Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 485/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) WSA Alina Dominiak Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi L.L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 26 marca 2003r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącej kwotę 164,20 zł (sto sześćdziesiąt cztery złote i dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 485/03

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego uznającą zgłoszenie celne L.L. za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 11.09.2002r. L.L. dokonała zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu, samochodu osobowego marki [...] 1,6 D rok produkcji – 1991. Do przedmiotowego zgłoszenia dołączyła między innymi Deklarację Wartości Celnej i umowę kupna-sprzedaży dnia 05.09.2002r., opiewającą na kwotę 700,00 EURO. Zgłoszenie spełniało wymogi formalne, zostało więc przyjęte i zarejestrowane. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wyżej wymienionego zgłoszenia celnego, decyzją z dnia 17.10.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał je za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej. Następnie na podstawie art.29 Kodeksu celnego ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 1.744,04 EURO.

Od powyższej decyzji strona odwołała się do Dyrektora Izby Celnej

Dyrektor Izby Celnej, po zapoznaniu się z aktami sprawy uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia 30.12.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego ponownie określił wartość celną sprowadzonego pojazdu.

Pismem z dnia 15.01.2003r. strona za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego odwołała się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej .

Po zapoznaniu się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. Podejmując takie rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że przepis art.85 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z treścią art.23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art.30 i art.31 niniejszej ustawy.

Przepis art.23 § 7 Kodeksu celnego stanowi zaś, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego.

Jak słusznie zauważył organ celny pierwszej instancji, zgodnie z treścią art.23 § 7 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Przepis art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. Przywołany wyżej przepis uprawnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej ceny transakcyjnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jej prawdziwości. Należy podkreślić, że rezultat badania wiarygodności ceny wynikającej z dokumentów nie zawsze musi prowadzić do ustalenia rzeczywistej ceny, którą zapłaciła strona. Badanie wiarygodności ceny transakcyjnej może jedynie doprowadzić do ustalenia, że jest ona niewiarygodna w aspekcie ustalenia wartości celnej. Ustalenie innej wartości celnej aniżeli wartość transakcyjna nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że wykazana przez stronę cena była w rzeczywistości wyższa; oznacza jedynie odrzucenie wartości transakcyjnej jako podstawy wymiaru cła. O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wskazanej w ww. umowie zadecydowała niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego wartości wskazanej w katalogu Schwacke Liste 7/2002 str.934. Przeprowadzone postępowanie celne potwierdza, że ustalona metodą zastępczą wartość celna pojazdu wynosi 7075,73 PLN (tj. 1744,04 EURO wg kursu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego) i w sposób oczywisty odbiega od wartości celnej zadeklarowanej przez stronę.

W świetle art.23 § 7 Kodeksu celnego, a także przytoczonych wyżej argumentów, Naczelnik Urzędu Celnego miał zatem podstawy do odmowy uznania za wartość celną zadeklarowanej przez stronę wartości transakcyjnej.

Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż organ celny pierwszej instancji słusznie wskazał, że jeżeli wartość celna nie może być przyjęta na podstawie ceny transakcyjnej, należy kolejno rozważyć możliwość jej ustalenia w oparciu o jedną z metod określonych w art. 25 - art. 28 Kodeksu celnego.

Postępowanie w kwestii ustalenia wartości używanych pojazdów zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego komitetu do porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 roku -Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej w wyżej wymienionym studium zwrócił uwagę, że "jedną z podstawowych trudności jakie mogą się pojawić w przypadku ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej".

Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności faktury lub innego dokumentu określającego wartość transakcyjną dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art.25 i art.26 Kodeksu celnego). Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej podważył możliwość zastosowania wyżej wymienionych metod w odniesieniu do używanych samochodów, bowiem niemożliwym jest znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia.

Jak słusznie zaznaczył organ celny pierwszej instancji, kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art.27 Kodeksu celnego) może znaleźć w zasadzie, zastosowanie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. W przypadku importu pojedynczych samochodów organy celne nie mają możliwości sprawdzenia wiarygodności zawieranych pomiędzy podmiotami transakcji. Zwłaszcza, że wykazywane w nich ceny sprzedaży nie zawsze odpowiadają rzeczywistym operacjom finansowym.

Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art.28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę.

W związku z tym, iż sprowadzony przez stronę samochód jest pojazdem używanym, zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku, nie było możliwe ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu na podstawie art.25-art.28 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż organ celny pierwszej instancji rozważył kolejno możliwość zastosowania metod ustalania wartości celnej towaru, przewidzianych w art. 25 - 28 Kodeksu celnego i wykazał przy tym kolejno konieczność eliminacji wszystkich wyżej wymienionych metod.

