Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 232/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Sekretarz Sądowy Alicja Landowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. Ż. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia 7 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 232/09

UZASADNIENIE

Wnioskiem z 20 lipca 2008 r. K. Ż. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...] w G. (dalej Zakład) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, w tym na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od kwietnia 2004 r. do maja 2005 r. oraz od grudnia 2005 r. do stycznia 2006 r. oraz lipiec 2006 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień 2001 r. oraz za okres do lutego 2002 r. do kwietnia 2003 r., od stycznia 2005 r. do lipca 2005 r., od grudnia 2005 r. do stycznia 2006 r. oraz lipiec 2006 r., na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 2001 r. do lutego 2002 r., lipiec 2002 r., od września 2002 r. do sierpnia 2005 r., grudzień 2005 r., styczeń 2006 r., lipiec 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 31.175,45 złotych.

W pierwszej części uzasadnienia wniosku A. Ż. (zwany dalej Skarżącym) powołał się na umowę z 21 lutego 2008 r. zawartą z Zakładem o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie wynikających z decyzji Zakładu z 31 marca 2006 r. podnosząc, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie wykonywać jej postanowień oraz opłacić zaległych należności. Skarżący wyjaśnił, że od czerwca 2007 r. pozostaje bez zatrudnienia i nie osiąga żadnych dochodów, nie przysługuje mu prawo do zasiłku chorobowego oraz zasiłku dla bezrobotnych. Jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę żony Skarżącego w kwocie 1.700 złotych brutto (w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie, z którego wynika, iż żona Skarżącego zarabia średnio miesięcznie 2.944 zł brutto – k.23 akt postępowania administracyjnego) i które nie wystarcza na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, a tym bardziej na spłatę comiesięcznej raty zadłużenia w wysokości ok. 700 złotych wynikającej z porozumienia zwartego z Zakładem (w aktach sprawy znajduje się umowa z 21 lutego 2008r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, z której wynika, iż od 25 lutego 2008r. do 25 sierpnia 2009r. rata nie przekracza 600 zł; Skarżący uregulował dwie pierwsze raty; k. 12-15 akt). Skarżący wskazał, załączając dokumentację lekarską, że z powodów zdrowotnych pozbawiony jest możliwości podjęcia pracy, będzie się ubiegał o przyznanie mu prawa do renty chorobowej. Dalej wyjaśnił, że nie posiada żadnych oszczędności, dóbr materialnych ani innych środków umożliwiających uregulowanie zadłużenia i wywiązanie się z zawartej z Zakładem umowy, co uzasadnia umorzenie długu z powodu niemożliwości jego spłaty.

Decyzją z 30 września 2008 r. Nr [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 i art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej jako U.s.u.s.), Zakład odmówił umorzenia należnych i nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 31.175,45 złotych.

Zakład powołał się na przepisy art. 28 ust. 1–3 U.s.u.s. podkreślając, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki umorzenia należnych składek na ubezpieczenie. Skarżący posiada majątek, w tym mieszkanie własnościowe oraz samochód Volkswagen Passat z 1993r., z którego można dokonać zaspokojenia powstałego zadłużenia. Co prawda Skarżący oświadczył, że przebywał na urlopie bezpłatnym z przyczyn zdrowotnych i z tego powodu nie osiągał dochodu, jednak ze znajdujących się w posiadaniu Zakładu informacji uzyskanych od pracodawcy Skarżącego wynika, że przebywanie na w/w urlopie spowodowane było tymczasowym przestojem w otrzymywaniu zleceń od szwedzkich kontrahentów.

Zdaniem Zakładu sytuacja majątkowa i osobista Skarżącego nie daje podstaw do umorzenia należnych i nieopłaconych składek na ubezpieczenie również z powodu zdolności do bieżącego regulowania należności wynikających z umowy zawartej z Zakładem poprzez zmianę umowy i obniżenia wysokości rat i to pomimo pozostawania Skarżącego na zwolnieniu chorobowym. Odnosząc się do stanu zdrowia Skarżącego Zakład podkreślił, że na schorzenia potwierdzone przedłożoną dokumentacją lekarską cierpi on od 6 lat, co nie stanowiło przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz w podejmowaniu innej działalności zarobkowej. Jak wskazano, kwalifikacje murarsko-kafelkarskie Skarżącego umożliwią mu uregulowanie należności wobec Zakładu w formie ratalnej bez pozbawiania możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zwłaszcza że istnieje możliwość zmiany harmonogramu spłat trwającej umowy ratalnej.

