Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 954/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 226
journal: Dz.U. 2013 poz 135
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rodziny zastępczej - zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 70 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1, art. 79 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 oraz art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) odmówił R.K. zmiany decyzji [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej w roku [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W.K. postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] została umieszczona w rodzinie zastępczej, a rodzice ponoszą solidarnie opłatę za jej pobyt, do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej udzielanej na dziecko. Następnie organ odniósł się do własnej decyzji z dnia [...] i podniósł, że strona wystąpiła pismem z dnia [...] o zmianę tej decyzji, jak również wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W dalszej części uzasadnienia przybliżono sytuację osobistą strony począwszy od [...], jak również zamieszczono stwierdzenie, że nie jest możliwe ustalenie sytuacji finansowej strony z uwagi na jej wyjazd w poszukiwaniu zatrudnienia. Nadto poinformowano stronę, że w przypadku nieuiszczania nałożonych opłat zostanie uruchomione postępowanie egzekucyjne w administracji.

Odwołanie od tej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wniósł R.K., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniósł, że był w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w M. oraz wyjaśniał wszystkie niejasności, jak również przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Nadto podniósł, że jego dochody kształtują się na poziomie [...] zł netto i nie jest w stanie z nich ponosić pełnej odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Podkreślił, że jego sytuacja finansowa jest zła, ponieważ przez dłuższy okres czasu był osobą bezrobotną, jak również musi płacić rocznie kwotę [...] zł, ponieważ studiuje zaocznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie podniesiono, że z dniem 1 stycznia 2012 r. zmianie uległ stan prawny, ponieważ weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887). W dalszej części uzasadnienia przywołano przepisy ustawy o pomocy społecznej normujące kwestie związane z umieszczaniem dzieci w rodzinach zastępczych i nakładaniem opłaty za ich pobyt, jak również przybliżono stan faktyczny, jaki występuje w sprawie, a w szczególności przybliżono sytuację osobistą i dochodową strony. W ramach prowadzonych rozważań w rozbudowany sposób odniesiono się do poszczególnych czynności procesowych podejmowanych przez stronę. W następstwie tak przeprowadzonej analizy, organ ten doszedł do przekonania, że nie dają one podstaw dla utrzymania w mocy kwestionowanej decyzji. Zaakcentowano, że decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, jak również odstąpienie od ustalenia takiej opłaty posiada charakter uznaniowy, a to nakłada na organ administracji obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Zwrócono uwagę na przysługujące organowi pomocy społecznej możliwości w zakresie gromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, wynikające z treści art. 105 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego istnieje możliwość ustalenia wysokości dochodów uzyskanych przez stronę w trakcie zatrudnienia w [...], brak tego elementu uzasadniał, zdaniem organu odwoławczego, uwzględnienie odwołania i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o zmianę decyzji z dnia [...] ustalającej opłatę za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również zaznaczył, że z dniem 1 stycznia 2012 r. zmianie uległ stan normatywny, ponieważ weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887), z tego też powodu przedmiotowa sprawa nie może zostać rozpatrzona w oparciu o postanowienia ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu w sprawie zastosowanie ma art. 226 ust. 4 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy i z tego powodu wniosek strony jest bezprzedmiotowy, skoro w obrocie prawnym nie ma decyzji, to wniosek o zmianę nie może być skuteczny.

Nadto wskazany organ pismem z dnia [...] poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu należności z tytułu opłat za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej w łącznej wysokości [...] zł. Strona pismem z dnia [...] wystąpiła z prośbą o zwolnienie z opłaty za pobyt jej dziecka w rodzinie zastępczej.

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ust. 1 i ust. 3, art. 112 ustawy o pomocy społecznej ustalił wysokość zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej w kwocie [...] zł za okres od [...] do [...] i ustalił termin zwrotu kwoty do dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw czynności podejmowane przez niego począwszy od [...], w tym również czynności po uruchomieniu przedmiotowego postępowania pismem z dnia [...]. Zdaniem organu pierwszej instancji brak jest podstaw dla zwolnienia strony z opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, ponieważ z dniem 1 stycznia zmianie uległ stan prawny i nowa ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie przewiduje zwolnienia z opłaty za rok [...]. Brak jest również możliwości rozpatrzenia wniosku w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, ponieważ przepisy te z dniem 1 stycznia 2012 r. zostały uchylone. W końcowej części decyzji zamieszczono szereg pouczeń skierowanych do strony o charakterze procesowym.

