Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 543/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 43
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 c,art. 123
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Izabela Paluszyńska ( spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi J. V. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r. , nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm. zwanej dalej k.p.a.), art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 10 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2016 roku, poz. 599 ze zm.; zwanej dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia Pana J. V. (dalej również jako skarżący, strona lub zobowiązany) na postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 09 lutego 2017 roku, nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. w dniu [...] listopada 2016 roku, od nr [...] do nr [...], postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. (dalej jako ZUS) prowadził postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Płatnik składek – J. V., nie dopełnił obowiązku określonego w art. 46 ust. 1 w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2016 poz. 963 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), w związku z czym decyzją z dnia 13 września 2016 r. nr [...] ZUS działając na podstawie art. 83 ust. 1 u.s.u.s. określił stronie wysokość zadłużenia z tytułu ww. składek w kwocie [...]zł.

Decyzja została nadana na adres skarżącego tj. os. P. [...], [...]. Przesyłka pocztowa została odebrana pod wyżej wskazanym adresem w dniu [...] października 2016 r. przez A. S., matkę skarżącego.

Następnie, w związku z nieuiszczeniem należności, ZUS wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...]

W celu wyegzekwowania zaległości wynikających z wystawionych tytułów wykonawczych w dniu 16 listopada 2016 roku dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej o nr [...] i [...] Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] grudnia 2016 roku. Prezsyłke odebrała A. S., wskazana jako pełnomocnik Skarżącego.

Pismem z dnia [...] grudnia 2016 roku Pan J. V., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego złożył zarzuty oraz wniósł o umorzenia postępowania, wstrzymanie postępowania do czasu rozpoznania zarzutów oraz doręczenie decyzji będącej podstawą wystawienia przedmiotowych tytułów egzekucyjnych.

Egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych zarzucono:

1. naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na wskazaniu jako podstawy prawnej obowiązku egzekucyjnego decyzji, która nie została nigdy doręczona zobowiązanemu, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy wydania tytułu wykonawczego;

2. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 109 § 1 w zw. z art. 180 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na wydaniu tytułów wykonawczych i wszczęcie postępowań egzekucyjnych w oparciu o decyzję, która nigdy nie została doręczona zobowiązanemu, a tym samym nie wywołuje ona skutków w obrocie prawnym i nie podlega egzekucji;

3. art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 130 § 1 w zw. z art. 180 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na wszczęciu postępowań egzekucyjnych mimo niedopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie decyzji niewykonalnej, która z uwagi na fakt jej niedoręczenia stronie, nie weszła do obrotu prawnego.

W uzasadnieniu podał, że decyzja z [...] września 2016r. nigdy nie została doręczona zobowiązanemu, nie weszła do obrotu prawnego, a przedmiotowy tytuł wykonawczy nie zawiera stwierdzenia, że obowiązek egzekucyjny nie jest wymagalny. Zdaniem Skarżącego prowadzenie egzekucji administracyjnej nie było dopuszczalne na podstawie decyzji nie wykonalnej, która nie weszła do obrotu prawnego i co do której nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. Dyrektor II Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w P. zawiesił od dnia 12.12.2016r. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z dnia [...].11.2016r.

Następnie Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 roku, nr [...] nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z dnia [...].11.2016r oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 10 u.p.e.a. nie były zasadne. Tytuły wykonawcze zostały wystawione zgodnie z obowiązującymi przepisami i zawierają wszystkie elementy enumeratywnie wymienione w art. 27 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu braku skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji z 13.09.2016r. organ podał, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 03 października 2016 roku. Decyzja ta została skierowana na aktualny adres zamieszkania J. V. i odebrana przez pełnoletniego domownika, Panią A. S.. Doręczenie nastąpiło zatem w zgodzie z art. 43 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organ podał, że określony w art. 43 k.p.a. sposób doręczenia opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru jako domownik adresata, która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania adresatowi oraz, że pismo zostało mu doręczone.

Organ podał, że zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p,e,a, nie był zasadny. Skarżący nie wykazał bowiem dowodów potwierdzających, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Nie był również zasadny zarzut odnoszący się do błędu co do osoby zobowiązanej. W tytułach wykonawczych prawidłowo określono dane identyfikacyjne zobowiązanego, jak również prawidłowo określono jego imię, nazwisko i adres.

