Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 945/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie uposażenia; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] października 2009r. Nr [...], II. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/E.Brychcy /-/B.Drzazga /-/D.Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. decyzją z dnia [...] października 2009r. na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008r., Nr 141, poz. 892) oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. Nr 66, poz. 613 ze zm.) odmówił mł. chor. szt. rez. S. B. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci żądanych odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu potrącenia z uposażenia.

W uzasadnieniu decyzji Wojskowy Komendant Uzupełnień wskazał, że Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji wydał rozkaz zwalniający go z zawodowej służby wojskowej i przenoszący go do rezerwy. Dnia [...] listopada 2006r. Dowódca Wojsk Lądowych w decyzji nr [...]stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW o zwolnieniu ze służby wojskowej. Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej, została przyjęta na ewidencję i zaopatrzenie. Od dnia zwolnienia do dnia przywrócenie do zawodowej służby wojskowej przyznano stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Po wypłacie tych należności w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej potrącono stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki.

W oparciu o pismo Departamentu Kadr MON Nr [...] z dnia 22 stycznia 2007r. w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, zobowiązano organy wojskowe do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą wojskową, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że są to świadczenia nienależne bowiem podstawa tego świadczenia odpadła (stwierdzono nieważność decyzji). W kwestii odsetek zważono, że art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że tylko w razie zwłoki (warunkowanej winą zgodnie z art. 476 kc) w wypłacie uposażania żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne.

Nadto nie sposób przypisać winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażania. Wprawdzie decyzja o nieważności wywiera skutki ex tunc to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających z niej świadczeń została spełniona bez zwłoki (wypłacono zwaloryzowane świadczenia). Nadto w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, ale w tym okresie otrzymywała od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej: dwunastomiesięczne uposażanie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Do chwili przywrócenia do służby wojskowej od resortu strona otrzymywała emeryturę wynoszącą 50-75 % uposażania. Zatem ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego strona domaga się odsetek, co miesiąc wypłacał pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu okazały się być świadczeniem nienależnym. Po przywróceniu do służby odmówił on zwrotu świadczenia emerytalnego i innych należnych świadczeń. Stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Zdaniem organu wojskowego dopiero w chwili kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczyć od tego właśnie momentu, ale nie wstecz.

S. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, zwłaszcza 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez dokonanie bezprawnego potrącenia z należnego uposażenia w związku z przywróceniem do służby, naruszenie art. 75 ust. 3 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez uznanie, że żądanie odsetek od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia jest bezzasadne, naruszenie art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez uznanie, że można żądać zwrotu uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 ustawy, pobranych przez żołnierza, przysługujących mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty oraz zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 §1 kpa oraz art. 80 kpa.

Odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wypłatę całości uposażenia, przysługującego za lata 2005, 2006 w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia 18 maja 2007r. oraz wypłaty odsetek ustawowych począwszy od dnia ich wymagalności od wypłaconych ze zwłoką w 2007r. uposażenia i innych należności finansowych:

- uposażenia począwszy od 1 października 2005r. do dnia 8 stycznia 2007r.

- gratyfikacji urlopowej za 2006r.,

- przejazdu raz w roku do dowolnie obranej miejscowości w kraju za 2006,

- dodatkowego uposażania rocznego za lata 2005 i 2006.

Dnia [...] listopada 2009r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. decyzją nr [...], na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008r., Nr 141, poz. 892) oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. Nr 66, poz. 613 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K .

