Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1274/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1381
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jednolity.
article: art. 3 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1274/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 stycznia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r., sprawy ze skargi E. T., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22 maja 2014 r. Nr[...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r., - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta G. w dniu 31 stycznia 2014 r. wydał decyzję nr [...], w której ustalił E.T., łączne zobowiązanie pieniężnego z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości na rok 2014 - w kwocie 429,00 zł. Organ ustalił podatek od nieruchomości, przyjmując jako jego podstawę: 76,8 m2 pow. użytkowej budynku mieszkalnego i 927 m2 pow. gruntów pozostałych. Natomiast w podatku rolnym, jako podstawę organ przyjął: 0,2933 ha fiz. gruntów sklasyfikowanych jako użytki rolne RIVa, RIVb i B-PsIV.

Od powyższej decyzji, wniesione zostało odwołanie, w którym zarzucono organowi pierwszej instancji nieuregulowanie kwestii własności - służebności na działkach nr ewid. [...] i [...] oraz brak odszkodowania za grunt pod planowaną drogę. Wskazano również, że organ pierwszej instancji dokonał wymiaru podatku w oparciu o zmienione w 2012 r. zapisy ewidencji gruntów i budynków, które zdaniem strony są nieprawidłowe. Podniesiono bowiem , że na działce została ustanowiona służebność drogi , na którą strona nie godziła się i nie otrzymała z tego tytułu żadnego odszkodowania . Podatniczka uważa , że niesłusznie płaci podatek za grunt, po którym jeżdżą obce osoby .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze analizując powyższe odwołanie stwierdziło, iż nie zawiera ono określenia istoty oraz zakresu żądania będącego jego przedmiotem i pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. wezwało stronę do uzupełnienia powyższego braku. Podatniczka czynność tą dopełniła pismem z dnia 17 kwietnia 2014 r. w którym doprecyzowała, iż żąda uchylenia przedmiotowej decyzji w części dotyczącej działek wchodzących w skład jej majątku na których ustanowiona jest służebność gruntowa.

W piśmie z dnia 24 marca 2014 r. nadesłanym wraz z odwołaniem i aktami sprawy, organ pierwszej instancji odniósł się do zarzutów podatnika i wniósł o nieuwzględnienie przedmiotowego odwołania oraz utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym decyzją z dnia 22 maja 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji .

W ocenie Kolegium, niezasadny jest wniosek strony o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej gruntów obciążonych służebnością. Podniesiony przez podatnika zarzut, cyt. "Przecież ja niesłusznie płacę podatek, za ludzi obcych, którzy jeżdżą po moich obydwu działkach, ..." nie znajduje żadnego prawnego uzasadnienia. Z treści odwołania i pisma z dnia 17 kwietnia 2014 r. wynika, że przedmiotowa służebność ma charakter gruntowy, a jej treść sprowadza się do prawa przejazdu. Służebności stanowią grupę ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość. Artykuł 285 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny stanowi, że nieruchomość możne być obciążona na rzecz właściciela innej nieruchomości (tzn. nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możliwości dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności. Z faktu, że dana nieruchomość obciążona jest służebnością nie wynika jednak, że prawa i obowiązki właściciela nieruchomości obciążonej przeniesione są na właściciela nieruchomości władnącej. Nie budzi więc wątpliwości, zresztą strona faktu tego nie kwestionuje, że właścicielem działki ewid. nr [...] i [...] w obrębie S. [Nr [...]], jednostki ewidencyjnej Miasta G., pozostaje E. T.. Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym - podatnikiem jest właściciel gruntu. Żadna norma wyżej wskazanych ustaw nie wskazuje jako możliwego przedmiotu opodatkowania prawa służebności. Ustawy te nie zawierają również regulacji dotyczących ulg lub wyłączeń, których przesłanką stosowania byłoby służebność. Dlatego żądanie strony wyłączenia z opodatkowania gruntów obciążonych służebnością nie ma umocowania normatywnego i jest niezasadne.

