Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 80/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1,2 art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia 30 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności obszarowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 1. uchyla zaskarżona decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 października 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa– dalej jako "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 7 ust. 1, 2 art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. G. – dalej jako "Skarżący" wniesionego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 24 lutego 2014 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przyznał Skarżącemu jednolitą płatność obszarową w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w wysokości 1.893,08 zł., w tym środki unijne 1.893,08 zł, po pomniejszeniu o kwotę 747,27 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Zaskarżona decyzja została wydana na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący, działając jako rolnik, wystąpił w dniu 15 maja 2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2013, wnosząc o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,63 ha, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], w województwie [...], powiecie k[...], gminie [...], obrębach [...] oraz [...]. Do wniosku rolnik załączył materiał graficzny przesłany przez ARiMR, na którym zaznaczył stosowne działki rolne.

Pismem z dnia 5 lutego 201 r. organ rozpatrujący wniosek wezwał Skarżącego do wyjaśnienia nieprawidłowości dotyczących powierzchni działki rolnej B.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący złożył korektę wniosku, w której podzielił działkę rolną B położoną na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...], [...], [...], [...] o powierzchni zadeklarowanej we wniosku 2,29 ha, na dwie działki rolne: B, położoną na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], o powierzchni 1,09 ha oraz BA, położoną na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], o powierzchni 1,20 ha. W rezultacie sumaryczna powierzchnia deklarowana do jednolitej płatności obszarowej nie uległa zmianie.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 24 lutego 2014 przyznał Skarżącemu jednolitą płatność obszarową na rok 2013 w wysokości 1.594,18 zł, pomniejszoną o kwotę 946,54 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że łączna powierzchnia stwierdzona w zakresie wnioskowanej płatności wyniosła 3,06 ha i została ustalona w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2008, (WE) nr 247/2006, nr (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1982/2003 (Dz. Urz. (WE) L30 z 31.01.2009 ze zm.).

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, w którym wniósł o jej unieważnienie.

Rolnik wskazał, że od 20 lat prowadzi szkółkę drzew i krzewów ozdobnych oraz owocowych, a także, iż jest to produkcja wieloletnia, która zajmuje niezmienny obszar gospodarstwa, tzn. cały grunt rolny w gospodarstwie pomniejszony o powierzchnię zajętą pod budynki, budowle i drogi. Oznacza to, że cały grunt rolny w jego gospodarstwie podlega uprawnionym dopłatom bezpośrednim, zaś wyłączona powierzchnia 0,57 ha jest powierzchnią, na której znajdują się drzewa i krzewy ozdobne wieloletnie służące do produkcji szkółkarskiej, tzw. mateczniki (obszary produkcyjne służące do pobierania nasion, zrazów do szczepienia, sadzonek), jak również wieloletnie drzewa alejowe na sprzedaż. Z powyższego wynika, że w jego gospodarstwie powierzchnia działek rolnych jest co roku taka sama i obejmuje ten sam obszar i ten sam niezmienny rodzaj produkcji. Jednocześnie skarżący wskazał, iż wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. (Sygn. akt l SA/Gd 1255/13) dotyczącym decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję, określając, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana i uznał jego argumenty jako słuszne.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, rozpatrując odwołanie wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 25 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2013 r., poz. 311), do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego, w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe . W rezultacie do postępowania w sprawie niniejszego odwołania mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm), - zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą o płatnościach" - wraz z przepisami wykonawczymi.

Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR weryfikując wniosek strony ustalił, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej była mniejsza o 0,57 ha, a stwierdzona różnica jest rezultatem powierzchni ustalonej w oparciu o art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2008, (WE) nr 247/2006, nr (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1982/2003 (Dz. Urz. (WE) L30 z 31 stycznia 2009 ze zm.).

Wobec ustaleń dokonanych przez organ I instancji oraz zastrzeżeń strony wniesionych w odwołaniu. Naczelnik Wydziału Odwołań Biura Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich tut. Oddziału pismem z dnia 16 maja 2014 r. zwrócił się z prośbą do Naczelnika Wydziału ds. GIS tut. Oddziału o zweryfikowanie poprawności wyznaczenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) na rok 2013 działek ewidencyjnych nr [...], [...]. [...]. [...]. [...].[...].

W dniach 6-7 sierpnia 2014 r. na działkach rolnych zadeklarowanych we wniosku przeprowadzono kontrolę na miejscu. Zgodnie z raportem z czynności kontrolnych, powierzchnia stwierdzona działki rolnej A położonej na działkach ewidencyjnych nr [...]. [...]. wyniosła 1,14 ha. zaś na działce rolnej B. położonej na działkach ewidencyjnych nr [...]. [...]. [...], [...]. [...]. [...]. wyniosła 2.08 ha. Na działce rolnej A zastosowano kody: DR52, DR53, DR37. DR 13+. zaś na działce rolnej B stwierdzono kody: DR53. DR50. DR22. DR37. DR52. DR13+.

W ponownej analizie zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem raportu z czynności kontrolnych nr [...], szkiców pomiarów z kontroli na miejscu i zdjęć wykonanych w dniach 6 -7 sierpnia 2014 r. podczas kontroli na miejscu, a także powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) wyznaczonego na zadeklarowanych działkach ewidencyjnych na podstawie ortofotomapy z dnia 17 maja 2013 r. oraz wykonanych pomiarów powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności na działkach rolnych A i BA, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych A, BA, B. zgodna z powierzchnią PEG. wynosi odpowiednio 1.14 ha. 1,14 ha, 0,90 ha.

Organ wskazał, że podczas kontroli na miejscu na działce ewidencyjnej nr [...] inspektorzy terenowi stwierdzili dwa obszary, które zostały wykluczone z powierzchni stwierdzonej ww, działki ewidencyjnej. gdyż stwierdzono na nich wieloletnie rośliny ozdobne, do których jednolita płatność obszarowa nie przysługuje, bowiem zgodnie z art. 7 ust. 1 i l a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. oraz Załącznikiem 1 lit. G/5 pkt I do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. jednolita płatność obszarowa przysługuje m.in. do młodych sadzonek drzew uprawianych na otwartym powietrzu w celu przesadzenia w przyszłości szkółki roślin ozdobnych. W związku z tym, że na ww. obszarach stwierdzono wieloletnie rośliny ozdobne nie zaś młode sadzonki roślin ozdobnych, jednolita płatność obszarowa nie została przyznana do w w. wyłączeń. Jednocześnie do jednolitej płatności obszarowej nie zostały zakwalifikowane dwa pasy zadrzewień. występujące na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], na których posadzone są choinki, bowiem zgodnie z Załącznikiem 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów; odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. U. L. Nr 216. z 12 sierpnia 2002 r.), plantacja choinek zakwalifikowana została do kategorii H/2 - powierzchnie zadrzewione (obszary leśne), które zgodnie z art. 124 ust, 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., nie są objęte systemem Jednolitych Płatności Obszarowych.

W rezultacie, przedmiotowa płatność została przyznana w wysokości 1.893,08 zł, po pomniejszeniu o kwotę 747,27 zł, ze względu na stwierdzone przedeklarowanie, co przedstawia następujące wyliczenie ( 3,63ha x 830,30 zł - 2 x [3,63ha - 3,18ha ) x 830,30 zł ].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zarzucił decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 30 października 2014r. naruszenie:

- rozporządzenia Komisji WE Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury rolnictwa tj. załącznika I lit. C. pkt. e przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż części działek skarżącego podlegają wyłączeniu od uprawień w ramach systemu Jednolitych Płatności Obszarowych w okoliczności, gdy cytowane rozporządzenie nasadzenia roślin ozdobnych uznaje za użytki rolne, a nadto fakt takich nasadzeń został stwierdzony przez kontrolerów organu,

- art. 136 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. i art. 7 K.p.a. przez błędne zastosowanie - przyjęcie, że brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie w okoliczności, gdy materiał zgromadzony w toku postępowania nie jest wystarczający do wyjaśnienia sprawy i oparty na dowodach pośrednich,

- art. 10 § 1 K.p.a. przez niezastosowanie i przyjęcie, iż brak jest podstaw do wysyłania Skarżącemu zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie, z uwagi na to, że: rolnik uczestniczył w czynnościach kontrolnych, choć nie do końca, a raport z czynności kontrolnych został do rolnika wysłany, w okoliczności gdy raport czynności został rolnikowi wysłany bez załącznika graficznego dotyczącego wyłączonych obszarów, co uniemożliwiło odniesienie się rolnika do zasadności wyłączenia decyzją organu obszarów rolnych.

- art. 8 K.p.a. w zw. z art 70 K.p.a. przez pominięcie i brak wpisu do protokołu czynności kontrolnych ustnych zastrzeżeń i wyjaśnień zgłaszanych przez Skarżącego, a dotyczących obszaru nasadzeń, konieczności prowadzenia przez niego alejówki, w czasie czynności kontrolnych, co doprowadziło do naruszenia zasady zaufania obywatela do organu administracji publicznej, albowiem Skarżący ma prawo oczekiwać, iż jego wyjaśnienia i wnioski zostaną wpisane do protokołu kontroli.

- art. 81 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi potrzeba prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym wyznaczenia stronie terminu do ustosunkowania się do materiału zebranego w sprawie, zapisania zastrzeżeń strony zgłaszanych ustnie do protokołu czynności, co doprowadziło do przyjęcie za prawdziwe i udowodnione mniejszego obszaru gruntów rolnych, w okoliczności, gdy podstawą wydania decyzji w przedmiotowej sprawie winno być ustalenie stanu utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej w roku 2013 r., co mogła potwierdzić i wyjaśnić jedynie strona,

- art. 80 K.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego, zwłaszcza ustaleń kontroli wobec nasadzeń na działce ewidencyjnej nr [...] ( rosnących tam wieloletnich roślin ozdobnych) w okoliczności, gdy sadzenie roślin ozdobnych wieloletnich będących szkółką nie wyklucza prowadzenia działalności rolnej, a ponadto bez uwzględnienia tego, ze rośliny te były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej co jest elementem koniecznym do przyznania jednolitej płatności obszarowej,

- art. 86 K.p.a. przez niezastosowanie i nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, w okoliczności, gdy przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało bezpośrednich podstaw do stwierdzenia, iż przedmiotowy grunt nie powinien być objęty wnioskiem o Jednolitą Płatność Obszarową.

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym ustaleniu powierzchni działek w wysokości 3,18 ha w okoliczności, gdy rzeczywista powierzchnia działek to 3,63 ha.

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu charakteru działalności prowadzonej przez stronę gospodarstwa szkółkarsko-nasiennego, w którym prowadzona jest szkółka drzewek i krzewów, a mający wpływ na wynik sprawy bowiem naturalną konsekwencją prowadzenia takiej działalności są zmiany w wielkości uprawy, nie zaś w wielkości gruntu.

Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych,

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2015r. Skarżący wskazał, że na skutek oczywistej omyłki pisarskiej omyłkowo w skardze określił powierzchnię ustaloną przez organ w wysokości 3,06 ha, zamiast 3,18 ha.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie istotę sporu stanowi przyznanie Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w pomniejszonej wysokości z uwagi na ustalenia organów, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana przez Skarżącego. Organy przyjęły powierzchnię gruntów rolnych uwzględnionych w naliczeniu płatności jako 3,18 ha, wobec zadeklarowanej 3,63 ha, co skutkowało pomniejszeniem płatności o kwotę 747,27 zł.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W myśl przepisu art. 7 wskazanej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli rolnik ten spełnia dodatkowe przesłanki: posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie natomiast do treści art. 124 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (...) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L z 2009 r. nr 30 poz. 16 ze zm.) powierzchnię użytków rolnych (...), objętych systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji, oraz, w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych.

Zgodnie z ust. 2 cyt. wyżej przepisu: do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. (...).

Analizując treść powyższych przepisów wyjaśnić należy, że w postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych kluczowe znaczenie ma rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie. W tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowało jednolity pogląd, który skład orzekający w tej sprawie podziela, że regulacje unijne stanowiąc o warunkach przyznawania płatności obszarowych podkreślają, że beneficjent musi wykazać dobry stan upraw rolnych w roku, w którym ubiega się o przyznanie płatności. Warunkiem przyznania płatności jest między innymi utrzymywanie wszystkich gruntów zgodnie z normami, czyli stan "dobrej kultury rolnej" ma istnieć w roku ubiegania się o przyznanie płatności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 1324/10, z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 199/10, z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 500/10, z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II GSK 911/10, z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1016/10).

W świetle powyższego, ze względu na specyfikę prowadzonej przez skarżącego działalności na przedmiotowych działkach, zasadne okazały się zarzuty dotyczące niewyjaśnienia w dokładny sposób stanu faktycznego sprawy.

Jak wskazywał skarżący, prowadzenie szkółki uprawowej wymusza na rolniku konieczność przesadzeń, nasadzeń czy wykopywania hodowanych drzewek, co w konsekwencji powoduje zmianę obszaru uprawy. Jednakże zmiany te niekoniecznie świadczą o zaprzestaniu produkcji rolnej na danym obszarze, a tym bardziej o nieutrzymywaniu gruntu w stanie "dobrej kultury rolnej", który jest jedną z przesłanek przyznania wnioskowanych płatności.

W niniejszej sprawie organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że podczas czynności kontrolnych inspektorzy terenowi stwierdzili obszary porośnięte wieloletnimi roślinami ozdobnymi, które nie zostały włączone do powierzchni kwalifikującej się do płatności. Do jednolitej płatności obszarowej nie zostały także zakwalifikowane dwa psy zadrzewień występujące na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], na których posadzone są choinki.

