Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3231/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 20, art. 156, art. 157
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 129
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Piotr Przybysz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. V., J. V., M. V. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] i umorzył postępowanie z wniosku A. V. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z dnia [...] kwietnia 1968 r. nr [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Wydział Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] kwietnia 1968 r. nr [...] orzekło o wywłaszczeniu części nieruchomości położonej w G., przy ul. [...], wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G. KW nr [...], stanowiącej współwłasność M. V., B. V. i R. V.. Rozstrzygnięcie to zostało sprostowane postanowieniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] czerwca 1968r., sprostowanym następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1968r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. (sprecyzowanym w dniu 23 lutego 2005 r.) A. V. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1968 r. Pismem z dnia 21 sierpnia 2006r. sprecyzował swój wniosek, wskazując, że kwestionuje powyższą decyzję w zakresie nieustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] umorzył przedmiotowe postępowanie – uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na brak właściwości Ministra Infrastruktury do rozpatrzenia wniosku A. V. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1968r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił A. V.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [..] maja 2011 r. i umorzył postępowanie z wniosku A. V. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z dnia [...] kwietnia 1968 r.

Podniósł, że w przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, iż zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. jest obarczona kwalifikowaną wadą naruszenia prawa z art. 156 § 1pkt 2 k.p.a. - bowiem została skierowana do osób zmarłych.

Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w G. [...] z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...] M. V. zmarł w dniu [..] lipca 2007 r., a E. V. w dniu [...] października 2007r.- zatem nie mogli być stronami postępowania zakończonego decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r., bowiem z chwilą śmierci utracili zdolność prawną (art. 8 k.c. w zw. z art. 30 § 1 k.p.a.).

Minister podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził ponadto, że organy administracji publicznej zobowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości zarówno w momencie wszczęcia postępowania, jak i w dalszym stadium postępowania administracyjnego. Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości ocenia się z uwzględnieniem zmian w strukturze administracji publicznej. W przypadku takich zmian najpierw ustala się organ, na który przeszła właściwość w konkretnych sprawach, a potem organ wyższego stopnia. W niniejszej sprawie decyzja, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z art. 14 tej ustawy, w sprawie wywłaszczenia i odszkodowania organem właściwym do orzekania w pierwszej instancji był organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej ze względu na położenie nieruchomości. Odwołanie od decyzji wydanej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej rozpatrywała Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia działająca przy Ministrze Spraw Wewnętrznych (art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 2 ustawy). W niniejszej sprawie strony nie skorzystały z przysługującego im prawa do odwołania. W związku z tym dla oceny, jaki organ jest obecnie właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, należy ustalić organ, który zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami jest kompetentny w pierwszej instancji w sprawach wywłaszczenia i odszkodowania. W obowiązującym stanie prawnym sprawy dotyczące wywłaszczenia zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 - dalej jako u.g.n.). Zgodnie z art. 112 ust. 4 u.g.n. sprawy wywłaszczeniowe przekazano staroście wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, stosownie do art. 129 u.g.n. w decyzji ustala również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Natomiast na podstawie art. 9a u.g.n, organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej jest wojewoda. Zatem w obecnym systemie prawnym organem właściwym w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] kwietnia 1968 r. jest Wojewoda P.. Skoro organem właściwym w sprawie jest Wojewoda Pomorski, to postępowanie prowadzone przez Ministra Infrastruktury jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Natomiast wniosek A. V. o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] kwietnia 1968 r. odrębnym pismem zostanie przekazany według właściwości Wojewodzie [...].

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: A. V., M. V. i J. V. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jako wydanej z naruszeniem przepisów art. 19, art. 65 i art. 105 k.p.a. poprzez ich zastosowanie.

W skardze podtrzymali swoje dotychczasowe argumenty stwierdzając, że następcą funkcjonalnym Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych są Wojewodowie. Wprawdzie już w 1997 roku na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane do kompetencji starostów, to pomimo tego w praktyce nie było wątpliwości, że w stosunku do wywłaszczeń opartych na ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości dokonanych przez Prezydia Wojewódzkich Rad Narodowych właściwym organem nadrzędnym jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (poprzednio Infrastruktury). Dlatego też niezrozumiałym jest nagłe stwierdzenie przez Ministra braku właściwości w tego typu sprawach po upływie ponad 10 lat od zmiany stanu prawnego. Uznanie rozstrzygnięcia Ministra za prawidłowe oznaczałoby, że wszystkie decyzje wydane przez ten organ do 2011 r. (w takich samych stanach faktycznych, jak i prawnych) zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości i w związku z tym na mocy art. 156 k.p.a. są nieważne.

