Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 135/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Asesor WSA Mirosław Kupiec, Protokolant st. ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007r. przy udziale - sprawy ze skargi L. D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zajęcia towaru: oddala skargę.


UZASADNIENIE

W wyniku pościgu policyjnego [...]r. w K. zatrzymano kierowcę samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym (niemieckim) [...]–W. K.. [...]r., działając na podstawie przepisów ustawy Kodeks postępowania karnego funkcjonariusz policji dokonał zatrzymania rzeczy – wskazanego samochodu, który został zabezpieczony na parkingu strzeżonym. Następnie postanowieniem z [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K., powołując się na przepisy ustawy Kodeks karny skarbowy oraz przepisy ustawy Kodeks postępowania karnego uznał ten samochód za dowód rzeczowy w sprawie o przestępstwo karnoskarbowe.

Postanowieniem z [...]r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. umorzył postępowanie karnoskarbowe wobec oskarżonego L. D. przekazując Naczelnikowi Urzędu Celnego w C. dowód rzeczowy w postaci rzeczonego samochodu.

Postanowieniem z [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w C. powołując się na art. 216 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 155 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 241 § 1, art. 243 ustawy Kodeks celny dokonał zajęcia tego samochodu w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego ze stosowania procedury odprawy czasowej, którą towar został objęty [...]r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w związku z zakończeniem postępowania karnego w sprawie dowód rzeczowy w postaci samochodu osobowego przekazano do sprawy celnej, aby uregulować jego status celny. Na końcu, organ celny zacytował przepis art. 241 § 1 ustawy Kodeks celny:

Jeżeli nie zostało złożone zabezpieczenie albo gdy kwota złożonego zabezpieczenia nie pokryła długu celnego, towar na którym ciążą należności, może być przez organ celny zatrzymany lub zajęty w celu zabezpieczenia kwoty należności, do czasu ich uiszczenia.

Odpis tego postanowienia doręczono [...]r. L. D. z pouczeniem, iż przysługuje na nie zażalenie do Dyrektora Izby Celnej w K. w terminie siedmiu dni.

Zażalenie na to postanowienie wniósł pełnomocnik L. D. wnosząc o jego uchylenie z powodu niezgodności z prawem. W uzasadnieniu zarzucając naruszenie Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych sporządzonej w Strasburgu dnia 1 lutego 1995 r. wyraził pogląd, że L. D., jako obywatel niemiecki miał prawo poruszać się na terytorium Polski samochodem osobowym zarejestrowanym w Niemczech. Ponadto stwierdził, iż nie ma zakazu poruszania się niemieckimi pojazdami przez obywateli RP, a próba wymierzenia cła od przywozu spornego samochodu na terytorium polskim narusza polsko –niemieckie stosunki dobrosąsiedzkie.

