Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 981/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 242 par. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 59 par. 2, art. 59 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (znak [...]) Dyrektor Urzędu Celnego w K. po przeprowadzeniu z urzędu kontroli zgłoszeń celnych dokonanych przez "A" Spółka cywilna – J. ul. [...] , A. T. (dalej zwany skarżącym) J. ul. [...] i D.R J. ul. [...], uznał dokonane zgłoszenie celne za nieprawidłowe, w związku z czym ustalił kwotę długu celnego w łącznej wysokości [...] zł. zł.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K..

Należności wskazane w w/w decyzji pierwszoinstancyjnej zostały objęte tytułem wykonawczym z dnia [...] r. nr [...], wystawionym przeciwko ww. spółce cywilnej A.T. oraz D. R.. Postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego przeciwko spółce cywilnej, zostało następnie umorzone postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...], ponieważ egzekucja prowadzona wobec ww. spółki okazała się bezskuteczna.

Wobec powyższego Dyrektor Urzędu Celnego w K. wystawił w dniu [...] 2001 r. tytuł wykonawczy nr [...] przeciwko A. T. (przeciwko D. R. wystawiono na podstawie tej samej decyzji wymiarowej tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] 2001 r.).

Dyrektor Urzędu Celnego prowadził na jego podstawie postępowanie egzekucyjne, przekazane następnie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. do dalszego prowadzenia, z uwagi na zbieg kilku egzekucji administracyjnych skierowanych zobowiązanego A. T..

Urząd Skarbowy w J. prowadząc przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w ramach podejmowanych czynności m.in. spisał w dniu [...] 2003 r. protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, występował do różnych instytucji (w tym Urzędu Miejskiego w J.) o podanie informacji dot. prowadzenia przez zobowiązanego działalności gospodarczej, posiadania pojazdów i in. Kolejny protokół o stanie majątkowym zobowiązanego A. T. spisano w dniu [...] 2005. W latach 2002-2005 podejmowane były przez organ egzekucyjny także inne czynności mające na celu ustalenie aktywów zobowiązanego, z którym możliwa byłaby egzekucja.

Ostatecznie postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. działając na podstawie art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec skarżącego na podstawie 13 tytułów wykonawczych, w tym o numerze [...] , ze względu na brak możliwości egzekwowania należności z otrzymywanego przez zobowiązanego wynagrodzenia i brak innych składników majątkowych.

Z uwagi na fakt niezaspokojenia należności przez skarżącego, jak i solidarnie z nim odpowiedzialnego D. R., Dyrektor Izby Celnej K. upomnieniem z dnia [...] 2008 r. wezwał A. T. do uregulowania ww. długu celnego, a następnie w dniu [...] 2008 r. wystawił tytuł wykonawczy (Nr [...] ) przeciwko skarżącemu, obejmujący należności celne wynikające z decyzji [...] z dnia [...] r. Jednocześnie zawiadomieniem z dnia [...] r. (Nr [...] ) organ dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącego w "B" T. A. w J., ul. [...]. Pracodawcy doręczono je w dniu [...] 2008 r., a skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...] 2008 r.

Następnie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego W. B. pismem z dnia [...] 2009 r. wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie należności. We wniosku podniesiono, że okres przedawnienia należy liczyć od dnia [...] 2002 r., czyli od daty poinformowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J., wierzyciela tj. Dyrektora Izby Celnej w K., o bezskuteczności egzekucji, a nie od daty wydania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] r. o bezskuteczności egzekucji, ponieważ przez ten czas organ egzekucyjny nie stwierdził żadnej zmiany w sytuacji majątkowej skarżącego, a ponadto przepis art. 242 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 9. 01. 1997 r. Kodeks celny (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm. dalej Kodeks celny) nie przewiduje szczególnej formy dla stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego przedawnienie egzekwowanej należności celnej nastąpiło w dniu [...] 2007 r., a zatem brak było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego w dniu [...] r., a postępowanie należało umorzyć.

Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ podniósł, że w piśmie z dnia [...] 2002 r. została zawarta jedynie informacja na temat przebiegu postępowania egzekucyjnego. Pismo to – zdaniem organu – nie przesądzało o nieściągalności zobowiązania w przyszłości. Podkreślono, że gdyby organ egzekucyjny, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. nie widział realnych szans na wyegzekwowanie należności, postępowanie egzekucyjne już w tamtym momencie zostałoby formalnie umorzone. Ponieważ w przedmiotowej sprawie części majątku zostały zlokalizowane (organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany jest zatrudniony w "C"), istniało wówczas prawdopodobieństwo powodzenia egzekucji. Zaakcentowano, że postępowanie egzekucyjne zostało formalnie zakończone dopiero w dniu [...] 2005 r. postanowieniem o umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydanym na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Wskazano przy tym, że umorzenie postępowania z uwagi na nieściągalność wydaje się w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości, iż nie zdoła się wyegzekwować należności. Od tego dnia – zdaniem organu – należy liczyć na nowo, po pierwszym przerwaniu, 5-letni bieg terminu przedawnienia.

Pismem z dnia [...] 2009 r. skarżący działając przez pełnomocnika złożył zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podnosił argumenty, które znalazły się w jego wniosku z dnia [...] 2009 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego podkreślając, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji nastąpiło w dniu [...] 2002 r. i od tego momentu termin przedawnienia należy liczyć od początku oraz że termin przedawnienia upłynął w dniu [...] 2007 r.

Po rozpatrzeniu zażalenia A. T., Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] 2009 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] 2009 r. W uzasadnieniu organ nadzoru zgodził się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu postanowienia pierwszoinstancyjnego, że nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia [...] r. w całości podtrzymując argumentację organu I instancji.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. A. T. , reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 242 § 4 Kodeksu Celnego z dnia 9.01.1997 r. poprzez jego niezastosowanie mimo, że minął okres 5 lat od stwierdzenia bezskuteczności egzekucji długu celnego;

2. art. 242 § 6 pkt. 2 Kodeksu Celnego z dnia 9. 01. 1997 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jedynie postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w administracji stanowi "stwierdzenie przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna";

3. art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie mimo przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczy.

Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. i poprzedzającego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego opisując przebieg postępowania wskazywał, iż Dyrektor Izby Celnej w K. prowadził wobec A. T. postępowanie egzekucyjne w przedmiocie należności obejmujących dług celny ciążący na towarach importowanych przez "A" Spółka cywilna D. R., A. T.. Pełnomocnik wskazywał, iż dług celny wynika z ostatecznych decyzji organu celnego o numerach: [...] z dnia [...] 1999 r., [...] z dnia [...] 1999 r., [...] z dnia [...] 1999 r., [...] z dnia [...] 1999 r., [...] z dnia [...] 1999 r., [...] z dnia [...] 2001 r., [...] z dnia [...] 2001 r., [...] z dnia [...] 2001 r., [...] z dnia [...] 2001 r., [...] z dnia [...] 2001 r., [...] z dnia [...] 2001 r., [...]z dnia [...] 2001 r., [...] z dnia [...] 2001 r., [...] z dnia [...] 2001 r.

Pełnomocnik podkreślił, iż na mocy wskazanych decyzji zgłoszenia celne zostały uznane przez organ celny za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru, należności celne zostały obliczone w oparciu o treść ówczesnego art. 29 Kodeksu celnego, a dług celny przekraczał wartość importowanego towaru i majątku wspólników. W konsekwencji dług celny nie został uiszczony, a organ celny wszczął postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Pełnomocnik przypominał, iż następnie postępowanie egzekucyjne prowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego w J., który w ocenie skarżącego również nie zdołał osiągnąć zaspokojenia długu, o czym informował wierzyciela pismem z dnia [...] 2002 r. W ocenie strony skarżącej po tym zdarzeniu, nie były podejmowane żadne czynności egzekucyjne, a następnie postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone.

