Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 650/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 30
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skarg A. F. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2012r. nr [...] z dnia 2 kwietnia 2012r. nr [...] z dnia 2 kwietnia 2012r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji oraz decyzje Wójta Gminy B z dnia [...] 2011r. nr [...], nr [...], nr [....], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 771 zł (słownie: siedemset siedemdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 stycznia 2013r.

Decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Wójt Gminy B przyznał A. F. zasiłek rodzinny na dziecko – M. F. w wysokości 91 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r.) i rozpoczęcia roku szkolnego (w wysokości 100 zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2010r.).

Z kolei decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...] Wójt Gminy B przyznał A. F. zasiłek rodzinny na dziecko – M. F. w wysokości 91 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2011r. do 31 października 2011r. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2011r. do 31 października 2011r.) i rozpoczęcia roku szkolnego (w wysokości 100 zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2011r.).

Natomiast decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...] Wójt Gminy B przyznał A. F. zasiłek rodzinny na dziecko – M. F. w wysokości 91 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2011r. do 31 października 2012r. oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2011r. do 31 marca 2012r.), rozpoczęcia roku szkolnego (w wysokości 100 zł jednorazowo w miesiącu wrześniu 2012r.) i podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (w wysokości 50 zł miesięcznie na okres od 1 września 2012r. do 31 października 2012r.).

Następnie w dniu 30 grudnia 2011r. Wójt Gminy B wydał decyzje:

1. Nr [...], którą uchylił w części od dnia 1 listopada 2011r. swoją decyzję z dnia [...] 2011r. Nr [...] w ten sposób, że uchylił przyznanie na dziecko M. F. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2011r. do 31 marca 2012r.;

2. Nr [...], którą uchylił w części od dnia 1 listopada 2009r. swoją decyzję z dnia 19 listopada 2009r. Nr [...] w ten sposób, że uchylił przyznanie na dziecko M. F. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r.;

3. Nr [...], którą uchylił w części od dnia 1 lutego 2011r. swoją decyzję z dnia [...] 2011r. Nr [...] w ten sposób, że uchylił przyznanie na dziecko M. F. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 80 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2011r. do 31 października 2011r.

Jako powód uchylenia w/w decyzji Wójt Gminy B wskazał uchylenie w całości w dniu 29 listopada 2011r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczenia o niepełnosprawności M. F. z dnia 3 listopada 2009r. Nr [...].

W dniu [...] 2012r. Wójt Gminy B wydał decyzje:

1. Nr [...], w której orzekł, iż A. F. pobrała nienależny jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko: M. F., wypłaconego w okresie od 1 listopada 2011r. do 30 listopada 2011r. na podstawie decyzji Nr [...], wydanej w dniu [...] 2011r. w łącznej wysokości 80 zł i zobowiązał A. F. do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami;

2. Nr [...], w której orzekł, iż A. F. pobrała nienależny jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko: M. F., wypłaconego w okresie od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r. na podstawie decyzji Nr [...], wydanej w dniu [...] 2009r. w łącznej wysokości 960 zł i zobowiązał A. F. do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami;

3. Nr [...], w której orzekł, iż A. F. pobrała nienależny jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko: M. F., wypłaconego w okresie od 1 lutego 2011r. do 31 października 2011r. na podstawie decyzji Nr [...], wydanej w dniu [...] 2011r. w łącznej wysokości 720 zł i zobowiązał A. F. do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji Nr [...] organ I instancji wskazał, iż z dniem 1 listopada 2011r. A. F. przestała spełniać warunki określone w art. 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniające ją do pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, gdyż w dniu 29 listopada 2011r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uchylił orzeczenie o niepełnosprawności dziecka M. F. z dnia 3 listopada 2009r., znak: [...]. Z kolei w decyzjach Nr [...] i [...] Wójt Gminy B, jako dzień, w którym A. F. przestała spełniać warunki określone w art. 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazał dzień 1 listopada 2009r.

W odwołaniach od powyższych decyzji organu I instancji A. F. wniosła o ich uchylenie. Odwołująca się podniosła, iż dodatek do zasiłku rodzinnego i zasiłek pielęgnacyjny pobierała w dobrej wierze kierując się zaufaniem do organów, nie licząc się z tym, że decyzje te po jakimś czasie zostaną zmienione. A. F. oświadczyła, iż pobrane pieniądze skonsumowała i nie możliwości ich zwrotu. Jej zdaniem, obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się nie należy. Natomiast odwołująca się nie miała zamiaru oszukać żadnej instytucji ani wyłudzić nienależnych świadczeń. A. F. wyjaśniła, iż otrzymała te świadczenia po spełnieniu wszystkich warunków określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych i przeznaczając je na cele tam wskazane. W ocenie odwołującej się, skoro w dniu 29 listopada 2011r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uchylił orzeczenie o niepełnosprawności dziecka M. F. z dnia 3 listopada 2009r., to decyzja ta winna mieć zastosowanie na przyszłość, a nie działać wstecz. Wskazała również, iż ustawodawca wprowadził zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w celu zapobiegania nieprawnie pobieranym świadczeniom, o czym jednak nie można mówić w niniejszych sprawach.

