Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 763/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 17, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 P.p.s.a., art. 134 par. 1 P.p.s.a., art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, art. 139 Kpa, art. 156 par. 1 Kpa, art. 80 Kpa.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi O. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej O. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 Kpa (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm) art. 3 pkt.17, art. 51 ust. 1 pkt.2, art. 80 ust. 2 pkt.1, art. 81 ust. 1 pkt.2, art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. -Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2003r. nr 207 poz. 2016 z późn. zm.), po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie samowoli budowlanej, na działce nr[...] – nałożył na K. T. i S. K.T. zam., obowiązek wykonania określonych niżej czynności w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami:

1. nakazał wykonanie następujących robót budowlanych :

- w mieszkaniu nr O.C., naprawić uszkodzenia i zarysowania ścian działowych pomiędzy () a (), powstałe przy wykonywaniu przejścia pomiędzy pokojem a kuchnią w mieszkaniu nr , wraz z przywróceniem wyglądu tych ścian do stanu z przed powstania uszkodzeń,

2. ustalił termin wykonania obowiązku nałożonego w pkt., do dnia[...],

3. zobowiązał do zawiadomienia Inspektora Nadzoru Budowlanego o wykonaniu obowiązków nałożonych w niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ ten wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wszczęto z urzędu w związku z pismem O. C. z dnia [...] dokonano oględzin budynku i stwierdzono, że w lokalu mieszkalnym nr na budynku wykonano roboty budowlane polegające na:

- rozebraniu ściany działowej grub. cegły pomiędzy pokojem a kuchnią," na długości,

- powstały otwór przesklepiono podciągiem - belką stalową dwuteową,

- podciąg oparto na ścianie oraz na słupach drewnianych o przekroju i obudowano płytą gipsowo-kartonową.

W lokalu mieszkalnym w miejscu nad rozebraną ścianą powstały zarysowania w istniejących ścianach działowych usytuowanych pomiędzy kuchnią a pokojem oraz kuchnią a przedpokojem.

Organ ustalił, że wymienione roboty budowlane zostały wykonane bez dokonania zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę i wyjaśnił, że wykonanie robót budowlanych polegających na remoncie części obiektu tj. lokalu mieszkalnego nr, nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (art.29 ust.2 pkt.1 Prawa budowlanego), lecz podlega obowiązkowi zgłoszenia właściwemu organowi (art:30 ust. 1 pkt.2). Inwestor takiego zgłoszenia nie dokonał.

W związku z powyższym powstały uzasadnione wątpliwości co do jakości wbudowanych wyrobów budowlanych, wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. W danej sytuacji, w celu udowodnienia, że roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z przepisami i sztuką budowlaną, wymagana jest ocena techniczna obiektu pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów techniczno-budowlanych.

Wobec prowadzenia robót budowlanych bez prawomocnego zgłoszenia organ nadzoru budowlanego na podstawie art.50 Prawa budowlanego był upoważniony do wstrzymania robót budowlanych i do nałożenia obowiązku przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia, oceny technicznej wraz ze wskazaniem prac które należy wykonać, by doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami, co orzeczono w sentencji postanowienia [...].

Strona z obowiązku się wywiązała i z zachowaniem terminu, w dniu [...] złożyła ocenę techniczną budynku mieszkalnego, autorstwa M. B. Dokument ten odnosił się do ogólnego stanu obiektu, lecz zabrakło w nim oceny pod kątem prawidłowości wykonanych robót i ich wpływu na stan techniczny budynku, a w szczególności analizy takich aspektów, jak:

1. Sposób oparcia belki - czy jest to oparcie prawidłowe, wykonane zgodnie ze sztuką budowlana i zapewniające przeniesienie obciążeń ze ścianki powyżej i z dachu a także czy belka jest odpowiednio zakotwiona w ściance z jednej strony a w gnieździe w ścianie nośnej z drugiej strony.

2. Dobór belki - czy zapewnia przeniesienie obciążeń, czy nie występują nadmierne ugięcia.

3. Sposób oparcia ścianki powyżej na belce - osiowość oparcia, równomierność oparcia.

4. Stabilność przyjętego rozwiązania - czy te roboty zapewniają dalsze stabilne i bezpieczne użytkowanie obiektu jako całości.

5. Czy zastosowanie drewnianych słupków podpierających belkę stalową może zastąpić zaprojektowany przez P. słup z kształtownika stalowego.

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] wezwano stronę do uzupełnienia oceny technicznej do dnia[...].

