Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1766/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 9 sierpnia 2021 r., znak: [...], nałożył na skarżącego K. D. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A [...] Ł., ul. [...]) karę pieniężną w wysokości 200,00 zł za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia starosty w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu marki [...], nr rej. [...], nr VIN: [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 30 października 2020 r. do Starosty wpłynęło zawiadomienie o nabyciu ww. pojazdu, a do zawiadomienia dołączono kopię umowy sprzedaży z dnia 16 lutego 2020 r. Z treści dokumentu wynika, że nabycie pojazdu przez skarżącego nastąpiło w dniu 16 lutego 2020 r. W dalszej części uzasadnienia organ powołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego - art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450 ze zm. - dalej jako p.r.d.), a także treść art. 15zzr ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Powołując się na treść art. 15zzr ust. 1 pkt 2 tej ustawy organ wskazał, że bieg terminu 30 dni do zawiadomienia o nabyciu ww. pojazdu rozpoczął się 20 lutego 2020 r. (data nabycia pojazdu), a w związku z ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego, a później stanu epidemii uległ zawieszeniu z dniem 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. Skutkiem powyższego 30-dniowy termin zawiadomienia o nabyciu pojazdu upłynął z dniem 27 maja 2020 r.

Po otrzymaniu zawiadomienia o nabyciu pojazdu organ dokonał weryfikacji zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów danych dotyczących przedmiotowego pojazdu, na podstawie których ustalono, że wskazanego wyżej zgłoszenia nie dokonano w terminie, wobec czego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za ww. naruszenie.

W dniu 5 marca 2021 r. skarżący złożył na piśmie zbiorcze wyjaśnienie, iż wszystkie wnioski (zawiadomienia) złożone w dniu 30 października 2020 r. stanowią wypełnienie obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu i zbyciu pojazdu i chociaż zostały dokonane z naruszeniem terminu, to jednak zawiadomienia starosty dokonano niezwłocznie po powzięciu wiadomości o takim obowiązku. Wyjaśnił, że niedotrzymanie terminu zgłoszenia nabycia i zbycia pojazdu wynikało z nieznajomości przepisów oraz braku świadomości, że taki obowiązek istnieje, zaś przyczyną zaniedbania ustawowego obowiązku złożenia w terminie 30 dni zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu była błędna informacja biura rachunkowego prowadzącego księgowość firmy, zdaniem której nie podlega on temu obowiązkowi. Niezależnie od tego skarżący poinformował, że po powzięciu wiadomości o obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu i zbyciu pojazdu w terminie 30 dni od daty zakupu i sprzedaży uzupełniono wszystkie zaległości i odtąd formalności były dopełniane na bieżąco. Odnosząc się do podniesionych argumentów skarżącego organ powołując się na zasadę powszechnej znajomości prawa oraz uchwałę TK z dnia 7 marca 1995 r. (sygn. akt: W 9/94) - wskazał, że funkcjonowanie prawa, zwłaszcza w demokratycznym państwie prawnym, opiera się na założeniu, że wszyscy adresaci obowiązującej normy prawnej - a więc zarówno podmioty obowiązane do jej przestrzegania, jak i organy powołane do jej stosowania - znają jej właściwą treść i że nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia normy na tej podstawie, że normy tej nie znał lub rozumiał ją opacznie (ignorantia iuris nocet). Organ podkreślił, że przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nakładające obowiązek zawiadomienia właściwego organu o nabyciu i zbyciu pojazdu zarejestrowanego obowiązują od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 1 stycznia 1998 r., więc skarżący nie może się zasłaniać brakiem świadomości tego, że obowiązek ten nastał od 1 stycznia 2020 r., skoro obowiązek ten istniał już w chwili, kiedy skarżący rozpoczął działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami. Z kolei przepis art. 140mb p.r.d. dotyczący nakładania kar pieniężnych został ogłoszony w dniu 22 sierpnia 2019 r. w Dz.U. z 2019 r. poz. 1579 i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2020 r., tym niemniej wszyscy adresaci ww. norm prawnych, zarówno organy administracji publicznej, jak i osoby fizyczne, powinny się do nich stosować. Ponadto w styczniu 2020 r. na stronie internetowej Starostwa zamieszczony był komunikat informujący o nowelizacji przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie wprowadzenia z dniem 1 stycznia 2020 r. administracyjnych kar za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia starosty w terminie 30 dni o nabyciu i zbyciu pojazdu zarejestrowanego lub rejestracji pojazdu sprowadzonego z kraju unijnego. W przepisach powołanej wyżej ustawy brak jest natomiast regulacji, które pozwoliłyby organowi odstąpić od nałożenia kary z powodu braku wiedzy strony na temat ciążącego na niej obowiązku.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ poddał ocenie, czy istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej zgodnie z art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) - dalej jako k.p.a. Stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, że występuje znikome naruszenie prawa. Opóźnienie w wykonaniu obowiązku trwało bowiem 156 dni, a ponadto, zdaniem organu, obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 p.r.d. ma charakter porządkowy. Istotne w tej sprawie są również skutki zaniechania przez skarżącego obowiązku. Waga naruszenia jest znaczna, biorąc pod uwagę cel, dla którego obowiązek ten został nałożony. Celem tym - jak wynika z uzasadnienia do wprowadzonych zmian - jest poprawa warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Ponadto skarżący nie wykazał, że do naruszenia doszło wskutek działania siły wyższej, tj. nieprzewidzianych okoliczności, szczególnej sytuacji życiowej strony.

