Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1125/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Par. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 708
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz  przeprowadzania egzaminu wstępnego i notarialnego.
article: Art. 71 i par. 4, par. 5 i par. 6, art. 71 j par. 3, art. 71 k
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 179/10 w sprawie ze skargi K. R.-S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz K. R.-S. kwotę 645 (sześćset czterdzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 179/10 uwzględnił skargę K. R.- S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2009 r. nr [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu na aplikację notarialną i uchylił to rozstrzygnięcie organu.

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 19 września 2009 r. K.l R. – S., dalej Skarżąca, przystąpiła do egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, z którego uzyskała wynik pozytywny tj. 110 punktów. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. uchwałą z dnia 20 września 2009 r. nr 138/2009 ustaliła negatywny wynik z egzaminu. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna podkreśliła, że Skarżąca pomimo otrzymania 110 punktów z egzaminu, naruszyła zasady kodowania testu poprzez umieszczenie swojego nazwiska na karcie odpowiedzi w sposób umożliwiający jej identyfikację. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej uchwały Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r. utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. W ocenie organu oznaczenie imienia lub nazwiska na innych dokumentach związanych z egzaminem niż czysta karta, którą umieszcza się w kopercie zakleja i oddaje członkom Komisji kwalifikacyjnej stanowi złamanie reguł egzaminu i prowadzi do ustalenia negatywnego wyniku egzaminu niezależnie od liczby uzyskanych punktów. Skarżąca umieściła człon nazwiska na karcie odpowiedzi, czym umożliwiła identyfikację jej osoby już na etapie sprawdzania tego dokumentu przez członków Komisji Kwalifikacyjnej a zatem niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Okoliczność, że Skarżąca podpisała się jednym członem nazwiska pomimo, że posługuje się nazwiskiem dwuczłonowym R. – S., pozwala na szybkie ustalenie tożsamości osoby zdającej egzamin. Organ podkreślił, że przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzenia egzaminu wstępnego i notarialnego (Dz. U. nr 84, poz. 708) nie regulują wprost tej kwestii, to jednak naruszenie zasad kodowania musi w konsekwencji prowadzić do ustalenia negatywnego wyniku egzaminu konkursowego.

K. R. – S. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Sąd I instancji uwzględniając skargę stwierdził, że z przepisu § 12 ww. rozporządzenia jednoznacznie wynika, że jedną z zasad egzaminu na aplikację notarialna jest zasada anonimowości, która została naruszona przez Skarżącą. Parafy zawierające człon pierwszego nazwiska Skarżącej zostały umieszczone na karcie odpowiedzi i tym samym umożliwiały zidentyfikowanie osoby zdającej test jeszcze przed sprawdzeniem wszystkich kart odpowiedzi. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, nie można stwierdzić aby takie naruszenie zasad egzaminu wstępnego na aplikację miało jakikolwiek wpływ na jego wynik. Sąd I instancji zaznaczył, że sprawdzenie testu konkursowego nie ma charakteru uznaniowego zaś odpowiedź może być uznana za prawidłową wówczas, gdy jest zgodna z kluczem odpowiedzi, którym dysponuje Komisja. Skarżąca uzyskała wynik 110 punktów i wynik ten jest niezależny od ujawnienia przez nią danych osobowych. Sąd I instancji podkreślił, że jest to wynik obiektywny, wskazany przez dwóch członków Komisji sprawdzających niezależnie od siebie test Skarżącej, a następnie zaakceptowany przez organ.

Od powyższego wyroku Minister Sprawiedliwości wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej oceny ich zastosowania przez organ administracji tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi K. R. – S. w sytuacji, gdy zakwestionowana decyzja Ministra Sprawiedliwości nie naruszała ani przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, w tym zwłaszcza przepisów art. 2, art. 32 Konstytucji RP , art. 6, 7 i 8 k.p.a., art. 71j § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie oraz przepisów § 12 i § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzenia egzaminu wstępnego i notarialnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości podniósł, iż należy dokonywać interpretacji art. 71 j § 3 ustawy Prawo o notariacie w ten sposób, że pozytywny wynik egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów i nie naruszył żadnych reguł przeprowadzenia egzaminu w tym zasadniczej zasady kodowania prac egzaminacyjnych. Skarżący organ podkreślił, że wnikliwa analiza stanu faktycznego sprawy K. R. – S. doprowadziła Ministra Sprawiedliwości do przekonania, że interes społeczny jest w tym wypadku na tyle ważny i znaczący, że uzasadnia utrzymanie w mocy kwestionowaną przez kandydatkę uchwałę Komisji Egzaminacyjnej. Oczywiste i niczym nieuzasadnione naruszenie przez K. R. – S. zasad przeprowadzania egzaminu wstępnego na aplikację notarialną będące jednocześnie naruszeniem interesu społecznego powinno zatem prowadzić do ustalenia negatywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. R. – S. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują żadne z wad wymienionych w powołanym wyżej przepisie prawa, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art.174 pkt.1 i pkt. 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, na wstępie przypomnieć należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. uwzględniający skargę wniesioną na decyzję Ministra Sprawiedliwości, wydany został w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Z treści tegoż przepisu prawa wynika, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z petitum skargi kasacyjnej wynika, że strona skarżąca zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej oceny ich zastosowania przez organ administracji, to jest art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi K. R. – S. w sytuacji, kiedy zakwestionowana decyzja Ministra Sprawiedliwości nie naruszała ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego szczegółowo wymienionych w petitum skargi kasacyjnej.