Podniósł Dyrektor Izby Celnej, że mając powyższe na uwadze, organ celny pierwszej instancji w sposób zasadny posłużył się metodą tzw. "ostatniej szansy" określoną w art.29 § 1 Kodeksu celnego. Artykuł ten stanowi, iż w przypadku, gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie art.23 oraz art. 25-28 Kodeksu celnego, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku,

2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,

3) przepisów Działu III ustawy Kodeks celny.

Zgodnie z postanowieniami cytowanego wyżej porozumienia, w przypadku ustalenia wartości celnej sprowadzanych samochodów używanych w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym.

Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu zgodnie z metodą określoną w art.29 Kodeksu celnego Naczelnik Urzędu Celnego korzystał z notowań opublikowanych w Informatorze Rynkowym - Samochody Osobowe "Eurotax" 9/2002.

Powyższa pozycja podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów używanych z całego kraju. Informacje dotyczące danego samochodu uwzględniają spadek ceny w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Reasumując, z uwagi na fakt, iż powyższa informacja stanowi wypadkową z porównania wielu notowań danego typu pojazdu należy stwierdzić, iż organ celny I instancji do obliczeń przyjął wartość wskazaną w wydawnictwie Eurotax jako w pełni odpowiadającą wymogom art.29 Kodeksu celnego. Przyjęcie kwoty bazowej z katalogu Eurotax nie oznacza przyjęcia wartości z jednego źródła, bowiem katalog ten opracowywany przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Automobilklub Polski jest co miesiąc aktualizowany, a w tym celu prowadzone są ciągłe badania rynku przy udziale wyspecjalizowanych rzeczoznawców, którzy monitorują największe giełdy oraz komisy samochodowe. W oparciu o zebrane informacje ustalana jest średnia cena po jakiej jest oferowany dany pojazd w miesiącu wydania publikacji. Ponadto wykorzystanie doświadczenia wydawcy pozwala dodatkowo na określenie różnic pomiędzy cenami wywoławczymi i transakcyjnymi po to, aby na tej podstawie podawać w wydawnictwie wartości uśrednione i jednoznacznie zbliżone do transakcyjnych. Wykorzystanie średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie m.in. w wyroku z dnia 14.10.1997r. - sygn. akt I SA/Ka 273/96.[...] zamieszczona w ww. katalogu wynosi 8.900 PLN.

Po pomniejszeniu powyższej wartości o podatek VAT (22 %) oraz podatek akcyzowy (3,1%) organ celny otrzymał wartość 7.075,73 PLN.

Przyjmując kurs EURO z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego organ celny pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 1.744,04 EURO.

Podniósł również Dyrektor Izby Celnej, że w świetle art.22 § l pkt 3 Kodeksu celnego za towary podobne uważa się towary wytworzone w tym samym kraju, które nie będąc podobnymi pod każdym względem posiadają podobne cechy i skład materiałowy, co pozwala im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo zamiennymi, jakość, renoma i znak towarowy jaki posiadają należy uwzględnić przy ustalaniu podobieństwa towarów (art.22 § l pkt 3 Kodeksu celnego).

Zgodnie zaś z definicją zawartą w art.22 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego towary identyczne są to towary wytworzone w tym samym kraju, będące takimi samymi pod każdym względem, włączając cechy fizyczne i renomę jaką posiadają; nieznaczne różnice w wyglądzie zewnętrznym nie są przeszkodą do uznania towarów za identyczne, jeśli odpowiadają one pod innym względem niniejszej definicji.

W świetle przytoczonych definicji, samochody używane nie należą do tego rodzaju towarów, bowiem często pomimo wspólnych parametrów technicznych ze względu na stopień zużycia trudno określić je jako podobne, a tym bardziej identyczne.

Mając powyższe na uwadze oraz brak materiałów porównawczych, organ celny I instancji odstąpił od korzystania z metody ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art.25 i art.26 Kodeksu celnego).

Za niezasadny należy uznał również Dyrektor Izby Celnej zarzut strony, iż organ celny przy ustalaniu wartości celnej nie miał prawa skorzystać z katalogu EUROTAX.

Jak już wyżej wspomniano, zgodnie z postanowieniami cytowanego wyżej Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., w przypadku ustalenia wartości celnej sprowadzanych samochodów używanych w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym.

Powyższy katalog opracowany jest przez rzeczoznawców samochodowych. W oparciu o zebrane informacje ustalane są ceny średnie samochodów używanych. Ceny te uwzględniają wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Stanowią zatem dla organów celnych wiarygodne źródło informacji.