Zdaniem organu nie można również uznać, że skarżący zaprzestał naruszania prawa, gdyż przedmiotowe naruszenie jest kolejnym naruszeniem polegającym na zawiadomieniu organu o nabyciu i nabyciu pojazdu z naruszeniem obowiązującego terminu. Znaczna część naruszeń powstała w stanie faktycznym, o którym skarżący poinformował w pisemnym wyjaśnieniu, a mianowicie w związku z wprowadzeniem skarżącego w błąd przez pracownika biura rachunkowego. Wskazać jednak należy, że pomimo uzyskania informacji o istniejącym obowiązku oraz posiadaniu ostatecznych decyzji nr [...] z dnia 4 grudnia 2020 r. oraz decyzji nr [...] z dnia 2 lutego 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej, skarżący nie zaprzestał naruszania przedmiotowego obowiązku. Pismem złożonym w siedzibie organu w dniu 3 lutego 2021 r. powiadomił bowiem o nabyciu z dniem 1 stycznia 2021 r. 2 pojazdów i następnie w dniu 10 marca 2021 r. o nabyciu 9 i zbyciu 6 pojazdów. Wobec powyższego nie można uznać, że skarżący zaprzestał naruszania prawa.

Określając wysokość kary pieniężnej organ zbadał przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d., tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy, przy czym w ocenie organu brak jest dowodów na to, żeby skarżący uzyskał jakiekolwiek korzyści finansowe z tytułu naruszenia przepisów ustawy. Zdaniem organu brak jest natomiast podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na sytuację finansową strony i zasadne jest nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w przedmiocie stwierdzonego naruszenia w wysokości 200,00 zł. Jest to najniższa przewidziana w tym zakresie kara pieniężna.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji i orzeczenie merytoryczne poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący podniósł, że Starosta powinien dokładniej rozważyć możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Niezależnie pod powyższego skarżący zwrócił uwagę na to, że w sprawie zasadne było ustalenie przez Starostę, czy w sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 189f § 2 i 3 k.p.a., co jednak nie zostało dokonane przez organ w sposób prawidłowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 września 2021 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, że w sprawie nie znajduje zastosowania - przewidziane w art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - dalej jako ustawa covidowa - wydłużenie terminu na wykonanie przedmiotowego obowiązku do 180 dni. Wymaga wyjaśnienia, że art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 568 ze zm.) z dniem 31 marca 2020 r. zmienił ustawę covidową z dnia 2 marca 2020 r. przez dodanie do niej art. 31i.

Organ podkreślił, że ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw weszła w życie co do zasady z dniem ogłoszenia, tj. 31 marca 2020 r. (również art. 1 pkt 17 wspomnianej ustawy z dnia 31 marca 2020 r. w zakresie wprowadzenia przepisu art. 31i do ustawy covidowej z dnia 2 marca 2020 r. wszedł w życie z dniem ogłoszenia, tj. w dniu 31 marca 2020 r.).

W niniejszej sprawie nabycie pojazdu nastąpiło w dniu 16 lutego 2020 r., a zatem więcej niż 30 dni przed dniem 31 marca 2020 r. Z tego powodu przepisy art. 31i (o wydłużeniu terminu zgłoszenia do 180 dni) ustawy covidowej z dnia 2 marca 2020 r. nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania. Wskazane wydłużenie do 180 dni terminu na dokonanie staroście zgłoszenia zbycia pojazdu nie dotyczy bowiem sytuacji, gdy do zbycia pojazdu doszło przed dniem 1 marca 2020 r.

