Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1592/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1482
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 9, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt: II SA/Po 490/20 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [..] kwietnia 2020 r., znak: [..] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt: II SA/Po 490/20 oddalił skargę T.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [..] kwietnia 2020 r., znak: [..] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Starosta Poznański decyzją z dnia [..] września 2019 r. nr [..] orzekł o utracie przez T.K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [..] lipca 2019 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 33 ust. 4ca ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Organ wskazał, że T.K. nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 29 lipca 2019 r., zaś w dniu 8 sierpnia 2019 r. drogą elektroniczną poinformował organ, że nie był w stanie stawić się w Poznaniu w tym dniu, nie z jego winy. W tych okolicznościach organ stwierdził, że przyczyna niestawiennictwa podana przez skarżącego, tj. "nie z mojej winy", nie może zostać uznana za zasadną. Uzasadniona przyczyna niestawiennictwa to bowiem okoliczności natury obiektywnej, niezależnej od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, co do zasady zdarzenie nagłe, którego nie mógł przewidzieć i zapobiec jego negatywnym następstwom. Jednocześnie podana przyczyna winna być udokumentowana i przedstawiona w terminie 7 dni. Tymczasem T.K. o przyczynie niestawiennictwa poinformował bez zachowania terminu 7 dni, o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy, co spowodowało utratę statusu bezrobotnego.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [..] kwietnia 2020 r. znak: [..] utrzymał w mocy decyzję o pozbawieniu T.K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [..] lipca 2019 r. na okres 120 dni.

W pierwszej kolejności organ wskazał, że odwołanie wpłynęło do Urzędu w dniu 26 marca 2020 r., a w jego treści skarżący wskazał zarówno na przyczynę niestawiennictwa w Urzędzie w wyznaczonym terminie, jak i na okoliczność, że decyzja Starosty z dnia [..] września 2019 r. nie została mu prawidłowo doręczona. Organ II instancji potwierdził, że zaskarżona decyzja Starosty wysłana została w dniu 5 września 2019 r. na adres skrytki pocztowej podanej przez stronę w dniu rejestracji jako adres do korespondencji oraz na adres e-mail znajdujący się w aktach sprawy. Przesyłka z decyzją nie została przekazana do skrytki pocztowej adresata. Koperta zawierająca decyzję w sprawie została zwrócona do urzędu wraz z adnotacją o treści: "brak podstawy prawnej do wykonania usługi". Bezpośrednio po dokonaniu przez pocztę zwrotu korespondencji, PUP nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego przyczyny nieprzekazania przesyłki do skrytki - wyjaśnienia w sprawie zostały poczynione dopiero po ponownym zarejestrowaniu strony w urzędzie. W aktach sprawy znajduje się korespondencja e-mail z okresu od dnia 13 marca 2020 r. do dnia 18 marca 2020 r. prowadzona przez PUP z przedstawicielem poczty, w sprawie przyczyn nieprzekazania przesyłek adresowanych do T.K. na jego skrytkę pocztową. Jak wynika z informacji przekazanych przez pocztę, za pośrednictwem skrytki pocztowej mogą być doręczone przesyłki wyłącznie nadane w trybie: postępowania cywilnego, postępowania podatkowego, postępowania sądowoadministracyjnego, natomiast w przypadku wysłania pism urzędowych, mogą być one wysłane do skrytki pocztowej jedynie z tzw. "zwykłym" - żółtym potwierdzeniem odbioru. Ze względu na powyższe ustalenia, w ocenie Wojewody, nie było możliwości uznania, że decyzja Starosty została stronie doręczona prawidłowo, wobec czego organ przyjął, że odwołanie zostało złożone w terminie i może zostać rozpatrzone.

Organ uznał, że decyzja nie narusza prawa, skoro starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.

