Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 386/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska-Matela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpoznaniu odwołania S. Z. od decyzji Burmistrza Miasta D. z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej – orzekło:

1. uchylić ww. decyzję organu I instancji w całości,

2. Zmienić decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. znak: [...] z [...] sierpnia 2019 r. w części dotyczącej ustalenia miesięcznej odpłatności za pobyt S. Z. w Domu Pomocy Społecznej ("DPS"), ul. [...], [...], w ten sposób, że:

a) ustalić miesięczną opłatę za pobyt S. Z. na kwotę [...]zł miesięcznie, do ponoszenia której zobowiązany jest mieszkaniec domu – S. Z.;

b) ustalić miesięczną opłatę za pobyt S. Z. na kwotę [...]zł miesięcznie, do ponoszenia której zobowiązana jest Gmina D.;

3. Niniejsza decyzja wywołuje skutki prawne od dnia, w którym stanie się ostateczna.

Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną wyżej decyzją z [...] grudnia 2019 r. Burmistrz Miasta D. (dalej też jako "Burmistrz" lub "organ I instancji") – zastępowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (zwanego też dalej "Kierownikiem MOPS") – orzekł:

1. Zmienić decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. znak: [...] z [...] sierpnia 2019 r. w części dotyczącej ustalenia miesięcznej odpłatności za pobyt S. Z. w Domu Pomocy Społecznej, ul. [...], [...], w ten sposób, że:

a) ustalić od dnia 01 listopada 2019 r. miesięczną opłatę za pobyt S. Z. na kwotę [...]zł miesięcznie, do ponoszenia której zobowiązany jest mieszkaniec domu – S. Z.

b) ustalić od dnia 01 listopada 2019 r. miesięczną opłatę za pobyt S. Z. na kwotę [...]zł miesięcznie, do ponoszenia której zobowiązana jest Gmina D..

2. Nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na wyjątkowo ważny interes Strony.

W odwołaniu od opisanej decyzji Burmistrza z [...] grudnia 2019 r. S. Z. (dalej też jako "Skarżący") zarzucił tej decyzji naruszenie art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (w skrócie "u.p.s.") przez to, że przy obliczeniu dochodu niesłusznie doliczono świadczenie 500+ na osobę niepełnosprawną, chociaż w przypadku dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 i 4 na potrzeby ustalania prawa do świadczenia pieniężnego oraz opłaty wnoszonej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, w dochodzie osoby lub rodziny nie uwzględnia się świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Uchylając decyzję Burmistrza z [...] grudnia 2019 r. (omyłkowo datowaną przez SKO na [...] grudnia "2020 r.") i orzekając co do istoty sprawy – przywołaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2020 r. – SKO, przedstawiwszy szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczywszy odnośne przepisy ustawy o pomocy społecznej, wskazało, że zasady wnoszenia opłaty za pobyt w DPS, określone [zostały] w art. 60 i 61 u.p.s., a także sposób obliczania dochodu oraz kryterium dochodowego na potrzeby spraw z zakresu pomocy społecznej, zawarte zostały w art. 8 ust. 1-13 u.p.s.