Dodali, że w sprawach o podobnym stanie faktycznym, rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (I SA/Wa 935/11, I SA/Wa 1029/11), które dotyczyły skarg na decyzje Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozstrzygających o umorzeniu postępowań wszczętych z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkich Rad Narodowych z uwagi na brak właściwości, został podzielony pogląd przychylający się do stanowiska wskazującego Wojewodów jako następców prawnych Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych. Zatem przekazanie Wojewodzie Pomorskiemu sprawy rozpatrywanej z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej jest nieuzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2012r. sygn. akt I SA/Wa 684/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012r. nr [...] w części dotyczącej umorzenia postępowania, a w pozostałej części oddalił skargę uznając, że Minister Infrastruktury był w dacie orzekania organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w związku z czym nie było podstaw do umorzenia postępowania.

Wskutek skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2014r. sygn. akt I OSK 597/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istota sporu sprowadza się przede wszystkim do rozstrzygnięcia, jaki organ jest właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] kwietnia 1968 r. o wywłaszczeniu nieruchomości . Decyzja ta została wydana na podstawie art. 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94). Zgodnie z art. 14 powołanej ustawy, o wywłaszczeniu i odszkodowaniu orzekał organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. Od takich decyzji, stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy, stronom przysługiwało odwołanie do Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia. Ustawodawca nadał Komisji Odwoławczej wyłącznie kompetencje organu odwoławczego (art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy). Komisja nie posiadała natomiast uprawnień do orzekania w sprawach nieważności decyzji. W ówczesnym stanie prawnym, stosownie do art. 13 pkt 2 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej) organem wyższego stopnia w stosunku do organów prezydium wojewódzkiej rady narodowej był właściwy minister. Ustalenia te nie mogą jednak zdaniem Sądu II instancji przesądzać o właściwości organu uprawnionego obecnie do prowadzenia postępowania nadzorczego w analizowanej sprawie.

Sąd zauważył, że zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., w aktualnym brzmieniu, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Organy wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego określa art. 17 k.p.a. Przepisy te nie wyznaczają jednak wyłącznych reguł w zakresie ustalania właściwości. Mają one charakter subsydiarny. Muszą być zatem interpretowane w powiązaniu z m.in. z art. 19 k.p.a., zgodnie z którym organy administracyjne przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej oraz z art. 20 k.p.a., który stanowi, że właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie działania takiego organu.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem w nowej sprawie. Przy ocenie ważności decyzji należy uwzględniać stan normatywny z momentu jej wydania. Jednakże dla określenia organu wyższego stopnia, o którym mowa w art.157 § 1 k.p.a., decydujący jest nowy, aktualny stan prawny. Należy odróżniać przepisy stanowiące wzorzec oceny, czy podjęta w określonym czasie decyzja spełnia przesłanki nieważności, od przepisów, które odnoszą się do określenia właściwości organu rozstrzygającego kwestię nieważności (postanowienie NSA z dnia 23 września 2003 r., sygn. akt II SA 1484/03, niepublik.).