Zaskarżonym tu postanowieniem z [...]r. nr [...]Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie powołując się na art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a, art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). W uzasadnieniu powołując się dodatkowo na art. 241 § 1 ustawy Kodeks celny wyjaśnił, że skoro ustawodawca nie wskazał tam, w jakiej formie ma nastąpić zatrzymanie lub zajęcie towaru, na którym ciążą należności celne - zastosowanie tych instytucji może nastąpić poprzez czynność materialno-techniczną udokumentowaną pisemnie. Organ I instancji wydał postanowienie o zajęciu spornego samochodu, pomimo braku przepisu dającego podstawę prawną do rozstrzygnięcia tej kwestii w formie postanowienia. Z tego też powodu, zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie – stwierdził organ odwoławczy. Na końcu, powołując się na art. 241 ustawy Kodeks celny, wyraził pogląd, iż zajęcie towaru jako czynność materialno-techniczna nie jest uregulowana innymi przepisami, co oznacza, że dla jej prawidłowego przeprowadzenia wystarczy dokonać fizycznego zajęcia towaru i poinformować o tym pisemnie stronę postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach L. D. zarzucił naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego poprzez wydanie orzeczenia, które co prawda eliminuje z obrotu prawnego wadliwe rozstrzygnięcie organu I instancji, lecz w istocie nie eliminuje fizycznego zajęcia samochodu. Skarżący przedstawił następnie stan sprawy wyrażając przy tym pogląd, iż sprowadzony przez niego na polski obszar celny samochód osobowy nie podlega należnościom celnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie informując, iż Naczelnik Urzędu Celnego w C. decyzją z [...]r. określił kwotę wynikającą z długu celnego, który powstał w związku z naruszeniem warunków odprawy czasowej, którą objęty był sporny samochód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne – (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) w rozpatrywanej sprawie należało zastosować, tak jak to uczyniły organy celne, materialne przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.), ponieważ sprawa dotyczy długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 241 § 1 ustawy Kodeks celny - zawartym w dziale III Pokrycie kwoty wynikającej z długu celnego - towar na którym ciążą należności celne może być przez organ celny zajęty w celu zabezpieczenia kwoty należności do czasu ich uiszczenia. Natomiast według jej art. 243, w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) w Dziale IV Postępowanie zabezpieczające reguluje między innymi zabezpieczenie należności pieniężnej, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. Zabezpieczenie może być dokonane również przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej (art. 155). Organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia (art. 155a). Zgodnie z art. 156 § 1 i 2 tej ustawy, zarządzenie zabezpieczenia będące dokumentem urzędowym zawiera dziewięć elementów, w tym pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów. Zarządzenie zabezpieczenia należności pieniężnych sporządza się według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541).

Z kolei, według art. 1a pkt. 7, art. 5 § 1 i art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku w postaci należności pieniężnych wynikających z tytułu należności przywozowych i podatku od towarów i usług jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych oraz z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji albo informacji o opłacie paliwowej - właściwy dla tego naczelnika dyrektor izby celnej. Jako organ egzekucyjny, dyrektor izby celnej jest uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.

Odnosząc te regulacje prawne do rozpoznawanej sprawy należy zatem stwierdzić, że skoro zajęcie dotyczyło towaru, na którym [...]r. nie ciążyły jeszcze należności wynikające z długu celnego, zastosowanie miały wskazane przepisy dotyczące zabezpieczenia, którego mógł dokonać dyrektor izby celnej poprzez wydanie zarządzenia zabezpieczenia, od którego stronie przysługiwałoby prawo wniesienia zarzutów w terminie siedmiu dni.

Tymczasem organ I instancji, nie mając ku temu podstawy prawnej podjął rozstrzygnięcie w formie postanowienia dotyczącego zastosowania instytucji zabezpieczenia. Gdyby to wadliwe rozstrzygnięcie stało się ostateczne, zachodziłyby przesłanki nieważności decyzji wskazane w art. 247 § 1pkt. 1, 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

Słusznie zatem organ odwoławczy wyeliminował z obrotu prawnego rozstrzygnięcie obarczone tymi wadami i umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Nie można natomiast zgodzić się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z następujących powodów:

Decyzja wydana jest bez podstawy prawnej, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Taki przepis daje podstawy albo do stosowania innych prawnych form działania administracji, albo wyznacza ściśle ramy załatwiania spraw przez wydanie decyzji. Administracja publiczna może działać w sprawach indywidualnych nie tylko przez wydawanie aktów administracyjnych, ponieważ szereg spraw można załatwić poprzez podejmowanie czynności materialno-technicznych. O tym, czy władza publiczna musi wydać akt administracyjny indywidualny, czy też musi działać w formie czynności materialno-technicznych decydują obowiązujące przepisy prawa. W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie zabezpieczenia są przepisy art. 241 i art. 243 ustawy Kodeks celny oraz wskazane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a organem właściwym – dyrektor izby celnej.

Nie można natomiast dokonać zabezpieczenia poprzez czynność materialno-techniczną.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze, należy stwierdzić, iż dotyczyły one przede wszystkim głównego przedmiotu postępowania – określenia kwoty wynikającej z długu celnego powstałego na skutek naruszenia przepisów dotyczących odprawy czasowej, postępowania zakończonego wydaniem decyzji, która może podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalono.