Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 336/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, 2, 3, 4, 6 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 30 marca 2022 r. nr GN-III.7581.1.2022.PP w przedmiocie odmowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

II SA/Łd 336/22

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga P. S.A. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Wojewody Łódzkiego z 30 marca 2022 r. (znak: GN-IIL7581.1.2022.PP) w przedmiocie odmowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z 9 grudnia 2021 r. (znak: GKN.6821.12.2021) Starosta Łowicki, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 3, 4, 6 i 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze. zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami] odmówił ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w województwie łódzkim, powiecie łowickim, gminie Miasto Łowicz, obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni 0,4226 ha, stanowiącej własność A. L., poprzez nieudzielenie P. S.A. z siedzibą w L. zezwolenia na przeprowadzenie prac związanych z linią elektroenergetyczną 110 kV relacji [...], a mianowicie na podwieszeniu nowych przewodów fazowych dostosowanych do pracy w temperaturze +80ºC oraz przewodów odgromowych w wyznaczonym pasie technologicznym linii.

Organ pierwszej instancji ustalił, że 28 sierpnia 2020 r. strony zawarły umowę Nr [...], na mocy której właścicielka gruntu wyraziła zgodę m.in. na ustanowienie na nieruchomości, na rzecz inwestora, na czas nieoznaczony, służebności przesyłu, o której mowa w art. 3051 Kodeksu cywilnego, w zakresie dostępu, wejścia, przechodu i przejazdu niezbędnym sprzętem osób upoważnionych przez inwestora, w celu dokonywania czynności związanych z eksploatacją, konserwacją, remontem, modernizacją, przebudową, usuwaniem awarii linii w tym dokonywaniem wymiany słupów lub innych elementów linii, na wycinkę istniejących na nieruchomości krzewów i drzewostanu, w zakresie niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania linii, a także udzieliła inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem organu, treść umowy zawartej pomiędzy stronami bez żadnych wątpliwości wskazuje, że pomiędzy stronami doszło do porozumienia. Tym samym wyrażona przez właściciela w ww. umowie zgoda powoduje, że nie jest możliwe wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od ww. decyzji odwołanie w terminie złożyła skarżąca Spółka, która podniosła, że Starosta błędnie orzekł, iż właścicielka nieruchomości wyraziła jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości zgodę na przeprowadzenie prac na jej nieruchomości i w związku z tym nie została spełniona przesłanka "braku zgody", co prowadzi do odmowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

W ocenie strony skarżącej organ pierwszej instancji pominął kwestię, że zgodę właściciela można jedynie rozpatrywać jako zgodę warunkową, a zgoda udzielona pod warunkiem, który jest nie do spełnienia dla inwestora, jest równoznaczna z brakiem zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenie robót. Nie ma, zdaniem strony skarżącej, wątpliwości, iż właścicielka nie udzieliła zgody na przeprowadzenie prac na jej gruncie, bowiem nie zawarła porozumienia z inwestorem na zasadach satysfakcjonujących obie strony, a zawartą wcześniej umowę zerwała.

W związku z powyższym, w ocenie strony skarżącej, stwierdzić należy, iż organ pierwszej instancji nie dokonał wszechstronnej i wnikliwej analizy całego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy art. 7, 77, 80 k.p.a. oraz dokonał błędnej wykładni art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle powyższych zarzutów, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania bądź o zmianę decyzji i organicznie sposobu korzystania z nieruchomości zgodnie z wnioskiem.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Łódzki wspomnianą na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], wystąpiła P. S.A. z siedzibą w L. Zgodnie z treścią księgi wieczystej [...] przedmiotowa nieruchomość stanowi własność A. L.

Jak wynika z materiału dowodowego, przeprowadzone w sprawie rokowania doprowadziły do wyrażenia przez właścicielkę przedmiotowej nieruchomości zgody na zrealizowanie planowanej przez wnioskodawcę inwestycji. Do złożonego wniosku wnioskodawca dołączył umowę Nr [...] z 28 sierpnia 2020 r. zawartą pomiędzy P. S.A. a właścicielką nieruchomości. Zgodnie z treścią § 2 ww. umowy właściciel oświadczył, że "w związku z udzieleniem Wykonawcy prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz na potrzeby ustanowienia na rzecz Inwestora na nieruchomości służebności przesyłu, w sposób nieodwołalny i bez ograniczenia czasowego:

a) wyraża zgodę na przebudowę linii 100 k V [...], wraz z wszelkimi obiektami i urządzeniami niezbędnymi do jej eksploatacji - w szczególności poprzez:

1) demontaż istniejącego na nieruchomości stanowiska słupowego,

2) posadowienie na nieruchomości nowego stanowiska słupowego nr 3) podwieszenie napowietrznych przewodów linii, a także na jej funkcjonowanie po wybudowaniu;

b) wyraża zgodę na dostęp, wejście, przechód i przejazd niezbędnym sprzętem (w tym ciężkim) osób przez inwestora upoważnionych, w celu dokonywania czynności związanych z eksploatacją, konserwacją, remontem, modernizacją, przebudową, usuwaniem awarii linii w tym dokonywanie wymiany słupów lub innych elementów linii,

c) wyraża zgodę na ustanowienie ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia pasa technologicznego linii o szerokości 10 m (2 x 5 m po każdej stronie osi linii zaznaczonej na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik nr 1 do umowy), w tym polegających na zakazie wznoszenia w pasie technologicznym budynków mieszkalnych, zakazie wykonywania nasadzeń w pasie technologicznym drzew, krzewów, a także zobowiązuje się do korzystania z nieruchomości w sposób zgodny z aktualnie obwiązującymi przepisami dotyczącymi linii elektroenergetycznych, ochrony zdrowia i życia ludzkiego oraz ochrony środowiska,

d) wyraża zgodę na wycinkę istniejącego na nieruchomości drzewostanu i krzewostanu w zakresie niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania linii,

e) wyraża zgodę na ustanowienie na nieruchomości, na rzecz inwestora, na czas nieoznaczony bezpłatnej służebności przesyłu, o której mowa w art. 3051 Kodeksu Cywilnego, obejmującej uprawnienia inwestora opisane w szczególności w pkt a), b), c) i d), e) niniejszego ustępu,

f) znane mu są skutki prawne ustanowienia ww. służebności, w szczególności, że zgodnie z art. 305³ - Kodeksu cywilnego służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa przesyłowego Inwestora lub na nabywcę linii".

Wojewoda podkreślił, że niemożność uzyskania zgody właściciela nieruchomości oznacza stan, w którym nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody, albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. W ocenie organu treść powyższej umowy bez żadnych wątpliwości wskazuje, że pomiędzy stronami doszło do porozumienia zarówno, co do sposobu przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji, jak i kwestii odszkodowania w przypadku zaistnienia ewentualnych zniszczeń w obrębie nieruchomości wynikłych bezpośrednio z wykonania robót (§ 5 umowy). Tym samym Wojewoda przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji, że zgoda wyrażona przez właściciela w ww. umowie, podpisanej w ramach przeprowadzonych rokowań zarówno przez właściciela jak i pełnomocnika inwestora, powoduje, że nie jest możliwe wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści tego przepisu.

Dodatkowo Wojewoda - w związku ze zgłoszonym zarzutem, iż umowy nr [...] z 28 sierpnia 2020 r., z powodu niewywiązania się z jej zapisów przez właściciela gruntu, nie można uznawać za obowiązującą - wyjaśnił, iż organ administracji publicznej nie może oceniać ważności umowy cywilnoprawnej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję organu odwoławczego wniosła P. S.A. z siedzibą w L, która powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu, zarzucając, iż organ nie dokonał wszechstronnej i wnikliwej analizy całego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz dokonał błędnej wykładni art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznając, że podpisana umowa cywilnoprawna stanowi zgodę właścicielki nieruchomości na przeprowadzenie inwestycji, w sytuacji gdy ta odwołała oświadczenie woli i nie wywiązała się z warunków umowy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie również poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również zasądzenie od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi spółka wyjaśniła, że właścicielka nieruchomości i skarżąca zawarli umowę nr [...] z 28 sierpnia 2020 r. określającą warunki udostępnienia nieruchomości celem przeprowadzenia inwestycji. Z § 2 pkt e umowy wynika, że żądanie ustanowienia służebności przesyłu było warunkiem koniecznym do uzyskania zgody na przeprowadzenie inwestycji. Natomiast § 3 pkt. 1 stanowi o zobowiązaniu się właściciela do ustanowienia tejże służebności w określonym terminie. Inwestor nie był zainteresowany zawarciem umowy o wyrażenie zgody na jednorazowe wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez uzyskania trwałego tytułu do nieruchomości w postaci ustanowienia służebności przesyłu. Pomimo kilkukrotnego kontaktu telefonicznego w celu uzgodnienia dogodnego terminu stawiennictwa w kancelarii notarialnej oraz pomimo prawidłowego wezwania do stawiennictwa pismem z 30 sierpnia 2021 r. (potwierdzenie odbioru w aktach sprawy) i powołania odpowiednich paragrafów z zawartej umowy do zawarcia aktu nie doszło. Powyższe jednoznacznie świadczy, że umowa zawarta przez strony przestała obowiązywać. Właścicielka nieruchomości nie dochowała jej warunku i odwołała złożone oświadczenie woli. Nie można więc uznać, że między stronami doszło do porozumienia w sytuacji, gdy właścicielka odwołała złożone oświadczenie woli i nie wywiązała się z zawartej umowy. Do czasu wywiązywania się przez właścicielkę nieruchomości z postanowień umowy rokowania wciąż trwały i dzień, w którym właścicielka odwołała złożone oświadczenie woli i tym samym nie zgodziła się z warunkami zaproponowanymi przez skarżącą należy uznać za ich negatywne zakończenie. Właścicielka nieruchomości była uprawniona do zmiany swojego stanowiska i odrzucenie proponowanych warunków. Odrzucenie zaakceptowanych wcześniej warunków potwierdza również pismo właścicielki nieruchomości z 23 listopada 2021 r., w którym stwierdza, że zaproponowane odszkodowanie w wysokości 400 zł jest "rażąco niską kwotą". Zdaniem skarżącej Spółki, skoro A. L. zanegowała wcześniej ustaloną kwotę, nie wywiązała się z umowy i nie stawiła się u notariusza w celu ustanowienia służebności przesyłu pomimo prawidłowego wezwania, to organy nie miały podstawy do stwierdzenia ważności umowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 10 października 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) [dalej: ustawa covidowa]. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 2 września 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej oraz uczestnika postępowania o możliwościach technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomości], zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W myśl art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Z powyższych uregulowań jasno wynika, że ustawodawca wprowadził pierwszeństwo umownego rozstrzygnięcia kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością przed rozstrzygnięciem jej w formie decyzji administracyjnej. Dopiero brak osiągnięcia porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem, czyli brak zgody właściciela na zawarcie umowy cywilnoprawnej, która pozwoliłaby zrealizować cele publiczne, upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu jest zrozumienie, że przeszkodą dla uruchomienia trybu administracyjnego celem uzyskania takiego tytułu, co wynika wprost z treści art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest zgoda właścicieli na wykonanie prac wyrażona w toku przeprowadzonych rokowań, bowiem wyrażenie zgody przez właściciela w sprawie wejścia na teren zastępuje pozwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 powoływanej ustawy. Ponadto podkreślić należy, że wyrażenie zgody nie jest obwarowane żadnymi formalnymi wymogami. Wystarczy, że inwestor uzyska zgodę właściciela gruntu na czasowe zajęcie nieruchomości. Oczywiście zgoda taka może (ale nie musi) polegać dodatkowo na umownym ustanowieniu służebności przesyłu, o ile strony takie warunki uzgodnią (por. wyrok WSA w Szczecinie z 25 stycznia 2018 r., II SA/Sz 1310/17).

W niniejszej sprawie niekwestionowane jest, że pomiędzy stroną skarżącą a właścicielką nieruchomości były prowadzone rokowania, w efekcie których zawarto umowę Nr [...] z 28 sierpnia 2020 r. Zgodnie z treścią tej umowy właścicielka gruntu oświadczyła, że w związku z udzieleniem wykonawcy prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz na potrzeby ustanowienia na rzecz inwestora na nieruchomości służebności przesyłu, w sposób nieodwołalny i bez ograniczenia czasowego wyraża zgodę na przebudowę linii 100 k V [...], wraz z wszelkimi obiektami i urządzeniami niezbędnymi do jej eksploatacji. Zgoda ta obejmuje w szczególności: demontaż istniejącego na nieruchomości stanowiska słupowego, posadowienie na nieruchomości nowego stanowiska słupowego, podwieszenie napowietrznych przewodów linii, a także na jej funkcjonowanie po wybudowaniu; dostęp, wejście, przechód i przejazd niezbędnym sprzętem (w tym ciężkim) osób przez inwestora upoważnionych, w celu dokonywania czynności związanych z eksploatacją, konserwacją, remontem, modernizacją, przebudową, usuwaniem awarii linii w tym dokonywanie wymiany słupów lub innych elementów linii.

Niewątpliwie zatem przeprowadzone rokowania okazały się skuteczne, bowiem w ich wyniku właścicielka nieruchomości wyraziła zgodę na proponowane przez stronę skarżącą warunki wykonania określonych robót budowlanych i wejście na teren nieruchomości. Powyższe jest już wystarczającą przeszkodą do zastosowania trybu administracyjnego z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast podnoszona przez skarżącą spółkę argumentacja, że to była tylko wstępna zgoda na realizację inwestycji skoro właścicielka ostatecznie zgodę tę wycofała, nie zgadzając się na podpisanie umowy służebności przesyłu nie jest w tym przypadku prawnie relewantna. Wynika to z tego, że przesłanką do zastosowania art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest brak zgody na ustanowienie służebności przesyłu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że inwestor, który przystępuje do wykonania inwestycji infrastrukturalnej, nie musi posiadać żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, przez którą inwestycja będzie przebiegać. Wystarczy, że uzyska zgodę właściciela gruntu na czasowe zajęcie nieruchomości. Ponownie należy zaakcentować, że zgoda taka może (ale nie musi) polegać także na umownym ustanowieniu służebności przesyłu, o ile strony takie warunki uzgodnią.

Tym samym należało zgodzić się ze stanowiskiem organu administracji publicznej, że wyrażona przez właścicielkę w omawianej wyżej umowie zgoda powoduje, że nie jest możliwe wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem postępowanie jest bezprzedmiotowe. Celem wskazanej regulacji jest ingerencja organu administracji w ściśle określonych w przepisie okolicznościach, nie zaś rozstrzyganie kwestii cywilnoprawnych, czy też badanie skuteczności, lub ważności składanych przez strony oświadczeń woli. Dodać ponadto trzeba, że nie ma żadnych przeszkód, by przedsiębiorstwo przesyłowe w związku z zajęciem nieruchomości w toku egzekucji, wystąpiło do sądu powszechnego o ustanowienie służebności przesyłu - art. 305¹ k.c. (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2021 r., I OSK 3911/18).

Końcowo należy się także przychylić do poglądu organu, że ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny skutków prawnych umowy, której niewykonanie powołuje skarżąca spółka. Niewątpliwie rozstrzyganie spraw o ważności umowy cywilnoprawnej należy do kompetencji sądów powszechnych, co wynika z przepisów art. 1 i art. 2 § 1 k.p.c. Należy również zaakcentować, co także podniósł organ odwoławczy, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby nieważność umowy Nr [...] z 28 sierpnia 2020 r. została sądownie stwierdzona.

Niezależnie od argumentacji strony skarżącej Sąd pochylił się także nad kwestią czy właściwą formą zakończenia kontrolowanego postępowania była odmowa uwzględnienia wniosku (w formie decyzji) czy jednak odmowa wszczęcia postępowania (w formie postanowienia). Skład orzekający – analizując również wywody NSA zawarte w uzasadnieniu wyroku z 27 stycznia 2021 r., I OSK 3911/18 - doszedł do przekonania że prawidłową formą zakończenia niniejszego postępowania powinno być postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z uwagi na inne uzasadnione przyczyny (art. 61a § 1 k.p.a.). Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że wydanie decyzji odmownej nie jest na tyle poważnym uchybieniem, aby prowadziło do podważenia całego zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zważywszy, że przy kontroli instancyjnej oraz sądowej decyzji odmownej skarżący ma możliwość zapoznać się z merytorycznymi motywami rozstrzygnięcia i również do nich w pełni odnieść, to taka ochrona prawa do sądu skarżącego wydaje się nawet szersza niż przy postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.

ał