Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2518/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 558
law: rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 16 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 253/17 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. K. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 21 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 253/17) oddalił w całości skargę P. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z [...] lutego 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję własną z [...] listopada 2016 r. odmawiającą skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Rektor Uniwersytetu [...] na podstawie art. 200 ust. 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 – zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), § 1 ust. 2 – 3 i § 2 ust. 2 – 4 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie [...] stanowiącego [...] do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z [...] maja 2014 r. ze zm. (zwanego dalej Regulaminem przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich ) oraz art. 104 K.p.a.:

- odmówił przyznania P. K. przyznania stypendium doktoranckiego od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że P. K. za swoje osiągnięcia w pracy badawczej i dydaktycznej uzyskał 73 punkty, wobec czego został umieszczony na 6 pozycji listy rankingowej osób ubiegających się o przyznanie stypendium doktoranckiego w dyscyplinie [...]. W związku jednak z nieotwarciem przewodu doktorskiego przed końcem III roku studiów doktoranckich, co jest traktowane zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich jako nieterminowa realizacja programu studiów, nie spełnił jednego z warunków do przyznania stypendium doktoranckiego.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył P. K., podnosząc, że nieotwarcie przewodu doktorskiego związane było z okolicznościami niezależnymi od niego. Ze względu na postępy w pracy naukowej, postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych i realizację badań naukowych za granicą w roku 2015/2016, a także roczny urlop naukowy promotora, planował otwarcie przewodu doktorskiego we wrześniu 2016 r. Niestety, promotor po powrocie z urlopu naukowego musiał wziąć urlop wypoczynkowy we wrześniu 2016 r., co uniemożliwiło mu wszczęcie przewodu doktorskiego w ustalonym przez Regulamin studiów doktorskich terminie. Ze względu na szczególną sytuację Kierownik Studiów Doktoranckich wyraził zgodę na przedłużenie terminu otwarcia przewodu doktorskiego do 14 października 2016 r., tj. pierwszego posiedzenia Rady Instytutu [...], po powrocie promotora skarżącego z urlopu wypoczynkowego. Otwarcie przewodu nastąpiło w tym terminie.

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Rektor Uniwersytetu [...] na podstawie art. 200 i 207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję złożył P. K., zarzucając jej naruszenie § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2016 r., poz. 558), § 2 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich oraz art. 107 § 3 i art. 7 K.p.a. Jak podkreślono w skardze, na dzień złożenia wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego skarżący nie otworzył jeszcze przewodu doktorskiego, co było spowodowane okolicznościami od niego niezależnymi. Skarżący złożył 26 września 2016 r. podanie do Kierownika Studiów Doktoranckich, który przed 30 września 2016 r. wydał zgodę na przedłużenie terminu na otwarcie przewodu doktorskiego. Skarżący dopełnił więc w tym zakresie wszelkich formalności. Natomiast na pierwszym posiedzeniu Rady Instytutu [...], które odbyło się 14 października 2016 r., został wszczęty przewód doktorski skarżącego. Spełniony zatem został warunek ubiegania się o przyznanie stypendium. Nadto zwrócono uwagę na opinię wydaną przez Krajową Reprezentację Doktorantów w sprawie skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywołał art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym, podkreślając, że decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w następnej kolejności jego wyczerpującego uzasadnienia. Przepis art. 207 ust. 1 ww. ustawy obliguje organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosować odpowiednio przepisy K.p.a. Oznacza to z kolei konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji warunki przyznawania stypendium doktoranckiego określone w § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich zostały powtórzone w § 2 ust. 2 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich. Zgodnie z nim stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów może być przyznane doktorantowi, który:

1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich,

2) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się znaczącymi postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Stosownie zaś do § 18 ust. 1 pkt 4 Regulaminu uczestnik studiów doktoranckich obowiązany jest do wystąpienia o wszczęcie przewodu doktorskiego nie później niż do końca szóstego semestru studiów doktoranckich; niewszczęcie przewodu doktorskiego w tym terminie jest traktowane jako nieterminowa realizacja programu studiów doktoranckich.

