Wyrok NSA, sygn. akt OSK 745/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Zbigniew Rausz /spr./, Protokolant Agnieszka Kwiatkowska, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 marca 2004 r. sygn. akt 2/I SA 2279/02 w sprawie ze skargi Janiny K. i Jerzego Stanisława K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 5 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 marca 2004 r. 2/I SA 2279/02 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 5 lipca 2002 r. (...) oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji dotycząca odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że decyzją z 23 maja 2002 r. (...) wydaną z powołaniem się na przepis art. 1 ust. 2 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości /Dz.U. nr 113 poz. 1209/ Prezydent Miasta O. odmówił użytkownikom wieczystym Janinie K. i Jerzemu Stanisławowi K. nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w praw własności nieruchomości gruntowej położonej w O. przy A. 7, składającej się z działki oznaczonej numerem 47 o pow. 358 m2 . Odmawiając uwzględnienia wniosku organ wskazał, że wnioskodawcy nie spełnili dwóch warunków określonych w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy.

Po pierwsze, nie byli użytkownikami wieczystymi rzeczonej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy tj. 24 października 2001 r., a po drugie nieruchomość, której są współużytkownikami wieczystymi nie jest gospodarstwem rolnym nadanym w trybie osadnictwa rolniczego na podstawie dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozpatrując sprawę w wyniku odwołania Janiny K. i Jerzego Stanisława K. uznało decyzję organu I instancji za zgodną z prawem.

Wprawdzie Kolegium nie podzieliło zaprezentowanego w tej decyzji poglądu, iż przepis art. 1 ust. 1 powołanej ustawy odnosi się wyłącznie do osób, którym nadano gospodarstwo rolne w trybie osadnictwa rolniczego ale uznało, że nie ma podstaw do wzruszenia tej decyzji ponieważ nie można orzec o nieodpłatnym nabyciu przez wnioskodawców prawa własności udziału wynoszącego po 1/2 części przedmiotowej nieruchomości, bo w dniu 26 maja 1990 r. nieruchomość ta znajdowała się w wieczystym użytkowaniu małżonków Janiny i Pawła K., natomiast w dniu wejścia w życie ustawy tj. 24 października 2001 r. współużytkownikami wieczystymi tej nieruchomości byli Janina K. w 1/2 części i Jerzy Stanisław K. - spadkobierca zmarłego 13 września 1992 r. Pawła K. - w 1/2 części. W ocenie Kolegium spośród współużytkowników nieruchomości tylko Janina K. spełniła łącznie przesłanki z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, albowiem w obydwu wskazanych datach była współużytkownikiem wieczystym nieruchomości. Jednak organ uznał, że w takiej sytuacji nie można orzec o nieodpłatnym nabyciu przez Janinę K. jej udziału w nieruchomości ze względu na zapis art. 232 par. 1 Kc, w myśl którego przedmiotem użytkowania wieczystego może być nieruchomość stanowiąca wyłączną własność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub ich związków. W przypadku uwzględnienia wniosku Janiny K. przedmiotowa nieruchomość stałaby się współwłasnością wnioskodawczyni i gminy miejskiej O., a jednocześnie pozostawałaby nadal w użytkowaniu wieczystym Jerzego K., co byłoby sprzeczne z treścią powołanego art. 232 Kc.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 5 lipca 2002 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Janina K. i Jerzy Stanisław K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który zgodnie z art. 97 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ stał się od 1.01.2004 r. właściwym do rozpoznania powyższej skargi stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że skarżący nie byli legitymowani do nabycia w trybie przewidzianym ustawą z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. nr 113 poz. 1279 ze zm./ roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanej wieczyście nieruchomości. W art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. zawarte są przesłanki normatywne, które łącznie muszą zostać spełnione przez osobę fizyczną będącą użytkownikiem wieczystym, by mogła ona uzyskać przysługujące z tej ustawy roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Jedna z tych przesłanek jest wymóg posiadania przez osoby zainteresowane prawa użytkowania - współużytkowania - wieczystego nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy z 26 lipca 2001 r. Chodzi tu więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach. Czyli ta sama osoba w świetle powołanego art. 1 ust. 1 ustawy, powinna być użytkownikiem zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu wejścia w życie omawianej ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie o nabycie własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przysługuje użytkownikowi - współużytkownikowi wieczystemu, który spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 1 ust. 1 ustawy, bądź zgodnie z ust. 2 tego przepisu jego następcy prawnemu tj. osobie, która w uprawnienia tego użytkownika /współużytkownika/ wieczystego weszła w drodze sukcesji uniwersalnej /np. poprzez dziedziczenie/ lub sukcesji pod tytułem szczególnym tzw. sukcesji singularnej /w drodze umowy/. Powstaje natomiast - zdaniem Sądu - pytanie, czy w takiej sytuacji - jak w tej sprawie - kiedy nastąpiła zmiana w osobie użytkownika - współużytkownika - wieczystego w czasie między określonymi w ustawie datami granicznymi dla uzyskania roszczenia o nabycie prawa własności tj. dniem 26 maja 1990 r., a dniem wejścia w życie ww. ustawy następca prawny, który tylko w dniu wejścia w życie ustawy był użytkownikiem wieczystym, uzyskał prawo do przedmiotowego roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności tej nieruchomości.

