Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 413/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

﻿

Uzasadnienie

Decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.: dalej K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300.; dalej: u.s.u.s.) – utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] r. nr [...] dotyczącą odmowy umorzenia zobowiązanej E. W. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) należności z tytułu składek w łącznej kwocie 79.355,75 zł, w tym na:

1) ubezpieczenie społeczne za okres:

- 07-12/2002, 04-11/2003, 01-12/2004, 11/2005-11/2007 w łącznej kwocie 58.664,71 zł, w tym z tytułu składek - 23.783,71 zł i odsetek liczonych na dzień 3 grudnia 2018 r. - 34.881 zł,

2) ubezpieczenie zdrowotne za okres:

- 10-12/2002, 04-11/2013, 01-12/2004, 11/2005-12/2005, 02/2006-08/2006, 12/2006-11/2007 w łącznej kwocie 16.749,77 zł, w tym z tytułu składek - 6.871,97 zł i odsetek liczonych na dzień 3 grudnia 2018 r. - 9.875 zł oraz koszty upomnienia,

3) Fundusz Pracy za okres:

- 09-10/2002 i 12/2002, 04-11/2003, 01-12/2004, 11/2005-11/2007 w łącznej kwocie 3.941,27 zł, w tym z tytułu składek - 1.615,27 zł i odsetek liczonych na dzień 3 grudnia 2018 r. - 2.326 zł,

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 3 grudnia 2018 r. zobowiązana złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Wniosek ten zobowiązana uzasadniła trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Zobowiązana wskazała, że obecnie nie prowadzi już działalności gospodarczej, od roku nie pracuje, jest na zasiłku rehabilitacyjnym. Ze względu na swój wiek i stan zdrowia nie widzi możliwości powrotu do pracy.

Decyzją z dnia [...] r. ZUS odmówił zobowiązanej umorzenia należności. Uzasadniając podjętą decyzję organ rentowy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z uwagi na całkowitą nieściągalność. Przywołując przepisy art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. organ rentowy wskazał, że w stosunku do działalności zobowiązanej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (śmierć dłużnika). Zadłużenie zobowiązanej jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania. Należności z tytułu składek zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia rehabilitacyjnego – w okresie od maja do listopada 2018 r., wyegzekwowano kwotę 3.485,03 zł. Okres pobierania świadczenia zakończył się 7 grudnia 2018 r. Pomimo, że egzekucja jest nieskuteczna to należności nie zostały uznane jako całkowicie nieściągalne. Nie można też stwierdzić, aby nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należności (art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.). Nie występują nadto przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 oraz 6 u.s.u.s., bowiem naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Organ rentowy zbadał także istnienie przesłanek umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wydanym na jego podstawie Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). W tych ramach ZUS zaznaczył, że zobowiązana obecnie nie osiąga żadnego dochodu, pozostaje na utrzymaniu męża, który pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 4.731,36 zł brutto miesięcznie (3.866,54 zł netto). Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 900 zł miesięcznie. Na ochronę zdrowia zobowiązana przeznacza 300 zł miesięcznie. Ponadto posiada ona zobowiązanie pieniężne w postaci kredytu w wysokości 50.000 zł – miesięczna rata kredytu wynosi 1.150 zł. Zobowiązana nie korzysta z pomocy społecznej. Zdaniem organu rentowego bieżąca sytuacja finansowa zobowiązanej nie może zostać uznana za zagrażającą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), rodzina nie znajduje się w sytuacji ubóstwa. Zobowiązana nie jest wykluczona z rynku pracy, a jej sytuacja finansowa zmieni się po osiągnięciu wieku emerytalnego. Ponadto zobowiązana nie poniosła żadnych strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, gdyż żadna z takich okoliczności nie została wskazana we wniosku (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). W kwestii przesłanki zawartej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia (przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności) ZUS zaznaczył, iż zobowiązana co prawda przedłożyła dokumentację medyczną, z której wynika konieczność specjalistycznego leczenia, jednak nie udokumentowała ona stosownym zaświadczeniem lekarskim, że aktualny stan zdrowia uniemożliwia jej lub w znaczny sposób utrudnia wykonywanie pracy zarobkowej i uzyskiwanie dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia.

W piśmie z dnia 20 lutego 2019 r. zobowiązana wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie zaległych składek wskazanych w decyzji ZUS z [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą zobowiązanej umorzenia należności z tytułu składek.

