Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1009/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie: NSA M. Gorzeń (spr.), Asesor WSA K. Retyk, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Głównego Urząd Ceł z dnia 23 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę.


UZASADNIENIE

3 ISA/Gd 1009/02

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzyma! w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia 18.08.2000 r. za nieprawidłowe w części dot. zastosowanej stawki celnej.

W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wskazał, że jak wynika z akt sprawy Dyrektor Urzędu Celnego , na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 18.08.2000 r., objął procedurą dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki Nissan Almera wyprodukowany w 1998 roku. Towar w imieniu P. M. zgłosił W. P., na podstawie notarialnie poświadczonego upoważnienia z dnia 17.07.2000 r. Wobec towaru zastosowano stawkę celną obniżoną UE na podstawie deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru zawartej w umowie kupna-sprzedaży z dnia 20 07.2000 r. załączonej do zgłoszenia celnego.

W ramach weryfikacji przeprowadzonej przez niemieckie władze celne w trybie art. 32 Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego, Centrala Kontroli Pochodzenia przekazała do Głównego Urzędu Ceł pismo Głównego Urzędu Celnego w S. z dnia 16.07.2001 r. zawierające wynik kontroli przeprowadzonej u eksportera. Z pisma Głównego Urzędu Celnego w S. wynika, iż deklaracja pochodzenia na w/w umowie kupna/ sprzedaży nie została złożona przez eksportera towaru. Chodzi o fałszerstwo. Dlatego też niemieckie władze celne w przypadku przedmiotowego pojazdu nie mogły potwierdzić pochodzenia pojazdu zgodnie z Protokółem Nr [...] Konwencji pomiędzy Wspólnotą Europejską a Polską.

Ujawnienie tych faktów stało się dla organu celnego I instancji podstawą do wszczęcia postępowań w sprawie, które zakończyło się wydaniem w dniu 19.12.2001 r. decyzji. W decyzji tej Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne z dnia 18.08.2000 r. za nieprawidłowe w części zastosowanej stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 35% min. 1250 EUR/szt., naliczając odsetki wyrównawcze zgodnie z przywołanym powyżej rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. Jednocześnie Dyrektor Urzędu Celnego uznał P. M. oraz W. P. za dłużników solidarnych.

Pismem z dnia 29.12.2001 r W. P. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej w związku z art. 209 § 3

Kodeksu celnego przez przyjęcie, iż jest stroną w postępowaniu celnym na. której ciąży dług celny. Od powyższej decyzji odwołał się również P. M.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Prezes Głównego Urzędu Cel wskazał, że W. P., działając w imieniu P. M., na podstawie dokumentu SAD j.w. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód osobowy marki Nissan Almera z zastosowaniem obniżonej stawki celnej. Ponieważ złożone przez zgłaszającego zgłoszenie celne odpowiadało wymogom art.64 § ł i § 2 Kodeksu celnego organ celny przyjął zgłoszenie.

W myśl przepisu art. 83 § 1 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Kontrole te mogą zostać przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej innej osoby bezpośrednio lub pośrednio związanej z tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej takie dokumenty i dane. W ramach tak rozumianej kontroli mieści się również możliwość sprawdzenia dokumentów, na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych, dla przykładu w postaci zastosowania obniżonej stawki celnej UE.

W przypadku towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej, których pochodzenie dokumentowane jest przez importera dowodem pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR 1 lub deklaracji na fakturze, możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia wynika także z postanowień obowiązującej w handlu umowy międzynarodowej, którą jest przywoływany powyżej Układ Europejski.

W oparciu o postanowienia art. 32 piet. 1 Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokółu. Weryfikacji tej, w myśl pkt. 3 dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.

W przedmiotowej sprawie Dyrektor Urzędu Celnego dokonał kontroli zgłoszenia celnego z dnia 18.08.2000 r. zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu celnego i pismem z dnia 11.06.2001r. zwrócił się do Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z wnioskiem o przekazanie celem weryfikacji deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru naniesionej na umowie kupna/sprzedaży załączonej do niniejszego zgłoszenia, albowiem po rozkodowaniu numeru nadwozia samochodu stwierdzono, iż został on wyprodukowany w Japonii.

