Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 450/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 104, art. 107, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33, art. 66 ust. 1, art. 71 ust. 1 i 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 78 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 1 pkt 1, 2, 3, art. 81 ust. 1, art. 85 ust. 1, 2 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 175 poz 40 art. 5 ust. 3
law: Dyrektywa Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na  środowisko naturalne 85/337/EWG.
article: art. 16 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
article: art. 82
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2015r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] Wójt Gminy C., działając na podstawie art. 66, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1 pkt 1, art. 78 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 1 pkt 1, 2, 3, art. 85 ust. 1, 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej w skrócie: "u.u.i.ś.") oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "K.p.a."), § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (dalej: rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko), po rozpatrzeniu wniosku M. G. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu na [...] DJP z zapleczem na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości P., gmina C. – organ pierwszej instancji odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia "budowa fermy drobiu na [...] DJP z zapleczem" na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości P., gmina C.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu [...] maja 2014 r. M. G. wystąpił do Wójta Gminy C. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu na [...] DJP z zapleczem na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości P., gmina C. Do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach załączono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w trzech egzemplarzach, wraz z ich zapisem w formie elektronicznej, poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, a także aktualny wypis z ewidencji gruntów obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

W toku analizy złożonego wniosku ustalono, że planowane zamierzenie inwestycyjne, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko kwalifikuje się do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 51, tj. "chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP)". Zgodnie z ww. rozporządzeniem przedmiotowa inwestycja zalicza się do. przedsięwzięć mogących zawsze znacznie oddziaływać na środowisko, dla których obowiązkowe jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W dniu [...] maja 2014 r. wywieszone zostało zawiadomienie na tablicy ogłoszeń oraz na stronie internetowej BIP Urzędu Gminy. Zawiadomienie umożliwiało zapoznanie się z dokumentacją, złożenie uwag i wniosków w przedmiocie postępowania w terminie 21 dni od daty podania do publicznej wiadomości, na podstawie art. 33 u.u.i.ś. W dniach od [...] maja do [...] czerwca 2014 r. wpłynęło [...] uwag i wniosków indywidualnych oraz jeden zbiorowy ([...] podpisów) od mieszkańców wsi P. oraz z S., w których to przedstawiono swoje sprzeciwy dotyczące budowy fermy drobiu z zapleczem na działce nr [...] w miejscowości P.

Inwestor został także wezwany – zarówno przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K., jak też przez Regionalnego Dyrektora Ochrony środowiska – do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu. W dniu [...] czerwca 2014 r. Inwestor dostarczył do Urzędu Gminy kopie uzupełnienia raportu w zakresie wskazanym przez PPIS w K.

W dniu [...] lipca 2014 r. pismem znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. pozytywnie zaopiniował warunki w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. znak [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. określił warunki realizacji ww. przedsięwzięcia (wraz z uwagami zawartymi w 17 pkt).

Z uwagi na liczne protesty mieszkańców oraz właścicieli sąsiednich działek, w pobliżu których planowana jest inwestycja, organ zdecydował o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej celem umożliwienia przedstawienia swoich racji i wątpliwości przez zainteresowanych mieszkańców i strony postępowania. Udział w rozprawie wzięły osoby, w tym Inwestor. Podobnie jak we wcześniej składanych wnioskach i sprzeciwach obecni na rozprawie wyrazili głośny sprzeciw co do realizacji przedmiotowej inwestycji. Ponownie strony jak i zainteresowane osoby biorące udział w rozprawie podnieśli problem zanieczyszczenia środowiska po zrealizowaniu tak dużej inwestycji. Zwrócili uwagę na hałas, uciążliwości zapachowe, spadek wartości nieruchomości, niemożność prowadzenia działalności w zakresie agroturystyki i wypoczynku. Mimo zapewnień Inwestora o spełnieniu wszelkich norm wynikających z przepisów z zakresu ochrony środowiska w trakcie realizacji inwestycji jak i przez cały czas jej eksploatacji nie zdołano zmienić negatywnego stanowiska stron jak i zainteresowanych osób dla w/w przedsięwzięcia.

Organ pierwszej instancji podniósł następnie, że teren miejscowości, na której zaplanowano realizację w/w przedsięwzięcia nie posiada planu miejscowego, w studium to tereny upraw polowych i zabudowy rozproszonej. W pobliżu prowadzone są gospodarstwa agroturystyczne. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C. uchwalonego Uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. wpisano jako podstawową przesłanką przy prowadzeniu polityki rozwoju działalności gospodarczej winna być ciągła troska o poprawę warunków życia mieszkańców gminy poprzez uzupełnienie wyposażenia w infrastrukturę techniczną i likwidację uciążliwości komunikacyjnych oraz szczególna dbałość o utrzymanie wysokich standardów w zakresie ochrony środowiska. Działalność gospodarcza podmiotów winna odpowiadać wymogom ochrony środowiska przyrodniczego poprzez: wprowadzanie czystych i nieuciążliwych dla otoczenia procesów technologicznych; ograniczenia uciążliwości oddziaływania do granic nieruchomości własnej; przeprofilowanie istniejących zakładów na zakłady o charakterze nieuciążliwym.

W ocenie organu w/w przedsięwzięcie jest inwestycją emitującą gazy o wysokim stężeniu uciążliwości zapachowej. Raport przedstawiony przez Inwestora nie obejmuje analizy emisji wszystkich gazów do powietrza, które zidentyfikowano jako emitowane z ferm i indyków (np. azotyny, dwutlenek węgla, aldehydy, ketony, węglowodory alifatyczne i aromatyczne). Objęte analizą gazy mimo, że spełniają ogólne normy stężeń nie chronią przed uciążliwością zapachową. Mimo, że z raportu wynika, że nie zostaną przekroczone stężenia normatywne poszczególnych gazów, należy zwrócić uwagę czy w określonych warunkach będzie zapewnione dotrzymanie obowiązku przestrzegania standardu jakości środowiska i ochrony wszystkich elementów przyrodniczych w tym standardu zapachowej jakości powietrza o czym mówi art. 82 ustawy Prawo Ochrony Środowiska.

Zgodnie z art. 16 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia, zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może m.in. powodować uciążliwości przez hałas lub zapach. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż gospodarowanie odpadami powstałymi w planowanej inwestycji może powodować uciążliwości w postaci nieprzyjemnego zapachu. Kierując się zatem zasadą przezorności stanowiącą zasadę prawa unijnego należy wszelkie prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków traktować tak, jak pewność ich wystąpienia. Raport stanowiący dowód w sprawie nie zawiera stosownych analiz dotyczących eliminacji uciążliwości zapachowych planowanego przez Inwestora przedsięwzięcia dla mieszkańców oraz bezpośrednich sąsiadów, na co zwróciły uwagę osoby składające protesty w prowadzonym postępowaniu.

Zdaniem organu pierwszej instancji, planowana inwestycja będzie źródłem zorganizowanej i niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz źródłem emisji technologicznej. Mimo przyjętych rozwiązań techniczno-technologicznych, przedmiotowa ferma będzie źródłem emisji substancji odorowych, powstających w wyniku rozkładu produktów przemiany materii zwierząt podczas chowu. Źródłem ciągłej emisji odorów do powietrza są systemy wentylacyjne. Emisja odorów może być uciążliwa z uwagi na koncentrację zapachu. W wyniku prowadzonego chowu powstawał będzie specyficzny zapach związany z procesami fermentacyjnymi zachodzącymi w odchodach zwierzęcych. Zapach ten jest ściśle związany z produkcją zwierzęcą prowadzoną na terenach wiejskich i może stanowić uciążliwość zarówno dla okolicznych mieszkańców jak i osób przebywających tam czasowo.

Zdaniem organu pierwszej instancji, z uwagi na rodzaj, charakter i zakres inwestycji mieszkańcy, będą narażeni na wszelkie uciążliwości związane z jej funkcjonowaniem co narusza zasady współżycia społecznego. Podejmując realizację takiej inwestycji należy mieć na uwadze nie tylko czynnik ekonomiczny, ale również ekologiczny i społeczny. Projektowana inwestycja stanowi zagrożenie ryzykiem zdrowotnym, ekologicznym, także jest ingerencją w środowisko społeczno-przyrodnicze.

M. G., reprezentowany przez pełnomocnika, nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu wniósł o zmianę decyzji lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz wydanie decyzji z naruszeniem art. 80 ust. 1 pkt 1 i 80 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia uzgodnień i opinii wskazujących, że przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko oraz wskazanie jako podstawy decyzji odmownej studium zagospodarowania gminy, podczas gdy obowiązujące przepisy wyraźnie wskazują, że taką podstawą jest jedynie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że należy się zgodzić z zarzutami odwołania, iż Studium uwarunkowań i kierunków i zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest aktem prawa miejscowego powszechnie obowiązującego, a zatem nie może stanowić samodzielnej podstawy podejmowania decyzji odmownych odnośnie braku zgody na realizację przedsięwzięcia. Stosownie jednak do przepisów art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, ustalenia zawarte w raporcie, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa i wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko jeżeli zostało przeprowadzone. W świetle powyższych regulacji organ nie jest zwolniony od merytorycznej oceny przedłożonych dowodów i materiałów.

Zdaniem organu odwoławczego, opracowany w 2014 r. przez inwestora M. G. raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia "Budowa fermy drobiu na [...] DJP z zapleczem" nie zawiera wszystkich wymaganych elementów. Przede wszystkim, w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Zgodnie ze wskazanym przepisem raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i racjonalnego wariantu alternatywnego, a także wariantu najkorzystniejszego dla środowiska z uzasadnieniem ich wyboru. Autor raportu mimo wezwania RDOŚ w P. z [...] sierpnia 2014 r. o uzupełnienie raportu w tym zakresie nie wskazał racjonalnego wariantu alternatywnego.

Brak wskazania w raporcie (pomimo wezwania do uzupełnienia) racjonalnego wariantu alternatywnego w ocenie organu odwoławczego uzasadnia podjęcie decyzji odmownej, gdyż organ nie miał możliwości wyboru, który z wariantów dopuszcza do realizacji z uwagi na wskazane rozwiązania mające zapewnić przewidzianą przepisami prawa ochronę środowiska.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że Inwestor nie przeanalizował należycie źródeł konfliktów ze społecznością lokalną oraz nie przedstawił żadnych sposobów ich rozwiązania. Analizując treść przedłożonego raportu stwierdzić też należy, że nie udokumentowano w jaki sposób zostanie zagospodarowana nadwyżka nawozu naturalnego, który powstanie po rozpoczęciu planowanej działalności. Uzasadnione wątpliwości budzą też przedłożone do raportu wyjaśnienia odnośnie odbioru padłych zwierząt. Mianowicie załączona umowa dot. wywozu i unieszkodliwiania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nosi datę [...] kwietnia 2011 r., natomiast przedłożony raport został sporządzony w marcu-kwietniu 2014 r. Nie można zatem ocenić czy wskazana umowa dot. tego przedsięwzięcia, czy też przedsięwzięcia prowadzonego przez tego samego Inwestora na innym terenie. Analizując materiał dowodowy (raport i uzupełnienia), stwierdzić należy, że Inwestor nie wykazał na jakim obszarze uciążliwości odorowe mogą być odczuwalne. Brak uregulowań prawnych w tym zakresie nie zwalnia Inwestora od przeprowadzenia stosownych symulacji.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podniósł, że pozytywne uzgodnienie raportu przez RDOŚ nie zwalnia organu od przeprowadzenia samodzielnej oceny, czy raport jest spójny i kompletny oraz czy spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 u.u.i.ś.

M. G., reprezentowany przez pełnomocnika, nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

1. prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 6, 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., tj. w sposób niewszechstronny, z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez błędną ocenę przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co w konsekwencji doprowadziło niezgodnego z prawem do utrzymania w mocy decyzji niekorzystnej dla inwestora;

- art. 6, 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez rozważenia wyników stosownych uzgodnień i opinii, podczas gdy wydając decyzję organy winny wziąć pod uwagę stanowisko organów uzgadniających, co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnego z prawem utrzymania w mocy decyzji niekorzystnej dla inwestora;

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej, w szczególności poprzez uwzględnienie przez organ tylko jednego z wchodzących w grę interesów, a także poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy inne organy w zbliżonym stanie faktycznym wydały decyzję pozytywną dla inwestora;

- art. 28 K.p.a. poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony osób, czyich interesu prawnego niniejsze postępowanie nie dotyczy, bowiem planowane przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać na nieruchomości, do których inwestor nie dysponuje tytułem prawnym;

- art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w z w. z art. 12 i art. 8 K.p.a. poprzez nieuzasadnione przedłużanie postępowania przez organ odwoławczy;

- art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 K.p.a. poprzez nie odniesienie się do zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji;

2. prawa materialnego:

- art. 6 K.p.a. i art. 66 u.u.i.ś. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedłożony przez inwestora nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w tym przepisie, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji;

- art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez rozważenia wyników stosownych uzgodnień i opinii, podczas gdy wydając decyzję organ pierwszej instancji winien rozważyć stanowisko organów uzgadniających i opiniujących;

- art. 81 ust. 1 u.u.i.ś. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie zaproponowano przedsięwzięcia w innym wariancie.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy C., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Nadto, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj. oświadczeń załączonych do skargi na okoliczność, że w przypadku rozpoczęcia planowanej inwestycji inwestor gwarantuje prawidłowe zagospodarowanie odpadami.