Wnioskodawczyni wniosła skargę na ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1153/19 uchylił decyzję ZUS z [...].

W uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach wskazał, że obowiązkiem ZUS było ustalenie czy zaległe składki, objęte wnioskiem o umorzenie są nadal wymagalne i nie uległy one przedawnieniu. WSA wskazał w wyroku, że za bezprzedmiotowe trzeba uznać prowadzenie przez organ postępowania w sprawie umorzenia nieistniejących (przedawnionych) należności składkowych. Dopiero po prawidłowym ustaleniu okresu, którego dotyczą należności składkowe oraz ich wysokości możliwe jest przez organ wydanie prawidłowej decyzji.

ZUS w decyzji z [...] nawiązując do dotychczasowego postępowania oraz ww. wyroku tut. Sądu z 22 października 2019 r. wskazał na następujące okoliczności:

- składki za okres od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. - zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zasady tej nie stosuje się do należności, które wygasły przed dniem 1 stycznia 2003 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw. Odwołał się do zastrzeżenia z art. 24 ust. 5 - 5c u.s.u.s.;

- składki za okres od 1 lipca 2004 r. do 19 lipca 2011 r. - zgodnie z zasadą zawartą w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Odwołał się do zastrzeżenia z art. 24 ust. 5 - 5c u.s.u.s.;

- składki za okres od 07/2002 do 11/2007 nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Całe zadłużenie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym - organ odwołał się do art. 24 ust. 4 oraz art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Dalej ZUS wskazał na podjęte czynności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia:

- [...] zostało wszczęte postępowanie nr [...] dotyczące okresu 07/2002 - 07/2003. Następnie [...] r. została wydana decyzja nr [...] określająca wysokość zadłużenia za ww. okres;

- [...] r. zostało wszczęte postępowanie nr [...] dotyczące okresu 08/2003 - 10/2007. Następnie [...] została wydana decyzja nr [...] określająca wysokość zadłużenia za ww. okres;

- [...] r. zostało wszczęte postępowanie nr [...] dotyczące okresów 10,11,12/2002, 11/2007. Za 2002 rok deklaracje rozliczeniowe zostały złożone przez płatnika w dniu 15 czerwca 2012 r. Następnie [...] r. została wydana decyzja nr [...] określająca wysokość zadłużenia za ww. okres;

- [...] r. zostało wystawione upomnienie, nr [...] za okres 11/2007 na ubezpieczenie zdrowotne.

Kontynuując podał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w R. zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych [...] r. i [...] r., obejmujących zaległość za okres 07/2002-11/2007. Aktualnie brak zajęć. Część tytułów wykonawczych zostało przekazanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. celem prowadzenia egzekucji ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor ZUS.

Wyjaśnił również, że decyzje określające zadłużenie i tytuły wykonawcze zostały doręczone - odbiór osobisty.

Wobec podania tych informacji uznał, że zadłużenie na koncie płatnika (wnioskodawczyni) jest aktualne i wymagalne.

Ponadto ZUS podał, że 2 stycznia 2020 r. wnioskodawczyni złożyła dodatkowe dokumenty: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z [...], dowód zapłaty za artykuł medyczny, potwierdzenie cofnięcia zgody na obciążenie rachunku z A z 25 sierpnia 2019 r., wynik badania tomografii komputerowej klatki piersiowej z 5 lipca 2019 r. oraz kręgosłupa z 20 listopada 2019 r. na ich podstawie ustalił, że wnioskodawczyni:

- jest mężatką, nie pracuje zarobkowo i nie osiąga żadnych dochodów,

- nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy;

- prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem S. W., który osiąga dochód w wysokości 3.800 zł netto,

- ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w kwocie 600 zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie 400 zł oraz kosztów leczenia w wysokości 300 zł (łącznie 1.300 zł),

- posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 20.000 zł z miesięczną ratą 450 zł, w bankach w wysokości 35.000 zł z ratą 500 zł oraz zaległość u komornika w wysokości 7.000 zł z ratą 100 zł, które są regulowane w układzie ratalnym (łącznie 1.050 zł miesięcznie), spłatę kredytów przewiduje na 2022 r.,

- nie posiada nieruchomości, ruchomości, praw majątkowych ani wierzytelności,

- choruje, wymaga leczenia i w związku z tym nie może podjąć zatrudnienia.

