Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 784/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 1, art. 101 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. z dnia [...] listopada 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 1257 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako skarżąca, strona, odwołująca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], który po rozpatrzeniu jej odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...] " zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 oraz art. 101 pkt 1 w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.) – dalej jako p.f. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) – dalej też jako k.p.a.

Podstawę faktyczną decyzji stanowiły następujące ustalenia:

Dnia [...] listopada 2010 r. Spółka [...] Sp. z o.o. wystąpiła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...] " zlokalizowanej w [...] przy ul. [...].

W dniu [...] listopada 2010 r. inspektorzy działający na podstawie upoważnienia wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] dokonali oględzin lokalu wskazanego jako miejsce wykonywania działalności i sporządzili protokół Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Protokół z kontroli doraźnej lokalu przeznaczonego na aptekę ogólnodostępną zawierał następujące uwagi:

1) w komunikacji zamontowano stół z szufladami oraz powieszono szafki naścienne,

2) okienko dyżurne znajdujące się w ścianie-szybie na hali sprzedaży nie zapewnia dostępności świadczeń w dni wolne od pracy, kiedy market [...] jest zamknięty,

3) usytuowanie lokalu apteki na terenie hali sprzedaży, co powoduje, iż nie jest wydzielony od innej działalności – co stanowi naruszenie art. 97 ust. 1 p.f.

Strona pismem z [...] grudnia 2010 r. złożyła zastrzeżenia i wyjaśnienia do protokołu kontroli Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] ", do którego załączyła:

- "Procedurę dostępności do świadczeń farmaceutycznych w porze nocnej poza

godzinami pracy apteki oraz w święta i dni wolne od pracy w przypadku pełnienia dyżuru przez [...] " oraz

- opinię prawną z dnia [...] grudnia 2010 r., sporządzoną dla T. Sp. z o.o. przez adwokata dr hab. E.T.

W dniu [...] grudnia 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] wydał postanowienie o negatywnym zaopiniowaniu lokalu przeznaczonego na aptekę ogólnodostępną zlokalizowaną w [...] przy ul. [...] oraz poinformował stronę, iż nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń i wyjaśnień. Strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i pismem z [...] grudnia 2010 r. przedstawiła dalsze wyjaśnienia dotyczące uwag do lokalu apteki zawartych w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2010 r.

W dniu [...] stycznia 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] decyzją znak: [...] odmówił Spółce: T. Sp. z o.o. udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...] ".

Od powyższej decyzji strona odwołała się wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o wydaniu zezwolenia na prowadzenie apteki [...], względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W trakcie ponownie prowadzonego postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny pismem z [...] marca 2011 r. zawiadomił pełnomocnika strony o przysługującym stronie przed wydaniem decyzji prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia oraz w związku z zarzutem wydania dwóch różnych decyzji w stosunku do dwóch różnych podmiotów: - o sprecyzowanie nazwy podmiotu, którego wniosek został, zdaniem strony, uwzględniony w identycznym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. pełnomocnik strony w przedstawionym stanowisku wskazał, iż lokal apteki, choć znajdujący się w hali sprzedaży sklepu [...], jest funkcjonalnie wydzielony od pozostałej działalności handlowej Spółki. Zebrana dokumentacja fotograficzna wskazuje, iż lokal apteki jest organizacyjnie i funkcjonalnie wydzielony tak, aby każde z pomieszczeń wchodzących w skład apteki było dostępne bez konieczności wychodzenia na zewnątrz. Podkreślił, iż nie ma uzasadnionej obawy, że przejście przez halę sprzedaży naruszy prawo pacjenta do zachowania w tajemnicy informacji z nim związanych, albowiem wprowadzona przez zarząd spółki procedura zakłada, iż pacjenci "[...] " otrzymają zakupione produkty w specjalnych, nie przeźroczystych torbach uniemożliwiających identyfikację ich zawartości. Produkty te nie będą powodowały uruchomienia systemu elektronicznych zabezpieczeń przy wyjściu z hali sprzedaży [...].

