Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1338/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 120 ust. 1, 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "S" [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (organ) decyzją z dnia

[...] kwietnia 2012 r. znak [...] po rozpatrzeniu wniosku "O." Sp. z o.o. z siedzibą w N. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją organu z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy SLIM EXPERT, zgłoszony w dniu [...] listopada 2009 r. przez ww. spółkę, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

W dniu [...] listopada 2009 r. spółka "O." Sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej także spółka, strona) zgłosiła za numerem [...] oznaczenie słowne SLIM EXPERT przeznaczone do oznaczania towarów zawartych w klasach: 05, 29, 30, 32, tj.

- produkty farmaceutyczne, w tym w szczególności leki dla ludzi; preparaty dietetyczne do celów leczniczych; odżywki wzmacniające stosowane profilaktycznie

i dla rekonwalescentów do celów leczniczych; suplementy diety wspomagające leczenie; preparaty wzbogacające organizm w niezbędne witaminy i mikroelementy (klm. 05);

- koncentraty i odżywki wysokobiałkowe nie do użytku medycznego, wzbogacone witaminami, solami mineralnymi i aminokwasami, w tym zwłaszcza; dietetyczne środki spożywcze zawierające w swym składzie białko; batony proteinowe, produkty mleczne takie jak: mleko, jogurty, kefiry, sery, proteiny mleczne, serwatki, napoje mleczne lub z przewagą mleka (klm. 29);

- koncentraty węglowodanowe, odżywki węglowodanowe i wysokoenergetyczne nie do użytku medycznego, wzbogacone witaminami i solami mineralnymi, w tym zwłaszcza: dietetyczne środki spożywcze, zawierające w swym składzie węglowodany proste i złożone; wysokoenergetyczne batony zbożowe, batony muesli, dietetyczne mieszanki śniadaniowe takie jak: muesli, płatki kukurydziane, płatki owsiane, otręby; pieczywo dietetyczne (klm. 30);

- napoje bezalkoholowe wzbogacone witaminami i minerałami, napoje węglowodanowe, napoje energetyczne, napoje izotoniczne, napoje z soków owocowych, nektary owocowe, napoje proteinowe (klm. 32).

W związku z dokonanym zgłoszeniem organ w piśmie z dnia [...] października 2010 r. poinformował ww. spółkę (zgłaszającą) o braku bezwzględnej zdolności rejestracyjnej przedmiotowego oznaczenia i wezwał ją do wypowiedzenia się w tej sprawie.

Zgłaszająca spółka w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r. nie zgodził się

z postawionym zarzutem odnośnie braku zdolności rejestrowej zgłoszonego oznaczenia. Stwierdziła, iż warunkiem posiadania przez dane oznaczenie zdolności odróżniającej nie jest jakieś specyficzne, oryginalne ujęcie znaku towarowego, a fakt, że treść wyrażona w języku angielskim jest zrozumiała dla przeciętnego odbiorcy nie oznacza , że jest to nazwa powszechna czy rodzajowa pozwalająca na jednoznaczne skojarzenie z tym oznaczeniem określonej kategorii produktów. Ponadto, znajomość języka angielskiego w różnych grupach społecznych jest różna. W kręgach naukowych znajomość angielskiego jest większa natomiast, gdy preparat jest kierowany w zasadzie do każdej grupy społecznej, należy, jak podała spółka, mieć na uwadze, że znajomość ta staje się mniejsza, uzależniona jest od specyfiki odbiorców.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., działając na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 w związku z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej p.w.p.), odmówił udzielenia prawa ochronnego

na oznaczenie słowne SLIM EXPERT, zgłoszone przez stronę dnia [...] listopada

2009 r.

W uzasadnieniu wskazał miedzy innymi, że badanie rozpocząć należy od określenia kręgu odbiorców, bowiem to ich rozumienie treści znaku wyznacza standardy badania (wyrok Sądu z dnia 20 marca 2002 r. w sprawie T-356/00 DaimlerChrysler przeciwko OHIM (CARCARD), Rec. Str. II-1963, pkt 25). Towary wymienione w wykazie znaku zgłoszonego są przeznaczone dla osób fizycznych. Krąg tychże jest praktycznie nieograniczony – znajdują się w nim zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym, osoby młode oraz emeryci, pracownicy umysłowi, fizyczni, bezrobotni. Wszystkie towary pooznaczania których oznaczenie jest przeznaczone, (np. produkty farmaceutyczne, preparaty dietetyczne do celów leczniczych... dietetyczne środki spożywcze zawierające w swym składzie białko; batony proteinowe, produkty mleczne takie jak : mleko, jogurty, kefiry, sery, proteiny mleczne, serwatki, napoje mleczne lub z przewagą mleka, koncentraty węglowodanowe, odżywki węglowodanowe i wysokoenergetyczne nie do użytku medycznego, wzbogacone witaminami i solami mineralnymi... napoje bezalkoholowe ...) są kierowane do całego społeczeństwa, a klienci kupują je na swoje potrzeby, do własnego użytku. Dlatego przyjąć trzeba, iż odbiorcą towarów wymienionych w zgłoszeniu jest przeciętny konsument. Posługuje się on podstawowym i rozszerzonym zasobem słownictwa, a jego treść czerpie z prasy, radia, telewizji, codziennych rozmów z innymi użytkownikami języka itp.

Organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał między innymi, że istotą znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów i usług jednego przedsiębiorstwa od towarów i usług tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw. Jak podał, zgodnie z przepisem art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p., nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających (art. 129 ust. 1 pkt 2). Z zastrzeżeniem art. 130 nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które nie nadają się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone (art. 129 ust 2 pkt 1), które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (art. 129 ust. 2 pkt 2).

Zdaniem organu, ocena zdolności odróżniającej jest wypadkową dwóch elementów. Z jednej strony forma przedstawieniowego znaku musi być "sama w sobie" na tyle charakterystyczna, aby mogła identyfikować towar. Z drugiej strony musi zapewniać kupującemu możliwość dokonania wyboru według niej, bez konieczności ustalania pochodzenia towaru drogą okrężną (np. przez szukanie na towarze nazwy producenta). Znaki nie nadające się do odróżniania to takie, których struktura nie wykazuje jakichkolwiek cech charakterystycznych, a więc znak jako całość jest pozbawiony dostatecznych znamion odróżniających i nie nadaje się do identyfikacji towaru jako pochodzącego od konkretnego przedsiębiorcy. Jak zauważył organ, przede wszystkim nie wykazują jakichkolwiek znamion odróżniających znaki informacyjne. Uznanie ich za pozbawione zdolności odróżniającej uzasadniają dwa względy, po pierwsze znak ma przekazywać informację o pochodzeniu towaru, a nie o samym towarze, po drugie znak, do którego, z mocy udzielenia prawa ochronnego, płynie wyłączność używania, nie może pozbawiać konkurentów możliwości przekazywania kupującym informacji o towarze. W ocenie organu, wyłącznie opisowy charakter wyraża się w tym, że formę przedstawieniową znaku wypełnia w całości

i jednoznacznie treść informująca o cechach towaru.

Organ wskazał, że oznaczenie SLIM EXPERT (w tłumaczeniu na język polski – ekspert odchudzania, fachowe odchudzanie szczuplenie, chudnięcie) zostało zgłoszone jako oznaczenie słowne i jako takie jest określeniem informacyjnym, wskazującym jedynie na przeznaczenie towarów, tj. o działaniu chudnącym i ich właściwość, tj. towary oznaczane w ten sposób mają zapewnić lub pomóc

w uzyskaniu konsumentowi szczupłej sylwetki w sposób fachowy. Skoro, jak podał organ, przedmiotowe zgłoszenie ma charakter wyłącznie informujący, a nie indywidualizujący, to nie może ono stać się wyłączną własnością jednego podmiotu.

Jak wskazał organ, istotą znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju innych podmiotów gospodarczych. Wynika z tego, że znakiem towarowym może być jedynie znak, do używania którego można przyznać wyłączność jednemu podmiotowi gospodarczemu bez naruszania potencjalnych uprawnień innych podmiotów. Oznacza to, że jako znak towarowy może być chronione jedynie oznaczenie, które ma dostateczne znamiona odróżniające w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. To właśnie ta cecha wyróżniająca stanowi podstawową istotę znaku towarowego. Zgłoszone oznaczenie jest natomiast, jak podał organ, oznaczeniem

o charakterze informacyjnym, nie posiadającym znamion indywidualizujących. Znak towarowy sensu stricte powinien zaś indywidualizować dane towary pod względem pochodzenia. Powinien mieć także charakter abstrakcyjny w stosunku do towarów, które oznacza. Jednym ze sposobów na nadanie takiemu określeniu informacyjnemu cech oryginalności jest wkomponowanie go w grafikę, która może spowodować, iż dane oznaczenie nabierze charakteru indywidualnego, przez co utrwali się on

w świadomości odbiorców jako należący do danego zgłaszającego. Jak zauważono, w niniejszej sprawie zgłoszone oznaczenie jest oznaczeniem słownym i trudno w nim odnaleźć jakiekolwiek cechy mówiące o pochodzeniu towaru od konkretnego zgłaszającego, a nawet, odróżniające sam tylko towar (usługę) od innych, podobnych na rynku.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy spółka podkreśliła, że na gruncie ustawy – Prawo własności przemysłowej obowiązuje zasada, zgodnie z którą oznaczenia nie mogą być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że sugerują one określone cechy zgłoszonych towarów lub usług lub stanowią aluzję do tych cech. Zdaniem spółki, za niezasadny uznać należy zarzut organu, że elementy składowe zgłoszonego znaku SLIM EXPERT pochodzą z języka angielskiego i mają swoje określone znaczenie. Wskazała w związku z tym na kilka orzeczeń wspólnotowych,

w których sąd uznał, że pomimo użycia prostych słów z języka angielskiego znak taki nie ma charakteru opisowego. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, jakoby przedmiotowe oznaczenie było znakiem opisowym, informującym o rodzaju, zakresie i jakości usług, do oznaczenia których zostało przeznaczone.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Urząd Patentowy RP decyzją

z dnia [...] kwietnia 2012 r., działając na podstawie art. 245 ust. 1 oraz art. 248

w związku z art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.

