Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 144/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz NSA Danuta Małysz Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł ([...] złotych), w tym VAT.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ, organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu zażalenia J. F. (skarżący, zobowiązany) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (organ egzekucyjny I instancji,) z [...] w przedmiocie oddalenia skargi zobowiązanego na czynność egzekucyjną zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego dokonaną zawiadomieniem z 8 listopada 2018 r.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. na wniosek Burmistrza K. D. na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego z dnia [...]. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego było ostateczne postanowienie Burmistrza K. D. z dnia [...] obciążające zobowiązanego obowiązkiem zapłaty na rzecz organu koszów postępowania administracyjnego (zwrotu wydatków w postępowaniu rozgraniczeniowym) w kwocie [...]zł.

Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu z zawiadomieniem z dnia 29 czerwca 2017 r. o pierwszej czynności egzekucyjnej (zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w P.).

Organ egzekucyjny I instancji postanowieniem z [...] odmówił uwzględnienia zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opartych na podstawie sformułowanej w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." Postanowienie organu I instancji zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. a skarga zobowiązanego na to postanowienie została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 187/18.

Następnie organ egzekucyjny I instancji zawiadomieniem z 8 listopada 2018 r. zajął świadczenia zobowiązanego z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. Inspektorat w P.. Odpis powyższego zawiadomienia został doręczony zobowiązanemu 15 listopada 2018 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności 14 listopada 2018 r. W odpowiedzi udzielonej organowi egzekucyjnemu pismem z 16 listopada 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił, że potrącenia ze świadczeń zobowiązanego będą dokonywane począwszy od grudnia 2018 r.

W dniu 16 listopada 2018 r. zobowiązany złożył do organu egzekucyjnego I instancji pismo datowane na 15 listopada 2018 r. zatytułowane "Skarga ostateczna'', wskazując na wstępie, że odnosi się do pisma z dnia 8 listopada 2018 r. (zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego). W piśmie tym zobowiązany wymienił liczne postępowania prowadzone przez różne organy, sformułował zarzuty do postępowania tych organów. Do pisma zobowiązany załączył kopie pism wysyłanych do różnych instytucji.

W związku z tym, że zobowiązany w swoim piśmie przywołał zawiadomienie z dnia 8 listopada 2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz złożył to pismo w terminie do zgłoszenia skargi na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny zakwalifikował je jako skargę wniesioną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., doręczonym zobowiązanemu 6 grudnia 2018 r., organ egzekucyjny I instancji oddalił skargę, stwierdzając, że zajęcie świadczeń zobowiązanego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, zawiera wszystkie wymagane prawem elementy określone w art. 67 § 1 u.p.e.a., a także zostało dokonane zgodnie z zasadami prowadzenia egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego uregulowanymi w art. 79 u.p.e.a.

W dniu 10 grudnia 2018 r. zobowiązany złożył do organu egzekucyjnego pismo z 8 grudnia 2018 r. zatytułowane "Odwołanie i skarga na Urząd Skarbowy P.", które zostało zakwalifikowane jako zażalenie na wyżej wymienione postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] W zażaleniu tym zobowiązany wskazał na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną spowodowaną chorobami jego i żony oraz wysokimi kosztami, które ponosi w związku z licznymi postępowaniami odwoławczymi. Załączył dowody potwierdzające wysokość świadczeń emerytalnych wypłaconych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za październik i grudzień 2018 r. Wskazał, że potrącenia dokonane z emerytury spowodowały, że otrzymuje ją w wysokości obniżonej do [...] zł, co nie wystarcza na pokrycie potrzeb czteroosobowej rodziny.

Ponadto w zażaleniu, podobnie jak we wcześniejszej skardze z 15 listopada 2018 r. na czynność egzekucyjną, zobowiązany wskazał wiele różnych instytucji, do których od dłuższego czasu kieruje swoje wystąpienia w celu "załatwienia ... roszczeń".