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w uzasadnieniu swojej decyzji potworzył argumentację Wojskowego Komendanta Uzupełnień i nie znalazł podstawy do zmiany decyzji. Wskazał, że prawo żołnierza do uposażania powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby nie uprawnia żołnierza do uposażania za czas przypadający pomiędzy datą zwolnienia a datą rozpoczęcia ponownego pełnienia służby. Nie miała bowiem miejsca kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz jej nie pełnił. Zaprzestał on pełnienia służby wojskowej i korzystał z praw socjalnych oraz ubezpieczeniowych dla żołnierzy zwolnionych ze służby, do czego uzyskał tytuł na podstawie ostatecznych i wykonalnych decyzji: 1) Ministra – zwalniającej ze służby oraz 2) wojskowego organu emerytalnego – przyznającego roczne uposażanie dla zwolnionych żołnierzy, odprawę wraz z dodatkami, a następnie emeryturę wojskową. Skutku polegającego na niespełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekającego częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Stąd stronę należy traktować jako pozostającą w spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako faktycznie pełniącego wówczas czynną służbę wojskową. Dalszym uzasadnieniem takiego stanowiska jest to, że względem żołnierza nastąpiło szereg skutków prawnych wynikających z nakazu traktowania go jako pozostającego w stosunku służbowym. W szczególności okres pozostawania w służbie, w którym nie pełnił on służby z powodu niezgodnego z prawem zwolnienia, dodatkowo zaliczono mu do stażu służby uprawniającego do wojskowej emerytury.

Nadto wskazano, że dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu służby wojskowej i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć by doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia.

Reasumując stwierdzono, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał status przeniesionego do rezerwy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wniósł S. B. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojskowego Komendy Uzupełnień. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na nie wypłaceniu uposażenia w pełnej wysokości, art. 103 ustawy pragmatycznej w zw. z art. 87 i nast. kodeksu pracy poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że można z należnego uposażania dokonać potrąceń bez tytułu prawnego, art. 77 ustawy pragmatycznej poprzez jego niezastosowanie, będące konsekwencją błędnego uznania, że obowiązuje zwrot świadczeń wypłaconych w związku ze zwolnieniem w 2005r. oraz naruszenie art. 75 ust. 3 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy pragmatycznej poprzez nieuzasadnione uznanie, że żądanie odsetek od nieterminowej wypłaty uposażania i innych należności jest bezzasadne, podczas gdy prawo do wypłaty uposażania i innych należności zostało uznane przez organ i wypłacone ze zwłoką. Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 410 Kodeksu cywilnego poprzez zastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie nie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym oraz nie dostrzeżenie, że zastosowanie tego przepisu w postępowaniu administracyjnym jest wyłączone z uwagi na istnienie w pragmatyce służbowej przepisu szczególnego tj. art. 77 ustawy o służbie wojskowej oraz zarzucono naruszenie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej w zw. z art. 156 §1 pkt 2 kpa polegające na uznaniu, że w skutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie przywrócono stanu poprzedniego, w którym miał on w okresie od 1 października 2005r. do 8 stycznia 2007r. prawo do wypłaty uposażania w terminie do 1 każdego miesiąca, a tym samym że wypłacenie uposażenia w dniu 18 maja 2007r. w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych.

Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6 kpa, art. 7 kpa i 77 kpa oraz art. 9 kpa i 11 kpa.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 15 marca 2010r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i dodatkowo uzupełnił ją o dodatkową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w postępowaniu administracyjnym dopuszczono się naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.

W kwestii drogi sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, iż w sprawach odsetek od uposażeń żołnierzy zawodowych podstawowe znaczenie ma orzecznictwo Sądu Najwyższego w szczególności pogląd wyrażony w Uchwale Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007r. (sygn. akt III CZP 106/07, Lex 319935, Biul. SN 2007/11/10), w której orzeczono, iż roszczenia żołnierzy o wypłatę odsetek ustawowych należnych na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, a od lipca 2004r. na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z art. 13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.s.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W myśl art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do interpretacji i zastosowania obowiązujących przepisów w związku z koniecznością ustalenia dwóch kwestii: prawa skarżącego do odsetek od uposażenia oraz kompetencji do potrącenia świadczenia emerytalnego.

Tytułem wprowadzenia do skomplikowanej materii prawnej w powyższym zakresie należy podnieść, iż zagadnienia pozostające w związku z kwestiami spornymi w niniejszej sprawie unormowane są odrębnymi ustawami. Zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych oraz odsetek od tych należności przez żołnierzy zawodowych normuje ustawa z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008r. nr 141 poz. 892). Natomiast prawo do emerytury wojskowej jest uregulowane w ustawie z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004r., Nr 8, poz. 66). Warto też wskazać, że stany faktyczne podobne do niniejszego, w związku z decyzjami Wojskowego Biura Emerytalnego, dotyczącymi zwrotu wypłaconej emerytury wojskowej, po stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, były przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego: w uchwale w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 września 2008r. sygn. (III UZP 1/08 - Biuletyn SN 2008/9/17) oraz w wyroku SN z dnia 11 października 2007r. (III UK 53/07, OSNP 2008/23-24/359). W ostatnio wymienionym wyroku Sąd Najwyższy wskazuje na sytuację "podwójnego" pobierania świadczeń, tj. emerytury wojskowej oraz uposażenia, przyznanego wstecz, zaznaczając, iż to Wojskowe Biuro Emerytalne przyjęło praktykę "pełnej reaktywacji" statusu żołnierza zawodowego w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, "jednak bez wyjaśnienia, czy praktyka ta w obowiązującym stanie prawnym znajduje uzasadnienie i jakie." Należy dodać, iż tej kwestii, jako wykraczającej poza przedmiot spornej sprawy, Sąd Najwyższy merytorycznie nie rozważał. W odniesieniu do niniejszej sprawy skład orzekający zauważa, iż to nie "reaktywacja", w tym jej podstawy prawne, są przedmiotem sporu. W niniejszej sprawie "reaktywacja" ta jest faktem prawnym, a sporne są decyzje będące jej chronologicznym następstwem, a dotyczące uprawnienia żołnierza do odsetek od nie wypłacanych terminowo należności. Sąd Najwyższy w powyższym wyroku wyraził też poglądy prawne w innych kwestiach, które znajdują odniesienie także do stanu niniejszej sprawy; będą one przytoczone w rozważaniach dotyczących potrąceń. Warto dodać, iż celowo użyto pojęcia: "chronologiczne następstwo", by podkreślić, iż nie występuje tu stosunek zależności między decyzją nieważnościową i zaskarżoną decyzją.

Przechodząc do oceny legalności obu zaskarżonych decyzji rozstrzygających żądanie w przedmiocie odsetek, należy stwierdzić, iż podstawę materialnoprawną rozstrzygania stanowi art. 75 ust. 3 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz.U. z 2008 nr 141 poz. 892). Powołany przepis stanowi, że "w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne". W postępowaniu administracyjnym powołuje się na wymienioną w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przesłankę zwłoki, podkreślając, iż ustawodawca odróżnia od pojęcia zwłoki pojęcie opóźnienia. W obu decyzjach wskazuje się, że w działaniach organów, po wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o zwolnieniu nie było zwłoki (zawinionego działania) w wypłacie należnych świadczeń. A zatem, odsetki nie należą się. Z kolei skarżący powołuje się na skutek ex tunc decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego.

Co do zasady, Sąd podziela pogląd prezentowany przez skarżącego. Brak bowiem podstaw, by twierdzić, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych używa pojęcia "zwłoka" w rozumieniu Kodeksu cywilnego, zwłaszcza, że nie posługuje się pojęciem "opóźnienia". Nawet gdyby przyjąć interpretację na jaką powołuje się w postępowaniu administracyjnym, to nie bez znaczenia dla oceny działania organów w niniejszej sprawie pozostaje to, że działania te stanowią chronologiczne następstwo podjętej decyzji nieważnościowej. Należy podkreślić, że stwierdzając nieważność decyzji o zwolnieniu ze służby, organ administracyjny autorytatywnie wskazuje na ciężką, kwalifikowaną wadliwość decyzji o zwolnieniu, a nie - zwykłą (trudno w tej sytuacji szukać podstaw do "uwolnienia" się od winy).

