Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1720/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 136 ust 3, art 137
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. U. i R. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu odwołań: M. U., J. D., R. U. wniesionych od decyzji Prezydenta [...] Nr [...], w której orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] Wydział Terenów z dnia [...] czerwca 1976r, znak: [...], odpowiadającej obecnie części działki ewidencyjnej nr [...] z ob. [...], Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku NR [...] utrzymał w mocy decyzję organu instancji.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Na wniosek dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1976 r. nr [...], decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. znak: [...] odjęto dotychczasowemu właścicielowi- M. U. prawo własności nieruchomości na rzecz Państwa o pow. 2124 m2, położonej w [...] przy ul. [...] - w tym w granicach lokalizacji część działki o pow. 1550 m2. Objęta ww. decyzją nieruchomość przeznaczona została, zgodnie z lokalizacją szczegółową Nr [...] z dnia [...] lipca 1973 r., pod budowę pawilonu magazynowego "[...]".

W 1979 r. PP "[...]" zrzekło się praw w stosunku do wywłaszczonego terenu z powodu nie zrealizowania inwestycji. W związku z ww. rezygnacją Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...] lutego 1979 r. nr [...] orzekł o wygaśnięciu użytkowania przedmiotowego terenu. PP "[...]" wystąpiło w 1981 r. o przywrócenie użytkowania wywłaszczonego terenu z przeznaczeniem na działki pracownicze, na skutek czego została wydana przez Naczelnika Dzielnicy [...] decyzja z dnia [...] maja 1982 r. nr [...] odmawiająca przekazania ww terenu PP "[...]".

Po rozpatrzeniu odwołania PP "[...]", decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 r. nr [...] znak: [...] Prezydent [...] utrzymał w mocy ww. decyzję uzasadniając, że teren przy ul. [...] był przeznaczony pod budowę pawilonu magazynowego, a nie pod urządzenie ogrodów działkowych. Powyższą decyzję Prezydenta [...] PP "[...]" zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 18 lutego 1982 r. skargę PP "[...]" oddalił. NSA wskazał, iż aktualny stan faktyczny i prawny nieruchomości nie dawał możliwości przekazania w użytkowanie PP "[...]" z uwagi na cel wywłaszczenia - budowy pawilonu magazynowego dla PP "[...]". Z uwagi jednak, iż nie został użyty i jest zbędny na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie, w myśl art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974r. nr 10, poz. 64) podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonych właścicieli, jeżeli wyrażą na to zgodę.

Naczelny Architekt [...], decyzją z dnia [...] września 1989 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji budowlanej, ustalił lokalizację inwestycji budowlanej polegającej na budowie [...] "Catering" na terenie, który objął również wnioskowaną do zwrotu nieruchomość.

Na podstawie decyzji z dnia [...] maja 1990 r. nr [...] wydanej przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] powyższy grunt przekazany został w zarząd [...] a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1992 r. znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. 43986 m2 , w skład którego wchodziła przedmiotowa nieruchomość. Na mocy umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2011 r. Rep. A nr [...] [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] sprzedała ww nieruchomość spółce pod firmą "[...]" Spółka z o.o. - aktualnie [...] Sp. z.o.o. (księga wieczysta Nr [...]).

M. U. pismem z dnia 18 lutego 1991 roku wystąpiła o zwrot przedmiotowej nieruchomości, wskazując na brak realizacji przewidzianych na niej przewidzianych inwestycji jak i powołując się na okoliczność uprawiania przedmiotowego gruntu i opłacania od niego podatku dzierżawnego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego w jej miejsce wstąpili spadkobiercy-strony postępowania: R. U., M. U. i J. D.

W obliczu dokonanych ustaleń, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nastąpił obrót cywilnoprawny prawem użytkowania wieczystego, w związku z czym w postępowaniu administracyjnym niemożliwe jest przywrócenie władztwa nad wywłaszczoną nieruchomością. W sytuacji natomiast, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu gminnego nie dysponuje wywłaszczoną nieruchomością, postępowanie o zwrot takiej nieruchomości jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia umorzenie postępowania w sprawie.

Na skutek wniesionego przez strony odwołania Wojewoda [...], zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając podjęte przez organ rozstrzygnięcie za w pełni uzasadnione. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniach zarzutów organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sytuacji roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie może być zrealizowane w naturze, co jednocześnie nie oznacza pozbawienia go w ogóle jakichkolwiek praw, roszczenie to nie może być bowiem jedynie zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej). Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy, właściwym do oceny zadysponowania wywłaszczonej nieruchomości w kategorii deliktu uzasadniającego odpowiedzialność odszkodowawczą będzie sąd powszechny (wyrok SN z dnia [...] sierpnia 2011 r. sygn. akt [...] Lex Polonica nr [...]). Stąd w pełni uznał zasadność decyzji Prezydenta [...] i z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości, ze względu na brak do niej tytułu prawnego Skarbu Państwa, postępowanie w przedmiotowej sprawie należało umorzyć na podstawie art. 105 k.p.a.

Skargę do tut. Sądu na powyższą decyzję wnieśli R. U., M. U. i J. D. powołując się na treść przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez wskazania konkretnych zarzutów wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r. w całości. Wnieśli również o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli postanowienia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd podziela w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy i podziela uzasadnienie prawne zaskarżonego postanowienia.

W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu podlega decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. utrzymująca m mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...] przejętej na rzecz Skarbu Państwa, decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] Wydział Terenów z dnia [...] czerwca 1976r, znak: [...], odpowiadającej obecnie części działki ewidencyjnej nr [...] z ob. [...], mając na uwadze treść przepisów art. 136, art.137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Podstawę odmowy zwrotu nieruchomości stanowiła okoliczność, iż organ w dacie orzekania nie posiadł tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r.. poz. 518 ze zm., dalej jako u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Przywoływany przepis formułuje generalną zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne dla realizacji celu publicznego, na który zostały wywłaszczone. Podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest zatem zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stwierdzenie, że przesłanka zbędności nie zaistniała uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości. Drugą ustawową przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest wyraźnie wyrażona przez byłych właścicieli lub ich spadkobierców zgoda na zwrot nieruchomości, zawarta we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - nie może nastąpić wbrew woli tych osób (T. Woś, "Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot", Warszawa 2011).

Natomiast w art. 137 u.g.n. ustawodawca zawarł zamknięty katalog okoliczności, w których wywłaszczona nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z jego brzmieniem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

• pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

• pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zgodnie z brzmieniem art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1992 r. znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, w skład którego wchodzi obecnie cz. dz. ew. nr [...] z obr. [...]-przedmiot postępowania. Następnie mocą umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym w [...] dnia [...] grudnia 2011 r. Rep. A nr [...] Spółka pod firmą [...] Spółka Akcyjna z siedziba w [...] sprzedała ww nieruchomość spółce pod firmą "[...]" Spółka z o.o. (obecnie [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością). W związku z faktem, iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia stała się zbędna na cel wywłaszczenia, lecz nie znajduje się w zasobie Skarbu Państwa, a ponadto prawo użytkowania wieczystego było przedmiotem obrotu prawnego, a prawa wynikające z umów zostały ujawnione w księdze wieczystej, to organ nie może przy tak ustalonym stanie prawnym nieruchomości wydać decyzji o jej zwrocie. Sama przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest argumentem do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji uwłaszczeniowej lub aktu notarialnego na mocy którego ustanowiono/sprzedano prawo użytkowania wieczystego.

W stosunku do przedmiotowej nieruchomości nastąpił obrót cywilnoprawny prawem użytkowania wieczystego, w związku z czym w postępowaniu administracyjnym niemożliwe jest przywrócenie władztwa nad wywłaszczoną nieruchomością co tym samym uniemożliwiało rozstrzyganie o jej zwrocie w postępowaniu administracyjnym, które stało się bezprzedmiotowe.

Wobec powyższego wniesiona skarga na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 roku, utrzymująca zaskarżoną do niego decyzję Prezydenta [...] o umorzeniu postępowania, nie zasługuje na uwzględnienie.

Na marginesie należy wskazać dodatkowo, że Sąd rozpoznając skargę bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, mając na uwadze również podniesione w niej merytoryczne zarzuty. Skarżący takich zarzutów nie przedstawili, poza lakonicznym powołaniem się na wskazane w niej przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i koniecznością orzeczenia zwrotu przedmiotowej nieruchomości, bo taka jest regulacja prawna.

W ocenie Sądu, rzetelnie przeprowadzona przez organy obu instancji zarówno analiza stanu faktycznego sprawy jak i przedstawione uzasadnienie prawne podjętych rozstrzygnięć, w sposób czytelny wykazały niezasadność niezmiennego stanowiska skarżących.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).