W ocenie Sądu, w przypadku nabycia prawa użytkowania wieczystego w drodze sukcesji szczególnej - umowy - należy dojść do wniosku, że taki następca prawny nie uzyskał roszczenia, o jakim mowa. Przedmiotem sukcesji pod tytułem szczególnym jest bowiem pojedyncze określone prawo lub prawa, ale nie ogół praw majątkowych zbywcy.

Na nabywcę prawo przechodzi w takich granicach, w jakich przysługiwało poprzednikowi. Osoba, która była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r. nie nabyła jeszcze roszczenia o jakim mowa w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy ponieważ do tego niezbędnym było posiadanie tego prawa także w dniu wejścia w życie ustawy z 26 lipca 2001 r.

Następca prawny tej osoby - nabywający od niej prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy, nie mógł więc nabyć tą drogą roszczenia o uzyskanie prawa własności. Inaczej natomiast - zdaniem Sądu - przedstawia się kwestia następstwa prawnego w drodze sukcesji uniwersalnej poprzez dziedziczenie. Tutaj bowiem własność i inne prawa majątkowe - jak ogół praw i obowiązków stanowiących majątek - przechodzą na spadkobiercę. Zasadę sukcesji uniwersalnej statuuje art. 922 par. 1 Kc, a wyraża się ona we wstąpieniu spadkobiercy w ogół należących do spadku cywilnych praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Wprawdzie art. 922 Kc zalicza do spadku tylko prawa i obowiązki majątkowe, jednakże na spadkobierców mogą również przejść niektóre sytuacje prawne tzn. takie, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, lecz z których może ono powstać. Przykładem takiej sytuacji prawnej przechodzącej na spadkobierców może być przedawnienie lub zasiedzenie, których bieg rozpoczął się za życia spadkodawcy /patrz Kodeks cywilny, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze 1972 r. str. 1818/.

W rozpoznawanej sprawie również mamy do czynienia z podobną sytuacją prawną, która nie zrodziła jeszcze prawa w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności wieczyście użytkowanej nieruchomości, ale rozpoczął się bieg zdarzeń, którego początkiem było posiadanie przez osobę fizyczną - Janinę i Pawła K. - prawa użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990 r. Przy sukcesji uniwersalnej w drodze nabycia spadku, spadkobierca wchodzi w prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy, a więc zachodzi kontynuacja praw majątkowych w takim zakresie, w jakim przysługiwał spadkodawcy. Jeżeli zatem osoba fizyczna była użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990 r. - stanowiącym początek okresu posiadania prawa użytkowania wieczystego, który zamykała data wejścia w życie ustawy z 26 lipca 2001 r. - a następnie - jak w tej sprawie - Paweł K. - zmarła przed wejściem w życie ustawy, o której mowa, to spadkobiercy tej osoby są kontynuatorami jej praw, w tym i praw związanych z sytuacją prawną zapoczątkowaną w dniu 26 maja 1990 r. Stąd też, jeżeli spadkobiercy ci byli użytkownikami wieczystymi w dacie wejścia w życie ww. ustawy to należy uznać, że w takim przypadku przesłanka zawarta w art. 1 ust. 1 ustawy odnosząca się do posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990 r. i w chwili wejścia w życie tej ustawy została spełniona. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że Jerzy Stanisław K., spadkobierca Pawła K., spełnia wraz z Janina K. warunki przewidziane ustawą z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, której są użytkownikami wieczystymi. To zaś oznacza, że decyzje organów obu instancji wydane zostały w tej sprawie z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., zaskarżając wyrok ten w całości. Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną przedstawiona przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnia art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jest błędna.