Nietrafny jest również zarzut podatnika, ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w oparciu - o nieprawidłowe zdaniem skarżącej - dane z ewidencji gruntów i budynków. W ocenie strony, zapisy ewidencji winny być zmienione, gdyż nie oddają stanu faktycznego. Skład orzekający tut. Kolegium podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zapisy ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone. Organy podatkowe są więc związane przy wymiarze podatków, danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków.

Kolegium zauważyło , że jako organ wyższego stopnia zobligowane jest nie tylko rozpatrzyć zarzuty podniesione przez stronę ale ponownie przeprowadzić postępowanie w pełnym zakresie. Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, a jego przedmiotem jest ustalenie podatnikowi łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2014. Nie mogą zatem wzięte być pod uwagę zarzuty i wnioski strony, które nie odnoszą się do przedmiotu postępowania. W szczególności, niezgodnych -zdaniem odwołującej - z prawem działań Burmistrza Miasta G., a dotyczących: nieuregulowania prawa własności i służebności przedmiotowych działek, niewypłacenia odszkodowania czy bezczynności w sprawie dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. W toku postępowania podatkowego organy nie są władne - wbrew oczekiwaniom podatnika - do rozstrzygania o prawie własności, służebnościach czy odszkodowaniach. W związku z powyższym, zarzuty podniesione w odwołaniu, oraz doprecyzowane w piśmie z dnia 17 kwietnia 2014 r. o bezczynności i nie załatwieniu sprawy w zakresie uregulowania prawa własności i służebności przedmiotowych działek - są nietrafne. Podobnie niezasadne w postępowaniu podatkowym jest żądanie otrzymania odszkodowania za grunt odebrany pod drogę. Natomiast w sprawie zmiany (aktualizacji) danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, strona powinna wszcząć całkowicie odrębne postępowanie administracyjne, przed właściwych terytorialne - ze względu na położenie nieruchomości - starostą.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego powielając dotychczasowe zarzuty. Ponownie podniesiono zarzut bezprawnego uwłaszczenia własności . Zdaniem skarżącej ustanowienie bez odszkodowania na jej nieruchomości służebności automatycznie powinno spowodować obniżenie podatku od nieruchomości . Jednocześnie nie zgadza się ze stanowiskiem SKO , że na niej ciąży obowiązek zmian w ewidencji gruntów i budynków . Uważa również , że żądanie otrzymania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę jest zasadny albowiem wiążę się z niesłusznym płaceniem podatku .

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej z urzędu podtrzymał w całości te zarzuty dodatkowo podnosząc zarzut naruszenia 65 i 66 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zarzutu bezprawnego pobierania podatku naliczonego od gruntu , który jest obciążony służebnością gruntową. Skarżąca eksponuje zarzuty ukierunkowane na wykazywanie nieprawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania w następstwie nieuwzględnienia przy wymiarze podatku okoliczności związanych z ustanowioną na działkach służebnością drogową oraz niewypłaceniem odszkodowania za grunt pod drogę . Jednocześnie kwestionuje dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić . Zgodnie z art. 3 ust 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące między innymi właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; ( pkt 1 ) lub użytkownikami wieczystymi gruntów ( pkt 3 ). Podobnie w myśl art. 3 ust 1 pkt 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów.

W praktyce osoba podatnika podatku od nieruchomości i podatku rolnego jest ustalana przez organ podatkowy na podstawie danych zawartych w deklaracjach, do których składania są zobowiązane osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, lub na podstawie informacji o nieruchomości składanych przez osoby fizyczne. Dopiero w sytuacji gdy nie ma tych dokumentów, organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wymierza podatek na podstawie posiadanych i uzyskanych w wyniku postępowania informacji.

