Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1637/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, art. 259
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi


UZASADNIENIE

M.Sp. z o.o. z siedzibą w L. (zwana dalej: "Skarżącą") wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, argumentując, że nie posiada dostatecznych środków na ten cel, gdyż w ostatnich latach w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej ponosiła straty. Wedle relacji Skarżącej, suma strat z lat ubiegłych wynosi 1.418.230,75 zł i przekracza wartość kapitału zakładowego. Wysokość kapitału zakładowego w kwocie [...] zł jest wartością nominalną, natomiast rzeczywista wartość kapitału zakładowego jest ujemna i wynosi [...] zł. Z kolei środki trwałe skarżącej Spółki o wartości 99.871,74 zł, to głównie nieczynne automaty do gier, które aktualnie nie są wykorzystywane ze względu na czynności podejmowane przez urząd celny. Działalność Skarżącej w 2013 r. przyniosła stratę w wysokości 15.087,23 zł, bowiem jej przychody wyniosły 271.698,73 zł, zaś koszty uzyskania przychodu wyniosły 286.785,96 zł. Skarżąca posiada jeden rachunek bankowy, na którym znajdują się środki pieniężne w wysokości 1.283,01 zł. Do wniosku dołączono następujące dokumenty: wyciąg bankowy z dnia 5 stycznia 2014 r., bilans za 2013 r., rachunek zysków i strat za 2013 r. oraz zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r.

Ponadto, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, Skarżąca nadesłała deklaracje VAT-7 za marzec, kwiecień i maj 2014 r., wyciąg bankowy oraz rachunek zysków i strat za pierwsze półrocze 2014 r.

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z dnia 30 lipca 2014 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", przez błędne przyjęcie, iż nie wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, iż nie posiada dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w postaci uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca ponownie wyjaśniła, iż w 2013 r. w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 15.087,23 zł. Natomiast nawiązując do posiadanego przez siebie kapitału zakładowego Skarżąca wskazała, iż jego wartość rzeczywista jest ujemna i wynosi – [...] zł. Skarżąca wskazała też, że przedłożony przez nią bilans finansowy wykazuje straty w kwocie 98.836 zł. Z informacji przekazanych przez Skarżącą wynika również, że na wartość jej środków trwałych w wysokości 99.871,74 zł składają się nieczynne automaty do gier, wobec których podejmowane są czynności przez organy celne. Zaznaczyła, iż złożyła skargi od kolejnych 14 decyzji organów celnych, od których też jest zobowiązania do uiszczenia wpisów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu.

Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane".

W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.).

Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi on wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie.

Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 1.500 zł. Na Skarżącej ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach w łącznej wysokości 16.528 zł (sygn. akt od III SA/Wa 1634/14 do III SA/Wa 1648/14).

Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Sądu bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Skarżącej prawa pomocy, był przy tym jej końcowy wynik finansowy za 2013 r., tj. strata na poziomie 15.087,23 zł. Jak bowiem wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04, NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do Skarżącej majątku trwałego (aktywa trwałe w 2013 r. - 408,413,24 zł). Nawet jeżeliby przyjąć - jak twierdzi Skarżąca - że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą być wykorzystane, to zauważyć należy, że posiada ona również budynki i lokale (87.669,32 zł) oraz inne środki trwałe (12.202,42 zł). Posiada również środki trwałe w budowie – 63.808,25 zł. Ponadto część wykazanych kosztów uzyskania przychodów (amortyzacja – 93,257,80 zł) miała charakter niepieniężny i nie rodziła obowiązku poniesienia wydatków w danym okresie. Skarżąca posiada również wysoki kapitał zakładowy ([...] zł). Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż w 2014 r. Skarżąca kontynuowała działalność gospodarczą, składając deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7 za okres marzec-maj 2014 r.

Sąd, mając powyższe na względzie stwierdza, że analiza sytuacji finansowej Skarżącej w 2013 r. daje podstawę do przyjęcia, że z uwagi na wielkość przychodów (271.698,73 zł) oraz z uwagi na posiadanie majątku, powinna dysponować środkami pozwalającymi jej na uiszczenie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie oraz w pozostałych sprawach wynosi łącznie 16.528 zł.

Sąd podkreśla, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Zauważenia wymaga przy tym, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11).

Na gruncie niniejszej sprawy aktualny pozostaje pogląd, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (orzeczenie SN z dnia 13 września 1937 r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328). Dopłaty mogą być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 725/14).

Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.