Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1174/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, art. 80, 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 11 ust. 1 pkt 3, art. 5 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 91 ust. 1
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej Gminy Miasta L. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2013 roku o numerze [...] na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 18 ust.2, 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 roku znak [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku przez gminę miejską L. prawa własności nieruchomości położonych w L. przy ulicach: [...] oraz [...] nr [...] i [...], oznaczonych w ewidencji gruntów w obrębie [...], jako działki nr: [...], [...] i [...], utrzymała zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Wojewoda [...] powołując się na art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 roku odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku przez gminę miejską L. prawa własności nieruchomości położonych w L. przy ulicach: [...] oraz [...] nr [...] i [...], oznaczonych w ewidencji gruntów w obrębie [...], jako działki nr: [...], [...] i [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda podał, że przedmiotowe działki przed dniem 27 maja 1990 roku wchodziły w skład Państwowego Funduszu Ziemi, wobec czego nie podlegają komunalizacji z uwagi na treść art. 11 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy z dnia10 maja 1990r.

Od decyzji tej odwołał się Prezydent Miasta L. wskazując na treść art. 91 ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami. Podniósł, że skoro organ I instancji nie ustalił, jakie było wówczas przeznaczenie spornych działek w miejscowym planie zagospodarownia przestrzennego, tym samym nie wyjaśnił jednoznacznie, czy działki te były przeznaczone wówczas na cele gospodarki rolnej.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] wskazała, że z karty badania księgi wieczystej, wypisu z rejestru gruntu, karty inwentaryzacyjnej wynika, że wszystkie przedmiotowe działki w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku były państwowymi użytkami rolnymi wchodzącymi w skład Państwowego Funduszu Ziemi. Podniesiono też, że tego rodzaju grunty nawet przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego na cele niezwiązane z gospodarką rolną lub leśną – mogły przejść z PFZ do zasobów gruntów państwowych dopiero na podstawie decyzji właściwego terenowego organu administracji państwowej – art. 92 ustawy z 29 kwietnia 1985r. Wobec powyższego zdaniem organu II instancji sporne mienie stanowiące użytki rolne, nie wyłączone przed dniem 27 maja 1990r. z gospodarki rolnej w obowiązującym trybie, wchodziło wówczas w skład Państwowego Funduszu Ziemi, co wyłącza jego komunalizację – art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z 10 maja 1990r.

Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2013r. złożył Prezydent Miasta L. działający w imieniu gminy Miasta L.

W swej skardze skarżąca podniosła, iż błędnie przyjęto, że sporne grunty należały w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych tj. w dniu 27 maja 1990r. do zasobu Państwowego Funduszu Ziemi. W tym dniu, bowiem przedmiotowe grunty przeznaczone były pod "tereny przemysłowe i składowe" oraz na "tereny zieleni", co potwierdza w ocenie skarżącej opinia urbanistyczna z 4 kwietnia 2013 r. załączona do skargi. Przesądza to o braku przynależności przedmiotowych działek do PFZ, bowiem o fakcie tym mogły w tym dniu decydować tylko ustalenia obowiązujące w planie zagospodarowania przestrzennego. Powyższe stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa. W uzupełnieniu skargi podniesiono też m. in. zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art.5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w związku z art.6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez błędne przyjęcie, ze nieruchomość nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego; art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy komunalizacyjnej w związku z niewłaściwym zastosowaniem art. 91 i 92 ustawy z 29 kwietnia 1985r. polegającym na błędnym przyjęciu, że nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej należała do Państwowego Funduszu Ziemi. Skarżąca wniosła też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (pismo k. 44-46 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych składniki mienia ogólnoranarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1 – 3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do Państwowego Funduszu Ziemi. Kwestią przesądzająca w sprawie niniejszej jest zatem ustalenie, czy grunty będące przedmiotem postępowania, według stanu na dzień 27 maja 1990 roku, wchodziły w skład Państwowego Funduszu Ziemi.

W aktach sprawy znajdują się wypisy z rejestru gruntów dotyczące działek nr [...], [..], [...], w których jako osobę władająca gruntami na dzień 27 maja 1990r. wpisano Urząd Miejski K. W spisie inwentaryzacyjnym nieruchomości przedmiotowe działki nr [...], [...] i [...] figurują jako niezabudowane. W karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości odnośnie części działek nr [...], [...], [...] jako osobę prawną, osobę fizyczną lub inna jednostkę której oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste, zarząd lub użytkowanie wpisano Państwowy Fundusz Ziemi (k. 8 akt administracyjnych). Z dokumentu pod tytułem "badanie księgi wieczystej" wynika, że jako właściciela nieruchomości L. ul. [...], [...]: działki [...], [...], [...], [...] wpisano Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży z [...] listopada 1975r. (k.3). Umowy tej nie załączono do akt, ani nie zbadano.

Analizując powyższy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniom organu ani z wpisu z rejestru gruntów ani z badania księgi wieczystej nie wynika, że przedmiotowe działki należą do Państwowego Funduszu Ziemi. Również z karty inwentaryzacyjnej nieruchomości nie można w sposób jednoznaczny wywieść powyższego wniosku skoro wpis PFZ dotyczy bliżej nieokreślonych części działek o nr [...], [...], [...], a nie przedmiotowych działek. Zauważyć należy, że zapisy w ewidencji gruntów, karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości mają charakter wyłącznie techniczno – deklaratoryjny. Organy ewidencji rejestrują bowiem jedynie stany prawne ustalone w innym trybie przez inne organy orzekające. Nie rozstrzygają natomiast kwestii przysługujących doń uprawnień. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić zatem wyłącznej podstawy do ustalenia, czy grunty będące przedmiotem wniosku komunalizacyjnego stanowiły w dniu 27 maja 1990 roku Państwowy Fundusz Ziemi. W tej kwestii uwzględnić należało przepis art. 91 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 roku, zgodnie z którym grunty Skarbu Państwa położone na obszarach miast wchodziły w skład Państwowego Funduszu Ziemi, jeżeli były przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, a nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Stosownie też do art. 33 ustawy z dnia 12 lipca 1984 roku o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Z 1989r., Nr 17, poz. 94) obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 roku, podstawę gospodarki gruntami stanowił miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zasadnicze zatem znaczenie w sprawie miało ustalenie na jakie cele sporne działki przeznaczone były w planie zagospodarowania przestrzennego oraz czy nie były one oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o oddaniu nieruchomości w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przesądzającym zatem winno być zbadanie przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu 27 maja 1990 roku, czego ani oni organ I instancji ani Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie uczynili. Oczywiście ustalenia te winny poprzedzać zbadanie czy przedmiotowe działki położone były na terenach miast, czego ustalenia też zaniechano.

Należy wskazać, że zagadnieniem wyłączenia z komunalizacji z gruntów Państwowego Funduszu Ziemi w sytuacji określonej w art. 91 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 26 stycznia 1998 r. ( I SA 979/97; LEX nr45063) oraz z dnia 26 lutego 1998 r. (I SA 1285/97; LEX 45096). W orzeczeniach tych NSA zwrócił uwagę, że dla celów komunalizacji podstawowe znaczenie ma funkcja, jaką dla określonej nieruchomości wyznacza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności odnoszących się do stanu faktycznego i stanu prawnego przedmiotu sprawy – art. 7 kpa. W tym celu organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy – art. 77 § 1 kpa. Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ja decyzja Wojewody [...] zostały wydane bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a ocena dowodów zgromadzonych w aktach sprawy została dokonana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa, a w szczególności bez odniesienia się do treści planu zagospodarowania przestrzennego. Te uchybienia procedury uzasadniają zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77, 80 kpa.

Zasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez przyjęcie w oparciu o powyższy materiał dowodowy, że przedmiotowe działki zaliczone były do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi.

Prowadząc ponownie postępowanie komunalizacyjne organ administracji dokona ustaleń, o których mowa wyżej, w oparciu o prawidłowo sporządzone dokumenty (według stanu na dzień 27 maja 1990 roku) określi w sposób jednoznaczny charakter przedmiotowych działek w dniu 27 maja 1990 r. mając na względzie treść art. 91 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku, co będzie wymagało zbadania przeznaczenia przedmiotowych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i ustalenia ich położenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 lit. a i lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji – pkt 1. Orzeczenie jak w pkt 2 wydano w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.

-----------------------

5