ZUS stwierdził, że działalność gospodarczą wnioskodawczyni prowadziła do dnia [...] listopada 2007 r.

Odwołując się do art. 28 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i stwierdził, że nie zachodzą przesłanki tam wymienione, zaś postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 ww. ustawy.

Nawiązując do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) podał, że o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria, a te w sprawie nie zaszły.

Kontynuując podsumował, że ponoszone w gospodarstwie domowym wydatki miesięczne (1.300 zł) nie są nadzwyczajnymi i stanowią podstawy do umorzenia. Przyznał jednocześnie, że przedstawione okoliczności dowodzą, że aktualna sytuacja finansowa wnioskodawczyni uniemożliwia jej jednorazową spłatę zadłużenia, jednak ratalna spłata należności nie pociągnie dla niej zbyt ciężkich skutków i nie pozbawi możliwości zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych. Nawet gdyby od dochodu gospodarstwa domowego odjąć kwotę spłacanych kredytów, tj. 1.050 zł, to dochód rodziny wyniósłby 2.750 zł netto, co jest kwotą o 756,74 zł wyższą od minimum socjalnego przypadającą na 2-osobowe gospodarstwo domowe. Zdaniem ZUS oznacza to, że istnieje możliwość ratalnej spłaty zadłużenia, bez popadnięcia w ubóstwo.

W skardze wnioskodawczyni wniosła o uchylenie decyzji z [...], względnie umorzenie w zakresie przedawnionych składek i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, niezależnie od należytego i wyczerpującego przedstawienia stanowiska, które obrazuje ciężką sytuację zdrowotną i materialną skarżącego,

- art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez brak uwzględnienia wszystkich okoliczności przedstawionych przez skarżącego a także wydanie decyzji w oparciu o swobodny wybór materiału dowodowego, podczas gdy organ administracji publicznej powinien oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego,

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji poprzez przyjęcie, że w jej sytuacji materialno-zdrowotnej nie zostało wykazane, iż nie jest w stanie ponieść kosztów,

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji poprzez przyjęcie, że nie wstąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s a nadto, iż nie wykazała, iż powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz że jej stan zdrowotny pozbawił ją możliwość uzyskiwania dochodu.

W uzasadnieniu podniosła, że jej stan zdrowia uległ pogorszeniu, a przedłożone przez nią dokumenty medyczne zostały pominięte. Wyjaśniła, że miesięczne koszty utrzymania rodziny przekraczają kwotę 2.350 zł, a nie 1.300 zł jak przyjął organ. Dodała, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja odmawiająca skarżącej umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Skarga podlegała uwzględnieniu, lecz z innych powodów niż wskazano w skardze. Badając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że została ona wydana w wyniku uchylenia prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1153/19 wcześniejszej decyzji organu wydanej w tej sprawie. Uchylając to rozstrzygnięcie Sąd dał wskazówki co do dalszego postępowania w sprawie (o czym poniżej).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Podstawą rozstrzygnięcia było naruszenie przez organ art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że wymienione w tym przepisie organy w sytuacji tam opisanej są związane ocenami i wskazaniami Sądu wyrażonym w jego orzeczeniu. Dotyczy to również sądu orzekającego ponownie w takiej sprawie, o ile przepisy prawa znajdujące w sprawie zastosowanie nie uległy zmianie. Cytowany przepis wyraża zasadę związania oceną prawną wyrażoną w wyroku oraz konieczność podporządkowania się organów wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Sąd rozstrzygający sprawę ponownie, o ile przepisy prawa nie uległy zmianie, nie może dokonywać odmiennej od wyrażonych w poprzednim wyroku ocen prawnych. Rzeczą takiego sądu jest więc ustalenie czy uległy zmianie przepisy rozstrzygające daną sprawę oraz stwierdzenie czy organ dostosował się do dokonanej oceny prawnej oraz wykonał wskazania co do dalszego postępowania w sprawie.

Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen.