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny I instancji prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] zajmując zawiadomieniem z 8 listopada 2018 r. świadczenie zobowiązanego w ZUS Oddział w L. w celu wyegzekwowania należności pieniężnych, zastosował dozwolony przez prawo środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Czynność ta zostało dokonana prawidłowo. Organ wskazał, że wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji jest więc ustawowym obowiązkiem wierzyciela. Natomiast ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego upoważnia i zobowiązuje organ egzekucyjny, zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., do stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie, prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczących należności pieniężnych, zawiera art. 1a pkt 12 lit. a. u.p.e.a. Jednym z tych środków jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a zasady prowadzenia tego rodzaju egzekucji uregulowane są w art. 79 u.p.e.a. Stosownie do art. 79 § 1 ustawy, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej ..świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń, zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Ponadto, zgodnie z art. 79 § 2 u.p.e.a. zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu - stosownie do art. 79 § 4 u.p.e.a. - organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Dodatkowo wzywa organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości oraz składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenia o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń.

Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Według organu odwoławczego z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zastosowanie środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zawiadomienie z 8 listopada 2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego doręczono ZUS Oddział w L. Inspektorat w P. dnia [...] natomiast zobowiązanemu odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono 15 listopada 2018r.

Organ II instancji nie dopatrzył się również uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny I instancji czynności zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu spełnia ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Ponadto, jego forma odpowiada formie określonej w załączniku nr 2 do obowiązującego w dacie dokonania zajęcia rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339 ze zm.). Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że czynność zajęcia wierzytelności ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego została dokonana prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Organ podkreślił, że zobowiązany nie wskazał na dokonanie czynności przez organ egzekucyjny w sposób sprzeczny z art. 1a pkt 12 lit. a i art. 79 u.p.e.a. Przedstawiona przez zobowiązanego argumentacja zaskarżenia zajęcia egzekucyjnego opiera się na przeświadczeniu, że nieuzasadnione jest ponoszenie przez zobowiązanego kosztów wskazanych w postanowieniu stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zobowiązany wskazywał, że od wielu lat próbuje dochodzić swoich praw, inicjując postępowania przed różnymi organami państwowymi, jednak organy te nie rozpatrują spraw w sposób, który mógłby zadowolić zobowiązanego. Ponadto wskazywał, że jest w trudnej sytuacji finansowej, a skromna emerytura nie wystarcza na pokrycie wydatków czteroosobowej rodziny. W ocenie organu argumenty te wykraczają jednak poza ramy przedmiotowe postępowania skargowego w trybie art. 54 u.p.e.a. i nie podlegają ocenie w tym postępowaniu, gdyż przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego, jest tylko prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej.

Odnosząc się do postanowienia organu II instancji przez wskazanie daty i oznaczenia postanowienia, skarżący w terminie do wniesienia skargi do sądu złożył dwa pisma, pierwsze z dnia 20 stycznia 2019 r., zatytułowane "Skarga ostateczna po raz 3-ci brak załatwienia" oraz drugie z dnia z 21 stycznia 2019 r. zatytułowane "Odwołanie i skarga do Departamentu Postępowania Przygotowawczego". Organ II instancji pisma te zakwalifikował łącznie jako skargę do sądu administracyjnego na swoje postanowienie wskazywane w tych pismach.

Na rozprawie przed sądem pełnomocnik skarżącego oświadczył, że intencją skarżącego jest, aby sąd skontrolował postanowienie organu II instancji i w związku z tym pełnomocnik popierał skargę.

W skardze tej, wniesionej wskazanymi wyżej pismami z 20 i 21 stycznia 2019 r., skarżący domagał się wyjaśnień w sprawie odmowy zwrotu kwot potrącanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozliczenia podatku za lata 2016-2017 oraz emerytury. Skarżący wyraził także swoje niezadowolenie z powodu nieprzesłania dokumentów dołączonych do wcześniejszego zażalenia do Prokuratora Generalnego oraz domagał się ukarania pracowników Urzędu Gminy w P. i pracowników prowadzących przeciwko niemu postepowanie egzekucyjne. Ponadto skarżący przywoływał liczne postępowania z jego udziałem, które nie przyniosły zadawalającego skutku, a także podkreślał niezadowolenie z szeregu niekorzystnych rozstrzygnięć wydanych przez różne organy oraz kierował wobec nich oskarżenia o kłamstwa, fałszowanie dokumentów czy utrudnianie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosił o oddalenie skargi, odwołując się do argumentów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z tym, iż zobowiązany w swoim piśmie z dnia 15 listopada 2018 r., zatytułowanym "Skarga ostateczna'', przywołał zawiadomienie z dnia 8 listopada 2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz złożył to pismo w terminie do zgłoszenia skargi na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował pismo jako skargę wniesioną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.

