Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 204/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1 pkt. 4, art. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wniosku C. W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta R. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. Burmistrz K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wniosku C. W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej w C.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu [...] września 2018 r. wpłynęło do niego zawiadomienie od Prezydenta Miasta R. o przekazaniu według właściwości miejscowej sprawy z opisanego wyżej wniosku C. W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. W zawiadomieniu tym stwierdzono, że wiąże on swą przyszłość z K., a przebywanie w R. traktuje jako rozwiązanie tymczasowe.

Zdaniem organu wnioskującego, z oświadczenia A. W., żony wnioskodawcy, wynika, że po sprzedaży domu w K. nie chcą oni wiązać swojej przyszłości z tym miejscem. Ponadto C. W. od dnia [...] września 2018 r. przebywa w Domu Seniora "[...]" w D., koło Ł., a docelowo oczekuje na miejsce w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w G. koło R. Nie przebywa on zatem na terenie gminy K., nie koncentruje się w tym miejscu jego aktywność życiowa, a zameldowanie na pobyt stały posiadał w tej miejscowości do dnia [...] stycznia 2018 r. Obecnie jest zameldowany na pobyt stały od dnia [...] stycznia 2018 r. w K., ul. [...], a miejscem jego pobytu i czasowego zameldowania od dnia [...] lipca 2018 r. do dnia [...] maja 2019 r. jest miasto R., ul. [...]. Mając na uwadze, że C. W. przeprowadził się do R. i tam obecnie przebywa, właściwym miejscowo do załatwienia jego sprawy jest Prezydent Miasta R.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, Burmistrz K. wskazał, że w chwili obecnej powrót C. W. do K. nie jest możliwy, bowiem jego żona i syn swoją aktywność życiową wiążą z R., a ponadto planują wyjazd za granicę. Podkreślił, że sprzedaż domu w K. była działaniem przemyślanym, realizacją określonego planu.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta R. zarzucił, że C. W. przeprowadził się na przełomie lipca i sierpnia 2018 r. do wynajmowanego przez jego syna mieszkania w R. i przebywał w nim niecałe dwa miesiące, do dnia [...] września 2018 r., kiedy to przeniósł się do Domu Seniora "[...]" w D. Zdaniem organu, związany jest on zatem nadal z miejscowością K., o czym świadczy chęć jego powrotu do tego miejsca.

Z tych przyczyn właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy z jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "ppsa") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w ujęciu negatywnym, bowiem żaden z organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy z wniosku C. W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. o skierowanie go do domu pomocy społecznej w C., przy czym z akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. wniosek ten został przez niego cofnięty.

Zagadnienie właściwości organów w sprawach dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej reguluje art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1508, dalej: "ustawa"), zgodnie z którym decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy (art. 101 ust. 1 ustawy), chyba że jest to osoba bezdomna, to wówczas jest to ostatnie miejsce jej zameldowania (ust. 2). W przypadkach natomiast szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ustawy).

Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025, dalej: "kc"), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy występujące łącznie: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu. O stałym pobycie osoby fizycznej na danym terenie decyduje założenie w danej miejscowości centrum swoich spraw osobistych i majątkowych.

Z przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2018 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że C. W. tymczasowo przebywa w R., mieszka wraz z żoną w mieszkaniu wynajmowanym przez syna. Posiada zameldowanie na pobyt stały w K., zaś na pobyt czasowy w R. Związany jest natomiast emocjonalnie z K., gdzie chciałby wrócić. Syn zapewnił rodzicom lokum tymczasowe w R., szukając jednocześnie dla ojca ośrodka całodobowej opieki, planując jednocześnie wyjazd z matką za granicę. Sytuacja zdrowotna wnioskodawcy jest nienajlepsza, [...], co powoduje, że wymaga on całodobowej pomocy innych osób. W dniu [...] sierpnia 2018 r. C. W. cofnął swój wniosek i oświadczył, że rodzina pomogła mu znaleźć miejsce w innym, prywatnym ośrodku, niedaleko miejsca zamieszkania żony i syna. Natomiast z oświadczenia A. W. - żony wnioskodawcy - z dnia [...] października 2018 r., wynika, że od dnia [...] września 2018 r. C. W. przebywa w Domu Seniora "[...]" w D., koło Ł., a docelowo oczekuje na miejsce w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w G. koło R. Sprzedaż w lipcu 2018 r. domu w K. wynikała ze zbyt dużych kosztów jego utrzymania oraz braku chęci dalszego tam mieszkania przez C. W. Podkreśliła, że poza lekarzem rodzinnym nic już nie łączy męża z tą miejscowością.

Opisane wyżej fakty świadczą o tym, że C. W. zerwał więzi ze swoim wcześniejszym miejscem zamieszkania w K., a sama chęć powrotu do tej miejscowości wynikająca jedynie z sentymentu, jaki łączy go z tym miejscem, jest niewystarczająca do tego, aby uznać je za miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 kc. Jednocześnie należy stwierdzić, że nie zerwał on więzi z R., bowiem mimo że obecnie przebywa w opisanym wyżej Domu Seniora w D., to jak oświadczyła jego żona, jest to jedynie rozwiązanie tymczasowe, do momentu przeniesienia go docelowo do Zakładu Opiekuńczo Leczniczego w G., koło R. Nie bez znaczenia jest również to, że centrum życiowe jego bliskich, tj. żony i syna jest w R. i jest ono również jego centrum, bowiem wraz z żoną tam mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, chociaż ze względów zdrowotnych musi obecnie przebywać w wyspecjalizowanym zakładzie, który zapewnia mu odpowiednią opiekę.

W zaistniałych okolicznościach należy uznać, że miejscem zamieszkania C. W. w rozumieniu art. 25 kc jest R., a zatem właściwym do rozpoznania sprawy z cofniętego przez niego wniosku o skierowanie go do domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy, jest Prezydenta Miasta R.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.