Wskazał, że dojście do izby ekspedycyjnej wiedzie pomiędzy regałami z innymi produktami niż produkty typowe dla apteki i nie stanowi to wystarczającej przesłanki dla odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki na terenie Centrum Handlowego [...] w [...]. Odmowa udzielenia zezwolenia wskazywać będzie na nierówne traktowanie przedsiębiorców będących w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej. Załączył do pisma 25 fotografii dotyczących usytuowania apteki [...] na terenie Centrum Handlowego [...]. Apteka [...] otrzymała zezwolenie pomimo, iż dojście do apteki wiąże się z koniecznością przejścia przez pacjentów obok otwartych stoisk handlowych, zawierających produkty nietypowe dla apteki np. produkty spożywcze, elektroniczne papierosy. Jednocześnie, w razie uznania przez organ I instancji załączonej dokumentacji fotograficznej za niewystarczającą, wniósł o przeprowadzenie oględzin terenu wokół apteki [...] w Centrum Handlowym [...] w [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] dnia [...] maja 2011 r. decyzją nr [...] odmówił stronie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]". Wskazał, że niespełniony jest warunek wydzielenia apteki od innej działalności i innych lokali wskutek usytuowania apteki wewnątrz hali sprzedaży Centrum Handlowego [...].

Pełnomocnik strony w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o jej uchylenie w całości i orzeczenie o wydaniu zezwolenia na prowadzenie "[...] ", względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, iż lokal apteki, choć znajdujący się na hali sprzedaży sklepu [...] jest funkcjonalnie wydzielony od pozostałej działalności handlowej Spółki T. Podkreślił, iż "[...] " jest oddzielona w sposób trwały od hali sprzedaży [...] przy pomocy ścian i drzwi. Zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 78 § 1 k.p.a., gdyż mimo zgłoszenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z oględzin terenu wokół Apteki [...] na terenie Centrum Handlowego [...] w [...], taki dowód nie został przeprowadzony, a w uzasadnieniu decyzji brak wyjaśnienia powodów zaniechania przeprowadzenia oględzin.

Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Przyznał, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia nie przeprowadzenia dowodu z oględzin terenu apteki [...] i w tym zakresie należy skorygować uzasadnienie przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] zwrócił się do Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...] o wydanie opinii w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...] " położonej w [...] przy ul. [...].

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Okręgowa Rada Aptekarska w [...] wydała opinię negatywną w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...] " oraz jednocześnie stwierdziła, iż p. A. R. daje jako kierownik rękojmię należytego prowadzenia wyżej wymienionej apteki. Stwierdziła, że pod tym samym adresem w hipermarkecie "[...]" funkcjonuje już inna apteka, a w [...] występuje wystarczająca ilość aptek ogólnodostępnych.

W związku z wniesieniem przez stronę zażalenia do Naczelnej Rady Aptekarskiej na uchwałę Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...], organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia zażalenia przez Naczelną Radę Aptekarską.

Uchwałą z dnia [...] października 2011 r. Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej uchyliło w części uchwałę Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. co do pkt 1 uchwały negatywnie opiniującego udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki i w tym zakresie orzekło co do istoty, wydając pozytywną opinię w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...] ".

Ponadto uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2011 r., także Okręgowa Rada Aptekarska w [...] wydała opinię pozytywną w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej "[...] ". Uznała także, że nie ma ustawowych przesłanek sprzeciwiających się wnioskowi.

Po podjęciu zawieszonego postępowania organ poinformował stronę o przysługującym jej przed wydaniem decyzji prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Pismem z [...] listopada 2011 r. pełnomocnik strony ponowił wniosek o przeprowadzenie oględzin terenu wokół apteki [...] na terenie Centrum Handlowego [...] w [...], z udziałem strony.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] odmówił Spółce T. Sp. z o.o. udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]". Stwierdził, że przedmiotem wniosku dowodowego, którego nie uwzględnił była okoliczność nie mająca znaczenia w sprawie. Usytuowanie [...] nie jest tożsame, ani analogicznie do Apteki [...].

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. W uzasadnieniu twierdziła, że lokal apteki "[...] " jest organizacyjnie i funkcjonalnie wydzielony tak, aby każde z pomieszczeń wchodzących w skład apteki było dostępne bez konieczności wychodzenia na zewnątrz.

Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał się na podstawę odmowy wynikającą z art. 101 pkt 1 p.f. gdy wnioskodawca nie spełnia warunków określonych m.in. w art. 97. Wskazał, że art. 97 ust. 1 stanowi, iż apteka ogólnodostępna może stanowić odrębny budynek lub może być usytuowana w obiekcie o innym przeznaczeniu, pod warunkiem wydzielenia od innych lokali obiektu i innej działalności. Oznacza to wprowadzenie względem apteki ogólnodostępnej ścisłych wymagań technicznych dotyczących w szczególności miejsca świadczenia usług farmaceutycznych, tj. lokalu apteki. Prowadzenie ich jest dopuszczalne wyłącznie w wyodrębnionym, odpowiednio przystosowanym pomieszczeniu. Może stanowić je odrębny budynek przeznaczony wyłącznie na prowadzenie apteki. Ustawodawca dopuszcza również prowadzenie apteki w obiektach o innym przeznaczeniu, pod warunkiem wydzielenia ich od innych lokali obiektu i innej działalności. W pełni poparł pogląd wyrażony w decyzji organu I instancji co do konieczności zapewnienia przez stronę dojścia do apteki - kiedy Centrum Handlowe [...] jest nieczynne. Po wyznaczonej drodze dojścia do okienka dyżurnego apteki przez halę sprzedaży wynika, że lokal apteki nie stanowi organizacyjnie i funkcjonalnie wydzielonej całości. Stwierdził, że wydzielenie od innych lokali obiektu i innej działalności oznacza, że lokal apteki powinien być wydzielony. Powinien posiadać odrębne wejście do lokalu prowadzące bezpośrednio z ulicy lub z ciągu komunikacyjnego dostępnego dla ogółu ludności, niezobowiązujące pacjenta do wchodzenia do żadnego sklepu poprzez który można dostać się do apteki.

Wskazał, że ustanowienie takiego przepisu miało na celu zmniejszenie do minimum kontaktu osób chorych z osobami zdrowymi. Z apteki korzystają w większości ludzie chorzy, a ludzie zdrowi muszą się liczyć z tym, że wchodząc do apteki będą narażeni na kontakt z ludźmi chorymi. W sklepie ogólnodostępnym niekoniecznie musimy spotkać ludzi objętych infekcją grypy, których na pewno można spotkać w aptece.

Ocenił, że z załączonej do wniosku o udzielenie zezwolenia dokumentacji wynika, iż lokal apteki nie jest wydzielony od innej działalności gospodarczej albowiem wejście do apteki prowadzi wyłącznie przez halę sprzedaży [...]. Takie usytuowanie lokalu apteki nie zapewnia wydzielenia lokalu apteki od innych lokalów obiektu i ich działalności.

Jednocześnie Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreślił, iż apteka ogólnodostępna musi spełniać wymóg dostępności określony w § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki (Dz. U. Nr 171, poz. 1395), zgodnie z którym wejście dla osób korzystających z usług apteki ogólnodostępnej musi zapewniać:

1) nieograniczony dostęp do izby ekspedycyjnej w czasie godzin pracy apteki, w tym również dla osób niepełnosprawnych,

2) możliwość wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych w porze nocnej.

W przypadku uzależnienia udostępnienia dojścia do apteki od zgody innego przedsiębiorcy trudno mówić o spełnieniu wymogu nieograniczonego dostępu do izby ekspedycyjnej. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której podmiot prowadzący aptekę korzysta z uprzejmości innego podmiotu prowadzącego hipermarket [...], który zezwala na korzystanie z jego infrastruktury komunikacyjnej w celu skorzystania z usług apteki. Co prawda w tej chwili jest to jeden podmiot prowadzący obie działalności, ale w przypadku sprzedaży hipermarketu [...] lub apteki innemu podmiotowi, może dojść do sytuacji, w której dostęp do apteki będzie uniemożliwiony. Stwierdził, że apteka nie spełnia wymogu "ogólnodostępności", ponieważ korzysta z uprzejmości i infrastruktury podmiotu prowadzącego inną działalność.