Organ w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., znak towarowy musi być tego rodzaju, aby w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógł być postrzegany przez odbiorców jako oznaczenie, według którego można dany towar (usługę) zindywidualizować, co do źródła pochodzenia, od jednego konkretnego podmiotu gospodarczego.

Organ podał, że przedmiotowe oznaczenie zostało zgłoszone jako znak słowny w postaci zestawienia dwóch słów SLIM EXPERT i dla wszystkich zgłoszonych w tej sprawie towarów oznaczenie to ma charakter opisowy wskazujący na skutki jego zastosowania. Słowo "slim" z języka angielskiego znaczy szczupły, smukły, cienki, odchudzać się, schudnąć, wyszczupleć, z kolei słowo "expert" oznacza ekspert, fachowiec, specjalista, znawca, fachowy, biegły, profesjonalny.

W ocenie organu, zestawiając ze sobą te dwa słowa można otrzymać następujące tłumaczenia, a mianowicie, w przypadku, gdy wyraz "slim" tłumaczymy jako przymiotnik a wyraz "expert" jako rzeczownik otrzymujemy: szczupły, smukły - ekspert, specjalista, znawca, fachowiec, w przypadku zaś, gdy połączymy wyraz "slim" tłumaczony jako czasownik zaś wyraz "expert" jako przymiotnik wówczas otrzymujemy: odchudzać się, schudnąć, wyszczupleć - fachowo, profesjonalnie, umiejętnie, mistrzowsko. Wszystkie zatem możliwości zestawień i ich tłumaczenia sprowadzają się do tego samego znaczenia, które nie wykracza poza obszar sfery związanej ze sferą osiągania szczupłej sylwetki (chudnięcia). Z tych przyczyn organ nie zgodził się z argumentem zgłaszającej spółki, jakoby wyrażenie SLIM EXPERT miało wiele różnych interpretacji, bowiem w kontekście towarów, dla których jest przeznaczone wymusza niejako jego jednoznaczną interpretację odnoszącą się

w każdym przypadku do profesjonalnego odchudzania się. Organ podkreślił jednocześnie, że pochodzące z języka angielskiego słowo "slim" od wielu lat jest używane w obrocie gospodarczym w odniesieniu do spożywczych środków dietetycznych, w szczególności herbat, ale także kawy, proszków i tabletek musujących do rozpuszczania w wodzie, batonów, jogurtów, itp. Niemalże w każdym sklepie spożywczym na półce z herbatami, czy w aptece napotkamy towary zawierające słowo "slim" zwykle w zestawieniu z grafiką kojarzącą się ze szczupłą sylwetką (np. zarys szczupłej kobiecej sylwetki z centymetrem w talii lub inne). Towary te są przeznaczone do odchudzania lub utrzymywania szczupłej sylwetki

i występują one zwykle w postaci tabletek, kapsułek, pastylek, w postaci granulatu, proszku, bardzo często także w postaci herbat, napojów, wód, batonów, mleka, czy jogurtów. Są to produkty dostępne w różnorodnych punktach sprzedaży w tym zwłaszcza w aptekach, ale również w zwykłych sklepach spożywczych, czy marketach wielkopowierzchniowych. Wydaje się zatem, jak podał organ,

że powiązanie słowa "slim" z odchudzaniem zdołało utrwalić się w świadomości polskich konsumentów. Produkty sygnowane słowem SLIM (podobnie jak FIT) są bardzo popularne również dlatego, że od wielu lat w społeczeństwie promowana jest dbałość o własne zdrowie i wygląd, w tym zwłaszcza o smukłą sylwetkę.

