Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 501/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 135, art. 145§ 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2021 r. sprawy ze skargi W.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta (dalej: organ pierwszej instancji) odmówił W.F. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B.F. od [...] sierpnia 2020 r. do [...].09.2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w dniu 8 grudnia 2020 r. W.F. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką -B.F.

W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przytoczył treść

art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.

z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje; 1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r, - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Następnie organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Jak wyjaśnił organ, z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że :

1. B.F. - osoba niepełnosprawna jest osobą rozwiedzioną, zaliczoną do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, powstałej od [...].02. 2020 r. tj. gdy miała ukończony 47 rok życia, jest osobą pozostającą w zatrudnieniu, obecnie przebywającą na świadczeniu rehabilitacyjnym

2. W.F. - wnioskodawczyni jest córką B.F., mieszka z matką, jest uczennicą w trybie dziennym III klasy technikum ekonomicznego - nauka trwa 4 lata. Nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, nigdy nie podejmowała ani nie rezygnowała z zatrudnienia, sprawowanie opieki polega na przygotowaniu posiłków, robieniu prania, sprzątaniu, robieniu zakupów i wykupywaniu leków, zawożeniu do lekarza.

3. Syn B.F. M.F. mieszka w [...].

4. Matka B.F. jest na emeryturze, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, a ojciec nie żyje.

W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji wskazał na fakt, iż W.F. jest uczennicą szkoły średniej, kształcącą się w trybie dziennym. Wnioskodawczyni w złożonym oświadczeniu podała, że z uwagi na opiekę nad matką nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia.

Organ pierwszej instancji podał, że z powodu niespełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r., dotyczącego niepodjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, W.F. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

Organ pierwszej instancji odniósł się do obowiązującego stanu prawnego

i orzecznictwa sądowego, z których to orzeczeń wynika, że nie zawsze osoba nieaktywna zarobkowo, a zarazem opiekująca się osobą niepełnosprawną spełnia ustawową przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, bowiem znaczenie ma charakter i zakres sprawowanej opieki, który rzeczywiście czyni niemożliwym podjęcie lub kontynuowanie aktywności zawodowej. Opieka ma być sprawowana nad osobą niepełnosprawną, która nie jest w stanie samodzielnie egzystować, radzić sobie samodzielnie w życiu codziennym. Opieka musi być stała i absorbująca, a nie doraźna albo fikcyjna. Świadczenia pielęgnacyjne mogą być zatem przyznane wyłącznie w takim przypadku, gdy osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości samodzielnego wykonywania takich czynności jak: utrzymanie higieny osobistej, ubieranie się i rozbieranie, wstawanie z łóżka, czy

z krzesła, przygotowanie i aplikacja leków, a w ciężkich przypadkach przewracanie

z boku na bok w łóżku w celu zapobieżenia powstawaniu odleżyn, przemieszczanie się w mieszkaniu, korzystanie z toalety, spożywanie posiłków i przyjmowanie napojów, załatwianie potrzeb fizjologicznych. W przypadku, gdy osoba niepełnosprawna nie może tego rodzaju czynności wykonać samodzielnie, konieczna jest wówczas opieka nad nią, a więc stała obecność i opieka opiekuna.

Zdaniem organu pierwszej instancji wymienione przez W.F. podejmowane czynności (robienie zakupów, pranie sprzątanie, przygotowywanie posiłków, udawanie się na wizyty lekarskie), nie mają bezpośredniego związku

ze sprawowaniem opieki nad matką jako osobą niepełnosprawną i są jedynie czynnościami, które wymagają jej codzienne funkcjonowanie, a co więcej czynności te mieszczą się wyłącznie w ramach zwykłej pomocy, które wykonują standardowo osoby pozostające w rodzinie.

Organ wskazał, że innym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., jest powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. sygn. akt K 38/13, którym to wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art.32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ pierwszej instancji podkreślił, że na dzień wydania decyzji ustawodawca nadal nie dokonał zmiany brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r. co oznacza, że organ wydający decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązany jest do jej stosowania, a zatem również z uwagi na ten fakt, iż niepełnosprawność B.F. powstała po ukończeniu 47 roku życia, nie ma podstaw do przyznania W.F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji odwołała się W.F. Wskazała, iż zgodnie z informacjami jakie posiada, Trybunał Konstytucyjny w dniu 21.10.2014 r. sygn. akt K 38/13 uchylił przepisy uzależniające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów od tego w jakim wieku osoba wymagająca opieki stała się osobą niepełnosprawną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając decyzję SKO wskazało, że strona jest uczennicą III klasy Technikum Ekonomicznego, a zatem nie podlega pod zapis art. 17 u.ś.r. Przede wszystkim wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż jest uczennicą szkoły średniej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W.F. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką skarżącej.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r.

w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skutkiem wyroku TK jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Rz 298/18, wyrok WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19, wyrok WSA w Łodzi z 16 czerwca 2020 r., II SA/Łd 303/20).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W rozpoznawanej sprawie, nie miał więc racji organ I instancji (a Kolegium tą sprawę przemilczało), że skoro niepełnosprawność matki skarżącej powstała po 47 roku życia, to świadczenie pielęgnacyjne przyznawane w związku ze sprawowaniem opieki nad taką osobą nie przysługuje.

Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest sprawa czasu, okresu sprawowania opieki. W tym miejscu zasadne staje się przywołanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt I OSK 371/20 (orzeczenie dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl. – dalej: CBOSA), gdzie stwierdzono, iż zarówno określenie "stała" lub "długoterminowa" są w tym kontekście pojęciami charakteryzującymi czas, okres sprawowania opieki. Rozróżnianie przez ustawodawcę opieki stałej i długoterminowej implikuje przyjęcie, że nie stawia on wymogu sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki

w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wymaga. Warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości

w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby

w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Należy jednocześnie podkreślić, że konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia właściwych organów o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie

o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat wskazanego wcześniej celu tej regulacji. Wobec tego uznać należy, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie również spełniona, jeżeli stosownie do konkretnych okoliczności, w szczególności zakresu niepełnosprawności i wynikających z niego potrzeb osoby niepełnosprawnej, opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego".

W omawianym wyroku NSA wskazał ponadto, że "treść normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie stanowi również jako warunku uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego konieczności sprawowania opieki całkowicie w sposób samodzielny, bez prawa do skorzystania ze wsparcia innych osób. Nawet bowiem w przypadku konieczności przebywania z podopiecznym nieprzerwanie całą dobę, bez możliwości nawet chwilowego pozostawienia tej osoby samotnie z powodu braku jej samodzielności wynikającego z niepełnosprawności, doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że nie jest możliwe wykonywanie tej opieki bez pomocy innych osób, choćby z uwagi

na potrzebę zaspokojenia własnych, podstawowych potrzeb życiowych opiekuna".

Podkreślić trzeba, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się matka skarżącej wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymaga również korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Już chociażby z tych zapisów w ww. orzeczeniu oraz z wymienionego przez skarżącą zakresu czynności wykonywanych przy matce należy wnioskować, iż czynności te nie mieszczą się (wbrew stanowisku organów) "wyłącznie w ramach zwykłej pomocy, które wykonują standardowo osoby pozostające w rodzinie". Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że stan zdrowia matki strony jest bardzo poważny i nie jest ona w stanie samodzielnie funkcjonować. Z akt również wynika, że całą opiekę nad matką przejęła skarżąca.

Odnosząc się do kolejnej przesłanki warunkującej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, która musi zostać spełniona łącznie - istnienia bezpośredniego

i ścisłego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, NSA wskazał, że "opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Innymi słowy, opieka winna mieć na tyle zajmujący charakter, że jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiejkolwiek działalności zawodowej przez opiekuna

i z tego właśnie powodu osoba sprawująca opiekę nie podejmuje (rezygnuje)

z aktywności zarobkowej. Istotne jest przy tym, że regulacja ustawy o świadczeniach rodzinnych nie precyzuje ani formy, wymiaru zatrudnienia, ani też czasu, w którym niepodjęcie lub zaprzestanie w związku z koniecznością sprawowania opieki uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W szczególności nie sposób czynić jakichkolwiek zastrzeżeń czy warunków w tym zakresie w oparciu o określoną w art. 3 pkt 22 u.ś.r definicję pojęć zatrudnienie lub inna praca zarobkowa.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze i formie". Zatem – zdaniem NSA – "kontekst prawny wynikający z regulacji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego nie pozwala uznać za prawidłową tezy, iż powołanie się przez ucznia dziennej szkoły średniej na utratę możliwości wykonywania pracy zarobkowej po szkole, w godzinach wieczornych lub w soboty i niedziele automatycznie przesądza o niespełnieniu przesłanek przyznania tego świadczenia, gdyż utrata możliwości wykonywania pracy zarobkowej przez niego jest tylko częściowa.

W sytuacji osoby pobierającej naukę w trybie dziennym możliwość wykonywania pracy zarobkowej jest z natury ograniczona do określonych pór dnia powszedniego

i weekendów. Utrata przez niego możliwości w tym zakresie jest dla niego całkowitą utratą możliwości zarobkowania i stanowi przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przeciwne zapatrywanie prawne w tym względzie nie znajduje uzasadnienia w prawidłowo zdekodowanej normie art. 17 ust. 1 u.ś.r.".

Zdaniem NSA "konsekwencją ustalenia, że strona w czasie wolnym

od edukacji ma potencjalnie możliwość podjęcia aktywności zarobkowej, w jakimkolwiek jej wymiarze, przekłada się na możliwość niepodejmowania lub rezygnacji z tej aktywności z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem". "Pobieranie nauki w trybie dziennym nie stanowi automatycznie niejako przeszkody w przyjęciu obowiązków opieki nad osobą niepełnosprawną. O tym, czy taki system nauki pozostaje w istocie w sprzeczności

z celami opieki nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., organ zobowiązany jest każdorazowo ustalić w toku postępowania administracyjnego, a swoje wnioski w tym zakresie w sposób racjonalny uzasadnić. Błędnym jest przeto proste założenie, zgodnie z którym nauka w trybie dziennym

w każdym przypadku wyklucza rezygnację z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a tym samym nie może być wystarczające dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli nie znajduje poparcia

we wnikliwej ocenie stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uwzględniania szeregu okoliczności dotyczących sytuacji osobistej i rodzinnej osoby ubiegającej się o to świadczenie oraz osoby potrzebującej opieki. Stąd dla wyprowadzenia prawidłowych wniosków będących podstawą decyzji, zwłaszcza, gdy jest ona negatywna dla wnioskodawcy, konieczne jest zachowanie odpowiedniej staranności w zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego".

Powyższe stanowisko NSA podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Należy wskazać, że stanowisko iż fakt odbywania nauki w trybie dziennym, sam

w sobie, nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, znalazło już swój wyraz we wcześniejszym rozstrzygnięciach sądów administracyjnych zapadających w podobnych sprawach

(w tym zwłaszcza w wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1206/11 i z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1214/12, WSA

w Lublinie z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 539/10, i z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1066/12, WSA w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 779/20 – orzeczenia dostępne w CBOSA). W orzeczeniach tych akcentowane jest, że zapatrywanie organów opierające się na rozumowaniu, które

z góry prowadziłoby do pozbawienia świadczeń pielęgnacyjnych osoby podejmujące się opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny, rezygnujące w tym celu

z zarobkowania, tylko z tego powodu, że pobierają naukę w trybie dziennym, pozostaje w sprzeczności z ratio legis art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz z przepisem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Jednocześnie wskazać należy, że ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a-b u.ś.r. ustalił zamknięty katalog okoliczności, których spełnianie przez osobę sprawującą opiekę uniemożliwia uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Katalog ten nie statuuje jako przesłanki negatywnej uzyskania świadczenia okoliczności pobierania nauki w szkole średniej lub wyższej w systemie dziennym.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał,

że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na skutek nieprawidłowo dokonanej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Uchybienie to miało w sposób istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowało treść tych decyzji, co uzasadniało wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie nie sposób uznać za celowe i wystarczające poprzestanie na prostych rezultatach wykładni językowej art. 17 ust. 1 u.ś.r. i odstąpienie od zastosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Takie zaniechanie organów doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia zakłócającego założenia systemu zabezpieczenia społecznego, niezgodnego z zamierzeniem ustawodawcy i sprzecznego z wartościami konstytucyjnymi. Akceptacja takiej wykładni prawa naruszałaby konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Należyta bowiem interpretacja aktu normatywnego polega na odczytaniu zeń właściwego i zgodnego z intencjami prawodawcy sensu oraz wymaga zastosowania metod wykładni zmierzających do ustalenia celu, w jakim wydano przepisy u.ś.r.

Zdaniem Sądu organy zbyt dużą wagę przypisały faktowi pozostawania skarżącej w statusie uczennicy szkoły średniej (III klasy Technikum Ekonomicznego), uczącej się w systemie dziennym i wyprowadziły z tego bezpodstawne wnioski, że system w jakim kształci się skarżąca wyklucza z założenia możliwość podjęcia pracy zawodowej w pełnym wymiarze, wymaganym do spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Tymczasem pozostawanie skarżącej w statusie uczennicy szkoły średniej powoduje, że możliwość wykonywania pracy zarobkowej przez skarżącą

(pobierającą naukę w trybie dziennym) jest jedynie ograniczona do określonych pór dnia powszedniego. Nie bez znaczenia pozostaje w niniejszej sprawie także okoliczność, że jak podaje skarżąca, jej rodzina utrzymuje się obecnie ze świadczenia rehabilitacyjnego. Powyższe wskazuje na to, że sytuacja skarżącej rzeczywiście zmuszałaby ją do podjęcia pracy, z czego zrezygnowała podejmując się opieki nad niepełnosprawną matką.

Ponadto nie można zapominać jaki jest cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługuje nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje, rezygnując z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to ma za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie, zdejmując tym samym z Państwa obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych formach (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2021 r., I OSK 2103/20).

W świetle powyższego Sąd dopatrzył się w działaniu organów naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji uwzględni zawarte

w niniejszym uzasadnieniu rozważania, wyczerpująco zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, aby w rezultacie powtórnie ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanek przedmiotowego świadczenia.

Rozpatrywana skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron

w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem strony złożyły stosowne wnioski - skarżąca w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r., a organ w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r.