W dniu 2 kwietnia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.) § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. nr 198, poz. 1925), wydało decyzje:

1. Nr [...] ,którą utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B z dnia [...] 2012r. Nr [...];

2. Nr [...] ,którą utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B z dnia [...] 2012r. Nr [...];

3. Nr [...],którą utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B z dnia [...] 2012r. Nr [...].

W uzasadnieniu swoich decyzji Kolegium stwierdziło, iż organ l instancji prawidłowo orzekł o określeniu świadczeń nienależnie pobranych oraz o obowiązku ich zwrotu. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzje Wójta Gminy B z dnia [...] 2011r. są prawomocne i ostateczne w toku instancyjnym, a zatem korzystają one z domniemania prawidłowości i mogą stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowych sprawach, tj. określenia świadczeń nienależnie pobranych i obowiązku ich zwrotu. Kolegium podniosło, iż skoro świadczenia rodzinne w niniejszej sprawie zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności, które taką wypłatę uniemożliwiały (uchylenie orzeczenia o niepełnosprawności będącego niejako "podstawą" wydania decyzji o ustaleniu prawa do świadczeń) oraz decyzja ustalająca prawo do tych świadczeń została uchylona, a rozstrzygnięcie uchylające stało się prawomocne i ostateczne, to konsekwencją powyższego jest orzeczenie o obowiązku zwrotu tychże świadczeń, o czym orzekł organ l instancji. Kolegium podkreśliło przy tym, iż wydane w niniejszych sprawach decyzje należą do tzw. "decyzji związanych", co oznacza, że organ administracji nie ma swobody w decydowaniu o podjęciu albo zaniechaniu określonych działań. Jeżeli spełnione zostały określone przesłanki – tak jak ma to miejsce w przedmiotowych sprawach – to organ administracyjny zobowiązany jest do wydania decyzji administracyjnej określającej świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązującej do ich zwrotu wraz z odsetkami.

A. F. nie zgodziła się z powyższymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wniosła na nie skargi, domagając się ich uchylenia wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom skarżąca zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności, które taką wypłatę uniemożliwiały, bez konieczności wykazania przez organ negatywnego zachowania strony, ukierunkowanego na niezgodne z prawem administracyjnym korzystanie ze środków publicznych, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. A. F. zarzuciła również naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie: zasady praworządności; obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego; obowiązku wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom powołanym przez skarżącą, które to uchybienia miały, jej zdaniem, istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca stwierdziła, iż organ II instancji nie zauważył, że nienależne świadczenie jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zdaniem skarżącej, wskazane sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. Skarżąca wskazała, iż z treści art. 30 ust.1 i ust. 2 powołanej ustawy wynika, że obowiązek zwrotu świadczenia został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". W ocenie skarżącej, zwrot świadczenia nienależnie pobranego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła szereg orzeczeń sądów administracyjnych.

Skarżąca podniosła, iż podstawa wypłaty świadczenia odpadła w wyniku uchylenia w dniu 29 listopada 2011r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności swojego poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności M. F. z dnia 3 listopada 2009r. w wyniku wznowienia postępowania w sprawie. Skarżąca podniosła, iż z treści uzasadnienia orzeczenia z dnia 29 listopada 2011r. nie wynika w żaden sposób, by przyczyną wznowienia postępowania i uchylenia poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności były jakiekolwiek okoliczności przez nią zawinione. Zdaniem skarżącej, wymowna jest treść pisma Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 21 marca 2012r., z którego wynika, iż wydane po upływie ponad dwóch lat orzeczenie z dnia 29 listopada 2011r. uwzględnia aktualny stan zdrowia M. F., z czego można by wnosić, iż organ ten w rzeczywistości nie neguje stanu niepełnosprawności M. F. w tym dwuletnim okresie.

