Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 629/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par 1, art. 135, art. 145 par. 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 51, art. 53a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1162
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - tekst jedn.
article: art. 68 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 28 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ochrony środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 629/22

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2019 roku, nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska( dalej organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2018 roku, poz. 2096 ze zm. dalej jako kpa) oraz art. 53a ust.1 pkt 2 i 3 oraz ust.4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji ( DZ.U z 2018 roku, poz. 578 dalej jako ustawa o recyklingu), po rozpatrzeniu odwołania M. B., od decyzji M.Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska ( dalej organ pierwszej instancji) z dnia 8 stycznia 2019 roku przedmiocie wymierzenia M. B. kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za dokonanie poza stacją demontażu, na terenie działki nr [...], położonej w R. przy ul. C. w R.:

- usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych,

- wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia,

- wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

W dniu 10 września 2018 roku inspektorzy M. WIOŚ przeprowadzili kontrolę terenu działki nr [..] przy ulicy C. w R.. Przedmiotowa działka jest własnością A. Z. i M. L.r. M. B. użytkował przedmiotową działkę na podstawie umowy użyczenia, która była zawarta do 12 września 2018 roku. Po tej dacie skarżący użytkował działkę na podstawie ustnej umowy użyczenia.

Podczas wizji na działce organ ustalił, że działka ma wymiary 300 x 50 m. Działka w części jest porośnięta drzewami i krzewami. Znajdują się tam budynki o charakterze przemysłowym oraz budynek warsztatowy. Na posesji znajdowało się 13 pojazdów samochodowych, w tym 5 pojazdów nosiło ślady demontażu. Część z nich nie była zarejestrowana w Polsce. Ponadto na terenie kontrolowanej posesji stwierdzono magazynowanie znacznej ilości odpadów pochodzących z demontażu pojazdów – m.in. elementy z tworzyw sztucznych, elementy gumowe, fragmenty tapicerki, opony, deski rozdzielcze, uszczelki. Odpady były magazynowane w dołach ziemnych, częściowo przysypane ziemia oraz na pryzmie. W trakcie oględzin nie stwierdzono wycieku substancji niebezpiecznych do środowiska. Z przeprowadzonych oględzin został sporządzony protokół, który został podpisany przez skarżącego. Protokół zawierał również dokumentację fotograficzną.

W związku z przeprowadzoną kontrolą zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu. W trakcie postępowania przeprowadzono dowód wysłuchania strony.

Na podstawie zgromadzonego materiału organ pierwszej instancji organ pierwszej instancji wymierzył M. B. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, uznając, że na terenie skontrolowanej posesji był prowadzony nielegalny demontaż pojazdów. Przy ustalaniu wysokości kary wzięto pod uwagę rodzaj naruszenia i jego wpływ na środowisko, a także ilość wytworzonych odpadów, gdzie stwierdzono pięć pojazdów poddanych demontażowi oraz znaczną ilość odpadów pochodzących z demontażu. Nie stwierdzono szkód w środowisku spowodowanych nielegalną działalnością oraz, że był to pierwszy przypadek ujawnienia naruszenia przepisów dotyczących gospodarki odpadami przez skarżącego.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył M. B..

W ocenie organu pojazdy znajdujące się na skontrolowanej posesji pojazdy stanowiły pojazdy wycofane z eksploatacji, zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu. Przepis stanowi, że pojazdem wycofanym z eksploatacji jest pojazd stanowiący odpad w rozumieniu ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 roku o odpadach( DZ.U z 2022 roku, poz. 699 dalej ustawa o odpadach) przez odpady rozumienie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia jest obowiązany. W definicji tej pozbycie się, wzorem interpretacji przyjętych w prawie wspólnotowym i orzecznictwie sądów europejskich , nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, a raczej jako zasadnicza zmiana sposobu wykorzystania, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego ten przedmiot przestał się nadawać, która to zmiana może spowodować także negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska.

Możliwe jest więc pozbycie się przedmiotu także wówczas, gdy pozostaje on nadal we władaniu tego samego podmiotu.

Organ wskazywał, że stan techniczny ujawnionych pojazdów nie pozwalał na poruszanie się po drogach publicznych. Pojazdy posiadały zdemontowane przody, brak silnika, błotników oraz świateł. Ponadto wymontowano z pojazdów elementy wyposażenia. Wobec powyższego uprawniony jest wniosek, że zmieniono sposób ich użytkowania i zgodnie z definicją odpadu przedmiotowe pojazdy można zakwalifikować jako odpady o kodzie 160104 – zużyte i nienadające się do użycia pojazdy, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 roku w sprawie katalogu odpadów.

