Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 310/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Partii Politycznej Lewica Razem w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Partię Polityczną Lewica Razem do rozpoznania punktów: 1, 2 i 3 wniosku K. P. z dnia [...] października 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Partia Polityczna Lewica Razem dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu punktu 4 wniosku K. P.; 3. stwierdza, że bezczynność Partii Politycznej Lewica Razem miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Partii Politycznej Porozumienie Lewica Razem na rzecz K. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga K. P. na bezczynność partii politycznej [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. (data złożenia wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej) K. P. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący), zwrócił się do partii politycznej [...] (partia działała pod tą nazwą do czerwca 2019 r., po tej dacie zmieniła nazwę na partia polityczna [...]; zwana dalej: partia, organ) w trybie przepisu art. 61 Konstytucji RP o udostępnienie następujących dokumentów:

1. protokołów z posiedzeń zarządu partii od dnia 12 listopada 2019 r. do dnia otrzymania niniejszego wniosku o informację publiczną;

2. uchwał podjętych przez zarząd partii od dnia 12 listopada 2019 r. do dnia otrzymania niniejszego wniosku o informację publiczną;

3. protokołów z posiedzeń komisji rewizyjnej wraz z wynikami kontroli za 2019 r. i 2020 r.;

4. wykazu ekspertyz/analiz/opinii opłaconych z Funduszu Eksperckiego partii w 2019 r. i w 2020 r.

Jednocześnie skarżący wniósł o przekazanie wnioskowanych dokumentów na wskazany adres poczty elektronicznej.

Wobec bezczynności organu w udzieleniu odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, pismem z dnia [...] listopada 2020 r. (który wpłynął do organu w dniu [...] listopada 2021 r.) wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność partii w przedmiocie rozpoznania jego wniosku.

Przedmiotowa skarga przekazana została do Sądu przy piśmie organu z dnia 6 maja 2022 r., które wpłynęło na biuro podawcze Sądu w dniu 11 maja 2022 r.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku z dnia [...] października 2020 r. oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;

2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., zwana dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Uzasadniając złożoną skargę wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] października 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej wystąpił do partii z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazał adres poczty elektronicznej. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni skargę zasadną i konieczną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako bezpodstawnej oraz zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Organ wyjaśnił, że skarga na bezczynność, która nie została w terminie przekazana do Sądu, została doręczona za pośrednictwem poczty polskiej do siedziby partii [...]. Z jej treści wynikało, że wnioskodawca zaskarża bezczynność [...], z którym partia [...] nie ma żadnego związku, a wręcz pozostaje po bardzo przeciwnych stronach strony politycznej. Wskazał, że na skrzynki mailowe partia [...] nie wpłynął wniosek skarżącego z dnia [...] października 2020 r. Skarżący powołuje się za złożenie skargi drogą mailową, jednakże nie udowadnia tego faktu. Po otrzymaniu wezwania Sądu, pracownicy biura partii sprawdzili czy ze strony skarżącego wpłynęła jakakolwiek korespondencja milowa w październiku 2020 r. na adresy kontaktowe partii: [...], [...], [...]. Taka korespondencja nie została przesłana drogą mailową do partii.

Doręczona za pośrednictwem poczty polskiej skarga na bezczynność została wysłana przez skarżącego na adres partii [...], ale skarżący nie załączył do niej wniosku o informację publiczną, a skargę skierował na "bezczynność [...]". Z tych przyczyn skarga na bezczynność została potraktowana jako nieporozumienie czy też żart i nie została przekazana do Sądu. Pełnomocnik partii w dniu 5 maja 2022 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy niniejszej, w której znajduje się wydruk wniosku o informacje publiczną, przekazał ten wydruk do Zarządu Krajowego partii, w celu sporządzenia odpowiedzi. Odpowiedź ta po jej wysłaniu do skarżącego, zostanie niezwłocznie przekazana do Sądu wraz z dowodem jej wysłania. Uznać należy jednak, że wniosek skarżącego o informację publiczną dotarł pośrednio do partii, a raczej do jej procesowego pełnomocnika w dniu 5 maja 2022 r. Organ stwierdził, że partia [...] w żaden sposób nie zawiniła w niniejszej sprawie. Skarga na bezczynność nie została przesłana do Sądu z uwagi na przekonanie partii, że jest ona nieporozumieniem lub czyimś żartem, bowiem nie otrzymała wcześniej wniosku o dostęp do informacji publicznej. Z tego względu wniósł o nie obciążanie karą grzywny.