W ocenie SKO pierwszą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest prawidłowe ustalenie dochodu. Skarżący w odwołaniu podniósł, że dochód wzrósł o 500 zł dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej do dochodu nie wlicza się świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, zgodnie z art. 8 ust. 4a. Odnosząc się do tego twierdzenia, organ II instancji wskazał, że w myśl ww. przepisu w przypadku dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 i 4 na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego oraz opłaty wnoszonej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, w dochodzie osoby lub rodziny nie uwzględnia się świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622; zwaną dalej "ustawą o świadczeniu uzupełniającym", w skrócie "u.ś.u."). W art. 61 ust. 2 u.p.s. ustawodawca określił natomiast granice obciążenia poszczególnych grup podmiotów odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej – mieszkańca domu (pkt 1), jego małżonka, zstępnych lub wstępnych (pkt 2) oraz gminy, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (pkt 3). Przepis ust. 2 ma funkcję ochronną, gdyż nie pozwala na bezwzględne żądanie całości opłaty od mieszkańca, którego dochody własne odbiegają od średniego kosztu utrzymania mieszkańca DPS. Jeżeli kwota odpowiadająca 70% dochodu własnego mieszkańca nie pokrywa pełnej opłaty za pobyt w DPS, następuje ustalenie podmiotów zobowiązanych do jej uiszczenia z kręgu wskazanego w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.. Zatem, zdaniem SKO, gdyby wolą ustawodawcy było wyłączenie również w art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s., z pewnością ustawodawca dałby temu wyraźny wyraz, jednakże w dodanym ust. 4a art. 8 wyłączono z wliczenia do dochodu świadczenie uzupełniające tylko zgodnie z przepisem art. 61 ust. 2 pkt 2 (małżonek, zstępni przed wstępnymi). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy, SKO wskazało, że zgodnie z zaświadczeniem z ZUS, od 01 października 2019 r. S. Z. ma wypłacane świadczenie uzupełniające w wysokości [...] zł, w wyniku czego od tej daty zmieniła się wysokość jego dochodu. Organ II instancji raz jeszcze podkreślił, że owo świadczenie uzupełniające nie jest wliczane do dochodu jedynie do ustalenia świadczenia pieniężnego oraz opłaty wnoszonej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 w u.p.s. (opłaty za pobyt w DPS przez małżonka, wstępnych i zstępnych osoby uprawnionej do świadczenia). Tym samym świadczenie uzupełniające otrzymane przez mieszkańca będzie podlegało wliczeniu do dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej i skutkuje koniecznością wydania decyzji o zmianie dotychczasowej wysokości opłaty za pobyt w tej placówce. W konsekwencji SKO nie znalazło podstaw, aby zakwestionować sposób wyliczenia dochodu przez organ I instancji.

Zarazem jednak SKO zastrzegło, że drugą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest data, od kiedy Skarżącemu należy ustalić wyższą odpłatność za pobyt w DPS, na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Odmiennie niż organ I instancji, skład orzekający SKO podzielił tę linię orzecznictwa sądów administracyjnych, która przyjmuje, że zmiana decyzji na niekorzyść świadczeniobiorcy w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. nie może nastąpić z mocą wsteczną. Przepis ten umożliwia zatem zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym. Wydanie zatem przez organ na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzji konstytutywnej oznacza, że kształtuje ona na nowo zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji orzekającej o utracie prawa lub zmianie dotychczas pobieranego świadczenia, czy kształtującej odmiennie nałożony obowiązek. Zatem, według SKO, organ I instancji w niniejszej sprawie nie mógł orzec na niekorzyść Skarżącego o odpłatności za okres już zrealizowany, tj. za listopad 2019 r. W konsekwencji błędnie dokonana wykładnia art. 106 ust. 5 u.p.s. doprowadziła do nieuprawnionej na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej zmiany decyzji na niekorzyść Skarżącego z mocą wsteczną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. Z. zarzucił wyżej opisanej decyzji SKO naruszenie art. 9 u.ś.u. i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że: "Zgodnie z obowiązującym prawem jak również na spotkaniu w Tarnowskich Górach w dniu 29.02.2020 r. Pan Prezydent Duda oświadczył, że 500+ dla niepełnosprawnych nie podlega żadnym potrąceniom jak również tzw. trzynasta emerytura i żaden urząd i inne instytucje nie mają prawa do potrąceń oraz doliczania do dochodu osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Ja uważam wypowiedziane słowo przez pana Prezydenta jest prawomocne oraz powinno być honorowane przez wszystkie urzędy i instytucje."

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2020 r. (nr [...]), Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniałyby stwierdzenie nieważności tej decyzji, jej uchylenie albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. W szczególności, zdaniem Sądu, organy administracji prawidłowo zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, i na jego podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenia te Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela i czyni podstawą faktyczną dalszych rozważań. Jest to tym bardziej uzasadnione, że bliższa analiza stanowisk procesowych stron niniejszego postępowania sądowego (tj. Skarżącego oraz SKO) pokazuje, że okoliczności faktyczne istotne dla sprawy nie są pomiędzy stronami sporne; przedmiotem sporu są jedynie ich konsekwencje prawne.

W szczególności jest poza sporem, że Skarżący od 01 października 2019 r. uzyskał świadczenie uzupełniające, w wysokości [...] zł miesięcznie. Takie świadczenie jest przyznawane na podstawie ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622, z późn. zm.; w skrócie "u.ś.u."), w świetle której celem świadczenia uzupełniającego jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (art. 1 ust. 2 u.ś.u.). Sporne pomiędzy stronami jest to, czy powyższe świadczenie podlega wliczeniu do dochodu, od którego zależy wysokość ustalanej względem mieszkańca domu pomocy społecznej odpłatności za pobyt w tym domu.

W świetle art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, z późn. zm.; w skrócie "u.p.s.") jest zasadą, że za "dochód" uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W kolejnych ustępach art. 8 u.p.s. ustawodawca wskazał, jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3. W tym kontekście świadczeniu uzupełniającemu został poświęcony art. 8 ust. 4a u.p.s., w myśl którego: "W przypadku dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 i 4 na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego oraz opłaty wnoszonej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, w dochodzie osoby lub rodziny nie uwzględnia się świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622)."

Z kolei przywołany wyżej art. 61 u.p.s. stanowi w ust. 1, że: "Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

– przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność."

Zgodnie zaś art. 61 ust. 2 u.p.s.: "Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2."

W świetle cytowanych przepisów należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że zawarte w art. 8 ust. 4a u.p.s. wyraźne odesłanie nie do całego art. 61 ust. 2 u.p.s., a jedynie do jego pkt 2 nie pozostawia wątpliwości co do tego, że intencją ustawodawcy było niewliczanie świadczenia uzupełniającego do dochodu osób wymienionych tylko w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. (małżonek, zstępnie, wstępni) – na potrzeby ustalenia odpłatności naliczanej od tych osób za pobyt ich krewnego w DPS – a już nie pozostałych podmiotów, wymienionych art. 61 ust. 2 pkt 1 i 3 u.p.s., a więc w szczególności samego mieszkańca DPS. W ocenie Sądu art. 8 ust. 4a u.p.s. w analizowanym zakresie jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie stoi też w sprzeczności z powołanym w skardze art. 9 u.ś.u., gdyż opłata za pobyt w DPS nie stanowi wzmiankowanych w tym przepisie: "potrącenia" ani "egzekucji".

Co więcej, takie jego rozumienie znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji – mocą której wprowadzono sporne świadczenie oraz dodano do art. 8 u.p.s. analizowany ust. 4a – w którym to uzasadnieniu czytamy, że "(...) przewiduje się również n i e w l i c z a n i e k w o t y ś w i a d c z e n i a d o d o c h o d u, o d k t ó r e g o u s t a l a s i ę prawo do dodatku mieszkaniowego, świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o p ł a t y z a p o b y t w d o m u p o m o c y s p o ł e c z n e j p r z e z m a ł ż o n k a, w s t ę p n y c h i z s t ę p n y c h o s o b y u p r a w n i o n e j d o ś w i a d c z e n i a, do dochodu ustalanego na potrzeby ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych. Dlatego też proponuje się odpowiednią nowelizację przepisów ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (...), ustawy z dnia 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (...), ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (...) oraz u s t a w y z dnia 12 marca 2004 r. o p o m o c y s p o ł e c z n e j (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm.) [podkr. Sądu]." Jak z powyższego wynika, już w cytowanym uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniu uzupełniającym wyraźnie przewidywano możliwość niewliczania tego świadczenia do dochodu jedynie małżonka, zstępnych lub wstępnych osoby uprawnionej do pobytu w DPS, a nie samej tej osoby (mieszkańca DPS).

W konsekwencji należy stwierdzić, że zarówno dochód Skarżącego na potrzeby ustalania odpłatności za pobyt DPS (łącznie: [...] zł), jak i miesięczna wysokość samej odpłatności, do której uiszczenia został Skarżący zobowiązany [...] zł), zostały ustalone i obliczone przez organy obu instancji w sposób prawidłowy.

Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu skargi, mającej przemawiać za niewliczaniem świadczenia uzupełniającego do dochodu także mieszkańca DPS, należy zauważyć, że katalog źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Polsce – których przestrzeganie kontroluje sąd administracyjny – określa w sposób wyczerpujący art. 87 Konstytucji RP. W katalogu tym mieszczą się jedynie: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a ponadto – na obszarze działania organów, które je ustanowiły – akty prawa miejscowego. Jak z powyższego wynika, w katalogu źródeł prawa nie mieszczą się w szczególności obietnice lub inne oświadczenia składane przez Prezydenta RP na spotkaniach z obywatelami / wyborcami, na które to oświadczenia – jako na rzekomo "prawomocne" – powołuje się Skarżący w swej skardze.

Odnosząc się z kolei do drugiej ze wskazanych przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii spornych (w tym przypadku jednak spornych raczej tylko pomiędzy organami obu instancji) – a mianowicie kwestii daty, od której Skarżącemu należało ustalić wyższą odpłatność za pobyt w DPS – wypada podzielić spostrzeżenie organów, że rzeczywiście zagadnienie, czy w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. wolno zmienić decyzję na niekorzyść strony jedynie "na przyszłość", czy niekiedy także z mocą wsteczną, nie jest rozstrzygane w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie. Przykładowo, w myśl bodaj jednego z najnowszych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej materii: "stanowisko (...) stwierdzające, że decyzja podejmowana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter konstytutywny nie miało znaczenia przy ocenie jej skuteczności. Deklaratoryjność lub konstytutywność decyzji nie przesądza bowiem o jej temporalnej skuteczności. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że kwestia, jaki skutek – ex tunc, czy ex nunc – ma określony akt administracyjny jest związana nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r. str. 47 i nast. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyroki NSA: z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II GSK 153/09, z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 982/12 i z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 221/16, dostępne w CBOiS i A. Mączyński Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974, s. 151)" [wyrok NSA z 27.05.2020 r., I OSK 1406/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"].

Wypada jednak zauważyć, że ww. sporna kwestia w niniejszej sprawie nie wymaga wiążącego rozstrzygnięcia przez Sąd, w postaci kategorycznego opowiedzenia się za stanowiskiem zajętym przez organ I bądź II instancji. Mając bowiem na względzie:

- treść przepisu art. 134 § 2 p.p.s.a., w myśl którego: "Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności",

oraz okoliczność, że:

- wykładnia art. 106 ust. 5 u.p.s. przyjęta w zaskarżonej decyzji przez SKO – w myśl której zmiana na podstawie tego przepisu dotychczasowej decyzji na niekorzyść strony jest możliwa tylko ze skutkiem "na przyszłość" (tj. od momentu uostatecznienia się decyzji zmieniającej) – jest w okolicznościach kontrolowanej sprawy bezspornie bardziej korzystna dla Skarżącego od interpretacji, którą posłużył się w tej sprawie organ I instancji, zmieniając decyzję Kierownika MOPS z [...] sierpnia 2019 r. z mocą wsteczną (od 01 listopada 2019 r.),

a także fakt, że:

- Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa, które skutkowałoby stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu; w szczególności nie może stanowić takiego naruszenia opowiedzenie się przez SKO za jedną z możliwych interpretacji art. 106 ust. 5 u.p.s.,

należało stwierdzić brak przesłanek do kwestionowania z urzędu stanowiska SKO co do określenia daty, od której należało zmienić ww. decyzję Kierownika MOPS z [...] sierpnia 2019 r., podwyższając Skarżącemu odpłatność za pobyt DPS.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.