W odpowiedzi na powyższą skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 5 sierpnia 2015 r. stawili się skarżący i jego pełnomocnik a także jedne z uczestników postępowania. Skarżący i jego pełnomocnik wnieśli i wywiedli jak w skardze. Z kolei uczestnik postępowania wniósł o nieuwzględnienie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia "budowa fermy drobiu na [...] DJP z zapleczem" na działce o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości P., gmina C.

Tym samym, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy, pomimo uzyskania pozytywnych uzgodnień w zakresie warunków realizacji przedsięwzięcia ze strony Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P., nie uwzględnił wniosku M. G. i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, poprzez którą odmówiono Inwestorowi ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia "obejmującego budowę fermy drobiu o obsadzie [...] DJP z zapleczem na terenie działki nr [...] w miejscowości P., gm. C.

Projektowana inwestycja obejmuje swym zakresem budowę: [...] budynków inwentarskich o wymiarach około [...]m x [...] każdy; budynku socjalno-technicznego (pomieszczenia socjalne, agregat prądotwórczy, [...] silosów na pasze o ładowności [...]Mg każdy; [...] zbiorników gazu o pojemności [...] m3 każdy; kontenera na padłe sztuki. Maksymalna obsada indyków w jednym budynku inwentarskim będzie wynosić [...] szt., a zatem w [...] obiektach [...] szt. W ciągu roku będą to [...] cykle produkcyjne. W otoczeniu przedsięwzięcia znajdują się grunty rolne. Najbliższe tereny wymagające ochrony akustycznej, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 112), to tereny zabudowy zagrodowej położone po stronie wschodniej i zachodniej, w odległości około [...] m od granicy działki nr [...] i około [...] m od planowanych kurników.

Powierzchnia użytkowa planowanej fermy wraz z infrastrukturą towarzyszącą wynosić będzie [...] ha. Bezpośrednie sąsiedztwo planowanego przedsięwzięcia stanowią: od północy – droga lokalna a za nią grunty rolne, od południa – grunty rolne, a od wschodu i zachodu – tereny rolne a dalej tereny zabudowy zagrodowej. Najbliższa zabudowa mieszkalna to budynek położony ok. [...] m na zachód.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiła ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.). Zgodnie z art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.i.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Przedmiotowa inwestycja w momencie składania wniosku należała do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jest wymagany, a wniosek zgodnie z art. 74 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Raport, o którym mowa powyżej, stanowi na gruncie sprawy poddanej sądowej kontroli niezwykle istotny element. Art. 66 ust. 1 u.u.i.ś. stanowi o tym, jakie konkretnie elementy powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Elementy te zostały zawarte w 20 punktach. Kluczowy dla dalszych rozważań stał się art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., zgodnie z którym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Należy mieć na uwadze, że miejsce przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. w polskim ustawodawstwie wynika z przyjętych przez Polskę zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych i przede wszystkim z członkostwa Polski w organizacjach międzynarodowych. Jako członek Unii Europejskiej Polska jest zobowiązana do implementowania prawa Unii Europejskiej do krajowego porządku prawnego. I tak, zgodnie z art. 5 ust. 3 Dyrektywy Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (85/337/EWG, Dz. U. L 175 z 5.7.1985, str. 40) informacje, które mają być dostarczone przez wykonawcę, zgodnie z ust. 1, zawierają co najmniej zarys zasadniczych alternatywnych rozwiązań rozważanych przez wykonawcę, łącznie ze wskazaniem głównych powodów dokonanego przez niego wyboru, uwzględniającego skutki środowiskowe.