Ponadto należy zauważyć, iż opłacalność zakupu pojazdu za granicą, bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.01.1995r. (sygn. akt SA/Ka 1615/94) zauważył, że opłacalność taka nie ma w świetle prawa celnego istotnego znaczenia dla ustalenia wartości celnej towaru. Najczęściej bowiem podatki i należności celne stanowią instrument, za pomocą którego dane państwo kształtuje świadomie politykę importową.

Skargę na powyższą decyzję wniosła L. L.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła jej:

- naruszenie art.25-28 Kodeksu celnego podczas ustalania wartości celnej samochodu, poprzez arbitralne zastosowanie metody tzw. ostatniej szansy z art. 29 K.c.,

- nieuwzględnienie stanu pojazdu, przy ustalaniu jego wartości celnej,

- brak podstaw do zastosowania cen z katalogów, bez skorzystania z dostępnej metody porównania cen podobnych samochodów, sprowadzanych w zbliżonym czasie do Polski.

W uzasadnieniu skargi L. L. podniosła, że nie negowała prawa organów celnych do kwestionowania wartości transakcyjnej, jednakże w niniejszej sprawie organy celne nie wykazały uzasadnionych przyczyn zakwestionowania wiarygodności dokumentów (umowy kupna samochodu) i informacji z nich wynikających potwierdzających rzeczywistą wartość umowną samochodu.

Podwyższenie wartości samochodu przez organy celne jest dla skarżącej bardzo krzywdzące. Na skutek decyzji organów celnych skarżąca zmuszona była zapłacić w końcowym efekcie o wiele więcej za samochód niż jest on wart na rynku krajowym. Skarżąca opiekuje się córką - dzieckiem specjalnej troski z powodu zespołu Dawna (orzeczenie o niepełnosprawności w aktach sprawy) - a samochód zakupiła aby dowozić córkę na stałe wizyty u lekarza i zajęcia rehabilitacyjne.

Cena 700 EURO jest rzeczywistą ceną, jaką skarżąca zapłaciła sprzedającemu. Przedmiotowy samochód jest wyprodukowany w 1991r. a więc jest samochodem bardzo starym, na rynku krajowym można podobne samochody kupić za cenę niższą niż wyliczył to urząd celny.

Skarżąca w toku postępowania zarzuciła organom celnym, co podtrzymuje nadal ,że nie wykazały dlaczego przy masowym sprowadzaniu do Polski podobnych samochodów w zbliżonym czasie co sprowadziła przedmiotowy samochód skarżąca, nie porównały cen tych samochodów. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej stwierdza jedynie, że jest "brak materiałów porównawczych", czego jednak nie wykazał, nie udokumentował.

Tym samym wobec niewykazania, że nie było możliwe zastosowanie metod z art. 25 i 26 Kodeksu celnego brak było podstaw do zastosowania metody dalszej wynikającej z art.29 Kodeksu celnego, gdyż kolejne metody można stosować eliminując wcześniejsze.

Zdaniem skarżącej niewiarygodne jest podwyższenie wartości pojazdu z 700 EURO na 1744 EURO, dokonane bez przeprowadzenia badań technicznych, tylko na podstawie porównania z notowaniami publikowanymi z Eutotax 9/2002, dotyczącymi średnich cen na terenie kraju - używanych pojazdów. Organ celny nie wskazuje, że nie uwzględnił przy wyliczeniach stawek VAT zawartych w cenach tych samochodów obowiązujących dla samochodów ponad 10 letnich znajdujących się w obrocie krajowym, przez co zawyżył nowo ustaloną przez siebie wartość samochodu.

Ponadto, w ocenie skarżącej skoro organ celny kwestionował cenę transakcyjną samochodu, to na nim ciążył obowiązek udokumentowania rzeczywistego stopnia zużycia samochodu skarżącej, przeprowadzenie z urzędu wyceny przez biegłego. Ewentualne przerzucanie na skarżącą przeprowadzanie takich dowodów w jej sytuacji życiowej - stanowiłoby wykorzystywanie położenia skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem

1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie problemem spornym jest zakwestionowanie przez organy celne zadeklarowanej ceny importowanego przez skarżącego samochodu, oraz ustalenie wartości celnej po zakwestionowaniu wartości transakcyjnej.

W Kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przewozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art.30

i art.31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych, zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 Studium 1.1. dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. z 1999r. Nr 80, poz.908), czytamy bowiem "Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia". Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość nie może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celna, jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towarów przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy też pośrednio sprzedającemu, kupujący i sprzedający nie są powiązani).