Zdaniem organu, umieszczenie wyrażenia SLIM EXPERT w formie słownego znaku towarowego (napisu) na towarach, do oznaczania których zgłoszony znak został przeznaczony, tj. produktach farmaceutycznych, czy szeroko pojętych środkach dietetycznych, klasyfikowanych zgodnie z Międzynarodową klasyfikacją towarów i usług w różnych klasach towarowych, będzie stanowić jednoznaczną informację dla odbiorców tych towarów o ich przeznaczeniu i/lub właściwościach. Przedmiotowe oznaczenie SLIM EXPERT stanowi określony przekaz informacyjny, którego zadaniem jest wzbudzenie u odbiorcy skojarzeń z wysoko wyspecjalizowanymi produktami do odchudzania. Wydaje się nawet, jak zaznaczył organ, że powyższe wyrażenie wykazuje pewne cechy właściwe sloganom reklamowym, których zadaniem jest promocja określonego wyrobu, poprzez wyeksponowanie i zwrócenie uwagi na pozytywne cechy, właściwości, jakość

i przeznaczenie promowanego produktu. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie mamy w pewnym sensie do czynienia z taką właśnie sytuacją, bowiem oznaczenie SLIM EXPERT z jednej strony określa rodzaj i właściwości produktu (człon SLIM),

z drugiej zaś zaznacza jego profesjonalność i wysoką specjalizację kładąc nacisk na ekspercką skuteczność, co dla odbiorcy stanowi gwarancję o jego wysokiej jakości (człon EXPERT). Z tych względów organ stwierdził, że tego rodzaju oznaczenie

w postaci słownej nie posiada cech odróżniających tego rodzaju towary i powinno pozostać ogólnodostępne.

Nadto organ wskazał, odnosząc się do zasady wypracowanej przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, że zwykłe połączenie elementów, z których każdy jest opisowy w stosunku do towarów lub usług, dla których zgłoszono znak, dalej skutkuje opisowością, iż kombinacja wyrazów SLIM EXPERT nie wykazuje cech oryginalności czy fantazyjności, a zwykłe ich zestawienie dalej skutkuje opisowością całego oznaczenia wobec cech i właściwości w ten sposób sygnowanych towarów.

Podsumowując organ wskazał, że znakiem towarowym może być dowolne oznaczenie, w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna lub zestawienie tych elementów, które nadaje się do odróżniania w obrocie towarów pochodzących od jednego przedsiębiorstwa od towarów innych przedsiębiorstw. Podstawową, konstytutywną funkcją znaku towarowego jest funkcja wskazywania pochodzenia towaru lub usługi. Każde oznaczenie, mające funkcjonować w obrocie jako znak towarowy, musi tę funkcję spełniać w odniesieniu do wszystkich towarów

i usług, dla których zostało zgłoszone. Znak towarowy winien być w dostatecznym stopniu charakterystyczny dla przeciętnego odbiorcy, by w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógł dla niego stanowić wystarczającą podstawę do uznania oznaczanego tym znakiem towaru lub usługi za pochodzące od jednego, konkretnego przedsiębiorstwa. Znak towarowy winien zatem, jak podkreślił organ, posiadać ujętą abstrakcyjnie zdolność do odróżniania oraz ocenianą w odniesieniu do towarów lub usług dla jakich został zgłoszony zdolność odróżniającą, to znaczy posiadać dostateczne znamiona odróżniające. Znamion tych nie posiadają

w szczególności takie oznaczenia, które ze swojej istoty nie nadają się do odróżniania towarów lub usług, dla których zostały zgłoszone oraz takie, które składają się wyłącznie z elementów informujących o rodzaju i jakości towaru/usługi. Zgłoszone oznaczenie jest znakiem słownym, zawierającym jedynie określenia ogólnoinformacyjne, do których nie można przyznać wyłączności jednemu podmiotowi, ponieważ wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego muszą mieć swobodny dostęp do określeń, służących do określenia cech, właściwości i jakości wytwarzanych przez nich produktów.

Skargę na powyższą decyzję wniosła spółka "O." Sp. z o.o. z siedzibą w N. (dalej skarżąca) zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie całościowej oceny znaku towarowego SLIM EXPERT i niezasadne przyjęcie, że znak ten nie posiada odróżniającego charakteru wskutek nieuwzględnienia specyfiki towarów dla jakich znak ten jest używany, tj. suplementów diety; poprzez nieustalenie poziomu znajomości języka angielskiego przeciętnego konsumenta, celem ustalenia znajomości powyższego oznaczenia jako okoliczności wyłączających opisowy charakter oznaczenia. Nadto zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. oraz art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że znak SLIM EXPERT ma charakter opisowy i wskazuje na właściwość oznaczonych nim towarów. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo.

Zdaniem skarżącej, przy ocenie zdolności odróżniającej znaku towarowego organ nie wziął pod uwagę faktu, iż oceniając znaki towarowe oraz ich elementy pod kątem ich ewentualnego opisowego czy rodzajowego charakteru należy mieć na względzie to, że znak ten został zastrzeżony dla takich towarów jak suplementy diety. Specyfika oznaczeń suplementów diety, polega na tym, zdaniem skarżącej,

iż elementami takich oznaczeń bardzo często są pewne określone składniki, czy związki chemiczne, a także inne elementy wskazujące na pewne cechy (właściwości) tych towarów, sugerujące określone ich właściwości. Reguła ta odnosi się tak do tradycyjnych suplementów diety, czy leków, jak i do produktów wspomagających odchudzanie. Organ podniósł, że wiele takich preparatów ma w sobie słowo "slim", czy "fit" i jest to podyktowane specyfiką tych środków. Zdaniem skarżącej,

w odniesieniu do tych środków, sam fakt, że ich oznaczenie sugeruje pewne ich właściwości nie przesądza o opisowym charakterze takich oznaczeń.

