Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 631/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzzh, art. 15 zzs4, art. 31zo ust. 1 i 2, art. 31zp ust. 1, art. 31zq
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 10 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Asesor WSA Paweł Dańczak, , , po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 7 kwietnia 2020 r. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. (dalej: spółka, wnioskodawczyni, skarżąca) wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, ZUS, organ) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec–maj 2020 r.

W treści załącznika do wniosku w bloku B.1 Informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna (wg stanu na 31 grudnia 2019 r.) w pozycji 1) "Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego (1)?" została zaznaczona odpowiedź TAK.

Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej ustawa COVID-19) w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 15zzzh ustawy COVID-19. Podał, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE. C 91 I z 20 marca 2020 r.). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE. L 187 z 26 czerwca 2014 r.) w dniu 31 grudnia 2019 r. W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia Komisji (UE) organ uznał, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Warunek jest spełniony, jeśli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego,

- w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki,

- podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.

ZUS stwierdził, że w związku z powyższym wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka podała, że znajduje się w trudnej sytuacji z uwagi na to, iż zachodzi w stosunku do niej co najmniej jedna z ww. okoliczności rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. Spółka przyznała, że w bloku B.1 załącznika do wniosku z 7 kwietnia 2020 r. zaznaczyła odpowiedź TAK, ponieważ strata z lat ubiegłych wynosiła na koniec 2019 r. 808.531,90 zł i przekraczała 50% wysokości kapitału rejestrowego. Jednakże wspólnicy spółki, w celu zapewnienia jej płynności finansowej, dokonali dopłat w kwocie 400.000 zł oraz udzielili spółce pożyczki długoterminowej w kwocie 595.150 zł. Spółka podniosła, że w początkowym okresie działalności przedsiębiorstwa generuje stratę z tytułu prowadzonej przez siebie działalności. Przedsiębiorstwo musi zdobyć klientów i zbudować sobie pozycję na ryku, a osiągnięcie tego celu wiąże się z dużymi nakładami finansowymi. Począwszy od 2019 r. spółka osiąga zysk z działalności operacyjnej. W 2019 r. była to kwota 127.061,14 zł, a na koniec lutego 2020 r. (przed wybuchem epidemii COVID-19) 93.932,51 zł. Spółka nie posiada zobowiązań przeterminowanych, wszystkie płatności, w tym o charakterze publicznoprawnym, były realizowane terminowo. W związku z powyższym, zdaniem spółki, nie zachodzą kryteria kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem upadłościowym. W związku z profilem prowadzonej działalności (klub fitness) spółka z powodu pandemii całkowicie straciła źródło przychodu z dnia na dzień i nie mogła podjąć żadnej alternatywnej działalności w celu zapewnienia finansowania jej działalności. Spółka wniosła o uwzględnienie tych okoliczności przy ponownym rozpatrywaniu wniosku.

ZUS decyzją z [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję, powtórzył argumentację zaprezentowaną w poprzedniej decyzji. Ponadto wskazał, że 16 lipca 2020 r. wezwano spółkę do przedłożenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma sprawozdania finansowego, tj. bilansu za 2019 r. Do czasu zakończenia postępowania powyższy dokument nie został złożony. Pismem z 12 sierpnia 2020 r., które zostało doręczone 20 sierpnia 2020 r., poinformowano spółkę o zakończeniu postępowania i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w terminie 7 dni od doręczenia pisma. Spółka nie skorzystała z tego prawa.

W skardze na powyższą decyzję spółka zarzuciła naruszenie:

a/ art. 31zo ustawy COVID-19 poprzez jego błędne niezastosowanie w stosunku do skarżącego i w konsekwencji nieprzyznanie skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności za ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.,

b/ art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji z 29 maja 2020 r., w sytuacji gdy z ogółu okoliczności sprawy wynika, iż skarżącemu przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.,