Sąd z urzędu załączył do akt sprawy niniejszej pismo pełnomocnika organu, złożone do akt sprawy II SO/Wa 25/22, datowane na dzień 6 maja 2022 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w ustawie.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a:

1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności,

2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Przepisy p.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W doktrynie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął stosownej czynności (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci jej udzielenia (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.); nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, ewentualnie decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.); nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, że nie posiada żądanej informacji publicznej, względnie, że przysługuje odrębny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 4 ust. 3, art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

W myśl art. 4 ust. 2 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232 oraz z 2020 r. poz. 568), oraz partie polityczne. Zatem w niniejszej sprawie o spełnieniu zakresu podmiotowego u.d.i.p. świadczy wprost treść cyt. wyż przepisu.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog danych, mających walor informacji publicznej; w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Jest to każda wiadomość wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 11 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1060/05 - orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

We wniosku z [...] października 2020 r. skarżący zażądał udostępnienia informacji w zakresie: uchwał podjętych przez zarząd partii politycznej, protokołów z posiedzeń jej zarządu i komisji rewizyjnej, a także wykazu ekspertyz/analiz/opinii opłaconych z Funduszu Eksperckiego partii politycznej, czyli dokumentów wytworzonych przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej.

Według art. 1 ust. 1 u.p.p., partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą pod określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 lipca 2021 r., sygn. akt K 14/12 (Dz. U z 2012 r., poz. 849), celem partii politycznych jest realizacja funkcji polegających na wpływaniu na kształt polityki państwowej, w tym także funkcji uczestniczenia w rządzeniu, przy czym funkcje te w przeważającej mierze są realizowane dzięki wykorzystywaniu budżetowych środków finansowych.

W wyroku NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 687/14, zaznaczono, iż nie wszystko, co jest związane w jakikolwiek sposób z funkcjonowaniem partii politycznej, lecz to, co wiąże się z elementem publicznym, stanowi informację publiczną, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Funkcjonowanie partii politycznych oraz finansowanie działalności z budżetu państwa, są przejawami aktywności w sferze publicznej, a informacje na ten temat dotyczą spraw publicznych (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 409/13).

Zestawiając powyższe orzeczenia z treścią art. 8 u.p.p. (stanowiącym, iż partie polityczne kształtują swoje struktury oraz zasady działania zgodnie z zasadami demokracji, w szczególności przez zapewnienie jawności tych struktur, powoływania organów partii w drodze wyborów i podejmowania uchwał większością głosów), należy uznać, że dokumenty objęte wnioskiem z [...] października 2020 r. stanowią informację publiczną, gdyż dotyczą działalności partii politycznej.

Z akt sądowych sprawy niniejszej wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej został wysłany na prawidłowy i aktualny email. Dowód znajduje się na k.59 akt sądowych: w dniu [...] października 2020 skarżący skierował swój wniosek do wielu adresatów, m.in. na adres organu [...], czyli na adres prawidłowy, potwierdzony dodatkowo w odpowiedzi na skargę jako adres kontaktowy. Bez wątpienia obowiązkiem organu jest taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Dlatego też, skoro skarżący przesłał wniosek o udostępnienie informacji publicznej na właściwy adres poczty elektronicznej, obowiązkiem tego organu było takie skonfigurowanie poczty elektronicznej, aby możliwe było odebranie tej wiadomości i udzielenie na nią odpowiedzi w terminie i w sposób określony w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej obciąża ten organ, a nie podmiot składający wniosek i świadczyć może jedynie o wadliwej organizacji pracy organu lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej (por. postanowienia NSA z: 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15, 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15 i 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2897/15). W takiej sytuacji, jak przyjmuje się w orzecznictwie, wystarczającym dowodem wysłania wiadomości zawierającej wniosek o informację publiczną, jest wydruk z poczty elektronicznej nadawcy (por. wyrok NSA z 16 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1924/16).

Podkreślenia wymaga, że organ w piśmie z dnia 6 maja 2022r. (złożonym do akt sprawy II SO/Wa 25/22) udostępnił skarżącemu wykaz ekspertyz, zgodnie z punktem 4 wniosku. Nie udostępnił natomiast (do dnia orzekania) informacji, żądanych w punktach 1-3 wniosku.

Sąd stwierdził zatem, że organ dopuścił się bezczynności, nie udzielając skarżącemu odpowiedzi na punkty: 1, 2 i 3 wniosku z [...] października 2020 r. Dlatego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie pierwszym sentencji wyroku Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W odniesieniu do punktu 4 wniosku udzielono skarżącemu odpowiedzi, dlatego Sąd stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności, o czym orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku.

Oceniając, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w bezczynności organu, o czym orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku, w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Organ dopiero w dniu 6 maja 2022 roku udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego (w dodatku tylko co do pytania 4 wniosku), a więc po upływie ponad półtora roku od złożenia wniosku.

O kosztach postępowania (obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł) rozstrzygnięto w punkcie 4 sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 p.p.s.a.