Uzupełnienie zostało złożone w siedzibie PINB w dniu [...]. Autor opracowania, M. B. stwierdził w nim, że zastosowanie nadproża miało charakter jedynie lokalny i oddziaływało na ściankę działową a nie ma wpływu na konstrukcję innych ścian. Oparcie belki służącej jako nadproże a wykonanej z dwuteownika, wsparte jest na ścianie i zakotwione w gnieździe ściany nośnej () na długości a z drugiej strony () podparta jest na długości. Oparcie wykonane jest zgodnie z normą i ze sztuką budowlaną. Sposób zakotwienia belki gwarantuje pewne przeniesienie obciążeń ze ścianki powyżej oraz z dachu, a także wyklucza przemieszczanie się nadproża zarówno wzdłuż jak i w poprzek ścianki. Podparcie ścianki nad nadprożem wykonane jest z poduszki betonowej i zapobiega uszkodzeniu i odkształceniu się cegieł w bezpośrednim zetknięciu się z elementem stalowym. Nadproże zamontowano osiowo w stosunku do ścianki przenoszącej obciążenie z piętra jak i do ścianki, na której zostało ono zamocowane. Przyjęte rozwiązania statyczne i wytrzymałościowe oraz dobór zastosowanych materiałów są prawidłowe i zgodne ze sztuką budowlaną a rozwiązania przyjęte w trakcie wykonywanych prac remontowych gwarantują dalsze stabilne i bezpieczne użytkowanie budynku mieszkalnego .

Organ nadmienił, że nadzór budowlany dodatkowo dwukrotnie w dniu [...]. () dokonywał sprawdzenia stanu lokalu skarżącej w związku ze zgłaszaniem przez nią stanu zagrożenia - zagrożenia w obu przypadkach nie stwierdzono. Pęknięcia i zarysowania ścianek działowych spowodowane robotami prowadzonymi przez sąsiada z parteru nie uległy powiększeniu. Pozostałe, wskazane przez O.C. na ścianach nośnych w innych pomieszczeniach, nie mają związku z tymi robotami, lecz są wynikiem tzw; " " budynku. Obiekty budowlane, a w szczególności te ze stropami drewnianymi łatwiej poddają się wszelkim odkształceniom występującym podczas ich eksploatacji, co objawia się m. in. możliwością pojawiania się zarysowań w miejscach takich jak styk stropów ze ścianami czy otwory okienne i drzwiowe. Pęknięcia tynku widoczne też są w miejscach ich osłabienia np. tam, gdzie tynk stracił przyczepność do ściany (tzw. " "). Zjawiska te poza pogorszeniem estetyki wnętrz nie mają wpływu na bezpieczeństwo budynku.

Podsumowując powyższe ustalenia i rozważania PINB stwierdził, że wykonanie wyszczególnionych robót remontowych budynku nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (art.28 ust.2 pkt.4), lecz podlega obowiązkowi zgłoszenia właściwemu organowi (art.30 ust.1 pkt.2). Inwestor takiego zgłoszenia nie dokonał, co wyczerpuje przypadek wykonywania robót, o którym mowa w art.50 ust.1 pkt 1, czyli prowadzeniem robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Zaistniałą sytuację reguluje art. 51 ust. 7, stanowiący, że przepisy ust.1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 art. 51 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób o, którym mowa w art. 50 ust. 1. Zgodnie z powyższym, organ nadzoru budowlanego w takim przypadku nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (art. 51 ust. 1 pkt.2), a następnie, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, sprawdza wykonanie obowiązku i wydaje decyzję (art. 51 ust 3):

1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo

2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

W rozpatrywanej sytuacji, rozwiązania przyjęte w trakcie wykonywanych prac remontowych gwarantują - zgodnie z opinią techniczną - dalsze stabilne i bezpieczne użytkowanie budynku mieszkalnego, a wykonane roboty nie naruszały przepisów techniczno-budowlanych. Do rozstrzygnięcia pozostała sprawa uszkodzenia i zarysowania ścian działowych pomiędzy kuchnią a pokojem oraz kuchnią a przedpokojem i sufitu () w zlokalizowanym na pierwszym piętrze w mieszkaniu O.C. Bezwzględnie, przyczyną powstania w/w uszkodzeń było niedostateczne zabezpieczenie ściany powyżej, przy wykonywaniu przez K. T. i S. K.-T. robót budowlanych związanych z realizacją przejścia pomiędzy pokojem a kuchnią w mieszkaniu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 51 ust.1 pkt.2, organ nadzoru budowlanego obowiązany był do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem określając termin ich wykonania, co orzeczono w sentencji decyzji.

O. C., współwłaścicielka budynku mieszkalnego, wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji zarzucając "- K. T. i S.K. – T. powstałe [...] w warunkach." Odwołująca się wyjaśniła, że wcześniejsze zniszczenie jej kuchni nastąpiło także z powodu wykonanych przez sąsiadów prac remontowych w warunkach budowlanej przez sąsiadów[...]. Podczas wykonywania w dniu [...] robót budowlanych sąsiedzi z parteru ponownie uszkodzili jej lokal (protokołu z oględzin z dnia[...]). Sąsiedzi zlekceważyli procedury określone w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia[...], wydanym po analizie projektu budowlanego B. P. z [...], które po apelacji nakazywało sąsiadom spełnienie formalności w Starostwie, gwarantując zabezpieczenie interesów skarżącej oraz wykonania przez sąsiadów robót budowlanych po uzyskaniu pozwolenia, pod nadzorem fachowca.

Wnosząca odwołanie podniosła dalej, że sąsiedzi " nie podjęli żadnych starań o pozwolenie na prace remontowe w Starostwie," i w warunkach samowoli budowlanej wyburzyli ścianę południową, jednocześnie uszkadzając lokal skarżącej, o czym świadczą występujące pęknięcia i zarysowania na: ścianie południowej kuchni, ścianie północnej pokoju z oknem od południa, ścianie wschodniej kuchni, ścianie południowej korytarza oraz w ścianie nośnej zachodniej pokoju z oknami. Ponadto lokal skarżącej stracił stabilność, drga podczas spokojnego chodzenia oraz podczas przejeżdżania pojazdów, co nie miało miejsca wcześniej, a powstałe zarysowania już jako pęknięcia pogłębiają się. Zdaniem skarżącej remont w jej lokalu będzie miał sens dopiero "po zapewnieniu kondygnacji podparcia przez ścianę południową kuchni, tak jak było dotychczas", zgodnie z zaleceniami zawartymi w opinii H. S. z dnia[...]. PINB w zaskarżonej decyzji nawet nie odniósł się do ww. opinii, nie podał podstaw prawnych jej odrzucenia. Na tej podstawie skarżąca twierdzi, że organ powiatowy jest stronniczy, a w sprawie znak: [...] bez zarzutu zaakceptował " " J. i M., którą należało odrzucić, a zaakceptować opinię p. H. S.

Domagając się odrzucenia oceny technicznej wykonanej przez M. B., skarżąca podniosła, że sąsiad nie dostarczył tej opinii w terminie tj. do dnia [...] w zakresie prawidłowości wykonanych robót i ich wpływu na stan techniczny budynku. W opinii przedłożonej po terminie pominięto także ważny dla sprawy - zaleceń dodatkowych dotyczący prawidłowości podparcia tregli cegły podpartej drewnianymi kołkami, podczas gdy autor projektu, rozpatrywanego w sądzie - B. P., zalecał słupki z kształtownika stalowego.

Wobec powyższego wnosząca odwołanie:

1. domagała się "doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego - wstawienia wyburzonej ściany południowej w kuchni jako ściany pełniącej rolę ściany nośnej w domu zbudowanym przed wojną, na tej ścianie opiera się ściana i więźby podpierającej dach. To gwarantuje jej też zapis w księdze wieczystej[...], o którym pisała w dn. [...]i który dostarczyła do akt sprawy. Ta ściana stabilizuje dach,"

2. oświadczyła, że potężna metalowa tregla nie została zakotwiona z dwóch stron w ścianach nośnych, jej podparcie jest prowizoryczne,

3. stwierdziła, że nie ma sensu remontowanie uszkodzonych ścian piętra w sytuacji, gdy nie zapewniono stabilnego podparcia na parterze,

4. zaakceptowała punkt [...] decyzji organu I instancji z dnia [...] o obowiązku wykonania robót budowlanych w jej lokalu w ten sposób, że ja wynajmie fachowca, a sąsiedzi pokryją koszt faktury za robociznę i koszt faktury za zużyte materiały do naprawy zniszczeń,

5. wniosła o ustalenie nowego terminu wykonania obowiązku naprawy - 7 miesięcy po uprawomocnieniu się decyzji,

6. podniosła, że zbyt wczesna naprawa ścian. bez wstawienia wyburzonej ściany nie ustabilizuje domu,

7. wniosła o nałożenia kary pieniężnej na sąsiadów za zniszczenie domu w warunkach recydywy w wysokości zgodnej ze wskaźnikami nadzoru budowlanego i przekazanie tej kwoty na potrzeby domu dziecka.

8. domagała się przestrzegania przez sąsiadów i przez inspektora nadzoru budowlanego .

