Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2581/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszony przez P. K., importowany z N. samochód osobowy marki [...] o numerze nadwozia [...], wyprodukowany w 1990 r. Do zgłoszenia celnego załączono umowę kupna-sprzedaży z [...] lipca 2002 r., zawierającą deklarację eksportera o pochodzeniu towaru z N. oraz deklarację wartości celnej.

W wyniku weryfikacji przeprowadzonej w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego, organ celny wydał decyzję z [...] lipca 2002 r., mocą której uznał przyjęte zgłoszenie za nieprawidłowe oraz określił wartość celną w skorygowanej (podwyższonej) wysokości. Korekta wartości celnej towaru została dokonana w oparciu o przepisy art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Do wymiaru cła przyjęto obniżoną stawkę celną określoną dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej.

Na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej [...] w W., decyzją z [...] października 2002 r. o numerze [...], utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż prawidłowo została zakwestionowana wiarygodność umowy kupna – sprzedaży, w oparciu o którą wykazano wartość celną towaru w dokumencie SAD, bowiem kwota w niej wskazana znacząco odbiegała od rzeczywistej wartości zaimportowanego samochodu, co potwierdziła analiza cen tego typu pojazdów występujących na terytorium kraju wysyłki, tj. N..

Wobec wątpliwości organów celnych, co do prawdziwości także informacji dotyczących pochodzenia towarów, zgodnie z art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego (Dz.U. z 1997r. Nr 104, poz. 662) i art. 83 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks Celny (Dz. U. 23, poz. 117 ze zm.) przeprowadzono dodatkową kontrolę przesyłając dokument potwierdzający pochodzenie towaru (tj rachunek z dnia [...].07.2002 r.) do weryfikacji n. władzom celnym. W dniu [...] września 2004r. n. władze celne poinformowały, iż sprzedawca towaru, wymieniony w umowie kupna-sprzedaży z [...] lipca 2002 r., nie występuje pod adresem wskazanym w tym dokumencie ani pod żadnym innym adresem. W związku z powyższym nie jest możliwe sprawdzenie, czy przedmiotowy samochód spełnia reguły preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego.

Uwzględniając powyższe, postanowieniem z [...] marca 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wznowił z urzędu postępowanie celne zakończone decyzją Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z [...] października 2002 r. o numerze [...], w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego, a następnie decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...], uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z [...] października 2002 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...] lipca 2002 r. nr [...] w zakresie stawki celnej i określenia kwoty długu celnego oraz orzekając w tym przedmiocie zastosował autonomiczną stawkę celną 35% min. 2.500 EUR/szt, na podstawie której ustalił nową kwotę wynikającą z długu celnego.

Orzekając w wyniku odwołania strony, zaskarżoną decyzją z [...] września 2005 r., Dyrektor Izby Celnej w W., utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ celny wskazał, iż strona zadeklarowała preferencyjne pochodzenie samochodu z Unii Europejskiej, na dowód czego przedłożyła tzw. deklarację na fakturze (w niniejszej sprawie umowie z [...] lipca 2002 r.). Weryfikacja przeprowadzona przez n. władze celne ujawniła nową okoliczność, jaką jest fakt, iż sprowadzony towar nie posiada preferencyjnego unijnego pochodzenia, a zatem nie może korzystać z preferencji celnych. Okoliczność ta istniała już w momencie wydania decyzji przez Dyrektora Izby Celnej [...] w W., w związku z czym koniecznym stało się jej uchylenie w powyższej części oraz orzeczenie w tym zakresie biorąc pod uwagę nowe okoliczności sprawy. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania i powołując na Protokół 4 Układu Europejskiego (załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.), organ podniósł, iż eksporter sporządzający deklaracje na fakturze przechowuje jej kopię przez co najmniej trzy lata łącznie z dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towaru (art. 28 pkt 2, art. 21 pkt 3 Protokołu). Biorąc zatem pod uwagę, iż zgłoszenie celne dokonane zostało [...] lipca 2002 r., przyjąć należy iż kontrola autentyczności dowodu pochodzenia przeprowadzona została w terminie zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa. Dyrektor uznał również za bezzasadne żądanie strony zawarte w piśmie z 12 sierpnia 2005 r., w przedmiocie uzyskania określonych dokumentów dotyczących sprowadzonego pojazdu (znajdujących się w dyspozycji Starostwa Powiatowego w B. R.) wskazując, iż nie mogą one stanowić dowodu w zakresie ustalenia preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] września 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2005 r., zarzucając im sprzeczność ustaleń z treścią materiału dowodowego, w szczególności z dokumentami dotyczącymi zaimportowanego pojazdu, znajdującymi się w Wydziale Komunikacji w B.. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniami organu celnego, iż samochód nie ma unijnego pochodzenia, skoro "został zakupiony w N., przywieziony został z N., odprawiony został na granicy z N., samochód jest ewidentnie n.". Podnosi również, iż nie sfałszował dokumentów i nikt nie zakwestionował ich wiarygodności, również n. władze celne, nie miał również możliwości sprawdzenia danych personalnych sprzedającego. Zaskarżone decyzje naruszają art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie został poinformowany o możliwości prowadzenia późniejszej weryfikacji przez n. władze celne, zaś tylko wiedząc o takim "warunku" mógłby świadomie podjąć ryzyko sprowadzenia samochodu, czy wywiezienia go z powrotem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W sprawie niniejszej, mając powyższe na uwadze, sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa przez organ administracji.

Przede wszystkim należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 13 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. nr 23 poz. 117 ze zm.) obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Warunki uzyskiwania preferencyjnego pochodzenia, jakie powinny spełniać towary oraz sposoby jego dokumentowania zdefiniowane zostały w zawartych umowach międzynarodowych, które przewidują stosowanie stawek obniżonych (art. 20 § 1 i § 2 Kodeksu celnego). Obowiązująca w dniu dokonania zgłoszenia celnego Taryfa celna przewidywała stawki celne obniżone na towary pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej.

Zgodnie z postanowieniami Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego dotyczącego definicji pojęcia "produkt pochodzący" i metod współpracy administracyjnej (Dz. U. z 1997r. Nr 104 poz. 662) produkty pochodzące z krajów Wspólnoty korzystają w imporcie w celach handlowych do Polski z takich stawek, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące wymagania:

1) przedłożone zostanie świadectwo przewozowe EUR.1 wystawione przez władze celne kraju eksportu, bądź w przypadkach objętych art. 21 Protokołu, deklaracja złożona przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej albo innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji (art. 16 Protokołu),

2) udokumentowany zostanie bezpośredni przywóz towarów do Polski z obszaru Wspólnoty Europejskiej lub tranzytem przez terytoria innych krajów pod warunkiem, że towary te będą pozostawać pod dozorem celnym państw tranzytu (art. 13 Protokołu Nr 4).

Protokół 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia. M.in. eksporter sporządzający deklarację na fakturze zobowiązany jest do przedłożenia na żądanie swoich władz celnych wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów (art. 21 ust. 3 Protokołu). Dokumenty te zobowiązany jest przechowywać przez trzy lata (art. 28 ust 2 Protokołu). Jeśli władze celne kraju eksportu nie będą miały dostępu do dokumentów, w oparciu o który wystawiony został dowód pochodzenia, nie będą mogły potwierdzić unijnego pochodzenia towaru.

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 64 Kodeksu celnego, obowiązek dokonania prawidłowego zgłoszenia celnego ciąży na importerze. Na podstawie jego wniosku i przedstawionych dokumentów, towar zostaje objęty właściwą procedurą celną. Strona zadeklarowała pochodzenie towaru z Unii Europejskiej potwierdzając je załączoną deklaracją na fakturze. Spełnione zostały wymogi formalne art. 64 § 1 Kodeksu Celnego, dlatego też organ zobowiązany był do przyjęcia deklaracji. Na tym etapie ma miejsce jedynie kontrola formalna zgłoszenia celnego. Natomiast po przyjęciu zgłoszenia organ celny może przystąpić do weryfikacji, w myśl przepisu art. 70 Kodeksu Celnego oraz art. 83 Kodeksu Celnego, który uprawnia organy celne do wykonania określonych czynności po zwolnieniu towarów. Podstawą dla przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia jest także art. 32 Protokołu Nr 4, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego - dokumentu, który zgodnie z treścią art. 241 ust. 1 Konstytucji RP należy traktować jak umowę międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, z pierwszeństwem przed ustawą, jeżeli ustawy nie da się pogodzić z treścią umowy.

Z powyższego wynika, że w zakresie odnoszącym się do problematyki pojęcia "produkt pochodzący" i metod współpracy administracyjnej prymat posiadają uregulowania zawarte w Protokole Nr 4. Stosownie do treści art. 32 ust.1 Protokołu procedura weryfikacji może być przeprowadzona wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności przedstawionych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego dokumentu. W przedmiotowej sprawie władze celne miały uzasadnione wątpliwości odnośnie deklaracji na fakturze, skoro ustaliły, że cena podana na fakturze znacznie odbiega od przeciętnych cen tego typu pojazdów.

Postępowanie weryfikacyjne ma na celu sprawdzenie prawidłowości deklaracji, w tym wypadku umieszczonej na rachunku. Zatem zadaniem organów celnych państwa eksportera jest udzielenie pozytywnej lub też negatywnej odpowiedzi w zakresie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej. Zgodnie z treścią przepisu art. 32 ust 5 Protokołu 4 do UE, wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty i czy spełniają inne wymogi określone w tym Protokole.

Polskie organy celne zwróciły się do władz n. z wnioskiem o dokonanie weryfikacji deklaracji na fakturze. Z art. 32 Protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produktów pochodzących" i metod współpracy administracyjnej do Układu Europejskiego, jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości wynika, iż do weryfikacji dowodów pochodzenia wyłącznie uprawnione są władze celne kraju eksportu. Organy te ponoszą odpowiedzialność za sprawdzenie pochodzenia towarów oraz za skontrolowanie spełnienia warunków do wystawienia świadectwa. N. władze celne wyjaśniły,( pismo z 15 września 2003 r. – k. nr 26 akt admin.) iż weryfikacja nie mogła być przeprowadzona z uwagi na niemożność ustalenia adresu sprzedającego, dlatego nie mogą potwierdzić, że przedmiotowy pojazd jest towarem pochodzącym w rozumieniu Układu Europejskiego. Prawidłowo zatem organy celne oceniły wynik weryfikacji. Brak potwierdzenia pochodzenia oznacza, że przedmiotowy pojazd nie może korzystać z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych. Słusznie więc organy celne uznały, iż zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w celu ustalenia prawidłowej stawki celnej oraz kwoty długu celnego.

Nie ma racji skarżący podnosząc, iż skoro "samochód został zakupiony w N., przywieziony został z N. (...), jest ewidentnie n." to przesądza to o jego unijnym pochodzeniu. Zarzuca, że władze celne nie przeprowadziły dowodu, że samochód nie pochodzi z Unii.

Przede wszystkim należy zauważyć, że dla uznania pochodzenia w rozumieniu Protokołu 4 określony został szczególny reżim w postaci szczegółowo opisanych reguł pochodzenia oraz szczególny tryb dokumentowania pochodzenia. To, czy w konkretnym przypadku spełnione zostały reguły pochodzenia określone w Protokole 4 potwierdza dowód pochodzenia (świadectwo EUR 1 bądź deklaracja na fakturze). Negatywna weryfikacja dowodu pochodzenia dokonana przez władze celne kraju eksportu uniemożliwia uznanie towaru za pochodzący ze Wspólnoty. Organy celne są związane wynikami przeprowadzonej weryfikacji (odmawiają wszelkich preferencji - art. 32 ust. 6). Nie są uprawnione do przeprowadzania dowodu na preferencyjne pochodzenie towarów z innych dokumentów, ponieważ jedynymi dokumentami stanowiącymi podstawę zastosowania stawek celnych obniżonych, jak już wspomniano, są świadectwo EUR 1 bądź deklaracja na fakturze. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna wyjątkowa okoliczność która zezwalałaby na uznanie pojazdu za pochodzący.

Należy podkreślić, że fakt iż towar nie spełnia reguł preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu Protokołu 4 nie przesądza, że towar nie może być uznany za pochodzący z danego kraju według reguł niepreferencyjnego pochodzenia. W niniejszej sprawie organy celne zastosowały w stosunku do przedmiotowego pojazdu stawkę celną autonomiczną (niepodwyższoną o 100 %), przyjmując jako kraj niepreferencyjnego pochodzenia N..

Nie ma także racji skarżący zarzucając organom celnym, iż nie poinformowały go o możliwości weryfikacji dokumentu pochodzenia i tym samym uniemożliwiły jemu ewentualne podjęcie decyzji o wywozie samochodu. Jak już wyjaśniono wyżej, to zgłaszający odpowiada za prawidłowość dokonanego zgłoszenia celnego, organy celne mają zaś zagwarantowane w przepisach prawo do kontroli tego zgłoszenia. Organy celne nie mają także obowiązku informowania strony o zamiarze przeprowadzenia weryfikacji dowodu pochodzenia towarów. Jest to wewnętrzna procedura celna w ramach kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru, z której strona jest wyłączona. Dopiero jej negatywny wynik, uzasadniający podjęcie dalszych czynności, uzasadnia czynny udział strony w poszczególnych czynnościach procesowych. Ubocznie należy zauważyć, iż skarżący w zgłoszeniu celnym z dnia [...] lipca 2002 r. sam zadeklarował stawkę celną autonomiczną. Organy celne weryfikując zgłoszenie celne uznały, iż załączone do zgłoszenia dokumenty uprawniają do zastosowania stawki celnej obniżonej. Dopiero wynik przeprowadzonej weryfikacji dokumentów pochodzenia przesądził o tym, iż w stosunku do sprowadzonego pojazdu nie może być zastosowana stawka celna obniżona.

W ocenie Sądu wszystkie podjęte przez organy celne, obu instancji, czynności znajdują uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Wykazanie "dobrej wiary" strony skarżącej nie ma zasadniczego znaczenia dla objęcia towarów obniżoną stawka celną. Wina lub jej brak w zakresie podania nieprawdziwych danych odnośnie pochodzenia towaru nie zmienia faktu, iż towar w rzeczywistości nie pochodzi z Unii Europejskiej.

Uznając podniesione w skardze zarzuty za nieuzasadnione Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.