Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2995/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 44 i 45
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Czuduk po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 476/15 w sprawie ze skargi [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 476/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, oddalił skargę.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:

Skarżący zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o wprowadzenie zmiany w rejestrze gruntów, polegającej na wykreśleniu go z rejestru ewidencji gruntów i budynków, jako władającego działką nr [...], położoną w obrębie [...]. We wniosku poinformował, że działka ta starowi rów melioracyjny R-2, który figuruje w ewidencji gruntów, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej przez skarżącego w imieniu Marszałka Województwa [...] w oparciu o art. 70, ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1556), jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, wykonane w ramach zadania inwestycyjnego "[...]". W ocenie skarżącego, działka nr [...] została mu omyłkowo przypisana we władanie. Ponadto skarżący podał, że nie jest w posiadaniu dokumentu, z którego wynikałoby, iż gospodarowanie tą działką powierzono Marszałkowi Województwa [...], natomiast posiada dokumentację powykonawczą inwestycji wraz z protokołem odbioru i przekazaniem w użytkowanie Spółce Wodnej w [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Starosta [...] orzekł o odmowie wprowadzenia wnioskowanej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...].

Organ odwoławczy stwierdził, że ewidencja gruntów i budynków dla wsi [...] gromada [...] została założona w 1966 r. Operat techniczny dotyczący założenia tej ewidencji został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...] września 1975 r. W rejestrze ewidencji gruntów i budynków z 1966 r., działkę nr [...] o powierzchni 0,52 ha, wykazano w jednostce rejestrowej nr [...] jako wodociek we władaniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] - Inspektorat Wodno-Melioracyjny [...] wsi [...] jako podmiot władający gruntem.

Powołując się na ustalenia organu I instancji Inspektor Wojewódzki wskazał, że w 1993 r. dla obrębu [...] założono informatyczną bazę danych w programie MSEG przepisując papierowe rejestry gruntów. W jednostce rejestrowej nr [...], między innymi w odniesieniu do działki [...] o powierzchni 0,52 ha, bez podstawy prawnej wykazano Skarb Państwa jako właściciela tej działki, a jako użytkownika Wojewódzki Zarząd Melioracji Urządzeń Wodnych w [...] - Oddział Rejonowy [...]. W 2000 r. dokonano konwersji danych programu MSEG, w którym prowadzony był rejestr ewidencji gruntów i budynków do programu EWOPIS DOS. W jednostce rejestrowej [...] wyszczególniono wszystkie działki stanowiące własność Skarbu Państwa, w tym działkę nr [...] o powierzchni 0,52 ha. Jako użytkownika tej działki wykazano Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] - Oddział Rejonowy [...]. W roku 2003 dokonano kolejnej konwersji programu z EWOPIS DOS na EWOPIS WINDOWS. Aktualnie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w jednostce rejestrowej [...] ujawniona jest działka nr [...] o powierzchni 0,5200 ha, a jako jej właściciel wykazany jest Skarb Państwa w użytkowaniu skarżącego bez powołanego dokumentu własności.

Jak wynika z protokołu oględzin sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2014 r. na przedmiotowej działce znajduje się fragment cieku stanowiącego rzekę [...] (ciek od [...]), do którego dopływa rów melioracji szczegółowej, zawierający się w ww. działce. Rów jest drożny, widoczny jest przepływ wody. Rów w części utrzymywany przez właścicieli działek sąsiednich.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Wójt Gminy w [...], poinformował Starostę [...], że na terenie Gminy [...] po 1992 r., nie funkcjonują i nie istnieją żadne spółki wodne, w tym działające w oparciu o art. 164 Prawa wodnego oraz, że rowy stanowiące działkę [...] istniały od "zawsze", natomiast ich gruntowne odtworzenie miało miejsce podczas melioracji gruntów rolnych wsi Janowice w latach 70-tych. Utrzymywaniem i konserwacją tych rowów zajmują się właściciele przyległych gruntów rolnych. Z kolei pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r. Wydział Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w [...] poinformował, że nie stwierdził istnienia dokumentów, na mocy których Skarb Państwa jest właścicielem działki [...], brak jest również dokumentów dotyczących przekazania tej działki w trwały zarząd lub zarząd skarżącemu.

Dalej organ odwoławczy, powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. — Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 1629), zwanej dalej p.g.k. oraz na przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 1034), zwane dalej rozporządzeniem, wskazał, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków należy m.in. utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Organ odwoławczy podniósł, że w myśl powyższych przepisów oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, ewidencja gruntów i budynków rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe zmieniające się w czasie w oparciu o stosowne kolejno powstające dokumenty, lecz nie rozstrzyga o własności.

Z porównania aktualnej mapy ewidencyjnej z fragmentem mapy ewidencyjnej z naniesionym projektem melioracyjnym, przekazanym przez skarżącego wynika jednoznacznie, że działka nr [...] obejmuje w części ciek od [...].

W myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonuje marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa. Ciek od [...] stanowi śródlądowe wody powierzchniowe będące własnością publiczną, istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa przypisane do właściwości Marszałka Województwa [...]. Na podstawie dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie można ustalić, która dokładnie część działki nr [...] stanowi ciek od [...], a która rów melioracyjny.

Organ odwoławczy zauważył, że w świetle przepisów dotyczących ewidencji gruntów i budynków, starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest właściwy do ustalania przebiegu cieku od [...] i określenia linii brzegowej w obrębie działki nr [...], a podjęcie działań w tym zakresie należy do właściwości skarżącego. Żądana zmiana nie jest możliwa do wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków bez sporządzenia stosownej dokumentacji, określającej przebieg cieku od Milejowie i jego powierzchni w działce nr [...], zawierającej stosowny wykaz zmian danych ewidencyjnych. Przedłożona przez skarżącego kserokopia protokołu z dnia [...] czerwca 1972 r. z odbioru końcowego i przekazania do użytku (eksploatacji) inwestycji [...] I wraz z fragmentem planu sytuacyjnego z wkreślonym rowem oraz mapa poglądowa z zaznaczoną rzeką [...] i rowem R-2 stanowiącymi działkę nr [...], nie stanowią dokumentów, które mogą służyć za podstawę wprowadzenia wnioskowanych zmian w ewidencji.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że jego wniosek dotyczył wykreślenia z ewidencji danych o charakterze podmiotowym. Organy ewidencyjne winny zatem wyjaśnić podstawy faktyczne i prawne dokonania wpisu skarżącego jako użytkownika działki nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, iż przynajmniej część przedmiotowej działki, stanowi własność Skarbu Państwa. Czyją własność stanowi pozostała część tej działki, znajdującej się pod rowem melioracyjnym stanowiącym urządzenie melioracji wodnej szczegółowej nie wiadomo.

Sąd zauważył, że jak wynika ze statutu skarżącego, do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych skarżącemu należy w szczególność wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do pozostałych wód, dla których praw właścicielskich nie wykonuje: minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektor parku narodowego, gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w art.14 ust. 3 w odniesieniu do wód określonych w art. 11 ust.1 pkt 4 Prawa wodnego, a także gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarka wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, które zostało powierzone marszałkowi Województwa. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że nie jest uzasadnione stanowisko, iż w ewidencji gruntów powinien ewentualnie figurować Marszałek Województwa. Organ ten bowiem swoje zadania z zakresu administracji rządowej wykonuje na podstawie ustawy Prawo wodne, a także zadania publiczne o charakterze wojewódzkim pozostające w przedmiotowym lub funkcjonalnym związku z zadaniami z zakresu administracji rządowej, a wykonywane przez Marszałka lub organy samorządu Województwa [...] na podstawie innych ustaw, a także inne zadania powierzone przez Zarząd Województwa, powierzył do realizacji skarżącemu. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, odnośnie gruntów Skarbu Państwa o jakich mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, dopuszczalne jest ujawnienia w ewidencji gruntów skarżącego pomimo, że nie posiada on osobowości prawnej. Stosownie bowiem do § 11 i § 12 rozporządzenia, w ewidencji gruntów mogą być także ujawnione jednostki organizacyjne, nie posiadające osobowości prawnej.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że jakkolwiek wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki [...] do ewidencji gruntów w czasie jej zakładania dokonano bez podstawy prawnej, to jednak ewidencja gruntów ma odzwierciedlać aktualny stan. Dlatego też w niniejszej sprawie nie jest istotne, czy w przeszłości dokonano prawidłowych wpisów, ale czy obecnie te wpisy odpowiadają stanowi prawnemu.

Sąd powołując się na art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego wskazał, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonuje marszałek województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. W sprawie, jak ustaliły organy, koryto rzeki [...] figuruje w ewidencji wód i urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej w imieniu Marszałka Województwa w oparciu o art. 70 ust. 3 Prawa wodnego jako ciek od [...]. Ciek ten został wymieniony w załączniku nr 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. - "śródlądowe wody powierzchniowe lub ich części, stanowiące własność publiczną, istotne dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa". Tak więc prawo właścicielskie nad nim wykonuje Marszałek Województwa Świętokrzyskiego.

Zdaniem Sądu przepisy Prawa wodnego nie wymagają, jeśli chodzi o uregulowane w art. 11 ust. 1 pkt 4 wykonywanie przez marszałka województwa praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, wydania odrębnej decyzji. W myśl bowiem art. 217 Prawa wodnego, wydania decyzji o przejściu w trwały zarząd wymagały tylko wody i grunty stanowiące własność Skarbu Państwa przechodzące w trwały zarząd urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej i parków narodowych, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-3. W tej sytuacji podstawę wpisu w ewidencji gruntów zarówno Skarbu Państwa jako właściciela, jak i Marszałka (ewentualnie podmiotu, któremu marszałek powierzył wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej wykonywanych na podstawie Prawa wodnego, tak jak ma to miejsce w tej sprawie) jako podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych i gruntów pod tymi wodami, stanowią przepisy ustawowe, stosownie do § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, zgodnie z którym prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na postawie dyspozycji zawartych w aktach normatywnych. Tymi przepisami ustawowymi są wyżej przytoczone przepisy prawa wodnego, a mianowicie: art.10 ust.1 a, art. 14 ust.1 - w odniesieniu do wpisu Skarbu Państwa jako właściciela oraz art. 11 ust. 1 pkt 4 oraz art. 14 ust. 1 i ust. 3 do wpisu marszałka województwa. W niniejszej sprawie dodatkowo przepisy statutu skarżącego dają podstawę do ujawnienia go jako podmiotu uprawnionego do gospodarowania gruntami Skarbu Państwa w miejsce Marszałka Województwa [...].

Odnosząc się do kwestii, że nie została wydana decyzja o oddaniu działki będącej przedmiotem sprawy Marszałkowi na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw w trwały zarząd, Sąd zauważył, że zarzut ten byłby uzasadniony tylko wówczas, gdyby w ewidencji gruntów Marszałek bądź skarżący został ujawniony jako trwały zarządca, a wniosek dotyczył zmiany tego określenia. Taka jednak sytuacja nie zachodzi.

Odnośnie zarzutu, że nie wiadomo czy Skarb Państwa jest właścicielem części działki pod rowem melioracyjnym, a jeśli nie, to czyją stanowi ona własność oraz że Starosta nie ustalił granicy pomiędzy gruntami zajętymi przez powierzchniową wodę płynąca ([...]), a gruntami pod rowem, Sąd pierwszej instancji wskazał, że Starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów ani nie jest uprawniony do dokonywania rozgraniczenia ani też do samodzielnego ustalania właściciela gruntu. Organ prowadzący ewidencję dokonuje wpisów na podstawie dokumentów, w związku z czym skarżący o ile uważa, że część działki nie stanowi własności Skarbu Państwa, którą stosownie do § 5 pkt 8 statutu ma obowiązek gospodarować, powinien wykazać stosowną dokumentacją, że granica działki stanowiącej własność Skarbu Państwa przebiega w innym miejscu niż to wynika z aktualnej ewidencji gruntów. Temu celowi służy między innymi postępowanie o jakim mowa w art. 15 Prawa wodnego, dotyczące ustalenia linii brzegu dla cieków naturalnych, które może być wszczęte tylko na wniosek mającego interes prawny lub faktyczny.

Reasumując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał stosownymi dokumentami, iż aktualnie istniejący wpis odnośnie działki [...] jest niezgodny ze stanem faktycznym i prawnym, w szczególności nie złożył dowodów umożliwiających uwzględnienie jego wniosku.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zarzucając:

1/ na podstawie art. 174 pkt.1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego polegającego na :

- błędnej wykładni art. 217 ust. 1 - 3 ustawy Prawo wodne , art. 19 ust.1 -3 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne;

- niewłaściwym zastosowaniu § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, art. 10 ust. 1a, 11 ust. 1 pkt 4, 14 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne ;

2/ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1, 133 § 1, 134 § 1,145 § 1 pkt 1 lit. a i c , 141 § 3 , 151 p.p.s.a , które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Istotą ewidencji gruntów, uregulowanej ustawą z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, jest odzwierciedlenie informacji dotyczących gruntów, w tym ich cech fizycznych, takich jak położenie, powierzchnia, rodzajów użytków gruntowych; ich klas bonitacyjnych itp. oraz m.in. podmiotów uprawnionych do władania nieruchomością. Jednocześnie pamiętać trzeba, że ewidencja ma charakter informacyjny, potwierdzający jedynie stan faktyczny i prawny dotyczący nieruchomości.

Stosownie do treści § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków jednym z zadań starosty, związanych z prowadzeniem ewidencji, jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja danych zawartych w operacie ewidencyjnym następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia). Zarówno wykładnia semantyczna jak i logiczna przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że dokonanie takich zmian, bez względu na ich zakres oraz cel, może nastąpić wyłącznie w oparciu o przedłożone dokumenty, których treść uzasadniać będzie proponowaną zmianę. Organ ewidencyjny nie ma bowiem kompetencji do samodzielnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. O ile zatem zgromadzone w sprawie dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie prawdziwości podnoszonych przez stronę okoliczności – czyli nadal istnieją wątpliwości odnośnie danych, których zmiany domaga się strona – organ nie ma możliwości uwzględnienia wniosku.

Odnosząc treść przywołanych przepisów do sporu w niniejszej sprawie, to wskazać przyjdzie, że jego istota sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy w realiach tej konkretnej sprawy uzasadnioną była odmowa wykreślenia strony skarżącej z ewidencji gruntów, czy też, wobec powołanych przez stronę argumentów, zmiana danych w ewidencji powinna nastąpić.

Kontrolując zaskarżony wyrok przez pryzmat zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej nie dało się stwierdzić ich zasadności, aczkolwiek tok rozumowania Sądu pierwszej instancji koncentrował się na wątkach, które nie miały przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie. Kwestia prawa własności wód, uregulowana ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, wobec bezspornego faktu nieuregulowanego statusu cieku wodnego znajdującego się na nieruchomości o numerze [...], nie mogła być uznana za fundamentalną. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika bowiem, czy Skarb Państwa jest właścicielem całej nieruchomości zajętej przez wody płynące, albowiem, jak trafnie zauważył to Sąd pierwszej instancji zgromadzona dokumentacja nie pozwala jednoznacznie wskazać, która część nieruchomości stanowi ciek wodny [...], a która rów melioracyjny (R-2), co z punktu widzenia prawa do nieruchomości ma fundamentalne znaczenie. W tym więc kontekście, zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej, których istota sprowadzała się do wykazania, że skarżąca, z perspektywy przepisów ustawy Prawo wodne nie jest podmiotem uprawnionym do władania nieruchomością, okazały się bezzasadne.

Jak już wyżej wskazano, zmiana danych w ewidencji gruntów, w tym również tych, dotyczących władającego nieruchomością, może nastąpić wyłącznie w oparciu o przedłożone dokumenty. Również wykreślenie błędnie wpisanych danych dokonywane jest poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian. To zaś oznacza, że o ile wnioskodawca zwrócił się o wykreślenie błędnego (w jego ocenie) wpisu to organ mógł przychylić się do jego wniosku tylko wówczas, gdyby istniał dokument, pozwalający na weryfikację tego żądania. Takiego zaś, poza złożoną przez stronę dokumentacją powykonawczą wykonaną w ramach zadania inwestycyjnego "[...]" brak. Dokumentacja ta nie dawała jednak podstaw do dokonania oczekiwanych przez stronę zmian, albowiem nie odpowiadała na pytanie, czy i w jakim zakresie podmiot widniejący w ewidencji gruntów utracił lub ograniczył swoje prawo do nieruchomości. W okolicznościach niniejszej sprawy ewentualne wykreślenie [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych byłoby możliwe wówczas, gdyby do wniosku dołączono dokumenty wykazujące prawo innego podmiotu do władania nieruchomością oznaczoną numerem [...], tudzież jej wydzieloną geodezyjnie częścią, co ze względu na nieuregulowaną sytuację prawną było niemożliwe. Tymczasem twierdzenie, że wspomniana nieruchomość została "błędnie przypisana" wnioskodawcy nie mogło stanowić samoistnej podstawy do dokonania żądanej zmiany, skoro strona skarżąca, poza uzasadnieniem wniosku, nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego błąd organu ewidencyjnego w tym zakresie. Co więcej, wobec faktu, iż w odniesieniu do wspomnianej nieruchomość brak jest jednoznacznych ustaleń co do kwestii własności części gruntu zajętego przez powierzchniową wodę płynącą (potok [...]) a częścią gruntu zajętego pod rów melioracyjny, organ ewidencyjny nie miał możliwości wprowadzenia żądanych przez stronę zmian. Uzasadnieniem dokonania zmian w ewidencji gruntów nie mogło być również twierdzenie strony o wystąpieniu zaszłości historycznych, skutkujących wpisaniem jej do ewidencji i utrzymywaniem, niezgodnego jej zdaniem wpisu.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej przedmiotem postępowania w sprawie zmiany treści ewidencji gruntów nie może być postępowanie wyjaśniające, którego przedmiotem byłoby wyjaśnienie "w jakiej dacie i na podstawie jakich dokumentów źródłowych i podstawie prawnej dokonano wpisu ŚZMIUW w [...] – Rejonowy Oddział [...]". Przedmiotem postępowania zmierzającego do dokonania zmiany w ewidencji gruntów jest bowiem ocena dokumentów wykazujących zasadność wprowadzenia zmian, nie zaś ustalenia co do faktów, które legły u podstaw dokonania aktualnie istniejących wpisów. Dopiero bowiem wykazanie, za pomocą stosownych dokumentów, że aktualnie uwidoczniony wpis dokonany został w oparciu o błędne przesłanki, mogłoby skutkować jego zmianą.

Dodać wypadnie, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Tym niemniej czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. stanu własności i przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami lub ustalanie przebiegu linii brzegowej. Podkreślić trzeba, iż postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1628/10; z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2901/14).

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl