Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 345/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: § 26 ust. 3 , § 34, § 35, § 36 ,§ 37
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
article: art. 10 ust. 1 pkt 9-10
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Referent stażysta Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi H. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Pabianicach z dnia 17 grudnia 2003 roku nr XXII/168/03 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w rejonie "Klimkowizny" w Pabianicach 1. stwierdza nieważność § 35 pkt 4 zaskarżonej uchwały w części ograniczającej budowę przydomowych oczyszczalni ścieków do działek o powierzchni minimum 1500 m2; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w zakresie określonym w pkt 1 do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Rady Miejskiej w Pabianicach na rzecz skarżącej H. S. 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Pismem doręczonym Radzie Miasta P. w dniu [...] H. S. wezwała ten organ do zmiany uchwały Rady Miasta Pabianic nr XXII/168/03 z dnia 17 grudnia 2003 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w rejonie "Klimkowizny" w Pabianicach w zakresie § 35, umieszczonego w rozdziale 4, zatytułowanym "Infrastruktura techniczna". W ocenie strony wskazany przepis dopuszczający lokalizację przydomowych oczyszczalni ścieków na działkach o powierzchni co najmniej 1500 m² narusza jej interes prawny i jest sprzeczny z obowiązującym prawem.

Pismami z dnia 27 lutego 2015 roku i 17 marca 2015 roku organ powiadomił stronę, iż jej wezwanie będzie rozpatrywane na posiedzeniu Rady Miejskiej w dniu 26 marca 2015 roku.

W dniu 20 marca 2015 roku H.S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uchwałę Rady Miasta Pabianic nr XXII/168/03 z dnia 17 grudnia 2003 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w rejonie "Klimkowizny" w Pabianiacach w zakresie § 35, umieszczonego w rozdziale 4, zatytułowanym "Infrastruktura techniczna".

Skarżąca zarzuciła, iż § 35 zaskarżonej uchwały narusza:

- ustawę z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku

w gminach, w szczególności jej art. 5 ust. 1 pkt 2;

- ustawę z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności jej art. 1 ust. 2 oraz art. 32;

- ustawę z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, w szczególności art. 7 ust. 1 pkt 3,

- § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Skarżąca w szczególności wniosła o uchylenie § 35 oraz o dopuszczenie

i przeprowadzenie dowodu z wezwania złożonego przez skarżącą w dniu 5 lutego 2015 roku do Rady Miasta Pabianic o zmianę zaskarżonej uchwały i odpowiedzi organu z dnia 27 lutego 2015 roku, na okoliczność zasadności skargi i zachowania przez skarżącą właściwego trybu do jej wniesienia.

Tytułem wstępu skarżąca wyjaśniła, że jest właścicielką nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, położonej w P. przy ul. A nr 8, o numerze 149/6, o powierzchni 603 m². Dalej podniosła, iż w oparciu o zgłoszenie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, przyjęte przez Starostwo Powiatowe w P. w dniu 21 września 2011 roku bez uwag i sprzeciwu, dokonała na ww. nieruchomości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, wraz z przepompownią i studnią chłonną. Zgłoszenie zostało zarejestrowane pod numerem [...]. W wyniku interwencji sąsiada skarżącej dokonano kontroli spornej oczyszczalni, w wyniku której decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...],[...] (która następnie została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nr [...] z dnia [...]) nakazano jej wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków.

W ocenie skarżącej każdy plan miejscowy powinien pozostać w zgodzie z ogólnie obowiązującym przepisami, m.in. materialnego prawa administracyjnego, np.: art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zdaniem strony ustawa ta nie ogranicza możliwości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków tylko na działkach, których powierzchnia stanowi co najmniej 1500 m², bowiem brak w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń związanych z powierzchnią nieruchomości, ale stanowi, że przydomowe oczyszczalnie ścieków nie mogą zostać pobudowane, jedynie gdy istnieje sieć kanalizacyjna. Gdy, takiej sieci kanalizacyjnej nie ma faktycznie, lub gdy jej budowa jest nieuzasadniona ze względów technicznych lub ekonomicznych, to właściciele nieruchomości mogą utrzymywać porządek na niej, m.in., przez budowę przydomowej oczyszczalni ścieków.

