Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 121/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-06-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganego pozwolenia gier na automatach o niskich wygranych wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

"A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...], działając przez swojego pełnomocnika radcę prawnego A.D., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganego pozwolenia gier na automatach o niskich wygranych.

W wykonaniu zarządzenia z dnia 7 marca 2014 r., Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżąca (zwana też dalej Spółką) została wezwana do uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi w kwocie 1.166 zł. Wezwanie to skarżąca odebrała w dniu 18 marca 2014 r. i w dniu 25 marca 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), złożyła na urzędowym formularzu PPPr, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Skarżąca podała, że przedmiot jej działalności stanowi działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że aktualnie nie posiada środków pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi, zostały wobec niej wydane 22 decyzje, dotyczące kar pieniężnych z ustawy o grach hazardowych na łączną kwotę 1.046.262 zł. Skarżąca posiada nieuregulowane zobowiązania w kwocie 2.087.913,37 zł z tytułu zapłaty ceny za zakupione automaty do gier. Wysokość zobowiązań miesięcznych skarżącej wynosi około 95.329 zł, w tym 2.838 zł składki na ubezpieczenie społeczne należne od osób zatrudnionych, 25.268 zł z tytułu wynagrodzeń, 67.223 zł to pozostałe koszty, w tym czynsz najmu, obsługa księgowa, zakup materiałów, paliwa oraz pozostałe służące prowadzonej działalności gospodarczej, innej niż działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (według danych na grudzień 2013 r.). Wysokość kapitału zakładowego skarżącej wynosi 1.228.000 zł, wartość środków trwałych 386.702,20 zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu 165.257,03 zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych, wynosi kolejno 4895,92 zł, 16,91 euro i ujemne saldo 3,50 zł.

Skarżąca oświadczyła, że pozostaje w stosunku prawnym z fachowym pełnomocnikiem świadczącym na jej rzecz pomoc prawną.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, uznając dane zawarte w formularzu za niewystarczające do rozpoznania wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy, wezwał ją do złożenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, następujących wyjaśnień i dokumentów:

- poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012,

- poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013, lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2013 dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów – na podstawie przedkładanych miesięcznych zeznań),

- poświadczonych za zgodność z oryginałem deklaracji VAT-7 za ostanie 4 miesiące (od grudnia 2013 r. do marca 2014 r.),

- zestawienia przychodów ze sprzedaży za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.,

- zestawienia kosztów zakupu za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.,

- tabeli amortyzacji środków trwałych,

- bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2013,

- aktualnego bilansu zysków i strat w roku 2014 ,

- złożenia wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach za okres od stycznia 2014 r. do marca 2014 r.,

- w przypadku, gdyby rachunki bankowe były zajęte, przedstawienie potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków - stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku,

- wskazania, czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją finansową spółki, został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólników i przedstawienie uchwały wzywającej do ich dokonania, ewentualnie wskazania innego źródła finansowania bieżącej działalności spółki,

- przekazanie informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat,

- wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej siedzibę Spółki oraz udokumentowania wysokości ponoszonych z tego tytułu kosztów.

Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową.

Skarżąca odebrała wezwanie w dniu 29 kwietnia 2014 r. i odpowiedziała na nie pismem z dnia 12 maja 2014 r., przesłanym do tut. Sądu w dniu 13 maja 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), fizycznie wpłynęło w dniu 16 maja 2014 r.

W piśmie z dnia 12 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej, wyjaśnił, że wspólnicy spółki nie podjęli uchwały ustalającej obowiązek dokonania dopłat. Ponadto skarżąca nie korzystała z pomocy publicznej i nie otrzymała z tego tytułu jakichkolwiek świadczeń.

W załączeniu skarżąca przesłała następujące dokumenty:

- rejestry sprzedaży i zakupu towarów i usług z buforem za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- deklaracje CIT-8 za 2012 i 2013 rok,

- deklaracje VAT-7 za okres od grudnia 2013 r. do marca 2014 r.,

- bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r.,

- rachunek zysków i strat za 2013 r.,

- rachunek zysków i strat za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- tabelę amortyzacyjną za okres całego roku 2014,

- wyciąg z rachunku bankowego o nr [...], prowadzonego w euro, za okres od 31 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r., z saldem końcowym 1,48 euro,

- wyciąg z rachunku bankowego o nr [...], za okres od 2 stycznia 2013 r. do 3 marca 2014 r., z saldem 16,50 zł, z rachunku tego w dniu 13 stycznia 2014 r. przekazano środki w kwocie 13827,99 zł, na rachunek o nr [...],

- wyciąg z rachunku bankowego o nr [...], za okres od 13 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r.,

- zaświadczenie z dnia 9 maja 2014 r., z Banku odnośnie wszystkich trzech rachunków bankowych skarżącej, wynika z niego, że na rachunku nr [...], skarżąca miała środki na kwotę 23.696,54 zł, na rachunku nr [...], prowadzonym w euro miała 187,45 euro, a na rachunku nr [...], stan środków był zerowy. Wynika z tego zaświadczenia także, iż na dzień 8 maja 2014 r. na powyższych rachunkach istnieje zajęcie egzekucyjne na podstawie tytułu wystawionego przez Dyrektora izby Celnej w [...], na kwotę łączną 1.136.392 zł, od której będą naliczane odsetki. Na częściową realizację zajęcia zostały przeznaczone środki w łącznej kwocie 1.679,39 zł,

- umowę najmu z aneksem z dnia 31 grudnia 2013 r., zawartą pomiędzy skarżącą, a firmą "B" R. G., będącego jednocześnie Prezesem Zarządu skarżącej, wraz z fakturą zaliczkową nr [...], termin płatności dnia 2 stycznia 2014 r. na kwotę brutto 37.392 zł, a netto 30.400 zł, tytułem zaliczki za okres wynajmu od 1 stycznia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r.

Jak wynika z tabeli amortyzacji środków trwałych za rok 2014 wartość środków trwałych, pod dokonaniu planowanych odpisów amortyzacyjnych, wynosi 559.009,96 zł. Środki trwałe oraz ich wartość początkowa wskazane w tabeli, są to przykładowo: grunty 90.000 zł, budynki 234.420,39 zł, kotły 18.180,15 zł, zestaw komputerowy 3.051,29 zł, centrala telefoniczna 4.910,39 zł, meble biurowe 5.000 zł, kserokopiarka 8.945,04 zł, samochód [...] 43.246,56 zł, dwa samochody [...] – rok produkcji 2009 r., wycenione na kwotę każdy po 478,30 zł, adaptacja pomieszczenia wartości 8.2742,69 zł, oprogramowanie 4.500 zł, elektroniczna archiwizacja danych automatów o niskich wygranych 9.000 zł, program zarządzający administracja urządzeń 13.008 zł, dystrybutor wody gorącej 2.939,88 zł, ekspresy ciśnieniowe wartości 900 zł (2 sztuki), 975 zł (1 sztuka), 2.450 zł (1 sztuka), 2.600 zł (1 sztuka), 2.640 zł (2 sztuki), 4 ekspresy do kawy na kapsułki wartości po 675,90 zł (jeden z nich podlegał amortyzacji zupełnej do 100% wartości), 5 automatów sprzedających kawę wartości po 9.503,89 zł.

Skarżąca nadesłała deklaracje dla podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. r., wskazują one, że świadczyła w tym okresie usługi lub dostarczała towarów, czyli ogólnie dokonała sprzedaży towarów lub usług za kwoty odpowiednio: 41.364 zł w grudniu 2013 r., 39.960 zł w styczniu 2014 r. 88.037 zł w lutym 2014 r. oraz 33.814 zł w marcu 2014 r.

Spółka wykazała, że według bilansu za 2013 r. ma 162.257,15 zł straty, przychody Spółki w tym samym okresie wyniosły 13.472.637,89 zł, koszty działalności operacyjnej 13.747.079,46 zł, przy czym 274.441,57 zł wynosi strata ze sprzedaży, a zysk ze sprzedaży niefinansowych środków trwałych wynosi 49.990,75 zł. Wartość środków trwałych w budowie na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosiła 2.214.491,54 zł.

Kapitał zakładowy spółki to kwota 1.288.000 zł, kapitał zapasowy wynosi 602.187,28 zł, zobowiązania krótkoterminowe zapasy w towarach 128320,95 zł, należności krótkoterminowe 1.014.748,17 zł, 2.333.449,32 zł, w tym należności z tytułu dostaw towarów i usług o okresie spłaty do 12 miesięcy 776.583,53 zł. Inwestycje krótkoterminowe, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach 155.316,32 zł. Wykazano też kredyty i pożyczki na kwotę 170.523,64 zł.

Według deklaracji CIT-8 za rok 2012 r. skarżąca osiągnęła przychód w kwocie 19.981.965,46 zł, koszty jego uzyskania wyniosły 19.726.994,89, dochód po odliczeniu straty z lat ubiegłych, 254.970,57 zł. W roku 2013 według deklaracji CIT-8) przychód wyniósł 13.809.026,72 zł, koszty jego uzyskania 13.793.474,83 zł, dochód 15.551,89 zł.

Według nadesłanych rejestrów sprzedaży skarżąca dokonuje znacznych zakupów i stałej sprzedaży, np. w styczniu 2014 r. dokonała zakupu na kwotę 40.634,03 zł, w tym mieściła się zapłata zaliczki za wynajem lokalu od firmy "B" R. G. (nr ewidencyjny w tabeli [...]), netto kwota 30.400 zł, brutto 37.392 zł, a sprzedała towary na kwotę 49.151,18 zł.

Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, do których zaliczają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, co określa art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie następuje, gdy osoba prawna ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, jak stanowi art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

Sytuacja materialna skarżącej nie uzasadnia, w ocenie referendarza sądowego, przyznanie jej prawa pomocy nawet w zakresie częściowym.

W tym miejscu przychodzi wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.,, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, Program Lex nr 535035, zamieszczone też w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Program Lex nr 507290, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Program Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191. obydwa zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżąca natomiast, zdaniem referendarza sądowego, zwanego dalej też "orzekającym", nie wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe stwierdzenie poparte jest danymi finansowymi Spółki, jak wartość jej kapitału zakładowego wynosząca 1.288.000 zł, posiadanie kapitału zapasowego wynoszącego 602.187,28 zł, środków trwałych na kwotę 559.009,96 zł, krótkoterminowych aktywów finansowych w środkach pieniężnych w kasie i na rachunku bankowym w kwocie 155.274,89 zł. Skarżąca ma zatem w ocenie orzekającego znaczny majątek oraz środki finansowe, pozwalające jej na poniesienie kosztów sądowych, niezależnie od tego, że łączna wysokość wpisów w 22 sprawach wynosi 29.118 zł. Takiej oceny, zdaniem orzekającego nie zmienia fakt, że skarżąca podaje, iż według bilansu i rachunku zysków i strat za 2013 r., odniosła ona w działalności stratę na kwotę 162.257.15 zł. Przy czym jednocześnie, jak wynika z deklaracji CIT-8, Spółka wykazała za ubiegły rok (2013) dochód w kwocie 15.551,89 zł.

Ponadto zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowym, jak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, niepublikowane, Program Lex nr 783893, zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, "Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych." Prowadzi to zatem do oceny, że skarżąca pomimo wykazywanych strat jest w stanie opłacić koszty sądowe, Dodatkowo za taką oceną przemawia fakt, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarcza na dużą skalę, wynikającą z przedłożonych deklaracji VAT. Stosownie do nich średnia sprzedaż za miesiące od grudnia 2013 r. do marca 2014 r., wynosiła 50.796 zł, a zatem suma wymaganych obecnie wpisów sądowych, jest niższa niż średnia sprzedaż z tych miesięcy. Ponadto jak wynika z bilansu spółki posiada ona znaczne środki w kapitale zakładowym, a także zapasowym oraz majątku i środkach finansowych, sytuację taką natomiast zgodnie z poglądami orzecznictwa sądowego należy uznać za wykluczającą przyznanie prawa pomocy. W kwestii tej wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w postanowieniu z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 92/10, niepublikowane, program Lex nr 659009, zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, stwierdzając, że "Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, jeśli ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wprawdzie za ostatni rok obrotowy poniosła stratę, jednak posiada znaczne środki kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych." Pogląd ten jest podzielany przez orzekającego, jak również pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, niepublikowane, Program Lex nr 477191, zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl: "Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością." Powody wykazania straty mogą być bowiem różne, mogą to być np. zbyt duże koszty administracyjne, materiałów i inne. Różnorodność zdarzeń mogących powodować stratę w Spółce prowadzi do wniosku, że sam fakt jej generowania, nie implikuje automatycznie dla Spółki powstania po jej stronie przesłanki przyznania prawa pomocy. Podobnie nie zmienia takiej oceny kondycji finansowej Spółki, zajęcie komornicze na koncie bankowym, które jak obrazuje nadesłane zaświadczenie z banku, jest spłacane stopniowo. Nie może ono także, w ocenie orzekającego, mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem zapłaty kosztów sądowych.

Reasumując Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiąga z niej znaczne przychody, może zatem ich część przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.