Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 56/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 116 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędziowie WSA Jarosław Szaro WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu spółki "A" w S. za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2011 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2016r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...], orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu D. Spółki z o.o. w likwidacji z siedzibą w S. (dalej: Spółka) wraz ze Spółką oraz byłym członkiem zarządu Spółki za zaległości podatkowe tej Spółki

z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2011r. w wysokości 26.501,71zł, odsetki za zwłokę od tych zaległości w wysokości 13.158,00zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 1.416,26zł.

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji postanowieniem

z dnia 1 października 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął

z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki wraz z tą Spółką oraz byłym członkiem zarządu Spółki za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2011r., wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od tych zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zakończone zostało decyzją z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...], którą orzeczono

o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki wraz z tą Spółką oraz byłym członkiem zarządu Spółki za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2011r. w wysokości 26.501,71zł, odsetki za zwłokę od tych zaległości w wysokości 13.158,00zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 1.416,26zł.

Od decyzji organu I instancji M. K. złożył odwołanie, po rozpatrzeniu którego, powołaną na wstępie decyzją [...] listopada 2016r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych, jako osób trzecich, określa art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej: O.p.); odpowiadają oni solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Zgodnie z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 tej ustawy, powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Na podstawie art. 116 § 4 O.p. wymienione przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu.

O odpowiedzialności podatkowej nie orzeka się, jeżeli wystąpiły okoliczności uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności. Orzekając o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki, organ podatkowy jest obowiązany wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu w chwili upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki (przesłanki pozytywne). Natomiast odnośnie przesłanek negatywnych, powołany przepis ciężarem udowodnienia istnienia wymienionych okoliczności obarcza członka zarządu, który pragnie uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.). Nie oznacza to zupełnej bierności organu podatkowego, ale inicjatywa

w wykazaniu przesłanek wyłączających odpowiedzialność spoczywa na członku zarządu.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zostały spełnione pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu jako osoby trzeciej, określone w art. 116 § 1 i § 2 O.p., stwierdzając, że zebrany materiał dowodowy wskazuje na bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Spółki, a fakt pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego nie budzi wątpliwości.

Odnosząc się do spornej kwestii dotyczącej okresu sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący pełnił funkcję wiceprezesa zarządu od dnia powołania przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr [...] z dnia 27 kwietnia 2011r., do dnia 6 września 2011r., w którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr [...] przyjęło jego rezygnację z pełnienia funkcji. Organ II instancji wyjaśnił, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu i odwołanie z tej funkcji następuje w chwili podjęcia stosownej decyzji przez właściwy organ, a wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS) ma charakter deklaratoryjny - potwierdza jedynie zaistnienie tego faktu, wobec czego niezasadne są twierdzenia skarżącego, że był on członkiem zarządu od dnia 9 czerwca 2011r. W ocenie organu II instancji, niezasadne jest stanowisko skarżącego, że pełnił on funkcję wiceprezesa jedynie do dnia 13 czerwca 2011r., tj. do dnia złożenia rezygnacji z członkostwa jedynemu wspólnikowi spółki. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, skierowane przez skarżącego do G. W. oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu spółki potwierdza podejmowane próby zrzeczenia się funkcji, jednakże było ono bezskuteczne, gdyż nie zostało złożone właściwemu organowi spółki, uprawnionemu do przyjęcia takiego oświadczenia - tj. Zgromadzeniu Wspólników. Podzielając stanowisko organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej zakwestionował twierdzenia skarżącego, że był on członkiem zarządu tylko 5 dni, tj. od 9 do 13 czerwca 2011r. i w związku z tym wykazał okoliczność wyłączającą jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki.

Odnosząc się do przedłożonych przez skarżącego orzeczeń: wyroku Sądu Rejonowego w R. V Wydział Gospodarczy z dnia 19 września 2013r., sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w R. V Wydział Gospodarczy z dnia 5 października 2012r., sygn. akt[...], organ II instancji podkreślił, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu ogranicza się co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, co oznacza, że organ podatkowy nie jest więc związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie oraz poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego w tej sprawie wyroku. Z powyższych względów, w ocenie organu II instancji, wyrażone w uzasadnieniu ww. orzeczeń stwierdzenia, że skarżący pełnił funkcję wiceprezesa zarządu spółki w okresie 9 do 13 czerwca 2011r. pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej skarżący mimo złożonej w dniu 13 czerwca 2011r. rezygnacji, nadal faktycznie pełnił funkcję i podpisywał dokumenty, czyli podejmował aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki, co wynika z pism z dnia 2 lipca 2011r. oraz z dnia 31 sierpnia 2011r. kierowanych

w imieniu Spółki do G. W. reprezentującego P. D., podpisane przez m.in. skarżącego jako wiceprezesa zarządu.

Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie upłynął pięcioletni termin do wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego za maj 2011r., o którym mowa w art. 118 § 1 O.p., gdyż powstanie odpowiedzialności następuje już na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego I instancji, a decyzja organu odwoławczego nie powoduje powstania odpowiedzialności (przez zwiększenie jej zakresu

w porównaniu z wynikającym z decyzji organu pierwszej instancji), to nawet, gdy wydana zostanie po upływie terminu zastrzeżonego w art. 118 § 1 O.p., nie może być uznana za naruszającą ten przepis.

Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku dłużnika nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a egzekucja musi dotyczyć całego majątku podatnika (spółki), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Egzekucja administracyjna prowadzona wobec Spółki na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych okazała się jedynie w części skuteczna, a podejmowane czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia zobowiązania podatkowego. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. umorzył prowadzone wobec spółki z o.o. postępowanie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012r. (sygn. akt [...]) po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji oraz w związku z brakiem możliwości uzyskania sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. W dniu 25 października 2011r. ogłoszono upadłość likwidacyjną spółki z o.o., natomiast postanowieniem z dnia 14 listopada 2011r. Sąd Rejonowy w R. umorzył postępowanie upadłościowe stwierdzając, że Spółka nie posiada majątku pozwalającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.

Dyrektor Izby Skarbowej podzielił również stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zaistniała którakolwiek przesłanka wyłączająca odpowiedzialność podatkową skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie wskazał żadnej z przesłanek egzoneracyjnych zwalniających go z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Według tego organu, skarżący zobowiązany był zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia 27 kwietnia 2011r. w którym objął funkcję, tj. do dnia 11 maja 2011r. Wniosku takiego nie zgłosił i nie wykazał, że nie ponosi winy w jego niezgłoszeniu we właściwym czasie. W ocenie organu odwoławczego, skarżący ponosi odpowiedzialność za dalsze pogarszanie sytuacji wierzycieli spowodowane niezgłoszeniem tego wniosku i dalsze rozporządzanie majątkiem Spółki bez uwzględnienia zasad wynikających z prawa upadłościowego. W konkluzji organ II instancji stwierdził, że skarżący jako wiceprezes zarządu spółki nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, a niezgłoszenie we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie może zostać uznane za niezawinione, gdyż zaniechanie tych czynności prawnych we właściwym dla wierzycieli spółki czasie, świadczy o braku należytej staranności i rzetelności skarżącego jako członka zarządu spółki, narażającego prawa wierzycieli. O braku winy nie może również świadczyć fakt, że podstawy do ogłoszenia upadłości powstały przed objęciem funkcji przez członka zarządu. Z punktu widzenia tej odpowiedzialności nie jest istotne, kiedy konkretnie nastąpiła utrata płynności finansowej spółki, tylko to, że

w dniu obejmowania funkcji przez członka zarządu spółka pozostawała niewypłacalna, co stanowi obiektywną przesłankę do zgłoszenia wniosku o upadłość.

Na decyzję organu odwoławczego M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art.116 § 1 i 2, art. 180, art. 197 O.p. przez przyjęcie, że nie zachodzą po stronie skarżącego okoliczności ekskulpacyjne, w szczególności art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że złożył rezygnację z funkcji członka zarządu w sposób prawidłowy, właściwemu organowi, tj. G. W., który był jedynym wspólnikiem spółki, posiadającym 100% kapitału zakładowego. Zdaniem skarżącego, złożona rezygnacja była skuteczna i z dniem 13 czerwca 2011r. nastąpiło wygaśniecie mandatu członka zarządu Spółki – skarżącego. Świadczy o tym odręczny dopisek z datą 13 czerwca 2011r. o treści "akceptuję". W ocenie skarżącego, stanowisko organu jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż stwierdza on, że rezygnacja z funkcji członka zarządu była bezskuteczna, przyjmując jednocześnie, że mimo rezygnacji skarżący nadal pełnił tę funkcję.