Cechą decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o zwolnieniu jest to, iż obarcza ona wadą tę ostatnią decyzję od daty jej wydania, czyli ze skutkiem ex tunc (wstecz). Wiąże się to ze specyficzną cechą decyzji stwierdzającej nieważność innego aktu; mianowicie, co do zasady, decyzje takie mają charakter aktów deklaratoryjnych. Natomiast decyzji "nieważnościowej" przypisano cechę kształtującą, co zdaniem Sądu, nie jest trafne (patrz na temat m.in. klasyfikacji decyzji i ich skutków J. Zimmermann, Prawo Administracyjne, Zakamycze 2005, s. 348-349). Decyzja "nieważnościowa" potwierdziła, że prawo odmawia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego tych skutków, jakie wywołałaby, gdyby była aktem ważnym. Decyzja administracyjna jest skuteczna prawnie, a więc posiada normatywną zdolność do wywoływania skutków prawnych, tylko w takim zakresie, w jakim przysługuje jej moc wiążąca (obowiązująca). Powyższy pogląd wpływa na interpretację art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z regulacjami dotyczącymi wypłaty uposażenia i dodatków do uposażenia, zawartymi w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W nawiązaniu do powyższego, Sąd nie podziela poglądu zaprezentowanego w postępowaniu administracyjnym, że "prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby (...),skoro więc żołnierz po przywróceniu do służby faktycznie jej nie pełnił to uposażenie się nie należy". Stan bycia w służbie i pełnienie tej służby to dwie różne kategorie: pierwsza - wskazuje na status prawny żołnierza, druga - na stan faktyczny polegający na niewykonywaniu obowiązków służbowych. W niniejszej sprawie istotny jest ten pierwszy aspekt. Odrębną kwestią są konsekwencje niewykonywania obowiązków. Stwierdzenie nieważności decyzji, której następstwem było ustanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne ze stanem pozostawania przez niego - po dacie zwolnienia ze służby - dalej w służbie. Tak zresztą przyjęto w niniejszej sprawie, uznając prawo skarżącego do wypłaty uposażenia przez cały czas zwolnienia. Aktualne stało się tym samym prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu w dniu zwolnienia.

Dla ustalenia, czy nastąpiła zwłoka w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zasadnicze znaczenie ma data wymagalności tego świadczenia. Ponieważ, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, skarżącemu od daty zwolnienia , tj. 30 września 2003 r. przysługiwały wszelkie należności wynikające z pełnienia zawodowej służby wojskowej, tym samym, w ocenie Sądu, uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne już w październiku 2003r. (w dniach wynikających z art. 81 ustawy o służbie wojskowej). W konsekwencji wadliwe jest stanowisko Szefa Sztabu Wojskowego, jak i Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień, że w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, brak było podstaw do wypłacenia skarżącemu, obok uposażenia wraz z dodatkami, odsetek od tych należności wobec nie pełnienia przez niego w tym czasie służby, a tym samym - braku wymagalności wskazanych należności.

W nawiązaniu do powyższego uwzględnić należy treść art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei w myśl ust. 2 wymienionego artykułu stanowi, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustawy ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73 ustawy. Analiza treści art. 81 ustawy w kontekście unormowania art. 75 ust. 3 ustawy - w odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy - każe uznać, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce w rozumieniu tego ostatnio wymienionego przepisu.

Odnośnie kwoty potrąconej skarżącemu przy wypłacie zaległych należności z tytułu uposażenia, podnieść należy, że w postępowaniu administracyjnym nie powołano się na żadne przepisy (nie wymieniono nawet art. 103 ustawy o służbie wojskowej) umożliwiające potrącenie. Działanie organów bez podstawy prawnej narusza konstytucyjną zasadę praworządności i nie zasługuje na ochronę.

Odnośnie kwestii proceduralnych w przedmiotowej sprawie, poza podniesionymi wyżej, Sąd stwierdził szereg uchybień w zebraniu i ocenie dowodów oraz dokonaniu ustaleń stanu faktycznego.