Organ wskazał, że nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, że przedmiotowe pojazdy były w trakcie remontu i w tym celu zostały z nich usunięte części. Stopień demontażu pojazdów, zły stan karoserii, w tym częściowa korozja oraz brak jakichkolwiek znamion prowadzonych przez M. B. napraw powoduje, że nie ma podstaw by uznać twierdzenie strony za wiarygodne i odpowiadające prawdzie.

Bezpodstawny jest zdaniem organu zarzut M. B., iż przedmiotowe pojazdy uznano za odpady. Twierdził, że nie została ustalona wola właścicieli pojazdów, a ich czasowa niesprawność nie powoduje, że automatycznie stają się odpadami.

Zdaniem organu pojazdy ze względu na stan techniczny nie miały możliwości poruszania się po drogach publicznych. Ponadto termin ,, pozbyć się ‘’ nie oznacza, że wola posiadacza odpadów musi zostać wyrażona werbalnie i jednoznacznie. W przedmiotowej sytuacji pozbycie się pojazdów nastąpiło przez zmianę sposobu ich wykorzystania.

Stanowisko strony, że wymontowanie części zamiennych nastąpiło w ramach prowadzonych napraw jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym w sprawie.

Przedmiotowe pojazdy oprócz widocznego demontażu były w zauważalny sposób zaniedbane. Magazynowane były na otwartej przestrzeni bez zadaszenia, czego wynikiem był zły stan karoserii, ponadto we wnętrzach niektórych pojazdów magazynowane były odpady. To potwierdza, że miały one wartość jedynie jako źródło części. Nadto pojazdy oraz odpady z demontażu były magazynowane w sposób chaotyczny, a na kontrolowanej posesji panował ogólny nieporządek. Organ przywołał orzeczenie NSA z 19 stycznia 2018 roku, II OSK 818/16, gdzie sąd stwierdził, że ,, sposób magazynowania pojazdów, ich stan techniczny oraz ogólny nieporządek na kontrolowanym terenie, przejawiający się bezładnie porozrzucanymi elementami pojazdów i odpadami pochodzącymi z demontażu pojazdów. Tak przedstawiający się stan nieruchomości skarżącego dawał wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że zgromadzone przez skarżącego pojazdy poddawane były demontażowi, nawet jeżeli w bliżej niesprecyzowanym czasie miałyby podlegać naprawie’’.

M. B. nie jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą. Wobec czego nie był podmiotem uprawnionym do wykonywania napraw pojazdów oraz dostosowywania pojazdów sprowadzonych z Anglii do ruchu prawostronnego. Nie posiadał zezwolenia na zbieranie odpadów, wobec czego samo ujawnienie na posesji przez niego użytkowanej odpadów pochodzących z demontażu pojazdów stanowiło naruszenie przepisów o zasadach gospodarowania odpadami. Zarówno prowadzenie warsztatu samochodowego, jak i legalnej stacji demontażu wymaga uzyskania zezwolenia z zakresu gospodarowania odpadami. Stacje demontażu pojazdów należą do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku demontowania pojazdów w miejscu do tego nieprzystosowanym występuje zanieczyszczenie środowiska. Wobec tego niezasadne jest twierdzenie strony, że brak stwierdzonego zanieczyszczenia środowiska substancjami pochodzącymi z pojazdów przesądza o nieprowadzeniu nielegalnego demontażu. Strona swoją działalnością spowodowała zagrożenie wyciekiem olejów i substancji ropopochodnych, które mogły się przedostać do gleby i następnie zanieczyścić wody gruntowe.

W związku z tym, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po 1 czerwca 2017 roku, tj. po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw( DZ.U z 2017 roku, poz. 935) należało rozważyć możliwość zastosowania art. 189f kpa, w którym zostały wskazane przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepis ten należy uwzględnić, gdyż przesłanki odstąpienia od nałożenia kary nie zostały uregulowane w ustawie o recyklingu.

