Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 880/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonego stanowiska
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 147, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 19
journal: Dz.U. 2015 poz 1881
law: Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - tekst jedn.
article: Art. 40, art. 42, art. 91, art. 94, art. 101
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
article: Art. 5, art. 33, art. 34a, art. 39
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi M. K. i R. W. na stanowisko Rady Gminy Spytkowice z dnia 22 lutego 2017 r. nr 20/XXVII/17 w sprawie ustalenia wytycznych dotyczących organizacji placówek oświatowych prowadzonych przez Gminę Spytkowice I. stwierdza nieważność zaskarżonego stanowiska, II. zasądza od Wójta Gminy Spytkowice na rzecz skarżących kwotę 814 (osiemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rada Gminy Spytkowice w dniu 22 lutego 2017 r., działając w oparciu o § 28 ust. 4 Statutu Gminy nadanego Uchwałą Nr XXXIII/270/09 Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 listopada 2009 r. podjęła stanowisko nr 20/XXVII/17 w sprawie ustalenia wytycznych dotyczących organizacji placówek oświatowych prowadzonych przez Gminę Spytkowice.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga M. K. i R. W. na powyższe stanowisko, określone w skardze jako "uchwała".

Wskazanemu aktowi skarżący zarzucili istotne naruszenie prawa, polegające na naruszeniu w szczególności art. 5 ust. 7 pkt 1 i 3, art. 5c pkt 3, art. 34a ust. 1 i 2 pkt 3, art. 34b oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 września o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1643 ze zm.) oraz art. 19 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1881) i wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

Skarżący podnieśli, że z żadnych regulacji prawnych nie wynika delegacja dla Rady Gminy do wydawania aktów normatywnych, określających w sposób generalny "zasady organizacji roku szkolnego" czy też "zasady organizacji placówek oświatowych". Przepisy ustawy o systemie oświaty w szczegółowy i kompleksowy sposób regulują kwestie związane z kompetencjami dyrektorów szkół i placówek oświatowych oraz organów prowadzących, jak również organów sprawujących nad nimi nadzór pedagogiczny i organów stanowiących. Przepisy stanowią w szczególności, że szczegółową organizację wychowania, nauczania i opieki w danym roku szkolnym określa arkusz organizacji danej placówki opracowany przez dyrektora, który jest jedynie zatwierdzany przez organ prowadzący. Brak jest natomiast upoważnienia dla Rady Gminy do wydawania wytycznych. Zaskarżone stanowisko wkracza zatem w sposób niedopuszczalny i pozbawiony podstawy prawnej w zakres kompetencji i odpowiedzialności innych podmiotów, wpływając na treść aktów wewnętrznych dotyczących organizacji podległych placówek. Skarżący zarzucili, że żaden przepis nie upoważnia Rady Gminy do wydawania stanowisk/uchwał, określających w sposób generalny "zasady organizacji roku szkolnego" (opracowania arkuszy organizacji) wszystkich placówek, a podstawą prawną takiego aktu powinno być wyraźne upoważnienie ustawowe. Skarżący zarzucili, że powyższe działanie Rady Gminy Spytkowice stanowi przekroczenie uprawnień oraz istotne naruszenie zasady wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Skarżący wskazali także, iż kwestionowane stanowisko zawiera unormowania w istotny sposób naruszające prawo. W szczególności dotyczy to § 3 stanowiska, w którym zostały określone zasady tworzenia oddziałów w szkołach i placówkach i ustalona została minimalna liczebność samodzielnie funkcjonujących oddziałów. Powyższe uregulowania wkraczają bowiem w kompetencje poszczególnych dyrektorów placówek. Także regulacja zawarta w § 2 stanowiska, określająca zasady zatrudniania nauczycieli, została wydana bez upoważnienia ustawowego, zobowiązuje w sposób bezprawny dyrektorów placówek oświatowych do określonego postępowania, ograniczając ich kompetencje.

Skarżący zarzucili także, iż materia uregulowana zaskarżonym aktem dotyczy w części sytuacji prawnej nauczycieli, zatem projekt aktu powinien podlegać opiniowaniu właściwych organizacji związkowych, zgodnie z dyspozycją art. 19 ustawy o związkach zawodowych.