Istotna jest zwłaszcza sądowa ocena postępowania Szefa Sztabu Wojskowego w jego całokształcie, gdyż zgodnie z zasadą dwuinstancyjnego postępowania, obowiązany jest ponownie rozpatrzeć i rozstrzygnąć przedmiotową sprawę. Obowiązują w tym zakresie zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zawarte w artykułach: 7 kpa (zasada ogólna kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa; prawdy obiektywnej; uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), 8 kpa (zasada ogólna pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli), 10 kpa (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu), 11 kpa (zasada przekonywania), a także 107 par. 3 kpa, normującego składniki struktury decyzji administracyjnej oraz treść uzasadnienia, zwłaszcza w nawiązaniu do art. 7, 8 i 11 oraz 107 par. 3 kpa.

W niniejszej sprawie Szef Sztabu Wojskowego, mimo zarzutów podniesionych w odwołaniu, nie podjął próby dokonania wyjaśnień w tym zakresie, powielając w uzasadnieniu swojej decyzji te same ustalenia, co Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień. Fakt, iż uzasadnienie decyzji II instancji jest powtórzeniem uzasadnienia decyzji I instancji, potwierdza ocenę, iż naruszono wymienione zasady ogólne kpa oraz nie sprostano wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. W przedmiotowej sprawie w postępowaniu administracyjnym nie zadano sobie trudu, by wszystkie dane podać adekwatnie do rzeczywistego stanu faktycznego, czym naruszono zasadę wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Nadto, obie instancje w rubrum decyzji nie wskazały istotnych dla rozpoznania sprawy przepisów prawa materialnego, a w uzasadnieniu jedynie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej.

Biorąc pod uwagę powyższe naruszenia, tak prawa materialnego, jak i prawa procesowego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę w postępowaniu administracyjnym należy rozpatrzyć wniosek skarżącego z uwzględnieniem obowiązujących przepisów oraz - zgodnie z art. 153 p.p.s.a.- wskazań i ocen zawartych w niniejszym wyroku.

Końcowo, Sąd Administracyjny wyjaśnia swoje stanowisko w kwestii granic rozstrzygania niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. W granicach tych nie mieści się decyzja stwierdzająca nieważność decyzji w sprawie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego, jak i decyzja w sprawie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego. Sąd przyjmuje pogląd zgodnie z którym "(...) ustawodawca, mówiąc o rozstrzyganiu przez sąd w granicach sprawy, używa pojęcia "sprawa" w rozumieniu sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność. (...) Zaskarżenie decyzji oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego - niejako za jej pośrednictwem - staje się ta sama sprawa, która została decyzją rozstrzygnięta." (patrz T.Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze 2005, s. 426 i 427). Ponieważ pojęcie sprawy, jakim posługuje się art. 134 i 135 p.p.s.a., jest pojęciem niedookreślonym, prawodawca go nie zdefiniował, to jego zakres wymaga ustalenia na potrzeby każdego indywidualnego przypadku (patrz wyrok NSA z 16 listopada 2005r., FSK 2261/04). W niniejszej sprawie, pomocnym w ustaleniu "granic sprawy" w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. może być uchwała składu siedmiu Sędziów NSA z 10 kwietnia 2006r. (I OPS 3/06). Chodzi o rozróżnianie odmiennych kategorialnie instytucji: "To, że w decyzji o wyznaczeniu lub przeniesieniu na stanowisko służbowe określa się dla tego stanowiska grupę uposażenia, nie oznacza, że określenie grupy uposażenia jest tym samym co wyznaczenie stanowiska (przeniesienie na stanowisko)." Podzielając powyższy pogląd i uznając jego odniesienia do wiodących instytucji prawnych w niniejszej sprawie, Sąd nie dostrzega tożsamości istoty stosunku administracyjnoprawnego w sprawie dotyczącej uposażenia żołnierza, rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją i w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, orzeczonej decyzją, będącą przedmiotem weryfikacji w postaci decyzji nieważnościowej.

Rozstrzygniecie zawarte w punkcie II i III wyroku znajduje uzasadnienie w treści przepisu art. 200 p.p.s.a. i 152 p.p.s.a.

/-/ E.Brychcy /-/ B.Drzazga /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak

MK