Zgodnie z art. 189f § 1 kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia kary pieniężnej administracyjnej i poprzestaje na pouczeniu jeżeli:

- 1) waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa lub

-2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe i uprzednia kara spełniła cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Ponadto według art. 189f § 2 i 3 kpa w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

- 1) usunięcie naruszenia prawa lub

- 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzeniu naruszenia prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

Organ wskazał, że stacje demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji zostały zaliczone do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. W związku z tym prowadzenie działalności w zakresie demontażu obwarowane jest szeregiem wymogów. Przedsiębiorca prowadzący taką stację powinien uzyskać odpowiednią decyzję w zakresie gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji. Jest obowiązany do wykonania czynności związanych z unieważnieniem dokumentów pojazdów, wydaniem zaświadczenia o demontażu pojazdu, jak również poinformowania organu rejestrującego o przyjęciu pojazdu do demontażu. Naruszenie powyższych przepisów powoduje znaczące konsekwencje, nie tylko w zakresie zagrożenia dla środowiska, ale również wpływ na funkcjonowanie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Nielegalny demontaż powoduje również straty dla budżetu Skarbu Państwa.

W ocenie organu biorąc pod uwagę aspekty nielegalnej działalności w zakresie demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, nie można uznać, iż waga popełnionych w związku z tą działalnością naruszeń nie jest znikoma. To powoduje, że nie można odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Odnosząc się do przepisów określonych w art. 189f § 2 i 3 kpa organ wskazał, że nie jest możliwe usunięcie wszystkich skutków popełnionego przez stronę naruszenia przepisów.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł M. B..

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 68 § 1 ordynacji podatkowej poprzez nieuznanie, iż w sprawie niniejszej doszło do przedawnienia roszczenia,

2. art. 15 kpa, który stanowi, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a więc doręczona decyzja w dniu 14 czerwca 2022 roku winna być decyzją zaskarżalną do organu administracji publicznej z uwagi na konieczność wyczerpania dwuinstancyjności,

3. art. 28 kpa poprzez skierowanie decyzji do osoby (M. B.), który nie jest stroną, zamiast do właściciela posesji kontrolowanej – A. B. - nie może odpowiadać za działalność syna,

4. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu 1 instancji w sytuacji, gdy organ odwoławczy winien był ją uchylić na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i orzec we własnym zakresie o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę.

5. art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i art. 81 kpa przez przeprowadzenie czynności kontrolnych bez udziału skarżącego M.B. oraz przez uniemożliwienie mu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do żebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 kpa poprzez błędne uznanie, że organy 1 i II instancji w sposób niewyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowego oraz nie wyjaśniły stanu faktycznego w sprawie, podczas gdy wyłączną podstawą do uznania iż naruszono przepisy wymienione w decyzji M. Inspektora Ochrony Środowiska jest uprzednie ustalenie, iż w M. B. dokonywał poza stacją demontażu rozbiórki pojazdów,

7. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa. w zw. z art. 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie zaistniałego stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i nieobiektywne zinterpretowanie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która rażąco narusza słuszny interes strony,

8. art. 8 kpa., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa,

9. art. 53 a ust. 1 pkt 1,2,3 oraz ust 2 i 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez nieprawidłowe i bezpodstawne przyjęcie, iż na terenie działki nr ewid. [...], położonej przy ul. C. w R., dokonał usuwania i wymontowywania jakichkolwiek części eksploatacyjnych z pojazdów wycofanych z eksploatacji, podczas gdy takie twierdzenie jest całkowicie dowolne i niczym nieuzasadnione, gdyż dokumenty od wszystkich pojazdów, które stały na posesji w okresie od 10 do 28 września 2018 roku, potwierdzają, iż nie były one wycofane z eksploatacji, a dokumenty te zostały dostarczone do organu prowadzącego kontrolę, 10. art. 53 a ust. 1 pkt 1,2,3 oraz ust 2 i 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, poprzez nieprawidłowe i niczym niepoparte twierdzenie, iż samo magazynowanie rożnego rodzaju części samochodowych dowodzi prowadzenia zabronionej działalności polegającej na nielegalnym demontażu pojazdów, podczas gdy ujawnienie ww. części samochodowych absolutnie nie dowodzi prowadzenia nielegalnej stacji demontażu pojazdów. Wbrew twierdzeniom organu I instancji, magazynowanie części samochodowych nie jest niczym zabronionym, gdyż mieści się w ramach swobody prowadzenia działalności gospodarczej, a także nie świadczy o tym, iż osoba przechowująca części dokonała rozbiórki samochodów. Podkreślenia wymaga fakt, iż żaden z samochodów, które w ocenie organu był wycofany z eksploatacji, rzeczywistości nie był z niej wycofany, a ujawnione części nie pochodziły z demontażu na terenie kontrolowanej posesji,