W sprawie poddanej sądowej kontroli, Inwestor przedstawił raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Pkt III raportu zawiera opis analizowanych wariantów (k. 168 akt admin.). I tak, Inwestor rozpatruje dwa warianty dotyczące przedsięwzięcia polegające na: (1) niepodejmowaniu się realizacji przedsięwzięcia, (2) realizacji wariantu proponowanego. Inwestor dodał, że "nie przewiduje realizacji innego wariantu przedsięwzięcia niż opisany w raporcie". Następnie Inwestor przedstawił opis wariantu polegającego na niepodejmowaniu się realizacji przedsięwzięcia: "Wariant w którym nie zostanie podjęta realizacja planowanego przedsięwzięcia będzie polegał na pozostawieniu obecnego sposobu użytkowania lub poszukiwaniu przez inwestora innych możliwości wykorzystania posiadanego terenu. Zaniechanie realizacji przedsięwzięcia nie spowoduje żadnym zmian w środowisku w stosunku do stanu obecnego – nie wpłynie na poprawę jego jakości. Ograniczy natomiast możliwości wykorzystania terenu przez inwestora". Z kolei opis wariantu polegającego na realizacji planowanego przedsięwzięcia jest następujący: "Oddziaływanie na środowisko zaproponowanego poniżej wariantu, nie będzie przekraczało dopuszczalnych norm pod warunkiem jego realizacji i eksploatacji, zgodnie z przyjętymi w opracowaniu założeniami. Inwestycja przedstawiona została w jednym wariancie. Ponieważ inwestor ma doświadczenie w hodowli i chowie drobiu – indyków, więc nie planuje zmieniać profilu produkcji". Natomiast w uzasadnienie proponowanego wariantu ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko Inwestor wskazał m.in., że: "Zaproponowany przez wnioskodawcę wariant planowanego przedsięwzięcia jest dla inwestora wariantem optymalnym".

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. RDOŚ w P. zwrócił się do Inwestora o ponowne uzupełnienie raportu w zakresie porównania proponowanych rozwiązań z najlepszymi dostępnymi technikami. Jak wynika z uzupełnienia raportu przedstawionego przez Inwestora jedynym racjonalnym wariantem alternatywnym jest niezrealizowanie inwestycji (wariant "0") – czyli pozostawienie terenu w takim stanie jak obecnie.

Mając na uwadze powyższe Sąd zauważa, że art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych wariantów. Dotyczy to więc nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę lecz także racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska łącznie oczywiście z uzasadnieniem ich wyboru (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1376/12 – orzeczenie publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Natomiast w sprawie poddanej sądowej kontroli raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko zawiera w istocie tylko analizę jednego wariantu, który przez Inwestora został uznany jako "wariant optymalny" i dla tego wariantu określono jego oddziaływanie na środowisko. Tymczasem dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów (por. wyżej cyt. wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1376/12).

Sąd w składzie rozstrzygającym przedmiotową sprawę zgadza się w pełni z organem odwoławczym, że wbrew twierdzeniom autora raportu wskazanie racjonalnego wariantu alternatywnego jest zasadniczo niezbędne. Na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy bowiem do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez Inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

Godzi się w tym miejscu zauważyć, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 864/10 – orzeczenie publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Trzeba mieć przy tym na względzie, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 190/14 – orzeczenie publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Co za tym idzie tego rodzaju uchybienie raportu jak brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo będzie musiało być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym dowodzie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Argumentacja strony skarżącej obarczona jest w tym zakresie błędem polegającym na przyjęciu założenia, że w raporcie został przedstawiony wariant najkorzystniejszy dla środowiska i co za tym idzie przedstawienie wariantów alternatywnych nie będzie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, podczas gdy istota stwierdzonych uchybień polega właśnie na tym, że ze względu na wady raportu nie sposób ocenić, czy faktycznie przyjęty w kontrolowanej decyzji opis planowanego przedsięwzięcia jest optymalny z punktu widzenia proporcjonalnego wyważenia interesów inwestora oraz wymogów wynikających z potrzeby ochrony środowiska. Jest to tym bardziej istotne z uwagi na fakt, że sporne przedsięwzięcie budzi sprzeciw lokalnej społeczności, która obawia się, że budowa tak dużej fermy w niewielkiej odległości od budynków mieszkalnych (najbliżej położone są w odległości 50 i 100 m) utrudni życie mieszkańców i turystów.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) nie są trafne. Ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. realizują zasady i normy wynikające z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, wyprowadzone przez ten organ wnioski są logiczne i uzasadnione, odpowiadając treści art. 80 K.p.a., natomiast sama decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

E. Podrazik J. Zieliński W. Batorowicz