Zdaniem Sądu z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika dlaczego i na jakiej podstawie stwierdzone obszary porośnięte wieloletnimi roślinami ozdobnymi (o powierzchni co najmniej 0,10 ha), pasa zadrzewień (0,09 ha - dz. ew. nr [...] i [...] oraz 0,07 ha - dz. ew. nr [...] i [...]) nie zostały włączone do powierzchni kwalifikującej się do płatności. Z treści decyzji nie wynika również, czy wskazane tereny utrzymane były w dobrej kulturze rolnej.

Tym samym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów jakie powinno spełniać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji wynikających z art. 107 § 3 K.p.a.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 28 października 2014 r.: nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r. oraz nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. zarejestrowanych odpowiednio pod sygn.akt I SA/Gd 71/15 i I SA/Gd 72/15.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., uwzględnił skargi w całości i wniósł o umorzenie postępowania w tych dwóch sprawach.

Pismami z dnia 11 lutego 2015 r. organ odwoławczy nadesłał decyzje z dnia 10 lutego 2015 r. nr [...] i nr [...], którymi zmieniono zaskarżone decyzje nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odpowiednio na rok 2009 i 2010 i przyznano Skarżącemu wnioskowane płatności obszarowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu obu decyzji wydanych w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że w sprawie przyznania płatności za rok 2009 i 2010 wliczył powierzchnię 0,11 ha (obszary porośnięte wieloletnimi roślinami ozdobnymi (0,0791 ha) na działce ewidencyjnej nr [...] oraz część obszaru (0,0319 ha) na działce ewidencyjnej nr [...], które rolnik wykorzystuje i przeznacza na nasiona, zrazy do szczepień oraz sadzonki, a które organ uznał za grunty rolne.

Jak już wskazano powyżej, zgodnie z art. 3 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach UE, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1).

W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej (ust. 2):

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 kpa nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie uzasadnione było uzyskanie wyjaśnień Skarżącego w związku z prowadzoną działalnością szkółkarską, zwłaszcza w sytuacji gdy postępowanie prowadzone w 2014r. dotyczyło płatności na rok 2013, a więc ustalenia dotyczyły stanu upraw i powierzchni gruntów rolnych w 2013r.

Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony.

Brak przeprowadzenia tego dowodu oraz uznanie przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji braku podstaw do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 86 K.p.a. oraz art. 136 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. i art. 7 K.p.a.

Ponadto należy wskazać, że stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, agencja przeprowadza kontrole administracyjne na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32. Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 (ust. 2 ).

Zgodnie z art. 31 ust. 6 powołanej ustawy, z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, zawiera również informację, o której mowa w art. 54 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, oraz termin, o którym mowa w art. 71 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła (ust. 7).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że skoro Skarżący otrzymał raport z czynności kontrolnych w gospodarstwie, to brak było podstaw do wysyłania kolejnego pisma o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Należy zaznaczyć, że integralną część raportu z czynności kontrolnych stanowią załączniki wymienione w pkt XX raportu, w tym m.in. szkice działek rolnych. Jednakże znajdujący się w aktach sprawy raport z czynności kontrolnych nie posiada załącznika w postaci szkiców działek rolnych, co potwierdza twierdzenie Skarżącego, że raport z czynności kontrolnych został wysłany bez załącznika graficznego dotyczącego wyłączonych obszarów, co uniemożliwiło Skarżącemu odniesienie się do zasadności wyłączenia obszarów rolnych.

W ocenie Sądu obowiązkiem organu było doręczenie raportu z czynności kontrolnych wraz z załącznikami, w tym szkiców działek rolnych dotyczących obszarów wyłączonych oraz umożliwienie rolnikowi zgłoszenia w przewidzianym przez prawo terminie ewentualnych zastrzeżeń co do ustaleń w nim zawartych. Tym bardziej, że spór przed Sądem dotyczy okoliczności faktycznych związanych z różnicą pomiędzy tym, co rolnik deklarował, a tym, co ustalili arbitralnie kontrolujący.

Zasadny jest również zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia przez organ II instancji przewidzianej w art. 10 K.p.k. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy wynika bowiem, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji naruszono uprawnienie strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Tym samym zaskarżona decyzja narusza prawo, a zarzuty skargi są zasadne. Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania - art. 7, art. 80 k.p.a., art. 86 k.p.a. oraz art. 136 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę wskutek wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR dokona ustalenia stanu faktycznego sprawy mając na uwadze specyfikę prowadzonych przez Skarżącego upraw, a zwłaszcza konieczność wysadzania i przesadzania drzewek i związaną z tym możliwością zmiany areału upraw. Ponadto organ doręczy Skarżącemu załączniki do raportu z czynności kontrolnych w postaci szkiców działek rolnych umożliwiając stronie wypowiedzenie się co do całości zebranego materiału dowodowego.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zaskarżoną decyzję uchylił.

Na mocy art. 152 Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, ustalając, że na zasądzone na rzecz Skarżącego koszty postępowania składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 zł.