W końcowej części uzasadnienia decyzji Zakład podkreślił, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, decyzje w sprawie umorzenia zaległości mają charakter uznaniowy, co oznacza że Zakład może, ale nie musi umorzyć należności.

Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego złożonym przez Skarżącego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład decyzją z 7 stycznia 2009 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 U.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję z 30 września 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowi ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych od dnia rozpoczęcia działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, co wynika wprost z art. 13 pkt 4 U.s.u.s., przy czym obowiązujące w istotnym dla przedmiotowej sprawy okresie przepisy nie przewidywały instytucji zawieszenia działalność gospodarczej. W związku z tym Zakład wydał decyzję z 31 marca 2006 r. znak [...] obejmującą Skarżącego obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Dalej organ wyjaśnił, że w jego ocenie zgłaszane przez Skarżącego przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej (zawieszenie działalności) nie miały charakteru rzeczywistego, gdyż Skarżący dalej prowadził działalność gospodarczą lub pozostawał w gotowości do wykonywania czynności w jej ramach oraz zamierzał wykonywać ją w przyszłości. Ciągłość prowadzenia działalności gospodarczej organ ustalił w oparciu o dane pochodzące z Urzędu Miejskiego, Urzędu Skarbowego oraz samych wyjaśnień Skarżącego. Jak podkreślono, decyzja z 31 marca 2006 r. została doręczona żonie Skarżącego 7 kwietnia 2006 r. oraz nie została zaskarżona w toku instancji. Dalej przywołano treść art. 28 ust. 1 i 2 U.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej i podkreślono, że sytuacja majątkowa i osobista Skarżącego nie dała podstaw do umorzenia należności składkowych. Jak podkreślił Zakład uwzględniona została aktualna i skomplikowana sytuacja ekonomiczna Skarżącego oraz wzięto pod uwagę fakt posiadania przez niego majątku w postaci samochodu osobowego oraz mieszkania własnościowego, co wyłącza przesłankę pozwalającą na umorzenie należności składkowych, określoną w art. 28 ust. 2 i 3 U.s.u.s. z uwagi na nie stwierdzenie ich całkowitej nieściągalności. Organ podkreślił prawidłowość oceny, sformułowanej w zaskarżonej decyzji z 30 września 2008 r., odnośnie stanu zdrowia Skarżącego wskazując, że okoliczność ta nie stanowi przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej i spłacie zadłużenia wobec Zakładu.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o uchylenie obydwu decyzji oraz o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że stanowisko Zakładu nie uwzględnia charakteru prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej oraz przerw w jej wykonywaniu w trakcie których żadnej pracy w rzeczywistości nie wykonywał. Prawdziwym powodem wielokrotnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej nie była, jak twierdzi Zakład chęć zmniejszenia kwot należnych składek na ubezpieczenie społeczne, lecz mała ilości zamówień oraz konieczność podratowania zdrowia; Skarżący bowiem od 2002 r. odczuwa silne skutki choroby zawodowej tj. chorobę rąk (uczulenie) oraz chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych. Dalej podniesiono, że w okresach kiedy Skarżący rzeczywiście prowadził działalność gospodarczą regularnie opłacał należne składki, czego niezbitym dowodem są wystawione przez Zakład zaświadczenia o nie zaleganiu w opłacaniu składek. Precyzując zarzuty Skarżący wskazał, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie opłacanie składek na ubezpieczenie w trakcie zawieszenia wynikało z błędnej informacji w tym przedmiocie uzyskanej przez Skarżącego od pracownika Zakładu. Rozpatrując przedmiotową sprawę organy nie wzięły tej okoliczności pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

I.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Rozpatrując przedmiotową sprawę w oparciu o przytoczone wyżej przepisy oraz stan faktyczny Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

II.