Skarga taka, mimo że nie zawierała skonkretyzowanych zarzutów co do samej czynności egzekucyjnej, zobowiązywała organ egzekucyjny do zbadania prawidłowości tej czynności. Obowiązek ten został wykonany, a badanie prawidłowości czynności egzekucyjnej doprowadziło zarówno organ egzekucyjny I instancji, jak i organ II instancji do prawidłowych wniosków, że skarga na czynność egzekucyjną jest bezzasadna

Podkreślić należy, że przedmiotem sądowej kontroli legalności aktu organu administracji publicznej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydane w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczeń zobowiązanego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – i to postanowienie wyznacza granice sprawy, o jakich mowa w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyraźne wskazanie jakie są granice sprawy rozpoznawanej przez sąd na skutek skargi zobowiązanego jest konieczne, ponieważ z treści jego pism składanych do organów postępowania egzekucyjnego a także z treści skargi do sądu oraz innych pism złożonych do akt sądowych wynika, że skarżący wyraża swoje niezadowolenie nie tylko z treści zaskarżonego postanowienia ale także z samego faktu prowadzenia przeciwko niemu egzekucji i z rozstrzygnięć poprzedzających zaskarżoną czynność a także z rozstrzygnięć innych organów oraz sądu administracyjnego i sądów powszechnych w innych sprawach. Te wszystkie inne sprawy, zarzuty do ich rozstrzygnięć oraz do postępowania organów w ich toku nie mogły być rozpoznawane w niniejszej sprawie.

Sąd administracyjny nie kontroluje w tym postępowaniu całości prowadzonego wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego, a tym bardziej nie kontroluje słuszności i prawidłowości ostatecznego postanowienie Burmistrza K. D. z dnia [...]. obciążającego zobowiązanego obowiązkiem zapłaty na rzecz organu koszów postępowania administracyjnego, ani prawidłowości postępowań i rozstrzygnięć we wszystkich innych sprawach dotyczących skarżącego, wymienianych w skardze oraz w innych pismach. W zakresie innych czynności i aktów wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego oraz w innych postępowaniach administracyjnych służą odrębne środki prawnej ochrony, których zastosowanie także może być przedmiotem skargi do sądu, ale w oddzielnych sprawach. Zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego I instancji w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę na rozstrzygnięcia organu nadzoru nie są uprawnione do oceny prawidłowości wszystkich postępowań i rozstrzygnięć poprzedzających dokonanie przez organ egzekucyjny zaskarżonej czynności.

Przypomnieć należy, że na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przez czynności takie należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.), a więc również czynność zmierzającą do zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego wyszczególnioną w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Jak słusznie podkreślił organ II instancji, w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a skargę można wnieść na czynności o charakterze wykonawczym, a prawidłowość czynności badana jest tylko pod kątem zgodności z przepisami regulującymi procedurę jej zastosowania. W związku z tym organy egzekucyjne obydwu instancji w rozpatrywanej sprawie prawidłowo nie badały ponownie tych okoliczności, które mogą być podstawą do sformułowania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Należy zauważyć, że w postępowaniu, w którym takie zarzuty były sformułowane na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zostały one uznane za nieuzasadnione, a prawidłowość stanowiska organów egzekucyjnych potwierdzono prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 20 czerwca 2018 r.,sygn. akt I SA/Lu 187/18. W związku z kwestionowaniem przez zobowiązanego obowiązku zapłaty świadczenia należy ponownie podkreślić, nawiązując do uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Lu 187/18, że obowiązek zobowiązanego w obecnym stanie sprawy wynika z treści ostatecznego postanowienia organu prowadzącego sprawę o rozgraniczenie wydanego w przedmiocie kosztów postępowania. Postanowienie to, po uzyskaniu przymiotu ostateczności i wykonalności, stało się podstawą wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego, który to tytuł jest podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej. Okoliczność, że zobowiązany kwestionuje przebieg i wynik postępowania rozgraniczeniowego nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania istnienia obowiązku zapłaty należności wymienionej w ostatecznym postanowieniu w przedmiocie kosztów postępowania wydanym w toku postępowania rozgraniczeniowego.

