Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 570/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 200; art. 206
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.4; art. 8, art. 32 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 1 marca 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie Joanna Runge - Lissowska NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w P. Oddział w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1106/06 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w P. Oddział w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1106/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [...] S.A. w P. Oddział w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Zakład Energetyczny S. Przedsiębiorstwo Państwowe użytkowania wieczystego gruntu położonego w S. przy ul. [...], oznaczonego numerem ewid. [...], o powierzchni [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...] S. [...] ([...]) oraz własności usytuowanego na tym gruncie budynku stacji transformatorowej.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. i art. 200 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że - wbrew twierdzeniom [...] S.A. Oddział S. - nie ma podstaw do twierdzenia, iż jej poprzednikowi prawnemu (Zakład Energetyczny S. Przedsiębiorstwo Państwowe) przysługiwało prawo zarządu nieruchomości przy ul. [...]. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, takie jak zawiadomienie o naliczaniu opłat za użytkowanie albo zarząd nieruchomości nie odpowiadają treści decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego i mogły potwierdzać jedynie fakt użytkowania lub zarządu gruntu pod budynkiem stacji transformatorowej o powierzchni [...] m2, a nie całą nieruchomością będącą przedmiotem wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło także, że nawet uznając, iż poprzednik prawny wnioskodawcy był faktycznie w posiadaniu nieruchomości, to w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz.120 ze zm. - dalej: rozporządzenie) sam fakt posiadania nieruchomości, bez odpowiedniego tytułu prawnego, nie był wystarczający do spełnienia warunku wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego. Organ podniósł, iż gdyby rozpatrywana nieruchomość miała być przekazana poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy, to zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, w tym między innymi rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1962 r. Nr 35, poz. 159), dokonano by tego na podstawie decyzji wydanej przez właściwy organ, a poprzedzonej stosownym wnioskiem, których nie ma w aktach sprawy. Również przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) oraz ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74, ze zm.), przewidywały dla oddania gruntu państwowego w użytkowanie jednostce państwowej, oprócz formy akty notarialnego, obowiązek wydania decyzji administracyjnej. W dalszej kolejności organ zaznaczył, że również w uzasadnieniu wyroku z 22 listopada 1999 r. (sygn. akt U 6/99, OTK 1999/7/159) Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, iż do ustanowienia prawa użytkowania na nieruchomościach państwowych ustawodawca wymagał między innymi wydania decyzji przez właściwy organ. Strona występująca o ustanowienie użytkowania wieczystego musi zatem przedłożyć dokument stwierdzający nabycie na jej rzecz prawa użytkowania nieruchomości. Jedynie wyjątkowo może być to decyzja o naliczaniu lub aktualizacji opłat (jeżeli nawiązuje do decyzji o ustanowieniu tego prawa, a brak innego dokumentu ustanawiającego użytkowanie). Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnioskodawca nie przedstawił dokumentu stwierdzającego nabycie prawa użytkowania nieruchomości. Zawiadomienia załączone do wniosku nie były bowiem decyzjami o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu czy też użytkowania nieruchomością. Co więcej, w swojej treści w żaden sposób nie nawiązywały do wcześniejszej decyzji o ustanowieniu tego prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że skarżąca podając, iż stacja transformatorowa wybudowana została w 1973 r. z funduszy utworzonych z narzutów zaliczonych w koszty działalności wykorzystywanych na inwestycje, nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów na poparcie swojego stanowiska. Kolegium odwołując się do § 9 ust 2 rozporządzenia podkreśliło, że w powołanym przepisie dokonano tzw. odwołania wprost do art. 75 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.: dalej: k.p.a.). W przeciwieństwie do tzw. odwołania odpowiedniego, do składania oświadczenia o jakim mowa § 9 ust 2 rozporządzenia, zastosowanie powinny znaleźć reguły dowodowe zawarte w art. 75 § 2 k.p.a., warunkujące nadanie temu oświadczeniu mocy dowodowej. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca, jako następca prawny Zakładu Energetycznego S. Przedsiębiorstwo Państwowe - nie udowodniła istnienia ustanowionego na jej rzecz prawa zarządu nieruchomością w dacie 5 grudnia 1990 r., jako warunku niezbędnego do wydania decyzji uwłaszczeniowej w trybie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedłożone w toku postępowania dokumenty nie mogły natomiast zostać uznane za dowód istnienia tego prawa.