11. błędne stwierdzenie organu I instancji, iż magazynowano odpady wbrew obowiązującym przepisom, podczas gdy odpady te oczekiwały na odbiór przez podmiot specjalizujący się w utylizacji odpadów, czego dowodem jest złożona umowa w aktach niniejszej sprawy,

12. błędne uznanie, iż pojazdy znajdujące się na kontrolowanej posesji stanowiły odpady w rozumieniu ustawy o odpadach, podczas gdy w rzeczywistości były w rożnym stopniu uszkodzone i celem ich czasowego parkowania na przedmiotowym terenie była ich naprawa. Nie były odpadami w rozumieniu powszechnie obowiązującego prawa, tj. art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach,

13. błędne uznanie, że fakt iż pojazdy miały zdemontowane przody, brak silnika, błotników oraz świateł oraz wymontowane elementy wnętrza, dowodzi, iż zmieniono sposób ich użytkowania i zgodnie z przytoczoną przez organ definicją można zaklasyfikować jako odpady o kodzie 16 01 04.

W związku z powyższym na podstawie przepisów art. 145 §1 pkt 1 lit a) i c) ppsa., art. 135 ppsa oraz art. 200 ppsa. wnosił o:

- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego,

- uchylenie decyzji organu I Instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w konsekwencji naruszenia przepisów prawa materialnego,

- wstrzymanie wykonania decyzji organu I Instancji na podstawie art. 61 § 3 ppsa,

- zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, powołując się na art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu i art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach, że nie zamierzał pozbyć się pojazdów ujawnionych przez organ kontrolujący a dzierżawionej posesji. Jego zdaniem przedmiotowe pojazdy nie stanowią one odpadów, ponieważ pojazdy po naprawie będą zarejestrowane i jeżdżą.

Podnosił, że nieuprawnionym jest twierdzenie organu jakoby magazynowanie pojazdów i części samochodowych było dowodem na prowadzenie nielegalnej działalności. Fakt, że pojazdy były niesprawne technicznie nie może powodować, iż były odpadami.

Jego zdaniem brak stwierdzonego zanieczyszczenia środowiska dowodzi wprost, iż nie prowadzono żadnej nielegalnej rozbiórki pojazdów. Nadto na przedmiotowej nieruchomości brak jest jakichkolwiek urządzeń oraz infrastruktury niezbędnej do prowadzenia zarzucanej przez organy działalności.

Skarżący podnosił, iż znalezione samochody sprowadzone z Wielkiej Brytanii były rozbierane celem przystosowania ich do ruchu prawostronnego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.

Podstawę materialno-prawną orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2013 r., poz. 1162; dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 53a ust. 1 tej ustawy każdy, kto dokonuje poza stacją demontażu usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, podlega karze pieniężnej od 10. 000 zł do 300.000 zł.

Podkreślić należy, że zarzut dotyczący naruszenie prawa materialnego może zostać uwzględniony dopiero przy niewadliwie ustalonym stanie faktycznym, ocenę zarzutów skargi należy rozpocząć od omówienia tych o charakterze procesowym.

W ocenie Sądu całkowicie chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przez organy prowadzące postępowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika jakie okoliczności organ uznał za udowodnione, jakim nie dał wiary, w zaskarżonej decyzji podano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z protokołu kontroli nr [...] wynika, że na terenie znajdowały się 13 pojazdów, w tym 5 pojazdów nosiło ślady demontażu, a także odpady zdemontowanych pojazdów: elementy z tworzyw sztucznych, elementy gumowe, fragmenty tapicerki, opony, deski rozdzielcze, uszczelki. Wskazane odpady oraz przedmioty gromadzone były w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym - na nieutwardzonej powierzchni ziemi. W ocenie Sądu na podstawie całokształtu materiału dowodowego zasadnym było wszczęcie przez organy postępowania w sprawie naruszenie przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Skoro zebrany materiał dowodowy w sposób oczywisty wykazał, że skarżący naruszył przepisy tej ustawy organy orzekające w sprawie zobowiązane były do zastosowania sankcji określonej w art 53a tej ustawy. Z art. 51 a wynika, że o ile ustawodawca w ust. 1 pozostawił organom uznanie co do ustalenia wysokości kary pieniężnej, to w jego ust. 2 poprzez zastosowanie sformułowana "wymierza" nałożył na organy obowiązek wymierzenia tej kary.

