Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 127/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka WSA Gabriela Nowak Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz Stowarzyszenia [...] w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 127/06

Uzasadnienie

Minister Transportu i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., wydanej w sprawie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego H. nieruchomościami o łącznej pow. [...] m² położonymi w W. przy ul. [...] - w części dotyczącej garaży położonych na działkach nr A, B i C.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r., zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe H. z siedzibą w W., którego następcą prawnym jest H. SA, a obecnie Agencja [...] SA, prawa użytkowania wieczystego zabudowanego i niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa położonego w W. przy ul. [...] o łącznej pow. [...] m², składającego się z szeregu działek (lub ich części) ujętych w księgach wieczystych wykazanych w tej decyzji oraz nabycie własności budynku, budowli i urządzeń położonych na działkach nr A i D.

Pismem z dnia 17 lutego 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia 30 marca 2005 r., a także pismem z dnia 17 maja 005 r., Stowarzyszenie [...] w W. wniosło o stwierdzenie nieważności w/w decyzji wskazując, że niektóre z działek w dniu 5 grudnia 1990 r. były zabudowane garażami i powołując się na przepisy art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603), który zastąpił art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Stowarzyszenie powoływało się na § 6 swojego statutu, z którego wynika, iż celem Stowarzyszenia jest reprezentowanie i obrona interesów użytkowników garaży, którzy wybudowali je ze środków własnych na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub gminy i doprowadzenie do nabycia własności tych garaży na podstawie w/w art. 211.

Minister Infrastruktury – działając z urzędu - postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. zawiesił postępowanie z wniosku Stowarzyszenia [...] w W. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r., zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., wydanej w sprawie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego H. nieruchomościami o łącznej pow. [...] m² położonymi w W. przy ul. [...] - w części dotyczącej garaży położonych na działkach nr A, B i C.

Minister stwierdził, że przedmiotowe działki stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 211 w/w ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (który zastąpił art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r.) osoba (jej następca prawny), która na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała przed dniem 5 grudnia 1990 r. garaż ze środków własnych na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, może żądać nabycia tego garażu na własność oraz oddania w użytkowanie wieczyste gruntu niezbędnego do korzystania z tego garażu, jeżeli jest jego najemcą, przy czym uprawnienie to wygasa, jeżeli roszczenie nie zostało zgłoszone do dnia 31 grudnia 2000 r. Uzyskanie praw do garażu wymaga zatem w szczególności: istnienia prawa najmu, wybudowania garażu przed 5 grudnia 1990 r. ze środków własnych oraz na podstawie pozwolenia na budowę, ustalenia terenu niezbędnego do korzystania z garażu.

Powyższe ustalenia - czy zostały spełnione wszelkie warunki określone w art. 211 (poprzednio art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r.) i nabycie praw na podstawie tego przepisu - następują w trybie cywilnoprawnym, a nie w trybie administracyjnym, co oznacza, że organ administracji nie jest upoważniony do przesądzenia sprawy nabycia praw z mocy tego przepisu. Skoro przesądzenie tej kwestii następuje w postępowaniu cywilnoprawnym, to jest to zagadnienie wstępne (art. 97 § l pkt 4 Kpa), będące przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego.

Nie zgadzając się z tym stanowiskiem Stowarzyszenie [...] w W. wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Transportu i Budownictwa podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Minister stwierdził, że na działkach nr A, B i C znajduje się kompleks garaży, przy czym roszczenie dotyczy garaży nr [...]-[...], [...]-[...] i [...]-[...] położonych w całości lub w części na wymienionych działkach. Działki te w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa, na co wskazują akta. Uwłaszczenie, które nastąpiło z dniem 5 grudnia 1990 r. nie może naruszać praw osób trzecich, przy czym uzyskanie praw rzeczowych do garaży i niezbędnego gruntu regulują przepisy art. 211 w/w ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

Ustalenie, czy zostały spełnione wszelkie przesłanki określone w art. 211 (poprzednio art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r.) i czy na podstawie tego przepisu zainteresowane osoby nabyły prawa rzeczowe do garaży i gruntów następuje w trybie cywilnoprawnym, a nie w trybie administracyjnym. Oznacza to, że organ administracji nie jest upoważniony do przesądzenia sprawy nabycia prawa z mocy tego przepisu, przy czym Stowarzyszenie potwierdza, że toczą się stosowne postępowania sądowe w tym zakresie. W ocenie organu przesądzenie powyższej kwestii w stosownym postępowaniu cywilnoprawnym uznać należy w niniejszej sprawie za zagadnienie wstępne (art. 97 § 1 pkt 4 kpa), warunkujące prowadzenie dalszego postępowania administracyjnego, w tym także ustalenie osób, które - jeżeli spełniły przesłanki z art. 211 - miałyby w sprawie interes prawny. Brak jest więc podstaw do zmiany orzeczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu.

Skargę na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa złożyło Stowarzyszenie [...] w W., w której wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który zastąpił art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, chociaż z innego powodu niż powołano w jej uzasadnieniu.

W rozpoznawanej sprawie z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji uwłaszczeniowej wystąpiło Stowarzyszenie [...]. Stowarzyszenie to jest organizacją społeczną, co wynika wprost z zapisu w statucie. Z treści pisma, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że Stowarzyszenie wystąpiło w sprawie dotyczącej innych osób - członków Stowarzyszenia, którzy są użytkownikami garaży na działkach objętych zaskarżonym postanowieniem, a nie w sprawie, w której ma własny interes prawny. To uprawnienie do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego przysługuje organizacji społecznej na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 kpa. W takiej sytuacji organ administracji publicznej winien, stosownie do art. 31 § 2 kpa, wydać postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowych, bądź też postanowienie o odmowie wszczęcia takiego postępowania. Przepis ten jest więc wyjątkiem od ogólnej zasady polskiego postępowania administracyjnego, że nie wydaje się postanowienia o wszczęciu postępowania. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania służy zażalenie. Rozstrzygnięcie tej kwestii postanowieniem, które stałoby się ostateczne, dopiero pozwoliłoby organowi nadzoru na podjęcie dalszych czynności - gdyby postanowienie to stanowiło o wszczęciu postępowania z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru nie wydał postanowienia przewidzianego w art. 31 § 2 kpa i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej mimo, że takie postępowanie z urzędu w ogóle nie zostało wszczęte i nie jest wiadome, czy zostanie wszczęte. Zawieszenie postępowania jest instytucją procesową, która może odnosić się tylko do postępowania wszczętego, które jest w toku. Postępowanie, które nie zostało wszczęte nie istnieje i nie może być tym samym zawieszone. Tak więc postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. zapadło z naruszeniem art. 31 § 2 kpa i art. 97 § 1 pkt 4 kpa, co uzasadnia jego uchylenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. Minister Transportu i Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. Postanowienie to jest sprzeczne z prawem, albowiem utrzymuje w mocy wadliwe postanowienie - co uzasadnia konieczność uchylenia również jego.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.