W sprawie nie ma także zastosowania przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy covidowej, albowiem przepis ten nie dotyczy terminów prawa materialnego, a takim jest termin przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Organ odwoławczy zważył, że w niniejszej sprawie nie stosuje się art. 31ia ustawy covidowej, obowiązujący od dnia 1 lipca 2021 r. i dodany do tej ustawy przez art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1192, ogłoszonej dnia 1 lipca 2021 r.).

Kolegium wyjaśniło, że na podstawie przepisu art. 31ia ustawy covidowej termin do zgłoszenia staroście zbycia lub nabycia pojazdu ulega wydłużeniu do 60 dni tylko w przypadku, gdy termin na zgłoszenie staroście zbycia lub nabycia pojazdu rozpoczął swój bieg lub biegnie w dniu 1 lipca 2021 r., a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, stąd wydłużenie terminu na zgłoszenie do 60 dni nie ma w tym przypadku zastosowania i termin na zgłoszenie wynosił tyle dni, ile wynika z ogólnych zasad zawartych w ustawie Prawo o ruchu drogowym, to jest 30 dni liczone od daty nabycia pojazdu.

Mając na uwadze powyższe organ podniósł, że od dnia 16 lutego 2020 r. (błędnie wskazany przez organ I instancji jako 20 lutego 2020 r.) rozpoczął bieg ustawowy termin 30 dni, w którym właściciel pojazdu zarejestrowanego miał obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu. Organ zaznaczył, że wedle art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W tym miejscu trzeba jednak wskazać, iż zgodnie z art. 15zzr ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Kolegium stwierdziło, że przepis ten miał zastosowanie do niniejszej sprawy, albowiem zgłoszenie staroście w terminie 30-tu dni nabycia pojazdu stanowi bez wątpienia czynność kształtującą, tzn. taką, za pomocą której dochodzi do ustanowienia, zmiany, zaktualizowania, uchylenia, zdezaktualizowania uprawnienia lub obowiązku (w niniejszym przypadku: do wypełnienia przewidzianego w prawie administracyjnym obowiązku i uwolnienia się od niego). Stan zagrożenia epidemicznego został wprowadzony od dnia 14 marca 2020 r., natomiast stan epidemii od dnia 20 marca 2020 r. Art. 15zzr ustawy o COVID-19 został uchylony przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875) z dniem 16 maja 2020 r., z tym, że jak wynika z treści art. 68 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się lub uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, odpowiednio rozpoczynają się lub biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (ustawa weszła w życie 16 maja 2020 r.), a więc rozpoczynają swój bieg od dnia 24 maja 2020 r. Tym samym ponieważ w okresie pomiędzy 14 marca 2020 r. a 23 maja 2020 r. bieg terminu na wykonanie obowiązku strony został zawieszony, należy wskazać, że 30-dniowy termin biegł w dniach 17 lutego - 13 marca (26 dni), a następnie, po okresie zawieszenia, termin ten biegł w dniach 24 maja 2020 r. – 27 maja 2020 r. (4 dni), tym samym, należy przyjąć, że ostatnim dniem, w którym skarżący mógł wykonać spoczywający na nim obowiązek zgłoszenia był 27 maja 2020 r. Uwzględniając fakt, że zgłoszenie nabycia pojazdu nastąpiło dopiero w dniu 30 października 2020 r. stwierdzić należy, że skarżący w istocie nie wykonał spoczywającego na nim obowiązku zgłoszenia Staroście nabycia pojazdu w ustawowym terminie. Skoro obowiązek wykonano aż 156 dni po terminie, to skarżący wyraźnie uchybił obowiązkowi określonemu w art. 140 mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie niniejszej znajduje natomiast zastosowanie art. 189f k.p.a. i podniósł, że w wyniku przeprowadzonej analizy stanu faktycznego z perspektywy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, Kolegium - podzielając stanowisko organu I instancji - stwierdziło, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu.

Organ podkreślił, że jakkolwiek skarżący zaprzestał naruszenia prawa w dniu 30 października 2020 r. zawiadamiając starostę o nabyciu pojazdu, to jednak nie jest spełniony warunek znikomej wagi naruszenia prawa.

Odnosząc się do akcentowanej wyżej płaszczyzny przedmiotowej naruszenia, Kolegium podkreśliło, że skarżący wykonał obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu z aż 156-dniowym opóźnieniem, zatem skala naruszenia prawa jest znaczna.

