Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1869/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11 ust. 1, art. 10, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2344
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, Protokolant referent Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za marzec 2014 r. 2) w pozostałym zakresie oddala skargę; 3) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz T. H. kwotę 980 zł (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON") orzekł o odpowiedzialności T. H. (dalej: "Skarżący", "Strona") jako prezesa zarządu za zaległości K. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od stycznia do marca 2014 r. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji.

Od powyższej decyzji Skarżący wywiódł odwołanie, zarzucając ww. decyzji naruszenie:

- art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344, dalej: "P.u.n.") przez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że odwołujący się nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, co wynikało z błędnego uznania, iż czasem właściwym na złożenie wniosku był okres dwóch tygodni od upływu terminu płatności kwoty 3 785 zł za styczeń 2014 r., podczas, gdy dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należało liczyć od dnia 28 lutego 2014 r., tj. od dnia następnego po dniu. w którym zarząd zapoznał się z bilansem spółki za rok 2013, co pozwoliło na kompleksowa i pełną ocenę stanu finansowego spółki,

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm., dalej: "O.p."), przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne przyjęcie, że Skarżący, jako Prezes Zarządu, ponosi odpowiedzialność za zaległości K. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, podczas gdy wystąpiła przesłanka wyłączająca jego odpowiedzialność we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości,

- art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 O.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, wskutek braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ I instancji całego materiału dowodowego w sprawie oraz nieuwzględnienia żądań Strony dotyczących przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, podczas gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone wystarczająco innym dowodem,

- art. 191 O.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, manifestujące się w szczególności dowolną, bezzasadną i wadliwą oceną zawnioskowanych przez Stronę dowodów jako bezcelowych i niemających wpływu na prowadzone postępowanie, podczas gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone wystarczająco innym dowodem,

- art. 188 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez Stronę dowodów, a w konsekwencji pozbawienie Strony możliwości wykazania negatywnych przesłanek odpowiedzialności za zaległości spółki, podczas gdy wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister") uchylił w całości ww. decyzję i orzekł o odpowiedzialności Skarżącego jako Prezesa Zarządu za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON", "Fundusz") za okres od stycznia do marca 2014 r. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień przed ogłoszeniem upadłości Spółki.

W przedmiotowej sprawie, na podstawie kopii uchwały nr 5 Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 28 czerwca 2013 r. oraz odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Nr [...] Minister ustalił, że Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu w Spółce w okresie, którego dotyczy decyzja. W ocenie Ministra, zobowiązania za okres styczeń-marzec 2014 r. powstały w okresie sprawowania funkcji Prezesa Zarządu Spółki przez Skarżącego.

Minister odnosząc się do przesłanki odpowiedzialności członka zarządu wynikającej z art. 116 § 1 O.p. czyli bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki podał, że Spółka nie dokonała wpłat na poczet należnych zobowiązań za okresy od stycznia do marca 2014 r. Ustalono, że w dniu 14 marca 2014 r. do Sądu Rejonowego w K., [...] Wydziału Gospodarczego wpłynął wniosek o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej Spółki. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Sąd ten ogłosił upadłość Spółki obejmującą likwidację majątku dłużnika.

Prezes Zarządu PFRON pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. zgłosił wierzytelność w stosunku do Spółki w kwocie głównej 11 533 zł oraz w należnych od tej kwoty odsetkach 49 zł za ww. okres.

W związku z powyższym Minister wskazał, że bezskuteczność egzekucji została wykazana, bowiem został spieniężony przez syndyka upadłości cały majątek Spółki, a pomimo tego wierzyciel - PFRON nie uzyskał przypadającej mu wierzytelności.

Minister przechodząc do przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 O.p., umożliwiających uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki uznał, że w stosunku do Spółki zaistniały przesłanki upadłości określonej w art. 11 ust. 1 P.u.n. Za bezpodstawne uznano twierdzenie Strony, iż nie było podstaw do złożenia wniosku o upadłość Spółki wobec nie wywiązywania się należycie z ciążących na Spółce zobowiązań publicznoprawnych.