Sukcesja jest terminem prawnym używanym dla określenia nabycia pochodnego. Jak podkreśla A. Wolter. w opracowaniu "Prawo cywilne zarys części ogólnej" Warszawa 1970 str. 117, przy nabyciu pochodnym, znaczenie istotne ma zależność prawa nabywcy od prawa poprzednika, a nie tylko następstwo czasowe. Skuteczność nabycia zależy od tego, czy przenoszącemu przysługiwało przenoszone prawo podmiotowe.

Według Z. Radwańskiego, prawo podmiotowe wyznaczone jest normami prawnymi w tym sensie, że określają one zdarzenia prawne, które jeżeli się spełnią, to wywołują konsekwencje prawne polegające na powstaniu praw podmiotowych /Prawo cywilne - część ogólna Warszawa 1993 str. 69/.

Konsekwencje prawne określonego zdarzenia prawnego w postaci prawa podmiotowego mogą powstać z chwilą spełnienia się tego zdarzenia, bądź dopiero w przyszłości. Zawsze jednak musza być pochodną norm prawnych.

Przechodząc od tych uwag ogólnych do rozpoznawanej sprawy skarżący stwierdził, że prawo obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z "26 maja 1990 r." /winno być ustawy z 26 lipca 2001 r./ o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, nie wiązało z faktem posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania /współużytkowania/ wieczystego nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. skutku prawnego w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie nieruchomości. Roszczenie takie zostało przyznane dopiero powołaną ustawą. Nie można więc przyjąć, że osoba fizyczna będąca użytkownikiem /współużytkownikiem/ wieczystym nieruchomości określonej w art. 1 ust. 1 ustawy w wyżej wymienionym dniu, zmarła przed wejściem w życie ustawy, znajdowała się - według prawa obowiązującego za jego życia - w sytuacji prawnej, z której dla niej mogło powstać w przyszłości prawo podmiotowe, to znaczy roszczenie o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości. Prawo bowiem obowiązujące za jej życia takiego roszczenia w ogóle nie przewidywało. Nie można zaś oceniać sytuacji prawnej zmarłego - jak to uczynił Sąd w zaskarżonym wyroku - według przepisów prawa, które weszły dopiero po jego śmierci. Sytuacja osoby fizycznej, będąca przedmiotem rozważań, byłaby sytuacją prawną, wchodzącą do spadku po tej osobie, gdyby za jej życia obowiązywała ustawa stanowiąca, że osoby fizyczne pozostające użytkownikami wieczystymi określonych nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., które będą posiadały to prawo również w jakiejś dacie przyszłej /późniejszej od daty śmierci rzeczonej osoby/ będą uprawnione do nieodpłatnego nabycia własności tych nieruchomości. Podane przez Sąd przykłady przedawnienia i zasiedzenia, których bieg rozpoczął się za życia spadkodawcy, tylko świadczą o słuszności stanowiska prezentowanego przez stronę skarżącą.

Z rozważań tych według wnoszącego skargę kasacyjną wynika, że na gruncie ustawy z 26 lipca 2001 r., o której wyżej mowa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., uprawnienie do nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości wymienionych w art. 1 ust. 1 tej ustawy przysługiwało tylko i wyłącznie osobom fizycznym będącym faktycznie użytkownikami /współużytkownikami/ wieczystymi tych nieruchomości w dacie 26 maja 1990 r. i dacie wejście w życie ustawy /traktowanych łącznie/ oraz następcom prawnym tych osób.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Janina K. i Jerzy K. wnieśli o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Ustawa z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. nr 113 poz. 1209 ze zm./ wprowadziła możliwość nabycia nieodpłatnego przez użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi, prawa własności nieruchomości. Początkowo dotyczyło to tylko użytkowników wieczystych, określonych rodzajowo nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, objętych działaniem dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych /Dz.U. nr 46 poz. 340 ze zm./. i to pod warunkiem złożenia wniosku w ściśle zakreślonym ustawą terminie /art. 1 ust. 2 ustawy/. Następnie w wyniku dokonanych w roku 2002 i 2003 nowelizacji ustawy, objęła ona swym działaniem terytorium całego kraju, a złożenie stosownego w tym względzie wniosku nie jest już ograniczone terminem. Nabycie prawa własności w trybie omawianej ustawy przysługuje również następcom prawnym osób, które były użytkownikami w wieczystymi nieruchomości w okresie, o jakim stanowi art. 1 ust. 1 tej ustawy.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że omawiana ustawa miała na celu stworzenie możliwości uwłaszczenia dla stosunkowo szerokiego kręgu użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi.

Ustawa z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzji z 5 lipca 2002 r. w art. 1 ust. 1 określała przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, jakie musiały być spełnione do uzyskania przez użytkownika /współużytkownika/ wieczystego będącego osobą fizyczną, roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości rodzajowo wymienionej w tej normie. Jedna z tych przesłanek było legitymowanie się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i dacie wejścia w życie ww. ustawy /24 października 2001 r./.

Chodzi tu więc - jak słusznie zauważył Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach. Jest niewątpliwym, że roszczenie o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przysługiwało użytkownikowi /współużytkownikowi/, który spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 1 ust. 1 ustawy, bądź zgodnie z ust. 2 tego przepisu, jego następcy prawnemu tj. osobie, która w uprawnienia wieczystego użytkownika, o którym wyżej mowa, weszła po dniu wejścia w życie ustawy. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie wyłoniło się zagadnienie sprowadzające się do pytania, czy w sytuacji gdy osoba będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. zmarła przed dniem wejścia w życie omawianej ustawy /24 października 2001 r./, a więc nie była posiadaczem tego prawa w drugiej wymaganej przez ustawę dacie, ale w tej dacie użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości był spadkobierca tej osoby, jemu - jako następcy prawnemu zmarłego użytkownika wieczystego będzie przysługiwało przedmiotowe roszczenie. Jak zaznaczono - ustawodawca dwie daty znacznie odległe w czasie - ustanowił jako początek i koniec zdarzenia, z którym ustawa wiązała powstanie skutku prawnego - przy spełnieniu pozostałych warunków przewidzianych tą ustawą - w postaci uzyskania roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanej wieczyście nieruchomości. Skoro zatem ustawodawca w roku 2001 ustalił w ustawie datę sprzed 11 lat /26 maja 1990 r./ jako początek zdarzenia prawnego, którego określony ustawa skutek powstał w dacie wejścia w życie tej ustawy, to uprawniony jest pogląd, że z woli ustawodawcy, który działał racjonalnie dotyczy to wszystkich osób /fizycznych/, które w tej początkowej dacie były użytkownikami wieczystymi z wszystkimi z faktu tego wynikającymi konsekwencjami. Paweł K. - zmarły w 1992 r. - był wraz ze swą żoną Janiną K. w dniu 26 maja 1990 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w O. przy A. 7. Rozpoczął się więc w tym przypadku okres ograniczony w ustawie dwoma datami - 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r., w którym użytkownik wieczysty powinien posiadać to prawo, co było przesłanką niezbędną dla uzyskania wzmiankowanego roszczenia.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że jakkolwiek wydawać by się mogło, że ustawa w art. 1 ust. 1 wymaga tylko by ta sama osoba była użytkownikiem wieczystym w obu wymienionych w tym przepisie datach, co mogłoby sugerować, że w okresie między tymi datami prawo użytkowania wieczystego mogłoby być przedmiotem obrotu, byleby w dacie końcowej ta sama osoba była użytkownikiem wieczystym nieruchomości co w dniu 26 maja 1990 r., to jednak sens tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o ciągłość korzystania z prawa użytkowania wieczystego w omawianym okresie przez te samą osobę. Tak więc w istocie nie tylko daty wskazane w art. 1 ust. 1 ustawy będące datami granicznymi pewnego okresu, ale także i sam okres zawarty między tymi datami ma znaczenie w sprawie nabycia roszczenia, o jakim stanowi ten przepis.

Oznacza to, że dla wszystkich osób fizycznych, które w dniu 26 maja 1990 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości, o jakich była mowa w cyt. art. 1 ust. 1 rozpoczął się w tej dacie początek okresu kończącego się wejściem w życie ustawy z 26 lipca 2001 r., w którym winni oni być użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Następstwem przyjętego przez ustawodawcę w art. 1 ust. 1 ustawy założenia będzie stwierdzenie, że w przypadku gdy użytkownik wieczysty, dla którego w dniu 26 maja 1990 r. rozpoczął się okres, który kończy dzień wejścia w życie omawianej ustawy z 26 lipca 2001 r., umrze przed spełnieniem się tej drugiej przesłanki tj. przed dniem wejścia w życie ustawy, to w jego miejsce wstępują spadkobiercy będący z mocy prawa kontynuatorami jego praw związanych z wykonywaniem prawa użytkowania wieczystego w omawianym okresie.

Potwierdzeniem tego stanowiska zdaje się być też cel, dla którego ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości powstała.

Jak wykazano wyżej, celem powołanej ustawy było stworzenie możliwie szerokiemu kręgowi użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi, warunków do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będącej przedmiotem wieczystego użytkowania. Świadczą o tym nie tylko zmiany jakim poddana została ustawa, w wyniku których rozszerzeniu uległ jej zasięg terytorialny na cały kraj oraz odstąpienie od zakreślenia ściśle oznaczonego terminu do złożenia wniosków w tej sprawie, ale także i to, że uprawnionymi do uzyskania przewidzianego ustawą roszczenia, byli nie tylko użytkownicy wieczyści, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, ale także i ich następcy prawni.

Wbrew temu, co wynika ze skargi kasacyjnej - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do tego, by spadkobierców użytkownika wieczystego, który posiadał to prawo w dniu 26 maja 1990 r., ale zmarł przed wejściem w życie powyższej ustawy, traktować na gruncie tej ustawy inaczej - gorzej - niż następców prawnych użytkownika wieczystego, którzy prawo to nabyli w drodze umowy kupna sprzedaży, czy w drodze spadku, po dniu wejścia w życie ustawy. W praktyce nabycie prawa użytkowania wieczystego przez omawiane kategorie następców prawnych mógł niekiedy dzielić stosunkowo krótki okres czasu. Gdyby zatem przyjąć rozumowanie wnoszącego skargę kasacyjną, to np. gdyby użytkownik wieczysty, który miał to prawo w dniu 26 maja 1990 r. zmarł w przededniu wejścia w życie ustawy z 26 lipca 2001 r. /tj. 23 października 2001 r./ to jego spadkobiercy - następcy prawni - nie mieliby prawa do roszczenia o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości, której stali się z mocy prawa - wstępując w miejsce spadkodawcy - użytkownikami wieczystymi, natomiast następcy prawnemu użytkownika wieczystego, który nabył to prawo w drodze dziedziczenia lub umowy następnego dnia po dniu wejścia w życie ustawy /25 października 2001 r./ roszczenie, o którym mowa - przysługiwałoby.

Z analizy przepisów ustawy z 26 lipca 2001 r. nie można w - ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyprowadzić wniosku, by zamiarem ustawodawcy było różnicowanie na gruncie omawianej ustawy sytuacji prawnej spadkobierców użytkownika wieczystego, /który prawo to posiadał w dacie początkowej określonej w ustawie/ tylko z uwagi na datę jego śmierci i wyeliminowanie spadkobierców, którzy prawo to nabyli wprawdzie po 26 maja 1990 r. ale przed 24 października 2001 r. /wejściem w życie ustawy z 26 lipca 2001 r./ z możliwości nabycia prawa własności nieruchomości w trybie powołanej ustawy.

W związku z tym za prawidłowy należy uznać pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w zaskarżonym wyroku, że spadkobierca osoby fizycznej, która w dacie 26 maja 1990 r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości określonej w ustawie /zmarłej przed dniem wejścia w życie ustawy/ będąc kontynuatorem jej praw w zakresie użytkowania wieczystego spełnia warunki do uzyskania przedmiotowego roszczenia, jeżeli w dacie wejścia w życie ustawy był użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości.

Tak więc zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odpowiada prawu.

Z powyższego wynika, że skarga kasacyjna wniesiona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W związku z tym w oparciu o art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.