Skarżąca oświadczyła, iż nie miała zamiar oszukać żadnej instytucji, ani wyłudzić świadczeń. Skoro bowiem właściwy organ, po przeprowadzeniu badań lekarskich i pedagogicznych, orzekł o niepełnosprawności dziecka, to skarżąca nie miała żadnych podstaw do kwestionowania tego ustalenia, a tym samym świadczenia pobrała w dobrej wierze i w oparciu o istniejącą podstawę prawną. W ocenie skarżącej, jedynie wznowienie postępowania wywołane zdarzeniami przez nią zawinionymi i wykazanie tej okoliczności przez organy orzekające w sprawie dawałby podstawę do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń.

Skarżąca uważa, iż skoro organ II instancji rozpatrując jej odwołanie w żaden sposób nie odniósł się do wskazanych okoliczności i nie wykazał w sposób dostateczny zaistnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkujących wydanie decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, to tym samym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, organ prowadzący postępowanie odwoławcze nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Nie rozpatrzył przy tym nawet materiału już zebranego w sprawie, skoro dysponując dokumentami wskazującymi na brak zawinienia skarżącej oraz jej wnioskami zawartymi w odwołaniu, zupełnie je pominął. W każdym razie nie dał wyrazu w uzasadnieniu faktycznym decyzji, by kwestie te w ogóle rozważał. Takie działanie organu stanowi, zdaniem skarżącej, niewątpliwe naruszenie wskazanych przepisów procesowych.

Skarżąca stwierdziła, iż podziela rozważania prawne organu II instancji w zakresie zasady ochrony trwałości decyzji, jednakże w jej ocenie organ wysuwa z tych rozważań błędne wnioski. Nie może bowiem być tak, że strona postępowania, która zachowała się w jego trakcie "lojalnie", a następnie zrealizowała uprawnienia do świadczeń wynikające z ostatecznej decyzji organu, jest niejako karana żądaniem zwrotu tych świadczeń, z uwagi na odpadnięcie podstawy prawnej na skutek zdarzeń leżących po stronie organów administracji publicznej. Zdaniem skarżącej, takiemu postępowaniu organów administracji publicznej można by postawić zarzuty naruszenia szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego i zasad konstytucyjnych.

Skarżąca uważa również, iż organ II instancji błędnie przyjął brak swojej swobody w decydowaniu o podjęciu albo zaniechaniu określonych działań z powołaniem się na tzw. "decyzje związane". Skarżąca wskazała, iż także w orzecznictwie organów administracji znajduje uzasadnienie stanowisko, iż warunkiem uznania wypłaconych świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) jest możliwość przypisania świadczeniobiorcy złej wiary w chwili jego pobierania, czyli ustalenie, że osoba ta wiedziała lub powinna wiedzieć, że zaistniały okoliczności, w których świetle świadczenie jej nie przysługuje.

W odpowiedziach w na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach i wniosło o oddalenie skarg. Za chybiony i pozbawiony racjonalnych podstaw Kolegium uznało zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w materii dotyczącej świadczeń nienależnie pobranych, nie przewidują konstrukcji wykazania przez organ negatywnego zachowania strony, ukierunkowanego na niezgodne z prawem administracyjnym korzystanie ze środków publicznych. Kolegium stwierdziło, iż katalog sytuacji, w których świadczenia rodzinne można uznać za świadczenia nienależnie pobrane jest zamknięty oraz precyzyjnie określony. Kolegium nie zgodziło się również z zarzutem naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego twierdząc, iż organy obydwu instancji w sposób wnikliwy, rozbudowany odniosły się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś siedmiostronicowa decyzja II instancji, zawierająca w swej treści zarówno opis prowadzonego w sprawie postępowania, jak i uzasadnienie prawne i faktyczne, z całą pewnością nie wskazuje na wadliwość, której uznania domaga się skarżąca.

Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013r. skarżąca przedłożyła postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 2 maja 2012r. Nr [...], w którym wyjaśniono wątpliwości co do treści orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 29 listopada 2011r. Nr [...]. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wskazał, iż datą, od której dla organów administracyjnych małoletni M. F. przestał być osobą niepełnosprawną jest 29 listopada 2011r. Natomiast do dnia 28 listopada 2011r. obowiązującym małoletniego i niewyeliminowanym z obiegu prawnego było orzeczenie z dnia 3 listopada 2009r. Nr [...] zaliczające M. F. do osób niepełnosprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje dotknięte są wadami, które powodują konieczność ich uchylenia.