Wskazując na stanowisko stron, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczności, na które powołuje się skarżący, niezależne od niego, nie miały wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia bowiem w Regulaminie brak jest jakichkolwiek uregulowań, które pozwalałyby doktorantowi na przedłużenie terminu otwarcia przewodu doktorskiego ze względu na jakieś wyjątkowe, niezależne od niego okoliczności.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Organ przeanalizował sytuację skarżącego i wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie zachodzi przypadek uprawniający do przyznania stypendium doktoranckiego. Za wystarczające Sąd uznał zawarte w kontrolowanej decyzji wyjaśnienia dotyczące zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Wskazano, na jakiej podstawie odmówiono przyznania wnioskowanego stypendium oraz jakie kryteria uwzględniano w postępowaniu kwalifikacyjnym dotyczącym przyznawania stypendiów doktoranckich na drugim i kolejnych latach studiów: 1) terminowość realizacji programu studiów oraz wykazywanie się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych albo realizacji badań naukowych, 2) wykazanie się znaczącymi postępami w pracy naukowej i przygotowanie pracy doktorskiej. Warunek drugi został przez skarżącego spełniony, jednak nieotwarcie przez niego przewodu doktorskiego do końca trzeciego roku studiów doktoranckich spowodowało niespełnienie przez skarżącego przesłanki pierwszej, tj. terminowości realizacji programu studiów, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 4 Regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzegł, że skarżący w toku studiów doktoranckich wykazywał się dużą aktywnością naukową i dydaktyczną, wręcz nawet ponad przeciętną, jednak nieotwarcie przewodu doktorskiego we wskazanym wyżej terminie spowodowało brak możliwości przyznania mu stypendium. Spełnieniem tego warunku nie jest, jak wskazuje skarżący, otwarcie przewodu doktorskiego 14 dni po 30 września 2016 r. albowiem był on obowiązany przewód ten otworzyć do 30 września 2016 r., czego jak sam przyznaje, nie uczynił. Obowiązkiem skarżącego było złożyć wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego z wyprzedzeniem do dnia 30 września. Promotora pomocniczego wyznacza się dopiero po podjęciu uchwały o wszczęciu przewodu doktorskiego, dlatego chybione jest twierdzenie skarżącego, że ze względu na nieobecność promotora nie dotrzymał terminu na wszczęcie przewodu doktorskiego.

Przy wydaniu decyzji organ nie przekroczył też granic uznania administracyjnego, skoro wyjaśnił przesłanki, które miały wpływ na odmowę przyznania stypendium. Za nieuzasadniony uznał Sąd pierwszej instancji zarzut naruszenia przepisu art. 15 K.p.a. i art. 78 Konstytucji RP. Skarżący został pouczony przez organ, że od wydanej decyzji służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z czego skorzystał.

Nadto Sąd podkreślił, że Rektor miał obowiązek zasięgnąć opinii doktoranckiej komisji stypendialnej, ale nie można czynić zarzutu, że podjęta decyzja jest zgodna z treścią opinii, przy uwzględnieniu, że dotyczy ona faktów, które są niezaprzeczane przez skarżącego. Rektor nie był też, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji związany treścią opinii prawnej Krajowej Reprezentacji Doktorantów, ponadto przedmiotem rozważań w niej zawartych była możliwość otwarcia przewodu doktorskiego po trzecim semestrze, co nie stanowi przedmiotu skargi. Istotnie, skarżący otrzymał zgodę na przedłużenie terminu wszczęcia przewodu doktorskiego i nie został skreślony z listy studentów, jednak należy odróżnić uprawnienie do wszczęcia przewodu doktorskiego po trzecim roku studiów od uprawnienia do uzyskania stypendium doktoranckiego. Za nieuzasadniony uznał wreszcie Sąd zarzut o braku dostępu do aktów prawnych, skoro akty prawne wydawane przez Senat Uniwersytetu [...] i Rektora są umieszczone na stronie internetowej uczelni.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. § 2 ust. 2 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich , tj. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie spełnił warunków do przyznania mu stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2016/2017, podczas gdy w toku postępowania przed WSA we Wrocławiu podniesiono i wykazano, iż skarżącemu udzielono stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018 w okresie tzw. przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich na podstawie tych samych przesłanek, którą to okoliczność Sąd pominął, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

2. art. 200 ust. 1 Prawa o szkolnictwie w § 13 ust. 2 rozporządzenia Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich poprzez błędną jego wykładnię pozwalającą przyjąć, że skarżący nie spełnił warunków do przyznania mu stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2016/2017, podczas gdy w toku postępowania przed WSA we Wrocławiu podniesiono i wykazano, iż skarżącemu udzielono stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018 w okresie tzw. przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich na podstawie tych samych przesłanek, którą to okoliczność Sąd pominął, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