Podniósł, że wskazane rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 98 ust. 5 p.f., który nie stanowi podstawy do odmowy udzielenia zezwolenia, ale stanowi podstawę do jego cofnięcia. Oznacza to, że uzyskanie zezwolenia będzie wiązało się z koniecznością jego cofnięcia, a to w przypadku rozpoczęcia działalności mogłoby narazić stronę na niepotrzebne koszty.

Odnosząc się do zarzutu, iż [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny odmówił uchwałom organów samorządu aptekarskiego wiarygodności i mocy dowodowej stwierdził, iż organ przy wydawaniu decyzji o udzieleniu zezwolenia ma obowiązek zasięgnąć opinii właściwego organu samorządu aptekarskiego, ale nie jest nią związany. Oznacza to, iż nawet pozytywna opinia nie musi skutkować obowiązkiem udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki, tak samo jak opinia negatywna nie zmusza organu do odmowy udzielenia zezwolenia.

Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał za bezzasadny zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin terenu wokół apteki [...] na terenie Centrum Handlowego [...] w [...]. Podtrzymał stanowisko, że okoliczności, na potwierdzenie których miał zostać przeprowadzony dowód z oględzin terenu wokół apteki [...], zostały już udowodnione innym dowodem w postaci dowodu z dokumentacji fotograficznej, którą załączyła strona. Dokumentacja ta potwierdza, że zamierzone usytuowanie Apteki [...] nie jest analogiczne z usytuowaniem apteki [...]. Skoro [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny włączył do akt sprawy złożoną dokumentację fotograficzną, to kolejny dowód mający udokumentować teren wokół apteki [...] nie był konieczny, zważywszy, że załączając dokumentację fotograficzną pełnomocnik strony wskazał na oględziny jako alternatywny dowód w przypadku wątpliwości organu co do załączonych fotografii.

Za chybiony uznał argument, iż wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi naruszenie art. 32 ust 1 Konstytucji RP, gdyż w podobnych okolicznościach faktycznych i prawnych nastąpiło inne rozstrzygnięcie. Stwierdził, że "Każde postępowanie administracyjne jest postępowaniem indywidualnym i organ administracji rozstrzygający indywidualną sprawę nie jest związany innymi rozstrzygnięciami podjętymi w sprawach podobnych, albowiem rozstrzygnięcia te pomimo występowania w obrocie prawnym nie muszą być przecież prawidłowe. Ewentualne błędne rozstrzygnięcie skutkowałoby błędnym jego powieleniem w innych sprawach."

W skardze złożonej przez T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do tut. Sądu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) niewłaściwe zastosowanie art. 101 pkt 1 w zw. z art. 97 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne przez odmowę udzielenia wnioskodawcy zezwolenia na prowadzenie apteki w sytuacji, gdy lokal planowanej "[...]" jest funkcjonalnie wydzielony od pozostałej działalności handlowej skarżącego

b) niewłaściwe zastosowanie art. 98 ust. 5 ustawy Prawo farmaceutyczne w zw. z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 roku, poprzez nieudzielanie zezwolenia na prowadzenie apteki ze względu na przyjęcie przez Organ kryterium stanowiącego podstawę do cofnięcia zezwolenia, podczas gdy przepisy te nie stanowią podstawy do odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki

c) niewłaściwe zastosowanie art. 20, 22 i 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej, a to poprzez oparcie decyzji na przesłankach nie znajdujących podstaw w przepisach prawa i tym samym naruszenie zasady swobody działalności gospodarczej oraz nierówne traktowanie przedsiębiorców będących w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 10 § 1 i 78 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie dowodu oględzin terenu wokół Apteki [...] na terenie Centrum Handlowego [...] w [...], pomimo, iż dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w ten sposób strona została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu

b) art. 77 § 1, 80 i 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu decyzji treści uchwały Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...] z dnia [...].10.2011 r. i uchwały Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...].10.2011 r. przez co Organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a uzasadnienie decyzji zawiera braki w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji c) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w sposób sprzeczny z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegający na uznaniu, iż dostęp do planowanej apteki jest uzależniony od zgody innego podmiotu.