W dalszej części skargi pełnomocnik zaakcentował, iż w związku z nieuregulowaniem należności wynikających z długu celnego, Dyrektor Izby Celnej w K. ponownie wydał tytuły wykonawcze w sprawach o sygnaturach: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz wszczął egzekucję opisanych należności celnych. Pełnomocnik skarżącego wskazywała, że wobec tych działań organu A.T. wnioskiem z dnia [...] 2009 r. zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w K. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, we wskazanych sprawach podając, że dług celny wygasł przez przedawnienie na podstawie art. 244 pkt. 3 w związku z art. 242 § 4 dawnego Kodeksu celnego. Pełnomocnik skarżącego podkreślając, iż Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, a stanowisko to podzielił Dyrektor Izby Skarbowej w K., uzasadniając zarzuty skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego podawał, iż stosownie do treści art. 242 § 6 pkt 2 dawnego Kodeksu celnego po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie ono na nowo od dnia stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. W ocenie pełnomocnika skarżącego stwierdzenie bezskuteczności nastąpiło w dniu [...] 2002 r. Pogląd taki skarżący uzasadniał brakiem konieczności wydania formalnego orzeczenia stwierdzającego bezskuteczność egzekucji. Zdaniem skarżącego bezskuteczność egzekucji ma charakter obiektywny i nie wymaga konstytutywnego orzeczenia organu egzekucyjnego o bezskuteczności postępowania. W ocenie pełnomocnika skarżącego początkiem biegu terminu przedawnienia był dzień [...] 2002 r., a nie dzień wydania postanowienia o bezskuteczności egzekucji, tj. dzień [...] 2005 r. W konsekwencji pełnomocnik skarżącego wywodził, iż przedawnienie długu celnego nastąpiło z dniem [...] 2007 r., a zobowiązanie wygasło zgodnie z treścią art. 244 pkt 3 ww. Kodeksu celnego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego konsekwencją niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego jest naruszenie treści art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a organ egzekucyjny wobec wygaśnięcia należności winien postępowanie umorzyć.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu organ powtórzył twierdzenia zawarte w skarżonym postanowieniu. W szczególności podniesiono, że istota sporu sprowadza się do ustalenia daty w jakiej stwierdzona została bezskuteczność postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. podkreślał, że w jego ocenie pismo organu egzekucyjnego z dnia [...] 2002 r. ma charakter informacyjny i brak w nim stwierdzenia o bezskuteczności egzekucji. Organ podkreślał przy tym, fakt dalszego prowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego, którego celem było dążenie do zaspokojenia przedmiotowej należności. Zdaniem organu bezskuteczność egzekucji została stwierdzona dopiero postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) wydanym w trybie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na rozprawie w dniu 16. 03. 2010 r. stawili się skarżący wraz z radcą prawnym M. B., któremu udzielone zostało pełnomocnictwo do protokołu. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.) postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania sprawy ze skarg A. T. o sygn. akt: I SA/Gl 981/09, I SA/Gl 982/09, I SA/Gl 983/09, I SA/Gl 987/09, I SA/Gl 988/09, I SA/Gl 989/09, I SA/Gl 992/09 i I SA/Gl 993/09, a co pełnomocnik skarżącego uznał za celowe podkreślając tożsamość okoliczności stanu faktycznego i prawnego. Pełnomocnik skarżącego podtrzymując zarzuty skargi dodawał, iż w rozpatrywanym przypadku organ w sposób niewłaściwy interpretuje znaczenie instytucji przedawnienia. Pełnomocnik wskazywał, że aprobata stanowiska organu oznacza w istocie usankcjonowanie opieszałości i braku aktywności organu w toku postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik skarżącego zwracał uwagę na pismo z dnia [...] 2002 r. wskazując, że jest to moment, w którym organ rzeczywiście stwierdził bezskuteczność egzekucji. Pełnomocnik podkreślał także fakt, iż ostatnia czynność jaką organ egzekucyjny podejmował na podstawie starych tytułów wykonawczych miała miejsce w dniu [...] 2003 r. oraz na to, że po blisko trzech latach bezczynności wydano postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność. Pełnomocnik organu odwoławczego wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż jest on niemal bezsporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów egzekucyjnych jak i strony skarżącej. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż istota sporu sprowadza się do tego, kiedy egzekucja w przedmiotowej sprawie stała się bezskuteczna oraz jaki wymóg formalny, w kontekście treści art. 242 § 6 pkt 2 in fine ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.), musi wypełniać akt to stwierdzający, a w dalszej konsekwencji tego czy doszło do przedawnienia należności celnych. Stosownie bowiem do wymienionego przepisu, po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od dnia stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna.