Organ wskazał, że data wymagalności pierwszego niezapłaconego zobowiązania za styczeń 2014 r. przypadała na dzień 20 lutego 2014 r. Wobec niedokonania zapłaty, w ocenie Ministra wniosek o upadłość winien zostać złożony do dnia 6 marca 2014 r. i odpowiednio wobec pozostałych zobowiązań za okres: luty - marzec 2014 r. mając na uwadze art. 21 P.u.n. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r.). Minister wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza treść uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w K. [...] Wydziału Gospodarczego z dnia [...] marca 2014 r. sygn. akt [...], w którym wskazano, że dłużnik od co najmniej od października 2013 r. nie wykonuje części wymagalnych zobowiązań, nie pozostawia wątpliwości, co do terminu w jakim powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki za okres styczeń 2014 r.

Minister stanął na stanowisku, że Strona nie wykazała okoliczności natury faktycznej niezależne od jej woli, tj. takie które uwalniałyby od odpowiedzialności za zaległości z uwagi na brak zawinienia. Minister podniósł, że oprócz wierzytelności wobec Funduszu, Spółka posiadała również inne wierzytelności, których wymagalność powstała przed dniem zapoznania się zarządu Spółki z jej bilansem. Jednocześnie wskazano, że stosownie do treści z art. 107 § 2 w zw. z art. 116 § 1 O.p., osoba trzecia nie może ponosić odpowiedzialności za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych za okres od daty ogłoszenia upadłości Spółki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący wniósł również o zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 10 i 11 P.u.n. przez ich błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że dla uznania dłużnika za niewypłacalnego w stosunku do którego ogłasza się upadłość - wystarczające jest niewykonywanie przez dłużnika choćby jednego wymagalnego zobowiązania pieniężnego, w sytuacji gdy ustawodawca wyraźnie posługuje się pojęciem "zobowiązań" - a więc liczby mnogiej, nie sposób twierdzić, iż niezapłacenie jednego wymagalnego zobowiązania w kwocie 3785 zł w dniu 20 lutego 2014 r. powodowało stan trwałego niepłacenia przeważającej części zobowiązań;

- art. 21 ust. 1 P.u.n. przez jego błędną wykładnie, tj. przyjęcie, że Skarżący się nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, co wynikało z błędnego uznania, iż czasem właściwym na złożenie wniosku był okres dwóch tygodni od upływu terminu płatności kwoty 3 785 zł za styczeń 2014 r., podczas gdy dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należało liczyć od dnia 29 lutego 2014 r., tj. od dnia następnego po dniu, w którym zarząd zapoznał się z bilansem spółki za rok 2013, co pozwoliło na kompleksową i pełną ocenę stanu finansowego spółki;

- art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne przyjęcie, że Skarżący, jako prezes zarządu, ponosi odpowiedzialność za zaległości K. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, podczas gdy wystąpiła przesłanka wyłączająca jego odpowiedzialność - a mianowicie we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości;

- art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 O.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, wskutek braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez Organ I instancji całego materiału dowodowego w sprawie oraz nieuwzględnienia żądań Strony dotyczących przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, podczas gdy przedmiotem dowodów zawnioskowanych przez Stronę są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone wystarczająco innym dowodem;

- art. 191 O.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, manifestujące się w szczególności dowolną, bezzasadną i wadliwą oceną zawnioskowanych przez Stronę dowodów jako bezcelowych i niemających wpływu na prowadzone postępowanie, podczas gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone wystarczająco innym dowodem;

- art. 188 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez Stronę dowodów, a w konsekwencji pozbawienie Strony możliwości wykazania negatywnych przesłanek odpowiedzialności za zaległości spółki, podczas gdy wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że składki za luty i marzec powstały po terminie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, co zostało pominięte przez organy.

W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty skargi za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga zasługiwała częściowo na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").

Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowa decyzji w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki ma charakter wieloaspektowy, dokonywany przez pryzmat określonych prawem warunków dopuszczalności i zasadności orzeczenia w tej sprawie. Będą one kolejno przedmiotem analizy Sądu.

W niniejszej sprawie istotę sporu stanowi zasadność orzeczenia, na podstawie art. 116 O.p., o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okresy od stycznia do marca 2014 r.

Na wstępie wskazać należy, że przepisy Ordynacji podatkowej mają w niniejszym postępowaniu zastosowanie na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.). Stosownie do tego przepisu do wpłat na PFRON stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi PFRON.

Z kolei granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe określają przepisy rozdziału 15 działu III Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p.).

Stosownie do art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje m.in. zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w § 4 art. 116 O.p.

Biorąc pod uwagę obciążający organy w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek tej odpowiedzialności, a zatem pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu w czasie, o jakim mowa w art. 116 § 2 O.p. oraz wykazania bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce, Sąd stwierdza, że zostały one przez organy prawidłowo wykazane.

Nie ulega wątpliwości, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie, w którym powstały zaległości, co do których orzeczono o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego. Funkcję członka zarządu, pełnił on w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od stycznia do marca 2014 r. (uchwała nr 5 Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 28 czerwca 2013 r. oraz odpis pełnego z Krajowego Rejestru Nr [...]).

W tej sytuacji pierwszą z przesłanek pozytywnych z art. 116 § 1 O.p. uznać należało za spełnioną.

Spełniona również została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki.

Bezskuteczność egzekucji może być stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r. nr 2, poz. 19, z której wynika, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu).

W związku z powyższym przypomnienia wymaga, że wobec Spółki toczyło się postępowanie upadłościowe z wniosku Spółki. Po wszczęciu postępowania upadłościowego (pismem z 30 kwietnia 2014 r.) Prezes Zarządu PFRON zgłosił swoją wierzytelność do masy upadłości na łączną kwotę 11582 zł. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z [...] października 2017 r. sygn. akt [...] stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego wobec Spółki, zaspokajając częściowo wierzycieli rzeczowych oraz wierzytelności zaliczonych do kategorii pierwszej (wierzytelności PFRON zaliczono do kategorii trzeciej). W tej sytuacji PFRON wskazał, że nie zostały zaspokojone jego wierzytelności.

W kontekście powyższych ustaleń, wskazać trzeba, że upadłość jest również egzekucją, którą prowadzi się wobec całego majątku upadłego dłużnika celem przymusowego, ale wspólnego i w zasadzie równego (poprzez proporcjonalny podział uzyskanych z masy upadłości środków) zaspokojenia wszystkich wierzycieli, którzy zgłosili w sposób prawidłowy swój udział w tym postępowaniu. Dlatego też określa się ją jako egzekucję uniwersalną lub generalną w odróżnieniu od egzekucji singularnej prowadzonej przez poszczególnych wierzycieli na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego albo ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok NSA z 26 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 77/13).

Skoro postępowanie upadłościowe prowadzone w stosunku do całego majątku Spółki nie doprowadziło do zaspokojenia wierzytelności zgłoszonych przez Prezesa Zarządu PFRON, to uznać należało, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Taką właśnie prawidłową konkluzję co do bezskuteczności egzekucji, bazującą na prawidłowo poczynionych ustaleniach, przedstawiono w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do zasadniczej kwestii spornej w rozpoznanej sprawie, a więc zagadnienia dotyczącego oceny terminowości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, stwierdzić należało, że organy prawidłowo przyjęły, że wniosek w tym przedmiocie, złożony 14 marca 2014 r., był spóźniony. Aczkolwiek błędny jest pogląd zarówno Skarżącego jak i organu, zgodnie z którym termin ten biegł od dnia zapoznania się z bilansem Spółki – jak wskazuje Skarżący, tudzież z momentem upływu terminu płatność zaległości za styczeń 2014 r., jak uznał organ.

Niewątpliwie złożony przez Skarżącego wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej był spóźniony bowiem Fundusz nie został zaspokojony. Ponadto co najmniej od października 2013 r. Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań, na co wskazywało prawomocne postanowienie Sądu Upadłościowego w K. z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...], k. 471-472 i 508 akt administracyjnych).

W ocenie Sądu pomimo nieprawidłowego wskazania przez organy, że Spółka stała się niewypłacalna z momentem upływu terminu płatności pierwszej zaległości w stosunku PFRON (zaległość powinna dotyczyć co najmniej dwóch okresów rozliczeniowych), i od tej daty należy liczyć termin na złożenie wniosku o ogłoszenia upadłości. Niezaprzeczalnie niezapłacenie jednego wymagalnego zobowiązania w kwocie 3 785 zł w dniu 20 lutego 2014 r. nie powodowało stanu trwałego niepłacenia zobowiązań, na co słusznie wskazał Skarżący w skardze.

Zdaniem Sądu, wprawdzie literalna wykładnia art. 11 ust. 1 P.u.n. może doprowadzić do wniosku, że niezapłacenie choćby jednego wymagalnego zobowiązania pieniężnego powoduje niewypłacalność dłużnika w rozumieniu tego przepisu, to jednak wykładnia celowościowa wskazuje na to, że niewykonywanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę wyrażeń "niewykonywanie", a nie "niewykonanie" i użycie liczby mnogiej "zobowiązań", a nie pojedynczej "zobowiązania".