Ponadto skarżący zarzucił, że organ bezpodstawnie nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, w sytuacji gdy skarżący nie jest w stanie zweryfikować podanych przez organ wskaźników ekonomicznych. Podniósł również, że bezzasadnie odmówiono wiarygodności przedłożonym przez niego orzeczeniom sądu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016r., poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz.718 - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest niezasadna.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe zasadnie obciążyły odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za maj 2011r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego skarżącego, pełniącego funkcję członka zarządu Spółki.

Orzekające w niniejszej sprawie organy podatkowe stwierdziły, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów

i usług za maj 2011r., gdyż w tym okresie faktycznie pełnił funkcję członka zarządu Spółki, wobec której, z uwagi na bezskuteczność egzekucji, nie udało się wyegzekwować przedmiotowych należności. Zdaniem organów podatkowych, skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściła się jakakolwiek przesłanka z art. 116 § 1 O.p., która uwalniałaby go od odpowiedzialności za powyższe zaległości podatkowe Spółki.

Według skarżącego natomiast, brak jest możliwości przypisania mu odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, gdyż był on członkiem zarządu tylko 5 dni, tj. w okresie od 9 do 13 czerwca 2011r. i w związku z tym wykazał okoliczność wyłączającą jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki.

W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom podatkowym.

Granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością zakreśla przepis art. 116 § 1 O.p., zgodnie

z którym, za zaległości podatkowe spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się

w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że:

- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

- a także nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zgodnie z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Stosownie natomiast do art. 116 § 4 O.p., zasady odpowiedzialności stosuje się również do byłych członków zarządu. Istotne jest przy tym, żeby termin płatności zaległości podatkowej upływał w okresie, w którym członek zarządu pełnił tę funkcję w spółce.

Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma zatem charakter akcesoryjny i następczy - występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia jego odpowiedzialności. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna.

Kontrola zasadności przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki sprowadza się do zbadania, czy w sprawie zostały spełnione, wymienione w art. 116 O.p., przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią tj. egzekucja do całego majątku spółki okazała się w całości lub

w części bezskuteczna, zaległość podatkowa Spółki powstała w czasie faktycznego pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu tej Spółki (tzw. przesłanki pozytywne) oraz czy w toku postępowania skarżący wykazał zaistnienie ewentualnych negatywnych przesłanek przypisania mu odpowiedzialności (tzw. przesłanki egzoneracyjne lub ekskulpacyjne).

Przytoczony wyżej przepis wskazuje jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec Spółki oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, natomiast członka zarządu (byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność.

W ocenie Sądu, organy podatkowe wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie określone w art. 116 § 1 i 2 O.p. przesłanki warunkujące odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe Spółki (przesłanki pozytywne).

W pierwszej kolejności organy podatkowe poczyniły ustalenia w celu wykazania, że pełnił funkcję członka (wiceprezesa) zarządu Spółki w terminie płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2011r., tj. w dniu 27 czerwca 2011r.

Według Sądu, organy podatkowe prawidłowo uznały, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki od dnia powołania przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr [...] z dnia 27 kwietnia 2011r., do dnia 6 września 2011r., w którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr [...], przyjęło jego rezygnację z pełnienia tej funkcji. Słusznie przyjęto, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu i odwołanie z tej funkcji następuje w chwili podjęcia stosownej decyzji przez właściwy organ, a wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny - potwierdza jedynie zaistnienie tego faktu.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która doprowadziła do stwierdzenia, że skarżący – mimo złożenia formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu (wiceprezesa) Spółki w dniu 13 czerwca 2011r. - w sposób faktyczny (rzeczywisty) pełnił tę funkcję w terminie płatności przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Fakt ten został przez organy podatkowe wykazany w sposób nie budzący wątpliwości. Organy powołały się na pisma z dnia 2 lipca 2011r. oraz

z dnia 31 sierpnia 2011r. kierowane w imieniu Spółki do G. W. reprezentującego P. D., podpisane przez m.in. skarżącego jako wiceprezesa zarządu i uznały, że skoro skarżący podpisywał dokumenty w imieniu Spółki oznacza to, że podejmował aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki, a co za tym idzie, mimo oświadczenia o rezygnacji złożonego w dniu 13 czerwca 2011r., nadal faktycznie pełnił funkcję członka (wiceprezesa) zarządu Spółki.

Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z o.o., nawet po formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu w tej spółce powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu przewidzianą w art. 116 § 2 O.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – dalej: NSA, z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II FSK 2401/11 (dost. w CBOiS).