W kontrolowanej decyzji organ zaznaczył, że podjął stosowane czynności i wykonał wyrok tut. Sądu z 22 października 2019 r. (I SA/Gl 1153/19). Mianowicie dokonał analizy kwestii przedawnienia należności według przepisów prawnych regulujących kwestie przedawnienia w odniesieniu do spornych zaległości i wyjaśnił, że podane w decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu z powodu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które nastąpiło w związku z wydanymi przez organ decyzjami, a następnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

Nawiązując do ww. wyroku wskazać należy, że w końcowej części jego uzasadnienia tut. Sąd wskazał: " (...) ZUS ponownie rozstrzygając sprawę powinien przede wszystkim wyjaśnić i wykazać (...) w decyzji, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu, czy też nie, a w konsekwencji co w istocie jest przedmiotem sprawy. Jeżeli natomiast zaistniały okoliczności skutkujące przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia ZUS powinien je ustalić i stosownie udokumentować w aktach sprawy. Dopiero kompletny materiał dowodowy ZUS powinien podać analizie i ustalić, czy w stosunku do skarżącej zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu zaległych, ale nieprzedawnionych składek."

Nawiązując zatem do wytycznych wynikających z wyroku z 22 października 2020 r. ‒ w ocenie Sądu rozpoznającego obecnie sprawę ‒ prawidłowo organ wskazał terminy przedawnienia roszczeń objętych niniejszym postępowaniem. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w obecnym brzmieniu) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. W brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d.

Z dniem 1 stycznia 2012 r. ponownie uległ zmianie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Od tego dnia przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie trzeba w tym zakresie zauważyć treść art. 27 ustawy nowelizującej u.s.u.s., tj. ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 1378). Przepis ten stanowi, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

Jednocześnie art. 24 u.s.u.s. przewiduje przypadki, w których bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu:

- ust. 5b - bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego;

- ust. 5f - w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

ZUS na str. 3-4 zaskarżonej decyzji wskazał na podjęte czynności, które doprowadziły do zawieszenia biegu terminu przedawniania, w tym podał, że na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych dotyczących okresu 07/2002-11/2007 pozostaje w toku postępowanie egzekucyjne (str. 5 niniejszego uzasadnienia).

Sąd, nie neguje, że ZUS podjął opisane czynności, jednak zaznacza i akcentuje, że zgodnie z wytycznymi wynikającymi z wyroku z 22 października 2019 r. "powinien je ustalić i stosownie udokumentować w aktach sprawy". Zatem nie jest wystarczające samo opisanie podejmowanych w toku postępowania czynności, ale zachodzi konieczności przedłożenia wymienionych dokumentów, bowiem tylko w ten sposób możliwe jest przeprowadzenie kontroli zasadności i skuteczności podejmowanych przez organ czynności. Tymczasem przedłożone akta administracyjne to dwa pliki, jeden liczący 15 kart, a drugi - 28 kart, do których nie załączono żadnego z wymienionych w decyzji dokumentów dotyczących analizowanego okresu w zakresie wykazania skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Zatem powinnością organu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie dołączenie do akt dokumentów wymienionych w decyzji i wykazanie:

- w przypadku czynności wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. ‒ kiedy zostało wszczęte postępowanie i w jakim dniu wydana decyzja stała się prawomocna,

- w przypadku czynności wymienionych w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. ‒ poprzez wskazanie dnia, w którym podjęto pierwsze czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której skarżąca została zawiadomiona (ewentualnie również dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego),

- następnie, okresu trwania zawieszenia biegu terminu przedawnienia poprzez wskazanie ilości dni i miesięcy oraz daty, od której rozpoczął się dalszy bieg terminu przedawniania należności objętych rozstrzyganą sprawą, względnie wykazania, że trwa on do nadal.

Dopiero tak wykazane zawieszenie biegu terminu przedawnienia pozwoli na kontrolę sądową pod kątem oceny jego skuteczności.

Zdaniem Sądu niewyjaśnienie w pełnym zakresie kwestii przedawnienia czyni przedwczesnym rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. ZUS nie dopełnił bowiem wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. w związku z art. 153 P.p.s.a. Stosownie bowiem do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei w myśl art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wypełnienie wymienionych powinności ustawowych wymaga przede wszystkim kompletnego materiału dowodowego sprawy, czemu organ uchybił, pomimo wskazań, co do kierunku dalszego postępowania wskazanego w wyroku tut. Sądu z 22 października 2019 r., czym organ naruszył wspomniany art. 153 P.p.s.a.

Naruszenie ww. przepisów zadecydowało o rozstrzygnięciu w badanej sprawie, zatem na obecnym etapie postępowania bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

Wskazane wyżej nieprawidłowości uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a