Należy zauważyć, iż w skardze M. B. stawia szereg zarzutów uchybień natury procesowej w toczącym się postępowaniu( art. 15, art.28, art. 10 § 1, art. 79, 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 kpa) i nie przytacza jakichkolwiek argumentów dających podstawy do weryfikacji przedstawionych zarzutów. Należy zauważyć, że skarżący winien wskazać( poza przytoczeniem treści przepisu) na czym uchybienia procesowe organu polegały i że miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. wykazania, że gdyby nie doszło do podnoszonych uchybień, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. Należy zauważyć, iż skarżący był informowany o toczącym się postępowaniu i miał możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału, uczestniczył w czynnościach kontrolnych. Sformułowany zarzut naruszenia art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa( Dz.U z 2022 roku, poz. 2651 dalej Op lub ordynacja podatkowa) nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 53a ust.5 ustawy o recyklingu w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w ust.1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Op. Decyzja ustalająca karę administracyjną została doręczona w terminie 3 lat o którym to okresie mówi art. 68 § 1 Op.

Zdaniem Sądu zarzut odnośnie skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu jest chybiony. Stroną umowy użyczenia przedmiotowej nieruchomości na której dochodziło do nielegalnego recyklingu pojazdów był skarżący i w trakcie postępowania zarzut w tym zakresie nie był formułowany.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 ustawy pod pojęciem pojazd wycofany z eksploatacji rozumie się pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach. Zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Bezsprzeczne jest, że magazynowane na terenie należącym do skarżącego pojazdy nie były przez niego użytkowane zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, lecz poddawane demontażowi w celu pozyskania części zamiennych. Przeprowadzona kontrola nie pozostawia wątpliwości, że skarżący demontował pojazdy wycofane z eksploatacji. Ilość ujawnionych zdekompletowanych pojazdów oraz części pochodzących z demontażu pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że była to działalność prowadzona na szeroką skalę. Powyższe odbywało się z naruszeniem przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w tym art. 5 zgodnie z którym zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu, a demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Bezsporne jest, że skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności. W świetle art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu w związku z art. 40 tej ustawy i art. 26 ustawy o odpadach koniecznym ustawowym warunkiem prowadzenia każdej stacji demontażu, o której stanowi norma z art. 3 pkt 10 ustawy o recyklingu jest posiadanie przez zainteresowany podmiot odpowiedniego pozwolenia wydanego przez właściwy organ. Wynika to także z art. 6 ust. 2 w związku z art. 9-11 implementowanej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji. Dlatego też demontaż pojazdów poza stacją demontażu podlega sankcji administracyjnej w rozumieniu art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1761/12, CBOSA). Ponadto skarżący nie uprawdopodobnił, że części samochodowe na terenie jego nieruchomości pochodziły wyłącznie z wcześniejszych napraw pojazdów, zwłaszcza, że nie prowadził o zarejestrowanej działalności w tym zakresie. Również zebrany przez organy materiał dowody nie potwierdzał takiego stanu rzeczy, zwłaszcza, że podczas oględzin ujawniono pojazdy w trakcie demontażu, a nie poddawane naprawie. Należy podzielić stanowisko organu, iż skarżący poza twierdzeniem, iż prowadził naprawę pojazdów nie przedstawił dowodów w tym zakresie. Skarżący nie zarejestrował działalności gospodarczej w tym zakresie, samochody były składowane na działce, nie wskazał z kim zawarł umowy o naprawę samochodów, na działce panował ogólny bałagan. Wobec tego całkowicie zasadnym było przyjęcie, że skarżący prowadził demontaż pojazdów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Podkreślić należy, iż w momencie przekazania danego pojazdu określonemu podmiotowi, który wykorzystuje go na części, przestał on spełniać swoją podstawową funkcję i stał się odpadem, co nie wyklucza możliwości wprowadzenia do obrotu części powstałych po jego zdemontowaniu. Nie zmienia to jednak faktu, że mamy do czynienia z odpadem. Stanowisko takie prezentowane jest również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, z którego jednoznacznie wynika, iż:

- pojęcie odpadu w żadnym przypadku nie może nie obejmować substancji lub przedmiotów możliwych do powtórnego użycia lub recyklingu (sprawa C-442/92),

- odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok TS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95, publ. ECR 1997/6/1-03561),

- pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok TS z dnia 15 stycznia 2004 r. C- 235/02, publ. ECR 2004/1 B/1-01005),

- przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok TS z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, LEX nr 82853),

- odpadami nie są wszelkie materiały wymienione w Europejskim katalogu odpadów; o ich zaliczeniu do odpadów decyduje spełnienie przesłanek określonych w definicji odpadu (wyrok TS z dnia 29 kwietnia 2004 r. C-194/01, publ. ECR 2004/4B/I-04579).

Zarzuty skargi, iż przedmiotowe samochody nie stanowiły odpadów, nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Fakt iż nie stwierdzono zanieczyszczenia środowiska na działce nie może prowadzić do konkluzji, iż nie prowadzono tam żadnej nielegalnej działalności w zakresie rozbiórki samochodów.

Należy zgodzić się organem, iż w sprawie e zachodziła na tyle oczywista bezzasadność zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary – art. 189 f § 1 kpa. Przede wszystkim, nie można uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma. Otóż skarżący naruszył w sposób jaskrawy zasadniczy obowiązek, jakim jest demontaż pojazdu wycofanego z eksploatacji wyłącznie w stacji demontażu. Nie chodzi tu zatem o drobne naruszenie norm o charakterze technicznym czy ewidencyjnym, które ze swojej istoty nie mogą spowodować zagrożenia dla stanu środowiska. Wagę naruszonego przez skarżącego obowiązku należy postrzegać przez pryzmat art. 29 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w którym to przepisie ustawodawca wprowadził zasadę przetwarzania odpadów w instalacjach lub urządzeniach. Jest to zasada o podstawowym znaczeniu dla gospodarki odpadami prowadzonej z poszanowaniem zasady ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. Konsekwencją obowiązywania tej zasady jest wyrażony w art. 18 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 140 z późn. zm.) bezwzględny obowiązek przekazania pojazdu wycofanego z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów. Celem tych przepisów, zgodnie z zasadą prewencji, jest ograniczenie możliwości negatywnego oddziaływania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zapewnienie ochrony życia i zdrowia ludzi oraz ochrony środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju (por. np. wyroki NSA z 12 listopada 2019 r., II OSK 3190/17 oraz z 5 marca 2019 r., II OSK 961/17, CBOSA). Uzupełniająco tylko należy dodać, że w sprawie nie można mówić o zaprzestaniu naruszania prawa. Demontaż pojazdu poza stacją demontażu jest czynem o charakterze jednorazowym, delikt zostaje popełniony już z chwilą przystąpienia do demontażu pojazdu niezgodnie z przepisami prawa. Innymi słowy, nie chodzi tu o delikt administracyjny o charakterze ciągłym lub popełnionym przez zaniechanie (np. w postaci niezłożenia w terminie deklaracji). W sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 189f § 2 i 3 kpa. Przede wszystkim celem kary przewidzianej w art. 53a ust. 1 ustawy o pojazdach wycofanych z eksploatacji jest zniechęcenie strony do dalszych naruszeń oraz zrealizowanie zasady, że naruszenie przepisów z zakresu recyklingu pojazdów nie może się opłacać. Innymi słowy, chodzi o likwidację "szarej strefy" demontażu pojazdów, jako działalności o wysokim stopniu społecznej szkodliwości (nie tylko wobec środowiska naturalnego oraz wpływów budżetowych, ale i leganie działających stacji demontażu). Reasumując, odstąpienie od wymierzenia skarżącemu przedmiotowej kary doprowadziłoby do sytuacji, że nie zostałby spełnione cele, dla których kara ta została wprowadzona. Uzupełniająco tylko trzeba zauważyć, że w przypadku dokonania demontażu poza stacją demontażu nie jest w ogóle możliwe zrealizowanie przesłanki w postaci usunięcie naruszenia prawa (tj. czynność nielegalnego demontażu już zaistniała i nie można jej odwrócić).

Należy też zgodzić się z oceną organu, iż rozważył przesłanki do miarkowania wysokości kary administracyjnej określone w art. 53a ust.4 ustawy o recyklingu i orzekając ją z najniższym możliwym rozmiarze nie naruszył wyżej powołanego przepisu.

Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.