Organy podatkowe dokonując wymiaru podatku , oparły się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Takie postępowanie uznać należy za prawidłowe albowiem w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ((Dz.U.2010. nr 193, poz 1287), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przepis ten ma charakter szczególny i określa zamknięty zakres rodzajów działalności organów administracji, dla których decydujące znaczenie mają zapisy w ewidencji gruntów. Zapis, iż "podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków", należy rozumieć w ten sposób, że dopóki zapis taki nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu podatkowego wiążąca. Pogląd ten znajduje oparcie w bogatym orzecznictwie sądowoadministracyjnym ((por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r., II FSK 1726/06 - LEX 361469, wyrok NSA z dnia 15 listopada 1994 r., SA/Ka 2592/93 - M. Podat. 1995/6/179, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1995 r., SA/Wr 1703/94 - Wspólnota 1995/42/24, wyrok NSA z dnia 18 maja 1994 r., III SA 1685/93 - POP 1999/2/67, Wspólnota 1994/40/14).

Dane z ewidencji gruntów będące podstawą wymiaru podatku dotyczą zarówno zakresu przedmiotowego , jak i podmiotowego . Brzmienie art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie daje podstaw do podziału tych danych na te, które są wiążące dla organów podatkowych, i te, które takiego waloru nie mają. Ewidencja gruntów, zgodnie z powołanym artykułem ustawy, jest dla organu podatkowego urzędowym źródłem informacji o osobie właściciela i posiadacza samoistnego oraz o samej nieruchomości, tj. gruncie i w przyszłości - budynku. Jest to źródło podstawowe, ale nie jedyne, zwłaszcza jeżeli chodzi o budynki i budowle.

Na podstawie danych zawartych w ewidencji, co należy podkreślić, ustalany jest także zakres podmiotowy podatku od nieruchomości czyli właściciel lub władający gruntem.

Natomiast określenie podatnika następuje na podstawie art. 3 u.p.o.l. Dane tych podmiotów zamieszczone w ewidencji nie korzystają oczywiście, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 15 listopada 1994 r., SA/Ka 2592/93, Monitor Podatkowy 1995, nr 6, s. 179, z domniemania prawdziwości (jak odpowiednie wpisy w księdze wieczystej) ani też rękojmi wiary publicznej tych wpisów (w przeciwieństwie do rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych). Jeżeli istnieją niezgodności między informacjami zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem faktycznym lub prawnym, powinny być podjęte przez organ prowadzący ewidencję, z urzędu lub na wniosek właściciela (władającego), działania zmierzające do wprowadzenia stosownych zmian. Organy podatkowe powinny również, w ramach współpracy pomiędzy organami administracji, informować organ ewidencyjny o stwierdzonych w trakcie prowadzonych postępowań rozbieżnościach pomiędzy zapisami w ewidencji a stanem faktycznym. W przypadku gdy dane z ewidencji są kwestionowane przez właściciela lub władającego na etapie postępowania podatkowego, nie powinni oni domagać się od organu podatkowego, aby ten dokonał stosownych zmian w ewidencji (co jest często spotykane w praktyce i ma miejsce również w niniejszej sprawie ), ponieważ nie jest on do tego uprawniony. Organ ten nie jest również zobowiązany do sprawdzania "z urzędu", czy dane zawarte w ewidencji są zgodne ze stanem rzeczywistym. (Komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych . Dudar G. Etel. L. Presnarowicz S. w bazie LEX)

Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. Podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe. ( Wyrok NSA z dnia z 14 września 2010 r. II FSK1014/10 )

Jeszcze raz zatem należy podkreślić , skoro z urzędowego rejestru gruntów i budynków wynika, że skarżąca jest we władaniu konkretnych działek i budynków , to organy podatkowe zobowiązane są do uwzględnienia tych zapisów przy wymiarze podatku.

Moc dowodowa dokumentu urzędowego może zostać podważona, na co wskazuje treść art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Należy wnioskować, iż w tym trybie można również obalić domniemanie poprawności danych z ewidencji gruntów i budynków, o ile jednak w sprawie da się sformułować zarzut przeciwko jego autentyczności lub wiarygodności, a więc zostanie wykazane istnienie innego dokumentu, który świadczy o wadliwości zapisów w ewidencji.

