Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 16/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-05-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 27 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca L. J. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Uzasadniając złożony wniosek wyżej wymieniona podała, że nie generuje jakichkolwiek dochodów, a po wyjeździe do Niemiec świadczy usługi opiekuńcze pozostając na wyłącznym utrzymaniu siostry. Wnioskodawczyni podała ponadto, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania.

Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni nie posiada jakichkolwiek oszczędności ani przedmiotów wartościowych.

Z uwagi na fakt, iż ww. oświadczenia zawarte w formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2015 r., wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń:

a) kopii dokumentów obrazujących wszystkie dochody uzyskiwane przez siostrę wnioskodawczyni w okresie ostatnich trzech miesięcy;

b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię oraz jej siostrę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne (w tym rachunków dewizowych i rachunków lokat terminowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy;

c) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawczyni oraz osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym (związane z utrzymaniem zamieszkiwanego lokalu/domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, wydatki na lekarstwa, inne);

d) oświadczenia czy wnioskodawczyni jest zarejestrowana w Polsce jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku;

e) oświadczenia czy wnioskodawczyni otrzymuje jakiekolwiek należności pieniężne przyznawane przez polskie organy administracji publicznej (zasiłki i inne świadczenia) a jeżeli tak to w jakiej wysokości;

f) oświadczenia czy w związku z pobytem w Niemczech wnioskodawczyni otrzymuje jakiekolwiek świadczenia o charakterze socjalnym (zasiłki, świadczenia socjalne, inne) a jeżeli tak to w jakiej wysokości;

g) oświadczenia w przedmiocie wszelkich zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości).

Przedmiotowe wezwanie zostało wnioskodawczyni wysłane na podany w formularzu PPF adres do doręczeń. Wnioskodawczyni została jednocześnie pouczona, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy.

Stosowne wezwanie zostało doręczone w dniu 30 kwietnia 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – akta sprawy – k. [...]).

Do dnia wydania niniejszego postanowienia do akt sprawy nie wpłynęły jakiekolwiek dokumenty źródłowe oraz oświadczenia wymagane ww. zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2015 r.

W tym stanie uznano, co następuje.

Instytucja prawa pomocy, uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077).

Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione.

Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację bardzo ogólnych danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2015 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia przez wnioskodawczynię określonego oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych.

Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jako podstawa ww. zarządzenia miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawachadministracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244).

Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni w żaden sposób nie odpowiedziała, referendarz nie jest w stanie zweryfikować bardzo ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., czy wnioskodawczyni otrzymuje jakiekolwiek należności pieniężne przyznawane przez polskie organy administracji publicznej, względnie czy otrzymuje jakiekolwiek świadczenia o charakterze socjalnym (zasiłki, świadczenia socjalne, inne) w związku z pobytem w Niemczech. Nie wiadomo ponadto, czy wnioskodawczyni zamieszkując u siostry prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (co w świetle zasad doświadczenia życiowego jest wysoce wątpliwe) oraz czy posiada jakiekolwiek oszczędności pieniężne.

Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni w jakikolwiek sposób domniemywać.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejące nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.