Wojewoda stwierdził, że T.K. w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna, tj. w dniu 26 marca 2019 r. potwierdził na druku "Oświadczenia osoby bezrobotnej rejestrującej się w PUP", że został pouczony, iż bezrobotny ma obowiązek zawiadomienia PUP o zamiarze pobytu za granicą lub pozostawaniu w innej okoliczności powodującej brak gotowości do pracy. Nadto, w tym samym dniu został pouczony, że niestawienie się w wyznaczonym terminie wizyty i brak powiadomienia w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa będzie stanowić podstawę do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Podkreślono, że T.K. potwierdził odbiór jednego egzemplarza druku "Oświadczenia(...)." Wobec powyższego, w ocenie Wojewody, należy stwierdzić, iż został on prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach, jakie przysługują osobie bezrobotnej. Analiza akt sprawy pozwala także, według organu II instancji, na stwierdzenie, że strona przyjęła do wiadomości termin obowiązkowego stawiennictwa wyznaczony na dzień 29 lipca 2019 r. Wyznaczona data jest czytelna, nieopatrzona skreśleniami, obok niej widnieje własnoręczny podpis T.K.

Zdaniem organu za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa może być uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy. W rachubę mogą wchodzić nagłe przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź, itp.

Wojewoda podkreślił, że wskazany przez skarżącego wyjazd za granicę - bez wcześniejszego zgłoszenia tego faktu w PUP, nie może być uznany za nagłą przeszkodę w dotarciu na obowiązkową wizytę. T.K. nie udokumentował w jakikolwiek sposób faktu wyjazdu w terminie, w którym wyznaczono obowiązkową wizytę w PUP. Tymczasem zgodnie z przepisami ustawy, bezrobotny jest zobowiązany do takiego zorganizowania swoich zajęć, by wypełnić ciążące na nim obowiązki, między innymi te dotyczące informowania o wyjeździe powodującym brak gotowości do podjęcia pracy lub zgłaszania się w wyznaczonych terminach w PUP. Skarżący mógł poinformować o wyjeździe bądź przyczynie niestawiennictwa osobiście, telefonicznie, faksem lub poprzez wysłanie wiadomości e-mail.

Odnosząc się do wyjaśnień strony dotyczących braku możliwości przekazania PUP informacji w formie elektronicznej, organ wskazał, że na podstawie akt sprawy ustalono, że T.K. wielokrotnie korzystał z poczty elektronicznej w sprawach urzędowych, wobec czego nie można było uznać, że kontakt w formie elektronicznej jest dla strony całkowicie niedostępny. Nadto, w przypadku braku możliwości kontaktu z PUP w formie elektronicznej lub telefonicznej, strona mogła osobiście w siedzibie Urzędu zgłosić wyjazd powodujący brak gotowości do pracy. Tymczasem strona nie skorzystała z żadnej z wyżej wymienionych form kontaktu w celu poinformowania PUP o zaistniałej sytuacji powodującej niemożność stawiennictwa w Urzędzie ani także nie przedstawiła właściwego usprawiedliwienia swojej nieobecności.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T.K. Skarżący wnosił o jej uchylenie i domagał się wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o rozpoznanie zgodności lub niezgodności przepisu powodującego utratę zasiłku dla bezrobotnych przez osobę, która nie ze swojej winy nie mogła wcześniej poinformować o tym, że nie będzie w stanie stawić się na wizytę dokładnie w określonym terminie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Ustanowiona w sprawie pełnomocnik z urzędu, uzupełniła skargę w piśmie procesowym z dnia 19 marca 2021 r. oraz wskazała, że wnosi o uchylenie decyzji organów obu instancji, a także przyznanie jej kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewiduje w stosunku do bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, sankcję pozbawienia statusu bezrobotnego w zależności od ilości niestawiennictw, tj. na: 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa oraz 270 dni w przypadku trzeciego i kolejnego niestawiennictwa.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że zaszły podstawy do zastosowania powyższego przepisu. Podana przez skarżącego przyczyna niestawiennictwa "nie z mojej winy" nie może być uznana za uzasadnioną w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Sąd stwierdził, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy nie zawierają choćby przykładowego katalogu "uzasadnionych przyczyn" niestawiennictwa i nie wyjaśniają, co należy pod tym pojęciem rozumieć. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że taka przyczyna musi być możliwa do weryfikacji. Przede wszystkim jednak za uzasadnioną przyczynę może być uznana tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę, uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy. Jako przykłady przyczyn uzasadniających niestawiennictwo w orzecznictwie podaje się m.in. nagłą (niespodziewaną) chorobę, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Poza lakoniczną wiadomością e-mail skarżący nie podał żadnych okoliczności, ani nie przedstawił żadnego dowodu, który świadczyłby o tym, że zaistniały przyczyny uniemożliwiające mu wizytę w urzędzie. Dopiero w odwołaniu skarżący wskazał, że przyczyną tą był wyjazd za granicę celem poszukiwania pracy, ale i ta okoliczność nie została poparta żadnymi dowodami.