Odwołanie od powyższej decyzji w imieniu R.K. wniósł pełnomocnik radca prawny A.K. W odwołaniu tym wystąpił on o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie zarzucając decyzji tej naruszenie przepisów prawa administracyjnego, a to art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji w oparciu o uprzednio wydaną decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, która wygasła na mocy postanowień art. 226 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, naruszenie postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego sprowadzające się do wskazania w decyzji z dnia [...], wygaśnięcie decyzji w sprawie opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, a następnie w niniejszym postępowaniu, w oparciu o tę wygasłą decyzję dokonane zostało rozstrzygnięcie, mocą którego strona jest zdezorientowana działaniem władzy publicznej. W motywach odwołania przywołano wpierw dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, w tym podejmowane przez stronę i organy czynności procesowe i rozstrzygnięcia. Zdaniem pełnomocnika strony, decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej na skutek wygaśnięcia nie może stanowić podstawy do wydania decyzji zaskarżonej przedmiotowym odwołaniem. Tym samym zaskarżona decyzja jest bezpodstawna i jako taka podlega uchyleniu, a postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zwrotu należności należy umorzyć, jako bezprzedmiotowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 105 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w danej sprawie, jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przybliżył wpierw treść kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji, jak również argumenty zamieszczone w odwołaniu. Zdaniem organu odwoławczego odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż zostały przedstawione przez pełnomocnika strony. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji oparta została o treść art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej, który w tym zakresie nie ma już zastosowania, ponieważ weszła w życie ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W przepisach końcowych i przejściowych brak jest unormowania umożliwiającego wykorzystanie przepisów i zasady ich interpretacji. W dalszej części uzasadnienia organ ten podkreślił, że decyzja ustalająca opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej jest ostateczna i wywołuje skutki w niej określone, czyli obowiązek poniesienia przez R.K. opłat za pobyt córki W. w rodzinie zastępczej za rok [...]. W przypadku nie wywiązania się strony z tego obowiązku to organ I instancji dochodzi tych należności w drodze postępowania egzekucyjnego, natomiast nie wydaje w tym zakresie decyzji przewidzianej postanowieniami art. 104 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z tego też powodu organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie tego organu jako bezprzedmiotowe, ponieważ jego zdaniem wyczerpane zostały przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przewidziane treścią art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie wskazany organ podniósł, że strona w dniu [...] złożyła wniosek o zwolnienie z opłat i winien on być rozpoznany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów związanych z naruszeniem postanowień art. 226 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W ramach tych rozważań zaakcentowano, że przepis ten nie ma zastosowania do strony, ponieważ decyzja ustalająca opłatę wygasła przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Nadto odniesiono się również do konsekwencji związanych z wygaśnięciem decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej i wskazano, że decyzja taka wywołuje skutki prawne pomimo faktu nie obowiązywania. Okoliczność ta oznacza, że postawiony zarzut naruszenia art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest trafny. Odnośnie naruszenia postanowień art. 8 powyższego Kodeksu podkreślono, że kwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa i z tego powodu została wyeliminowana z obrotu prawnego, jednakże decyzja z dnia [...] wyszła z obrotu prawnego, ale wywołuje skutek prawny w niej orzeczony.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł pełnomocnik radca prawny A.K. kwestionując uzasadnienie tej decyzji. W skardze tej zarzucono decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 226 ust. 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej polegające na nieprawidłowej jego wykładni, następstwem czego stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu powyższej decyzji jest w ocenie skarżącego nieprawidłowe. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja organu odwoławczego jest co do zasady zgodna z żądaniem skarżącego, jednakże jej uzasadnienie, w ocenie skarżącego uchybia przepisom art. 226 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a przyjęta interpretacja jest nieprawidłowa. W szczególności nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że pomimo wygaśnięcia decyzji wydanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej nadal trwają skutki prawne tych decyzji. Organ odwoławczy nie wyjaśnił, jakie skutki miał na myśli i w jaki sposób mają one trwać, skoro przedmiotem tych decyzji było ustalenie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Jeżeli decyzje wygasły to nie mają one żadnej mocy prawnej, a w zasadzie nie występują już w obrocie prawnym. Tym samym nie mogą być podstawą do podejmowania jakichkolwiek działań wobec skarżącego, nie stanową źródła żadnych obowiązków dla skarżącego ani uprawnień dla organu, który je wydał. Zdaniem skarżącego wywód prawny organu odwoławczego nie jest zrozumiały, według niego gdyby organ administracji w terminie do dnia 31 marca 2012 r. wyegzekwował od skarżącego określone należności, to taka sytuacja byłaby w zgodzie z przepisami prawa, a skoro tego nie uczynił, tym samym nie można obecnie mówić o jakichkolwiek skutkach prawnych z nich płynących. Według pełnomocnika skarżącego nie można podzielić stanowiska, że art. 226 nie ma zastosowania do skarżącego, gdyż decyzja ta nie obowiązywała. Jego zdaniem decyzja ta obowiązywała do dnia 31 marca 2012 r., a organ odwoławczy nie wyjaśnił motywów, jakimi kierował się prezentując stanowisko, że decyzja ta wygasła z dniem 31 grudnia 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i przedstawiło argumentację, którą zaprezentowało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona kontrola rozstrzygnięć podjętych w ramach niniejszego postępowania nie wykazała, aby organy administracji dopuściły się naruszeń prawa materialnego jak i procesowego w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie wskazać ramy poddanego sądowej kontroli postępowania organów administracji publicznej. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...] oraz umorzyło postępowanie w sprawie dotyczącej tej decyzji, jako bezprzedmiotowe. Postępowanie to uruchomione zostało w dniu [...] pismem organu pierwszej instancji skierowanym do strony, informującym o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu należności z tytułu opłat za pobyt dziecka W.K. w rodzinie zastępczej za okres od [...] do [...] w łącznej kwocie [...] zł. Oznacza to, że kontroli tutejszego Sądu poddane zostało postępowanie organów administracji zainicjowane pismem z dnia [...] i zakończone zaskarżoną decyzją, tym samym kontroli tej wymyka się decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...] oraz decyzje podejmowane przez organy administracji obu instancji w ramach postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o zmianę decyzji z dnia [...] Nr [...] ustalającą opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W tym miejscu odnieść należy się do postanowień art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z tym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Mając na uwadze treść tego przepisu przyjdzie stwierdzić, że postępowanie dotyczące zwrotu należności z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej jest autonomicznym postępowaniem prowadzonym przez organy administracji i wyznacza granice prowadzonej sprawy. Zatem postępowania zmierzające do ustalenia należności, jak również postępowania zmierzające do rozłożenia ich na raty, odroczenia terminu płatności lub umorzenia ciążących należności wykraczają poza ramy tego postępowania i nie podlegają kontroli w ramach tego postępowania przed sądem administracyjnym. Podkreślić należy, że w przypadku wszystkich wymienionych powyżej postępowań ich stronom przysługują prawem przewidziane środki odwoławcze, jak również skarga do sądu administracyjnego. W świetle przeprowadzonych rozważań kontroli tutejszego Sądu poddane zostaną decyzje wydane wyłącznie w ramach postępowania zainicjowanego pismem organu pierwszej instancji z dnia [...] i zakończonego zaskarżoną decyzją.