W ocenie Sądu, przedstawione okoliczności, w sposób jednoznaczny świadczą o tym, że skarżący w sposób faktyczny (rzeczywisty) pełnił funkcję członka zarządu (wiceprezesa) Spółki w czasie gdy powstała przedmiotowa zaległość podatkowa. Prawidłowo zatem organy podatkowe uznały, że w okolicznościach sprawy zachodzi pozytywna przesłanka przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią tj. zaległość podatkowa Spółki powstała w czasie faktycznego pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu tej Spółki.

W odniesieniu do kolejnej z przesłanek przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią, tj. bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki, organy podatkowe powołały się na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym

w S. z dnia 25 kwietnia 2012r. w przedmiocie umorzenia prowadzonego wobec Spółki postępowania po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji oraz

w związku z brakiem możliwości uzyskania sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Wskazano również, że postanowieniem z dnia 14 listopada 2011r. Sąd Rejonowy w R. umorzył postępowanie upadłościowe Spółki z uwagi na brak majątku pozwalającego na pokrycie kosztów tego postępowania.

W myśl utrwalonego już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu,

o bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. można mówić dopiero

w sytuacji, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Taką pewność daje zaś tylko stosowny formalny akt organu egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010r., sygn. akt III SA/Wa 631/10, LEX nr 757717, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2012r., sygn. akt II FSK 1583/10, publ. w CBOiS).

W ocenie Sądu, postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Spółki, uprawniało organy podatkowe do uznania, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 116 § 1 O.p., tj. egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, co nie było przez skarżącego kwestionowane.

Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że w sprawie wystąpiły obie pozytywne przesłanki warunkujące orzeczenie odpowiedzialności skarżącego - byłego członka zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za maj 2011r., tj. pełnienie przez osobę trzecią funkcji w zarządzie Spółki w czasie, gdy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych tej spółki - art. 116 § 2 O.p. oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku Spółki - art. 116 § 1 O.p. Do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek

z okoliczności uwalniających go od tej odpowiedzialności.

W ocenie Sądu, skarżący nie zwolnił się z odpowiedzialności przez wykazanie, że zaistniała jedna z okoliczności, o jakich mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p.

Pierwszą z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący nie zgłosił wniosku

o ogłoszenie upadłości Spółki, gdyż zgłosił go inny podmiot – wierzyciel Spółki w dniu 9 września 2011r. Użycie w art.116 O.p. określenia "zgłoszono" zamiast wyrażenia "członek zarządu zgłosił" wyraźnie wskazuje na to, że dla wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki nie ma znaczenia, kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości, byleby tylko żądanie ogłoszenia upadłości było zgłoszone we właściwym czasie (por. wyroki NSA z dnia 12 marca 2008r., sygn. akt I FSK 744/06 i z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 759/08, publ. CBOiS). Jednakże brak postaw do uznania, aby zgłoszenie tego wniosku przez wierzyciela nastąpiło we właściwym czasie.

Zakres użytego w treści art. 116 § 1 O.p. pojęcia "właściwy czas", należy ustalać na podstawie regulacji zawartej w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 1112 ze zm). "Właściwym czasem" dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin dwóch tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, czyli termin, który pozwoli na równomierne, choćby tylko częściowe, zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Określenie tej chwili powinno być ustalane obiektywnie, w zależności od okoliczności konkretnego wypadku, w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy, dla określenia której nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu spółki (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Lu 794/07, LEX nr 462725, z dnia 8 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Lu 770/11, LEX nr 1134130).

Członek zarządu spółki może również po zakończeniu pełnienia funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości - postępowania układowego (por. uchwała NSA z dnia 10 sierpnia 2009r., sygn. akt II FPS 3/09, publ. CBOiS).

Należy podkreślić, że ustawodawca uzależnia odpowiedzialność członków zarządu od tego, czy brak złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spowodowany był zawinionym działaniem (winą) odpowiedzialnego, czy też nie. Rozważając przesłankę braku winy, stwierdzić należy, iż jako kryterium

w tym zakresie powinno się przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2002r., sygn. akt III SA 2544/00, publ. CBOiS).

Skarżący stwierdził, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, gdyż pełnił funkcję członka zarządu Spółki jedynie 5 dni i w tak krótkim czasie niemożliwym było zapoznanie się z całością dokumentacji Spółki i jej weryfikacja. Ponadto zakres jego obowiązków obejmował sprawy związane

z robotami budowlanymi i nie zajmował się on sprawami finansowymi Spółki. Skarżący powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w R. V Wydział Gospodarczy z dnia 19 września 2013r., sygn. akt [...] oraz postanowienia tego sądu z dnia 5 października 2012r., sygn. akt[...].