9. zażądała pełnej odpowiedzi na pytanie według jakich dokumentów, "roboty budowlane można będzie kontynuować po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji. "

Ponadto, w dniu [...]wpłynęło do organu odwoławczego pismo O. C., którym strona zgłosiła występowanie kolejnych pęknięć w kuchni i domagała się od nadzoru budowlanego działań zapobiegających dewastacji domu. Skarżąca zawiadamia, że w dniu [...] zaobserwowała kolejne pęknięcia na terakocie w otworze drzwiowym ściany wschodniej kuchni. Zdaniem strony "podparcie ciężkiej tregli drewnianymi kołkami nie jest skuteczne, nie zapewnia stabilizacji I piętra i całego domu. " O. C. nawiązując do opinii p. H. S. z dnia [...] wniosła o skuteczne działania w obronie zdewastowanego domu.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia[...], działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), po rozpatrzeniu odwołania, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Na wstępie uzasadnienia swojej decyzji ZWINB streścił decyzję organu I instancji oraz treść odwołania O. C.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że Inspektor Nadzoru Budowlanego po otrzymaniu pisma O. C. z dnia [...] z informacją o samowolnym prowadzeniu robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr, wszczął postępowanie w ww. sprawie oraz przeprowadził oględziny w dniu [...] budynku z udziałem S. K. – T., K.T. (współwłaścicieli lokalu nr zlokalizowanego ) oraz O.C. (właścicielki lokalu), a dokonane ustalenia zaprotokołował.

Z dokonanych przez organ powiatowy ustaleń wynika, że w zlokalizowanym na parterze ww. budynku lokalu mieszkalnym, między pokojem a kuchnią rozebrano ścianę działową o grubości cegły i długości. Powstały otwór przesklepiono podciągiem - belką stalową - dwuteownikiem NP, którą na obu końcach oparto na istniejących ścianach oraz na słupach drewnianych o przekroju[...]. Powstały podciąg obudowano płytami gipsowo - kartonowymi. Ustalono również, że w lokalu mieszkalnym zlokalizowanym w miejscu nad rozebraną ścianą powstały zarysowania na istniejących ścianach działowych usytuowanych pomiędzy kuchnią a pokojem oraz kuchnią a przedpokojem. Na dowód powyższego wykonano dokumentację fotograficzną.

Inwestorem wykonanych [...] ww. robót budowlanych są K.T. oraz S.K. – T., która pod rygorem odpowiedzialności karnej, zeznała do protokołu z przesłuchania w dniu [...],iż powyższe roboty wykonali bez uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestorzy wprawdzie uzyskali zgodę Sądu Okręgowego - postanowieniem z dnia [...] - na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, na wykonanie wg projektu budowlanego sporządzonego w[...] przez B. P. robót budowlanych, polegających na częściowym wyburzeniu ścianki działowej między kuchni a korytarzem, złożyli w Starostwie stosowny wniosek o pozwolenie na wykonanie ww. robót budowlanych oraz otrzymali zawiadomienie tego organu z dnia [...] o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia decyzji o pozwoleniu na budowę, jednakże wykonali ww. roboty przed uzyskaniem ostatecznej decyzji z uwagi na trwający remont, w celu jego zakończenia przed sezonem zimowym.

Organ odwoławczy ustalił ponadto na podstawie oświadczenia O. C., złożonego w siedzibie organu powiatowego, że ww. roboty budowlane wykonano w dniu[...], bez ostemplowania stropu zalecanymi słupami metalowymi do podtrzymania tregli, bez nadzoru kierownika budowy, nie zawiadamiając współwłaściciela domu o podjęciu robót. W wyniku wykonania tych robót z zaniedbaniami, uszkodzeniu uległy dwie ściany w pomieszczeniu kuchni, a powstałe pęknięcia ścian pogłębiają się z każdym dniem. O. C. żąda od nadzoru budowlanego wydania nakazu wybudowania ściany południowej kuchni, nałożenia obowiązku naprawy zniszczeń oraz ukarania sąsiada za zniszczony dom.

W dniu [...] na prośbę O. C. organ pierwszej instancji sporządził notatkę służbową i dokumentację fotograficzną skutków wykonywanych robót budowlanych powstałych w lokalu mieszkalnym. Opisane uszkodzenia ściśle nawiązują do stwierdzonych uszkodzeń opisanych w protokóle z oględzin z dnia [...], które nieznacznie się powiększyły. Uległa deformacji ościeżnica drzwiowa, zamontowana w ścianie działowej między przedpokojem a pokojem, nad rozebraną ścianą w lokalu. Po ustaleniu powyższego, organ powiatowy mając na względzie, że roboty budowlane w ww. lokalu mieszkalnym prowadzone są w warunkach samowoli budowlanej postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wstrzymał ich wykonywanie oraz nałożył na inwestorów obowiązek dostarczenia, w określonym terminie, oceny technicznej wykonanych robót budowlanych i ich wpływu na stan techniczny budynku, która winna " określić przyczyny powstania uszkodzeń budynku, stan obiektu i ewentualne zagrożenie wynikające z tego stanu oraz propozycje zmierzające do wyeliminowania zagrożenia. "