3. art. 3 P.p.s.a. w związku z art. 134 P.p.s.a. zobowiązujących Sąd do zbadania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi w związku z przepisami art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a., statuującymi zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązującymi organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu w związku z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. zobowiązującymi Sąd do uchylenia decyzji w całości lub w części w razie stwierdzenia, że naruszenie przez organ lub organ odwoławczy przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności jeśli chodzi o przestrzeganie przez organ postanowień § 3 ust. 13 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich, zgodnie z którym prace (czynności) Wydziałowej Komisji Doktoranckiej (WKD) muszą być rzetelnie dokumentowane, z prac należy sporządzać pisemne protokoły, do których powinny być dołączone listy obecności osób biorących udział w danych czynnościach (protokoły powinny być przechowywane zgodnie z Instrukcją Kancelaryjną i Jednolitym Rzeczowym Wykazem Akt obowiązującym w Uniwersytecie [...]), co dawałoby podstawę do stwierdzenia co było powodem zmiany rekomendacji z pozytywnej na negatywną udzielonej skarżącemu, w ostatnim dniu udostępnienia listy rankingowej i jednocześnie ostatnim dniu terminu na złożenie listy do Rektora Uniwersytetu [...] w świetle § 3 ust. 7 Regulaminu,

4. zasady nakazującej sądom, zgodnie z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. w ramach kontroli aktów organów administracji, egzekwowanie od organów stosowania zasady zaufania obywatela do organów państwa, nakazującej organom orzekanie zgodnie z prawem (art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a.), w szczególności jeśli chodzi o przestrzeganie postanowień § 3 ust. 8 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich, zgodnie z którym doktorant (skarżący) ma prawo do złożenia do Przewodniczącego Wydziałowej Komisji Doktoranckiej (WKD) pisemnego zastrzeżenia do ogłoszonej ostatecznej listy rankingowej w terminie 7 dniowym, od dnia jej ogłoszenia, czego skarżący został pozbawiony przez fakt zmiany listy osób rekomendowanych w ostatnim dniu jej udostępnienia, i w dniu, w którym upływał termin dla Przewodniczącego WKD do jej przekazania do Rektora [...]. Niemożliwość faktycznego złożenie do listy rankingowej pisemnego zastrzeżenia stanowiło naruszenie przez organ przepisów Regulaminu, brak natomiast efektywnej kontroli działalności organu ze strony Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

5. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., tj. zasady nakazującej sądom w ramach kontroli aktów organów administracji, egzekwowanie od organów stosowania zasady praworządności (legalności) i nakazującej organom orzekanie z duchem i literą prawa (art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 6 K.p.a.), w szczególności jeśli chodzi o przestrzeganie postanowień § 3 ust. 8 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich, zgodnie z którym doktorant (skarżący) ma a prawo do złożenia do Przewodniczącego Wydziałowej Komisji Doktoranckiej pisemnego zastrzeżenia do ogłoszonej ostatecznej listy rankingowej w terminie 7 dniowym od dnia jej ogłoszenia, czego skarżący został pozbawiony, a co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

6. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym - w zakresie, w jakim Sąd nie zawarł swojego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a wskazanego przez skarżącego tak w skardze, jak w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, pomijając fakt złożenia przez skarżącego wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego w terminie i nie wykazania przez organ przyczyny braku prezentaty na oryginale wniosku złożonego do organu, a także pominięcia okoliczności, iż skarżącemu udzielono stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018 w okresie tzw. przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich na podstawie tych samych przesłanek, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo nieprawidłowego zastosowania przez organ administracyjny art. 107 § 3 K.p.a., w szczególności w sytuacji braku dokładnego i wszechstronnego uzasadnienia przez organ odwoławczy przyczyn odmownej decyzji i pominięcia istotnej okoliczności w sprawie, jaką była zgoda Kierownika Studiów Doktoranckich na przedłużenie terminu otwarcia przewodu doktorskiego do 14 października 2016 r. oraz faktu, że skarżący tego terminu dochował, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo nieprawidłowego zastosowania przez organ administracyjny art. 81a § 1 K.p.a., w szczególności w sytuacji braku rozstrzygnięcia zaistniałych wątpliwości "na korzyść strony" w sytuacji, gdy organ nie był w stanie przedstawić dowodów pozwalających na ustalenie bez cienia wątpliwości konkretnej daty złożenia przez skarżącego wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego do organu i brak prezentaty na wniosku), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że skarżący podczas postępowania przed Sądem podnosił, że dochował wszelkich terminów zarówno, jeśli chodzi o złożenie wniosku o przyznanie stypendium przed 30 września 2016 r. jak i wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego. Oba wnioski wpłynęły do Dyrektora Instytutu [...] wraz z wymaganymi załącznikami. W przypadku drugiego wniosku, w toku postępowania przed Sądem okazało się, że organ nie nadał mu dalszego biegu, z przyczyn skarżącemu nieznanych. Co więcej, oryginał wniosku pozostający w aktach osobowych skarżącego nie miał nawet jakiegokolwiek potwierdzenia ze strony organu o jego wpłynięciu (brak prezentaty). Nie jest zatem zrozumiałe, dlaczego Sąd nie wyjaśnił, czy otwarcie przewodu doktorskiego musiało "poczekać" do Rady Instytutu w październiku 2016 r., skoro zgodnie z twierdzeniem organu obecność opiekuna naukowego (następnie promotora) nie była konieczna. Skarżący z ostrożności złożył 26 września 2016 r. podanie do Kierownika Studiów Doktoranckich o przedłużenie terminu otwarcia przewodu doktorskiego, a Kierownik zgodę na przedłużenie terminu otwarcia wydał przed 30 września 2016 r. Tym samym skarżący dochował należytej staranności i dopełnił w tym zakresie wszelkich formalności, aby uniknąć negatywnych dla siebie skutków prawnych. Skarżący zwracał również uwagę przed Sądem na istnienie wątpliwości, czy nie doszło do naruszenia przez organ postanowień § 3 ust. 13 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich .

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Rektor Uniwersytetu [...], wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Rozpoznając sprawę w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) i nie stwierdzając przy tym przypadków nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienionych w jego § 2, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut 6). Jak podkreśla się w orzecznictwie, zarzut naruszenia powołanego przepisu jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony tylko w dwóch przypadkach tj. gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie oraz gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd pierwszej instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 r. nr 3, poz. 39). Uzasadnienie skarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy. Przedstawia stan sprawy, zarzuty skargi, stanowiska stron i wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z treści uzasadnienia jednoznacznie też wynika, jakie okoliczności faktyczne były podstawą wyrokowania Sądu pierwszej instancji. Okoliczności te w istocie sprowadzały się do jednego ustalenia, a mianowicie, że nieotwarcie przewodu doktorskiego do 30 września 2016 r. stanowiło o nieterminowej realizacji programu studiów i uniemożliwiło w konsekwencji uzyskanie przez skarżącego stypendium doktoranckiego.

Z tego też powodu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty kwestionujące prawidłowość postępowania prowadzonego przed wydaniem skarżonej decyzji przez Wydziałową Komisję Doktorancką (zarzut 3 – naruszenia art. 3, art. 134 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz § 3 ust. 13 Regulaminu ; zarzut 4 – naruszenia 3 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. i art. 8 § 1, art. 9 K.p.a. oraz § 3 ust. 8 ww. Regulaminu oraz zarzut 5 – naruszenia art. 1 § 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. i art. 8 Konstytucji RP, art. 6 K.p.a. oraz § 3 ust. 8 ww. Regulaminu). Zauważyć trzeba, że zgodnie z § 3 ust. 6 Regulaminu, Komisja ta opiniuje wnioski o przyznanie stypendium, w oparciu o kryteria, o których stanowi § 2 ust. 1 – 3 ww. Regulaminu i na tej podstawie sporządza listy doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium. Po ich przekazaniu Rektorowi, wydaje on decyzję w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego. Podkreślić jednak należy, że jest to jedynie postępowanie opiniodawcze, którego wnioskami Rektor nie jest związany, wydając decyzję, natomiast również i w tym przypadku negatywna opinia Wydziałowej Komisji Doktoranckiej została wydana w oparciu o ustalenie nieterminowej realizacji studiów. Istotna dla sprawy kwestia nieterminowej realizacji programu studiów stanowiła zatem wspólną ocenę Komisji i Rektora. Uzyskana z kolei przez skarżącego ilość punktów, nie była przedmiotem sporu na żadnym etapie postępowania. Z tego też punktu widzenia, nawet ewentualne stwierdzenie wadliwości w procedowaniu Komisji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a więc nie mogło stać się podstawą skutecznego zarzutu kasacyjnego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Również bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje argumentacja skargi kasacyjnej, wskazująca, że w kolejnym roku akademickim 2017/2018 skarżący otrzymał stypendium doktoranckie w okresie tzw. przedłużenia okresu odbywania studiów. Po pierwsze, wydanie kolejnej decyzji, której ocena legalności wykracza poza zakres niniejszej sprawy, samo w sobie nie może świadczyć o wadliwości wcześniejszej (kontrolowanej w niniejszej sprawie) decyzji. Po drugie natomiast, już z okoliczności ustalonych w niniejszej sprawie wynika, że inne były podstawy wydania ww. decyzji, skoro skarżący wszczął przewód doktorski 14 października 2016 r. (uchwała Instytutu [...] Uniwersytetu [...]). Już tylko z tego względu nie można było uwzględnić zarzutów naruszenia art. 200 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w związku z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (zarzut 1) i § 2 ust. 2 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich (zarzut 2).

