Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3391/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a i pkt 35b, art. 64 ust. 2, art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 140ab ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) sędzia NSA Mirosław Trzecki sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 386/15 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. R. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 386/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] grudnia 2013 r. w B. na ul. [...] funkcjonariusze Policji zatrzymali i poddali kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z pięcioosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Następnie [...] grudnia 2013 r. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadził ponowną kontrolę pojazdu, którym przewożono ładunek 21 sztuk elementów stalowych konstrukcji mostu w imieniu przedsiębiorcy A. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...].

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- długość pojazdu członowego 21,09 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 4,59 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 27,81 %),

- szerokość pojazdu członowego 3,45 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,9 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,52 %).

Podczas kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego.

W następstwie powyższego decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. R. karę pieniężną w wysokości 15000 zł za przejazd po drodze publicznej, pojazdem nienormatywnym o wymiarach zewnętrznych, masie całkowitej i naciskach osi odpowiadających zezwoleniu kategorii VII, bez zezwolenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. R. zarzucił organowi nieustalenie, czy możliwe było osobiste wykonanie przez kierowcę pomiaru szerokości pojazdu z ładunkiem. Podniósł, że dochował staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Podkreślił, że w odniesieniu do posiadanego zezwolenia kategorii V rzeczywista długość pojazdu członowego nie została przekroczona, zaś szerokość została przekroczona o 1,5%, w związku z czym przekroczenie to powinno uzasadniać nałożenie kary pieniężnej w wysokości 500 zł.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając m.in. na podstawie art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, powoływanej dalej jako p.r.d.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że okazane zezwolenie było niewystarczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Przedmiotem transportu był ładunek podzielny. Szerokość pojazdu członowego wraz z ładunkiem wynosiła 3,45 m, a więc przekraczała wartość 3,40 m - maksymalną dla zezwolenia kategorii V. Tym samym okazane zezwolenie było niewystarczające do uznania, że kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z okazanym zezwoleniem. W ocenie organu, skoro okazane zezwolenie było niewystarczające, to podstawą do wyznaczenia wielkości przekroczenia dopuszczalnych norm były wartości maksymalne, uregulowane w treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Wartość przekroczenia parametru jest bez znaczenia, gdyż karę nakłada się za brak zezwolenia. Poza tym karę wymierza się za przekroczenie normy, która jest zawsze taka sama, a nie za przekroczenie wartości zezwolenia danej kategorii.

Zdaniem organu, bez znaczenia jest okoliczność możliwości osobistego wykonania przez kierowcę pomiaru szerokości ładunku podjętego do przewozu. To bowiem podmiot wykonujący przejazd, posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął do przewozu, powinien przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd, bądź uzyskać stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, czego jednak zaniechał.

A. R. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponawiając argumenty przedstawiane w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2015 r., wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że okazane zezwolenie było niewystarczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie z okazanym zezwoleniem, jak również zgodził się z organem, że podstawą do wyznaczenia wielkości przekroczenia dopuszczalnych norm były wartości maksymalne, uregulowane w treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r.

A. R. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 386/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że wydanie zaskarżonej decyzji było konsekwencją naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7, 8, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez: niewyjaśnienie przez organ II instancji, na jakiej podstawie organ uznał, iż przedmiotem przewozu był ładunek podzielny, a nie ładunek niepodzielny, a także nieustalenie, czy możliwe było osobiste wykonanie przez kierowcę pomiaru szerokości ładunku podjętego do przewozu, które w oczywisty sposób wykazałoby, iż szerokość przekracza o 5 cm szerokość pojazdu wraz z ładunkiem dopuszczalną zgodnie z warunkami zezwolenia kategorii V,

- art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d. poprzez ich niezastosowanie i odmowę umorzenia postępowania w stosunku do skarżącego, pomimo że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Skarżący postawił również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 140ab ust. 1 pkt 3 w zw. z załącznikiem nr 1 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący, nie posiadając zezwolenia kategorii VII, przekroczył dopuszczalne wartości w zakresie długości i szerokości pojazdu członowego o ponad 20%, co uzasadnia nałożenie kary w wysokości 15.000 zł, podczas gdy w odniesieniu do posiadanego przez skarżącego zezwolenia kategorii V rzeczywista długość pojazdu członowego nie została przekroczona, zaś rzeczywista szerokość pojazdu członowego została przekroczona o 1,5%, co uzasadnia nałożenie kary w wysokości 500 zł.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonego w skardze zarzutu, iż ustalony przez organ stan faktyczny sprawy był sprzeczny z ustaleniami dokonanymi przez przeprowadzających kontrolę inspektorów ITD. W treści protokołu w rubryce dotyczącej rodzaju przewożonego ładunku zaznaczono bowiem, że był to ładunek niepodzielny (strona 1), informacja o takiej treści znalazła się również w opisie naruszenia (strona 3 protokołu). Dopiero w uzasadnieniu decyzji II instancji, organ stwierdził, że przedmiotem przewozu był ładunek podzielny, jednak nie uzasadnił tego twierdzenia w żaden sposób i pominął ustalenia, które dokonane zostały na miejscu przeprowadzenia kontroli, przez osoby dokonujące oględzin przewożonego ładunku bezpośrednio na miejscu kontroli. Zdaniem skarżącego, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, dlaczego Sąd I instancji uznał, że wbrew ustaleniom zawartym w protokole kontroli przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym.

