Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1955/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego na wprowadzenie do środowiska substancji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej "P." Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Minister Środowiska po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia F. z siedzibą w S. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., w sprawie udzielenia spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "P." z siedzibą w P. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do hodowli świń – ferma odchowu świń o masie ciała powyżej 30 kg na 10.000 sztuk w miejscowości G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Środowiska przedstawił następujący stan sprawy.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "P." z siedzibą w P. wystąpiła do Wojewody [...] pismem z dnia 26 kwietnia 2004 r. o udzielenie pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii z instalacji do przemysłowej produkcji trzody chlewnej w fermie zlokalizowanej w miejscowości G.

Po przeprowadzeniu postępowania Wojewoda, decyzją z dnia [...] marca 2004 r., odmówił udzielenia Spółce pozwolenia zintegrowanego stwierdzając, iż przedmiotowe instalacje nie spełniają wymagań wynikających z najlepszej dostępnej techniki. Od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie. Postępowanie odwoławcze prowadzone przez Ministra Środowiska zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2004 r. uchylającej zaskarżoną decyzję Wojewody i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2005 r. udzielił Spółce "P." pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do odchowu świń w miejscowości G.

Odwołanie od w/w decyzji Wojewody [...] wniosła A. A. reprezentująca F.

W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik spółki "P." wystąpił do Ministra Środowiska z wnioskiem o umorzenie postępowania odwoławczego, wskazując na formalne uchybienia związane z uczestnictwem na prawach strony Stowarzyszenia F. w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie wydania pozwolenia. We wniosku wskazano w szczególności, powołując się na zapisy Statutu Stowarzyszenia i odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego na sposób reprezentacji Stowarzyszenia na zewnątrz, zwracając uwagę na brak podpisów wszystkich członków Zarządu Stowarzyszenia zarówno na upoważnieniu udzielonym A. A., jak i na wniosku o dopuszczenie F. do udziału w postępowaniu prowadzonym w sprawie udzielenia przedmiotowego pozwolenia.

Jak wskazał w uzasadnieniu Minister Środowiska analiza dokumentów dowodowych sprawy: Statutu Stowarzyszenia F. oraz odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wskazuje, że organem uprawnionym do reprezentowania F. jest Zarząd. Zdaniem organu drugiej instancji zapis pkt 2 w rubryce 1 działu 2 KRS, dotyczącego "Sposobu reprezentacji podmiotu" wskazuje, że Zarząd może udzielać pełnomocnictw, przy czym wymagane są w takich przypadkach podpisy dwóch członków Zarządu działających razem. Pełnomocnictwo udzielone A. A. do reprezentowania F. w sprawie dotyczącej wydania pozwolenia zintegrowanego zostało podpisane przez 2 członków Zarządu, a zatem spełnia formalny wymóg wynikający z KRS. Odnosząc się do kwestii dotyczącej wystąpienia F. o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu organ drugiej instancji stwierdził, iż w aktach sprawy znajdują się dwa pisma w tym przedmiocie - jedno podpisane przez J. B., a drugie przez A. R. Oba pisma zostały podpisane przez jednego z członków Zarządu, co zdaniem Ministra Środowiska stanowi uchybienie formalne. Kwestia tego uchybienia powinna zostać wyjaśniona w toku postępowania pierwszoinstancyjnego.

Stowarzyszeniu F. doręczono decyzję o udzieleniu Spółce "P." pozwolenia zintegrowanego, która wniosła od w/w decyzji odwołanie.

W swoim odwołaniu F. wskazuje na problem przechowywania gnojowicy, a przede wszystkim na zbyt małą pojemności zbiorników na gnojowicę oraz sprawę zamknięcia (przykrycia) tych zbiorników. Zgłosiła również zastrzeżenia co do sposobu rozstrzygnięcia w pozwoleniu spraw związanych z monitoringiem emisji do powietrza oraz kwestii postępowania w sytuacjach awaryjnych.

Rozpatrując sprawę w związku z wniesionym odwołaniem Minister Środowiska podniósł, że z wniosku Spółki "P." o wydanie pozwolenia zintegrowanego wynika, że jego przedmiotem są instalacje do przemysłowej produkcji trzody chlewnej o wadze powyżej 30 kg., o łącznej liczbie 10.000 stanowisk.

Pozwolenie zintegrowane na prowadzenie instalacji na tej fermie jest wymagane na podstawie art. 201 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości i ust. 6 pkt 8 lit. b załącznika do tego rozporządzenia.