Wobec czego decyzja z dnia [...] września 2016 roku, znak: [...] stanowiła podstawę wydania tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2016 roku.

Na powyższe postanowienie Pan J. V. wniósł zażalenie, żądając zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, a w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 34 § 1 w związku z art. 34 § 2 i art. 34 § 4 u.p.e.a, poprzez wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów bez uzyskania stanowiska wierzyciela, a ponadto naruszenie przysługujących zobowiązanemu praw poprzez uniemożliwienie ewentualnego zakwestionowania stanowiska wierzyciela w drodze zażalenia,

- art. 43 kpa, poprzez uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...], podczas gdy nie ustalono, czy spełnione zostały przesłanki warunkujące prawidłowe doręczenie zastępcze tej decyzji, w tym czy A. S. była pełnoletnim domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. oraz czy podjęła się ona oddania pisma adresatowi.

W uzasadnieniu podał, że wierzycielem w postępowaniach prowadzonych w niniejszej sprawie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. a organem egzekucyjnym jest Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i z uwagi na zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 10 i 4 u.p.e.a. istniał obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a a postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela nie zostało Skarżącemu doręczone. Nadto podtrzymał dotychczasowe stanowisko odnośnie braku skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji z [...].09.2016r. Organ nie ustalił bowiem, czy A. S. była dorosłym domownikiem i czy podjęła się ona oddania pisma adresatowi. Podał, że decyzja ta nie została w istocie nigdy przekazana zobowiązanemu a organ nie zbadał czy A. S. była osobą, która w chwili odbierania przesyłki zamieszkiwała wspólnie z zobowiązanym oraz dla której mieszkanie to stanowiło centrum działalności życiowej, czy była jedynie znajomą/krewną zobowiązanego aktualnie przebywającą w mieszkaniu w chwili doręczenia decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zarzutu braku uzyskania stanowiska wierzyciela organ podał, że w przedmiotowej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych występował w podwójnej roli wierzyciela i organu egzekucyjnego. Nie było więc obowiązku uzyskania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela.

Odnosząc się do zarzutu braku ustalenia prawidłowości doręczenia zastępczego decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych, organ odwoławczy stwierdził, że jest on całkowicie niezasadny, albowiem jak wynika z adnotacji zamieszczonych na wskazanym dokumencie przesyłka została doręczona pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi, tj. A. S., która potwierdziła ten fakt własnoręcznym podpisem. Dodał, że zarzut ten jest tym bardziej niezrozumiały gdyż pani S. jest matką zobowiązanego, mieszkającą pod tym samym adresem, o czym Skarżacy niewątpliwie powinien wiedzieć. Powyższy fakt jest Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych znany z urzędu, co potwierdzają składane przez panią S. dokumenty. Ze zgłoszenia ZUS ZZA z dnia [...] 2014 roku Pani A. S. urodzonej w dniu [...] roku wynika, że zamieszkuje ona w P., os. [...] [...], a więc w tym samym lokalu mieszkalnym, co zobowiązany. Z kolei z bazy danych ZUS PESEL-KEP wynikają imiona rodziców pana J. V.: A. i W., nazwisko ojca: [...] Pani A. F., po ustaniu związku małżeńskiego z W. F., w dniu [...] 2009 roku zawarła związek małżeński z E. S. i przyjęła nazwisko męża. Powyższe dane w sposób bezsprzeczny potwierdzają, że Pani A. S. jest matką Zobowiązanego i pełnoletnim domownikiem, a więc była uprawniona w myśl wskazanych wyżej przepisów do odbioru korespondencji kierowanej do Pana J. V..

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, J. V. reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając:

naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 43 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, iż doszło do skutecznego doręczenia zastępczego decyzji będącej podstawą wydania tytułów wykonawczych o numerach [...], podczas gdy nie ustalono czy A. S. - osoba, która odebrała w/w decyzję była pełnoletnim domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. oraz czy podjęła się oddania pisma adresatowi, a powoływanie się przez organ w zaskarżonym postanowieniu na dane dotyczące zamieszkania A. S. pochodzące z dokumentów datowanych na rok 2014 uznać należy za niewystarczające biorąc pod uwagę znaczny upływ czasu do chwili doręczania przedmiotowej decyzji;

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na nieuwzględnieniu zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji, a w konsekwencji brak umorzenia wszczętych postępowań egzekucyjnych, podczas gdy wydanie tytułów wykonawczych oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o decyzję, która nie została skarżącemu prawidłowo doręczona, a zatem nie weszła do obrotu prawnego i tym samym nie stanowi decyzji wykonalnej uznać należy za niedopuszczalne, co przesądza o zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów.

W uzasadnieniu Skarżący podał, że od 2014r., kiedy A. S. złożyła dokumenty w ZUS minęły ponad 3 lata, a w tak długim odstępie czasu mogła ona wielokrotnie zmieniać swoje miejsce zamieszkania, czego organ w żaden sposób nie zweryfikował. Mogła ona zatem jedynie przebywać w mieszkaniu Skarżącego w czasie doręczenia decyzji, co jest prawdopodobne tym bardziej, że jest matką Skarżącego. Jednakże w takim przypadku, zdaniem Skarżącego, nie można uznać, że A. S. była "dorosłym domownikiem" w rozumieniu art. 43 k.p.a., a doręczenie winno być dokonane zgodnie z art. 44 k.p.a. Skarżacy wskazał, że podstawą wszystkich podniesionych zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 10 u.p.e.a. był brak doręczenia decyzji będącą podstawą wydanych tytułów wykonawczych. Z uwagi na fakt, że nie doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego, decyzja stanowiąca podstawę wydania tytułów egzekucyjnych nigdy nie weszła do obrotu prawnego a zatem nie mogła wywołać żadnych skutków prawnych. Tym samym organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. winien był umorzyć postępowanie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Podał, że należy domniemywać, że wszystkie dane ze zgłoszenia A. S. do ZUS są aktualne, gdyż nie zgłosiła ona zmiany miejsca zamieszkania, do czego była zobowiązana. A. S. – matka zobowiązanego złożyła własnoręczny podpis na dowodzie doręczenia przesyłki , tym samym należało uznać, że zobowiązała się ona do doręczenia tej przesyłki adresatowi. Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że przebywająca w jego mieszkaniu matka nie była upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego, tym samym nie obalił domniemania skuteczności doręczenia decyzji ZUS-u dokonanej na podstawie art. 43 k.p.a. Wobec powyższego należało uznać, że decyzja, o której mowa weszła do obiegu prawnego i wywołała określone skutki prawne, w tym prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W zakresie tak określonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności, ani też nie doszło w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia.

W niniejszej sprawie podstawą zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] kwietnia 2017 r. były przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.").

Podstawy wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca wskazał w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. Zarzuty te stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu. Rola zarzutów sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć? ochronie adresata czynności, który to zarzut może by? wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęci postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego - o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).

Oznacza to, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela – jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem). Stad sąd nie może rozpoznać tych zarzutów skargi, które wykraczają poza zarzuty zgłoszone organowi I instancji.

Tryb rozpatrzenia zarzutów ustawodawca uregulował w art. 34 u.p.e.a. Istotnym elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o zgłoszeniu zarzutów przez zobowiązanego. W przypadku gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, przeprowadzenie postępowania przewidzianego w art. 34 § 1 u.p.e.a. jest nieuzasadnione, w takim przypadku zbędne jest uzyskiwanie – w drodze postanowienia zaskarżalnego zażaleniem – stanowiska wierzyciela (por. uchwała NSA z dnia 25.06.2007 r. I FPS 4/06) ze skutkiem w postaci obowiązku merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonego zarzutu przez organ egzekucyjny.