Skarżąca wskazała, iż nie ma dostępu do faktycznie istniejącej sieci kanalizacyjnej. Spółki A. z o.o. w P. nie ma w planach do co najmniej 2022 roku ze względów ekonomicznych i technicznych (toczące się postępowania administracyjne dotyczące nabycia własności nieruchomości, przez którą miałaby zostać pobudowana sieć kanalizacyjna m.in. do nieruchomości skarżącej) budowy sieci kanalizacyjnej w drodze ulicy A w P. Strona zaakcentowała, iż właścicielki ww. nieruchomości, przez które miałaby zostać pobudowana sieć kanalizacyjna do nieruchomości skarżącej, odmówiły zgody poprowadzenia przez ich nieruchomość doprowadzenia kanalizacji, od której skarżąca wykonałaby przyłącze kanalizacyjne do swojej nieruchomości.

W związku z powyższym nie ma żadnych podstaw prawnych, poza przepisami kwestionowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aby strona zmuszona została do budowy sieci kanalizacyjnej z własnych środków finansowych, tak by po dokonaniu rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków, mogła utrzymać porządek na swojej nieruchomości, związany z odprowadzaniem ścieków.

Strona podniosła, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem

o sygn. akt II SA/Łd 684/14, oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków, jedynie z uwagi na fakt, że została ona pobudowana na działce o powierzchni mniejszej, niż chce tego zaskarżony plan,

a więc z uwagi na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, jedynie w sprzeczności zapisami planu, a nie z powodu uchybień innym przepisom prawa, których naruszenie mogłoby mieć wpływ na życie, zdrowie, bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny.

Następnie skarżąca podniosła, że choć przepisy Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej nie stanowią norm prawa, w oparciu o które można byłoby konstruować zarzut, iż przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pozostają z nimi w sprzeczności, jako normami prawa najwyższego rzędu, to wskazać należy, ze ustawa zasadnicza dopuszcza ograniczenie uprawnień właściciela nieruchomości względem niej, jedynie z uwagi na ochronę bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochronę środowiska, zdrowia, moralności publicznej, wolności i praw innych osób. Kwestionowany przepis planu nie wskazuje dlaczego tylko nieruchomości o powierzchni co najmniej 1500 m² ( dlaczego nie są to działki np. 1400 m² lub 1700 m² ) mogą zostać zabudowane przydomowymi oczyszczalniami ścieków, gdy nie ma sieci kanalizacyjnej, jakimi kryteriami kierowano się przy ograniczaniu uprawnień właścicieli nieruchomości do budowania na nich przydomowych oczyszczalni ścieków, bo za nieracjonalne należałoby uznać działania Rady Miasta, które ograniczałyby uprawnienia właścicielskie,

bez jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego i faktycznego.

Następnie strona podkreśliła, że kwestionowany plan miejscowy został uchwalony ponad 11 lat temu, zatem zarówno wiedza jak i rozwiązania techniczne, dotyczące budowy przydomowych oczyszczalni ścieków były dużo mniejsze, niż przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków, która została zbudowana w 2011 roku. Zakwestionowany plan miejscowy obejmuje tylko niewielki obszar miasta P., tzw. [...]. Władze miasta, choć plan ograniczył budowę przydomowych oczyszczalni ścieków jedynie do działek o powierzchni co najmniej 1500 m², nie podjęły żadnych faktycznych działań, które umożliwiłyby właścicielom lub użytkownikom mniejszych, niż wskazane w planie, nieruchomości, a które znajdują się w obszarze obowiązywania planu, podłączenie swoich nieruchomości do sieci kanalizacyjnych wybudowanych przez miasto. W sytuacji, gdy ze względów ekonomicznych lub technicznych, taka budowa jest nieuzasadniona, zarówno dla władz miasta jak i dla właścicieli nieruchomości, to władze miasta powinny podjąć działania zmierzające do zmiany plany w tym zakresie, by nie pozbawiać właścicieli nieruchomości możliwości wywiązania się z obowiązku dbałości o czystość na terenie ich nieruchomości, właśnie poprzez pobudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków.

Ponadto skarżąca zauważyła, że z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] wynika, że " W obrębie nieruchomości Pani H. S brak jest sieci kanalizacji sanitarnej. Miejska sieć kanalizacji sanitarnej kończy się przy granicy z działką nr [...] W obrębie działki należącej do Pani H.S. brak jest w ulicy sieci kanalizacji sanitarnej (...)". W ocenie strony gmina P. nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaspokajania potrzeb mieszkańców poprzez zapewnienie dostępu do sieci kanalizacyjnej właścicieli nieruchomości przy ul. A w P. Dodatkowe zaś ograniczenie właścicieli w możliwości dbania o porządek na swojej nieruchomości poprzez pobudowanie na niej przydomowej oczyszczalni ścieków stanowi naruszenie jej interesu prawnego.

Rada Miasta Pabianic podjęła w dniu 26 marca 2015 roku uchwałę, którą wezwanie skarżącej z dnia 5 lutego 2015 roku uznała za bezzasadne.