Skarżący podnieśli, iż ich interes prawny w zaskarżeniu stanowiska Rady Gminy Spytkowice wynika stąd, iż są oni rodzicami dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Miejscu. W piśmie procesowym z dnia 16 października 2017 r. skarżący podnieśli, iż zaskarżona uchwała zawiera postanowienia dotyczące organizacji pracy szkoły i oddziałuje na dzieci skarżących bezpośrednio, gdyż na jej podstawie mogą nie zostać utworzone odpowiednie oddziały w szkole, co spowoduje, że uczniowie będą musieli spełniać obowiązek szkolny w innych placówkach.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Spytkowice wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie skargi, podnosząc, iż domniemana Uchwała Nr 20/XXVII/17 Rady Gminy Spytkowice z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie: ustalenia wytycznych dotyczących organizacji placówek oświatowych prowadzonych przez Gminę Spytkowice nie widnieje w Rejestrze Uchwał Rady Gminy w kadencji 2014-2018 w formie odrębnego dokumentu, a zapis § 28 ust. 4 Statutu Gminy nadanego Uchwałą Nr XXXIII/270/09 Rady Gminy Spytkowice z dnia 30 listopada 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Mał. Nr 798 poz. 6354) upoważnia Radę do przyjmowania oprócz uchwał innych odrębnych dokumentów, w tym stanowisk.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA z 5 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1799/07; z 9 kwietnia 2008, sygn. akt II GSK 22/08; z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie akt zatytułowany jako "stanowisko" Nr 20/XXVII/17 Rady Gminy Spytkowice z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie ustalenia wytycznych dotyczących organizacji placówek oświatowych prowadzonych przez Gminę Spytkowice.

Należy podnieść, że § 28 ust. 4 Statutu Gminy Spytkowice, powołany jako podstawa prawna zaskarżonego aktu stanowi, iż uchwały Rady, a także deklaracje, opinie, stanowiska, oświadczenia i apele są sporządzane w formie odrębnych dokumentów. Przepis ów, mający charakter "techniczny", nie może stanowić jedynej i samoistnej podstawy wydania aktu normatywnego, w wyniku którego na wskazane w nim podmioty zostaną nałożone obowiązki. Należy również podnieść, że sama nazwa aktu nie przesądza o jego charakterze. Zaskarżony akt, określony jako "stanowisko", co może sugerować jego niewiążący charakter, jest w istocie aktem normatywnym wiążącym jego adresatów. Świadczą o tym użyte w "stanowisku" sformułowania, a przede wszystkim sformułowanie użyte w § 1 ust. 1, zgodnie z którym "Szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym określa arkusz organizacyjny szkoły i przedszkola opracowany przez dyrektora szkoły zgodnie z przepisami prawa oraz zasadami zawartymi w niniejszym dokumencie". Zaskarżony akt nakłada zatem na dyrektorów szkół i przedszkoli obowiązek opracowania arkuszy organizacyjnych szkół i przedszkoli w sposób zgodny z "zasadami" w nim zawartymi. Kolejne postanowienia zaskarżonego aktu w sposób autorytatywny określają zasady opracowywania powyższych arkuszy, w szczególności regulując w sposób bezwzględnie wiążący kwestie liczebności oddziałów szkolnych. Zaskarżone "stanowisko" nie jest zatem jedynie aktem stosowania prawa, pozbawionym cech normatywności. W nauce prawa administracyjnego przyjmuje się, że akty stosowania prawa zawierają wskazania interpretacyjne dotyczące norm już obowiązujących. Ich rola sprowadza się do ustalenia sposobu stosowania tych norm. Natomiast akty normatywne tworzą nowe normy prawne. Są to akty formułujące reguły postępowania ujęte w postaci norm o abstrakcyjnym i generalnym charakterze. Nie budzi wątpliwości, że zaskarżony akt takie właśnie reguły w odniesieniu do jego adresatów ustanawia, ma zatem charakter normatywny. Choć w tytule zaskarżonego aktu użyto sformułowania "wytyczne", określa on w istocie obowiązki dyrektorów szkół w sposób władczy, nie będąc jedynie wskazówką określającą sposób działania. Z brzmienia poszczególnych jednostek redakcyjnych zaskarżonego aktu wynika, że zostały w nim w sposób władczy i kategoryczny ustalone zasady sporządzania arkuszy organizacyjnych. W treści zaskarżonego aktu użyte zostały bowiem takie sformułowania jak: "ustala się", "dokonuje się", "nie tworzy się", "nie stosujemy", "zatrudnienie (...) może nastąpić wyłącznie". Zaskarżony akt określa zatem w sposób władczy obowiązki jego adresatów.

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że zaskarżony akt jest w istocie uchwałą Rady Gminy Spytkowice i jako taki podlega zaskarżeniu w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.g."). Zaskarżona uchwała stanowi przy tym akt prawa miejscowego, gdyż zawiera normy o charakterze ogólnym, jest w istocie skierowana do szerokiego kręgu podmiotów i ma bezpośredni wpływ nie tylko na sytuację prawną placówek oświatowych, lecz także na prawa i obowiązki uczniów i ich rodziców lub opiekunów prawnych, zainteresowanych miejscem i sposobem realizowania obowiązku szkolnego (por. wyrok NSA z 19.01.2012 r., I OSK 2087/11). Powyższy charakter uchwały jest równoznaczny z obowiązkiem jej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 296). Wymogu tego Rada Gminy Spytkowice nie dopełniła. Co więcej, uchwała, zatytułowana jako "stanowisko" nie znalazła się nawet w Rejestrze Uchwał Rady Gminy. Skoro uchwała zawiera przepisy powszechnie obowiązujące, winna być, jako akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 42 u.s.g., ogłoszona na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłoszeniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Jest to warunek konieczny do jej wejścia w życie. Brak wykonania obowiązku prawidłowej publikacji aktu normatywnego jest równoznaczny z istotnym naruszeniem prawa, akt taki nie może bowiem wiązać adresatów utworzonymi w nim normami prawnymi i nie odnosi skutku prawnego.

Przede wszystkim organ podjął zaskarżoną uchwałę w sposób niezgodny z procedurą. Należy podnieść, że zaskarżona uchwała jest pozbawiona uzasadnienia. Organ w odpowiedzi na skargę podał, że uzasadnienie zostało podane ustnie na sesji Rady Gminy. Zdaniem Sądu powyższe jest niewystarczające, tym bardziej że z protokołu posiedzenia Rady Gminy nie wynikają motywy podjęcia zaskarżonej uchwały. Powyższe narusza zasadę wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którą organy władzy publicznej muszą działać tak, aby budować zaufanie do władzy publicznej. Brak uzasadnienia uchwały uniemożliwia dokonanie kontroli przez sąd.

Uchwała nie została także zaopiniowana stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1881), zgodnie z którym organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240) ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Niewątpliwie część regulacji zawartych w zaskarżonym akcie dotyczy sytuacji prawnej nauczycieli (§ 2 zaskarżonego aktu), zatem opinia powyższa była konieczna.

W niniejszej sprawie doszło jednak jeszcze do dalszych istotnych naruszeń prawa. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 40 u.s.g. gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy na podstawie upoważnień ustawowych. Zdaniem Sądu takiego upoważnienia ustawowego do wydania zaskarżonej uchwały brak, o czym będzie mowa niżej.

Na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem , podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego – w sprawach tych odpowiednio stosuje się art. 94 u.s.g. – ust. 4 art. 101 u.s.g.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że po stronie skarżących istnieje interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Skarżący są rodzicami dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Miejscu. Uchwała określająca organizację placówek oświatowych prowadzonych przez Gminę Spytkowice w sposób bezpośredni oddziałuje na sytuację prawną dzieci, na których spoczywa obowiązek szkolny, a tym samym ich przedstawicieli ustawowych – rodziców. Rodzice dzieci uczęszczających do szkoły mają interes prawny w tym, aby akty normatywne dotyczące organizacji placówki były uchwalane prawidłowo, w trybie określonym ustawowo (por. wyrok NSA z 18 marca 2014 r., I OSK 3045/13). Rodzicom niewątpliwie przysługuje prawo do opieki i troski nad wykształceniem ich dzieci, wynikające w szczególności z art. 70 ust. 3, art. 48 ust. 1 i art. 53 ust. 3 Konstytucji RP. Uprawnienie to jest wzmacniane przysługującym rodzicom prawem refleksowym od samego prawa ich dziecka do nauki (art. 70 ust. 1 Konstytucji RP). Zdaniem Sądu powyższe regulacje przesądzają o istnieniu po stronie skarżących interesu prawnego, o jakim mowa w art. 101 u.s.g. W powyższym przepisie chodzi bowiem o takie naruszenie subiektywnie pojmowanego przez skarżącego jego interesu, które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących (por. wyrok NSA z 9 czerwca 1995 r., IV SA 346/93, ONSA 1996, nr 3, poz. 125).

Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998/3/79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05, LEX nr 192932). Brak upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego stanowi niewątpliwie istotne naruszenie prawa i uzasadnia stwierdzenie nieważności zakwestionowanej skargą uchwały, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 94 ust. 1 u.s.g.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona uchwała określa obowiązki jej adresatów – dyrektorów szkół i przedszkoli w zakresie sporządzania arkuszy organizacyjnych. Z przepisów obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej uchwały ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2016, poz. 1943 ze zm.) nie wynika, aby rada gminy była upoważniona do wskazywania sposobu wypełniania arkuszy organizacyjnych oraz ujednolicania informacji dla poszczególnych dyrektorów placówek oświatowych. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 7 tej ustawy organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:

1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;

3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;

4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r. poz. 1047), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;

5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;

6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki.

Stosownie do treści art. 34a ust. 1 ustawy o systemie oświaty, organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów.

W zakresie wymienionym w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności:

1) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem;

2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów;

3) przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki (art. 34a ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 34a ust. 3 ustawy o systemie oświaty do wykonywania nadzoru, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 33 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4-6. Natomiast zgodnie z art. 34b ustawy - organ prowadzący szkołę lub placówkę, a w zakresie działalności dydaktyczno-wychowawczej i opiekuńczej również organ sprawujący nadzór pedagogiczny, mogą ingerować w działalność szkoły lub placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie. Wyżej wskazane kompetencje wykonuje odpowiednio: wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta, marszałek województwa.

Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego aktu, Rada Gminy nie miała kompetencji i nie mogła w drodze "Stanowiska" decydować o ustaleniu "wytycznych" dotyczących organizacji placówek oświatowych prowadzonych przez Gminę Spytkowice, które będą stanowić podstawę przy opracowaniu arkuszy organizacyjnych.

W ocenie sądu, zaskarżony akt narusza art. 39 ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z ust. 1 tego przepisu dyrektor szkoły lub placówki w szczególności:

1) kieruje działalnością szkoły lub placówki oraz reprezentuje ją na zewnątrz;

2) sprawuje nadzór pedagogiczny, z zastrzeżeniem art. 36 ust. 2.

Stosownie do treści art. 39 ust. 3 ustawy o systemie oświaty, to dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami. Dyrektor w szczególności decyduje w sprawach:

1) zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki;

2) przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym pracownikom szkoły lub placówki;

3) występowania z wnioskami, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, w sprawach odznaczeń, nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły lub placówki.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że kompetencje dyrektora szkoły w zakresie zatrudniania pracowników są wyłączne i wszelka ingerencja organu prowadzącego szkołę jest w tej dziedzinie niedopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., I OSK 1528/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2009 r., IV SA/Wr 596/08).

Natomiast obowiązek sporządzania arkuszy organizacyjnych nałożony został na dyrektorów szkół rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. nr 61, poz. 624 ze zm.), wydanym na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Ramowy statut publicznej szkoły podstawowej określony został w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Przepis § 10 ust. 1 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia stanowi, że szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym określa arkusz organizacji szkoły opracowany przez dyrektora szkoły, z uwzględnieniem szkolnego planu nauczania, o którym mowa w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania. W szkole, która liczy co najmniej 12 oddziałów, tworzy się stanowisko wicedyrektora (§ 12 ust. 1 załącznika nr 2).

Organizację nauczania w szkołach publicznych regulowały w dacie wydania zaskarżonego aktu przepisy ustawy o systemie oświaty oraz wydane na jej podstawie przepisy rozporządzeń wykonawczych: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 204 ze zm.) i powołanego już wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. Żaden z powołanych przepisów nie przewiduje kierowania się wytycznymi ustalonymi przez organ gminy przy tworzeniu arkusza organizacyjnego.

Ustalanie wiążących wytycznych w zakresie organizacji pracy szkół i placówek oświatowych poprzez określenie sposobu sporządzania arkuszy organizacyjnych wkracza w zakres ustawowych zadań realizowanych przez kierujących nimi dyrektorów.

Naruszeniem prawa jest zatem nałożenie na dyrektorów szkół i przedszkoli obowiązku kierowania się wytycznymi Rady Gminy Spytkowice z dnia 22 lutego 2017 roku. Stąd też uprawnionym jest wniosek, że przy wydawaniu powyższych wytycznych Rada Gminy Spytkowice naruszyła wyznaczone przepisami prawa kompetencje, tym samym wkroczyła w kompetencje wyraźnie zastrzeżone dla dyrektorów placówek oświatowych.

Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na akt organu samorządu terytorialnego następuje w wyroku stwierdzającym nieważność aktu w całości lub w części. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g, który stanowi, że nieważna jest uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego sprzeczna z prawem. Dokonując zatem kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały w takim aspekcie, o jakim mowa wyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni podzielił pogląd skarżących, że zaskarżona uchwała podjęta została z istotnym naruszeniem prawa.

Należy również podnieść, iż zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 3/12, publ. w ONSAiWSA z 2013 r., nr 2, poz. 21, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawach skarg, których przedmiotem jest uchwała rady gminy, zdolność procesową ma wójt (burmistrz, prezydent miasta) chyba, że w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, których nieuwzględnienie mogłoby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej. W niniejszej sprawie odpowiedź na skargę wniósł zarówno Wójt Gminy Spytkowice, jak i Rada Gminy.

Zarzuty skargi okazały się zatem uzasadnione. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 i art. 101 u.s.g. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, jako naruszającej powołane wyżej przepisy.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, w oparciu o art. 200 p.p.s.a.