Zobowiązani przedłożyli w terminie wymaganą opinię techniczną sporządzoną przez M. B., legitymującego się uprawnieniami budowlanymi nr [...] w specjalności konstrukcyjno - budowlanej oraz uzupełnienie tej opinii z dnia [...]. Organ zacytował obszerny fragment tej opinii, w której podsumowaniu autor stwierdził: "Prace murarskie wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną z materiałów fabrycznie nowych, nie pochodzących z rozbiórki podobnie jak prace i materiały zastosowane przy montażu nadproża. Przyjęte rozwiązania statyczne i wytrzymałościowe oraz dobór zastosowanych materiałów są prawidłowe i zgodne ze sztuką budowlaną. Prace budowlane zostały również wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną. Rozwiązania przyjęte w trakcie wykonywanych prac remontowych gwarantują dalsze stabilne i bezpieczne użytkowanie budynku mieszkalnego. Następnie organ drugiej instancji wyjaśnił, że PINB na okoliczność otrzymanego, za pośrednictwem O. C., oświadczenia H. S. z dnia [...] legitymującego się uprawnieniami budowlanymi, w którym stwierdzono stan zagrożenia dla życia mieszkańców ww. budynku, załączył do akt sprawy notatkę służbową sporządzoną w dniu [...] bezpośrednio po przeprowadzonej rozmowie z H. S., w której wykluczył bezpośrednie zagrożenie dla życia mieszkańców ww. budynku, z uwagi na podparcie ściany podciągiem. Ponadto, jak wynika z wyjaśnienia z dnia [...] autora tego oświadczenia, powyższe wnioski o zagrożeniu oparte były na oględzinach tylko lokalu mieszkalnego O. C., bez oceny wykonanych robót budowlanych w lokalu mieszkalnym.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, przed upływem dwóch miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania ww. robót budowlanych, organ powiatowy, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zakończył merytorycznie sprawę zaskarżoną decyzją z dnia[...], którą nakazał inwestorom wykonać roboty budowlane w lokalu mieszkalnym w celu dokonania naprawy uszkodzeń, zarysowań ścian działowych wraz z przywróceniem wyglądu tych ścian do stanu sprzed powstania uszkodzeń.

ZWINB stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie, lub rozbiórce obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 ww. ustawy, które określają jakich obiektów budowa i wykonanie jakich robót budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę oraz które spośród wymienionych można rozpocząć, dokonując zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru ich wykonania, a ten w terminie 30 dni od dnia doręczenia nie zgłosi sprzeciwu.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że wykonane przez inwestora roboty budowlane, polegające na ingerencji w elementy konstrukcyjne budynku (np. wykonanie nadproża opartego na ścianie konstrukcyjnej) w świetle obowiązujących przepisów prawa budowlanego, wymagały uzyskania stosownego pozwolenia właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Roboty te wykonane zostały bez pozwolenia. W przypadkach innych niż budowa obiektu budowlanego lub jego części /określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1/, zastosowanie mają przepisy art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Ustawa dopuszcza możliwość legalizacji samowoli budowlanej, po wykonaniu określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt. 2). Jednakże w przypadku braku możliwości doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem, w myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy właściwy organ w drodze decyzji, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Celem przepisów art. 50 oraz 51 ww. ustawy jest doprowadzenie samowolnie wykonywanych robót budowlanych (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w zakresie przepisów prawa administracyjnego - budowlanego.

W rozpatrywanej sprawie dotychczas wykonane roboty budowlane w lokalu mieszkalnym na parterze, polegające na wyburzeniu ściany działowej na długości między kuchnią a pokojem, przeprowadzono w warunkach samowoli budowlanej, ale jak wynika z treści opinii technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, do ich wykonania użyto odpowiednich wyrobów budowlanych, rozwiązania statyczne i wytrzymałościowe przyjęto prawidłowo a roboty wykonano zgodnie z wiedzą techniczną. Także na podstawie zawartego w opinii stwierdzenia M. B., dotyczącego przedmiotowych robót, iż " rozwiązania przyjęte w trakcie wykonywanych prac remontowych gwarantują dalsze stabilne i bezpieczne użytkowanie budynku mieszkalnego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do wydania w rozpatrywanej sprawie jednej z decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane. Nadto, brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, nakazującej usunięcie przez inwestora samowoli budowlanej uszkodzeń w lokalu, gdyż to prawo cywilne reguluje kwestie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniami inwestora (ów), a poszkodowani współwłaściciele mogą dochodzić swoich praw, w tym odszkodowań finansowych, przed właściwym miejscowo sądem powszechnym. Zatem argumenty skarżącej w ww. zakresie są bezzasadne.