Sąd podzielił także zdanie organów, że wyjazd za granicę nie może być uznany za nagłą i niespodziewaną przyczynę. Przede wszystkim jednak z odwołania wynika, że skarżący wrócił do Poznania w dniu wyznaczonej wizyty, wobec czego mógł jeszcze przed wyjazdem poinformować PUP o braku możliwości stawienia się na umówioną wizytę. Nadto skarżący był świadomy ciążących na nim obowiązków oraz konsekwencji wynikających z ich niewypełnienia.

Sąd zauważył, że adnotacja o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego na okres 120 dni została wskazana dopiero w decyzji Wojewody, niemniej jednak brak tej informacji w decyzji organu I instancji nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia, skoro z pouczenia wynikało, że w przypadku jednorazowego niestawiennictwa skarżący utraci status osoby bezrobotnej na okres 120 dni.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł T.K. zaskarżając ten wyrok w całości, zrzekając się rozprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zarzucając:

I. naruszenie prawa materialnego:

1) art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej dopuszczalna jest uznaniowość przy ustalaniu początku biegu terminu ustawowego wynikającego z art. 33 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy, polegająca na tym, że od uznania organu administracji publicznej zależy czy bieg terminu ustawowego wynikającego z art. 33 ust.4 pkt 4 rozpoczyna się od dnia niestawiennictwa w urzędzie pracy, czy też rozpoczyna się od dnia ustania przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy;

2) art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP przez błędną zawężającą wykładnię polegającą na przyjęciu, że bieg siedmiodniowego terminu zawartego w dyspozycji normy wynikającej z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy rozpoczyna się od daty wyznaczonego stawiennictwa w urzędzie pracy, a nie od daty ustania usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy;

3) art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na zaniechaniu zastosowania zasady in dubio pro libertate, w sytuacji, gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej wynikającej z art. 33 ust 4 pkt 4 ustawy, polegającą na przyjęciu, że bieg siedmiodniowego terminu zawartego w dyspozycji normy wynikającej z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy rozpoczyna się od daty wyznaczonego stawiennictwa w urzędzie pracy, a nie od daty ustania usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy;

4) art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zastosowana wobec skarżącego sankcja jest adekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust 4 pkt 4 ustawy, podczas gdy zastosowana przez organ sankcja nie jest adekwatna do tego celu;

5) art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zw. z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz motywem 32 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zastosowana wobec skarżącego sankcja jest adekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, podczas gdy zastosowana przez organ sankcja nie jest adekwatna do tego celu;

6) art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez jego błędne zastosowanie i pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego w sytuacji, gdy nie zostały spełnione ku temu odpowiednie przesłanki.

II. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez niedopełnienie przez Sąd obowiązku rozpoznania skargi w jej granicach oraz błędną ocenę materiału dowodowego skutkujące uznaniem, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy administracyjne obu instancji przeprowadzone było w sposób prawidłowy, podczas gdy przeprowadzone było w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej w zakresie następujących ustaleń:

a) ustalenia, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy wyjazd za granicę był okolicznością, którą skarżący mógł przewidzieć,

b) ustalenia, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy skarżący mógł skorzystać z poczty e-mail/Internetu, żeby skontaktować się z urzędem pracy w okresie od dnia wyznaczonego stawiennictwa (29 lipca 2019 r.) do dnia poprzedzającego dzień powrotu do kraju (7 sierpnia 2019 r.),

c) ustalenia, że skarżący został prawidłowo pouczony przez organ o początku biegu terminu wynikającego z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skoro pouczenie sprowadzało się do zacytowania przepisu prawa, który nie jest jasny i budzi wątpliwości interpretacyjne,

d) ustalenia, że skarżący został prawidłowo pouczony o środkach dowodowych, w tym o możliwości złożenia wyjaśnień w formie oświadczenia dotyczącego przyczyny niestawiennictwa, o której stanowi art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;

2) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie i oddalenie skargi, pomimo że organy administracyjne wadliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe dotyczące:

a) ustalenia przyczyny niestawiennictwa skarżącego w powiatowym urzędzie pracy w dniu wyznaczonej wizyty,

b) oceny zasadności tej przyczyny,

c) ustalenia faktycznych możliwości skarżącego dotyczących dostępu do Internetu w okresie od dnia wyznaczonego stawiennictwa (29 lipca 2019 r.) do dnia poprzedzającego dzień powrotu do kraju (7 sierpnia 2019 r.),

3) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 9 zdanie 2 k.p.a przez nieuwzględnienie i oddalenie skargi, pomimo że organy administracyjne nie dokonały prawidłowego pouczenia skarżącego o ciążących na nim obowiązkach wynikających z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a nadto nie dokonały pouczenia skarżącego w zakresie możliwości skorzystania z usług urzędu pracy znajdującego się w innym kraju UE;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów Sąd I instancji:

- nie ocenił sprawy po kątem zgłaszanych przez stronę skarżącą zarzutów dotyczących naruszenia art. 67 ust 2 Konstytucji RP, art. 31 ust 3 Konstytucji RP,

- nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrócenie się przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, tym samym nieodniesienie się przez Sąd do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i uzupełnieniu skargi, w tym uchylenie się od szczegółowej oceny zaskarżonych decyzji pod kątem zgłaszanych zarzutów i wniosków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało oddaleniem skargi zamiast uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej;

5) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu wyroku wzajemnie sprzecznych twierdzeń dotyczących ustaleń Sądu w przedmiocie przyczyny niestawiennictwa skarżącego w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy, tj. sprzeczności konkluzji uzasadnienia wyroku na stronie 12 uzasadnienia, że "nikt nie czynił skarżącemu zarzutu, że jako osoba bezdomna, znajdująca się w trudnym położeniu, podjął się poszukiwania pracy na własną rękę'' z twierdzeniami na stronie 9 uzasadnienia wyroku, że skarżący nie wskazał niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy, a sprzeczność ta powoduje, iż nie wiadomo ostatecznie czy Sąd ustalił, że w terminie wyznaczonego stawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy skarżący poszukiwał pracy na własną rękę czy też ustalił, że skarżący nie poszukiwał pracy na własną rękę, a okoliczność ta ma istotny wpływ na wynik sprawy, tym samym uchylenie się przez Sąd od szczegółowej oceny zaskarżonych decyzji.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano argumentację na poparcie powyższych zarzutów.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

We wniesionej skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113).

W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie w pierwszej kolejności wskazał na naruszenie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niedopełnienie przez Sąd obowiązku rozpoznania skargi w jej granicach oraz błędną ocenę materiału dowodowego skutkujące uznaniem, że postępowanie dowodowe organów administracyjnych obu instancji przeprowadzone było w sposób prawidłowy. W tym zakresie skarżący kasacyjnie zarzucił wadliwość ustaleń organów w zakresie możliwości przewidzenia wyjazdu za granicę, a także możliwości skorzystania przez skarżącego z jakichkolwiek form kontaktu z Urzędem w celu poinformowania o przyczynie nieobecności oraz w zakresie prawidłowości pouczeń – o początku biegu terminu i o środkach dowodowych w toku postępowania, w tym złożenia wyjaśnień dotyczących przyczyny niestawiennictwa w Urzędzie w wyznaczonym terminie.

Zarzut ten nie mógł być przez Naczelny Sąd Administracyjny uznany za skuteczny. Wskazać należy, że zarzucając Sądowi wadliwą akceptację stanowiska organów w opisanym zakresie, skarżący kasacyjnie powiązał zarzut naruszenia w postępowaniu przed organami wskazanych przepisów k.p.a. z zarzutem naruszenia przez Sąd art. 134 § 1 p.p.s.a., naruszenia tego przepisu upatrując w nierozpoznaniu skargi w jej granicach.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por.: wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1151/11, Lex nr 1336157; wyrok NSA z d 11 września 2012 sygn. akt I OSK 1234/12, Lex nr 1260068; wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, LEX nr 1138160), a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1580/11, LEX nr 1367333).

Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie i decyzję zapadłą w sprawie utraty przez skarżącego statusu bezrobotnego, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I GSK 264/09, LEX nr 744745). Tymczasem w treści omawianego zarzutu wyeksponowano właśnie błędną ocenę materiału dowodowego. Czyniło to zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z powołanymi przepisami k.p.a. zarzutem nieskutecznym.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucono również naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie i oddalenie skargi, pomimo że organy administracyjne wadliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe dotyczące ustalenia przyczyny niestawiennictwa skarżącego w powiatowym urzędzie pracy w dniu wyznaczonej wizyty, oceny zasadności tej przyczyny, ustalenia faktycznych możliwości skarżącego dotyczących dostępu do Internetu w okresie od dnia wyznaczonego stawiennictwa (29 lipca 2019 r.) do dnia poprzedzającego dzień powrotu do kraju.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do tego zarzutu podniesiono, że nie wykazano w sprawie, że okoliczność darmowego przejazdu zagranicę w celu poszukania pracy, która została zaoferowana skarżącemu przez osobę przypadkowo napotkaną na ulicy, jest okolicznością trudno antycypowalną, a więc nie można skarżącemu czynić zarzutu, że jej nie przewidział i nie zaplanował oraz że Sąd równie błędnie przyjął, że skarżący mógł skorzystać z poczty e-mail przed wyjazdem lub podczas pobytu za granicą, podczas gdy z akt sprawy wynika, że dostęp do poczty posiada wyłącznie sporadycznie i na skutek życzliwości innych osób.

Ocena trafności powyższego zarzutu uzależniona jest od uprzedniej oceny prawidłowości dokonanej przez Sąd wykładni art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy – dalej u.p.z. Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej zawarł zarzut dotyczący ustalenia początku biegu terminu wynikającego z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., a więc zarzut dotyczący wykładni prawa materialnego, od którego oceny uzależniona jest zasadność ww. zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Z tego względu wymieniony zarzut naruszenia przepisów postępowania zostanie oceniony po ustaleniu zasadności zarzutu naruszenia art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., o czym niżej, po dokonaniu oceny pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Kolejne wskazane przez skarżącego kasacyjnie naruszenie przepisów postępowania dotyczyło art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 9 zd. 2 k.p.a. Naruszenia tych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w błędnym oddaleniu skargi, tj. w sytuacji, gdy organy nie dokonały prawidłowego pouczenia skarżącego o ciążących na nim obowiązkach oraz o uprawnieniu do skorzystania z usług Urzędu Pracy znajdującego się w innym kraju UE.

Zarzut ten jest chybiony. Pismo organu I instancji z dnia 9 sierpnia 2019 r. zawierało niezbędną informację o treści art. 10 § 1 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie o uzyskaniu pouczenia o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, podpisane przez skarżącego. Prawidłowo zatem Sąd I instancji ocenił, że nie doszło do naruszenia art. 9 k.p.a., w szczególności poprzez nieudzielenie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Trudno przychylić się do argumentacji skargi kasacyjnej, aby organy miały spełnić obowiązek informacyjny poprzez poinformowanie skarżącego o ewentualnej możliwości skorzystania z usług urzędu pracy znajdującego się w innym kraju UE. Skarżący został poinformowany o obowiązkach płynących z posiadania statusu osoby bezrobotnej, skarga kasacyjna nie wskazuje także, w jakim zakresie skarżący miałby korzystać z usług urzędu pracy – i to innego kraju UE oraz nie przypisuje zarzutowi ewentualnego naruszenia art. 9 k.p.a. istotnego wpływu na wynik sprawy.

Nie było również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w obu przypadkach wskazanych w skardze kasacyjnej.

Obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi oznacza konieczność odniesienia się do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może zatem uzasadniać nieuwzględnienie wszystkich zarzutów skargi czy nieodniesienie się przez sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżący nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku (por. wyrok NSA z 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1451/11). Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten wskazuje na obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku i nie służy do kwestionowania merytorycznej treści uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności, gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na uznanie, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi nie świadczy o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Z powołanego przepisu nie wynika bowiem, że sąd musi się odnieść do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera stanowisko Sądu I instancji co do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślenia wymaga, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06). Stąd też nie mógł być skuteczny zarzut nieodniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, w tym także brak wzmianki w uzasadnieniu Sądu I instancji w kwestii wniosku skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do uznania zasadności argumentacji skargi kasacyjnej wskazującej na sprzeczne – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie - twierdzenia w uzasadnieniu wyroku dotyczące ustaleń Sądu w przedmiocie przyczyny niestawiennictwa skarżącego w wyznaczonym terminie w powiatowym urzędzie pracy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd stwierdził, że skarżący przesłał do PUP wiadomość e-mail, z której wynika, że "nie ze swojej winy nie był w stanie przybyć do Poznania na dzień 29 lipca i stawić się w PUP" (..). Skarżący nie wskazał jednak żadnych okoliczności, które by usprawiedliwiały jego niestawiennictwo, ograniczając się jedynie do podania takiej lakonicznej informacji. (...) Co jednak najbardziej istotne podana przez skarżącego przyczyna niestawiennictwa "nie z mojej winy" nie może być uznana za "uzasadnioną" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. (...) Poza lakoniczną wiadomością e-mail skarżący nie podał żadnych okoliczności, ani nie przedstawił żadnego dowodu, który świadczyłby o tym, że zaistniały przyczyny uniemożliwiające mu wizytę w urzędzie. Dopiero w odwołaniu skarżący wskazał, że przyczyną tą był wyjazd za granicę celem poszukiwania pracy, ale i ta okoliczność nie została poparta żadnymi dowodami". Powyższe stanowisko Sądu nie stoi w sprzeczności z poczynioną uwagą, że "Sąd nie neguje tego, że nieodpłatny wyjazd za granicę celem poszukiwania pracy jest z pewnością okazją, z której warto skorzystać, niemniej jednak obowiązkiem skarżącego było poinformowanie, np. mailem, telefonicznie, pocztą, osobiście Urzędu Pracy o tym wyjeździe. Konsekwencją tego zaniechania była zaś utrata statusu osoby bezrobotnej" oraz następnie ze stwierdzeniem, w odniesieniu do stanowiska pełnomocnika skarżącego, że "nikt nie czynił skarżącemu zarzutu, że jako osoba bezdomna, znajdująca się w trudnym położeniu, podjął się poszukiwania pracy na własną rękę." Sąd zaznaczył zresztą wyraźnie, że "przedmiotem niniejszej sprawy jest jednak ocena, czy skarżący wywiązał się z przyjętych na siebie obowiązków, tj. uczestnictwa w zaplanowanych wizytach i zgłoszenia absencji w terminie 7 dni opuszczenia terminu umówionej wizyty", a w konkluzji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że skarżący z tych obowiązków się nie wywiązał.

W ramach zarzutów podniesionych w zakresie pierwszej podstawy kasacyjnej skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. samodzielnie, jak i w powiązaniu ze wymienionymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP, art. 7a § 1 k.p.a., art. 1 ust. 2 pkt 5 u.p.z. oraz motywem 32 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, poprzez:

1) błędną i zawężającą wykładnię art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. skutkującą przyjęciem, że:

- od uznania organu administracji publicznej zależy czy bieg terminu ustawowego wynikającego z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. rozpoczyna się od dnia niestawiennictwa w urzędzie pracy, czy też rozpoczyna się od dnia ustania przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy,

- bieg siedmiodniowego terminu zawartego w dyspozycji normy wynikającej z art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. rozpoczyna się od daty wyznaczonego stawiennictwa w urzędzie pracy, a nie od daty ustania usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy,

- zastosowana wobec skarżącego sankcja jest adekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust 4 pkt 4 u.p.z,

2) błędne zastosowanie art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. i pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego w sytuacji, gdy nie zostały spełnione ku temu odpowiednie przesłanki.

Powyższe zarzuty nie mogły być uwzględnione.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., zgodnie z którym "starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do siedmiu dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw". Przesłankami, od których uzależniona jest decyzja, są zatem – niestawiennictwo w wyznaczonym terminie oraz – niepowiadomienie w okresie do siedmiu dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Uwolnienie się od sankcji określonej w art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. uzależnione jest zatem od udzielenia organowi wyjaśnień w wiążącym bezrobotnego terminie. Termin ten zakreśla okres, po upływie którego jest on pozbawiany statusu bezrobotnego. Bezrobotny, który nie stawił się w wyznaczonym terminie jest obowiązany, aby w terminie siedmiu dni powiadomił organ, w każdy dostępny sposób, o przyczynie naruszenia ciążącego na nim obowiązku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. jest precyzyjny i nie powoduje wątpliwości interpretacyjnych. Jak wskazywał NSA w wyrokach z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt: I OSK 245/07 oraz z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt: I OSK 1023/13 termin podania uzasadnionej przyczyny nieobecności, z samej istoty powiązania go z dniem obowiązkowego stawiennictwa w organie administracji, wymaga, by był liczony od dnia tej nieobecności. Jakkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt: III SA/Gd 811/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt: IV SA/Gl 1086/16, czy Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt: I OSK 768/17 stwierdzały, że dopuszczalne jest, aby wyjątkowo, w określonych sytuacjach bieg terminu rozpoczynał się od dnia ustania obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej danej osobie dokonanie takiego powiadomienia, to jednocześnie podkreślano, że muszą zaistnieć okoliczności nadzwyczajne i na tyle wyjątkowe, aby można było uznać, że bezrobotny nie miał żadnych obiektywnych możliwości powiadomienia organu o usprawiedliwionej przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy. Faktycznie, możliwości powiadomienia urzędu o niemożności pojawienia się w ustalonym terminie, są szerokie. Ustawa nie wskazuje określonej formy, w jakiej dojść może do wystosowania powiadomienia. Skoro ustawodawca nie wskazał sposobu, w jaki to ma nastąpić, przyjąć należy, że bezrobotny ma w tym zakresie pełną dowolność, może to zrobić osobiście, pisemnie, elektronicznie, telefonicznie, a także za pośrednictwem innych osób. Dlatego wyłącznie wyjątkowe sytuacje mogą wskazywać na zaistnienie - obiektywnej - przeszkody uniemożliwiającej dokonanie takiego powiadomienia. Takie stanowisko wyraził także NSA w bieżącym orzecznictwie – w wyroku z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt: I OSK 1139/20, w którym także stwierdzono, że termin na dokonanie powiadomienia o przyczynie niestawiennictwa we właściwym urzędzie pracy liczony powinien być od dnia wyznaczonego stawiennictwa, to jednak w określonych przypadkach uzasadnionych okolicznościami sprawy dopuszcza się liczenie przedmiotowego terminu od momentu ustania przyczyny niestawiennictwa uniemożliwiającej także dokonanie powiadomienia. Odstępstwo od uznania, że termin, o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. nie jest terminem liczonym od daty, w której bezrobotny miał stawić się w urzędzie musi być usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami, które pozwolą stwierdzić, że nie było możliwe obiektywnie poinformowanie o przyczynie niestawiennictwa "w okresie do 7 dni". Bezrobotny, co do zasady, musi bowiem pozostawać w gotowości do podjęcia zatrudnienia i jedynie nieprzewidziane sytuacje mogą zwolnić go z sankcji utraty statusu osoby bezrobotnej w przypadku niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie.

Powyższa interpretacja przepisu pozwala przyjąć, że zasadniczo brak wskazania "uzasadnionej przyczyny", a więc niewyjaśnienie przyczyny niestawiennictwa i to w terminie do siedmiu dni od daty wyznaczonego spotkania skutkować będzie pozbawieniem statusu bezrobotnego. Niewątpliwie użyte w przepisie pojęcie "uzasadnionej przyczyny" nie jest pojęciem ostrym i musi podlegać interpretacji, a tym samym uzasadnia pewien "luz" decyzyjny organu. Podobnie ocenie organu podlega również przyjęcie, czy do wyjaśnienia uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa doszło z uchybieniem terminu wskazanego w art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Jedynie po zbadaniu, czy istnieją obiektywne, wyjątkowe przesłanki niepowiadomienia organu o niestawiennictwie w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy, może dojść do stwierdzenia, że nie ma podstaw do wydania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej. Wszelkie wątpliwości interpretacyjne z całą pewnością winny być rozstrzygane z korzyścią dla strony, co nie oznacza, że organ jest zobowiązany do przyjęcia, że każda wskazana przyczyna będzie stanowić "uzasadnioną przyczynę" i dodatkowo uznawać, że bezrobotnego, na którego nałożono określone obowiązki, nie będzie obowiązywał termin powiadomienia organu w ciągu siedmiu dni od terminu stawiennictwa.

Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. zawiera przesłankę określoną za pomocą zwrotu "niedookreślonego", jaką jest przesłanka "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa". Tego rodzaju zwroty stanowią klauzule generalne, posłużenie się nimi przez ustawodawcę oznacza, że na organie stosującym przepis spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego z uwzględnieniem podanego kryterium, jakim w omawianym przypadku jest "zasadność" przyczyny niestawiennictwa (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2022 r., sygn. akt I: OSK 432/20). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie nie można wykluczyć, że uzasadniona przyczyna niestawiennictwa zaistnieje w sposób nieprzewidziany i na tyle późno, że uniemożliwi zachowanie terminu do powiadomienia organu, chociaż z racji szerokiego wachlarza możliwości uczynienia takiego powiadomienia skutecznym, sytuacje takie wystąpią niezwykle rzadko i obejmą wyłącznie takie okoliczności, które będą niezależne od strony i na które nie miała ona i nie mogła mieć jakiegokolwiek wpływu.

Powyższa wykładnia art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. nie stoi w sprzeczności z powoływanymi przepisami Konstytucji RP, przeciwnie realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej i nie ogranicza wolności człowieka. Nie stoi także w sprzeczności z uprawnieniami do konkretyzowanego ustawą, zabezpieczenia społecznego. Tym bardziej nie stoi w sprzeczności z art. 1 ust. 2 pkt 5 u.p.z., który to dotyczy sposobu realizacji zadań Państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. Działania podejmowane przez Państwo na rzecz zwiększenia mobilności na rynku pracy, nie są tożsame z samodzielnymi ruchami bezrobotnego w celu znalezienia zatrudnienia, zaś takie działania bezrobotnego nie mogą wpływać na sposób stosowania art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. Nie mogło więc dojść do naruszenia motywu 32 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1)

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut błędnego zastosowania art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., a więc niesłuszne pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego w sytuacji, gdy nie zostały spełnione ku temu odpowiednie przesłanki. Skoro bowiem nie podważono skutecznie dokonanej przez Sąd wykładni art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., to nie zachodziły podstawy do uznania, że doszło do błędnego zastosowania przepisu w stanie faktycznym sprawy, w którym Sąd przyjął, że skarżący nie wywiązał się z przyjętych na siebie obowiązków tj. uczestnictwa w zaplanowanych wizytach i zgłoszenia absencji w terminie 7 dni opuszczenia terminu umówionej wizyty.

Końcowo jako bezpodstawny należy ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie i oddalenie skargi, pomimo że organy administracyjne wadliwie – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie - przeprowadziły postępowanie dowodowe dotyczące ustalenia przyczyny niestawiennictwa skarżącego w powiatowym urzędzie pracy w dniu wyznaczonej wizyty, oceny zasadności tej przyczyny, ustalenia faktycznych możliwości skarżącego dotyczących dostępu do Internetu w okresie od dnia wyznaczonego stawiennictwa (29 lipca 2019 r.) do dnia poprzedzającego dzień powrotu do kraju. Na tle niepodważonej w sprawie wykładni art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. okoliczności dotyczące wskazania przez skarżącego "uzasadnionej przyczyny" pozostają bez znaczenia, skoro w sprawie ustalono, że skarżący nie poinformował o przyczynie niestawiennictwa w terminie 7 dni od dnia opuszczenia terminu umówionej wizyty, a Sąd uznał, że nie wykazano zaistnienia okoliczności pozwalających na liczenie tego terminu od dnia ustania przeszkody niestawiennictwa.

Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną, która pozbawiona była usprawiedliwionych podstaw, oddalił w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozostawiono do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy.