Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1196/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 197 §1 i 2, art. 219 §2, art. 220 §3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3157/17 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: 1. sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3157/17, w ten sposób, że w oznaczeniu numeru zaskarżonej decyzji wskazanym w sentencji oraz uzasadnieniu zamiast "[...]" wpisać "[...]" 2. oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3157/17, na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) odrzucił skargę skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia i na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego od skargi wpisu w kwocie 200 zł. W komparycji tego postanowienia oraz w treści uzasadnienia błędnie wskazano, że zaskarżona decyzja oznaczona została numerem "[...]".

W uzasadnieniu Sąd opisał przebieg postępowania w niniejszej sprawie, akcentując kwestię dokonania przez pełnomocnika Spółki uzupełnienia wpisu sądowego od skargi oraz okoliczność prawomocnego oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia tegoż wpisu. Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka nie uzupełniła należnego wpisu od skargi w zakreślonym, terminie co potwierdza adnotacja z dnia 6 lutego 2018 r. sporządzona w Oddziale Finansowo - Budżetowym Sądu, w której stwierdzono, że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych do dnia 20 stycznia 2018 r. nie zidentyfikowano wpłat do niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi, a na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł o zwrocie całego uiszczonego wpisu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 219 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca nie uzupełniła należnego wpisu w zakreślonym terminie, ponieważ w dokumentach księgowych Sądu "nie zidentyfikowano wpłat do niniejszej sprawy" (s. 2 Postanowienia), podczas gdy za uiszczenie opłaty uważa się złożenie przez stronę zlecenia przelewu w banku lub dokonanie wpłaty w urzędzie pocztowym, a nie zaksięgowanie jej przez odbiorcę. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyjęcie skargi do rozpoznania.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podnosi, że we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi z dnia 19 lutego 2018 r. oraz w zażaleniu z dnia 27 marca 2018 r. na postanowienie o oddaleniu tego wniosku uprawdopodobniono, że uzupełnienie wpisu w kwocie 100 zł zostało uiszczone w terminie, tj. w dniu 22 grudnia 2017 r. Świadczyły o tym takie okoliczności jak: przyjęcie przez asystentkę zlecenia dokonania przelewu, potwierdzenie przez nią, że zlecenie zrozumiała i wykona je według instrukcji pełnomocnika, pobranie z kasy kancelarii kwoty 100 zł, odpowiadającej kwocie jaką należało wpłacić na konto Sądu, poprawne wykonanie opłaty tego samego dnia w innej sprawie, prawidłowe nadanie pisma w niniejszej sprawie oraz 9 innych listów na poczcie, potwierdzenie w dniu 27 grudnia 2017 r. przez asystentkę, że należycie wykonała powierzone jej zadanie oraz wysłanie przez nią skanu pisma mailem jako dowód.

W ocenie pełnomocnika Spółki powyższe pozwala przyjąć, że uzupełnienie wpisu w niniejszej sprawie zostało wykonane terminowo oraz poprawnie tj. asystentka zleciła przelew na rachunek Sądu w banku, ewentualnie dokonała wpłaty w urzędzie pocztowym. Jednakże z niewiadomych przyczyn uiszczona opłata nie została zaksięgowana przez Sąd.

Powołując się na jednolitość orzecznictwa stwierdzono, że za dzień uiszczenia opłaty sądowej dokonanej przelewem uznaje się datę złożenia przez stronę zlecenia w banku lub urzędzie pocztowym. Bez znaczenia pozostaje data realizacji zlecenia. Uznaje się bowiem, że wpłacenie przekazem pieniężnym opłaty sądowej w urzędzie pocztowym lub banku jest równoznaczne z bezpośrednią wpłatą gotówkową do kasy.

Istotne dla rozstrzygnięcia czy strona uiściła skutecznie wpis jest fakt zlecenia przez nią przelewu w banku lub wpłaty na poczcie, ewentualnie zlecenia dyspozycji przelewu internetowego, a nie okoliczność faktycznego zaksięgowania przez odbiorcę. Oczywistym jest bowiem, że uczestnik postępowania nie może ponosić ryzyka np. problemów technicznych po stronie banku, błędu poczty w realizacji zlecenia przelewu, czy awarii systemu komputerowego, które powodowałyby, że odbiorca nie otrzyma przekazanej mu kwoty.

Pełnomocnik wskazał sytuacje w jakich strona dokonująca zlecenia wpłaty na konto sądu nie może ponosić odpowiedzialności za to, że przelew środków nie został zrealizowany - błędy pracowników, awaria systemu, wskutek czego opłaty w rzeczywistości nie są księgowane przez odbiorców.

Pełnomocnik wskazuje, że prawdopodobnym powodem niezaksięgowania przez Sąd zleconego przez asystentkę przelewu było to, że asystentka uiściła go prawidłowo lecz nie został on zrealizowany z przyczyn niezależnych od niej, np. awarii systemu czy błędów pracownika Poczty lub banku.

Jedyną okolicznością z powodu której nie przyznano wiary twierdzeniom Skarżącej, że wpis został uiszczony prawidłowo i terminowo, tylko z nieznanych przyczyn nie został zaksięgowany, jest fakt nieposiadania potwierdzenia przelewu.

Wskazano, że w razie wątpliwości co do faktu i terminu uiszczenia opłaty, strona ma możliwość posłużenia się potwierdzeniem przelewu bankowego lub stemplem na odcinku druku pocztowego (mającym moc dokumentu urzędowego) w celu wykazania, iż opłata została wniesiona w konkretnej dacie.

Podkreślono, że brak posiadania potwierdzenia przelewu (bo je przypadkowo zniszczyła, dołączyła do innej przesyłki na poczcie, a nie pobrała duplikatu) powoduje dla strony niekorzystne skutki w postaci odrzucenia jej skargi jako nieopłaconej odmiennie niż wtedy kiedy posiadałaby stosowne potwierdzenia a przelew z ww. powodów nie został zaksięgowany przez sąd.

Takie podejście powoduje, jej zdaniem, że podmioty dochowujące tej samej staranności i dokonujące opłat w ten sam sposób są różnicowane przez sądy i to w kwestii najważniejszej, jaką jest rozpoznanie ich skargi, co jest nie do przyjęcia.

Pełnomocnik wskazał prawdopodobne przyczyny z powodu, których do pisma o uzupełnieniu wpisu nie dołączono potwierdzenia przelewu. Abstrahując od tego podnosi się, że dopełniono wszelkich czynności aby nadać bieg sprawie i skutecznie wszcząć postępowanie tj., skarga została wniesiona w terminie oraz opłacona 100 zł. Po wezwaniu przez Sąd do uzupełnienia wpisu w kwocie 100 zł, opłata została natychmiast uiszczona, co oznacza, że wpis został uzupełniony zgodnie z zarządzeniem Sądu, a skarga nadaje się do rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu ustalił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w komparycji oraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3157/17, którym odrzucono skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia, nieprawidłowo wskazał numer zaskarżonej decyzji poprzez oznaczenie jej nr [...], zamiast [...]. Omyłka ta nosi znamiona oczywistej omyłki pisarskiej, która podlega sprostowaniu na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tej regulacji sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, natomiast z treści § 2 tego artykułu wynika, że o sprostowaniu sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w pkt 1 sentencji.

Rozpatrując zażalenie NSA stwierdza, że zażalenie to nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.

Ustawodawca szczególnie potraktował w tym przypadku skargę. W przypadku nieopłacenia skargi Przewodniczący Wydziału wzywa zarządzeniem do jej opłacenia w oznaczonej wysokości, w terminie 7 dni od doręczenia zarządzenia, pod rygorem jej odrzucenia (art. 220 § 3 P.p.s.a.).

Oceniając zatem prawidłowość odrzucenia skargi przez Sąd na podstawie powyższej regulacji wystarczy wykazać czy wskazany w zarządzeniu Przewodniczącego wpis od skargi został uiszczony w terminie do tego przewidzianym i w wysokości tam określonej.

Sąd I instancji odrzucił skargę bowiem stwierdził, że skarżąca nie uzupełniła należnego wpisu od skargi w zakreślonym terminie. Potwierdzenie tego stanowiła adnotacja z dnia 6 lutego 2018 r. sporządzona w Oddziale Finansowo - Budżetowym Sądu, w której stwierdzono, że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych do dnia 20 stycznia 2018 r. nie zidentyfikowano wpłat do niniejszej sprawy.

Ustalenie to, zdaniem Sądu I instancji, stanowiło podstawę do odrzucenia skargi w oparciu o art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., czego konsekwencją było orzeczenie na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. o zwrocie całego uiszczonego wpisu.

Należy podzielić stanowisko skarżącej, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż datą uiszczenia wpisu sądowego za pomocą przelewu jest dzień złożenia dyspozycji, a nie dzień jego realizacji (zob. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt I FSK 1157/05). To stanowisko zostało potwierdzone w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1946/08, w którym NSA stwierdził, że przy uiszczaniu opłaty przelewem o zachowaniu terminu decyduje data złożenia przez stronę zlecenia w banku lub instytucji uprawnionej do przyjmowania zleceń dokonania przelewu, pod warunkiem, że w tej dacie, a przynajmniej przed upływam terminu do wniesienia opłaty, istniało pokrycie tej kwoty na rachunku strony. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt II GSK 104/07 [w:] orzeczenia.nsa.gov.pl, który uznał, że momentem mającym znaczenie dla oceny daty uiszczenia opłaty sądowej przelewem będzie moment złożenia dyspozycji przez stronę. W ww. postanowieniu NSA podkreślono również, że art. 219 § 2 P.p.s.a. w sposób jednoznaczny i czytelny przewiduje dwa sposoby uiszczania opłaty sądowej, tj. bezpośrednio gotówką w kasie właściwego sądu administracyjnego bądź na rachunek bankowy właściwego sądu. Brak jest w ustawie procesowej przepisów rozstrzygających, jaki dzień należy uznać za dzień uiszczenia opłaty sądowej w przypadku obrotu bezgotówkowego. Strona zatem nie może ponosić ujemnych skutków nienależytego wykonania zleconych zadań (np. polecenia wykonania przelewu) przez podmioty pośredniczące.

Sąd I instancji odrzucając skargę powinien zatem ustalić, że skarżąca nie złożyła w terminie do uzupełnienia wpisu dyspozycji przelewu na konto sądu (na poczcie czy też przelewem bankowym). Sama okoliczność niezaksięgowania wpłaty od skarżącej w systemie księgowym Sądu nie była wystarczająca do przyjęcia, że opłata nie została dokonana albowiem decydujące znaczenie ma ustalenie czy i kiedy strona zobowiązana dokonała zlecenia opłaty wpisu.

Zauważyć jednak należy, że Sąd I instancji dysponując pismem skarżącej z dnia 27 grudnia 2017 r., w którym stwierdza się, że niniejszym uzupełnia się wpis od skargi o brakującą kwotę 100 zł lecz nie dołączono do niego wbrew treści załącznika potwierdzenia przelewu na rachunek Sądu, zarządził aby strona wykazała, że uzupełniła należny wpis w należnym terminie. Poinformowano wówczas, że w dokumentach księgowych sądu nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy.

W odpowiedzi skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, wskazując okoliczności, które jej zdaniem miały uzasadniać brak jej winy w uchybieniu terminowi. Kwestia ta została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem NSA z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt II OZ 706/18, którym oddalono zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, którym oddalono wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi. Ustalono, że okoliczności wskazane we wniosku nie wykazały, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu.

Przesądzono tym samym, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu wystąpiło w okolicznościach, za które winę ponosi skarżąca.

Sąd I instancji będąc związany powyższym orzeczeniem musiał przyjąć, że termin do uzupełnia wpisu został uchybiony. Już sama ta okoliczność uzasadniała odrzucenie skargi, bowiem powoduje ona, że wpis nie został uiszczony we wskazanym terminie, a to powoduje, że nie została ona opłacona i podlega odrzuceniu stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia to, że Sąd I instancji ustalił brak wpisu na podstawie danych o braku zaksięgowania wpłaty w systemie księgowym sądu. Dane te potwierdziły jedynie, że wpis nie dotarł do sądu, co nie uzasadnia przyjęcia, że opłata nie została zlecona. Wadliwe jest więc uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Niemniej jednak wadliwość ta nie uzasadnia jego uchylenia bo rozstrzygnięcie tam zawarte odpowiada prawu.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu (termin ten nie został przywrócony). Nie przedstawiono także dokumentów ani okoliczności, które uprawdopodobniłyby to, że w przewidzianym do tego terminie skarżąca zleciła wpłatę wpisu na konto sądu. Potwierdzenie zlecenia przelewu na rachunek bankowy sądu w systemie bankowym czy też zlecenie wpłaty na poczcie nie zostało przedłożone. Skarżąca przywołuje jedynie okoliczności, które zmierzały do dokonania zlecenia opłaty jednak sam zamiar jej dokonania, podjęcie ukierunkowanych na to działań nie stanowi, że podjęty zamiar został zrealizowany. Nie ma innej możliwości ustalenia, że zlecenie wpłaty zostało dokonane jak przedłożenie stosownego potwierdzenia. Skarżąca, jak sama podkreśla, nie dysponuje dokumentem potwierdzającym zlecenie wpłaty na konto sądu (asystentka nie dysponuje nim, prawdopodobnie mógł zostać zagubiony, załączony do innego pisma). Wobec czego, twierdzenia zażalenia o tym, że wpis został zlecony w terminie a zatem przyjąć by należało, że wpis został dokonany, są niezasadne. Sąd nie może twierdzić, że wpłata została zlecona bez potwierdzenia dokonania przelewu w systemie bankowym lub według blankietu zlecenia przelewu na poczcie. W przedmiotowej sprawie nie wiadomo czy w ogóle takie zlecenie zostało dokonane.

Za wadliwe należało uznać uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji z racji przyjęcia, że o braku wpłaty decyduje brak zaksięgowania wpłaty w systemie księgowym tego Sądu jako odbiorcy. Jednak wada ta nie wpływa na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną (zażalenie - art. 197 § 2 P.p.s.a.), jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ta ostatnia sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy, wbrew temu co podnosi w zażaleniu skarżąca, w żaden sposób nie wynika, że w istocie nastąpiło zlecenie dokonania przelewu na konto Sądu poprzez system bankowy czy poprzez zlecenie dokonania przelewu na Poczcie. Nie wskazano też, że zlecenie takie miało miejsce a wystąpiły jakieś nieprzewidziane okoliczności w postaci awarii systemu bankowego lub błędu pracownika. Skoro tak, to podejmowanie szeregu okoliczności obliczonych na zlecenie dokonania wpłaty, jak w niniejszej sprawie, nie może świadczyć o tym, że wpłata została rzeczywiście zlecona. Samo pismo zawierające informację, że wpis został uiszczony nie dowodzi, że sytuacja taka nastąpiła. Właśnie dlatego tak istotne jest aby zobowiązany do wpłaty okazał, potwierdzenie zlecenia wpłaty, z którego wynikać będzie, że nastąpiło ono przed upływem terminu wyznaczonego do dokonania wpłaty. Czasami nawet to, nie jest wystarczające bowiem niekiedy powinno wykazać się, że w chwili dokonywania zlecenia na rachunku były środki pozwalające na realizację przelewu w pożądanej wysokości. W przedmiotowej sprawie nie było podstaw aby twierdzić, że opłata została dokonana w chwili jej zlecenia.

Stwierdzić należy, że skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia wpisu a nadto nie przedstawiła dokumentów, z których wynika, że zleciła dokonanie uzupełnienia wpisu w przewidzianym do tego terminie. Wobec tego rozstrzygnięcie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi i zwrocie wpisu było prawidłowe. Wadliwe uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia powołujące się na fakt niezidentyfikowania wpłaty w systemie księgowym sądu nie mogło uzasadniać uchylenia postanowienia o odrzucenia skargi.

Różnicowanie sytuacji prawnej osób posiadających potwierdzenie zlecenia dokonania wpłaty w stosunku do osób, które takiego potwierdzenia z różnych przyczyn nie posiadają, w obliczu odrzucenia skargi, jest uzasadnione bowiem Sąd nie ma innej możliwości ustalić momentu zlecenia dokonania wpłaty, która przesądza o ustaleniu czy wpłata została dokonana, jak tylko w oparciu o dokumenty przedstawione przez zobowiązany do wpłaty podmiot, zwłaszcza kiedy istnieją wątpliwości w tym zakresie z uwagi na to, że wpłata nie wpłynęła na konto sądu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.