W świetle utrwalonej linii orzeczniczej jak i jednoznacznych zapisów art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zaznaczyć należy , iż sytuacje takie możliwe są wyjątkowo w sytuacji , gdy w sposób oczywisty treść ewidencji nie odpowiada stanowi faktycznemu. W wyroku z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt II FSK 690/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "wyjątkowo organy podatkowe i sąd mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów, ale tylko wówczas, gdy na podstawie art. 194 § 3 o.p. dojdą do wniosku, że dane z nich wynikające są zdezaktualizowane, a dokumenty, które są obligatoryjną podstawą wpisu do ewidencji gruntów, nie uwzględniają np. aktu notarialnego zawierającego umowę sprzedaży, decyzji o wywłaszczeniu z produkcji rolnej gruntów, itp."

Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał , że "moc dowodowa dokumentu urzędowego może zostać podważona, na co wskazuje treść art. 194 § 3 o.p. Należy wnioskować, iż w tym trybie można również obalić domniemanie poprawności danych z ewidencji gruntów i budynków, o ile jednak w sprawie da się sformułować zarzut przeciwko jego autentyczności lub wiarygodności, a więc zostanie wykazane istnienie innego dokumentu, który świadczy o wadliwości zapisów w ewidencji." ( wyrok z 2.11.2010 r. sygn. akt I SA/Bd 836/10 )

W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała żadnych dowodów , które mogłyby obalić szczególną moc dowodową ewidencji gruntów i budynków.

Podzielić również należy stanowisko organów podatkowych , że zarówno przepisy ustawy o podatku rolnym jak i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przewidują jako odrębnego przedmiotu opodatkowania służebności gruntowej jak również obciążenie gruntu służebnością nie jest przesłanką do zwolnienia z podatku czy też jego zmniejszenia.

Zgodnie z art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Obowiązek podatkowy jest więc kategorią prawną i faktyczną zobiektywizowaną, co oznacza, że powstaje w warunkach przez prawo określonych niejako automatycznie, tj. niezależnie od woli i zamiaru podmiotów temu obowiązkowi podlegających. Dlatego też na powstanie obowiązku podatkowego wpływu nie ma żadna umowa cywilnoprawna ani też zawinione bądź niezawinione działanie podatnika (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r. I SA/Po 479/09). Tym samym nie ma wpływu na treść zobowiązania podatkowego okoliczność , że sporny grunt jest obciążony służebnością gruntową. Nie może być natomiast podstawą zwolnienia podatkowego subiektywne przekonanie podatnika co do niesłuszności wymagalności podatku jeżeli obowiązek ten wynika wprost z ustaw podatkowych .

Nie można również podzielić zarzuty naruszenia art. 65 i 66 Kodeksu postępowania administracyjnego . Zważyć bowiem należy, że organy podatkowe w sprawie niniejszej nie stosowały Kodeksu postępowania administracyjnego ale, zgodnie z art. 1 pkt 3 w zw. z art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, wyłącznie przepisy przywołanej Ordynacji. Nie mogły zatem naruszyć przywołanych wyżej przepisów .

Pomimo wątpliwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego istotą odwołania Podatnika było podważenie decyzji wymiarowej w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego , co znalazło również swój wyraz w skardze do tut. Sądu . Zatem SKO nie miało podstaw w trybie art. 65 Kpa przekazać sprawy do innego organu albowiem Kolegium było organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta G. w trybie przepisów Ordynacji podatkowej.

Istotą postępowania podatkowego jest rozstrzygnięcie sprawy podatkowej czyli ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialno prawnych prawa podatkowego . Innymi słowy przedmiotem postępowania było określenie prawidłowej kwoty należności podatkowych. Z tych względów podzielić należy pogląd SKO , że w toku postępowania podatkowego organy nie są władne do rozstrzygania o prawie własności, służebnościach czy odszkodowaniach. Organy podatkowe nie są bowiem uprawnione do orzekania w tych sprawach .

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).