Zatem z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie organem egzekucyjnym i wierzycielem egzekwowanej należności był Zakład Ubezpieczeń Społecznych. zbędne było uruchomienie takiego trybu uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów a zarzuty ze skutkiem w postaci obowiązku merytorycznego rozpatrzenia ciąży na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych jako organie egzekucyjnym. (por. uchwała NSA z dnia 25.06.2007 r. I FPS 4/06)

Zgodnie z art. 83 c ust. 1 ustawy z dnia 13 pażdziernika 1998r. (t.j. Dz.U. 2017. 1178) dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisu o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem odwoławczym jest dyrektor izby administracji skarbowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zagadnieniem związania dyrektora izby skarbowej jako organu nadzoru i organu odwoławczego stanowiskiem dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń (wyroki: z dnia 22 lutego 2006 r., I FSK 614/05, z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, z dnia 17 czerwca 2009 r., II FSK 333/08 czy z dnia 30 września 2010 r., II FSK 795/09). W ostatnim z wymienionych, stanowiącym podsumowanie dotychczasowego dorobku orzeczniczego Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii, Sąd ten wywiódł, że mając na względzie art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), zgodnie z którym od postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela, wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego, zażalenie nie przysługuje, należy przyjąć, że stanowisko wierzyciela, którym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest wiążące dla dyrektora izby skarbowej jako organu nadzoru będącego jednocześnie organem odwoławczym. Zarówno w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, brak bowiem przepisu, który uprawniałby dyrektora izby skarbowej do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów, badania pod tym względem stanowiska wierzyciela oraz ingerowania w treść tego stanowiska. A zatem w przypadku, kiedy wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dyrektor izby skarbowej nie ma możliwości sprawdzenia merytorycznej zasadności stanowiska zajętego przez tego wierzyciela. Prawo do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych daje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego art. 134 i 135 p.p.s.a.w myśl których to przepisów sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135). Art. 83c ust. 2 u.s.u.s. ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwierającego normę ogólną; w takiej sytuacji pierwszeństwo stosowania ma przepis szczególny. Powyższe stanowisko potwierdzone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2015 r., II FSK 1522/13, gdzie wręcz uznano, że skoro od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że organ odwoławczy, jakim jest Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując zażalenie zobowiązanego mógł ocenić zasadność stanowiska wierzyciela, którym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc w sytuacji, gdy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie uznał zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej był tym stanowiskiem związany i nie miał możliwości oceny zasadności stanowiska wierzyciela.

Ograniczając się zatem do prawa do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego art. 134 i 135 p.p.s.a., Sąd nadmienia, że od czasu wydania powyższego wyroku NSA procedura sądowoadministracyjna zmieniła się na tyle, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Niemniej, zdaniem WSA nie odbiera ten zapis prawa do kontroli, o jakim mowa powyżej, gdyż jest to wyłączenie jedynie ze względu na ich incydentalność i możliwość ich kontroli w ramach kontroli postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. R. Hauser., M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, CH. BECK, W-wa 2015, s. 61).

Dlatego też Sąd skontrolował również postanowienie w zakresie zawierającym stanowisko wierzyciela i w ocenie WSA ustalenia we wskazanym zakresie prawa zostały dokonane w całokształcie materiału dowodowego, który ponadto zgromadzono i zbadano w sposób wyczerpujący.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący zgłosił zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 10 u.p.e.a .Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może by?:

1,. Wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku,

4. błąd co do osoby zobowiązanego,

10. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów okreśonych w art. 27 u.p.e.a.

Egzekucja administracyjna jest wszczynana przez organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.). W tytule tym wierzyciel wskazuje m.in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek, o czym stanowi art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Wystawione skarżącemu tytuły wykonawcze ww. wymogi spełniały. Zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. był więc nieuzasadniony. Skarżący nie wskazywał również na wykonanie lub umorzenie w całości albo części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie czy nieistnienie obowiązku, co uzasadniało stanowisko organu o niezasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W tytule wykonawczym wskazano Skarżącego z podaniem jego imienia, nazwiska, adresu, daty urodzenia, NT NIP i PESEL, czego Skarżący nie podważał. Zarzut z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. również więc był niezasadny.