W niniejszej sprawie kluczową rolę odgrywa ustalenie stanu normatywnego, ponieważ będzie on determinował działania organów administracji, jak również wyznaczał będzie kryteria przeprowadzanej kontroli. Z treści pisma organu pierwszej instancji z dnia [...] wynika, że uruchomił on postępowanie w sprawie zwrotu należności z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej za okres od [...] do [...]. Podana powyżej data w niniejszej sprawie odgrywa istotną rolę, ponieważ z dniem 1 stycznia 2012 r. zmianie uległ stan prawny, albowiem z dniem tym weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm.), która uchyliła stosowne unormowania zamieszczone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Wskazanie powyższych dat posiada dla niniejszej sprawy kluczowe znaczenie, ponieważ w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zamieszczono szczątkowe unormowania dotyczące okresów przejściowych. W szczególności przyjdzie zwrócić uwagę na treść art. 226 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z nim wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje w sprawie opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej dziecka lub osoby pełnoletniej przebywającej w rodzinie zastępczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletności, ponoszonej przez rodziców – zachowują moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z treści tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny to, że ma on zastosowanie wyłącznie do tych decyzji ustalających opłaty, które obowiązywały w dniu 1 stycznia 2012 r. Istota tego unormowania sprowadzała się do tego, że decyzje takie obowiązywały do dnia wygaśnięcia, czyli upływu terminu na jaki zostały wydane, przy czym nie dłużej niż przez okres 3 miesięcy, czyli do końca marca 2012 r. Z dniem 31 marca 2012 r. wszystkie te decyzje wygasły. Oznacza to, że przy wyznaczaniu stanu normatywnego obowiązującego w rozpatrywanej sprawie unormowanie to nie ma zastosowania, ponieważ jak było to powyżej sygnalizowane postępowanie uruchomione przez organ pierwszej instancji w dniu [...] odnosiło się do okresu obejmującego rok [...]. W konsekwencji przyjdzie poruszyć kolejną kwestię związaną ze zmianą stanu prawnego w następstwie przyjęcia nowej ustawy i braku szczegółowego przepisu przejściowego. W takich przypadkach uznaje się, że zastosowanie posiada nowy stan prawny normujący daną problematykę wychodząc z założenia, że przepis późniejszy uchyla przepis wcześniejszy (lex posterior derogat legi prori) (J. Nowacki, Z. Tobor, Wstęp do prawoznawstwa, Katowice 1999 r., s. 156). W konsekwencji przyjdzie stwierdzić, że dla spraw dotyczących zwrotu należności z tytułu opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 226 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zastosowanie będą miały unormowania zamieszczone w tej ustawie. Równocześnie podkreślić należy, że we wskazanej ustawie, inaczej niż miało to miejsce w ustawie o pomocy społecznej, brak jest przepisu szczegółowego wskazującego, że dochodzenie tej należności odbywa się w oparciu o unormowania ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., Nr 1015 ze zm.). Jednakże w przywołanej ustawie w art. 2 § 1 pkt 3 stanowi się, że egzekucji podlegają należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Z takiego brzmienia tego przepisu należy wnioskować, że dochodzenie zwrotu opłaty z tytułu pobytu dziecka w rodzinie zastępczej odbywało się będzie w oparciu o postanowienia ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po przedstawieniu stanu normatywnego w zakresie zwrotu opłat za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej przejść należy do zaskarżonej decyzji. Mocą tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] ustalającą opłatę za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej za okres od [...] do [...], w której organ ten powołał się na unormowania zamieszczone w ustawie o pomocy społecznej (art. 104 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 112) i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w tej sprawie. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że w sprawie tej nie mają zastosowania przywołane w podstawie prawnej unormowania ustawy o pomocy społecznej, lecz ustalenie odpłatności powinno odbyć się według aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta wyczerpuje przesłankę umorzenia postępowania przewidzianą treścią art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie zachodzi bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania. Nadto silnie zaakcentowano, że w sprawie tej nie mają zastosowania unormowania zamieszczone w art. 226 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] nie obejmowała swoim zakresem ani jednego dnia z 2012 r., albowiem wygasła z dniem [...]. W skardze do tutejszego Sądu pełnomocnik skarżącego akcentuje, że zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem, natomiast kwestionuje treść uzasadnienia wydanej decyzji, ponieważ w jego ocenie do sprawy tej zastosowanie posiada art. 226 ust. 4 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, jak również akcentuje brak jasnej wykładni co do skutków wydanego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do treści skargi w pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że kwestionowanie w skardze samego uzasadnienia nie jest w orzecznictwie sądów administracyjnych podważane, zatem skarga sprowadzająca się do kwestionowania treści uzasadnienia jest dopuszczalna, ponieważ uzasadnienie jest integralną częścią wydanej decyzji i wskazuje na motywy, którymi kierował się organ administracji podejmujący dane rozstrzygnięcie, które mogą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości innych działań podejmowanych przez organy władzy publicznej. O ile wniesienie skargi na uzasadnienie decyzji jest dopuszczalne, to podnoszone w skardze argumenty nie mogą być uwzględnione. Zdaniem składu orzekającego w sprawie błędny jest pogląd wyrażony w skardze, że do przedmiotowej sprawy zastosowanie posiada art. 226 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Pogląd ten nie może być uwzględniony, ponieważ wskazany przepis odnosi się wyłącznie do jednej kategorii decyzji i normowanych nimi spraw, a mianowicie takich decyzji, których okres obowiązywania przechodził na rok 2012. Przywoływany przepis nie znajduje zastosowania do spraw, które zostały zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W tym miejscu odnieść należy się do okoliczności podnoszonej w trakcie rozprawy, a sprowadzającej się do tego, że decyzja z dnia [...] nie jest decyzją ostateczną, ponieważ nie zostało rozpatrzone od niej odwołanie. Zatem rozważyć należy, czy okoliczność ta posiada znaczenie w kontekście przywołanego art. 226 ust. 4 pkt 2 powoływanej ustawy. W przypadku uznania, że organ odwoławczy nie rozpatrzył odwołania od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...], to tym samym brak jest ostatecznej decyzji ustalającej obowiązek zwrotu za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej, a tym samym brak jest podstaw dla prowadzenia postępowania administracyjnego uruchomionego pismem z dnia [...], czyli wyczerpana jest przesłanka umorzenia postępowania przewidziana treścią art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku uznania natomiast, że wskazana powyżej decyzja z dnia [...] jest ostateczna, to wówczas także nie istnieje podstawa do prowadzenia postępowania wyznaczonego ramami pisma z dnia [...], ponieważ brak jest już podstaw dla wydawania takiej decyzji, a organ administracji dochodzi zwrotu należnej opłaty w drodze egzekucji administracyjnej.

W świetle przeprowadzonej analizy dojść należy do przekonania, że niezależnie od tego jaki jest status prawny decyzji z dnia [...], który w ramach niniejszego postępowania nie może podlegać kontroli, to w ramach postępowania wszczętego przez organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] organ odwoławczy obowiązany był do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Nadto przyjdzie zauważyć, że uzasadnienie organu odwoławczego jest adekwatne dla obu przedstawionych sytuacji, ponieważ akcentuje bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania administracyjnego. Nadto organ ten trafnie zinterpretował, że w sprawie tej zastosowania nie mają unormowania przywoływanego art. 226 ust. 4 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Przeprowadzona powyżej analiza pozwala stwierdzić, że sformułowany w skardze zarzut naruszenia wskazanego powyżej art. 226 ust. 4 pkt 2 nie znajduje umocowania faktycznego, a tym samym zarzut kierowany przez skarżącego pod adresem uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie może być uwzględniony. W tej sytuacji rozważenia wymaga, czy zachodzą inne przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniesionej skargi, a zatem czy Sąd z urzędu przeprowadzając kontrolę kwestionowanej decyzji dostrzeże uchybienia, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi. Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z tej perspektywy nie dała podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ skład orzekający nie stwierdził występowania takich uchybień, które uzasadniałyby jej uwzględnienie.