W uzasadnieniu tej uchwały organ w szczególności wskazał, że w dniu 23 października 2009 roku na wniosek skarżącej wystawione zostały warunki podłączenia do sieci kanalizacyjnej posesji przy ul. A nr 8 (działka nr [...]). Na tej podstawie powstał projekt techniczny przyłącza kanalizacji sanitarnej dla w/w posesji uzgodniony przez Spółkę A z o.o. w dniu 8 czerwca 2010 roku. Organ zauważył, że w piśmie z dnia 10 marca 2015 roku w/w Spółka potwierdziła możliwość techniczną podłączenia tej nieruchomości do kanalizacji, zaś z dodatkowych ustaleń wynika,

że czas wykonania niezbędnych robót nie byłby dłuższy niż kilka dni.

Organ również wyjaśnił, że zaskarżony plan uchwalono na podstawie ustawy

z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym i stosownie do obowiązującej wówczas procedury sporządzania projektu planu miejscowego Zarząd Miasta Pabianic zapewnił w niej bezpośredni udział H. i S. S., zawiadamiając ich o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu planu w dniach od 12 października do 10 listopada 2000 roku, co dokumentują potwierdzenia odbioru powyższego zawiadomienia. Jednak H.S. nie kwestionowała ustaleń projektu planu, nie wniosła zarzutu.

Zdaniem organu nie bez znaczenia jest fakt, że w obowiązującym planie miejscowym określone zostały zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Na terenie objętym tym planem, a więc

i także obejmującym nieruchomość skarżącej, przyjęto zasadę odbioru ścieków z poszczególnych nieruchomości przez system kanalizacji miejskiej z uwagi na wynikający z przygotowanej prognozy oddziaływania na środowisko duży stopień przenikania zanieczyszczeń do gruntu i jednocześnie wysoki poziom wód gruntowych. W trakcie opracowywania projektu planu wykonana została w prognoza skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze, która określa m.in. warunki gruntowe (Rozdział 6.2 Geologia i hydrologia, rzeźba terenu - geomorfologia). Z tego właśnie względu jako rozwiązanie tymczasowe przyjęto możliwość budowy szczelnych zbiorników i przydomowych oczyszczalni ścieków. Wskazane wyżej warunki gruntowe spowodowały, że w przypadku budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, dla zapewnienia możliwości ich prawidłowego funkcjonowania i jednocześnie zapewnienia warunków ochrony środowiska, ustalona została minimalna powierzchnia nieruchomości, na których taka budowa oczyszczalni będzie możliwa.

Zdaniem organu taki zapis zgodny jest z art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy

o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i mieści się w granicach tzw. władztwa planistycznego.

W tej sytuacji, zdaniem Rady, wobec orzeczenia nakazu rozbiórki istniejącej na nieruchomości przydomowej oczyszczalni ścieków, wybudowanej mimo wcześniejszego uzyskania warunków technicznych podłączenia nieruchomości do kanalizacji, nie można uznać by kwestionowane ustalenie obowiązującego planu miejscowego naruszało interes prawny skarżącej.

W ocenie organu, nawet gdyby nieruchomość skarżącej miała powierzchnię minimum 1500 m², to obecnie nie mogłaby ona i tak uzyskać pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków na swojej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Organ wyjaśnił, iż odpis uchwały stanowiącej odpowiedź na wezwanie z dnia

5 lutego 2015 roku doręczony został pełnomocnikowi skarżącej w dniu 11 kwietnia 2015 roku. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w uchwale uznając, iż brak jest podstaw do zmiany skarżonej uchwały. Organ przyznał, iż istotnie zawarty

w wezwaniu jak i w skardze wniosek dotyczył zmiany uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Znaczenie w sprawie ma jednak okoliczność, że uzasadnieniem tego wniosku było właśnie naruszenie interesu prawnego skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego.

Na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na uchwałę,

o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.

Zgodnie z art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U tj. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.), każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia, co należy rozumieć w ten sposób, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie ma być bezskuteczne. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52

§ 4 p.p.s.a. i wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia,

o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, mają taki sam charakter prawny i służą temu samemu celowi, którym jest wykorzystanie możliwości załatwienia sprawy przez organ bez konieczności wnoszenia skargi do sądu.