Skarżący podniósł następnie, że Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do jego twierdzeń, iż dochowano należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, a także nie odniósł się do zarzutów, że organy administracji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego kwestię, czy kierowca w ogóle miał możliwość samodzielnej weryfikacji wymiarów przewożonego ładunku.

Skarżący podkreślił, że przekroczył dopuszczalną szerokość o 5 cm, czyli około 1,5%. To przekroczenie powinno uzasadniać nałożenie kary określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) p.r.d., tj. w wysokości 500 zł.

Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący kasacyjnie, stawiając zarzuty naruszenia prawa procesowego, twierdzi, że w rozpoznawanej sprawie organ nie wyjaśnił, po pierwsze, czy kontrolowany pojazd przewoził ładunek podzielny, a po drugie, czy kierowca mógł dokonać pomiaru szerokości pojazdu, a w konsekwencji, czy w sprawie nie powinien mieć zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., w myśl którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Z powyższymi zarzutami nie można się zgodzić. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, kontrolowanym pojazdem przewożono 21 sztuk elementów stalowych konstrukcji mostu. Na przejazd zostało wydane zezwolenie kategorii V. Jak wynika z treści art. 2 pkt 35b p.r.d. ładunek niepodzielny to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W świetle tej definicji należy przyjąć, że przewożony ładunek był niepodzielny w odniesieniu do ewentualnego przekroczenia szerokości pojazdu wraz z ładunkiem, bowiem biorąc pod uwagę, że każdy element konstrukcyjny mostu miał taką samą szerokość, nie było możliwości podzielenia ładunku na ładunki mniejsze pod względem ich szerokości. Rozważana okoliczność pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, gdyż kara pieniężna nie została nałożona na skarżącą za naruszenie określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d. zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, lecz za przejazd niezgodnie z warunkami określonymi dla wydanego zezwolenia kategorii V, które przecież wydaje się jedynie na przewóz ładunku niepodzielnego (art. 64 ust. 2 p.r.d.).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dochowania przez przewoźnika należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem w związku z brakiem możliwości zmierzenia szerokości pojazdu przez kierowcę, należy zauważyć, że to na przewoźniku spoczywa obowiązek ustalenia, czy nie zostały przekroczone dopuszczalne wymiary przewożonego ładunku. Miarą należytej staranności nie może być niewiedza przewoźnika co do szerokości pojazdu. Podjęcie się przewozu pomimo braku przekonania, że pojazd nie narusza dopuszczalnych norm świadczy o niedochowaniu należytej staranności i nie pozwala na uwolnienie przewoźnika od odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym (vide wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 156/15). W każdym przypadku przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik powinien podjąć wszelkie możliwe w danej sytuacji działania zmierzające do sprawdzenia i upewnienia się czy nie doszło do przekroczenia dopuszczalnej szerokości pojazdu wraz z ładunkiem. Tego rodzaju działań skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie podjęła.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 140ab ust. 1 pkt 3 w zw. z załącznikiem nr 1 p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, wysokość kary pieniężnej uzależniona jest od rozmiaru stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnych wartości. Zdaniem strony, w rozpoznawanej sprawie doszło do przekroczenia szerokości pojazdu licząc jedynie od wartości maksymalnej przewidzianej dla wydanego skarżącej zezwolenia kategorii V. Takie stanowisko jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuprawnione. Pojęcie pojazdu nienormatywnego określa art. 2 pkt 35a p.r.d. stanowiąc, że jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi, wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z przepisu tego niedwuznacznie wynika, że dla oceny dopuszczalnych wymiarów pojazdu wraz z ładunkiem miarodajne są przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, określające maksymalną całkowitą szerokość pojazdu z ładunkiem (art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d. Tych "norm" dopuszczalnych wymiarów pojazdu wraz z ładunkiem nie można zatem poszukiwać w załączniku nr 1 do p.r.d. określającym przesłanki udzielania zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym w kategoriach od I do VII i różnicującym te przesłanki stosownie do kategorii zezwolenia. Stopniowanie w załączniku nr 1 przekroczeń parametrów pojazdów, które ze względu na te przekroczenia stają się pojazdami nienormatywnymi służy wyłącznie określeniu kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Potraktowanie określonych w załączniku nr 1 przesłanek udzielenia określonego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym jako wartości granicznych, których zachowanie pozwalałoby uznać pojazd za normatywny pozostaje w sprzeczności ze wspomnianym art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym zawierającym definicję pojazdu nienormatywnego.

Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).