Ustawa z 13 października 1998r. określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu zaległych składek - w art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej jako U.s.u.s.). przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie wobec całkowitej ich nieściągalności, natomiast w ust. 3a tego artykułu dopuszczono możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach, tj. w sytuacji, gdy przewidziana w powołanym przepisie, całkowita nieściągalność nie zachodzi.

O ile w ramach pierwszej z tych kategorii grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, a to z kolei oznacza, że ustawodawca pozostawił organowi wąskie granice swobodnej oceny, to w przypadku umorzenia w uzasadnionych przypadkach, okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3b U.s.u.s. oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. 2003, Nr 141, poz. 1365 dalej jako Rozporządzenie), dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku, organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek.

Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, co w zaskarżonej decyzji organ uczynił; treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej, a szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organ orzekający w sprawie stwierdził, że istnieje zarówno majątek pozwalający na wyegzekwowanie zaległych należności składkowych, jak i po stronie Skarżącego nie istnieją takie okoliczności, które by pozwalały na przyjęcie, iż nie jest on wstanie podjąć pracy zarobkowej. Skarżący co prawda wskazał, że choruje na stawy kolanowe i będzie się starał o rentę, ale w chwili wydawania zaskarżonej decyzji Skarżący rencistą nie był i nie przedstawił takich dowodów w toku postępowania by uzasadnionym stało się jego twierdzenie, że nie może pracować i spłacać swych długów. Ta okoliczność, zdaniem Sądu, właściwie została przez organ podkreślona. Fakt bowiem, że Skarżący posiada z żoną lokal mieszkalny o powierzchni 46 m2 oraz samochód osobowy z 1993r. nie stanowi właściwego do tego argumentu. Nie należy bowiem zapominać, że co prawda istnieje majątek Skarżącego ale pod uwagę należy brać - w tego typu sprawach - oczywiste konsekwencje pozbawienia rodziny mieszkania, w kontekście sytuacji życiowej i majątkowej Skarżącego.

W tej jednak sprawie, jak już wskazano, mamy do czynienia z dodatkowymi okolicznościami sprawy - co znalazło odzwierciedlenie w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu, zawierającym wyczerpujące omówienie oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni zastosowanych przepisów i oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa; istotnym jest bowiem nie naruszenie w rozpoznanej sprawie zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 Nr 98 poz. 1071 zwana dalej K.p.a.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 K.p.a.; organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, zaś celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.

Sąd tym samym podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01, w którym podkreślono, iż zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

III.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego złożonym 20 lipca 2008 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 U.s.u.s. należności z tytułu składek, na które to pojęcie składają się w myśl art. 24 ust. 2 U.s.u.s. składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu.

W art. 28 ust. 3 U.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek; wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, stanowiąc zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie stwarza możliwość umorzenia należności, gdyż dla organu podejmującego rozstrzygnięcie stwarza tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Jak jednak wyjaśnił Sąd Najwyższy w swojej uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) przepis art. 28 ust. 2 U.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 U.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Podkreślenia wymaga, że przy braku całkowitej nieściągalności ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 U.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 U.s.u.s., pozbawiony jest prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

IV.

W dalszej części ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. w art. 28 ust. 3a uregulowana została możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera m.in. art. 4 pkt 2 lit. d) U.s.u.s. zgodnie z którym jest to ubezpieczony zobowiązany do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne). Ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, że Skarżący był zarejestrowanym przedsiębiorcą w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 5 stycznia 2006 r. oraz od 24 kwietnia do 1 sierpnia 2006 r., i z tych względów zobowiązany był do płacenia składek na własne ubezpieczenie społeczne.

Na mocy delegacji ustawowej, przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a U.s.u.s. zostały szczegółowo określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., gdzie wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż w chwili wydawania decyzji w drugiej instancji Zakład był stroną umowy z 21 lutego 2008 r. zawartej ze Skarżącym o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie wynikających z decyzji z 31 marca 2006 r. Ponadto Skarżący nie przedstawił dowodu, z którego wynikałoby, iż faktycznie nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na stan swego zdrowia. Sąd uznał za trafne twierdzenie organu, iż Skarżący - z uwagi na swoje umiejętności zawodowe - posiada zdolność regularnego wykonywania postanowień owej umowy poprzez spłatę zadłużenia w ratach. Fakt podnoszony przez Skarżącego, iż jego dwuosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia, jakie otrzymuje żona skarżącego również został przez organ właściwie oceniony.

Nie bez znaczenia dla sprawy jest przedłożona, na rozprawie przez Skarżącego do akt sprawy, kopia oświadczenia "A", sp. z o.o. z siedzibą w G., z którego wynika, że Skarżący od marca do czerwca 2006r. pracował w Norwegii, na podstawie zawartej ze spółką umowy o dzieło – co wcześniej nie wynikało z akt sprawy i nie było podnoszone przez Skarżącego; zaś w roku 2007 pracował w firmie "B", sp. z o.o., w której zarabiał ok. 2.500 zł brutto (k. 9 akt). Skarżący ma więc – wbrew swym twierdzeniom - faktyczne i zdrowotne możliwości podjęcia pracy, co pozwoli mu na spłacenie swego zadłużenia. A przecież jednym z głównych argumentów zaprezentowanych przez Skarżącego jest jego stan zdrowia, w tym choroba stawów na którą leczy się od sześciu lat, a która to choroba faktycznie nie uniemożliwia mu, jak wynika to z okoliczności sprawy, podjęcia zatrudnienia.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności sprawy dowodzą, że w sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia z uwagi na sytuację majątkową i finansową Skarżącego.

Oceniając sprawę w zakresie sytuacji rodzinnej i osobistej Skarżącego należy stwierdzić, że wprawdzie nie prowadzi on w chwili wydania zaskarżonej decyzji działalności gospodarczej oraz nie osiąga – z tego tytułu – dochodów, to jest on w stanie podjąć zatrudnienie, w tym u ostatniego pracodawcy "B", sp. z o.o. w G., na dotychczasowym stanowisku.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a U.s.u.s w związku z § 3 Rozporządzenia mamy również do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym; i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi, co oznacza, że może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, że w sprawie została uwzględniona aktualna i skomplikowana sytuacja ekonomiczna Skarżącego, jednakże Zakład powinien kierować się nie tylko dbałością o ważny interes strony, ale także wziąć pod uwagę interes finansów ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Sądu należy przyjąć, że ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej art. 80 K.p.a., jak i prawa materialnego. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne pozwolił Zakładowi na odmowę umorzenia należności; Zakład dokonał wyczerpującej analizy sytuacji rodzinnej i finansowej Skarżącego i rozważył ją, zgodnie z art. 7 K.p.a., w kontekście interesu społecznego i słusznego interesu strony, a wydając rozstrzygnięcie - uzasadnił je w sposób wyczerpujący.

V.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego (np. przyznania Skarżącemu renty z przyczyn zdrowotnych, o którą jak twierdzi ma się ubiegać) lub uzyskaniu nowych istotnych dowodów z których wynikać będzie pogorszenie sytuacji finansowej Skarżącego i jego żony, może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności, gdyż wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Ponadto, jak wynika ze stanowiska Zakładu, trudności w spłacie zadłużenia mogą zostać zniwelowane poprzez zawarcie dodatkowego porozumienia z Zakładem dotyczącego obniżenia wysokości miesięcznych rat.

Reasumując:

1/ decyzje wydane w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych są decyzjami o charakterze uznaniowym, co oznacza, że ustalenie przez organy okoliczności stanowiących ważny interes osoby zobowiązanej uzasadniających umorzenie należności, stanowi konieczną przesłankę dla wydania decyzji, ale samo przez się nie zobowiązuje organu do wydania decyzji o umorzeniu należności;

2/ w zakresie uznaniowym decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego dokonano prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym i uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. - w rozpoznanej sprawie zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, które nie zostały podważone w skardze.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

EK