Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 673/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a; art. 2 pkt 54; art. 64 ust. 1 pkt 1; art. 66; art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 1 ust. 2
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: § 3 ust. 1 pkt 2; § 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: § 2 pkt 2; § 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 23
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag  nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Robert Hałabis Protokolant Referent stażysta Joanna Kiełb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi C. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz C. T. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] lipca 2019 r., nakładającą na C. T. z B. ( [...]) karę pieniężną w wysokości [...] zł za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] marca 2019 r. na terenie przejścia granicznego w K. pojazd członowy o numerach rejestracyjnych [...] [...] został poddany kontroli, w ramach której dokonano między innymi pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Pojazdem przewożony był ładunek: kostka brukowa, pustaki oraz daszek do ogrodzeń betonowych o masie brutto [...] kg. Pomiaru masy całkowitej pojazdu dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej typu [...], nr [...] [...] posiadającej świadectwo legalizacji ponownej.

W toku kontroli kierujący pojazdem A. Y. przedstawił m.in. zezwolenie na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, zgłoszenie celne, list przewozowy CMR z dnia [...] marca 2019 r., paszport oraz dowody rejestracyjne pojazdów.

Wynik pomiaru masy całkowitej wagą statyczną opisany w pkt 5b protokołu nr [...] z kontroli pojazdu z dnia [...] marca 2019 r. wskazał na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 40 kg (0,1%), przy przewidzianej przepisami prawa dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 40000 kg.

W wyniku kontroli nie stwierdzono natomiast przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdów ani jego wymiarów zewnętrznych.

W konsekwencji Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. uznał, że transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (aktualnie; Dz. U. z 2020 r. poz. 110, z późn. zm., dalej także jako p.r.d.) i decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nałożył na C. T., jako podmiot wykonujący przejazd, karę pieniężną w kwocie [...]zł za transport w dniu [...] marca 2018 r. pojazdem nienormatywnym o numerach rejestracyjnych [...] [...] ładunku podzielnego po drogach publicznych, mimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak za brak zezwolenia kategorii V.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. W celu wykonywania kontroli w powyższym zakresie Oddział Celny w K. wyposażony został w dopuszczone do użytkowania urządzenia wagowe posiadające wydane przez właściwe organy ważne świadectwa legalizacji. Funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. dniu [...] marca 2019 r. skontrolowali parametry zespołu pojazdów posiadającego pięć osi (2+3), złożonego z ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej. Masa całkowita pojazdu ustalona przy użyciu wagi statycznej wykazała [...] kg, co oznacza przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o [...] kg. Powyższe czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia [...] marca 2019 r. W trakcie procesu ważenia system wagi nieautomatycznej nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Zdaniem organu kierujący pojazdem nie zgłaszał uwag odnośnie wykonanych czynności kontrolnych.

Organ odwoławczy uznał, że wobec stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz normatywności pojazdu w zakresie nacisków osi i wymiarów zewnętrznych na przejazd pojazdu nienormatywnego wymagane byłoby zezwolenie kategorii V.

Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że w myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Intencją ustawodawcy było umożliwienie przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego, przy którym nie ma technicznej możliwości przewiezienia tego ładunku w sposób zgodny z obowiązującymi normami. W sytuacji natomiast przewozu ładunku podzielnego co do zasady istnieje możliwość przewozu tego ładunku pojazdami, których masa, naciski osi i wymiary są dopuszczalne. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35b p.r.d. ładunek niepodzielny to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, przepis art. 140ab ust. 2 p.r.d. przewiduje nałożenie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia. Pojazdem skontrolowanym w dniu [...] marca 2019 r. przewożony był towar w postaci kostki brukowej, pustaków oraz daszka do ogrodzeń betonowych. Towar stanowił ładunek podzielny, istniała bowiem możliwość jego podziału na mniejsze ładunki. Wobec przewozu ładunku podzielnego za przejazd przedmiotowym pojazdem nienormatywnym należało nałożyć karę pieniężną przewidzianą w art. 140ab ust. 2 p.r.d., to jest karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, podniesiono że organ pierwszej instancji nakładając karę pieniężną przyjął rzeczywistą masę zespołu pojazdów uzyskaną w wyniku pomiaru statycznego, wskazując w treści rozstrzygnięcia przekroczenie tego parametru. Pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku, co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych. Waga została wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. System ten nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości w czasie przedmiotowego pomiaru, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad. W przeciwnym wypadku, a zatem gdyby ważenie odbyło się z zakłóceniami albo niezgodnie z instrukcją użytkowania wagi przez jej użytkownika, system zarejestrowałby błąd pomiaru. Z kolei błąd pomiaru skutkowałby koniecznością powtórzenia czynności. Brak sygnalizacji błędu przez system wagi oznacza, że ważenie przebiegło w sposób prawidłowy. Zdaniem organu pomiar na wadze statycznej odzwierciedlał rzeczywistą masę pojazdu wraz z towarem, podczas gdy ważenie dynamiczne było jedynie sumą nacisku poszczególnych osi pojazdu. Sumaryczna masa całkowita zespołu pojazdów uzyskana podczas pomiaru dynamicznego nie jest tożsama z rzeczywista masą całkowitą zespołu pojazdów, uzyskiwaną podczas pomiaru na wadze statycznej. Porównywanie wyników sumarycznej masy całkowitej zespołu pojazdów do parametru dopuszczalnej masy całkowitej określonej przepisami prawa nie świadczy o nieprawidłowym pomiarze. Organ nie uwzględnił zarzutu nieuwzględnienia wskazywanego przez producenta margines błędu pomiaru w wysokości 2%. Wartość dozwolonych przepisami granicznych błędów obiegowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag lub innych przyrządów pomiarowych. Do rozliczeń miarodajne są zawsze nominalne wskazania wag. Błędy graniczne wagi służą jedynie do oceny, czy dana waga odpowiada stawianym jej wymogom dokładności.

Nie może być również uwzględniony zarzut niewłączenia do akt instrukcji obsługi wagi, skoro jest ona przez producenta skierowana do użytkowników tych urządzeń, tj. do osób obsługujących wagi a nie klienta, któremu informacje w nich zawarte są zupełnie nieprzydatne do oceny prawidłowości procesu ważenia. Instrukcja związana jest zasadniczo z prawidłową obsługą oprogramowania wagi i nie zawiera wskazań co do sposobu ważenia czy ustalania wyników pomiarów z uwzględnieniem tolerancji błędów pomiarowych.

Wskazując na treść art. 140aa ust. 3 p.r.d. organ odwoławczy uznał za prawidłowe nałożenie kary na skarżącą spółkę, jako podmiot wykonujący przejazd. Jednocześnie organ nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d. i umorzenia postępowania. Organ podkreślił, że podmiotem odpowiedzialnym za transport towaru jest przewoźnik, a zatem odpowiedzialność za właściwe, normatywne załadowanie pojazdu obciąża również przewoźnika, który jako wykonujący profesjonalnie działalność gospodarczą w zakresie transportu rzeczy powinien być tym bezpośrednio zainteresowany zarówno ze względu na możliwość wykazania normatywności pojazdu podczas kontroli drogowej, jak i ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych. Przy dołożeniu należytej staranności naruszenie mające miejsce w niniejszej sprawie było możliwe do uniknięcia. Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Nie przedstawiła okoliczności i dowodów świadczących o tym, że jako przewoźnik nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

C. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję z dnia [...] września 2019 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 77 §1 k.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;

2) art. 7 k.p.a., przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przez pominięcie treści instrukcji wagi, przy pomocy której dokonano pomiaru;

3) art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;

4) art. 78 k.p.a. przez odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę, w sytuacji gdy były one niezbędne do wykazania racji skarżącej przez co de facto pozbawiono skarżącą prawa do obrony;

5) art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 06.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2019.1292.) przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego jako przedsiębiorcy tak by nałożyć na niego możliwie wysoką karę;