Jak to już zostało wskazane, Sąd nie podziela stanowiska skarżącego odnośnie okresu pełnienia przez niego funkcji członka zarządu Spółki w okresie od

9 do 13 czerwca 2011r., uznając za prawidłowe stanowisko organów podatkowych, że skarżący pełnił tę funkcję od dnia powołania przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr [...]z dnia 27 kwietnia 2011r., do dnia 6 września 2011r., w którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwałą nr[...], przyjęło jego rezygnację z pełnienia tej funkcji.

Jeśli natomiast chodzi o zakres obowiązków skarżącego, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że odpowiedzialność członków zarządu jest niezależna od tego w jakim zakresie osoby te zarząd ten sprawują i jakie czynności faktycznie wykonują zgodnie z ewentualnymi wewnętrznymi ustaleniami (por. np. wyrok NSA z 13 grudnia 2013r., sygn. akt I FSK 1815/12, dost. w CBOiS).

Z tych względów, w ocenie Sądu, skarżący nie może tłumaczyć się tym, że sprawami finansowymi zajmowała się inna osoba, gdyż każdy członek zarządu powinien interesować się kondycją finansową spółki, a brak zainteresowania tymi kwestiami stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków i świadczy o braku należytej staranności tego członka zarządu. Tym samym, wbrew temu co twierdzi skarżący, nie uwolnił się on od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z tego powodu, że zakres jego obowiązków nie obejmował kwestii finansowych Spółki.

Z akt sprawy wynika, że zła sytuacja finansowa Spółki utrzymywała się od 2009r., kiedy rozpoczęły się problemy z regulowaniem zobowiązań. Na koniec 2010r. zobowiązania Spółki przekroczyły wartość jej majątku o ponad 8 mln zł. Ponieważ skarżący objął funkcję członka zarządu w dniu 27 kwietnia 2011r., to od tego dnia należało liczyć 14-dniowy termin na zgłoszenie przez niego wniosku

o upadłość.

Drugą z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki

z o.o., jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wskazanie mienia możliwe jest więc także po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Istotne jest, żeby mienie to faktycznie istniało, nadawało się do egzekucji i przedstawiało realną wartość finansową (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015r., sygn. akt I FSK 366/14, LEX nr 1772796).

Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, reprezentowane

też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że ciężar wykazania przesłanek egzoneracyjnych obciąża skarżącego, jako osobę, która z faktu tego wywodzi określone okoliczności. Skarżący powinien samodzielnie podjąć działania zmierzające do wykazania przesłanek egzoneracyjnych i to na nim w pierwszej kolejności powinno spoczywać wykazanie tych okoliczności. Organ podatkowy nie ma obowiązku, przy braku aktywnego udziału strony w postępowaniu, dowodzenia

z urzędu istnienia przesłanek ekskulpacyjnych, wskazanych w art. 116 O.p. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Lu 636/07, LEX nr 462703).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek egzoneracyjnych. Nie wskazał na żadne okoliczności świadczące o tym, że wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszony został przez wierzyciela Spółki we "właściwym czasie", ani że w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego. Nie wskazał również żadnego majątku spółki, z którego można byłoby zaspokoić zaległości.

Odnosząc się zaś do przedstawionych przez skarżącego orzeczeń Sądu Rejonowego w R. V Wydział Gospodarczy, należy przyznać rację orzekającym w niniejszej sprawie organom, że nie były one związane ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie oraz poglądami prawnymi wyrażonymi

w uzasadnieniu zapadłego w tej sprawie orzeczenia i miały prawo do samodzielnego ustalenia okresu sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu Spółki.

Niezasadny jest również zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu

z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia daty, w jakiej należałoby zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, skoro skarżący wniosku

o ogłoszenie upadłości w ogóle nie zgłosił, a na zgłoszenie go przez wierzyciela "we właściwym czasie" nie przedstawił żadnej argumentacji.

Z przedstawionych względów Sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa procesowego przy prowadzeniu postępowania dowodowego, jak też przy ocenie materiału dowodowego i dokonywaniu ustaleń faktycznych, zaś wydana decyzja orzekająca o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki wraz ze Spółką oraz byłym członkiem zarządu Spółki za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2011r., nie narusza prawa materialnego.

Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na mocy art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.