Tak więc w odniesieniu do daty wskazanej w decyzji odwoławczej przesłanki ogłoszenia upadłości nie zaistniały. Sąd zauważył, że jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo odwołano się do postanowienia Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [....]), w którym to wprost stwierdzono, że dłużnik (Spółka) od co najmniej od października 2013 r. nie wykonuje części wymagalnych zobowiązań. Sąd upadłościowy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wprost wskazał, że stan niewypłacalności dłużnika nie budzi żadnej wątpliwości

Zatem błędne jest założenie organu zgodnie z którym Spółka stała się niewypłacalna z momentem upływu terminu płatności pierwszej zaległości w stosunku PFRON, nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem przyjmując, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony 14 marca 2014 r., to i tak był spóźniony, bowiem w świetle powyższych stwierdzeń Sądu upadłościowego, co najmniej od października 2013 r. Spółka nie wykonywała części wymagalnych zobowiązań, na co również powoływał się organ w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, mając na względzie wskazane wyżej ustalenia Sądu upadłościowego, wniosek o ogłoszenie upadłości spółki kapitałowej powinien zostać złożony najpóźniej w listopadzie 2013 r., w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, tj. od października 2013 r.

Formułując powyższą ocenę, także z uwagi na zarzuty skargi, należało odwołać się do treści art. 11 i art. 21 oraz do art. 10 P.u.n.

Zgodnie z art. 10 P.u.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień zaistnienia stanu niewypłacalności, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Z powyższego wynika, że w art. 11 P.u.n. ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj.: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań (ust. 1) oraz sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek (ust. 2).

Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki (o czym szerzej także w dalszej części niniejszego uzasadnienia).

W myśl art. 21 ust. 1 P.u.n. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.

W ocenie Sądu, w przypadku Spółki niewątpliwą przesłankę do złożenia wniosku o upadłość stanowiło zaprzestanie uiszczania wymagalnych zobowiązań.

Jak wynika z akt sprawy Spółka nie uiszczała wpłat na PFRON począwszy od stycznia 2014 r. To jednak, z wniosku o ogłoszenie upadłości Spółka wynika, że posiadała znaczące zaległości w stosunku do ZUS i innych wierzycieli (łącznie 43 wierzycieli, wobec których zaprzestano regulowania wymagalnych zobowiązań na łączną kwotę 640 224, 22 zł, strona 8 zaskarżonej decyzji oraz k. 511 akt administracyjnych).

W tym miejscu Sąd zauważa, że skoro niezależną i wystarczającą przesłanką zgłoszenia wniosku o upadłość jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, to kwestia oceny, kiedy Spółka znalazła się w sytuacji, w której jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, nie jest już decydująca dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W konsekwencji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy te wszystkie okoliczności i te wszystkie wnioski dowodowe, które były wskazywane w toku postępowania oraz w skardze, a dotyczące jej sytuacji finansowej.

Przyczyna niewypłacalności, związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku Spółki i tego, czy i kiedy zobowiązania przekraczały jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań.

Innymi słowy, skoro powstanie stanu niewypłacalności było determinowane zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań, czyli wiązało się z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 11 ust. 1 P.u.n., to zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność spełnienia przesłanek powstania stanu niewypłacalności z art. 11 ust. 2 P.u.n.

Ustalenia i oceny z tego zakresu, zdaniem Sądu, zostały dokonane zgodnie z przepisami prawa dotyczącymi gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny (art. 122, art. 180 § 1, art. 188, art. 187 § 1 i art. 191 i art. 197 O.p.).

W świetle powyższych twierdzeń Sądu niezasadne są zarzuty skargi dotyczące odmowy przeprowadzenia przez organy dowodów przesłuchania Skarżącego jak i J. K. oraz dowodów z dokumentów spółki, na okoliczność m.in. ustalenia daty powstania niewypłacalności Spółki i jej sytuacji finansowej.

Nie zasadny był też wniosek dowodowy skierowany do organu a zawarty w piśmie z dnia 5 marca 2018 r. o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność zgłoszenia przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie.

W tym kontekście wskazać należy, że organ podatkowy w myśl art. 197 § 1 O.p. może powołać na biegłego osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi w przypadku, gdy w sprawie wymagane są takie wiadomości. W postępowaniu podatkowym dowód z opinii biegłego przeprowadza się zatem wówczas, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane są wiadomości specjalne. O konieczności jego przeprowadzenia decyduje ostatecznie organ podatkowy. Granice korzystania z tej swobody wyznacza zasada prawdy obiektywnej, gdyż z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy podatkowej. Organ podatkowy obowiązany jest wykorzystać ten środek dowodowy w sprawie o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2010 r., I GSK 1082/09, CBOSA).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1055/07 (Lex nr 500980), wskazał, iż zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi podatkowemu prowadzącemu postępowanie wiadomości specjalnych, w celu ułatwienia należytej oceny przedstawionych mu do zaopiniowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Biegły nie komunikuje organowi podatkowemu swych spostrzeżeń o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz służy wiadomościami specjalnymi, wypowiadanymi w postaci opinii. Generalną zasadą jest. że przedmiotem opinii biegłego mogą być tylko okoliczności dotyczące stanu faktycznego, a nie jego ocena prawna. W literaturze wskazuje się, że nie może być przedmiotem dowodu ustalenie stanu prawnego ani też interpretacja przepisów prawa.

Zgodnie z zasadą ekonomiki postępowania nie jest konieczne przeprowadzenie dodatkowych, czasochłonnych i kosztownych dowodów w postępowaniu, jeśli przeprowadzenie ich nie wpłynęłoby na wynik sprawy. Organy nie mają generalnego obowiązku przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości i finansów na okoliczność faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., II FSK 1235/10). W wyroku z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt II FSK 1072/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy podatkowe, podobnie jak sąd upadłościowy, nie mają obowiązku, przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeżeli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1693/11, organy podatkowe posiadają dostateczna wiedzę i umiejętności, aby dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem spełnienia bądź nie przesłanek z art. 116 O.p., w tym określenia właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość.

Sąd powyższy pogląd uznaje za słuszny i uznaje za własny.

Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Skoro, jak już wskazywano, w kwestii sytuacji finansowej Spółki oraz braku wykonywania wymagalnych jej zobowiązań wypowiedział się już w prawomocnym postanowieniu Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...]), zatem okoliczności, które miałyby być wykazane za pomocą wniosków dowodowych wskazanych przez Skarżącego nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych powstanie sytuacji, gdy dłużnik zaprzestał wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań, nakłada obowiązek zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, nawet gdy dłużnik nie znajduje się w sytuacji takiej, że jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt III KK 117/12; OSNKW 2013/3/25).

Z punktu widzenia wystąpienia przesłanki zaprzestania płacenia długów nie ma znaczenia ani wartość i charakter zadłużenia (mogą to być zarówno zobowiązania publicznoprawne, jak i cywilnoprawne), ani też powód, dla którego dłużnik przestał płacić swoje zobowiązania.

Nie ma tu znaczenia przyczyna takiego stanu rzeczy, a także to czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy tylko niektórych z nich.

Podkreślić należy, że aby uwolnić się od odpowiedzialności wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony nie wtedy, gdy członek zarządu uznaje to za stosowne, nawet gdy widzi szansę na wyjście z zadłużenia, ale wtedy gdy taki obowiązek nakładają na dłużnika przepisy prawa. Nie znalazło zatem uznania Sądu stwierdzenie Skarżącego jakoby dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należało liczyć od dnia 29 lutego 2014 r., tj. od dnia następnego po dniu, w którym zarząd zapoznał się z bilansem spółki za rok 2013. W myśl art. 21 ust. 1 P.u.n. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Przepisy P.u.n. zobowiązują dłużnika (jego reprezentanta) do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości w terminie czternastu dni od wystąpienia każdej z dwóch podstaw upadłości, a więc gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych oraz gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje,

Na podstawie art. 208 § 2 Kodeksu spółek handlowych każdy członek zarządu spółki posiada prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, co jednocześnie oznacza, że odpowiada za wszystkie istotne sprawy spółki, w tym również związane z jej sytuacją ekonomiczno-finansową. Natomiast zgodnie z art. 293 § 2 K.s.h., członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykonywaniu swoich obowiązków powinien dołożyć szczególnej staranności będącej wynikiem zawodowego charakteru i w czasie trwania mandatu stale monitorować dokumentację spółki i stan jej finansów.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 czerwca 2009 r., III SA/GI 1513/08, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych - przewidzieć, że zaistniała w Spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 r., sygn. akt II UK 381/07).