Jak podała skarżąca, organ nie wziął pod uwagę i nie dokonał szczegółowego określenia kręgu odbiorców pod kątem stopnia znajomości języka angielskiego,

co jest okolicznością bardzo ważną przy ustaleniu istnienia prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd. Dodała w tym kontekście, że gdy do odkrycia opisowego charakteru znaku wymagany jest choćby minimalny wysiłek umysłowy odbiorców, znak nie podlega zakazowi rejestracji, ponieważ oznacza to, że jest fantazyjny. Przedmiotowe oznaczenie, w ocenie skarżącej, nie ma jednoznacznego brzmienia

i znaczenia.

Urząd Patentowy, jak podała skarżąca, jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazał art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Zgodnie z powołaną regulacją, jako pozbawione praw ochronnych ze względu na brak dostatecznych znamion odróżniających traktować należy oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Z powyższego przepisu wynika jednak, co podkreśliła skarżąca, że wymienione wyżej oznaczenia mogą być zarejestrowane jako znaki towarowe, jeżeli nie będą wyłącznie (jedynie) stanowić nazwy rodzajowej towaru lub informacji o jego właściwościach. Powołany przepis dotyczy oznaczeń składających się wyłącznie

z określonych elementów informacyjnych i nie wyłącza możliwości udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, który jest nazwą fantazyjną. Jak wskazała skarżąca, Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym na opisowy charakter znaku wskazuje okoliczność, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na cechę towaru. Nie mają natomiast opisowego charakteru te znaki, które dopiero drogą pośredniego wnioskowania mogą stanowić oznaczanie takich cech. Tylko zatem przy przyjęciu tzw. bezpośredniej opisowości można powiedzieć ze znak nie ma znamion odróżniających. Nie można powiedzieć, zdaniem skarżącej, że dla każdego odbiorcy znak SLIM EXPERT jest znakiem bezpośrednio opisowym, co oznacza, że każdy odbiorca bez najmniejszego wysiłku potrafi odczytać jego znaczenie, a w szczególności właściwość towaru nim oznaczonym. Z tej perspektywy, w okolicznościach niniejszej sprawy, skarżąca stwierdziła należy, iż teza o stricte informacyjnym charakterze spornego znaku towarowego nie znajduje potwierdzenia. Dodała, że w sądownictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że w przemyśle farmaceutycznym powszechne jest występowanie znaków towarowych, tzw. sugerujących lub aluzyjnych, które wskazują pośrednio na przeznaczenie suplementów diety czy leków, do oznaczania których służą, bądź nawiązują do substancji czynnych zawartych w suplementach czy lekach. Zwróciła uwagę na zasadę obowiązującą na gruncie ustawy – Prawo własności przemysłowe, iż oznaczenia nie mogą być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że sugerują one określone cechy zgłoszonych towarów lub usług (znaki towarowe sugerujące) lub stanowią aluzję do tych cech (znaki towarowe aluzyjne). Wskazując na dotychczasowe orzecznictwo, skarżąca podała, że sam fakt połączenia w ramach znaku elementów jakie mogą czynić aluzje do pewnych właściwości usług wskazanych w zgłoszeniu oraz to, ze połączenie to zgodne jest z ogólnymi regułami języka, nie jest wystarczające do uzasadnienia odmowy rejestracji na podstawie bezwzględnej przeszkody rejestracji wynikającej z opisowości oznaczenia. Podstawową kwestią do rozpatrzenia jest, aby znak ten mógł odróżniać towary, dla których został zgłoszony. Zdaniem skarżącej, wyrażenie SLIM EXPERT jest neologizmem i nie występuje w języku potocznym, stąd nie ma ryzyka, że jego zastosowanie wprowadzi w błąd co do charakteru towarów. Człony tego oznaczenia mogą sugerować na ich znaczenie aluzyjne wywołujące pewne konotacje (skojarzenia) z konkretnym towarem zdefiniowanym bardzo szeroko w klasach 5, 29, 30 i 32, jednakże z pewnością nie stanowią przykładu oznaczeń opisowych towaru wymienionego w tych klasach.

Zdaniem skarżącej, organ błędnie zinterpretował sporny znak towarowy jako całość, traktując go tak jakby każdy z jego wyrazów wskazywał na nazwę rodzajową bliżej niezdefiniowanego rodzaju towaru oraz, że wszystkie te wyrazy stanowią oznaczenie ogólnoinformacyjne, co w świetle dokonanej przez Urząd Patentowy RP wcześniej rejestracji słownych znaków Slim-East, Ultra Slim Past i Ultra Slim jest nieprawdą.

