Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1960/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 156  par. 1   pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Tadeusz Nowak (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej W. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu, zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] ([...]), po rozpatrzeniu odwołania W. B., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...]- odmawiającą ujawnienia w rejestrze wojewódzkim, wybranej przez W.B. formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda [...], jako podstawę swojego rozstrzygnięcia, wskazał art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm./ zwanej dalej ustawą.

Z akt sprawy wynika, że Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] zaświadczeniem z dnia [...] znak: [...] potwierdził J.O. uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej we [...] przez jej matkę – K.K., na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub cenę sprzedaży działki budowlanej oraz położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa.

Aktem notarialnym z dnia [...] Rep. A Nr [...], J.O. dokonała cesji uprawnień potwierdzonych w/w zaświadczeniem na rzecz swojej córki – W.B. Z treści tego aktu wynika też, że W.B. nabyła lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...] wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku oraz w prawie własności działki budowlanej i że na poczet ceny nabycia tej nieruchomości została zaliczona wartość majątku pozostawionego przez K. K. we [...].

Wnioskiem z dnia [...] W.B., zastępowana przez pełnomocnika - mec. M.R., zwróciła się do Wojewody [...] o rozliczenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K.K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia [...] wnioskodawczyni wystąpiła o potraktowanie złożonego wcześniej wniosku zarówno jako wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jak i wniosku o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji tego prawa i zwróciła się o wydanie odpowiednich decyzji rozpatrujących oba wnioski. Niniejsze postępowanie dotyczy wniosku o ujawnienie danych w rejestrze wojewódzkim, natomiast wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został rozpatrzony przez Wojewodę w odrębnym postępowaniu.

Wojewoda [...] stwierdził również, że jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...] Rep. A Nr [...] W.B. nabyła w ramach realizacji prawa do rekompensaty lokal mieszkalny (wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku oraz w prawie własności działki budowlanej) położony w [...] przy ul. [...] (brak numeru). W związku z powyższym, w ocenie Wojewody, nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku o ujawnienie danych w rejestrze wojewódzkim, gdyż w przypadku gdy nastąpiła realizacja prawa do rekompensaty, strona może ubiegać się o rekompensatę uzupełniającą jedynie na podstawie wniosku złożonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ I instancji, powołując się na art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdził, że w przypadkach, w których strona legitymuje się zaświadczeniem lub decyzją potwierdzającymi prawo do rekompensaty wydanymi na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów i w których nastąpiła realizacja prawa do rekompensaty, możliwe jest ubieganie się o przyznanie rekompensaty uzupełniającej jedynie na postawie wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Zdaniem Wojewody, wniosek o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty składają wyłącznie osoby posiadające prawo do rekompensaty potwierdzone zaświadczeniem lub decyzją wydanymi na podstawie odrębnych przepisów, ale tylko wtedy, gdy w sprawie nie nastąpiła realizacja prawa do rekompensaty. Z tego powodu, w przypadku wystąpienia o wpis do rejestru przez osobę posiadającą udokumentowane prawo do rekompensaty, które było realizowane, Wojewoda jest zobowiązany wydać decyzję o odmowie ujawnienia danych w rejestrze.

Minister Skarbu Państwa utrzymując w mocy decyzję Wojewody stwierdził, że osoba dysponująca potwierdzeniem prawa do rekompensaty (zaświadczeniem lub decyzją) wydanym na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, które było realizowane, może ubiegać się o rekompensatę uzupełniającą jedynie na podstawie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, złożonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Natomiast w przypadku, gdy w takiej sytuacji strona żąda ujawnienia danych w rejestrze (art. 7 ust. 3 ustawy zabużańskiej), właściwy Wojewoda ma obowiązek wydania decyzji o odmowie ujawnienia w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. W rozpatrywanej sprawie, W. B. ubiega się o rekompensatę na podstawie wniosku o ujawnienie danych w rejestrze (por. pisma z dnia [...] i z [...]. Prawo do rekompensaty zostało potwierdzone J.O. (poprzednikowi prawnemu strony) zaświadczeniem Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] i zostało przez W.B. zrealizowane (por. akt notarialny z dnia [...]). W związku z powyższym, zdaniem Ministra Skarbu Państwa, wydanie przez Wojewodę [...] decyzji o odmowie ujawnienia danych w rejestrze było zasadne.