6) art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przez ich zastosowanie, podczas gdy mając na uwadze okoliczności sprawy, nie było ku temu podstaw;

7) art. 140aa ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, przez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się wszystkie wymienione w przepisie przesłanki, a organ całkowicie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że skarżąca nie miała żadnego wpływu na powstanie naruszenia i dochowała należytej staranności przy wykonywaniu przedmiotowego przewozu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła między innymi, że przy wydaniu zaskarżonych decyzji pominięto treść instrukcji obsługi przedmiotowej wagi, a w szczególności nie uwzględniono błędu granicznego, jaki określił producent dla pomiarów wykonywanych przy użyciu tego konkretnego modelu wagi. Pominięto również treść świadectwa legalizacji wagi, które określa klasę danego urządzenia pomiarowego, co ma przełożenie na wartość błędu, jaki przy pomiarze daną wagą występuje. Skarżący zauważył, że funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego dokonując pomiarów masy pojazdów stosowali się do instrukcji producenta i pomniejszali o 2% wskazania wag, co wynikało z treści zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...]. Natomiast funkcjonariusze L. Urzędu Celno-Skarbowego nie stosują instrukcji producenta, w związku z czym wykonywane przez nich pomiary nie odzwierciedlają rzeczywistej masy pojazdów. Uzasadnieniem braku stosowania instrukcji nie może być powoływane w treści decyzji świadectwo legalizacji. Już samo świadectwo zawiera określenie klasy dokładności wagi, co oznacza, że w ramach wydanego świadectwa legalizacji wykonany pomiar obarczony jest pewnym błędem. W tym konkretnym przypadku błąd ten wynosi 2%, co również deklaruje producent urządzenia. Wydanie przez właściwy organ świadectwa legalizacji nie powoduje, że urządzenie działa dokładniej, niż to w instrukcji i opisie technicznym wskazuje producent. Organ odmówił przeprowadzenia dowodów, które strona zgłosiła w toku postępowania administracyjnego, a jednocześnie oświadczył, że strona nie udowodniła swojego stanowiska. Nadto stwierdzono częściowe niezrozumienie wpisu dokonanego w protokole ważenia przez kierowcę tego zespołu pojazdów.

Skarżąca w skardze wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci świadectwa legalizacji ponownej wydanego w dniu [...] lipca 2017 r. dla wagi samochodowej [...] nr [...] oraz dowodu z dokumentu w postaci instrukcji obsługi wagi samochodowej [...] na okoliczność, że organ dokonał pomiaru masy pojazdu w sposób nieprawidłowy, niezgodny z instrukcją obsługi producenta. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do złożenia wymienionych dokumentów. Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonej decyzji, nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym jak bez wymaganego zezwolenia kategorii V, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I (ust. 4). Jednocześnie, zgodnie z ust. 2 cyt. artykułu, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

W myśl art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Definicja pojazdu nienormatywnego zawarta jest w art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem przez pojazd nienormatywny rozumie się pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W świetle takiej definicji pojazdu nienormatywnego należy uznać, a stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie, że ustawodawca posługując się na gruncie art. 2 pkt 35a p.r.d. wyrażeniem przepisy o drogach publicznych, miał na uwadze nie tylko normy zawarte w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.), ale także w innych aktach prawnych, które normują zagadnienia związane z drogami publicznymi. Statuując definicję legalną pojazdu nienormatywnego ustawodawca wskazał z jednej strony na obowiązujące w tym zakresie "przepisy" o drogach publicznych, do których bez wątpienia zaliczyć należy także przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym i przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d., a z drugiej odsyłając wprost do przepisów p.r.d., w zakresie pozostałych "wymiarów" tych pojazdów. Dodać przy tym należy, że przedmiotowe rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE. L. z dnia 17 września 1996 r. Nr 235, str. 59). Przepis art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że wszelkie wartości wymienione w załączniku I odnoszące się do ciężarów (a więc również do maksymalnej dopuszczalnej masy) obowiązują jako normy transportowe i dlatego odnoszą się do warunków załadunku, a nie do norm produkcji, które zostaną określone w późniejszej dyrektywie.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 p.r.d. dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczalna masa całkowita pojazdu w przypadku zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - nie może przekraczać 40 ton (...). W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3). Odnosząc treść tego przepisu do definicji zawartej w art. 2 pkt 55 ustawy - Prawa o ruchu drogowym, podstawą sprawdzenia wymagań w zakresie braku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jest rzeczywista masa całkowita pojazdu rozumiana jako masa tego pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Oczywiste jest, że techniczne warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu mają na względzie uczestniczenie tego pojazdu w ruchu drogowym. Zachowują zatem sens tylko wtedy, gdy parametry określone w tych warunkach obowiązują, są stosowane i egzekwowane w stosunku do pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym.

W okolicznościach niniejszej sprawy kontrola zespołu pojazdów posiadającego 5 osi (2+3) złożonego z ciągnika samochodowego (numer osi z napędem: 2,) oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej wykazała, że masa całkowita kontrolowanego pojazdu wyniosła 40040 kg. Wynik uzyskany z przeprowadzonego pomiaru wskazał zatem na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 40 kg. Czynności ważenia zostały przedstawione w protokole kontroli. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, nie kwestionowano również wymiarów zewnętrznych pojazdu (nie dokonano ich pomiarów).

Z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. wynika, że użyta do pomiaru masy pojazdu została waga statyczna typu RPT 95268, nr [...] Do akt administracyjnych dołączone zostało świadectwo legalizacji ponownej wydane w dniu [...] lipca 2017r. przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S., znak wniosku [...] W treści świadectwa legalizacji ponownej podano, że legalizacja jest ważna do dnia [...] lipca 2019 r., a w ramach zakresu sprawdzeń powołano rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Wskazano także III klasę dokładności wagi.

Skarżąca nie kwestionuje faktu wydania świadectwa legalizacji ponownej oraz jego treści. Natomiast w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca powołała się między innymi na okoliczność, że kwestionowane co do zasady przez stronę przekroczenie masy pojazdu mieściło się w ramach dopuszczalnego błędu granicznego - 2%, jaki producent wagi wskazuje w specyfikacji urządzenia. Skarżąca podniosła, że skoro według producenta wyprodukowane przez niego urządzenie może dokonać pomiaru z dokładnością do 2 %, to użytkownik ten fakt winien uwzględniać. Organ nie może użytkować urządzenia sprzecznie z instrukcją dla oznaczonego typu wagi i danymi producenta. W tych okolicznościach w ocenie skarżącej organ nie wykazał faktu przekroczenia masy pojazdu. Skarżący podkreślił, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił przyczyn pominięcia parametrów działania wagi wskazanych przez producenta urządzenia. Strona zwracała uwagę na dużą różnicę w wadze masy zespołu pojazdu, pomiędzy pomiarem na wadze dynamicznej a pomiarem na wadze statycznej , która wynosiła [...] kg.

Odnosząc się do przytoczonego zarzutu organ drugiej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że zarówno przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. 2018 r., poz. 376 z póżn. zm), jak też przepisy wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją zasadnym jest przyjęcie jako wyniku pomiaru wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych.

Zdaniem Sądu w świetle zarzutów odwołania i skargi wątpliwości budzą kwestie związane z wynikami ważenia pojazdu w dniu kontroli, które miały decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie odniósł się do argumentacji skarżącej powołującej się w zakresie dopuszczalnego błędu ważenia na informacje, jakie mają być zawarte w pochodzących od producenta specyfikacji wagi oraz instrukcji jej obsługi.

Organ odwoławczy nie dołączył do akt sprawy tego rodzaju dokumentów oraz nie dokonał analizy ich treści z punktu widzenia spornego w sprawie zagadnienia możliwości uwzględnienia przy użytkowaniu wagi dopuszczalnego błędu granicznego ważenia. Organ nie ustalił, czy dane pochodzące od producenta, na które powołuje się skarżąca, przewidują uwzględnianie tego rodzaju błędu w procesie ważenia przy użyciu przedmiotowej wagi samochodowej. Waga typu [...] służy do statycznego ważenia pojazdów, jednakże jak wynika ze świadectwa legalizacji ponownej, przy pomiarze masy jest zaliczona do klasy III.

Zważyć należy, że zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 216 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), wagi nieautomatyczne typu RP T 95 268 umożliwiają również pomiar masy. Stosownie do powołanego § 2 pkt 2 rozporządzenia, jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych, służących do określania masy będącej podstawą obliczania między innymi kar. Ze świadectwa legalizacji ww. wagi wynika, że jest ona zgodna z wymaganiami Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). W załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. określono błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy III wynosi +/- 1,5 e. Stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia z 31 stycznia 2008 r., błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, - określonym w załączniku do rozporządzenia. Uzyskane w sprawie wyniki ważenia masy pojazdu według protokołu ważenia nie uwzględniały żadnych pomniejszeń wartości pomiaru o błąd graniczny dopuszczalnych wskazań wagi podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia z 31 stycznia 2008 r., błędy graniczne dopuszczalnych wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia. Z załącznika wynika, że błąd graniczny dopuszczalny wskazań wag nie automatycznych podczas legalizacji ponownej wynosi maksymalnie +/- 1,5e.

W aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie świadectwa legalizacji ponownej wagi użytej w sprawie, z których wynika, iż jest ona wagą lII klasy dokładności, a wartość jej działki legalizacyjnej wynosi "e" = 20 kg.

W świetle załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. największy dopuszczalny błąd graniczny dla wagi nieautomatycznej klasy lll wynosi +/- 1,0 e. W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 20 kilogramów. Stosownie do § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 40 kilogramów. Organ w żaden sposób nie odniósł się do wskazanych wyżej przepisów poprzestając tylko na argumencie posiadania świadectwa legalizacji dla wagi użytej do pomiaru masy tego pojazdu.

Trzeba też podkreślić, że wobec ustalonego przez organ zakresu przekroczenia dopuszczalnej wartości masy o 0,1 % a jednocześnie powoływanej przez skarżącą wielkości dopuszczalnego błędu pomiaru na poziomie 2 %, szczegółowe odniesienie się do zarzutów i argumentów podniesionych przez stronę skarżącą, z uwzględnieniem analizy danych pochodzących od producenta wagi, miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W protokole z kontroli pojazdu dokonanej w dniu [...] marca 2019 r. i w komputerowym wydruku wyników ważenia masy pojazdu brak jest istotnych danych, pozwalających na pozytywne zweryfikowanie zarzutów odwołania oraz skargi i uznanie ich za miarodajne do ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Z wydruku komputerowego ważenia nie wiadomo nawet jakiej wagi użyto do określenia masy pojazdu, ponadto nie wynika w jakich warunkach atmosferycznych oraz temperaturze zewnętrznej dokonywano pomiaru. Również nie ma danych jaka jest normatywna temperatura pracy wagi dla tego typu urządzenia. Dane te znajdują się w podstawowym dokumencie – instrukcji użytkowania wagi mającym zasadnicze znaczenie dla ustalenia poprawności przeprowadzonego w trakcie kontroli pomiaru. Poza powyższymi brakami protokołu z kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa, według Sądu dane z ważenia zawarte w tym protokole różnią się od danych wynikających z wydruku komputerowego. Różnica dotyczy czasu w którym przeprowadzono ważenie pojazdu.

Odniesienie się do tych zarzutów w kontekście informacji zawartych w instrukcji producenta użytkowania wagi użytej do pomiaru masy jest o tyle istotne, że waga już przy wjeździe pojazdu na to urządzenie wskazywała 40 kg (według zarzutu strony). W aktach znajduje się oświadczenie funkcjonariusza celnego, że przed każdym ważeniem waga jest wyzerowana i dopiero wtedy dokonywany jest pomiar. Organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że dla przedmiotowej wagi Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w S. wydał świadectwo legalizacji ponownej co oznacza to, że waga spełnia wszystkie wymagania określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r., w tym również to, że waga jest właściwie oznaczona oraz prawidłowo zainstalowana w miejscu użytkowania, a tym samym zapewnia poprawność przeprowadzanych ważeń. Jeżeli waga spełnia te wszystkie normy i wymagania to organ nie wyjaśnił dostatecznie dlaczego przed dokonywaniem ważenia pojazdu waga wymaga wyzerowania. Czy też nie obciążona waga nie powinna wskazywać zero kilogramów a nie 40 kg.

Zauważyć również należy, że w treści punktu 11 protokołu kontroli sporządzonego w dniu [...] marca 2019 r., nr [...] podano, iż procesu ważenia dokonano na wadze statycznej. Jednak z protokołu tego nie można wyczytać czy ważenia dokonano zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta.

Organ ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdz, że instrukcja związana jest zasadniczo z prawidłową obsługą oprogramowania wagi i nie zawiera wskazań co do sposobu ważenia czy ustalania wyników pomiarów z uwzględnieniem tolerancji błędów pomiarowych. System wagi w trakcie przeprowadzonych w niniejszej sprawie ważeń nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości, zatem ważenia przebiegały bez błędów i w sposób zgodny z instrukcjami użytkowania wagi. Kierowca kontrolowanego zestawu podpisał protokół oraz nie wniósł uwag, które podważyły by ustalenia poczynione w toku kontroli.

Zdaniem Sądu nie w pełni można zgodzić się z użytą przez organ argumentacją.

W ocenie Sądu nie sposób uznać ustaleń w sprawie, co do wyników pomiaru/ważenia pojazdu skarżącego za wyczerpujące i miarodajne w sensie podstawy faktycznej wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, skoro istotne wątpliwości budzi zastosowany w sprawie sposób ważenia ww. pojazdu przy użyciu wagi typu RPT. Nie wiadomo, bowiem ostatecznie, według jakiej konkretnie instrukcji (a chodzi o instrukcję producenta zastosowanej wagi) ważenie to przeprowadzono, a tym samym, czy dochowano warunków ważenia przewidzianych w instrukcji obsługi wagi. Jest to ważne dlatego, że tylko w następstwie ważenia/pomiaru pojazdu zgodnego z instrukcją obsługi producenta zastosowanych do ważenia wag uzyskuje się wyniki tego ważenia, mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia o karze pieniężnej za stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Brak instrukcji uniemożliwia zweryfikowanie prawidłowości warunków ważenia, a zarazem ocenę legalności uzyskanych w ten sposób jego wyników. Wskazanej instrukcji nie zastępują powołane w decyzji odwoławczej świadectwa legalizacji ponownej wag typu RPT użytych do ww. kontroli pojazdu skarżącego.

Na żadnym etapie postępowania, w tym także w postępowaniu odwoławczym, w którym strona skarżąca sformułowała przytoczone wyżej argumenty odwołujące się do instrukcji producenta użytkowania wagi, nie dołączono do akt sprawy wskazanej instrukcji. Ponadto nie można się zgodzić z organem, że strona skarżąca nie zgłaszała zastrzeżeń do procesu ważenia. Takie argumenty użyte w zaskarżonej decyzji nie mogła zostać przez Sąd uwzględnione, skoro organ nie odszyfrował treści zawartej w rubryce 13 protokołu kontroli – uwagi wykonującego transport, poczynionych przez kierowcę pojazdu.

W ocenie sądu, w okolicznościach sprawy, mając na uwadze treść odwołania i skargi w którym strona zwracała uwagę na dużą różnicę w wadze masy zespołu pojazdu, pomiędzy pomiarem na wadze dynamicznej a pomiarem na wadze statycznej, która wynosiła [...] kg., powoływanie się na świadectwo legalizacji ponownej nie może być uznane za wystarczające. W aktach sprawy nie ma zresztą wydruku z pomiarem przedmiotowego pojazdu na wadze dynamicznej. Nie można tez zdaniem Sądu wykluczyć, mając również na uwadze zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, iż także urządzenie, w stosunku do którego zostało wydane świadectwo legalizacji może ulec awarii tym bardziej, że do utraty ważności legalizacji dla tej wagi pozostało tylko trzy miesiące.

Dlatego też, zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji powinien, koncertując się na rzeczywistym stanie sprawy, przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, w oparciu o dostępne mu środki dowodowe (art. 75 § 1 k.p.a) wyjaśnić, czy istotnie można wykluczyć w tej sprawie okoliczność uszkodzenia wag, bądź nieprawidłowości samego ważenia. To rolą organu jest ustalenie i wykazanie czy rzeczywiście urządzenie, którym się posłużono było sprawne oraz czy zachowane zostały wymagania określone w instukcj. Zwrócić uwagę również należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy dwa ważenia pojazdu odbywały się wprawdzie na dwóch różnych wagach jedno na wadze dynamicznej a drugie na wadze statycznej, to jednak mając na uwadze wagę przewożonego towaru oraz masę pojazdu, organ w pełni nie wyjaśnił zaistnienia tak rozbieżnych wyników pomiarów, na dwóch urządzeniach wagowych.

Nie budzi zaś wątpliwości, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia sprawy, realizowanego poprzez wszechstronne zebranie dowodów i ich ocenę zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Z przepisu art. 8 § 1 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W świetle art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Obowiązek właściwego zbadania sprawy i sporządzenia uzasadnienia decyzji wiąże się z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania. Zgodnie z powołanym przepisem organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Stanowisko organu musi zatem znaleźć pełny wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę prawną oraz ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, jasny i wyczerpujący.

Powyższe zasady odnoszą się do postępowania przed organami obu instancji. Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może się więc ograniczyć do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, obejmującej np. jedynie niektóre elementy stanu faktycznego lub prawidłowość przyjętej podstawy prawnej. Wymieniony organ jest bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę. Z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji, w wyniku skutecznego wniesienia środka odwoławczego, powstaje zatem obowiązek powtórnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Wniesienie odwołania przenosi bowiem na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Organ odwoławczy jest zobowiązany, oprócz odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu, ponownie merytorycznie rozpatrzyć sprawę we wszystkich jej aspektach. Działanie organu odwoławczego nie może ograniczać się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz winno polegać na podjęciu działań mających na celu pełne wyjaśnienie sprawy. W ramach tych działań organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

W ocenie Sądu, zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego nie spełnia wskazanych powyżej wymogów, wynikających ze znajdujących zastosowanie w sprawie norm proceduralnych. Wydając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, w szczególności nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie wyjaśnił w pełni podstaw swojego stanowiska oraz nie odniósł się w sposób rzeczywisty do przeciwnych argumentów podnoszonych przez skarżącą.

Ponownie rozpatrując sprawę organy obu instancji uwzględnią powyższe wskazania i podejmą czynności w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz rozważą wszystkie zarzuty i argumenty podniesione przez skarżącą w odwołaniu. Po ponownym wszechstronnym rozważeniu całego materiału organ pierwszej instancji rozstrzygnie w sprawie wydając stosowną decyzję, przy uwzględnieniu zasady przewidzianej w art. 107 § 3 k.p.a., który nakazuje wskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także – w ramach uzasadnienia prawnego - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Podstawa prawna decyzji winna być podana w sposób szczegółowy, adekwatny do okoliczności sprawy i podjętego rozstrzygnięcia.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego strony skarżącej z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., który przewiduje możliwość dopuszczenia w postępowaniu przed sądem administracyjnym dowodu z dokumentu jedynie w sytuacji, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wskazano wyżej, instrukcja obsługi wagi, której to instrukcji dotyczył wniosek dowodowy, winna być przede wszystkim przedmiotem dowodu i oceny przez organ w ponownym postępowaniu administracyjnym.

Z omówionych przyczyn zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a to stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).