Z kolei odnosząc się do podmiotowych uwarunkowań analizowanego deliktu Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie sposób mówić o braku winy skarżącego. Wprawdzie skarżący podniósł, że brak wykonania obowiązku w terminie był wynikiem nieznajomości przepisów i braku świadomości, iż z mocy ustawy był zobowiązany do zgłoszenia staroście nabycia pojazdu, jednakże z uzasadnienia tego nie sposób wywieść, że skarżący nie ponosi winy za popełnienie tego deliktu. Trzeba podkreślić, że skarżący jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. Skarżący, zajmuje się obrotem samochodami, przy czym można powiedzieć, że działalność prowadzona jest na dość szeroką skalę, skoro - jak wynika z pisma z dnia 5 marca 2021 r. (k-5) - od stycznia do czerwca 2020 r. skarżący sprzedał około 95 samochodów. Jako podmiot zajmujący się profesjonalnie ww. działalnością i działający w tej branży, skarżący powinien wiedzieć o obciążających go z ustawy powinnościach albo przynajmniej korzystać z usług takich doradców, którzy udzielą mu rzetelnych i właściwych informacji prawnych w zakresie obowiązków pozostających w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Odnośnie do przesłanki z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium wskazało, że również nie ma ona w sprawie zastosowania, gdyż za ten sam delikt (to samo zachowanie) prawomocną decyzją na skarżącego nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej i skarżący nie został prawomocnie ukarany za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W sprawie nie zachodzą też podstawy do zastosowania art. 189f § 2 k.p.a. Kolegium podkreśliło, że jakkolwiek rozważania na temat ewentualnego zastosowania odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 2 k.p.a. nie zostały zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (co podnosi skarżący), to jednak wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Skoro w świetle przedstawionych wyżej rozważań, nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej jest zasadne, w dalszej kolejności należało ustalić wysokość kary. W tym kontekście organ odwoławczy wskazał, że wymaga przypomnienia, że w zakresie miarkowania kary przepis art. 140n ust. 4 p.r.d. operuje własnymi, szczególnymi przesłankami, dlatego dyrektywy wymiaru kary z art. 189d k.p.a. nie mają w tym przypadku zastosowania w związku z brzmieniem art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., wedle którego w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Zgodnie zaś z art. 140n ust. 4 p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.

Kolegium wyjaśniło, że zwrócenie uwagi na inne podobne delikty popełnione przez skarżącego jest nakazane przez przepis ustawy - art. 140n ust. 4 p.r.d., który przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej nakazuje wziąć pod uwagę to, czy strona dopuszcza się lub dopuściła się innych naruszeń tego rodzaju, a takie sytuacje bezspornie miały miejsce. Biorąc zatem pod uwagę z jednej strony to, że przepis art. 140mb pkt 2 p.r.d. przewiduje nałożenie kary w granicach od 200 do 1000 zł, a z drugiej strony uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w tym wskazane w pismach strony - nie zasługujące na aprobatę, bo obiektywnie nieusprawiedliwione - powody naruszenia prawa, Kolegium stwierdziło, że skarżący powinien zostać obciążony karą w wysokości wyższej niż minimalna, jednakże z uwagi na działanie zakazu reformationis in peius (zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się - art. 139 k.p.a.), Kolegium nie jest uprawnione do zwiększenia wysokości kary, którą organ I instancji nałożył w najniższej możliwej wysokości, tj. 200 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.a., mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że nie zostały zrealizowane przesłanki pozwalające na odstąpienie od wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Starosty orzekającej o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 200 zł.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia 9 sierpnia 2021 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 200,00 zł za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia starosty w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu marki [...].

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekał już w identycznych sprawach skarżącego dotyczących naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. art. 140mb pkt 2 p.r.d., w których oddalono skargi skarżącego, m.in. wyrok z dnia 4 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1839/21, czy wyroki z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1611/21-III SA/Kr 1619/21. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone tam stanowisko.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast art. 140mb pkt 2 ustawy stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a ustawy, kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 lutego 2020 r. skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A w Ł., nabył pojazd marki [...], nr rej. [...], nr VIN: [...] (k. 1 a.a.). Natomiast pismem złożonym w dniu 30 października 2020 r. zawiadomił Starotę o nabyciu ww. pojazdu, wskazując jako datę nabycia dzień 16 lutego 2020 r. (k. 2 a.a.).

Istota sporu sprowadza się zatem do oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy oraz mając na w uwadze stan prawny, organy zasadnie nałożyły na skarżącego przedmiotową karę pieniężną za naruszenie ww. przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zauważyć przy tym jednak należy, że skarżący na etapie całego postępowania sądowoadministracyjnego nie kwestionował naruszenia ustawowego terminu zawiadomienia, a jedynie - brak odstąpienia przez organy od wymierzania nałożonej na niego kary finansowej.