Skarżąca W.B., reprezentowana przez r.p. M.R., zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa administracyjnego – art. 6, 7, 8, 12, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267/ zwanej dalej k.p.a. i przepisów prawa materialnego tj przepisów w/w ustawy, w tym w szczególności:

- przepisu art. 7 ust. 3 z którego ,zdaniem Skarżącej nie wynika, iż osoby które mogą wystąpić o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji ich prawa do rekompensaty to wyłącznie te osoby, które w całości nie zrealizowały jeszcze w/w prawa, w tym nie wynika z w/w przepisów także i to, że z powyższym wnioskiem nie mogą wystąpić osoby, które częściowo już to prawo zrealizowały,

- przepisu art.7 ust.3, w związku z przepisami art.6 ust, 3, art.7 ust.2. art. 7 ust.3, art. 2 , art.19 ust.1 oraz art.5 ust.1 w/w ustawy poprzez błędne przyjęcie, że Wojewoda [...] miał podstawy do odmowy ujawnienia w rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty wybranej przez Skarżącą formy realizacji przysługującego jej prawa do rekompensaty

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] orzekł w formie decyzji o odmowie ujawnienia w wojewódzkim rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty, wybranej przez W. B. formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez K.K.

Zważyć jednakże należy, że decyzja jest aktem administracyjnym (oświadczeniem woli organu), który to akt może być wydany wyłącznie na podstawie powszechnie obowiązującego prawa, stanowiącego wprost albo na zasadzie domniemania o załatwieniu sprawy w formie decyzji administracyjnej.

Mająca zastosowanie w niniejszej sprawie ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm./ nie przewiduje ani możliwości wydania decyzji w przedmiocie dokonania lub odmowy wpisu w rejestrze wojewódzkim ani domniemania o możliwości wydania decyzji.

Przepis art. 7 ust. 3 ustawy stanowi, że jego adresaci występują do wojewody z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Czynność wskazana w tym artykule, tj. ujawnienie w rejestrze, jak wyżej wskazano - ma charakter czynności materialno-technicznej. W związku z tym osoba, która występuje o ujawnienie w rejestrze decyzji czy zaświadczenia wydanych na podstawie odrębnych przepisów, a organ nie widzi podstaw do ujawnienia, to wyłącznie w drodze pisma informującego (art. 9 k.p.a.) pozostawia podanie bez rozpoznania, co stanowi także czynność materialno-techniczną. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, będący normą prawa materialnego nie przewiduje wydania decyzji odmownej na zasadzie domniemania tej formy prawnej. W tym przypadku obowiązuje generalna zasada, że do wydania decyzji odmownej konieczne jest istnienie takiego przepisu, który do odmownego dokonania czynności materialno-technicznej, przewiduje rozpatrzenie sprawy w formie prawnej decyzji.

W doktrynie i orzecznictwie ( wyrok NSA z 21 maja 2013r. I OSK 1534/12 LEX nr 1369543) przyjmuje się, że o właściwości organu i formie jego działania w indywidualnej sprawie rozstrzyga norma rekonstruowana na podstawie przepisów prawa. Kompetencja organu do wydania decyzji musi wynikać z upoważnienia zawartego w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.

Z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o nowelizacji prawa do rekompensaty nie można wyinterpretować formy decyzyjnej w przypadku gdy wojewoda odmawia ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Jeśli więc ujawnienie w wojewódzkim rejestrze ma formę czynności materialno-technicznej to odmowa wpisu do tego rejestru winna mieć formę pisma informującego stronę o stanowisku organu wraz z podaniem przyczyn.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że niedopuszczalne jest zastępowanie działania organu w formie czynności materialno-technicznej, kwalifikowanym aktem administracyjnym, jakim jest decyzja. Wybór formy działania nie może być dowolny, a organ administracji publicznej związany jest formą wskazaną w przepisach materialnego prawa administracyjnego.

Nadmienić należy, że rozszerzenie kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. do kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także do bezczynności lub przewlekłego działania organów w przypadkach określonych w pkt 1–4 zapewnia ochronę praw podmiotowych bez konieczności przyjmowania domniemania formy decyzji administracyjnej.

Wobec tego, wydanie decyzji przez organ I instancji w niniejszej sprawie, stanowiło nieuprawnioną zmianę formy prawnej działania organu administracji, co oznacza, że decyzja ta dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności, w takim samym stopniu jak organ I instancji rażąco naruszył prawo.

Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej przedstawione argumenty prawne, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Organ I instancji ponownie rozpoznając wniosek o ujawnienie w rejestrze wybranej formy rekompensaty uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.