Główny Urząd Celny w S. w piśmie z dnia 16.07.2001 r. stwierdził, iż deklaracja pochodzenia na w/w umowie kupna/sprzedaży nie została złożona przez eksportera towaru (chodzi o fałszerstwo) i nie potwierdził unijnego pochodzenia pojazdu zgodnie z Protokółem Nr [...]. Tak więc przeprowadzona na zasadach art. 83 Kodeksu celnego oraz art. 32 Protokółu Nr [...] weryfikacja dowodu pochodzenia okazała się negatywna, tzn. ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym

Wskazał Prezes GUC, że P. M. w piśmie z dnia 09.11.2001 r. stwierdził m. in., iż samochód zakupił na podstawie ogłoszenia zamieszczonego przez W. P. w gazecie "Giełda samochodowa7'- Nie był obecny przy zakupie pojazdu, zaś wszystkich czynności związanych z zakupem towaru dokonał W. P, który otrzymał zaliczkę w wysokości 20.000,00 zł za samochód oraz 1000,00 zł za transport. Zanegował również podpis złożony na umowie kupna/sprzedaży nie kwestionując jednocześnie faktu nabycia samochodu. Wśród wyjaśnień złożonych przez W. P. w piśmie z dnia 09.11.2001 r. znajduje się oświadczenie, iż prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest m. in. transport. Czasami realizując zlecenia transportowe robi zdjęcia samochodów wystawionych na sprzedaż i umieszcza ogłoszenia w gazetach motoryzacyjnych, głównie w celu zachęcenia potencjalnego klienta do zakupu, a przy okazji zlecenia jemu usługi transportowej. Kiedy ktoś odpowiada na ogłoszenie proponuje usługę transportową, a po akceptacji wskazuje miejsce gdzie można zakupić samochód. W niniejszej sprawie, z uwagi iż wielokrotnie był przewoźnikiem oraz z uwagi na znaczny odstęp czasu W. P. nie jest w stanie jednoznacznie odpowiedzieć kto dostarczył jemu fakturę z dnia 20.07.2000 r. Podkreślił jednak, iż rzadko jest świadkiem transakcji kupna-sprzedaży, w nielicznych przypadkach nabywca samochodu prosi o dodatkową przysługę związaną z zakupem (np. wręczenie sprzedającemu pozostałej części umówionej zapłaty), zaś dokumenty związane z zawartą transakcją z reguły otrzymuje od właściciela w Polsce albo odbiera je wraz z odbiorem samochodu od sprzedawcy.

Podniósł też Prezes GUC, że art. 83 § 3 Kodeksu celnego stanowi, iż jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.

Z przepisu art. 65 § 4 Kodeksu celnego wynika, że po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której:

1/ uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe,

2/ uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części:

a) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego,

b) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub

zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit.a) i lit.b).

W myśl arl. 13 § 1 ustawy Kodeks celny cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych

środków taryfowych. Zgodnie zaś z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego taryfa celna obejmuje

obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z

niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki te stosowane sana wniosek zgłaszającego, o ile

towary do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Zastosowanie tych

stawek może nastąpić retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami

prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art. 13 § 4 op. cit ustawy).

Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy ust. 5 Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (A. Stawki celne) stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz postanowienia art.13 i art. 16 Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

towar pochodzi z państwa członkowskiego Wspólnoty w rozumieniu postanowień

Protokółu Nr [...],

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,

- spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Niedopełnienie chociażby jednego z powyższych warunków wyklucza zastosowanie stawki celnej obniżonej.

Stosownie do postanowień przepisu art. 16 Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia;

świadectwa przewozowego EUR 1 lub

b) deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym.

Ustalenia niemieckich władz celnych potwierdzające, że deklaracja zamieszczona na umowie kupna/sprzedaży załączanej do zgłoszenia celnego nie została złożona przez eksportera jak również potwierdzenie, iż przedmiotowy samochód nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego spowodowały, iż brak jest podstaw do zastosowania wobec niniejszego samochodu obniżonej stawki celnej Skoro towar nie ma preferencyjnego unijnego pochodzenia, nie może korzystać w obrocie handlowym między Polską i Unią Europejską z postanowień umowy międzynarodowej i winien zostać dopuszczony do obrotu na zasadach ogólnych.

W tym stanie rzeczy dalsze postępowanie organu celnego sprowadziło się do ustalenia prawidłowej stawki celnej dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym na podstawie zgłoszenia celnego dnia 3 8.08.2000 r.

W myśl art. 15 § I Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu:

1) stosowania taryfy celnej, z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt. 4 i pkt. 5 (obniżone i preferencyjne stawki celne),

stosowania środków polityki handlowej i ustanowionych w odrębnych przepisach,

sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów.

Zgodnie z § 2 tego artykułu reguły ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów określają art. 16-19 ustawy.

Z kolei art. 19 §1 Kodeksu celnego stanowi, iż ustalenie pochodzenia towarów o których mowa w art. 16 i 17 dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Jednocześnie § 11 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia stanowi, iż dowodem pochodzenia towarów może być:

świadectwo pochodzenia,

b) faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych zamieszczony jest zapis o kraju pochodzenia,

trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze,

W rozpatrywanej sprawie kraj pochodzenia - Japonia - został ustalony przez organ celny I instancji na postawie trwałego oznaczenia zamieszczonego w nadwoziu samochodu (kod VTN ). W ocenie Prezesa GUC zgromadzone przez Dyrektora Urzędu Celnego dokumenty uzasadniają zastosowanie wobec sprowadzonego samochodu autonomicznej stawki celnej. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniach W. P. odnośnie rzetelności weryfikacji przeprowadzonej przez niemieckie władze celne Prezes GUC zauważa, iż w przedmiotowej sprawie tamtejsze władze celne jednoznacznie potwierdziły, że nie mogą potwierdzić unijnego preferencyjnego pochodzenia przedmiotowego samochodu. Tak sformułowana odpowiedź w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości potwierdza, iż towar nie posiada preferencyjnego pochodzenia z Unii Europejskiej wymaganego dla zastosowania obniżonych stawek UE. Mając na uwadze, iż weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z postanowieniami Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu, stwierdzić należy, iż stanowi ona jedyny i usankcjonowany prawem dowód tego co zostało w niej potwierdzone. Prezes GUC wyjaśnia, iż w zakresie stosowania wyjątków od zasady powszechności cła, w tym stosowania obniżonych stawek celnych, środki dowodowe dotyczące dokumentowania pochodzenia towarów zostały ograniczone do form określonych umową międzynarodową, którą w przedmiotowej sprawie jest Układ Europejski, Wiarygodność dowodów pochodzenia można zaś podważyć jedynie w drodze urzędowej weryfikacji dokonanej w trybie art. 32 Protokółu Nr [...]. Możliwość ustalenia, czy towar posiada rzeczywiście preferencyjne unijne pochodzenie leży tylko i wyłącznie w gestii władz celnych kraju eksportu. Przy czym przepisy art. Protokółu Nr [...] nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wskazania przez władze celne weryfikujące, według jakich zasad i w oparciu o jakie przepisy prawa wewnętrznego prowadziły weryfikację. Mając na uwadze treść art. 32 piet. 5 Protokółu Nr [...] należy stwierdzić, iż wyniki weryfikacji nadesłane przez niemieckie władze celne spełniają podane w tym artykule kryteria tzn. wynika z nich jednoznacznie, iż deklaracja nie została sporządzona przez eksportera, zaś sam samochód nie posiada statusu towaru pochodzącego ze Wspólnoty.

Prezes GUC podniósł również, iż nie jest zadaniem organów celnych dociekaniem kto sfałszował dokument potwierdzający pochodzenie towaru, eksporter czy też importer. Faktem jest, iż zgłaszając towar do odprawy celnej posłużono się sfałszowaną deklaracją potwierdzającą preferencyjne unijne pochodzenie towaru.

Jeżeli zaś chodzi o zarzuty dotyczące uznania obydwu osób za solidarnych dłużników Prezes GUC wyjaśnił, że w myśl art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Zgodnie z art. 209 § 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku:

dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym ,

2) objęcia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym procedurą odprawy czasowej, z częściowym zwolnieniem od cła.

§ 2 Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.

§ 3 Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 § 1 pkt. 2 dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, ze dane te są nieprawdziwe zostają uznane za dłużników.