W niniejszej sprawie takie wezwanie zostało złożone, bowiem pismem z dnia 5 lutego 2015 roku skarżąca wezwała Radę Miasta Pabianic do zmiany uchwały Rady Miasta Pabianic nr XXII/168/03 z dnia 17 grudnia 2003 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w rejonie "Klimkowizny" w Pabianicach w zakresie § 35. W ocenie strony wskazany przepis dopuszczający lokalizację przydomowych oczyszczalni ścieków na działkach o powierzchni co najmniej 1500 m² narusza jej interes prawny i jest sprzeczny z obowiązującym prawem. Wezwanie to okazało się bezskuteczne.

Zakwestionowany przez skarżącą przepis § 35 pkt 4 planu miejscowego brzmi: do czasu objęcia obszaru obsługą kanalizacji miejskiej plan dopuszcza rozwiązania tymczasowe i gromadzenie ścieków w szczelnych zbiornikach bezodpływowych na terenie nieruchomości, z obowiązkiem okresowego wywozu nieczystości do punktów zlewnych ścieków. Dopuszcza się budowę przydomowych oczyszczalni i rozsiączkowanie ścieków na terenie działek o powierzchni min. 1500 m².

Zaskarżony plan uchwalono na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku

o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 roku, nr 15, poz. 139) i z tego powodu jako chybione należy ocenić zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Niemniej jednak z art. 10 ust. 1 pkt 9-10 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku

o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się, w zależności od potrzeb tereny, na których przewiduje się stosowanie systemów indywidualnych lub grupowych oczyszczenia ścieków bądź zbiorników bezodpływowych oraz tymczasowe sposoby zagospodarowania, urządzania oraz użytkowania terenu.

Natomiast stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r.

o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 1996 r., Nr 132, poz. 622)

w brzmieniu obowiązującym w dniu uchwalenia planu właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości

w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Ze zdania drugiego powołanego przepisu wynika, że ustawodawca uznaje za jednakowo przydatne do utrzymania czystości i porządku przez właścicieli nieruchomości przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oraz wyposażenie jej w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zwalnia bowiem z obowiązku przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w taką przydomową oczyszczalnię ścieków. Faktem jest, że sformułowanie powołanego przepisu może sugerować, iż zwolnienie to obowiązuje jeżeli przydomowa oczyszczalnia ścieków już została wybudowana. Jednakże wykładnia przepisów uwzględniająca nie tylko reguły gramatyczne wykładni tezy takiej nie uzasadnia.

Przede wszystkim brak usprawiedliwionego celu dla normy przyznającej pierwszeństwo przyłączeniu nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, mimo równoważności, z punktu widzenia celów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. Skoro ustawodawca uznaje, że wskazane sposoby utrzymania czystości i porządku są równoważne, to kolejność ich zastosowania powinna być obojętna.

Na gruncie cytowanej ustawy zatem rozwiązanie polegające na wykorzystaniu przydomowych oczyszczalni ścieków uznano za równorzędne z odprowadzaniem nieczystości płynnych (ścieków bytowych) poprzez miejscową sieć kanalizacyjną, gdy zważyć, że wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymogi określone z przepisach odrębnych zwalnia z obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.

Mając powyższe na względzie Sąd podkreśla, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może kształtować sposób wykonywania prawa własności jedynie w zakresie, jaki jest do pogodzenia z przepisami odrębnymi, w tym z ustawą o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Ponieważ ustawa powyższa dopuszcza wprost od 2001 r. budowę przydomowych oczyszczalni ścieków, ograniczenie powyższego uprawnienia w oparciu o postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uznać należy za błędne.

Obowiązki nałożone na właścicieli nieruchomości stanowią ograniczenia zarówno wolności, jak i prawa własności. Muszą być zatem zgodne z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wypowiadając się o tej zasadzie, w szczególności o zawartej w niej przesłance niezbędności (wynikającej z tego, że w art. 31 ust. 3 Konstytucji stanowi się,

iż "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko (...), gdy są konieczne w demokratycznym państwie"), wielokrotnie stwierdzał, że "niezbędność to również skorzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa lub wolności ulegną ograniczeniu". (Np. wyrok TK z dnia 22 września 2009 r., sygnatura akt P 46/07, opublikowany w zbiorze urzędowym OTK-A nr 8 z 2009 r., poz.126). Zatem, skoro ustawodawca uznaje za jednakowo przydatne do utrzymania czystości i porządku przez właścicieli nieruchomości przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oraz wyposażenie jej w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone

w przepisach odrębnych, to należy przyznać właścicielowi nieruchomości wolny wybór pomiędzy tymi sposobami odprowadzania ścieków. Właściciel nieruchomości jest bowiem najbardziej odpowiednim podmiotem do oceny, który z równoważnych sposobów wykonania nałożonego na niego obowiązku zapewnienia odprowadzania ścieków z nieruchomości jest dla niego najmniej uciążliwy (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 roku, sygn. akt II OSK 1520/13, www.cbois.nsa.gov.pl ).