Podobną regułę przyjęto w szeregu innych orzeczeniach sądów administracyjnych. Zwracano tam uwagę na to, że właściwość organów do rozpatrzenia danej sprawy należy ustalać na dzień orzekania w tej sprawie, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tej dacie (por. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 92/08 LEX nr 574917 oraz z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II OW 32/11 LEX 966262). Akcentowano ponadto, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może dotyczyć również decyzji wydanych przez organy, które zostały zniesione w strukturze ustrojowej administracji publicznej. Wówczas o właściwości instancyjnej decyduje ustalenie organu wyższego stopnia wobec organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie w trybie postępowania zwykłego według aktualnych rozwiązań w zakresie właściwości rzeczowej (postanowienia z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I OW 44/09, LEX nr 552351, z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I OW 79/08, LEX nr 515624 oraz z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 69/11, LEX nr 957428.). W wielu orzeczeniach podkreślano również, że w przypadku, gdy kwestionowana decyzja została wydana przez organ, którego kompetencję przejął organ samorządu terytorialnego, to organem wyższego stopnia, a więc organem właściwym w sprawach stwierdzenia nieważności tej decyzji, jest co do zasady samorządowe kolegium odwoławcze. Jeżeli więc obecnie sprawa należy do kategorii, w której organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze, to nie ma żadnego znaczenia, czy w postępowaniu w trybie zwykłym orzekał organ o statusie organu szczebla wojewódzkiego, czy też szczebla niższego. W każdym bowiem przypadku właściwym obecnie organem będzie samorządowe kolegium odwoławcze (postanowienie z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II OW 32/11, LEX nr 966262). W wielu orzeczeniach sądów administracyjnych wskazywano także, że jeżeli decyzja została wydana na podstawie nieobowiązującej już normy prawnej, to (nawet w sytuacji braku określenia, na jaki organ przeszły dane kompetencje) należy najpierw ustalić, czy zadania związane z kompetencją wynikającą z tej normy są zadaniami realizowanymi w obecnym stanie prawnym przez organy administracji rządowej, czy też organy samorządu terytorialnego; w tym drugim wypadku - czy pozostają w zakresie zadań własnych, czy zleconych, a ponadto - w związku z brzmieniem art. 17 pkt 1 k.p.a.- czy jest ustawa, która przez wskazanie innego organu właściwego do załatwienia sprawy wyłącza samorządowe kolegium odwoławcze jako organ wyższego stopnia w sprawie realizowanej przez organy samorządu terytorialnego (postanowienia NSA z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OW 145/07, LEX nr 470964 oraz z dnia 30 września 2004 r., sygn. akt OW 105/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 81).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przedstawione poglądy zostały zaakceptowane w piśmiennictwie prawniczym (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2011, s. 639-640; P. Wojda /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Warszawa 2011, s. 113, K. Glibowski, tamże, s. 927 i nast.; M. Jaśkowska [w] M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2009 r. s. 830- 840; W. Chróścielewski: Właściwość organów administracji publicznej (zagadnienia wybrane), PiP 2002, nr 2, s. 36-38 oraz glosa Z. Kmieciaka do wyroku NSA z dnia 5 grudnia 1991 r., sygn. akt II SA 1035/91, OSP 1993, z. 3, poz. 52 i glosa A. Skoczylasa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPS 7/00, OSP 2000, z. 12, poz. 181). W piśmiennictwie odmienny pogląd w tym zakresie wyraził chyba tylko R. Sawuła w glosie do wyroku NSA z dnia 7 października 2002 r., sygn. akt II SA 2554/01, "Samorząd Terytorialny" 2003, nr 5, s. 58.

Z powyższych względów zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, że właściwość rzeczową zawsze powinno się ustalać z uwzględnieniem aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji publicznej. Bez znaczenia jest fakt, jaki organ administracji był właściwy w chwili wydania orzeczenia kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym. Aktualnej właściwości organu nie można określać na podstawie przepisów, które już nie obowiązują. Zmiana właściwości rzeczowej na skutek zmian w przepisach prawa materialnego, wpływa na zmianę właściwości instancyjnej, wynikającej z art. 17 i art. 157 k.p.a. Jeżeli przedmiotem postępowania w sprawie nieważności jest decyzja organu, który nie istnieje już w strukturze administracji publicznej, to stosownie do art. 20 k.p.a. należy ustalić, jaki organ jest właściwy w sprawach będących przedmiotem tej decyzji. W przypadku, gdy jest to organ jednostki samorządu terytorialnego, to organem wyższego stopnia w stosunku do tego organu - zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. - jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba, że przepis szczególny wskazuje inny organ wyższego stopnia. Ta ostatnia sytuacja zachodzi w analizowanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie której Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. wydał kwestionowaną decyzję z dnia [...] kwietnia 1968 r., została uchylona ustawą dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99), która z kolei z dniem 1 stycznia 1998 r. została uchylona ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tej ostatniej ustawie sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane staroście wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej (art. 112 ust. 4 u.g.n.). Staroście ustawodawca przyznał także kompetencje do ustalania odszkodowania, co może nastąpić w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości lub odrębnej decyzji odszkodowawczej (art. 129 ust. 1 i ust. 5 u.g.n.). Zgodnie z art. 9a u.g.n organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, jest wojewoda. W obecnym stanie prawnym nie może zatem ulegać wątpliwości, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji starosty w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania z tego tytułu jest wojewoda.