W skardze [...] S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] zarzucając naruszenie: art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż przepisy te nie dają podstaw do przyjęcia istnienia prawa zarządu nieruchomości na podstawie dokumentów zawiadamiających o aktualizacji opłaty za zarząd oraz użytkowanie wieczyste gruntu; § 4 ust. 1 pkt 6 i 7 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), poprzez przyjęcie, że dokument zawiadamiający o aktualizacji opłaty za zarząd oraz użytkowanie wieczyste gruntu nie spełnia wymogów wskazanych w tych przepisach; § 9 ust. 2 rozporządzenia w związku z art. 75 § 2 k.p.a. oraz art. 83 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że oświadczenie złożone przez skarżącą w dniu 16 kwietnia 2004 r. nie spełnia wymogów przewidzianych przez te przepisy, a w szczególności nie zawiera wniosku o odebranie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania; § 10 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że dla uznania środków finansowych spożytkowanych na wybudowanie stacji transformatorowej za środki własne poprzednika prawnego skarżącej niewystarczające było samo przedstawienie oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2004 r., a konieczne było przedstawienie innych dodatkowych dokumentów. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy to jest: art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności; art. 7 k.p.a. poprzez nie wykonanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego istotnego w sprawie i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącej oraz interesu społecznego; art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego dla rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 14 maja 2003 r.; art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie, że skarżąca nie udowodniła, iż jej poprzednik prawny posiadał prawo zarządu nieruchomością położoną w S. przy ul. [...] i wybudował tam stację transformatorową ze środków własnych oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie wskazanie w sposób wyczerpujący przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Oddalając skargę wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1106/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyjaśnił, iż bezsporne jest, że w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość położona w S. przy ul. [...] o pow. [...] m2 zabudowana budynkiem stacji transformatorowej pozostawała we władaniu Zakładów Energetycznych S. PP. Skarżąca pismem z dnia 14 lipca 2003 r. wystąpiła z wnioskiem o zmianę prawa zarządu na prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2 oraz stwierdzenie nabycia prawa własności budynku stacji transformatorowej. Sąd uznał za prawidłowe przyjęte przez organy stanowisko, że z załączonych do wniosku zawiadomień z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. wynika fakt użytkowania lub zarządu gruntu pod budynkiem stacji transformatorowej - o pow. [...] m2. Podzielił jednocześnie pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1993r. sygn. akt III CZP 171/92 (OSNC 1993/6/109), że dla ustalenia, które grunty i budynki pozostawały w zarządzie państwowych osób prawnych, należy sięgnąć do przepisów art. 4, 8, 32 ust.1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz.74) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ze zm.). W świetle tych przepisów w zarząd mogły być oddawane jedynie grunty wydzielone, zabudowane lub nie zabudowane, niezbędne określonej jednostce organizacyjnej do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania zadań ustawowych lub statutowych. W ocenie Sądu przy udostępnieniu takiej jednostce uprawnień do korzystania z gruntu w ułamkowej, nie wydzielonej, części nie można mówić o oddaniu gruntu w zarząd w rozumieniu przepisów art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Mając na względzie powyższe Sąd uznał za decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że wskazana we wniosku z dnia 14 lipca 2003 r. nieruchomość (o powierzchni [...] m2) nie jest tożsama pod względem powierzchni z nieruchomością, której dotyczą pisma z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. (o powierzchni [...] m2). Uniemożliwiało to uwzględnienie wniosku o zmianę prawa zarządu na prawo wieczystego użytkowania nieruchomości.