Prawidłowa jest ocena organu odwoławczego, że organ egzekucyjny I instancji prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] zajmując zawiadomieniem z 8 listopada 2018 r. świadczenie zobowiązanego w ZUS Oddział w L. w celu wyegzekwowania należności pieniężnych, zastosował dozwolony przez prawo środek egzekucyjny w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. Czynność ta zostało dokonana prawidłowo na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego i w wykonaniu jego wniosku o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W razie złożenia wniosku przez wierzyciela ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy wszczęcie postępowania egzekucyjnego upoważnia i zobowiązuje organ egzekucyjny, zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., do stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie, prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczących należności pieniężnych, zawiera art. 1a pkt 12 lit. a. u.p.e.a. Jednym z tych środków jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a zasady prowadzenia tego rodzaju egzekucji uregulowane są w art. 79 u.p.e.a. Stosownie do art. 79 § 1 ustawy, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń, zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Ponadto, zgodnie z art. 79 § 2 u.p.e.a. zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu - stosownie do art. 79 § 4 u.p.e.a. - organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Dodatkowo wzywa organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości oraz składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenia o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń.

Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie zaskarżone zajęcie było kolejną czynnością egzekucyjną, a wszczęcie egzekucji nastąpiło wcześniej, bowiem na skutek zajęcia innej wierzytelności zobowiązanego, o czym zawiadomiono zobowiązanego w dniu 5 lipca 2017 r., doręczając z zawiadomieniem o zajęciu odpis tytułu wykonawczego (z ustaleń w uzasadnieniu wyroku w sprawie I SA/Lu 187/18). W związku z tym w rozpoznawanej sprawie obowiązek organu egzekucyjnego ograniczał się do doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego. Prawidłowe jest ustalenie organu odwoławczego, że zastosowanie środka egzekucyjnego było zgodne z przepisami prawa. Zawiadomienie z 8 listopada 2018 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych dnia 14 listopada 2018 r., natomiast zobowiązanemu odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono 15 listopada 2018 r.

Brak jest również innych uchybień formalnych w dokonaniu zajęcia. Prawidłowe jest ustalenie organu II instancji, że zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie konieczne elementy, a więc spełnia ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Ponadto zawiadomienie zostało skonstruowane w formie określonej w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339 ze zm.), obowiązującego w tym zakresie w dacie dokonania zajęcia, zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1804).

Niezależnie od prawidłowych ustaleń organów egzekucyjnych, podkreślić należy, że zobowiązany nie wskazał na dokonanie czynności przez organ egzekucyjny I instancji w sposób sprzeczny z art. 1a pkt 12 lit. a, art. 67 § 2 i art. 79 u.p.e.a., ani z jakimkolwiek innym przepisem, na podstawie którego można oceniać prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Jak słusznie wskazywał organ II instancji, zaskarżenie przez zobowiązanego zajęcia świadczeń należnych od ZUS opiera się na przeświadczeniu, że nieuzasadnione jest ponoszenie przez niego kosztów postępowania administracyjnego wskazanych w postanowieniu stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zobowiązany wskazywał, że od wielu lat próbuje dochodzić swoich praw, inicjując postępowania przed różnymi organami państwowymi, jednak organy te nie rozpatrują spraw w sposób, który mógłby zadowolić zobowiązanego. Ponadto wskazywał, że jest w trudnej sytuacji finansowej, a skromna emerytura nie wystarcza na pokrycie wydatków czteroosobowej rodziny. Prawidłowa jest jednak ocena organu odwoławczego, że zarzuty i argumenty przedstawiane przez zobowiązanego nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną wniesioną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż przedmiotem takiego postępowania jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu takim nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (powołany przez organ odwoławczy wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13, LEX nr 1774328). Nie ocenia się też prawidłowości aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Biorąc pod uwagę wyżej omówione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).