Sąd wyjaśnia, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 265/10).

Sąd zauważa jednocześnie, że oczywiście nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość, mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych, w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający Spółką takie ryzyko podejmują, to muszą czynić to ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji niemożność zaspokojenia długów przez Spółkę, to sami będą musieli ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową.

Odnosząc się do pozostałym zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, podkreślić należy, że wszystkie okoliczności faktyczne mające wpływ na odpowiedzialność członka zarządu na gruncie art. 116 O.p. powinny zostać wyjaśnione przez organ podatkowy zgodnie z odpowiednimi przepisami postępowania, w szczególności z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p.. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wynikającej z art. 122 tej ustawy, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Została ona skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tym samym organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi – na podstawie obowiązujących przepisów – wiążą się skutki prawne" (S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. X, WKP 2017). Artykuł 191 Ordynacji podatkowej stanowi natomiast, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wbrew zarzutom Skarżącego, Sąd nie dopatrzył się uchybienia zasadom, prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, jest kompletny, a organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Natomiast okoliczność, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem, nie oznacza naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 O.p.). Strona ma bowiem prawo do prezentowania swojego własnego stanowiska, zaś organ ma prawo go nie uwzględnić, jeżeli uzna, że nie ma ono odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych oraz ich wykładni. Nie można uznać, że organy nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z dowodów znajdujących się w akt administracyjnych i poczynionych w oparciu o nie ustaleń, wynika że zebrały one i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, zgodnie art. 191 O.p. W ocenie Sądu dokonana przez nie ocena tych dowodów nie nosi cech dowolności. Wnioski, które wywiodły organy uznać należy za logiczne, spójne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób wyczerpujący. Uzyskane w ten sposób dowody poddały wnikliwej i poprawnej ocenie. Rozumowanie organów uwzględnia podstawowe reguły postępowania administracyjnego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy poddały bowiem swej ocenie wszystkie zebrane dowody, które wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu faktycznego, a wysnutym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.

Zdaniem sądu pierwszej instancji przebieg postępowania dowodowego potwierdza, że w sprawie niniejszej organy podatkowe obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowo przypisały Skarżącemu odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 O.p. za miesiące styczeń i luty 2014 r. W tym zakresie organy podatkowe wykazały, że zostały spełnione pozytywne przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony, tj. pełnienie przez nią funkcji prezesa zarządu spółki w czasie powstania i w terminie płatności zobowiązań podatkowych spółki, bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku spółki oraz zaistnienie podstaw do ogłoszenia upadłości spółki w dacie, kiedy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Strona natomiast nie wykazała przesłanek uwalniających ją od analizowanej odpowiedzialności, a ciężar dowodowy w tym zakresie – co należy podkreślić – obciążał stronę. Mianowicie Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy; nie wykazał też istnienia mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Przechodząc do sformułowanego w skardze zarzutu, że składki na PFRON za luty i marzec 2014 r. powstały po terminie złożenia wniosku o upadłość zatem nie powinny być przedmiotem zaskarżonej decyzji, wyjaśnić należy, że deklaracje za okres luty i marzec 2013 r. złożył syndyk w dniu 15 kwietnia 2014 r. (k. 434-436 akt administracyjnych), zatem po dniu ogłoszenia upadłości Spółki.

Kwestia powstania zobowiązania za okres luty i marzec ma zatem kluczowe znaczenie dla sprawy. Bezsporne w sprawie są okoliczności zgodnie z którym w dniu 14 marca 2014 r. został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki a w dniu 31 marca 2014 r. Sąd upadłościowy ogłosił upadłość Spółki obejmującą jej likwidację majątku dłużnika.

Skutkiem ogłoszenia upadłości jest zastąpienie upadłego przez Syndyka, który działa za upadły podmiot i zarządza jego mieniem. Upadły nie utracił jednak swego bytu prawnego, pozostając podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych również w zakresie prawa podatkowego - tak też NSA w wyroku z dnia 3 października 2006 r. sygn. akt II FSK 1219/05.

Zgodnie z art. 75 P.u.n. z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. Od tego momentu osobą upoważnioną do reprezentowania podatnika pozostaje syndyk masy upadłości oraz ewentualnie osoby przez niego upoważnione.

Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 91 ust. 1 P.u.n. zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności świadczenia jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości. Za zobowiązania powstałe po tym dniu odpowiada syndyk, który, powinien respektować przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

W ocenie Sądu prawo upadłościowe można uznać za unormowanie szczególne w stosunku do prawa podatkowego w zakresie w jakim reguluje zaspokojenie (zrealizowanie) należności podatkowych, a nie ich określenie lub ustanie (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 53/12, Lex nr 1137213). Zobowiązanie wynikające z deklaracji złożonych przez syndyka dnia 15 kwietnia 2014 r. były płatne do dnia 20 marca (za luty 2014 r.) oraz do 20 kwietnia 2014 r. (za marzec 2014 r.). Niewątpliwie zobowiązanie za marzec 2014 r. nie istniało przed ogłoszeniem upadłości Spółki, które miało miejsce w dniu 31 marca 2014 r.

Zaznaczyć należy, że z dniem ogłoszenia upadłości, tj. od 31 marca 2014 r., to syndyk objął zarząd masą upadłości na podstawie art. 57 i nast. P.u.n., zatem przypisywanie Skarżącemu odpowiedzialności za zaległości obciążające Spółkę za marzec 2014 r., także po ogłoszeniu jej upadłości jest rażącym naruszeniem prawa. Zasadnie zatem Skarżący podnosił zarzut braku podstaw do przypisania mu odpowiedzialności za zaległość Spółki za ten okres.

Odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległości spółki, jeśli wniosek o zgłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie, dotyczy zarówno zaległości powstałych przed zgłoszeniem wniosku, jak też powstałych po jego zgłoszeniu. Przepis art. 116 § 1 i 2 O.p. nie daje w tym zakresie podstawy do różnicowania sytuacji osoby trzeciej i ograniczenia jej odpowiedzialności w sytuacji gdy zaległości podatkowe powstały już po zgłoszeniu wniosku o upadłość ale w czasie gdy pełniła funkcję członka zarządu spółki (zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 721/11, CBOSA).

Sąd podziela ww. pogląd i uznaje go za swój. W świetle powyższych rozważań nie sposób uznać, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Skarżącego w dniu 14 marca 2014 r. tj. przed upływem terminu płatności zobowiązania za luty 2014 r., skutkować miałoby wystąpieniem przesłanki egzoneracyjnej gdyż wniosek o ogłoszenie upadłości poprzedzał termin płatności tegoż zobowiązania, a więc został złożony zanim zobowiązanie stało się wymagalne i przekształciło w zaległość podatkową. Skarżący nie jest bowiem zwolniony od odpowiedzialności za zaległości powstałe po zgłoszeniu wniosku o upadłość, art.116 § 1 O.p. nie przewiduje bowiem ograniczenia odpowiedzialności członków zarządu do zaległości podatkowych powstałych po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Z odpowiedzialności zwalnia bowiem złożenie wniosku, o którym mowa w art.116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. we właściwym czasie lub brak winy w jego złożeniu, a nie złożenie wniosku w ogóle i w jakimkolwiek czasie. Członek zarządu, jak wynika z art.116 § 2 O.p, odpowiada bowiem za zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu oraz zaległości, o których mowa w art.52, powstałe w czasie pełnienia funkcji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister zobowiązany będzie do uwzględnienia argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

W ocenie Sądu, Minister niezasadnie przeniósł na Skarżącego odpowiedzialność za zaległości Spółki za marzec 2014 r., bowiem nie było ku temu podstawy.

Uwzględniając całokształt przedstawionych racji, stwierdzić należało, że w realiach sprawy Minister prawidłowo ocenił spełnienie przesłanek warunkujących orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia do lutego 2014 r., w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. (punkt 2 sentencji wyroku). W tym zakresie – odmiennie niż przyjęto to w skardze – nie doszło do naruszenia art. 116 O.p.

Nieprawidłowo natomiast Minister orzekł o odpowiedzialności Skarżącego za marzec 2014 r., naruszając art. 116 § 2 O.p. w związku z art. 116 § 1 O.p. bowiem odpowiedzialność obejmuje jedynie te zaległości, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Mając na uwadze powyższe rozważania, działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, czyli uchylił zaskarżoną decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za marzec 2014 r.

Na wniosek Skarżącego Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy w kwocie równej uiszczonemu wpisowi oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.).