Jako podstawę prawną zwrotu pobranych przez skarżącą dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka, organy obu instancji wskazały art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Zgodnie z ust. 2 tego przepisu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...] Wójt Gminy B uchylił z dniem 1 listopada 2011r. swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] 2011r. Nr [...]. Z kolei decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...] Wójt Gminy B uchylił z dniem 1 listopada 2009r. swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] 2009r. Nr [...]. Natomiast kolejną decyzją z tej samej daty Nr [...] Wójt Gminy B uchylił z dniem 1 lutego 2011r. swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] 2011r. Nr [...]. Wszystkie uchylone decyzje zostały uchylone w części dotyczącej przyznania A. F. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka M. F. Jako powód uchylenia w/w decyzji Wójt Gminy B wskazał uchylenie w całości w dniu 29 listopada 2011r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczenia o niepełnosprawności M. F. z dnia 3 listopada 2009r. Nr [...]. A. F. nie odwołała się od decyzji Wójta Gminy B z dnia [...] 2011r. i są prawomocne.

Decyzjami z dnia [...] 2012r. Nr [...], Nr [...] i Nr [...] Wójt Gminy B orzekł, iż pobrany przez A. F. dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka M. F. zostały pobrane nienależnie, a w związku z tym organ zobowiązał skarżącą do zwrotu tych dodatków wraz z ustawowymi odsetkami. Powyższe decyzje Wójta Gminy B z dnia [...] 2012r. zostały następnie utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Zdaniem Sądu nieprawidłowe są zarówno zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzające je decyzje Wójta Gminy B z dnia [...] 2012r. oraz z dnia [...] 2011r. Organy administracyjne obu instancji przyjęły bowiem, iż skoro Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uchylił w całości w dniu 29 listopada 2011r. orzeczenia o niepełnosprawności M. F. z dnia 3 listopada 2009r. Nr [...], to skarżąca winna zwrócić nienależnie pobrane dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka M. F. z mocą wsteczną, tj. od momentu ich przyznania. Takie stanowisko organów administracyjnych doprowadziło do sytuacji, że skarżąca została zobowiązana do zwrotu dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka przyznanych na okres od 1.11.2009r. do 31.10.2010r. (decyzja z dnia [...] 2009r. Nr [...]), od 1.02.2011r. do 31.10.2011r. (decyzja z dnia [...] 2011r. Nr [...]) oraz od 1.11.2011r. do 31.10.2012r. (decyzja z dnia [...] 2011r. Nr [...]). Organy administracyjne nie wzięły jednak pod uwagę, iż uchylenie orzeczenia o niepełnosprawności M. F. z dnia 3 listopada 2009r. Nr [...] nastąpiło w dniu 29 listopada 2011r. i z tą datą M. F. przestał być osobą niepełnosprawną. Potwierdza to zresztą stanowisko Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zawarte w postanowieniu z dnia 2 maja 2012r. Nr [...], w którym wyjaśniono iż datą, od której dla organów administracyjnych małoletni M. F. przestał być osoba niepełnosprawną jest dzień 29 listopada 2011r. Natomiast do dnia 28 listopada 2011r. obowiązującym małoletniego i niewyeliminowanym z obiegu prawnego było orzeczenie z dnia 3 listopada 2009r. Nr [...] zaliczające M. F. do osób niepełnosprawnych.

Oznacza to, że dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka przyznane A. F. decyzjami Wójta Gminy B z dnia [...] 2009r. Nr [...] oraz z dnia 10 lutego 2011r. Nr [...] zostały jej przyznane w sposób prawidłowy i były świadczeniami należnymi. Konieczne jest natomiast ustalenie w jakim zakresie przysługuje A. F. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka przyznany jej decyzją Wójta Gminy B z dnia [...] 2011r. Nr [...] skoro, jak to już wyżej Sąd wskazał, z dniem 29 listopada 2011r. M. F. przestał być osobą niepełnosprawną.

Sąd zwraca również uwagę, iż w swoich decyzjach z dnia [...] 2012r. organ I instancji orzekł zarówno o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i jednocześnie nakazał zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Zdaniem Sądu jest to niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010r., sygn. akt I OSK 619/10 (wyrok dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl), nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie mogło być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. W myśl art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zwrotu jest obowiązana osoba, która pobrała nienależne świadczenie. Dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie w jednej decyzji. Ze względu na powyższe decyzje obu instancji obarczone są zatem istotną wadą, która uniemożliwia ich funkcjonowanie w obrocie prawnym.

Mając powyższe na względzie Sąd uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzające je decyzje Wójta Gminy B z dnia [...] 2012r. oraz z dnia [...] 2011r., gdyż stwierdził naruszenie prawa materialnego tj. art. 13 i art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, które miały wpływ na wynik sprawy, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. – jak w pkt I wyroku.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania, orzekając w tym przedmiocie jak w pkt II wyroku.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organy administracyjne winny uwzględnić zawartą powyżej ocenę Sądu.