Przywołany wyżej przepis § 3 określa krąg osób, które są dłużnikami lub które mogą zostać uznane za dłużników w rozumieniu prawa, a mianowicie mogą nimi być: zgłaszający, osoba na rzecz której jest składane zgłoszenie celne jak również osoby które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziałyby lub przy zachowaniu należytej staranności mogłyby się dowiedzieć, że dane są nieprawdziwe.

Jednocześnie art. 221 Kodeksu celnego stanowi, iż w przypadku jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 209 § 3, art. 210 § 3, art. 211 § 3, art. 212 § 3, art. 213 § 4 i 5, art. 217 § 3, art. 21S § 3, art. 219 § 3, art. 224 § 3, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości , iż W. P.:

w ramach uzyskanego pełnomocnictwa przywiózł do Polski i zgłosił do odprawy celnej w imieniu P. M. używany samochód osobowy marki NISSAN ALMERA, załączając umowę kupna sprzedaży zawierająca sfałszowaną deklarację o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru,

w polu 10 b) Deklaracji Wartości Celnej (DWC) złożył podpis pod oświadczeniem następującej treści: "Świadomy odpowiedzialności karnej, wynikającej z art. 233 Kodeksu karnego oświadczam, że dane zawarte w Deklaracji Wartości Celnej są prawdziwe i kompletne

oraz poświadczam autentyczność i prawdziwość dołączonych dokumentów. Zobowiązuję się do dostarczenia - jeśli to będzie wymagane - dodatkowych informacji i dokumentów służących do ustalenia wartości celnej przywiezionych towarów."

W opinii Prezesa zostały więc spełnione w stosunku do W. P. warunki wymienione w art. 209 § 3 Kodeksu celnego pozwalające do uznania jego za dłużnika. Z przepisu tego wynika bowiem, iż osoba która dostarczyła danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia celnego i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, staje się z mocy prawa dłużnikiem w momencie zaistnienia przewidzianych w ustawie okoliczności. Oznacza to, iż W. P. zasadnie został uznany przez Dyrektora Urzędu Celnego za solidarnego dłużnika wraz z P. M.

Jeżeli zaś chodzi o P. M. odnośnie uznania jego za osoby odpowiedzialną solidarnie wraz z W. P. Prezes GUC wyjaśnił, iż Dyrektor Urzędu Celnego trafnie zauważył, że zgodnie z art.3 § 1 pkt. 23 Kodeksu celnego występował on jako osoba na rzecz której dokonano zgłoszenia celnego, gdyż udzielił on pełnomocnictwa

W P.. W tym stanie rzeczy wyjaśnienia złożone w odwołaniu, iż nie ponosi winy za złożenie nieprawdziwych danych zawartych w dokumentach przedłożonych do odprawy albowiem zakupienie samochodu, dokonanie odprawy i naprawę samochodu zlecił W. P. nie mają wpływu na uznanie P.M. za dłużnika solidarnego w sprawie.

Natomiast ustosunkowując się do kwestii zasadności naliczenia odsetek wyrównawczych należy wyjaśnić, że art. 222 § 4 Kodeksu celnego stanowi, iż w przypadku, gdy przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. Zgodnie z § 5 w.w. artykułu wypadki i warunki pobierania odsetek wyrównawczych, a także sposób ich naliczania określa Minister Finansów w drodze rozporządzenia. W myśl § 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20,11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. z 1997r. nr 143, poz. 958 z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 222 § 5 Kodeksu celnego, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym z wyjątkiem gdy:

1) dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania,

2) kwota odsetek wyrównawczych, naliczonych w odniesieniu do towarów objętych tym samym zgłoszeniem celnym, nie przekracza równowartości 20 ECU.

Odsetki wyrównawcze, o których mowa w § 1 ust. 3 pobiera się od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną (§ 2 ust. 1 rozporządzenia).

Odsetki wyrównawcze pobiera się za okres od dnia powstania długu celnego do dnia zapłaty należnej kwoty (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie przyjęcie zgłoszenia celnego spowodowało z mocy prawa objęcie importowanego towaru wnioskowaną procedurą i określenie kwoty wynikającej z długu celnego, która jednak z powodu zastosowania niewłaściwej stawki celnej była zaniżona w stosunku do należnej.