c/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy z ogółu okoliczności sprawy wynika, iż skarżącemu przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Mając na uwadze powyższe, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżąca wskazała, że organ rentowy nigdy nie zwrócił się do niej o przedstawienie sprawozdania finansowego za 2019 r., a tym samym spółka nie była w stanie uzupełnić zebranego w sprawie materiału, nie mając wiedzy o tym, iż takie zobowiązanie zostało na nią nałożone. Co więcej, dokumenty, o które rzekomo zwracał się ZUS w lipcu 2020 r. do skarżącego są powszechnie dostępne w Repozytorium dokumentów finansowych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości: https://ekrs.ms.gov.pl/rdf/pd/search_df, a tym samym organ mógł zapoznać się z treścią sprawozdania finansowego spółki, złożonego do repozytorium dokumentów, bez potrzeby wzywania spółki do jego przedłożenia.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Organ dodał jedynie, że spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów na potwierdzenie, iż strata z lat ubiegłych na koniec 2019 r. przekroczyła 50% wysokości kapitału rejestrowego, a wspólnicy spółki w celu zapewnienia jej płynności finansowej dokonali dopłat oraz udzielili spółce pożyczki długoterminowej, dzięki czemu spółka począwszy od 2019 r. osiąga zyski z działalności operacyjnej. Spółka nie przedstawiła również żadnych danych na temat swojej sytuacji finansowej. W związku z powyższym organ rentowy wezwał spółkę do złożenia sprawozdania finansowego za 2019 r., które to wezwanie, wbrew twierdzeniom spółki, zostało jej doręczone, a wynika to z treść zwrotki pocztowej (k. 20 akt administracyjnych). W tej sytuacji, w ocenie ZUS, spółka nie może przerzucać na organ rentowy odpowiedzialności za własne zaniechania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż w niej wskazane.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia przedsiębiorstwa z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za marzec–maj 2020 r., zastosowanie w zakończonym postępowaniu administracyjnym miały przepisy ustawy COVID-19.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Przepis art. 31zp ust. 1 ww. ustawy określa, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Przy czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z ww. obowiązku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). O zwolnieniu informuje płatnika składek (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7), od której – zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 – płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca objął zwolnieniem z obowiązku opłacania składek okres od marca do maja 2020 r., dając płatnikom składek czas na złożenie wniosku o zwolnienie z wymaganą dokumentacją rozliczeniową do 30 czerwca 2020 r. ZUS został zobowiązany do dokonywania przedmiotowych zwolnień w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Jednocześnie ustawa COVID-19 nie reguluje kwestii terminu, w którym organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną wobec płatnika składek, który nie spełnia warunków przyznania prawa do zwolnienia.

W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy COVID-19. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) - stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90 poz. 864/2 ze zm, dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej strony zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samego Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 określa, iż: "Biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP.". Dalej w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione.".

Analizując dalej konstrukcję art. 15zzzh ustawy COVID-19, stwierdzić należy, iż przepis ten zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

Komunikat Komisji, w brzmieniu na ostatni dzień do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową, tj. 30 czerwca 2020 r., w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc nie może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowało się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu definicji w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. L 187, 26.6.2014, s. 1). Każde odniesienie w niniejszych tymczasowych ramach do definicji "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji", zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia (UE) nr 651/2014, oznacza również odniesienie do definicji zawartych odpowiednio w art. 2 pkt 14 rozporządzenia (UE) nr 702/2014 oraz art. 3 pkt 5 rozporządzenia (UE) nr 1388/2014).

Zgodnie zaś z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia nr 651/2014, do uznania przedsiębiorstwa za będące w trudnej sytuacji wystarczy, by spełniało jedną z przesłanek określoną w tym przepisie. W przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jedną z takich przesłanek jest fakt utraty w efekcie zakumulowanych strat ponad połowy kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych.

Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. oświadczyła, że "wg stanu na 31 grudnia 2019 r. wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego spółki" (formularz wniosku z 7 kwietnia 2020 r.).

W świetle powołanych przepisów mogłoby się wydawać, że ZUS prawidłowo odmówił skarżącej spółce przedmiotowego zwolnienia, skoro ta potwierdziła, iż znajdowała się (wg stanu na 31 grudnia 2019 r.) i nadal znajduje się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, tj. wysokość niepokrytych strat spółki przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Zważyć jednak należy, iż organ nie wziął pod uwagę, że skoro na gruncie art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do 30 czerwca 2020 r., obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r.

Na uwagę zasługuje, że przed tą datą w istotnym zakresie uległ zmianie Komunikat Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz.U.UE C z dnia 20 marca 2020 r.), do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE.C.2020.218.3 z 2.07.2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji) [pkt 1.5., 1.6., 2.12. i 2.15. ww. Komunikatu – Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.U.UE.C.2020.218.3 z dnia 2 lipca 2020 r.].

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, ZUS, wydając zaskarżoną decyzję z [...] r. powinien był uwzględnić powołaną trzecią zmianę Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, która z dniem 29 czerwca 2020 r., a więc na dzień przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej pod pewnymi warunkami na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. Zawarte bowiem w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283, dalej: r.t.p.), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Jeżeliby intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 r.t.p.), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku art. 15zzzh ustawy COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ...", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że ZUS wydając zaskarżoną decyzję, utrzymującą w mocy decyzję ją poprzedzającą, naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. (jako ostatniego dnia na złożenie wniosku o przedmiotowe zwolnienie) brzmienia Komunikatu Komisji (UE) – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Naruszenie to o tyle miało wpływ na wynik sprawy, że skarżąca spółka w złożonych organowi oświadczeniach nie miała możliwości podania, czy wg stanu na 31 grudnia 2019 r. spełniała kryteria kwalifikujące ją do objęcia zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz czy otrzymała pomoc na ratowanie (która nie została spłacona) lub pomoc na restrukturyzację (i nadal podlega planowi restrukturyzacji).

Tym samym w niniejszej sprawie Sąd podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażone w sprawie o sygn. akt III SA/Po 535/21 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję ZUS, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku, w szczególności okoliczność obowiązującej od 29 czerwca 2020 r. trzeciej zmiany Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, dotyczącej rozszerzenia dopuszczalnej pomocy publicznej na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 6 września 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że zarówno skarżąca, jak i pełnomocnik organu administracji, pomimo wezwania, nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 18 października 2021 r.

e.o.