Sąd dodał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.), wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Przepisy szczególne, to jest przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie obalają domniemania właściwości wojewody w omawianej kategorii spraw. Nie ma zatem znaczenia, czy w postępowaniu w trybie zwykłym odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalił w drodze decyzji organ o statusie organu wojewódzkiego, czy też szczebla niższego. Istotne jest bowiem jedynie to, czy ostateczna decyzja, w stosunku do której wszczęte zostało postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, została wydana przez organ pierwszej czy drugiej instancji. Jeżeli weryfikowaną decyzję wydał organ pierwszej instancji, organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności powinien być wojewoda. Tylko jeżeli decyzja będąca przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności została wydana przez organ drugiej instancji, organem kompetentnym do orzekania o jej nieważności jest właściwy minister.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, uznać należy, że organem zobowiązanym do rozpoznania wniosku A. V. oraz orzekania w przedmiocie nieważności zakwestionowanej przez niego decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] kwietnia 1968 r. jest właściwy wojewoda. Takich kompetencji nadzorczych w tej sprawie nie posiadał natomiast ani Minister Infrastruktury ani później Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przytoczony przepis wyznacza kierunek postępowania sądu I instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną. Wskazany w art. 190 p.p.s.a. zwrot "związany wykładnią prawa" pozwala wysnuć wniosek, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa obejmującą zarówno przepisy prawa materialnego jak i procesowego.

W świetle powyższego uznając, że w rozpoznawanej sprawie zgodnie z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Wydział Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1968r. jest Wojewoda P., za prawidłową należy uznać zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazującą jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania nadzorczego Wojewodę. Za prawidłowe również należy uznać rozstrzygnięcie Ministra uchylające decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011r., ponieważ została ona skierowana do M.V, który jak wynika z akt sprawy zmarł w dniu [...] lipca 2007r. oraz do E. V., zmarłej w dniu [...] października 2007r. Skierowanie zaś decyzji do osoby zmarłej oznacza, że takie rozstrzygnięcie dotknięte jest kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., której wystąpienie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ponownie rozpatrujący sprawę winien wziąć pod uwagę z urzędu, co też uczynił. W trakcie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwoławczego) organ II instancji nie może orzekać na podstawie art. 156 k.p.a. z uwagi na zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego (ponownie rozpatrującego sprawę) wymieniony w art. 138 k.p.a. Ponadto inny jest zakres i charakter działań organu odwoławczego i organu nadzoru. Prawidłowe jest również rozstrzygnięcie Ministra w zakresie umorzenia postępowania prowadzonego przez Ministra Infrastruktury jako bezprzedmiotowego, skoro nie jest on organem właściwym do prowadzenia postępowania nadzorczego w odniesieniu do kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej z dnia 25 kwietnia 1968r.

O bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1k.p.a możemy mówić wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Można je podzielić na przyczyny o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Bezprzedmiotowość postępowania będzie zachodziła np. w przypadku śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony, ustania bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmiany tytułu własności rzeczy, jej zniszczenia, zniesienia uprawnień lub obowiązków, uchylenia podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. Bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy. Postępowanie jest również bezprzedmiotowe, jeżeli nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, tj. gdy sprawa indywidualna nie podlega i nie podlegała załatwieniu w formie decyzji administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie świetle treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2014r. kompetencji nadzorczych w odniesieniu do kwestionowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 1968r. nie posiadał ani Minister Infrastruktury, ani później Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, co w konsekwencji oznacza, że prowadzone przed tym organem postępowanie stało się bezprzedmiotowe jako postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy.

W tej sytuacji skargę należało uznać za niezasadną.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.