Wniósł o uchylenie w całości decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji [...] w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] listopada 2012 roku oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła wadliwe ustalenia. Twierdziła, że lokal [...] jest wydzielony trwałymi ścianami od hali sprzedaży hipermarketu [...]. Wydzielenie to jest analogiczne do usytuowania Apteki [...] w centrum handlowym [...] w [...]. Lokal Apteki [...] nie stanowi odrębnego budynku, lecz jest jednym z lokali, do którego wchodzi się z ciągu komunikacyjnego dostępnego dla ogółu ludności. W ciągu komunikacyjnym obok wejścia do Apteki [...] znajdują się produkty nietypowe dla apteki: słodycze, kosmetyki, gadżety. Pacjent udając się do apteki przechodzi obok otwartych stoisk z produktami nietypowymi dla apteki. Odnosząc się wprost do argumentu, iż planowane usytuowanie Apteki [...] zwiększy ryzyko kontaktu osób zdrowych i chorych, wskazała, iż takie samo ryzyko występuje w przypadku lokalizacji Apteki [...]. Dowodem, który w pełni potwierdziłby stanowisko strony skarżącej jest dowód z oględzin, który bezzasadnie został pominięty. Dokumentacja fotograficzna zaliczona do materiału dowodowego stanowi jedynie dowód pośredni, organ winien o ile to możliwe zapoznać się z dowodem bezpośrednio. Fakt, iż apteka [...] posiada dodatkowe wejście zmienia tego, iż większość klientów korzysta z wejścia z pasażu handlowego ( ta okoliczność również zostałaby potwierdzona podczas dowodu z oględzin). Jest to taka sama sytuacja jak w przypadku planowanej apteki [...]. Argumentem przemawiającym za przeprowadzeniem dowodu z oględzin jest zasada czynnego udziału strony na każdym etapie postępowania.

Z kolei za absurdalny i pozbawiony faktycznych i prawnych podstaw uznała argument organu, iż "dojście do Apteki [...] jest uzależnione od zgody innego organu". Zarówno hipermarket [...] jak i planowana Apteka [...] są własnością tego samego podmiotu i nie ma jakichkolwiek planów, aby miało się to zmienić w przyszłości. W tej sytuacji, chybione jest twierdzenie, iż Apteka będzie korzystać z infrastruktury innego podmiotu. Brak jakichkolwiek zagrożeń co do dostępności pacjentów do planowanej Apteki. W toku postępowania administracyjnego skarżący przedłożył organom szczegółowe procedury świadczące o tym, iż Apteka będzie funkcjonować zarówno w dni wolne do pracy jak i w porze nocnej. Procedura ta nie odbiega znacząco od świadczenia usług farmaceutycznych w porze nocnej czy dni wolne od pracy także przez inne apteki. Podniosła ,iż świadczenie usług farmaceutycznych wewnątrz budynku także w porze nocnej i dni wolne jest okolicznością przemawiająca na korzyść rozwiązania przyjętego przez spółkę T. Inaczej niż w większości aptek pacjent nie będzie musiał oczekiwać na zewnątrz przed okienkiem dyżurnym, lecz będzie mógł skorzystać z usług farmaceutycznych w znacznie bardziej komfortowych warunkach. Okoliczność ta ma niebagatelne znaczenie zwłaszcza w przypadku korzystania z usług apteki w niesprzyjających warunkach atmosferycznych (opady, niskie temperatury, wysokie temperatury).

Skarżący nie zgadza się również ze stanowiskiem organu odnośnie oceny dowodów w zakresie obu pozytywnych opinii organów samorządu aptekarskiego. Opinia taka podlega takim samym kryteriom oceny jak pozostałe dowody zebrane w toku postępowania. Skoro organ uznał opinie za niewiarygodne i pozbawione znaczenia dla niniejszej sprawy, to winien to szczegółowo omówić w uzasadnieniu decyzji. Takiego wyjaśnienia zaskarżona decyzja jednak nie zawiera, co oznacza naruszenie art. art. 107 par. 3 k.p.a.

Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja nosi cechy uznaniowości, co jest sprzeczne z przepisami ustawy Prawo Farmaceutyczne. W szczególności art. 98 ust. 5 tejże ustawy nie stanowi podstawy prawnej do domowy wydania zezwolenia na prowadzenie apteki. Wskazany przepis stanowi jedynie delację ustawową do wydania rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji i wyposażenia apteki (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 roku).

Podniósł także, że wykazał, że podmiot prowadzący analogicznie usytuowaną aptekę takie zezwolenie otrzymał (Apteka [...]). Organ naruszył art. 20, 22 i 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej, bowiem na terenie województwa [...] działają apteki, w których dojście do izby ekspedycyjnej apteki wiedzie przez halę sprzedaży samoobsługowej pomiędzy regałami z innymi produktami. Tego typu placówki stanowią połączenie apteki, drogerii j perfumerii. Wskazane rozwiązanie można spotkać w następujących lokalizacjach: w Galerii [...] apteka [...], al. [...] w [...], w Galerii [...] apteka [...], ul. [...] w [...], w Galerii [...] apteka [...], pi. [...] w [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

c.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie, czy dokonane przez organ ustalenia faktyczne odnoszą się do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.) - dalej jako p.f. wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie spełnia warunków określonych m.in. w art. 97. Natomiast art. 97 ust. 1 p.f. stanowi, iż apteka ogólnodostępna może stanowić odrębny budynek lub może być usytuowana w obiekcie o innym przeznaczeniu, pod warunkiem wydzielenia od innych lokali obiektu i innej działalności.

Powyższa regulacja oznacza, że ustawodawca na równi traktuje usytuowanie apteki jako odrębnego budynku i usytuowanie jej w obiekcie przeznaczonym na inną działalność. Jedynym warunkiem w tym drugim przypadku - usytuowania apteki w obiekcie o innym przeznaczeniu - jest wydzielenie jej od innych lokali obiektu i innej działalności.

Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że podstawą odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej przez skarżąca spółkę było uznanie, że usytuowanie jej w obiekcie o innym przeznaczeniu (hala sprzedaży), która to okoliczność pozostaje poza sporem - nie spełnia warunku "wydzielenia od innych lokali obiektu i innej działalności".

Nie ma wątpliwości, że centrum handlowe, gdzie ma być usytuowana apteka mieści się w określeniu ustawowym "innych lokali i innej działalności". Apteka jest natomiast placówką ochrony zdrowia publicznego (86 ust. 1 p.f.), gdzie przez osoby uprawnione świadczone są usługi farmaceutyczne.

Z powyższej analizy wynika, że jedyną sporną kwestią jest interpretacja słowa "wydzielenie" (od innych lokali obiektu i innej działalności).

Dopiero odpowiedź na pytanie, co ustawodawca miał na myśli poprzez wprowadzenie kryterium "wydzielenia" (apteki ogólnodostępnej od innych lokali centrum handlowego i innej działalności) pozwoli na prawidłowe zastosowanie tej normy do stanu faktycznego, który wydaje się bezsporny.

Sporna bowiem jest ocena stanu faktycznego. Na podstawie tych samych ustaleń faktycznych, w szczególności wyników kontroli Wojewódzkiego inspektoratu Farmaceutycznego w [...], skarżąca twierdzi, że lokal apteki jest wydzielony funkcjonalnie i organizacyjnie (fizycznie) od sali sprzedaży sklepu [...], przy czym w przypadku pełnienia dyżuru przez aptekę [...] opracowano procedurę dostępności do świadczeń farmaceutycznych w porze nocnej, w święta i dni wolne od pracy.

Natomiast z argumentacji organu wynika, że samo usytuowanie wejścia do apteki przez halę sprzedaży determinuje brak funkcjonalnego wydzielenia z tego względu, że obszar działalności apteki "przecina się" z innym obszarem działalności handlowej spółki T. Organ nie podjął się interpretacji rozumienia słowa "wydzielić", mimo że jest kluczowe w sprawie niniejszej dla zrozumienia normy prawa materialnego. Organy administracji nie podjęły się wykładni art. 97 ust. 1 p.f., mimo uznania z jednej strony, że warunek wydzielenia apteki od innej działalności nie został spełniony, a z drugiej strony ustaliły, że lokal apteki [...] jest oddzielony w sposób trwały od Hali sprzedaży [...] przy pomocy ścian oraz drzwi. Potwierdza to pkt 1 protokółu z [...] listopada 2010 r. z kontroli doraźnej lokalu przeznaczonego na sporną aptekę przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny, gdzie stwierdzono, że "Lokal jest usytuowany w hali sprzedaży [...], jednokondygnacyjny i stanowi wydzieloną całość" (k.208 akt adm.)

Na marginesie można podnieść, że ustalenia te korespondują z potocznym rozumieniem słowa "wydzielić — wydzielać". Według internetowego Słownika Języka Polskiego PWN SA - , to m.in.: "dać komuś należną, zwykle niewielką część czegoś (...) oddzielić coś, co wchodziło w skład większej całości". Wg internetowego Wikisłownika to m.in. "wyznaczać, określać część czegoś (1.2) dawać komuś pewną część czegoś ...".

Powyższe ustalenia faktyczne wskazują zatem, że dokonana przez organ z naruszeniem art. 80 i 107 § 3 k.p.a. ocena stanu faktycznego, a jednocześnie brak oceny prawnej, brak wykładni przepisu, nie dają materialnych podstaw - na mocy art. 97 ust. 1 p.f. - do uznania, że nie została spełniona przesłanka wydzielenia lokalu apteki od innych lokali obiektu i innej działalności.

Innymi słowy, uzasadnienie faktyczne i prawne nie przystaje do zastosowanej w rozstrzygnięciu normy prawa materialnego art. 97 ust. 1 p.f. By istniała podstawa do zastosowania określonej normy prawa materialnego, musi być dokonana jej zrozumiała wykładnia: prosta - językowa, bądź funkcjonalna - celowościowa w zakresie ustawowego terminu "wydzielenia". W niniejszej sprawie organ nie dokonał żadnej wykładni zastosowanego prawa materialnego, natomiast w świetle stanu faktycznego budzi uzasadnione wątpliwości jej prawidłowe zastosowanie.

Oznacza to, że organ naruszył zarówno prawo materialne w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy jak i normy procesowe w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś stanowi na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W ocenie Sądu, na tym etapie postępowania nie ma znaczenia podnoszona przez organ kwestia "dojścia", czy "wejścia" do apteki, bowiem nie jest ona uregulowana materią ustawową. Przepisy rozporządzeń wykonawczych wydanych z mocy upoważnienia innego niż art. 97 p.f. i wskazanych w art. 101 p.f. nie mogą stanowić podstawy do wydania odmowy zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Zaskarżona decyzja ma tez inne mankamenty procesowe. Nieuprawnione są bowiem twierdzenia organu, że dostęp do planowanej apteki jest uzależniony od zgody innego podmiotu, skoro działalność handlową na hali sprzedaży prowadzi spółka T.

Poza sporem pozostaje, że skarżąca uzyskała pozytywną opinię organów samorządu aptekarskiego. Odrębną kwestią jest, że samorząd nie zajmował się kwestią spełnienia wymogu do uzyskania zezwolenia określonego w art. 97 p.f.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy ponownie rozpatrzy wniosek skarżącej, dokona wykładni zastosowanego prawa materialnego i dokona ustaleń faktycznych, które uzasadnią zastosowanie w niniejszej sprawie normy prawa materialnego odpowiedniej do poczynionych ustaleń i dokonanej oceny.

Mając powyższe na uwadze i działając na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Nadto działając na podstawie art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Podstawę do orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200 p.p.s.a.