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów i kwestii nieterminowej realizacji programu studiów, zauważyć trzeba, że zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich (oraz § 13 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia) jednym z warunków otrzymania stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich jest terminowa realizacja programów studiów. W świetle § 18 ust. 1 pkt 4 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] "[u]czestnik studiów doktoranckich zobowiązany jest do wystąpienia o wszczęcie przewodu doktorskiego nie później niż do końca szóstego semestru studiów doktoranckich; niewszczęcie przewodu doktorskiego w tym terminie jest traktowanej jako nieterminowa realizacja studiów doktoranckich". W myśl § 5 ust. 2 ww. Regulaminu: "[r]ok akademicki rozpoczyna się 1 października, a kończy 30 września". Natomiast stosownie do § 3 ust. 1 zdanie pierwsze oraz ust. 2 i 3 Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich "[d]oktorant składa kompletny wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego kierownikowi studiów doktoranckich, do dnia 30 września. Terminy składania wniosków, określone w ust. 1, nie podlegają przywróceniu. Doktorant, który złożył wniosek niekompletny lub po wyznaczonym terminie nie otrzymuje stypendium". Powyższe regulacje oznaczają, że termin 30 września, kończący rok akademicki, dla spraw o przyznanie stypendium doktoranckiego jest terminem nieprzekraczalnym i nieprzywracalnym, a więc terminem materialnym. Tym samym nawet uzyskanie zgody Kierownika Studiów Doktoranckich na przedłużenie terminu otwarcia przewodu doktorskiego nie ma znaczenia dla kwestii przyznania stypendium. Zauważyć należy, że Regulamin przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich stanowi odrębny akt prawny w stosunku do Regulaminu studiów doktoranckich, samodzielnie regulując kwestię terminów składania wniosków. Zatem w tym zakresie odwoływanie się do przepisów umożliwiających przedłużenie terminów zaliczenia zajęć objętych programem studiów, w sytuacji wyraźnego wyłączenia takiej możliwości w odniesieniu do terminu złożenia wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego pozostawało zabiegiem nieskutecznym. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, Regulamin przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich nie przewiduje możliwości przedłużenia otwarcia przewodu doktorskiego ze względu na jakieś wyjątkowe, niezależne od doktoranta okoliczności.

Podobnie należało ocenić argumentację, że skarżący złożył wniosek o wszczęcie przewodu doktorskiego przed 30 września 2016 r. W wydanym na podstawie Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich zarządzeniu Nr [...] Dziekana Wydziału [...] z [...] czerwca 2015 r. w sprawie wprowadzenia Szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego obowiązującym na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] w punkcie 6 zdanie drugie załącznika nr 1 postanowiono, że "[n]ieotwarcie przewodu doktorskiego do końca trzeciego roku studiów doktoranckich traktuje się jako nieterminową realizację programów studiów". Przepis ten, stanowiący doprecyzowanie postanowień Regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich, nie wymaga zatem jedynie złożenia wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego, ale jego wszczęcia (otwarcia), co następuje na podstawie uchwały właściwej jednostki organizacyjnej (art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 882 ze zm.). W tym przypadku była to Rada Instytutu [...] Uniwersytetu [...] (§ 13 Regulaminu studiów doktoranckich), a otwarcie przewodu nastąpiło na podstawie uchwały tejże Rady z 14 października 2016 r. Na te okoliczności wskazywał po części Sąd pierwszej instancji jak i Rektor, co czyniło z kolei niezasadnymi zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. (zarzut 7) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 81a § 1 K.p.a. (zarzut 8).

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a.