Ponadto z protokołu z oględzin przeprowadzonych przez organ powiatowy w dniu[...] (po otrzymaniu odwołania), na okoliczność podnoszonych w odwołaniu argumentów, dotyczących nowych pęknięć powstałych w tym lokalu w wyniku usunięcia przedmiotowej ściany, wynika, że ww. pęknięcia pokrywają się z pęknięciami stwierdzonymi podczas oględzin w dniu [...] w odrębnej sprawie znak:[...], zakończonej wyrokiem WSA z dnia [...]oddalającej skargę p. O.C. W uzasadnieniu ww. wyroku sąd stwierdził, że poszkodowani współwłaściciele mogą dochodzić swych praw za powstałe szkody przed sądem powszechnym. Sąd nie podważył również ekspertyzy sporządzonej przez J. i. M., w oparciu o którą organ powiatowy wydał rozstrzygnięcie w sprawie znak:[...]. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji każdorazowo, na prośbę skarżącej, podejmował działania, tj. przeprowadzał oględziny lokalu mieszkalnego skarżącej, oraz sporządzał stosowne notatki służbowe, również po otrzymaniu oświadczenia p. H. S., w celu prawidłowej oceny stanu faktycznego. Zatem w świetle powyższego, zarzut stronniczości organu I instancji w rozpatrywanej sprawie jest bezzasadny.

Według organu II instancji przedłożenie przez inwestorów opinii technicznej w terminie, lecz w niepełnym zakresie, nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów podstawy do jej odrzucenia.

Organ ten nie uwzględnił również argumentów odwołania podważających opinię M. B., dotyczącą prawidłowości wykonanych robót budowlanych, gdyż skarżąca w przeciwieństwie do autora tej opinii nie posiada stosownych uprawnień budowlanych.

O. C. wniosła skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca zarzuciła:

-niesłuszne pominiecie istotnego dla sprawy dokumentu jakim jest odpis z księgi wieczystej [...] mówiącej o częściach wspólnych domu, a zatem ściany dla żadnych powodów nie mogą być wyburzane,

- bezprawne potraktowanie opinii H. S. i anulowanie jej drogą telefoniczną,

-błędną ocenę opinii M. B. sporządzonej za prywatne pieniądze właścicieli lokalu.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, wzięcie pod uwagę dowodu z księgi wieczystej [...] H. S., dowodu z postanowienia SR z dnia [...] oraz "z faktu, że podparcie tregry metalowymi kołkami o dowolnych parametrach jest nieskuteczne, o obronę domu przed postępującą dewastacją z powodu samowolnych prac sąsiadów, prowadzonych bez pozwoleń, bez fachowców budowlanych , bez jej zgody i wbrew zaleceniom sądowym", a także "o ukaranie sąsiadów".

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia[...] O. C. uzupełniła zarzuty skargi podnosząc, że z nieznanych jej powodów Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego opuszcza w swej decyzji całe meritum prowadzonej sprawy i zajmuje się mało istotnym dla bezpieczeństwa domu problemem naprawy zniszczeń i wniosła o" przywrócenie normalności w tej sprawie"

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji dowiodła, że akt ten jest niezgodny z prawem w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Wobec formułowanych przez skarżącą wniosków i oczekiwań, należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sadów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz.269 ze. zm), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi przez kontrole administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem. Zasadniczymi konsekwencjami tak ukształtowanej funkcji sadów administracyjnych jest brak uprawnienia do merytorycznego rozstrzygania sprawy administracyjnej poddanej kontroli na skutek wniesionej skargi na ostateczną decyzję administracyjną. Dlatego sąd nie jest uprawniony do wydawania wyroków reformatoryjnych, a więc wyroków zmieniających zaskarżoną decyzję, o co w niniejszej sprawie miedzy innymi wniosła skarżąca. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli zaskarżonego aktu, że jest on dotknięty istotnymi wadami prawnymi, w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia sąd jest zobligowany do uchylenia takiego aktu lub do stwierdzenia jego nieważności w oparciu o odpowiedni przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej określanej jako P.p.s.a. Z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną, co oznacza, że jest zobowiązany uwzględnić wszystkie naruszenia prawa, nawet jeśli nie były podniesione w skardze. Orzekanie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może zmienić granic przedmiotowych ani podmiotowych sprawy rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej. Innymi słowy rzecz ujmując, sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji musi charakteryzować się tożsamością co do osób oraz co do przedmiotu sprawy rozpatrzonej i rozstrzygniętej w zaskarżonej decyzji.

Przekładając powyższe wyjaśnienia na grunt niniejszej sprawy trzeba podkreślić, że sąd administracyjny nie może wychodzić poza zakres swoich kompetencji i rozpatrywać sprawy w kontekście życzeniowej postawy skarżącego.

W niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie administracyjne w przedmiocie " ", Takiego zresztą przedmiotu postępowania w przepisach prawa budowlanego ustawodawca nie przewidział. Jak wynika to z zawiadomienia z dnia [...] (k. akt adm.) postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu "w sprawie samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu robót budowlanych w lokalu mieszkalnym w budynku mieszkalnym, na działce wg ewidencji gruntów Nr [...] obręb, przez państwo K.T. i S. K. – T." Z tego zawiadomienia wynika jasno, że przedmiotem postępowania administracyjnego nie był zatem ani stan techniczny powyższego budynku, w tym znajdującego się w nim mieszkania usytuowanego, a należącego do skarżącej. Dlatego bezprzedmiotowe dla sądowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji są żądania skarżącej adresowane do Sądu domagające się objęcia ochroną budynku, stanowiącego- co jest bezsporne –współwłasność skarżącej i sprawców samowolnie wykonanych robót budowlanych w lokalu. Niezbędne jest również, w świetle treści skargi zaznaczenie, że kontrolą objęte być mogą tylko te roboty budowlane, w przedmiocie których zostało wszczęte to konkretne postępowanie administracyjne zakończone ostatecznie zaskarżoną decyzją. Nie mogą natomiast być objęte kontrolą w niniejszej sprawie sądowej roboty budowlane ani wcześniejsze ani późniejsze. Wskazywał na to w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wyjaśniając, jak się okazało nieskutecznie, dlaczego chybione są argumenty odwołania powołujące się na materiały zebrane we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym, zakończonym decyzją ostateczną , co do której skarga O. C. została prawomocnie oddalona wcześniejszym wyrokiem z [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego(). Jeszcze raz zatem należy wyjaśnić stronie, że bezprzedmiotowe jest jej odwoływanie się do opinii i ekspertyz sporządzonych we wcześniejszej sprawie administracyjnej oraz w toku postępowań sądowych cywilnych i karnych toczących się w sądzie powszechnym.

W ocenie Sądu, dokonana przez organy obu instancji orzekające w sprawie, kwalifikacja tych robót jako robót wykonanych samowolnie jest bezspornie prawidłowa. Zgodna z prawem jest również ocena tych robót stwierdzająca, że są to roboty inne niż budowa obiektu budowlanego, co uzasadnia trafność oceny ustalonej samowoli w kontekście art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, a nie przez pryzmat art. 48 ust. 1 tej ustawy, a zatem wyklucza konsekwencje klasycznej samowoli budowlanej określone w art. 48 i w art. 49. Sposób likwidacji samowoli budowlanej innej niż określona w tych dwóch ostatnich przepisach ustanowił ustawodawca przewidując w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane odpowiedni tryb postępowania. Podkreślenia wymaga, że postępowanie prowadzone w tym trybie, tak jak wszystkie inne postępowania prowadzone w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane jest postępowaniem administracyjnym, a organy właściwe do jego prowadzenia są organami administracji publicznej samodzielnie realizującymi swoje postępowania, w czym są niezależne od sądów powszechnych. Zgodnie zatem z prawem organ odwoławczy stwierdził, że: "Celem przepisów art. 50 oraz 51 ww. ustawy jest doprowadzenie samowolnie wykonywanych robót budowlanych (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w zakresie przepisów prawa administracyjnego - budowlanego."

Wbrew przekonaniu skarżącej, realizacja konkretnego trybu likwidacji samowoli budowlanej nie wiąże się z powinnością dokonania ustalenia co do posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten odnosi się wyłącznie do postępowania w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie negując zatem faktu, że dla wykonania robót budowlanych w częściach wspólnych budynku wymagana jest zgoda wszystkich jego współwłaścicieli nie można utożsamiać tej okoliczności z sytuacją prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 50-51 ustawy w odniesieniu do samowolnie wykonanych robót budowlanych w lokalu mieszkalnym poza częściami wspólnymi budynku, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Z tego powodu bezprzedmiotowe jest dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji odwoływanie się przez skarżącą do księgi wieczystej, jako dowodu na istnienie współwłasności budynku. Fakt istnienia współwłasności nie jest bowiem kwestionowany, a poza tym w rozpatrywanej sytuacji faktycznej i prawnej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Chybione są zarzuty i wywody skargi odnoszące się do uwzględnionej przez organy opinii M. B. Skarżąca domagając się uwzględnienia opinii H. S. nie dostrzega, że do przedłożenia opinii zostali zobligowani przez organ inwestorzy i że obowiązek ten wykonali. Oczywiste jest, że strona postępowania posiada prawo przedłożenia organowi opinii sporządzonej przez inną osobę na jej zlecenie, ale prawu temu odpowiada obowiązek organu poddania ocenie obu tych opinii i zajęcia stanowiska, którą z nich uznaje za miarodajną. Wbrew wywodom skarżącej, organ I instancji w sposób nie naruszający prawa wyjaśnił okoliczności związane ze sporządzeniem opinii przez H. S. i na okoliczności te sporządził notatkę odzwierciedlająca treść telefonicznej rozmowy z H. S. Nie można w tym działaniu dopatrzeć się żadnej nieprawidłowości, skoro następnie H. S. złożył pisemne wyjaśnienia, w których przyznał, ze swoją opinię wydał po oględzinach wyłącznie mieszkania skarżącej.

