Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 41/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
658
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Teza: 1. Osoba posiadająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych jest uprawniona do złożenia do właściwego kierownika urzędu stanu cywilnego wniosku o wydanie odpisu skróconego jej aktu urodzenia (art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i 44 ust. 1 pkt 1 p.a.s.c.) oraz, że osobie tej przysługuje kompetencja do złożenia wniosku o wykonanie fotokopii jej aktu urodzenia, w trybie art. 130 ust. 5 p.a.s.c.

2. Dokonanie wskazanych czynności nie wymaga zgody ani potwierdzenia  przedstawiciela ustawowego takiej osoby.

TEZY

1. Osoba posiadająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych jest uprawniona do złożenia do właściwego kierownika urzędu stanu cywilnego wniosku o wydanie odpisu skróconego jej aktu urodzenia (art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i 44 ust. 1 pkt 1 p.a.s.c.) oraz, że osobie tej przysługuje kompetencja do złożenia wniosku o wykonanie fotokopii jej aktu urodzenia, w trybie art. 130 ust. 5 p.a.s.c.

2. Dokonanie wskazanych czynności nie wymaga zgody ani potwierdzenia  przedstawiciela ustawowego takiej osoby.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi T.R. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w przedmiocie wydania kserokopii aktu urodzenia I. zobowiązuje Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego do załatwienia wniosku skarżącego T.R. z dnia [...] r. o wydanie kopii aktu urodzenia - w terminie 7 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny, V. zasądza od Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego na rzecz skarżącego T.R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. T.R. (ur. [...] kwietnia 2001 r.) w dniu 3 marca 2016 r. wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego o przesłanie na jego adres pocztowy kserokopii lub fotokopii jego aktu urodzenia. Wniosek złożył pocztą elektroniczną, z podpisem elektronicznym. Jednocześnie złożył oświadczenie o rezygnacji z doręczania mu pism drogą elektroniczną.

Dnia 4 marca 2016 r. organ, za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do T.R. z wezwaniem do usunięcia braku formalnego wniosku o wydanie kopii aktu stanu cywilnego przez złożenie wniosku podpisanego przez jego ustawowego przedstawiciela, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W tym samym terminie organ wystosował wezwanie skierowane do strony za pośrednictwem poczty, które doręczono w dniu 15 marca 2016 r.

T.R. złożył do Wojewody skargę na działanie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej k.p.a.) w zakresie dotyczącym wniosku.

Następnie złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w zakresie wydania mu kopii aktu urodzenia. Zażalenie to, postanowieniem Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r., zostało uwzględnione.

2. W dniu 7 kwietnia 2016 r. (data nadania) T.R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego żądając:

- zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie kopii jego aktu urodzenia,

- stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- wymierzenia organowi grzywny w wysokości 200 złotych,

- zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że wezwanie do podpisania wniosku przez przedstawiciela ustawowego jest oczywiście bezzasadne. Art. 30 § 1 k.p.a. nakazuje oceniać zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron (czyli zgodnie z art. 28 k.p.a. - każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek) według przepisów prawa cywilnego.

Skarżący jest osobą, która posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych. W związku z czym, może dokonywać samodzielnie wszelkich niezobowiązujących lub niepowodujących rozporządzania mieniem czynności prawnych (art. 17 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 380; dalej k.c.), o ile ustawa nie stanowi inaczej. Dokonanie przez niego czynności prawnej rozporządzającej lub zobowiązującej, co do zasady wymaga od niego uzyskania zgody przedstawiciela ustawowego, o ile nie zachodzą ustawowe wyjątki (art. 17 w zw. z art. 20-22 k.c.)

W ocenie skarżącego czynność prawna zawnioskowania o wysłanie kopii aktu stanu cywilnego nie jest czynnością zobowiązującą lub rozporządzającą. Nie istnieje też inny przepis, który wymagałby co do jej ważności zgody przedstawiciela ustawowego (art. 19 k.c.).

3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie toku instancji, tj. nie złożenie zażalenia w trybie art. 37 k.p.a., ewentualnie zaś o jej oddalenie, wskazując, że organ nie miał obowiązku podjęcia czynności, bowiem wniosek złożony przez skarżącego obarczony był brakiem formalnym, tj. złożony został przez osobę niepełnoletnią, posiadającą ograniczoną zdolność do czynności prawnych, niezdolną do samodzielnego występowania w toku postępowania administracyjnego.

Organ wskazał, że Wojewoda uznał skargę T.R. za słuszną bowiem uznał, że choć wnioskodawca ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych to formułowane przez niego podania (wniosek i skarga) są spójne i logiczne. Z tego względu, a także mając na uwadze fakt, że czynność ta immanentnie związana jest z jego osobą oraz że dotyczy to czynności materialno-technicznej, z którą nie jest związane zaciągnięcie zobowiązania lub rozporządzenie prawem, w ocenie Wojewody, był on uprawniony do złożenia przedmiotowego wniosku bez zgody przedstawiciela ustawowego.

Tymczasem zdaniem organu bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce. W stanie faktycznym objętym skargą, strona przeciwna wezwała skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku.

Wydanie (przesłanie) fotokopii aktu urodzenia jest czynnością materialno-techniczną. Materię dotyczącą wydawania kopii aktów stanu cywilnego reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1741 ze zm., dalej p.a.s.c.). Na mocy art. 45 p.a.s.c. odpis aktu stanu cywilnego i zaświadczenie o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby wydaje się osobie, której akt dotyczy, lub jej małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu, rodzeństwu, przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi (...). Równocześnie w art. 130 ust. 5 p.a.s.c. wskazano, że osobie uprawnionej do otrzymania odpisu można umożliwić nieodpłatnie wykonanie fotokopii aktu stanu cywilnego sporządzonego w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli jej wykonanie nie zagraża trwałości księgi i zawartych w niej aktów stanu cywilnego. Fotokopia aktu stanu cywilnego nie ma mocy dokumentu urzędowego.

Organ wskazał, że przepisy cytowanej ustawy nie zawierają przepisów dotyczących zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych stron. Z tego względu należy odwołać się do reguł kodeksowych, na co wskazuje art. 12 ust. 1 p.a.s.c. Pomimo, że wniosek skarżącego załatwiony mógłby być w drodze czynności materialno-technicznej (wydanie fotokopii) a nie decyzji administracyjnej, to przepisy k.p.a. będą odnosić się do przedmiotowego stanu faktycznego.

Organ podkreślił, że kodeks nie wypowiada się w kwestii dokonywania czynności prawnych przez osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych. Zdaniem organu z treści art. 45 p.a.s.c. należy wnosić, iż jeżeli osoba wymieniona w akcie nie ma zdolności do czynności prawnych, to uprawnionym do otrzymania odpisu aktu urodzenia jest wyłącznie jej przedstawiciel ustawowy.

Organ wskazał, że w sprawie skarżący domaga się fotokopii aktu, nie mniej treść fotokopii jest taka sama jak odpisu aktu stanu cywilnego, co uzasadnia zastosowanie art. 45 p.a.s.c.

4. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2016 r. T.R. wskazał, że pogląd strony przeciwnej, że skarga podlega odrzuceniu z przyczyn formalnych, ze względu na niewyczerpanie środków zaskarżenia jest nietrafny, bowiem już w skardze skarżący podkreślał, że w trybie art. 37 § 1 k.p.a. złożył dnia 5 kwietnia 2016 r. zażalenie na bezczynność strony przeciwnej do Wojewody, czym wypełnił obowiązek wyrażony w art. 52 § 1 p.p.s.a.

W odniesieniu do meritum sprawy podkreślił, że wniosek o przesłanie kserokopii aktu stanu cywilnego nie jest czynnością rozporządzającą ani też zobowiązująca, w związku z czym - na podstawie art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 k.c. skarżący ma prawo dokonać jej samodzielnie, jako osoba, której akt dotyczy w rozumieniu art. 45 p.a.s.c.

Zaznaczył, że do chwili obecnej organ – mimo postanowienia Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r. - nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku i nie zrealizował dyrektyw wiążącego ją aktu organu wyższego stopnia.

Wskazał, że w jego ocenie wymierzenie stronie przeciwnej grzywny w kwocie trzystu złotych spełni funkcję dyscyplinującą i represyjną, a w konsekwencji zapobiegnie podobnym zjawiskom w przyszłości. Wbrew twierdzeniu organu, zakres przedmiotowy art. 149 § 1 p.p.s.a. obejmuje niniejszą sprawę, bowiem wydanie kserokopii jest bowiem czynnością faktyczną właściwego kierownika urzędu stanu cywilnego, która zawiera się w rozumieniu art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., jako uprawnienie wynikające z przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie – sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Stosownie zaś do § 2 cytowanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6 p.p.s.a.

6. Na wstępie zbadać należało, czy skarga złożona przez skarżacego spełniła niezbędne wymogi formalne umożliwiające merytoryczne jej rozpoznanie. Zasadniczym warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

Powyższy wymóg dotyczy również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie ma przy tym znaczenia to, czy zażalenie takie zostało rozpatrzone oraz jakie stanowisko zajął w sprawie organ wyższego stopnia.

Jak wynika z akt sprawy skarżący w rozpoznawanej sprawie dopełnił wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed złożeniem skargi, składając do Wojewody zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. na bezczynność kontrolowanego w niniejszej sprawie postępowania.

7. Kwestie legitymacji do wniesienia wskazanego zażalenia oraz legitymacji skargowej pozostają w ścisłym związku z meritum skargi. Przed omówieniem tej kwestii należy zaznaczyć, że kwalifikacja żądania skargi pozostaje w związku z doktrynalną charakterystyką bezczynności organu. O bezczynności mowa jest bowiem w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z bezczynnością mamy do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zgodnie z powoływanym wyżej art. 45 p.a.s.c. odpis aktu stanu cywilnego i zaświadczenie o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby wydaje się osobie, której akt dotyczy, lub jej małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu, rodzeństwu, przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi, osobie, która wykaże w tym interes prawny, sądowi, prokuratorowi, organizacjom społecznym, jeżeli jest to zgodne z ich celem statutowym i przemawia za tym interes społeczny, oraz organom administracji publicznej, jeżeli jest to konieczne do realizacji ich ustawowych zadań.

Zgodnie zaś z art. 130 ust. 5 p.a.s.c. osobie uprawnionej do otrzymania odpisu można umożliwić nieodpłatnie wykonanie fotokopii aktu stanu cywilnego sporządzonego w księdze stanu cywilnego prowadzonej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli jej wykonanie nie zagraża trwałości księgi i zawartych w niej aktów stanu cywilnego. Fotokopia aktu stanu cywilnego nie ma mocy dokumentu urzędowego.

8. Odnosząc się do zasadniczego zagadnienia prawnego sprawy to jest zdolności skarżącego do samodzielnego występowania w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wydanie mu kopii jego aktu urodzenia należy wskazać, że uprawnienia osoby posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych w postępowaniu administracyjnym przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego nie jest odrębnie uregulowana. Przepisy ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego odsyłają w sprawach tam nieuregulowanych do kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym odesłanie te jest bezpośrednie. Z kolei przepisy kodeksowe, zgodnie z art. 30 § 1 k.p.a. nakazują oceniać zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron według przepisów prawa cywilnego.

Takie rozwiązanie powoduje pewne kłopoty zakresowe, gdyż kluczowe pojęcia "czynności zobowiązującej" oraz "czynności rozporządzającej" nie są konstrukcjami prawa administracyjnego. Podstawowy problem dotyczy jednak wątpliwości, czy pojęcia zdolności prawnej i co za tym idzie zdolności do czynności prawnych mają charakter jednolity, czy też podlega relatywizacji w poszczególnych dziedzinach prawa. Przyjmuje się, że, ocena zdolności administracyjnoprawnej w postępowaniu administracyjnym powinna być dokonywana w oparciu o przepisy prawa cywilnego, przy jednoczesnym dopuszczeniu możliwości przyznania tej zdolności innym podmiotom na podstawie norm prawa administracyjnego (por. A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, SIP LEX, teza II.1. do art. 30)

Nie ma też zgodności, co do kryteriów oceny zdolności do czynności prawnej w postępowaniu administracyjnym. Wedle pierwszego ze stanowisk skoro zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej jest pochodną jej statusu prawnego, to wyłącznie ten czynnik, a nie jej cechy psychofizyczne, decyduje o jej posiadaniu. Dlatego ocena skuteczności czynności procesowych, które podejmowałaby w postępowaniu osoba pozbawiona pełnej zdolności do czynności prawnych nie może być uzależniona od stwierdzenia, czy były one dokonywane z mniejszym lub większym rozeznaniem (por. M. Romańska [w:] A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, SIP LEX, teza 2 do art. 30).

Większość komentatorów, jak i judykatura hołdują jednak zapatrywaniu wyrażonemu w wyroku NSA w Warszawie z dnia 14 lutego 1984 r., (II SA 1811/83, RNGA 1984, nr 20, s. 46 z glosą A. Jaroszyńskiego) zgodnie, z którym nie ma prawnego wymogu, by kurator osoby częściowo ubezwłasnowolnionej brał udział w każdym postępowaniu administracyjnym, w którym osoba ta jest stroną. Za niezbędny natomiast, wedle tego stanowiska, należy uznać udział kuratora w postępowaniu, gdy działanie samej strony jest nieudolne, a zwłaszcza gdy argumentacja strony wskazuje, że nie zdaje sobie ona w pełni sprawy z celu i skutków prowadzonego postępowania (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., SIP LEX, teza 4 do art. 30; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 200 i 201; P. Gołaszewski i K. Wąsowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2014, s. 138, R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 207; por. również wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2008 r., II SA/Bd 39/08, dostępne, tak jak niżej powołano orzeczenia sądów administracyjnych, na stronie internetowej NSA).

9. Judykatura nie odnotowała dotychczas przypadku sporu dotyczącego zdolności do czynności prawnych osoby małoletniej jednak rozwiązania wypracowane na gruncie spraw dotyczących osób częściowo ubezwłasnowolnionych mogą zostać uznane z racji podobieństwa stanu prawnego. Mianowicie w odniesieniu do obu wymienionych typów ograniczenia zdolności do czynności prawnych osób fizycznych, zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (art. 17 do 22) ich pełna kompetencja w szczególności:

- dokonywanie czynności prawnych niemających charakteru czynności zobowiązujących lub rozporządzających,

- zawieranie umów należących do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego,

- nawiązywanie, bez zgody przedstawiciela ustawowego, stosunku pracy oraz dokonywanie czynności prawnych, które jej dotyczą,

- rozporządzanie, bez zgody przedstawiciela ustawowego swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.

W tych sprawach czynności prawne osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych nie wymagają potwierdzenia przedstawiciela ustawowego i osoby takie mają pełną zdolność procesową, tzn. zdolność do podejmowania wszystkich czynności procesowych. Wskazuje się bowiem trafnie, że ograniczenie odnosi się nie do zakresu czynności procesowych, jakie może podejmować taka osoba, ale do zakresu spraw, w których zdolność procesowa jest jej przyznana (por. A. Matan, Kodeks..., op cit., teza II.1. do art. 30).

10. W rozważanej sprawie wniosek dotyczy wydania fotokopii aktu urodzenia osoby posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Czynność ta mieści się w zakresie kompetencyjnej samodzielności takiej osoby gdyż nie jest czynnością rozporządzającą ani też zobowiązująca. Przez czynność prawną rozporządzającą należy bowiem rozumieć taką czynność, której celem i bezpośrednim skutkiem jest przeniesienie, obciążenie, albo zniesienie prawa majątkowego, natomiast czynność prawna zobowiązująca polega na powiększeniu pasywów osoby dokonującej tej czynności.

Dokonanie tej czynności, jak i jej realizacja przez organ w postaci czynności materialnotechnicznej nie wpływa w żadnym zakresie na prawa i zobowiązania strony, także w odniesieniu do jej sytuacji administracyjnoprawnej. Kontrolowane postępowanie nie spełnia cech klasycznej konkretyzacji stosunku prawnego łączącego strony, nie ma też w nim mowy o wyrażeniu przez stronę stanowiska w takiej sytuacji, gdy przepisy prawa przewidują nałożenie na daną osobę obowiązku, skierowania do niej nakazu lub zakazu albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (w takiej sytuacji udział przedstawiciela ustawowego albo kuratora byłby obowiązkowy, por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 stycznia 2013 r., III AUa 841/12, LEX nr 1282790 oraz postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2013 r., IV SA/Gl 1417/11; WSA we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2014 r., IV SA/Wr 147/14 i WSA w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2016 r., II SA/Rz 68/16).

