Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1258/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia w formie usług opiekuńczych od [...] stycznia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r. w wymiarze 3 godziny dziennie w dni powszednie i 2 godziny w soboty oraz ustaleniu odpłatności za usługi w wysokości 100% stawki za jedną godzinę usług - w dniu powszednie [...] zł za godzinę, w soboty i w święta [...] zł za godzinę.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została w następującym stanie faktycznymi prawnym.

Wnioskiem z [...] grudnia 2020 r. S. K. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie usług opiekuńczych.

W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca jest osobą starszą (ma [...] lat) i ze względu na stan zdrowia ma trudności w zaspokojeniu potrzeb życiowych.

W efekcie rozpatrzenia powyższego wniosku decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 50 ust. 1-6 i art. 106 ust. 1, 3b, 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.; dalej: "u.p.s.") stwierdził, że wnioskodawca spełnia warunki do otrzymania pomocy w postaci usług opiekuńczych, oraz, że biorąc pod uwagę jego sytuację materialną, na podstawie § 5 Uchwały Nr [...] 9 Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze w tym specjalistyczne, z wyłączeniem specjalistycznych usługi opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty oraz trybu ich pobierania przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] (Dz. U. Woj. [...] z 2019 r. poz. [...]; dalej: "Uchwała") ustalił odpłatność w wysokości 100 % kwoty za każdy miesiąc przyznanych usług. Z uwagi na wyjątkowo ważny interes strony decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od tej decyzji złożył S. K., w którym zakwestionował wyliczoną odpłatność za usługi. Stwierdził, że decyzja wydana została z naruszeniem ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin, zgodnie z którą przysługuje mu prawo do bezpłatnych świadczeń leczniczych, położniczych i rehabilitacyjnych oraz zaopatrzenie w protezy i środki pomocnicze z wojskowej lub społecznej służby zdrowia.

Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu przywołało treść art. 50 ust. 6 u.p.s. wskazując, że na podstawie udzielonego w tym przepisie upoważnienia organ gminy jest uprawniony do ustanowienia przesłanek, których spełnienie zapewni korzystanie danemu podmiotowi z usług opiekuńczych, przesłanek kształtujących cenę za usługę, przesłanek warunkujących częściowe lub całkowite zwolnienie od opłat za usługi oraz ustalenie trybu (mechanizmu) pobierania opłat za usługę opiekuńczą. Podkreślił, że decyzja o przyznaniu usług opiekuńczych jest w zakresie przyznania usług osobie samotnej oraz ustalenia opłaty decyzją o charakterze związanym. Wskazało, że sformułowania: przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych oraz Rada gminy określa szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze, nie pozwalają na swobodne ustalenie wysokości opłaty, która wynika z obowiązującego przepisu prawa miejscowego, jakim jest Uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z [...] stycznia 2019 r. W ocenie Kolegium ustalona w decyzji Prezydenta odpłatność odpowiada przyjętym w ww. Uchwale stawkom, pozostając w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że usługi opiekuńcze nie są przyznawane na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.), na którą powołuje się S. K.. Nie są to bowiem świadczenia o charakterze leczniczym ani rehabilitacyjnym. Usługi opiekuńcze przyznawane są na podstawie ustawy o pomocy społecznej, które regulują sposób ich przyznawania, realizację, jak również odpłatność za te usługi.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. K.. W obszernym uzasadnieniu zarzucił organom obrazę prawa materialnego poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie Uchwały Rady Miast [...], a nie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, która uprawnia go m.in. do bezpłatnych świadczeń leczniczych i innych świadczeń z zakresu opieki zdrowotnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 50 ust. 1-5 tej ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (ust. 1). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3). Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). Zaś rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (ust. 6).

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Rada Miasta [...] podjęła w dniu [...] stycznia 2019 r. uchwałę nr [...] w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze w tym specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat i trybu ich pobierania przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]. W § 3 tej uchwały Rada Miasta ustaliła odpłatność za 1 godzinę usług opiekuńczych w dni powszednie w kwocie [...] zł, a w soboty, niedziele i święta w kwocie [...] zł. W § 5 ust. 1 uchwały wskazano, że usługi opiekuńcze przysługują nieodpłatnie osobom samotnie gospodarującym, których dochód jest niższy bądź równy 100% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 uchwały miesięczna odpłatność za te usługi uzależniona jest od wysokości dochodu osoby w stosunku do kryterium dochodowego ustalonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s. W sytuacji, gdy stosunek dochodu do kryterium dochodowego przekracza 351%, wówczas odpłatność za usługi opiekuńcze wynosi 100%.

W oparciu o powyższe normy, przy ustaleniu pobierania przez skarżącego, będącego rencistą prowadzącym samodzielne gospodarstwo domowe, dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie, organy prawidłowo wskazały, że kwota ta przekracza 351% stosunku dochodu do kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium dochodowe ustalone na kwotę 701 zł pomnożone przez 351% wynosi bowiem [...] zł. Trafnie zatem organy uznały, że ze względu na wysokość dochodu skarżącego nie przysługują mu nieodpłatne usługi opiekuńcze.

W ocenie Sądu, ustalona wysokość odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze mieści się w granicach przewidzianych w obowiązujących przepisach, a organy w sposób prawidłowy uzasadniły przyczyny przyznania pomocy w takiej wysokości i formie, a także obciążenie pełną odpłatnością za usługi. Zauważyć przy tym trzeba, że § 7 ust. 1 uchwały Rady Miasta [...] dopuszcza częściowe lub całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat na wniosek świadczeniobiorcy lub pracownika socjalnego. Jednakże wniosek taki nie został złożony.

W ocenie Sądu, przyznana pomoc odpowiada indywidualnym potrzebom skarżącego. Zakres tej pomocy dostosowany był do sytuacji zdrowotnej i bytowej, w jakiej się znalazł. W zaświadczeniu lekarskim z [...] grudnia 2020 r., które zostało dołączone do kwestionariusza, wskazuje się, że pacjent wymaga opieki 6 dni w tygodniu po 3 godziny. We wniosku wskazano, że S. K. oczekuje pomocy usługowej w wymiarze 3 godzin dziennie w dni powszednie i 2 godzin w soboty. Zakres tej pomocy, jako wystarczający i adekwatny do potrzeb skarżącego potwierdził pracownik socjalny. Należy przy tym podkreślić, że zarówno zakres, rodzaj, jak i czasowy wymiar usług opiekuńczych ze swej istoty opiera się na uznaniu organu, który z jednej strony musi uwzględnić indywidualną sytuację wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości ośrodka. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek zostanie automatycznie, w pełnym zakresie uwzględniony przez organ, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Reasumując, sam fakt spełniania kryteriów z art. 50 u.p.s. nie oznacza, że stronie musi być przyznane świadczenie w takim rozmiarze, formie i na warunkach, o jakie wnioskuje. Wypada przy tym podkreślić, że zaskarżona decyzja nie zamyka skarżącemu prawa do ubiegania się w przyszłości o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych w innym wymiarze godzin i dni. Przy czym, wyjaśnić trzeba, że zastosowania w niniejszej sprawie – wbrew twierdzeniu skarżącego - nie mają przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Uprawnienia i ulgi przysługujące osobom objętym przepisami tej ustawy nie mogą być uwzględniane przez organy pomocy społecznej w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).