Zasadnicze wobec tego znaczenie, dla rozstrzygnięcia spornego problemu, ma ustalenie, jaki czas w świetle obowiązujących przepisów prawnych należy uznać za moment stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Nie ulega wątpliwości, że odpowiedzi na to pytanie należy poszukiwać na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Bezskuteczność egzekucji to w istocie stan, w którym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a zatem sytuacja o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. Stosownie jednakże do treści art. 242 § 6 pkt 2 Kodeksu celnego stan ten musi zostać stwierdzony przez organ egzekucyjny, aby doszło do przerwania biegu przedawnienia.

Rodzi się w tym momencie kolejne pytanie: w jakiej formie procesowej organ egzekucyjny winien stwierdzić bezskuteczność egzekucji? Czy o stwierdzeniu bezskuteczności decyduje skierowane wyłącznie do wierzyciela informacyjne pismo organu egzekucyjnego z dnia [... 2002 r., skoro organ ten podejmował jeszcze w latach 2002-2005 czynności mające na celu wyegzekwowanie dochodzonych należności. Czy też wreszcie niezbędne jest wydanie na podstawie art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na zaistnienie przesłanki wymienionej w art. 59 § 2?

Sporny element sprawy przedstawiony w opisie dotychczasowego jej przebiegu wskazuje na to, iż strona skarżąca za moment bezskuteczności egzekucji uznaje pismo komornika skarbowego działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] 2002 r., a organy egzekucyjne za moment bezskuteczności egzekucji uznają postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] r. umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A. T. w oparciu o ww. tytuł wykonawczy nr [...] z uwagi na jego bezskuteczność.

Rozpoznając sprawę Sąd w pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a., wskazuje, iż zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne obligatoryjnie umarza się m. in. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Skarżący przy składaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ww. ustawy, podnosił jednocześnie, że bezskuteczność egzekucji została stwierdzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. w piśmie z dnia [...] 2002 r. skierowanym do Urzędu Celnego w K. (data wpływu [...] 2002. Izba Celna w K.) oraz wskazywał, że od tej daty należy liczyć termin przedawnienia. Zatem uznać należy, że skarżący omyłkowo wskazał, jako podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności przepis art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, zamiast art. 59 § 2 tejże ustawy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Tym nie mniej, zdaniem Sądu nie sposób jest się zgodzić z tezą, że o bezskuteczność egzekucji stwierdzona została ww. pismem z dnia 15 maja 2002 r. Należy bowiem już na wstępie zauważyć, że ww. pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. było nieformalną informacją skierowaną do wierzyciela o stanie egzekucji na dany dzień, działaniach skarżącego w sprawie, w tym złożeniu odwołania przez A. T. do Głównego Urzędu Ceł i jego wniosku o zawieszenie postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. w przedmiotowym piśmie prosił także wierzyciela o informację czy ww. należności są wymagalne. Zatem powoływanie się przez skarżącego na pismo z [...] 2002 r. jako dowód na to, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne było bezskuteczne i istniały podstawy do jego umorzenia, jest w ocenie Sądu zupełnie nieuprawnione. Organ egzekucyjny jest bowiem "gospodarzem" postępowania i sam określa, kiedy zaistniały przesłanki jego zakończenia przez umorzenie wskutek bezskuteczności. Wskazuje na to zarówno treść art. 242 § 6 pkt 2 Kodeksu celnego, jak i art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Pierwszy z wymienionych przepisów wyraźnie wiąże ponowny bieg terminu przedawnienia z aktywnością organu egzekucyjnego, polegającą na stwierdzeniu, że egzekucja stała się bezskuteczna. Z kolei art. 59 § 2 u.p.e.a. zbudowany jest w oparciu o tzw. uznanie administracyjne (postępowanie egzekucyjne może być umorzone). Innymi słowy mówiąc, nawet w wypadku posiadania przez organ egzekucyjny wiedzy, o braku w danym momencie możliwości wyegzekwowania dochodzonych kwot (z uwagi na stan majątku zobowiązanego) organ egzekucyjny może, ale nie jest zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie wydanie w takiej sytuacji postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, oznacza że organ egzekucyjny nie wyklucza możliwości realizacji egzekucji w dalszej perspektywie czasowej. Powyższe rozważania wskazują, że stwierdzenie o bezskuteczności egzekucji w rozpatrywanym przypadku mogło nastąpić wyłącznie poprzez wydanie postanowienia na podstawie wyżej wskazanych przepisów ustawy egzekucyjnej.