Za prawidłowe zgłoszenie towaru wraz ze wszystkimi stosownymi dokumentami i prawidłowo wypełnionym zgłoszeniem celnym odpowiada strona lub działający w jej imieniu przedstawiciel. Organ celny, weryfikując zgłoszenie, bada jedynie prawidłowość formalną wymaganych dokumentów i na tej podstawie orzeka o objęciu towaru wnioskowaną procedurą.

W rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki wynikające z przywołanego powyżej art 224 § 4 Kodeksu celnego, zaś dłużnicy nie przedstawili dokumentów, które upoważniłyby organ celny do odstąpienia od ich pobrania.

Skargę na powyższą decyzję wniósł W. P. Zarzucając decyzji naruszenie przepisu art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 209 § 3 Kodeksu celnego - przez przyjęcie, że skarżący jest stroną w postępowaniu celnym na której ciąży dług celny, skarżący wniósł o uchylenie decyzji w części dot. uznania skarżącego za osobę na której ciąży dług celny.

W uzasadnieniu skargi W. P. wskazał, że meritum sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zebrane w sprawie dowody są wystarczające do przyjęcia, że skarżący wiedział lub przy należytej staranności mógł się dowiedzieć, że składane przez niego dokumenty są nieprawdziwe, mając na uwadze, iż zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Skarżący wywodzi, że to na organach celnych leżał obowiązek udowodnienia, że skarżący wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że dostarczone przez niego dokumenty są nieprawdziwe. Takiego dowodu w ogóle nie przeprowadzono. Trudno powiedzieć, że takim dowodem jest oświadczenie P. M., który jako strona postępowania był bezpośrednio zainteresowany tym, aby za dłużnika solidarnego uznać również skarżącego. W celu wypełnienia art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej należało zastanowić się przynajmniej czy oświadczenie złożone przez P. M. jest wiarygodne. W szczególności należało wyjaśnić, na podstawie jakich dokumentów P. M. dokonał rejestracji samochodu (jeżeli dokonał tego na podstawie sfałszowanych dokumentów - w złożonym oświadczeniu twierdzi, że podpis pod fakturą nie jest jego podpisem) to prawdopodobnie doszło do popełnienia przez niego przestępstwa penalizowanego art. 270 § 1 Kodeksu karnego. Z ww. powodów oświadczenie P. M., w celu zbadania jego wiarygodności, należało zestawić z opinią biegłego grafologa, która ewentualnie potwierdziłaby lub wykluczyła prawdziwość jego oświadczenia co do nie złożenia podpisu pod fakturą zakupu. Mało tego, nawet gdyby okazało się, że podpis złożony pod fakturą zakupu nie jest podpisem P. M., należało w miarę możliwości ustalić czyj jest to podpis, w szczególności czy jest to podpis skarżącego. Skarżący w swoich wyjaśnieniach konsekwentnie podnosił, że z uwagi na upływ czasu oraz to, ze wielokrotnie był przewoźnikiem, nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, kto dostarczył mu przedmiotowe dokumenty. Tym niemniej skarżący oświadczył, że z reguły dokumenty związane z zawartą transakcją otrzymuje od zleceniodawcy ewentualnie odbiera je od sprzedawcy. W związku z powyższym przeprowadzenie ww. dowodów było tym bardziej konieczne. To nie skarżący miał udowodnić, że nie wiedział o fałszywości dokumentów, to na organie celnym spoczywał obowiązek udowodnienia skarżącemu, że wiedział lub przy należytej staranności mógł się dowiedzieć, że złożone przez niego wraz ze zgłoszeniem celnym dokumenty są fałszywe. Takiego dowodu nie przeprowadzono i w związku z powyższym skarżone decyzje są dotknięte tak dużą wadą, że nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, organów celnych, w sprawie.

Pismem procesowym z dnia 26.04.2004 r. zgłosił się do udziału w sprawie pełnomocnik skarżącego radca prawny i podtrzymał skargę. Ponadto pełnomocnik podniósł, że organ celny wbrew obowiązującemu prawu (art. 209 § 3 Kodeksu celnego w zw. z art. 6 i 7 Kodeksu cywilnego) przyjął domniemanie działania skarżącego w złej wierze przerzucając ciężar udowodnienia braku złej wiary na skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej. sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji i postępowania - w jakim została ona wydana, jest właściwe rozumienie przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego.