W końcowej części rozważań odnieść należy się do sygnalizowanych w skardze zarzutów i wątpliwości dotyczących obowiązywania decyzji z dnia [...] w pierwszych miesiącach 2012 r. Ponownie przyjdzie zauważyć, że przywoływana decyzja z dnia [...] odnosiła się do roku [...], a tym samym swoim zakresem obowiązywania nie obejmowała ani jednego dnia z 2012 r. Prezentowany w skardze pogląd, iż decyzja ta obowiązywała do dnia 31 marca 2012 r. nie posiada umocowania w stanie faktycznym i prawnym. Stanowisko takie wynika z tego, że z uwagi na jej treść wygasała ona z dniem [...], czyli nie mogła jeszcze obowiązywać przez trzy miesiące 2012 r. W tym miejscu należy skarżącemu wyjaśnić, iż czym innym jest obowiązywanie decyzji, a czym innym jest realizacja obowiązków z niej wynikających. Na mocy decyzji z dnia [...] na skarżącego został nałożony obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt córki w rodzinie zastępczej. W przypadku realizacji obowiązku przez adresata takiego rozstrzygnięcia, z upływem terminu przewidzianego w takim rozstrzygnięciu obowiązek ustaje, jednakże sytuacja ulega zmianie wówczas, gdy w terminach wskazanych w decyzji obowiązek taki nie jest realizowany, ponieważ wówczas, pomimo upływu czasokresu, na jaki dany obowiązek został ustanowiony, z uwagi na jego niedopełnienie organy administracji uruchamiały będą stosowne postępowania (administracyjne i egzekucyjne) zmierzające do wykonania treści decyzji nakładającej obowiązek. Mocą decyzji z dnia [...] obowiązek ponoszenia odpłatności dotyczył roku [...] i w przypadku jego niedopełnienia, już po wygaśnięciu decyzji nakładającej obowiązek uprawniony organ będzie dochodził jego realizacji.

Na marginesie prowadzonych rozważań dostrzec należy, że z uzasadnienia skargi i zamieszczonej w niej argumentacji można wywnioskować, że skarżący i jego pełnomocnik interpretują unormowania ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w taki sposób, że skarżący nie jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt W.K. w rodzinie zastępczej. Przyjdzie wyraźnie podkreślić, że zmiana stanu prawnego nie spowodowała, że osoby zobowiązane do wychowywania własnych dzieci oraz do alimentacji na ich rzecz są zwolnione z ponoszenia odpłatności za ich pobyt w rodzinach zastępczych. Sygnalizowany obowiązek istnieje i skarżący musi mieć świadomość tego, że jest zobowiązany do jego ponoszenia.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.

mw