Konstatację taką potwierdza również to, że sam wierzyciel, mający wpływ na przedmiotowe postępowanie, w odpowiedzi z dnia [...] 2002 r. na ww. pismo z dnia [...] 2002 r. jednoznacznie podkreślił, iż należności są wymagalne i podlegają egzekucji, a decyzje będące podstawą wszczęcia postępowań egzekucyjnych zostały utrzymane w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł i są ostateczne. Wierzyciel podkreślał także, iż nie wpłynął do niego wniosek o zwieszenie postępowania. W ocenie Sądu wskazane przez stronę skarżącą pismo z dnia [...] 2002 r. w żadnym wypadku nie może być uznane za wystarczający dowód do stwierdzenia, że egzekucja została uznana przez organ za bezskuteczną. Zdaniem Sądu dopóki organ egzekucyjny nie wyda w tym względzie postanowienia o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 59 § 1-4 u.p.e.a., nie można twierdzić i uznać, że w sposób przewidziany przez przepisy prawa została stwierdzona bezskuteczność egzekucji i wywodzić z tego faktu skutków niekorzystnych dla wierzyciela. Rozpatrujący sprawę skład orzekający podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1506/07, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują wydawania w tym postępowaniu aktu wprost stwierdzającego bezskuteczność egzekucji innego niż postanowienie, o którym mowa w jej art. 59 § 3 w związku z § 2.

Zdaniem Sądu, jeżeli egzekucja jest prowadzona, to co do zasady, ostateczny jej efekt w postaci bezskuteczności, o której mowa w art. 242 § 6 pkt 2 Kodeksu celnego, może być w sposób definitywny stwierdzony dopiero po jej zakończeniu i wydaniu formalnego postanowienia kończącego postępowanie egzekucyjne, w myśl przepisów regulujących tę kwestię w egzekucji administracyjnej, tj. art. 59 § 1-4 u.p.e.a., a takie rozstrzygnięcie zapadło dopiero w dniu [...] 2005 r. Sąd podkreśla, że sformalizowanemu obowiązkowi wszczęcia i prowadzenia egzekucji w odniesieniu do należności publicznoprawnych, odpowiada także konieczność jej zakończenia poprzez stwierdzenie bezskuteczności w sposób formalny. Zatem stanowisko strony skarżącej w powyższym zakresie należy uznać za błędne i nieuprawnione. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8. 11. 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3305/05 w; System Informacji Prawniczej LEX nr 315899). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje także, iż przywoływany wyżej art. 59 u.p.e.a., ani inne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują wydawania w postępowaniu egzekucyjnym aktu wprost stwierdzającego bezskuteczność egzekucji innego niż postanowienie, o którym mowa w art. 59 § 3 w związku z § 2 u.p.e.a.

Niezależnie jednak od powyższego Sąd podkreśla, mimo pisma z dnia 15. 05. 2002 r., które skarżący powołuje jako dowód na bezskuteczność postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie, ten sam organ egzekucyjny po tej dacie przyjął do realizacji oraz podjął czynności egzekucyjne na podstawie innych tytułów wykonawczych wystawionych w oparciu o decyzje wymiarowe wydane przez ten sam organ w latach 2000-2001 wobec tego samego zobowiązanego (m.in. tytuł wykonawczy nr [...] wydany w dniu [...] 2002 r.). Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia [...] 2005 r. dotyczy – jak już zaznaczono – postępowań prowadzonych na podstawie 13 tytułów wykonawczych, z których tylko kilka wystawiono przed datą [...] 2002 r (por. akta spraw o sygn.: I SA/Gl 987/09, I SA/Gl 988/09, I SA/Gl 989/09, I SA/Gl 992/09 i I SA/Gl 993/09).