W tej sytuacji w dokonanej przez organy obu instancji ocenie tej opinii sprowadzającej się do jej nieuwzględnienia, nie sposób jest doszukać się jakiejkolwiek dowolności, jeśli zważy się, że – jak już to wyżej zostało wyjaśnione – przedmiotem postępowania nie był stan techniczny lokalu skarżącej tylko stan robót budowlanych samowolnie wykonanych w mieszkaniu. Przedmiot postępowania determinował zatem, obok treści postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia ekspertyzy, przedmiot, a zwłaszcza zakres tego dowodu.

Wbrew zatem przekonaniu skarżącej, opinia H. S., jako sporządzona przez pryzmat stanu technicznego jej mieszkania nie mogła być uznana za miarodajny i przydatny dowód dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu złożenia przez inwestorów ekspertyzy po terminie. Powodu do takiej oceny nie daje okoliczność, że przedłożona w terminie opinia okazała się niepełna, skoro organ zakreślił stronie termin do jej uzupełnienia, zaś strona wywiązała się z tego obowiązku.

Reasumując powyższe , Sąd stwierdził, że zarzuty skargi są chybione, zaś analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji doprowadziła do wniosku, że prawidłowo zebrany w sprawie materiał dowodowy został poddany ocenie wszechstronnej i mieszczącej się w granicach swobody zakreślonych w art. 80 kpa. Ustalenia faktyczne przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowią logiczną konsekwencję tej prawidłowej oceny i jako takie nie mogą być skutecznie podważone.

W realiach niniejszej sprawy za w pełni zasadne uznać też trzeba stanowisko organu odwoławczego co do materialno-prawnej oceny rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Z art. 51 wynika w jaki sposób zakończyć się może postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie ustawy prawo budowlane w odniesieniu do samowolnie wykonanych robót budowlanych. Wśród norm zawartych w przepisach art. 51 nie ma takiej, która dawałaby podstawę prawną do nałożenia na sprawcę tego rodzaju samowoli obowiązku naprawienia szkody w mieszkaniu innego współwłaściciela budynku. Roszczenie o naprawienie szkody wywołanej robotami budowlanymi jest regulowane przepisami Kodeksu cywilnego, jest zatem roszczeniem cywilnoprawnym podlegającym dochodzeniu przed sądem powszechnym, co zgodnie z prawem wywiódł organ odwoławczy w swojej decyzji, a czego nie przyjmuje do wiadomości skarżąca domagając się naprawienia szkody w trybie administarcyjnoprawnym.

W tej sytuacji, rację ma organ drugiej instancji stwierdzając, że zawarte w decyzji organu I instancji obowiązki nałożone na sprawców samowolnie wykonanych robót budowlanych określone zostały z naruszeniem przepisu art. 51 Prawa budowlanego.

Zdaniem Sądu, to prawidłowe co do ustaleń i ocen materialno-prawnych stanowisko organu odwoławczego, nie doprowadziło jednak do podjęcia zgodnego z prawem rozstrzygnięcia proceduralnego.

Organ ten wydał swoją decyzję na podstawie art. 138 § 2 Kpa , nie dostrzegając konsekwencji płynących z aktualnego w dacie wydania zaskarżonej decyzji brzmienia tego przepisu, który stanowi, że: "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania , a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie. Przekazując sprawę organ ten winien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy."

Zważywszy na to, że organ odwoławczy nie wykazał, że decyzja organu I instancji została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie, zaś Sąd takiego koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy nie dostrzega z urzędu, brak było podstaw do uznania za zgodną z prawem procesowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W rozważaniach prawnych organu drugiej instancji brak jest analizy art. 138 § 1 pkt 2 pod kątem możliwości jego zastosowania w odniesieniu do przedmiotowej sprawy i dostrzeżonego trafnie materialno-prawnego naruszenia prawa w decyzji organu I instancji. Prawidłowa ocena rodzaju i rangi tego naruszenia, wymagało podjęcia przez organ odwoławczy rozważań w kontekście art. 139 Kpa w związku 156 § 1 pkt 2 kpa, co mogłoby prowadzić do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjno-reformatoryjnej, bez potrzeby uruchomiania jeszcze raz postępowania pierwszo-instancyjnego. Uchylenie się przez organ II instancji od tych rozważań i podjęcie decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa przy jednoczesnym braku wskazań w jakim kierunku miałoby podążać i na czym miałoby polegać ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art.. 138 § 2 kpa , co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (pkt I wyroku), art. 152 (pkt II) i art. 202 (pkt III) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.