Jak wynikało ze zgłoszenia zarzutów a następnie zażalenia i skargi zarzuty w niniejszej sprawie Skarżący sprowadzał do zakwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji z [...] września 2016r. stanowiącej podstawę przedmiotowych tytułów wykonawczych.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się m.in., ze dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 4.10.2012r., sygn. I S.A./GL 1706/11) oraz, że skuteczne doręczenie decyzji, wywołuje skutki prawne wynikające z obowiązujących przepisów. W dacie doręczenia decyzji – wchodzi ona do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21.01.2011r., I S.A. Łd 1112/10). Tym samym dopiero jednoznaczne stwierdzenie przez organ, że decyzja o stwierdzeniu wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek z [...] września 2016r. weszła do obrotu prawnego daje podstawę do wystawienia na jej podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.

W przedmiotowej sprawie organ wskazał, że decyzja ZUS z [...] września 2016r. weszła do obrotu prawnego – doręczona bowiem została w trybie art. 43 k.p.a., które to doręczenie stosuje się na mocy art. 123 u.s.u.s do tego typu decyzji.

Organ wyjaśnił, że A. S., która odebrała decyzję z [...] września 2016r. jest matką zobowiązanego, zamieszkującą w tym samym lokalu co skarżący. ZUS ustalił powyższe w oparciu o dane znajdujące się w jego rejestrach tj. wg danych zadeklarowanych przez panią S. . Ze zgłoszenia ZUS ZZA z dnia 28 lipca 2014 roku Pani A. S. urodzonej w dniu [...] roku wynika, że zamieszkuje ona w P., os. [...] [...], a więc w tym samym lokalu mieszkalnym, co zobowiązany. Bezspornym jest fakt, że pani S. jest matką zobowiązanego. Z danych ZUS PESEL-KEP wynikają imiona rodziców pana J. V.: A. i W., nazwisko ojca: F. Pani A. F., po ustaniu związku małżeńskiego z W. F., w dniu [...] 2009 roku zawarła związek małżeński z E. S. i przyjęła nazwisko męża. Powyższe dane w sposób bezsprzeczny potwierdzają, że Pani A. S. jest matką Zobowiązanego i pełnoletnim domownikiem, a więc była uprawniona w myśl wskazanych wyżej przepisów do odbioru korespondencji kierowanej do Pana J. V..

Dodać należy, że stosownie do art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Doręczenie zastępcze może być dokonane tylko z zachowaniem kilku wymienionych w art. 43 przesłanek występujących łącznie. Po pierwsze, adresat jest nieobecny w lokalu mieszkalnym i jest to nieobecność w czasie samego doręczenia pisma; doręczenie będzie nieprawidłowe, jeżeli wiadomo, że adresat nie przebywa w tym lokalu i nie miało miejsca uchylenie się od obowiązku nałożonego przepisem art. 41 (por. wyrok NSA z 14 lutego 1992 r., sygn. SA/Wr 19/92, Legalis). Po drugie, pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem pełnoletnie osoby wymienione w przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tzn. domownik, sąsiad, dozorca domu. Po trzecie, osoby te zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi. W tezie wyroku NSA z 22.3.2000 r., I SA/Lu 1731/98 (Legalis). W ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie(por. wyrok NSA z 20.10.2016 r., II OSK 55/15, CBOSA).

Pomocne w ustaleniu desygnatów pojęcia "domownik" jest dokonanie przeglądu orzecznictwa sądów powszechnych i administracyjnych dotyczącego tej materii. Dla uznania danej osoby za domownika nie jest konieczne to, by osoba ta była zameldowana w mieszkaniu adresata pisma (por. wyr. NSA w Katowicach z 26.2.1997 r., SA/Ka 2279/95, Legalis; wyr. WSA w Szczecinie z 22.4.2015 r., I SA/Sz 1494/14, CBOSA). Według poglądu wyrażanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego status domowników adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami, nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu.

Z kolei NSA w Katowicach w postanowieniu z dnia 28.2.1996 r. (SA/Ka 2074/95, Legalis) dokonał określenia pojęcia domownika w dość szeroki sposób. W myśl powyższego postanowienia, ponieważ pojęciu domownika, zawartemu w art. 43 k.p.a. ustawodawca nie nadał żadnego specyficznego znaczenia, zatem zgodnie z wykładnią językową należy przypisać mu takie znaczenie, jakie ma w języku potocznym. Przy czym nie jest konieczne to, by osoba ta prowadziła z adresatem wspólne gospodarstwo domowe, jak również to, by osoba ta została upoważniona przez adresata do odbioru adresowanej do niego korespondencji. W jednym ze swoich wyroków NSA wskazał, że wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 KPA, jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest, jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe (por. szerzej wyr. NSA z 15.7.2014 r., I GSK 58/13, CBOISA).