W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, nakładając na skarżącego ww. karę pieniężną. W sposób prawidłowy przy obliczaniu terminu na zawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu zastosowały przepisy ustawy covidowej, a szczególności jej art. 15zzr ust. 1 pkt 2. Trafnie przyjęto bowiem, że w dniu 16 lutego 2020 r. rozpoczął bieg ustawowy termin 30 dni, w którym właściciel pojazdu miał obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu. Termin ten upływał z dniem 27 maja 2020 r., natomiast zgłoszenia dokonano dopiero w dniu 30 października 2020 r., a zatem 156 dni po terminie.

Zdaniem Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy prawidłowo również rozważyły możliwość zastosowania art. 189f k.p.a. W świetle utrwalonego już stanowiska sądów administracyjnych powołany przepis ma bowiem zastosowanie w sprawie dotyczącej kary przewidzianej w art. 140mb ustawy (zob. np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 2261/20; z dnia 23 lutego 2021 r.: sygn. akt. VII SA/Wa 1974/20 i sygn. akt VII SA/Wa 1975/20).

Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia (§ 2). Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (§ 3).

Analiza okoliczności stanu faktycznego przez pryzmat ww. art. 189f k.p.a., uzasadnia twierdzenia organu o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

W kontekście przesłanek wymienionych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy prawidłowo uznał bowiem, że nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa oraz że nieznajomość powszechnie obowiązujących przepisów i wynikających z nich powinności nie stanowi okoliczności wyłączającej winę ani okoliczności redukującej wagę naruszenia prawa.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w sprawie nie mamy do czynienia z jednorazowym naruszeniem prawa, skarżący zaskarżył do tut. Sądu także 21 innych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nałożeniu kary pieniężnej w związku z niezawiadomieniem Starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, co oznacza, że dopuścił się naruszenia prawa o charakterze powtarzającym się. Ponadto wykonał ciążący na nim obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu ze 156-dniowym opóźnieniem, co skutkowało długotrwałym brakiem aktualności danych w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Nie można pominąć również, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A, polegającą na obrocie samochodami na dość szeroką skalę. Z pisma z dnia 5 marca 2021 r. wynika, że w okresie od stycznia do czerwca 2020 r. sprzedał on około 95 samochodów (k. 5 a.a.). Wobec tego skarżący jako podmiot profesjonalnie zajmujący się obrotem pojazdami winien wiedzieć o obowiązkach spoczywających na nabywcy pojazdu, jak i o konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku zawiadomienia Starosty.

Zdaniem Sądu, nie zachodzą też przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary wymienione w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. - za zachowanie objęte niniejszym postępowaniem na skarżącego nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna ani skarżący nie został ukarany za wykroczenie, wykroczenie skarbowe, przestępstwo lub przestępstwo skarbowe - ani przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary wymienione w art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że funkcją administracyjnej kary pieniężnej za przedmiotowy delikt administracyjny jest nie tylko represja, ale także wzbudzenie wewnętrznego przekonania strony o konieczności respektowania na przyszłość obowiązku terminowego zgłoszenia staroście faktu zbycia lub nabycia pojazdu (funkcja wychowawcza, stymulacyjna), a także związana z nią funkcja prewencyjna, albowiem celem kary jest przeciwdziałanie podobnym naruszeniom w przyszłości. Cele te nie zostaną osiągnięte w sytuacji zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., a wręcz przeciwnie, odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu zniweczy zwłaszcza prewencyjne i stymulacyjne cele kary, albowiem może przyczynić się do wyrobienia przekonania, że skoro udało się uniknąć kary w niniejszym przypadku, to może uda się także innym razem i będzie wpływać na bagatelizowanie przez stronę nakazów i obowiązków ustawowych także w przyszłości.

Reasumując, skarżący nie powołał żadnych okoliczności, które mogłyby skutkować odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej i pozwalałyby organowi na podjęcie decyzji o udzieleniu pouczenia. W sferze prawa materialnego administracyjnego nie znajduje zastosowania zasada ignorantia iuris non nocet. Zobligowany do przestrzegania prawa jest w szczególności podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie obowiązków związanych w prowadzeniem tejże działalności.

Mając powyższe na uwadze, Kolegium w zaskarżonej decyzji, wbrew zarzutom skargi, nie naruszyło zatem art. 189f § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.a.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy dokonał prawidłowej analizy okoliczności sprawy z uwzględnieniem art. 140n ust. 4 p.r.d. i wskazując na zasadność wymierzenia kary, prawidłowo zastosował art. 139 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera przy tym wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 151 oraz art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095), orzekł jak w sentencji wyroku.