Wbrew twierdzeniom strony zakwestionowany § 35 pkt 4 planu nie pozbawia strony całkowicie możliwości usuwania nieczystości z działki, bowiem skarżąca pomija milczeniem, iż w jej sytuacji (nawet uwzględniając niemożność podłączenia do sieci kanalizacyjnej) możliwa jest budowa bezodpływowego zbiornika, który będzie regularnie opróżniany. Organ z kolei bezpodstawnie utrzymuje, że skarżąca ma możliwość podłączenia się do sieci, gdyż nie dostrzega, że właściciele sąsiednich działek odmówili zgody na poprowadzenie przyłącza, co niweczy możliwość podłączenia do sieci i pomija w tym względzie ustalenia PINB w P.,

z których wynika, że sieć kanalizacyjna kończy się przy działce nr [...], a więc

w pewnym oddaleniu od działki skarżącej o nr [...].

Natomiast organ podaje nowy argument, niewynikający z planu, lecz

z charakterystyki geologiczno-hydrologicznej obszaru, a mianowicie wysoki poziom wód gruntowych i duży stopień przenikania zanieczyszczeń do gruntu. Zdaniem Sądu ten argument byłby racjonalny, gdyby na danym obszarze wyznaczono teren objęty zakazem budowania oczyszczalni albo cały obszar planu objęto takim zakazem. Natomiast Sąd nie dostrzega związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zakazem budowy oczyszczalni na działkach o powierzchni poniżej 1500 m² a wymogami dotyczącymi ochrony gleby i wód. Wszak przydomowa oczyszczalnia na działce o powierzchni powyżej 1500 m² nadal może stanowić zagrożenie dla czystości gleby i wód gruntowych. Argumentacja organu jest zatem w ocenie Sądu pozbawiona logiki i nie uzasadnia kwestionowanego przepisu planu.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż przepisy techniczne obwarowały budowę przydomowych oczyszczalni ograniczeniami mając na względzie zachowanie odpowiednich dystansów od wrażliwych punktów takich jak granice, studnie, okna oraz zastosowaniem ograniczeń do terenów narażonych na powodzie i zalewanie wodami opadowymi. Mowa o § 34, § 35, § 36 i § 37 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690). Ponadto § 26 ust. 3 rozporządzenia – jak słusznie wskazała strona – również wskazuje na równorzędność rozwiązań technicznych w postaci przyłączenia do sieci kanalizacyjnej albo korzystania z przydomowej oczyszczalni ścieków.

Organ nie uzasadnił również w żaden sposób ściśle określonej w § 35 pkt 4 planu powierzchni 1500 m² . W tej sytuacji równie dobrze przyjęte ograniczenie mogłoby dotyczyć działek o powierzchni poniżej 1300 m², czy też 1000 m². Powołane rozporządzenie nie uzależnia legalności przydomowej oczyszczalni od powierzchni działki, na której powstanie. Wydaje się więc, że akurat kryterium powierzchni działki nie znajduje uzasadnienia jako obwarowanie dla przydomowej oczyszczalni, a więc wykracza poza granice zasady proporcjonalności ingerencji w prawa jednostki.

Władztwo planistyczne gminy nie może polegać na zupełnej swobodzie

i dowolności w planowaniu co do przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, gdyż konieczne było uwzględnienie w planowaniu i zagospodarowaniu prawa własności, z mocy art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 roku. Nieprzestrzeganie tego spowoduje, że uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu zagospodarowania, może zostać nadużyte, a ustalenia planu, które będą wynikiem tego nadużycia, mogą okazać się prawnie wadliwe. Ograniczenie właścicieli w ich prawie własności, czego można spodziewać się po miejscowym planie zagospodarowania, uzasadnia tylko cel publiczny, ale tylko wówczas, gdy innego rozwiązania, choć go szukano, nie można było znaleźć. Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki.

Reasumując przedstawione powyżej rozważania , należy dojść do wniosku, że plan ustanowił ograniczenie prawa własności wychodzące poza granice uregulowań zawartych w przepisach ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 1996 r., Nr 132, poz. 622) oraz przepisów technicznych ustanowionych w oparciu o ustawową delegację, co doprowadziło do nadmiernego obciążenia prawa skarżącej z naruszeniem zasady proporcjonalności i równości wobec prawa.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w części w odniesieniu do § 35 pkt 4 planu

w zakresie, w jakim ogranicza budowę przydomowych oczyszczalni ścieków do działek o powierzchni minimum 1500 m². Stąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a.

IB