W tym miejscu należy więc przypomnieć, że przepis art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Zatem do autora skargi należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych. Jednocześnie należy podnieść, że uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd błędnie określił podstawę orzekania lub stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z dnia 26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1) należy uznać, że braki w konstrukcji skargi kasacyjnej nie mogą jej dyskwalifikować i nie mogą prowadzić do nie rozpoznania merytorycznego jej zarzutów.

Oceniając zasadność zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzić należy, że w przypadku żadnego z zarzutów opartych na tej podstawie kasacyjnej autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby mogły one mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Ani bowiem w przypadku zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ani w przypadku zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art.6 k.p.a., art.7 k.p.a. czy art.8 k.p.a. autor skargi kasacyjnej nie uprawdopodobnił , że między naruszeniem tych przepisów a treścią zaskarżonego wyroku zachodzi taki związek przyczynowy, iż gdyby naruszeń tych nie było, inne mogłoby być rozstrzygnięcie Sądu I instancji.

Ponadto należy podkreślić, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie naruszenie przez K. R.-S. zasady anonimowości egzaminu na aplikację notarialną pozostawało bez wpływu na wynik tegoż egzaminu. Poza sporem pozostaje okoliczność, że udzielając odpowiedzi na pytanie numer 28 i 55 testu egzaminacyjnego, skarżąca wbrew regule określonej w § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 czerwca 2009 roku w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego i notarialnego, dokonała zmiany zakreślonej odpowiedzi i zmianę tę parafowała pierwszym członem swego nazwiska. Również poza sporem pozostaje okoliczność, że dokonując sprawdzenia testu komisja kwalifikacyjna nie zaliczyła K. R. –S. punktów z pytań oznaczonych numerem 28 i 55 testu egzaminacyjnego na aplikację notarialną. Wreszcie należy wskazać, że okolicznością bezsporną jest to, że K. R. –S. z testu egzaminacyjnego na aplikację notarialną uzyskała wynik 110 punktów. W tym miejscu należy także podkreślić, że kandydatka na aplikację notarialną wypełniła spoczywające na niej obowiązki, które zostały określone w § 12 ust. 2, ust.3 rozporządzenia. Trafnie Sąd I instancji podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie wykazał, że umieszczenie przy dwóch pytaniach parafy w postaci pierwszego członu nazwiska kandydatki na aplikację notarialną miało istotny wpływ na wynik egzaminu testowego. Ocena testu egzaminacyjnego przeprowadzana według klucza odpowiedzi jest pozbawiona elementu uznaniowości.

Również za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, a odnoszący się do treści art. 71j § 3 ustawy z 14 lutego 1991 roku-Prawo o notariacie. Przepis art. 71j § 3 ustawy Prawo o notariacie jest jednoznaczny w swym brzmieniu. Z treści tegoż przepisu prawa wynika, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Jednocześnie należy wskazać, iż mając na uwadze treść art. 71i, art. 71j i art. 71k ustawy Prawo o notariacie wynik egzaminu wstępnego na aplikację notarialną może być pozytywny bądź negatywny. Okoliczność, w której komisja kwalifikacyjna ustaliła, że wynik z egzaminu wstępnego kandydata na aplikację notarialną jest niższy niż 100 punktów, stanowi podstawę do podjęcia przez komisję uchwały o negatywnym wyniku egzaminu wstępnego. W tym miejscu należy podkreślić, że w art. 71i § 4, § 5 i § 6 ustawy Prawo o notariacie ustawodawca wskazuje sytuację, w której zachodzi podstawa do ustalenia negatywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną. W sytuacjach szczegółowo opisanych w art. 71i § 4 w/w ustawy Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wyklucza kandydata z egzaminu wstępnego. Jak stanowi przepis art. 71i § 5 w/w ustawy wykluczenie następuje w drodze stosownego postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, a stosownie do treści art. 71i § 6 postanowienie to stanowi podstawę do podjęcia przez komisję kwalifikacyjną uchwały o negatywnym wyniku egzaminu wstępnego. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności, o których mowa w art. 71i § 4 ustawy Prawo o notariacie, jak i nie została wydane postanowienie o jakim mowa w art. 71i § 5 ustawy. Okoliczność wskazująca jednoznacznie na to, że K. R.-S. uzyskała z egzaminu wstępnego wynik w postaci 110 punktów nie dawała podstaw do podjęcia uchwały o negatywnym wyniku tegoż egzaminu. Należy więc uznać, że w ustawie z 14 lutego 1991 roku-Prawo o notariacie ustawodawca określił wszystkie przypadki, w których komisja kwalifikacyjna może podjąć uchwałę o negatywnym wyniku egzaminu wstępnego na aplikację. Niewątpliwie przepisy ustawy jak i przepisy rozporządzenia wykonawczego winny w sposób jednoznaczny i precyzyjny określać zasady i tryb przeprowadzenia egzaminu wstępnego, w tym także winny precyzyjnie określać sytuację, w której dopuszczalne jest ustalenie negatywnego wyniku tegoż egzaminu. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. oraz art.204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.