W świetle powyższego skarżąca uznała, iż znak SLIM EXPERT nie ma charakteru ściśle ogólnoinformacyjnego oraz nie jest oznaczeniem stricte opisowym, bowiem posiada znamiona pozwalające zindywidualizować dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Jej zdaniem, znak ten dla przeciętnego odbiorcy nie będzie w sposób bezpośredni wskazywał na właściwości opatrzonego nim towaru.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko

i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, a argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie był znak towarowy słowny SLIM EXPERT. Urząd Patentowy w pierwszej decyzji uznał, że jest to oznaczenie o charakterze informacyjnym nie posiadające znamion indywidualizujących i w związku z powyższym nie podlega rejestracji. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 129 ust.1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. w zw. z art. 145 ust. 1 p.w.p. W drugiej decyzji Urząd użył sformułowania znak opisowy.

Wydając decyzję administracyjną w sprawie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, Urząd Patentowy zgodnie z art. 256 p.w.p. jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działając w oparciu o zasadę oficjalności musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd nie uchybił powyższym zasadom.

Na wstępie należy przypomnieć podstawową funkcję znaku towarowego, która wynika już z samej jego definicji jest jego funkcja odróżniająca. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa (art. 120 ust. 1 p.w.p.). Konsekwencją powyższego rozwiązania jest dyspozycja art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p., który stanowi, że nie może być udzielone prawo ochronne na znak, który nie ma dostatecznych znamion odróżniających oraz składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.

W wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 227/07 odnosząc się do powołanego wyżej przepisu stwierdzono m.in. że " Artykuł 129 ust. 2 pkt 2 Prawa własności przemysłowej, odnosi się do znaków wyłącznie opisowych, a więc takich, których bezpośrednią i jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze, a nie o jego pochodzeniu. Opisowy charakter znaku wyraża się tym, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na cechę towaru. Nie mają natomiast opisowego charakteru te znaki, które dopiero drogą pośredniego wnioskowania mogą stanowić oznaczanie takich cech." (LEX nr 320119). Oznaczenie o charakterze informacyjnym nie posiadające znamion indywidualizujących ma w ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie charakter znaku opisowego.

Z powołanych przepisów wynika, że nie należy udzielać praw ochronnych na oznaczenia nie mające dostatecznych znamion odróżniających, przy czym w literaturze (red. U. Promińska, Prawo własności przemysłowej, Difin, wyd. II, Warszawa 2005, str. 210 i n.) podkreśla się, że "...nie ma normatywnej definicji zdolności odróżniającej. Treść tego pojęcia może być jedynie zrekonstruowana na podstawie przepisów, które wskazują znaki pozbawione zdolności odróżniającej ze względu na brak dostatecznych znamion odróżniających". Zgodnie z powołanym wyżej art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Są to więc znaki wyłącznie opisowe, których bezpośrednią i jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze, a nie o jego pochodzeniu. Takim znakiem jest również oznaczenie o charakterze informacyjnym nie posiadające znamion indywidualizujących. Podkreśla się przy tym (por. A. Kisielewicz, Prawo własności przemysłowej w zarysie, Przemyśl 2008, wyd. III, str. 49), że tego rodzaju oznaczenia nie mogą być rejestrowane jako znaki, jeżeli składają się wyłącznie z elementów opisowych. Wyłączenie nie dotyczy zatem oznaczeń, które składają się z elementów opisowych i nieopisowych. Wówczas o zdolności odróżniającej oznaczenia przesądza jego całościowa ocena, ogólne wrażenie przeciętnego odbiorcy. W tej kwestii w wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...], stwierdzono, że "1. Nie mają charakteru odróżniającego znaki opisowe, które przekazują informację o towarze, jego cechach, a nie jego pochodzeniu od oznaczonego przedsiębiorcy. Elementy opisowe mogą stanowić jeden ze składników znaku, np. szczególna oprawa słowa lub symbolu wskazującego na pewną cechę towaru. Wówczas znak ocenia się jako całość, a więc nie tylko przez pryzmat jednego elementu - słowa opisowego, ale i pozostałych towarzyszących mu elementów. Wszystkie symbole (znaki) używane w obrocie jako opisowe, aby nabrać mocy odróżniającej muszą mieć ponadto taki wyraz, aby w świadomości zbiorowej odbiorców produktu wykształciło się jednoznaczne skojarzenie między danym oznaczeniem a towarem, wyróżniające go jako pochodzący od danego przedsiębiorcy" (LEX nr 519268). Podobnie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1144/08, (LEX nr 513878) uznano, że "Opisowy charakter znaku wyraża się tym, że jedyną i bezpośrednio przekazywaną informacją jest ta, która wskazuje na cechę towaru. Nie mają natomiast opisowego charakteru te znaki, które dopiero drogą pośredniego wnioskowania mogą stanowić oznaczanie takich cech". W konsekwencji w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1705/06, LEX nr 299601, uznano, nawiązując wprost do sformułowań ustawowych, że: " Wyłączenie od rejestracji znaków kwalifikowanych jako opisowe nie oznacza pozbawienia zdolności rejestracyjnej każdego znaku, który zawiera elementy opisujące towar, jego cechy lub właściwości. Za znaki opisowe w rozumieniu ustawy o znakach towarowych należy uznać takie znaki towarowe, które składają się wyłącznie z oznaczeń mogących służyć w obrocie do przekazywania informacji o cechach towarów".

Dalej, jak uznaje się w literaturze przedmiotu (U. Promińska, op. cit., str. 212) za wskazaniem znaków opisowych jako znaków pozbawionych zdolności odróżniającej przemawiają dwa argumenty. Po pierwsze, rolą znaku towarowego jest przekazywanie informacji o pochodzeniu towaru z oznaczonego przedsiębiorstwa, a nie o towarze. Po drugie, zasada swobodnego dostępu wszystkich przedsiębiorców do oznaczeń służących przekazywaniu informacji o towarach i ich cechach lub właściwościach nie zezwala na ich monopolizację przez jednego tylko uczestnika rynku. Nabycie podmiotowego prawa wyłącznego do znaku towarowego nie może pozbawiać konkurentów możliwości przekazywania kupującym informacji o towarze. Odnosząc się z kolei do tej kwestii w powołanym wyżej wyroku Sądu Apelacyjnego w W. uznano, że "2. Znak towarowy, który korzysta z ochrony udzielonej z uwagi na fakt jego rejestracji, nie może stanowić o monopolizacji rynku, gdyż nie daje on przedsiębiorcy żadnej możliwości uzyskania wyłączności na wytwarzanie czy oferowanie jakiegokolwiek towaru, a jedynie pozwala na wyłączność w zakresie określonego nazewnictwa oferowanych towarów". Podobnie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 262/08, stwierdzono, że "Przy ocenie zdolności rejestracyjnej znaku towarowego należy brać również pod uwagę interesy wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przyznanie zdolności rejestracyjnej nie może służyć monopolizacji przez jednego przedsiębiorcę oznaczeń należących do domeny publicznej." (LEX nr 512901). Teza ta została powtórzona m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1451/07, (LEX nr 395425).

Na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. ochrony na znak towarowy należy odmówić, jeśli przynajmniej w jednym z jego możliwych znaczeń opisuje ono właściwość danych towarów lub usług (wyrok Trybunału z dnia 23 października 2003 r. w sprawie C 191/01 P OHIM przeciwko Wrigley, Rec. str. 112447, pkt 32 oraz z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie T 19/04 Metso Paper Automation przeciwko OHMI (PAPERLAB), Zob. Orz. str. II 2383, pkt 34. Wystarczy, że oznaczenia lub wskazówki mogą służyć celom opisowym, a więc przekazywać wiedzę o jakiś cechach produktu i nie jest konieczne, by oznaczenia i wskazówki składające się na znak towarowy, o którym mowa w tym przepisie, były faktycznie stosowane w czasie złożenia wniosku o rejestrację w celu opisu towarów i/lub usług albo charakterystyki towarów i/lub usług, w odniesieniu do których dokonane zostało zgłoszenie /zob. ww. wyrok Trybunału Sprawiedliwości WE w sprawie C 191/01 (Wrigley), pkt 32 i wyrok SPI z dnia 20 lipca 2004 r., T-311/02, Wały Lissotschenko, Joachim Henrze przeciwko OHIM (LIMO), pkt 32.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest znak towarowy-słowny. Każdy znak powinien być przedstawiony w sposób graficzny, co w orzecznictwie rozumiane jest jako postrzegalność wzrokową znaku, czyli musi być on możliwy do zauważenia, nawet jeśli jest to tylko znak słowny, który przedstawia się jako zapis liter (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt III CSK 300/06). W orzecznictwie przyjmuje się również, że kwestię posiadania przez znak dostatecznych znamion odróżniających należy rozpatrywać in concreto, a nie in abstracto. Oznacza to, że zgłoszone oznaczenie musi odnosić się do konkretnych towarów wskazanych we wniosku rejestracyjnym (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 65/05).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że co prawda Urząd Patentowy w pierwszej decyzji nie używał sformułowania "znak opisowy" o jakim mowa powyżej ale oznaczenia "oznaczenie o charakterze informacyjnym nie posiadające znamion indywidualizujących" tym niemniej nie zmienia to faktu, że oznaczenie " SLIM EXPERT " jest znakiem opisowym i nie podlega rejestracji. Skład orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że nawet używanie sformułowania "oznaczenie o charakterze informacyjnym nie posiadające znamion indywidualizujących", choć może nie jest właściwe nie stanowi o błędnej wykładni art. 129 ust. 2 p.w.p. Na marginesie sprawy należy zauważyć, że powyższe "oznaczenie ogólnoinformacyjne" jest powszechnie używane w orzecznictwie.

