Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 936/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza - art. 260 § 1 ustawy  P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2016 r. sprzeciwu M. T. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 26 października 2016 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora P. Oddziału R. A. R.i M. R. w Ł. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2009 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

M. T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Źródło utrzymania skarżącego stanowi przynosząca straty działalność gospodarcza (wykazana strata za: 2015 r. – 11.602 zł; sierpień br. – 7.753 zł). Straty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej są pokrywane z kredytów i pożyczek od przyjaciół. Wyszczególnione wydatki stałe to: świadczenia alimentacyjne na dwójkę dzieci – 1.050 zł; czynsz – 200 zł; media – 50 zł; wyżywienie 400 – 500 zł; OC samochodu – 1.000 zł (rocznie). W skład majątku M. T. wchodzi: mieszkanie o powierzchni 30 m2 w B. (wartość 90.000 zł); nieruchomość rolna o powierzchni 10 ha (wartość 170.000 zł) oraz samochód F., rok prod. 2010 (wartość 25.000 zł). M. T. jest osobą rozwiedzioną, ma na utrzymaniu dwójkę dzieci na które płaci alimenty. Skarżący nie dysponuje nieruchomościami, które przynosiłyby dochód. Posiadanie gospodarstwo rolne jest formalnie własnością wnioskodawcy, jednak przyniosło ono ogromne straty wynikające z nieprawidłowych działań jego matki i teraz na skarżącym spoczywa obowiązek zwrotu pobranych przez nią dopłat. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 10 października 2016 r. skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności rolniczej oraz nie uzyskuje dochodu z tego tytułu. Wnioskodawca nie posiada inwentarza żywego. M. T. wynajmuje mieszkanie o powierzchni 23 m2, płacąc 200 zł z tytułu czynszu. Nieruchomość położona przy ul. [...] w B. – dom o powierzchni 94 m2, stanowi współwłasność skarżącego i jego byłej małżonki A. T., jest ona zajmowana wyłącznie przez A. T. Obecnie przed SR w B. toczy się sprawa o podział majątku. Skarżący nie osiąga dochodu z tytułu posiadania domu i mieszkań, mieszkanie przy ul. [...] w B. jest w remoncie od ponad roku z uwagi na brak środków finansowych. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżący wykonuje instalacje wodno – kanalizacyjne, cieplne, gazowe i klimatyzacyjne.

Do akt sprawy Skarżący dołączył: wyciąg z CEiIDG (k. 28); wyciąg

z rachunku bankowego (k. 29 – 30); wyrok SO w B. o rozwód i alimenty z dnia [...] stycznia 2014 r. (k. 31) oraz podsumowanie wyniku finansowego prowadzonej działalności gospodarczej na sierpień br. (k. 18); PIT 36 za 2015 r.

(k. 16-17).

Postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uznał, że Skarżący nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów sądowych w 14 sprawach zawisłych przed Sądem, jednakże posiadany majątek oraz stałe źródło dochodu pozwala na uznanie, że jest w stanie pokryć je w połowie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Referendarz zaznaczył przy tym, że Skarżący nie udokumentował faktu pokrywania straty z prowadzonej działalności gospodarczej z kredytów i pożyczek.

W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Dołączył pismo z 4 października 2016 r. wskazujące na istnienie zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie KRUS. Skarżący podkreślił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi stratę, co wynika z wyliczenia sporządzonego przez biuro rachunkowe. Zaznaczył, że powstała relacja z jego matką nie pozwala mu na podjęcie jakichkolwiek starań, aby w realny sposób podjąć czynności zmierzające do tego, aby jego gospodarstwo rolne przynosiło dochód chociażby z tytułu dzierżawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy

jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania.

Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową Skarżącego, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala mu na poniesienie pełnych kosztów sądowych, kształtujących się we wszystkich sprawach zawisłych przed tut. Sądem w kwocie 4 374 zł. Jednakże posiadanie przez Skarżącego stałego źródła dochodu w postaci prowadzonej działalności gospodarczej oraz majątku nieruchomego (mieszkania o pow. 30 m2, domu mieszkalnego o pow. 90 m2 - aktualnie zajmowanego przez byłą małżonkę oraz gospodarstwa rolnego) pozwalają na przyjęcie, że będzie on w stanie ponieść koszty sądowe w 50 %, czyli w kwocie niewiele przekraczającej 2 150 zł.

Owszem, z wyjaśnień Skarżącego i przedłożonych dokumentów wynika, że w rozliczeniu za styczeń – sierpień 2016 r. firma Skarżącego przyniosła stratę przy przychodzie w wysokości 75 011,51 zł i kosztach ich uzyskania w wysokości 82 765,14 zł. Zaznaczyć jednakże należy, że z nadesłanego podsumowania na koniec miesiąca sierpnia 2016 r. (k. 18 akt) wynika, że mimo generowania straty, Skarżący w sierpniu dokonał zakupu towarów i materiałów na kwotę 17 270,98 zł. Tym samym należy założyć, że mimo wykazywania straty do celów podatkowych, Skarżący dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na płynne prowadzenie działalności gospodarczej.

Podkreślić należy, że wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania i nie zawsze świadczy o złej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 25 lutego 2014 r., II FSK 172/14, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo Skarżącego od wielu miesięcy (2015 r., jak i pierwsza połowa 2016 r.) przynosi stratę, a mimo to Skarżący nie zdecydował się na zamknięcie czy zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej i wykreślenie z CEiIDG. Tym samym przyjąć należy, że Skarżący jest w stanie utrzymać siebie i rodzinę (alimenty na rzecz dzieci) z prowadzonej działalności gospodarczej.

Powyższej oceny nie zmienia, przedłożone wraz ze sprzeciwem pismo z KRUS-u (k. 42 akt) wskazujące, że na Skarżącym ciążą zaległości z tytułu składek w łącznej kwocie ok. 2000 zł. Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje znaczne przychody, których część z pewnością może przeznaczyć na pokrycie połowy kosztów sądowych we wszystkich sprawach zwisłych przed tut. Sądem.

Końcowo podkreślić należy, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Niewątpliwe taką osobą nie jest Skarżący, bowiem dysponuje on stałymi dochodami, umożliwiającymi utrzymanie siebie i rodziny (alimenty), ponoszenie kosztów utrzymania firmy, utrzymania samochodu i ponoszenie innych wydatków. Stwierdzić tym samym należało, że brak było podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwolnienie Skarżącego w wysokości połowy kosztów sądowych z pewnością nie ogranicza jego prawa do sądu, bowiem tak ukształtowany obowiązek ponoszenia kosztów sądowych pozostaje w możliwościach finansowych Skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.