Odstępstwo od zasady, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana, według zasad określonych w art.30 i art.31 Kodeksu celnego, przewiduje art.23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Interpretując ten przepis należy przede wszystkim wyjaśnić, czy pod użytym w art.23 § 7 Kodeksu celnego pojęciem "wartość transakcyjna" należy rozumieć, jak wynikać by to mogło z art.23 § 1 Kodeksu celnego, cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. W ocenie Sądu w tym przypadku nie chodzi o cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar, lecz o cenę zadeklarowaną. Taka tylko bowiem może być poddawana w wątpliwość w razie zakwestionowania dokumentów lub informacji albo w przypadku braku dokumentów.

W art.27 § 7 Kodeksu celnego nie chodzi zatem o ustalenie przez organ celny rzeczywistej wartości towaru, lecz o wykazanie fałszu formalnego lub intelektualnego przedstawionych dokumentów. Taka interpretacja jest zgodna z Porozumieniem w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu z 1994r. (Dz.U. z 1995r. Nr 98, poz.483), gdyż w opinii nr 2.1. Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu z 1994 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) wyjaśniono, że sam fakt, iż jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu, by ją odrzucić z punktu widzenia Artykułu 1 Porozumienia. Powołanie się przy tym na Artykuł 17 Porozumienia, który stanowi, że nic w niniejszym Porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawanie w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji, przedłożonych dla celów wartości celnej, wskazuje, że organy celne mają w takiej sytuacji jedynie prawo badać, czy dokumenty i oświadczenia złożone w celu ustalenia wartości celnej są prawdziwe. Na problem prawdziwości zgłoszonej ceny zakupu, a więc wartości transakcyjnej, wskazuje się też w powołanym już Studium 1.1., gdzie w punkcie 24 pisze się, że jedną z podstawowych trudności jakie mogą pojawić się w przypadku importu używanych pojazdów jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej, ponieważ zakupom czynionym przez osoby fizyczne nie zawsze towarzyszy wystawianie faktury handlowej, a często poprzestaje się na wystawieniu zwykłego pokwitowania, pisemnej notatki lub wręcz na porozumieniu ustnym. W takich przypadkach, według tego Studium, administracja celna musi sprawdzić prawdziwość zgłoszonej ceny zakupu. W art. 23 § 7 Kodeksu celnego chodzi więc o sprawdzenie prawdziwości zgłoszonej ceny a nie o ustalenie wartości towaru sprowadzonego na polski obszar celny.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wartość transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu Schwacke liste. A zatem podstawą zakwestionowania wartości transakcyjnej były ceny publikowane w ww. katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi.

Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia – dokonana przez organ (art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).

W aktach sprawy brak tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji nie zawiera oceny tego dowodu. Nie można bowiem przyjąć, iż kserokopia jednej strony w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa.

Powyższe uchybienia powodują, że ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony. Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej prawa, Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, ponieważ Schwacke liste nie jest powszechnie uznanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest językiem urzędowym w niniejszej sprawie.

Zastosowanie art.23 § 7 Kodeksu celnego wiąże się bowiem zawsze z koniecznością uzasadnienia przyczyn zakwestionowania ceny transakcyjnej przez wykazanie niewiarygodności przedstawionych dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, powyższy przepis ma charakter wyjątku od reguły, że co do zasady wartością celną jest wartość transakcyjna. Wynika to zarówno z systematyki przepisu, jak i wyraźnego zaznaczenia, że organ celny jest uprawniony do ustalenia wartości celnej metodą zastępczą tylko wówczas, gdy zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości transakcyjnej jako wartości celnej. Oznacza to, że organ celny za każdym razem obowiązany jest, w uzasadnieniu wykazać, iż nastąpiły przyczyny i jakie zakwestionowania wartości transakcyjnej w konkretnej sprawie.

Nie będą taką przyczyną ogólnikowe stwierdzenia ani wskazanie, bez indywidualnej analizy, pozycji z katalogu kraju eksportu.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy celne naruszyły art.23 § 7 Kodeksu celnego, gdyż zakwestionowały wiarygodność dokumentu służącego do określenia wartości celnej bez uzasadnionych przyczyn. Wskazane naruszenie prawa miało przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż tym samym otwarto możliwość ustalenia wartości celnej z pominięciem wartości transakcyjnej. W konsekwencji skarga skarżącej podlegała uwzględnieniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270).

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz.U. Nr 41, poz. 365 – jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji celnej uwzględnią powyższe wskazania, co do interpretacji art.23 § 7 Kodeksu celnego.

Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.

IP