Przepis art. 209 § 3 Kodeksu celnego stanowi, że dłużnikiem jest zgłaszający; w wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 § 1 pkt 2, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, zostają uznane za dłużników.

Przepis ten zakreśla zatem krąg osób, które mogą być uznane za dłużnika w przypadku powstania długu celnego w przywozie.

W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie celne o objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywożonym zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych - co do preferencyjnego pochodzenia, i należności celne zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna a zatem w kręgu osób będących dłużnikiem celnym są osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe.

Jak wynika z akt sprawy skarżący na podstawie upoważnienia do przywiezienia i dokonania odprawy celnej samochodu osobowego marki Nissan Almera sprowadził z Niemiec i zgłosił samochód do odprawy celnej - dostarczając organom celnym dokumenty w tym dokument o pochodzeniu w oparciu o które samochód ten został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. Skarżący przy tym wyjaśniał w piśmie z dnia 9.11.2001 r., że prowadzi działalność gospodarczą której przedmiotem jest między innymi transport, przy realizacji którego robi zdjęcia samochodów wystawionych na sprzedaż i umieszcza ogłoszenia w gazetach motoryzacyjnych w celu zachęcenia klienta do zakupu i zlecenia mu transportu, zobowiązując się czasem również do dokonania zgłoszenia celnego (formalności celnych). Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie wyjaśnić, kto dostarczył fakturę z 20.07.2000 r., wskazał jednak iż czasami wyświadcza nabywcy przysługę związaną z zakupem np. przez wręczenie sprzedającemu pozostałej części umówionej zapłaty, zaś dokumenty związane z transakcją otrzymuje od właściciela w Polsce lub odbiera je wraz z odbiorem samochodu od sprzedawcy. W świetle niekwestionowanych wyjaśnień P. M., który wyjaśnił iż przekazał skarżącemu zaliczkowo kwotę 20 tys. zł na samochód i związane z jego sprowadzeniem opłaty celne i podatkowe oraz kwotę 1000,- zł za transport i nie był w Niemczech, nie był również obecny przy zakupie; nie podpisał się jako kupujący i nie wie kto dostarczył skarżącemu fakturę, organy celne prawidłowo przyjęły iż to skarżący był osobą, która dostarczyła danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia

Kolejną kwestią jest czy skarżący zachował należytą staranność aby dowiedzieć się czy dane o preferencyjnym unijnym pochodzeniu samochodu Nissan Almera są prawdziwe. Z zebranego w sprawie materiału zwłaszcza z wyjaśnień skarżącego z dnia 9.11.2001 r., dotyczących przedmiotowej umowy sprzedaży z dnia 20.07.2000 r. wynika, iż nie zachował on

należytej staranności. W stanie prawnym rozpoznawanej sprawy ustawodawca wskazał, iż osoba dostarczająca dokumenty winna zachować należytą staranność. Termin ten zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, oznacza iż jest to staranność ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju, i kryterium to nie zostanie spełnione w wypadku ograniczenia się tylko do staranności wystarczającej, minimalnej.

Staranność ogólnie wymagana to staranność normalna, przeciętna. W odniesieniu do wzorców typu zawodowego w judykaturze i doktrynie mówi się o staranności dobrego adwokata, lekarza, kierowcy, nauczyciela. Wskazuje się jednak, iż nie chodzi tu o jakiś szczególny lub kwalifikowany typ staranności, podnosząc, że "odniesienie zawodowe" następuje w ramach jednego rodzaju stosunków i przy zachowaniu skali porównawczej odpowiedniej do tychże stosunków. Podkreśla się przy tym, że nawet w takich sytuacjach oczekiwana staranność to "staranność należyta".

Skoro zatem skarżący wielokrotnie dokonywał sprowadzenia samochodu na zlecenie -prośbę innej osoby, dodatkowo ogłaszając się w prasie, że świadczy tego rodzaju usługi, to mógł zdaniem Sądu dowiedzieć się czy dane w dokumentach przedłożonych do zgłoszenia celnego są prawdziwe.

Poprzez proste zapoznanie się z treścią dokumentu o unijnym pochodzeniu japońskiego samochodu, skarżący mógł dowiedzieć się iż dane o jego europejskim pochodzeniu są nieprawdziwe.

Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

MK