organy obowiązane są przestrzegać i zapewniać realizację zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Innymi słowy, organ ma obowiązek zapewnić stronie możliwość czynnego udziału w czynnościach, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Kontrolując zaskarżone postanowienie Sąd doszedł do przekonania, że organy naruszyły art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że wyznaczony przez organ rzeczoznawca majątkowy A. W. ustaliła termin oględzin nieruchomości na miejscu w dniu [...] r. W aktach sprawy na karcie nr [...] znajduje się zawiadomienie z dnia [...] r. o oględzinach nieruchomości położonej w miejscowości W., gmina P., nr [...] i 232, które zostaną przeprowadzone dnia [...] r. Jakkolwiek z jego treści wynika, że zostało ono skierowane do zobowiązanego poprzez zawarcie stwierdzenia "Do wiadomości: H. K., zam. [...], [...]", to brak jest w aktach sprawy dowodu doręczenia tego pisma zobowiązanemu na wskazany adres.

Jak wynika dalej z dokonanych przez Sąd ustaleń do lustracji nieruchomości doszło w dniu [...] r., jednakże zobowiązany nie był obecny w czasie kiedy czynności tej dokonywano.

Z protokołu lustracji (karta nr [...]) wynika jednoznacznie, że obecny podczas oględzin nieruchomości był J. K. – syn właściciela, który odmówił podpisania protokołu, nie złożył również żadnego dokumentu, na podstawie którego byłby upoważniony przez ojca do występowania w jego imieniu.

Nieobecność skarżącego skutkowała m.in. tym, że wizję lokalną przeprowadzono tylko na zewnątrz budynku mieszkalnego, bez możliwości wejścia do niego.

Również w sporządzonym operacie szacunkowym nieruchomości (karta nr [...]) rzeczoznawca majątkowy w punkcie 3 Stan techniczno – użytkowy nieruchomości, podpunkcie 3.3 dotyczącym budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych, zawarł informację, że opis techniczny został dokonany na podstawie wizji lokalnej bez możliwości wejścia do wnętrza budynków. Dla zobrazowania standardu jaki panuje w pomieszczeniach budynku mieszkalnego wykonano zdjęcie z okna jednego pomieszczenia - kuchni.

Niewątpliwie okoliczność braku udziału strony w czynności lustracji nieruchomości, będąca konsekwencją jej niezawiadomienia o terminie przeprowadzenia tej czynności, stanowi uchybienie procesowe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieobecność zobowiązanego powodowała bowiem m.in. brak możliwości wejścia do budynku mieszkalnego podlegającego ocenie i oszacowaniu wartości, a tym samym brak możliwości oceny stanu technicznego wewnątrz budynku, oceny stanu poszczególnych pomieszczeń i instalacji tam się znajdujących.

Jednakże, jak już wskazano powyżej, w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu doręczenia zobowiązanemu H. K. zawiadomienia o terminie dokonania lustracji nieruchomości na miejscu w dniu [...] r.

Jednocześnie o wiedzy strony o terminie tej czynności może świadczyć obecność syna – J. K..

Zestawienie powyższych okoliczności nie pozwala na dokonanie przez Sąd jednoznacznej oceny, czy stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu egzekucyjnym, polegający na poinformowaniu jej o istotnej dla opisu i oszacowania nieruchomości czynności, polegającej na przeprowadzeniu przez rzeczoznawcę majątkowego oględzin tejże nieruchomości na miejscu.

Brak w aktach postępowania egzekucyjnego dowodu doręczenia zobowiązanemu powyżej opisanego zawiadomienia o zaplanowanych na dzień [...] r. czynnościach, powoduje, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie Naczelnika uchylają się spod kontroli Sądu, czyniąc niemożliwym wypowiedzenie się co do zadośćuczynienia, bądź nie zasadzie czynnego udziału strony przy przeprowadzeniu istotnej dla przedmiotu sprawy czynności.

Procesowy charakter stwierdzonych naruszeń oraz konieczność dokonania przez organ ustaleń w zakresie zapewnienia stronie czynnego udziału w czynności lustracji nieruchomości na miejscu powoduje, że przedwczesnym jest wypowiadanie się co do dalszych, podniesionych w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego zarzutów.

W ponownie prowadzonym postępowaniu w sprawie złożonych przez stronę zarzutów organ ustali, czy doszło do skutecznego zawiadomienia strony o terminie oględzin nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego i czy tym samym zobowiązanemu zapewniono możliwość czynnego udziału w tej czynności. Następnie, mając na uwadze wynik dokonanych ustaleń organ oceni ponownie zasadność zarzutów, w tym podnoszone przez stronę uwagi na temat braku opisu i wyceny pomieszczeń wewnątrz budynku, ich stanu technicznego oraz znajdujących się w nim instalacji.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu dla pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach pomocy prawnej - R. W. orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie 250 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r, poz. 68).