Chociażby z uwagi na powyższe brak jest, zdaniem Sądu jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa egzekucja była formalnie bezskuteczna od dnia [...] 2002 r. i że od tego momentu zaczął swój bieg termin przedawnienia ww. należności celnej (długu celnego).

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy także w tym miejscu podkreślić, iż niezależnie od przebiegu wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego, do momentu wydania tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] 2001 r., także nie nastąpiło przedawnienie z powodu jaki przywołuje strona skarżąca, a to już z oczywistej przyczyny braku upływu 5 lat od momentu wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Celnego z dnia [...] r.

Podkreślenia wymaga także to, że zgodnie z przepisem art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zatem ustawa, poza przypadkami wymienionymi w art. 59 § 1 u.p.e.a., organowi egzekucyjnemu pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28. 01. 2009 r. sygn. akt II FSK 1506/07). Z kolei treść art. 59 § 3 u.p.e.a. wskazuje wyraźnie na to, że w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2 art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z § 4 ww. przepisu postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Nie ulega zatem wątpliwości, iż twierdzenia strony skarżącej, o tym, że pismo z [...] 2002 r. przesądza o bezskuteczności egzekucji i świadczy o rozpoczęciu biegu terminu przedawnienia należności celnej (długu celnego) oraz upływie terminu przedawnienia w dniu [...] 2007 r. nie mają uzasadnienia w stanie prawnym odnoszącym się do przedmiotowej sprawy. Podkreślenia wymaga także to, że zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. nie znajduje także potwierdzenia w świetle art. 17 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Tak więc, co do zasady obowiązkiem organu egzekucyjnego jest rozstrzyganie spraw w formie postanowienia, a przepisy nie przewidują innej formy, np. takiej jak twierdzi strona tj. pisma o charakterze informacyjnym organu egzekucyjnego skierowanego do wierzyciela. W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, iż postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne zastosowanie ma bowiem treść art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a., a organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem skoro pismo z [...] 2002 r. nie przesądzało o bezskuteczności egzekucji, niezależnie już od wcześniej ocenionej przez Sąd jego treści i momentu sporządzenia, należy stwierdzić, iż zarzut skargi naruszenia art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i podnoszonego przez skarżącego przedawnienia należności celnych objętych tytułem wykonawczym z [...] 2008 r., nie znalazł potwierdzenia w obowiązującym w rozpatrywanej sprawie stanie prawnym.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów ww. Kodeksu celnego, Sąd stwierdza, iż są one bezzasadne oraz wskazuje, że na mocy art. 26 ustawy z dnia 19. 03. 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 623) Kodeks celny ma zastosowanie do przedmiotowej sprawy, a to z uwagi na to, że do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z art. 242 § 4 ustawy Kodeks celny kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Natomiast zgodnie z § 5 ww. przepisu bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w § 4, przerywa m. in. wszczęcie egzekucji, a zgodnie z § 6 ww. przepisu po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy m. in. od dnia stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Odnosząc się zatem do zarzutu przedawnienia przyjdzie wskazać, iż termin przedawnienia określony w art. 242 § 4 Kodeksu celnego odnosi się wyłącznie do dochodzenia zarejestrowanych należności celnych, a do takich niewątpliwie zalicza się przedmiotowa należność (dług celny), a która rozpoczęła swój byt od dnia dokonania rejestracji, czyli od daty wydania decyzji weryfikacyjnej, z zachowaniem warunku o jakim mowa w § 5 art. 242 ustawy Kodeks celny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12. 06. 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 555/07). Nie ma zatem racji strona skarżąca, gdy twierdzi, iż przedawnienie długu celnego nastąpiło z dniem 15. 05. 2007 r. i że w tym dniu zobowiązanie wygasło zgodnie z art. 244 pkt. 3 ustawy Kodeks celny oraz, że organy swoim postępowaniem naruszyły art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a.

Zgodnie bowiem z art. 242 § 5 ustawy Kodeks celny bieg przedawnienia pięcioletniego terminu dochodzenia kwot należności celnych liczony od dnia ich zarejestrowania przerywa wszczęcie egzekucji. Ponadto zgodnie z art. 242 § 6 pkt. 2 ustawy Kodeks celny termin przedawnienia biegnie na nowo po każdym przerwaniu począwszy od dnia, w którym egzekucja stała się bezskuteczna.