Jak wyżej wskazano przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie był znak towarowy słowny SLIM EXPERT. Na wstępie należy podkreślić, że w stosunku do znaków towarowych słownych, kryteria udzielenia prawa ochronnego są znacznie surowsze niż w stosunku do znaków słowno-graficznych (kombinowanych) z uwagi na mniejsze pole manewru dla innych przedsiębiorców chcących korzystać z danego słowa. Przyznanie jednemu przedsiębiorcy prawa ochronnego na znak towarowy słowny, który nie zawiera określenia czysto fantazyjnego, lecz określenie wskazujące na przeznaczenie towaru, może w nieuzasadniony sposób ograniczyć prawo innych przedsiębiorców do określania swoich wyrobów takim znakiem.

W niniejszej sprawie oceniając zdolność odróżniającą znaku towarowego "SLIM EXPERT" organ dokonał jej w kontekście towarów i usług do których oznaczenia znak miał być przeznaczony tj. towarów w klasach 05, 29, 30, 32 (szczegółowo wymienionych w części historycznej uzasadnienia str. 1).

Urząd Patentowy dokonał w sposób prawidłowy analizy znaczeniowej spornego znaku.

Sporny znak zawiera dwa elementy słowne "SLIM" i "EXPERT". Słowo "SLIM" jest to słowo angielskie ,które w tłumaczeniu na język polski oznacz-szczupła, smukła, odchudzić się, zaś słowo EXPERT oznacza fachowca, eksperta, znawcę w danej dziedzinie.

Słusznie więc przyjął Urząd Patentowy, w decyzji drugiej, że całościowa analiza uwzględniająca elementy składowe znaku w stosunku do towarów, do oznaczania których zostały przeznaczone prowadzi do wniosku, iż znak ten pozbawiony jest zdolności odróżniającej, gdyż jest to oznaczenie (stosunku do zgłoszonych towarów) informacyjna wskazujące na przeznaczenie i właściwości zgłoszonych towarów. Towary opatrzone powyższym oznaczeniem mają zapewnić konsumentowi osiągniecie szczupłej sylwetki w sposób fachowy.

Wyrazy składające się na przedmiotowe oznaczenie posiadają swoje konkretne znaczenie, zarówno samodzielnie jak i w zestawieniu. Znak towarowy powinien przekazywać informacje o pochodzeniu towaru od konkretnego producenta, a nie informacje o rodzaju towaru jaki jest nim opatrzony.

Reasumując należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem Urzędu, że każdy z wyrazów, zarówno razem jak i osobno, ma charakter informacyjny, a ich zestawienie nie stanowi fantazyjnej kompozycji słownej, lecz posiada jedynie opisowe znaczenie, informujące klientów w bezpośredni sposób o właściwościach i przeznaczeniu oferowanych towarów, i tylko tak może być postrzegane przez przeciętnego konsumenta nabywającego ten towar.

Oznaczenie SLIM EXPERT jest co prawda oznaczeniem obcojęzycznym, gdyż pochodzi z języka angielskiego jednak w ocenie Sądu jest ono zrozumiałe dla polskich konsumentów. Krąg odbiorców towarów dla których przedmiotowy znak SLIM EXPERT jest przeznaczony jest w zasadzie nieograniczony, gdyż ludzie ze wszystkich warstw społecznych dbają o sylwetkę i używają produktów dietetycznych Dla przypomnienia należy wskazać, że przeciętny konsument jest osobą uważną i dobrze poinformowaną.

W ocenie Sądu taki znak nie spełnia prawidłowo funkcji odróżniającej, ponieważ nie ma żadnych cech (znamion), które utkwiłyby w pamięci odbiorcy i pozwoliły zindywidualizować dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących od różnych przedsiębiorców.

Wbrew zarzutom skarżącej ocena zdolności ochronnej znaku nastąpiła poprzez analizę obydwu wyrazów jako całości oznaczenia i wskazanie wzajemnej relacji między poszczególnymi słowami uzasadniającymi odmowę przyznania mu prawa ochronnego. Tak zgłoszony znak nie ma dostatecznych znamion odróżniających i składa się wyłącznie z elementów, które w obrocie mogą służyć do wskazania informacji o towarze, który opatrzony jest tym znakiem.

Powyższa analiza wskazuje na fakt, że zarzuty skargi są bezzasadne, gdyż nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia ani wskazanych przepisów procesowych, jak również materialnych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.).