W skardze kasacyjnej [...] S.A. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, to jest art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że w sprawie nie miało miejsca oddanie gruntu w zarząd w rozumieniu tego przepisu (które to ustalenie oparto na wadliwej interpretacji art. 4, 8, 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości) oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nie rozpoznanie merytoryczne skargi, w zakreślonych nią granicach, a w konsekwencji uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej [...] S.A. zakwestionowała jakoby z powołanych przez Sąd przepisów art. 4, 8, 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 września 1990 r. można było wyprowadzić wniosek, że przy udostępnieniu jednostce uprawnień do korzystania z gruntu w ułamkowej i nie wydzielonej części nie można było mówić o oddaniu gruntu w zarząd w rozumieniu przepisu art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca podniosła, że w ocenie Sądu bezsporna jest okoliczność, że na dzień 5 grudnia 1990 r. nieruchomość położona przy ul. [...] w S. o powierzchni [...] m2 pozostawała we władaniu skarżącej. Stan taki wynika z przedłożonych w sprawie dokumentów, m.in. z decyzji z dnia [...] marca 1971 r. oraz z dnia [...] listopada 1986 r. Władanie zostało skarżącej umożliwione poprzez oddanie jej nieruchomości w zarząd w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowił, że w przypadku państwowych jednostek organizacyjnych grunty państwowe niezbędne do prowadzenia przez nie działalności gospodarczej lub wykonywania innych zadań ustawowych albo statutowych oddawane są tym jednostkom odpłatnie w zarząd. [...] S.A. nie zgodziła się ze stanowiskiem, że sporna nieruchomość nie była wydzielona. Podała, że jej powierzchnia została oznaczona, co zostało zaakcentowane w uzasadnieniu wyroku. Odmienne oznaczenie powierzchni działki we wniosku oraz w decyzjach o aktualizacji opłat za użytkowanie- zarząd gruntu z dnia [...] marca 1971 r. oraz z dnia [...] listopada 1986 r. nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z art. 38 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało jedynie, iż państwowe jednostki organizacyjne zarządzają wydzielonymi im gruntami. Skarżąca podkreśliła, że wydzielił i oddał nieruchomość w zarząd właściwy organ państwowy, a zatem należy przyjąć, że zostało to dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami i w przewidzianej prawem formie. Również wielkość powierzchni nieruchomości faktycznie oddanej skarżącej w zarząd powinna odpowiadać rzeczywistym jej wymiarom i wynikać z wydawanych skarżącej dokumentów. Obowiązek dotrzymania tego warunku z całą pewnością ciążył na organie, a nie na skarżącej. Jakiekolwiek pomyłki, czy niedopatrzenia w tym zakresie nie mogą obciążać skarżącej i powodować niekorzystnych dla niej skutków. W konkluzji skarżąca podała, że działka, której dotyczył złożony przez nią wniosek z dnia 3 lipca 2003 r. znajdowała się bezspornie w jej zarządzie w rozumieniu przepisu art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem treść zaskarżonego wyroku, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiadała prawu (art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.).

W świetle art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali można było dokonać, jeżeli państwowe lub komunalne osoby prawne posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. Prawidłowy był zatem wniosek Sądu pierwszej instancji co do tego, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464) było posiadanie gruntów objętych wnioskiem w zarządzie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (na dzień 5 grudnia 1990 r.).

Skarżąca nie wykazała w sposób należyty faktu ustanowienia na jej rzecz prawa zarządu nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r. Przedstawiła jedynie zawiadomienia z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. dotyczące naliczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania terenu oraz ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu. Zawiadomienia dotyczyły gruntu pod budynkiem stacji transformatorowej o powierzchni [...] m2. Na ich podstawie można jedynie stwierdzić, że w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość pod tym budynkiem znajdowała się w posiadaniu Zakładów Energetycznych S. Przedsiębiorstwo Państwowe. Taki stan faktyczny nie przesądzał jednakże o istnieniu prawnego stosunku zarządu nieruchomością.

Trybunał Konstytucyjny analizując w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie o sygn. akt U 6/1999 przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowania (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) w świetle art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami (upoważnienie ustawowe) wskazał, że prawo użytkowania (zarządu) nieruchomości można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, lecz jedynie przy spełnieniu określonych warunków. W ocenie Trybunału dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, jeżeli był wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji prawo na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Wprawdzie rozważania Trybunału dotyczyły stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni (badano konstytucyjność § 6 rozporządzenia), ale zdaniem składu orzekającego zawarte w wyroku uwagi można odnieść w pełni także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych (§ 4 ust. 1 pkt 6 w zw. z § 5 rozporządzenia).

Mając na względzie powyższe należało ocenić czy wydane decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, którym jest ustanowienie na podstawie decyzji administracyjnej prawa zarządu w rozumieniu ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skarżący powoływał się na decyzję z dnia [...] marca 1971 r., która jest w istocie zawiadomieniem o naliczeniu opłat z tytułu użytkowania terenu oraz na podobne zawiadomienie o naliczeniu opłaty rocznej za ,,zarząd-użytkowanie" z dnia [...] listopada 1986 r. Nawet jeśli uznać, że oba te pisma są decyzjami administracyjnymi, bo zawierają wszystkie elementy decyzji, to ich treść ponad wszelką wątpliwość nie przesądza (zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny) istnienia prawa zarządu na nieruchomości. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie były trafne.

Uzupełniająco Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż uznał za zbędne rozważanie możliwości stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomości w szczególnym trybie określonym w § 4 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nie zachowały się dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu, może być ono dokonane na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego § 4 ust. 3 rozporządzenia jest niezgodny z art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wykracza poza zawarte tam upoważnienie. Nie mógł zatem stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu. Takie stanowisko potwierdził Trybunał Konstytucyjny przesądzając o niezgodności analogicznego § 6 ust. 3 rozporządzenia z art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami (we wskazanym wyżej wyroku z dnia 22 listopada 1999 r.). Uznał, że skoro w upoważnieniu ustawodawca wyraźnie umocował Radę Ministrów do określenia "rodzajów dokumentów stanowiących niezbędne dowody" w sprawach stwierdzania prawa zarządu, to w rozporządzeniu nie można było dopuszczać innych środków dowodowych na tę okoliczność.

[...] S.A. jest następcą prawnym Zakładu Energetycznego S. Przedsiębiorstwo Państwowe. Złożony wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego dotyczył gruntu położonego w S. przy ul. [...] oznaczonego nr ewid. [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...] S.- [...] ([...]), jak też stwierdzenia prawa własności budynku stacji transformatorowej usytuowanego na tym gruncie. Grunt, na którym mieści się stacja transformatorowa ma powierzchnię [...] m2, przy czym wniosek skarżącego dotyczył gruntu o innej powierzchni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo przyjął, że grunt objęty wnioskiem skarżącego dotyczy nieruchomości, która nie jest tożsamą pod względem powierzchni z nieruchomością, której dotyczą zawiadomienia o naliczeniu opłat. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentu, że okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Wniosek dotyczył gruntu o powierzchni [...] m2, co oznacza, że skarżąca była obowiązana na etapie postępowania administracyjnego do wykazania istnienia zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. w stosunku do całej nieruchomości, a nie tylko w odniesieniu do gruntu znajdującego się pod budynkiem stacji transformatorowej.

Zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 4 , 8, 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie zasługiwał na uwzględnienie, mimo, iż uzasadnienie Sądu pierwszej instancji było w tym zakresie błędne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w wyroku błędnie powołano art. 32 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Istota sprawy, a także treść uchwały Sądu Najwyższego jaką powołał się Sąd pierwszej instancji wskazuje, że miał on na myśli treść art. 38, a nie art. 32 tej ustawy. Omyłkowe wskazanie w wyroku na art. 32 ww. ustawy dało asumpt do sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej odnoszącego się do tego przepisu. W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła jednak, że jego treść nie przystaje do wyroku, a w dalszych wywodach odnosiła się już do treści art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w istocie [...] S.A. skierowała zarzut również przeciwko temu przepisowi.

Sąd pierwszej instancji poparł rozstrzygnięcie poglądem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1993 r. sygn. akt III CZP 171/92 (OSNC 1993/6/109), że dla ustalenia, które grunty i budynki pozostawały w zarządzie państwowych osób prawnych, należy sięgnąć do przepisów art. 4, 8, 38 ust.1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, 464 ze zm.). W świetle tych przepisów w zarząd mogły być oddawane jedynie grunty wydzielone, zabudowane lub nie zabudowane, niezbędne określonej jednostce organizacyjnej do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania zadań ustawowych lub statutowych. W ocenie Sądu przy udostępnieniu takiej jednostce uprawnień do korzystania z gruntu w ułamkowej, nie wydzielonej, części nie można było mówić o oddaniu gruntu w zarząd w rozumieniu art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przenosząc pogląd Sądu Najwyższego na grunt niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł jednak, że w istocie powołana uchwała dotyczyła szczególnego problemu nabycia użytkowania wieczystego przez jednostki sprawujące współzarząd nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa i wyłonionego na jego kanwie zagadnienia prawnego nabycia tego prawa przez współzarządcę. Pogląd, na jaki powołał się Sąd w zaskarżonym wyroku, sformułowano na poparcie tezy, że współzarząd (niepodzielny na całości nieruchomości) nie przekształca się odpowiednio w prawo do użytkowania wieczystego gruntu i współwłasność znajdujących się na nim budynków. Zarząd podlegający przekształceniu mógł następować tylko wtedy, gdy określonej jednostce przysługiwało wyłączne prawo zarządu na "wydzielonej" (fizycznie) części nieruchomości. Tylko wtedy można było bowiem mówić o ustanowionym na jej rzecz zarządzie w rozumieniu ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (art. 4, 8, 38).

Zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjnego nie było podstaw do kwestionowania faktu, że Zakład Energetyczny S. Przedsiębiorstwo Państwowe samodzielnie posiadał i zarządzał (w sensie faktycznym) nieruchomością objętą wnioskiem o nabycie prawa użytkowania. W tym sensie można stwierdzić - wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - że spełnione zostało kryterium "wydzielenia" nieruchomości w rozumieniu art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nie przesądzało to jednak o możliwości wydania decyzji o nabyciu użytkowania wieczystego, która - jak wskazano wyżej - wymagała poprzedzenia jej procedurą stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu (§ 4 ust. 1 rozporządzenia), a nie tylko faktu posiadania. Stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu mogło nastąpić na podstawie dokumentu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia (decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłaty z tytułu zarządu nieruchomością) spełniającego opisane wyżej warunki. [...] S.A. takiego dokumentu nie przedstawiła.

Zarzut naruszenia również art. 134 § 1 p.p.s.a. nie uzasadniał uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia przepisów dotyczące zaskarżonego aktu. O naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a., mającym wpływ na treść wyroku, można mówić wtedy, gdy organy naruszyły przepisy prawa (wskazane przez skarżącego w skardze kasacyjnej), co miało lub mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a Sąd - nie odnosząc się do tych naruszeń - skargę oddala. W skardze kasacyjnej [...] S.A. stwierdziła jedynie, że Sąd nie rozpoznał merytorycznie całości skargi. Nie wskazała natomiast jakich zarzutów Sąd nie rozważył oraz jak nie rozważone naruszenia mogły przesądzić o odmiennym wyniku sprawy.

Mając na względzie powyższe, skoro nie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.