Zatem skoro w przedmiotowej sprawie, niezależnie od ilości prowadzonych postępowań egzekucyjnych, zarejestrowanie należności nastąpiło pierwotną decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r., a w ramach postępowania egzekucyjnego wystawiono m. in. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] 2001 r., w oparciu o który toczyło się postępowanie egzekucyjne i dokonywano czynności egzekucyjnych, w tym poszukiwano majątku dłużnika, aż wreszcie wydano postanowienie stwierdzające bezskuteczność postępowania z dnia [...] 2005 r. to nie można żadną miarą twierdzić, iż upłynął termin przedawnienia, który należało liczyć od tej ostatniej daty, a nie dnia [...] 2002 r. jak twierdzi strona skarżąca.

Zdaniem Sądu zupełnie nieuprawniony jest także zarzut naruszenia art. 242 § 6 pkt. 2 ustawy Kodeks celny. Wszczęcie egzekucji do ww. tytułu wykonawczego miało bowiem miejsce w dniu [...] 2001 r. tj. w momencie doręczenia A. T. tytułu wykonawczego nr [...] , a więc z tym dniem nastąpiło zgodnie z art. 242 § 5 pkt. 1 ustawy Kodeks celny przerwanie biegu terminu przedawnienia, a który od tego momentu rozpoczął swój bieg na nowo przez okres 5 lat i planowo skończyłby się w dniu [...] 2007 r. Jednak z uwagi na bezsporny fakt wydania postanowienia z dnia [...] r. umarzającego postępowanie egzekucyjne na skutek jego bezskuteczności i z uwagi na treść art. 242 § 6 pkt. 2 stanowiącego, iż po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od dnia stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna, bieg przedawnienia winien być liczony ponownie od dnia [...] 2005 r. tj. dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe także przesądza zdaniem Sądu o tym, iż organy obu instancji zasadnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na podnoszony zarzut przedawnienia. Należy także podkreślić, iż w momencie wystawiania przez wierzyciela kolejnego tytułu wykonawczego z dnia [...] 2008 r. (Nr [...] ) obejmującego swym zakresem należności wynikające z ww. decyzji z dnia [...] r., a doręczonego skarżącemu w dniu [...] 2008 r. nie upłynął pięcioletni okres przedawnienia przedmiotowej należności celnej, który jak wykazano rozpoczął swój bieg po wydaniu ww. postanowienia o bezskuteczności postępowania z dnia [...] 2005 r.

W ocenie Sądu bezpodstawny jest także zarzut bezczynności organu egzekucyjnego. Na uznanie nie zasługuje również twierdzenie jakoby organ egzekucyjny do momentu wydania postanowienia o umorzeniu postępowania działał opieszale. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ egzekucyjny podejmował działania zmierzające do zaspokojenia się z majątku skarżącego celem skierowania do niego egzekucji.

Podsumowując, przyjdzie stwierdzić, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie ma podstaw do uznania twierdzeń strony skarżącej, iż pismo z dnia [...] 2002 r. można uznać za przesądzające o bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko skarżącemu w sprawie przedmiotowej należności celnej i w konsekwencji uznać, iż termin przedawnienia tej należności upłynął w dniu [...] 2007 r. Sąd podkreśla, iż bezskuteczność postępowania egzekucyjnego stwierdzona została dopiero postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] 2005 r. wydanym w trybie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. W tej sytuacji zastosowanie treści art. 242 § 4 i 6 ustawy Kodeks celny przez organy obu instancji jest w pełni uzasadnione, bowiem zgodnie z ich brzmieniem bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w § 4, przerywa wszczęcie egzekucji, a po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od dnia stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna.

W świetle powyższych ustaleń zgodzić się należy ze stanowiskiem organów obu instancji, iż w obecnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, nie nastąpiło przedawnienie dochodzenia należności celnych, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów strony skarżącej, która nie zasadnie domagała się umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego powołując zarzut przedawnienia należności celnej.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia - w zakresie oraz według kryteriów określonych w przytoczonych na wstępie przepisach - stwierdzić zatem należało, że przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani zasad postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.