W przedmiotowej sprawie ze zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji z [...] września 2016r. wynika, że przesyłka w dniu [...].10.2016r. została odebrana przez pełnoletniego domownika A. S., która podjęła się oddania przesyłki adresatowi a zawiadomienie o doręczeniu przesyłki umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. A. S. własnoręcznie podpisała odbiór przesyłki w trybie opisanym wyżej. Okoliczności te wskazują na prawidłowość dokonania doręczenia zgodnie z art. 43 kpa.

Należy podkreślić, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się bowiem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma (w tym wypadku matka) i która podpisała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz nadto, że pismo to zostało mu doręczone.

Opisane doręczenie zastępcze stwarza domniemanie doręczenia decyzji w dniu wskazanym na druku potwierdzenia doręczenia przesyłki. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej (zob. np. wyrok NSA z 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95, LEX nr 26708).

W niniejszej sprawie skarżący w zarzutach nie kwestionuje faktu doręczenia decyzji, wskazując jedynie, że doręczenie nie nastąpiło w sposób prawidłowy, gdyż organ nie ustalił czy jego matka była w chwili doręczania decyzji dorosłym domownikiem. Przypomnieć jednak należy, że w przypadku doręczenia pisma w trybie art. 43 k.p.a. datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Datą doręczenia nie jest dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez te osoby.

W przedmiotowej sprawie Skarżący nie obalił domniemania doręczenia. W skardze przyznał, że A. S. jest jego matką. Jest też osobą dorosłą. Nie udowodnił, że nie ona odebrała przesyłkę, nie była ona upoważniona do odbioru przesyłki czy też w dniu odbioru przesyłki nie była dorosłym domownikiem. Zarzucanie organowi, że ustalił dane dotyczące zamieszkiwania A. S. na podstawie dokumentów z 2014r. nie jest udowodnieniem, że w dniu doręczenia przesyłki matka Skarżącego nie była dorosłym domownikiem. A na tym etapie to na Skarżącym ciążył ciężar obalenia domniemania prawidłowego doręczenia, z czego nie wskazując nawet, że jego matka nie mieszkała z nim w dacie odbioru przesyłki, się nie wywiązał. Skarżący podawał jedynie, że jego matka "mogła wielokrotnie zmieniać swoje miejsce pobytu", "mogła w jego mieszkaniu tylko przebywać", co wskazuje, że sam jedynie sugerował zajście takich okoliczności a ich nie stwierdzał. W sytuacji kiedy on sam nie kwestionuje faktu bycia dorosłym domownikiem przez matkę a jedynie sugeruje, że może nim nie była - domniemanie prawidłowego doręczenia w trybie art. 43 kpa nie zostało przez Skarżącego obalone. Organ miał obowiązek ustalić, czy spełnione zostały warunki z art. 43 kpa, co uczynił a Skarżący winien udowodnić, że okoliczności wynikające z adnotacji na zwrotnym poświadczeniu odbioru nie są zgodne ze stanem faktycznym, czego nie udowodnił, starając się przerzucić własne obowiązki na organ.

Mając powyższe na względzie zgodzić się trzeba z ustaleniami organu, które w sposób uzasadniony i prawidłowy przyjęły, ze decyzja z dnia [...] września 2016 r. została doręczona w trybie art. 43 kpa z zachowaniem wymogów w nim wskazanych. Nie miał więc racji Skarżący twierdząc, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego, albowiem zgodnie z adnotacją na blankiecie odbioru decyzji, przesyłkę z decyzją odebrała jego matka wspólnie z nim zamieszkująca i zobowiązała się do oddania pisma Skarżącemu o czym umieszczono zawiadomienie w skrzynce oddawczej.

Organ więc słusznie uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów ani umorzenia postępowania na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a

Mając na względzie całość powyższych rozważań na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.