W sprawie nie ma też wątpliwości co do rozeznania strony w swojej sytuacji prawnej, o czym świadczy wniosek i pisma procesowe składane w toku postępowania administracyjnego i sądowego.

11. Istotnych argumentem na rzecz przyznania stronie kompetencji dostarcza również wnioskowanie redukujące. Jeśli rozpatrywany przypadek uznać za wymagający działania (potwierdzenia) przedstawiciela ustawowego trudno byłoby znaleźć jakikolwiek inny przykład możliwości samodzielnego działania osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnej w prawie administracyjnym. Oznaczałoby to niedopuszczalne zrównanie jej z sytuacja osoby całkowicie pozbawionej zdolności do czynności prawych.

Wbrew twierdzeniu organu art. 45 p.a.s.c. nie modyfikuje regulacji kodeksowej, nie dostarcza też ku temu argumentów. Kontekst korzystania z kompetencji w danej sprawie wyznacza zakres umocowania danej osoby wyznaczony przepisami kodeksu postępowania cywilnego oraz kodeksu cywilnego. Ten zaś kontekst mieści się w zakresie zastosowania art. 20 do 23 k.c.

Warto zwrócić uwagę, że modyfikację zawiera natomiast art. 67 ust. 7 p.a.s.c., zgodnie z którym na wniosek dziecka po osiągnięciu przez nie pełnoletności wydaje się odpis zupełny dotychczasowego aktu urodzenia wraz z dokumentami z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, w formie dokumentu elektronicznego, kopii lub wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego. Z przepisu tego a contrario należy wnosić, że wnioski dotyczące odpisów skróconych podlegają ogólnej regulacji.

Z tych względów należy uznać, że osoba posiadająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych jest uprawniona do złożenia do właściwego kierownika urzędu stanu cywilnego wniosku o wydanie odpisu skróconego jej aktu urodzenia (art. 30 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i 44 ust. 1 pkt 1 p.a.s.c.) oraz, że osobie tej przysługuje kompetencja do złożenia wniosku o wykonanie fotokopii jej aktu urodzenia, w trybie art. 130 ust. 5 p.a.s.c.

Dokonanie wskazanych czynności nie wymaga zgody ani potwierdzenia przedstawiciela ustawowego takiej osoby.

Skoro stronie przysługiwała samodzielna kompetencja do dokonania rozważanej czynności zgodnie z wyżej przedstawionymi uwagami (por. pkt 8 niniejszego uzasadnienia) w takim samym zakresie posiadała ona również zdolność procesową w postępowaniu administracyjnym (wniesienie zażalenia) oraz postępowaniu sądowym (wniesienie skargi, pisma procesowe).

12. Z tych względów na podstawie art. 149 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. skargę należało uwzględnić, i na tej podstawie zobowiązać organ do załatwienia wniosku w zakreślonym terminie (pkt I wyroku).

Wyjaśnić należy, że zastosowanie przepisu art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego.

Oceniając stan faktyczny sprawy w odniesieniu do przesłanek art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd uznał, że w sprawie zachodziła bezczynność (pkt II) co pozostaje w bezpośrednim związku z nakazem zawartym w pkt I wyroku.

Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa (pkt III wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 a p.p.s.a., jest bowiem taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

W sprawie brak było tego typu przesłanek. Niedokonanie przez organ czynności nie miało bowiem cech lekceważącego traktowania obowiązków wynikających z prawa materialnego czy umyślnej obstrukcji, lecz wynikało ze sporu interpretacyjnego o skomplikowanej pod względem prawnym naturze.

Z tych samych powodów Sąd nie znalazł podstaw do wymierzania organowi z urzędu grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt IV wyroku) uznając, że uchybienie jest pierwszym przypadkiem bezczynności organu i samo stwierdzenie tej cechy oraz obciążenie organu kosztami postępowania będzie wystarczającą gwarancją realizacji praw jednostek w przyszłości.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. (pkt V wyroku).