W części informacyjno-opisowej wniosku o wydanie pozwolenia podano, że na fermie zastosowany jest bezściołowy system utrzymania zwierząt, na podłogach rusztowych, pod którymi znajdują się kanały gnojowe. Kanały gnojowe pod budynkami fermowymi są wykorzystywane do czasowego przetrzymywania gnojowicy. Ich łączna pojemność wynosi 7.717m3. Po zakończeniu cyklu produkcyjnego kanały są opróżniane, a gnojowica odprowadzana jest grawitacyjnie do dwóch zamkniętych zbiorników żelbetowych o łącznej pojemności użytkowej 860m3. Łączna zdolność magazynowania gnojowicy na fermie wynosi zatem 8.577m3.

W tabeli XXVIII na str. 100 wniosku stwierdzono, że instalacja spełnia wymogi BAT w zakresie przechowywania wyprodukowanej gnojowicy, wskazując, iż łączna pojemność kanałów gnojowych i zbiorników zewnętrznych pozwala - przy dziennej produkcji gnojowicy na poziomie 51m3 - na magazynowanie gnojowicy wyprodukowanej w ciągu 168 dni.

W swoim odwołaniu Stowarzyszenie F. podniosło kwestię niewystarczającej pojemności zbiorników do magazynowania gnojowicy. Zdaniem F. łączna zdolność magazynowania gnojowicy na tej fermie nie pozwala na jej gromadzenie w okresie 6 miesięcy. Ilość gnojowicy produkowanej w tym okresie F. oblicza według wskaźnika przeliczeniowego na DJP (10 m3/DJP), podanego w Kodeksie Dobrej Praktyki Rolniczej. Wyjaśniając jednocześnie, że w/w kodeks jest dokumentem opracowanym zgodnie z postanowieniami Dyrektywy 91/676/EEC, której celem jest ograniczenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi z rolnictwa.

Zdaniem organu odwoławczego istnieją zastrzeżenia do niejednoznacznych informacji na temat ilości zużywanej wody i produkowanej gnojowicy, zamieszczonych we wniosku i dodatkowych dokumentach przedłożonych w sprawie.

W załączniku nr 1 do wniosku, w którym zamieszczone są dane z audytu przeprowadzonego na fermie wynika, że w roku 2003 rzeczywiste zużycie wody na potrzeby technologiczne, ustalone na podstawie wskazań wodomierza, wynosiło w roku 16.380 m3.

W pozwoleniu wskazano, że ilość zużywanej wody ogółem wynosi maksymalnie 21.820m3/rok. Z uzasadnienia decyzji wynika, że z tej ilości na cele technologiczne przeznacza się 21.380m3/rok, a na cele socjalno-bytowe 440m3/rok. Przyjęto także, że 80% z wyżej określonego rocznego zużycia wody na cele technologiczne stanowi wytworzona gnojowica, co daje 17.104m3/rok.

Organ drugiej instancji podniósł, iż wnioskodawca określał ilość zużytej wody na fermie w piśmie z dnia 1 lutego 2005r. Wskazano w nim, iż zarejestrowane zużycie wody wynosi średnio 4,93m3 na 1000 świń na dobę, co przy obsadzie 10 tys. zwierząt daje rocznie ok. 18 tys.m3 zużytej wody, z tego 80% - tj. 14.400m3 - stanowi gnojowica. Uzasadniając koniecznością nielimitowanego dostępu zwierząt do wody zaproponowano przyjęcie zużycia wody do pojenia na poziomie 26.920m3/rok, z czego ilość wytworzonej gnojowicy to 21.536m3. Wyjaśniono także, że ilość wody 26 920m3/rok została obliczona na podstawie wskaźników.

Jednakże – jak wskazał Minister Środowiska - w piśmie z dnia 23 września 2005r. przyjęto założenie, że zużycie wody na cele technologiczne nie przekroczy 21 380m3/rok, przy czym stwierdzono, że to założenie zostało potwierdzone wynikami monitoringu zużycia wody.

Organ drugiej instancji zwraca uwagę na opis "Bilansu zapotrzebowania wody", z którego wynika, że na fermie prowadzono systematyczne szczegółowe rejestry zużycia wody na cele technologiczne dla pełnego cyklu produkcyjnego w budynku 501. Uwzględniając dobowe odczyty stanu wodomierza oraz średnią liczbę zwierząt w budynku wyliczono wskaźnik zużycia wody - 4,93m3/1000 świń/dobę. Przy takim wskaźniku roczne zużycie wody na w/w cele wynosiłoby 17.994m3.

Powyższa ilość (17.994m3) jest zbieżna z potwierdzoną monitoringiem (18. 250m3) oraz z ilością wskazaną jako zarejestrowana w piśmie z dnia 1 lutego 2005 r. (18.000m3). Skoro więc ferma posiada wodomierze odnotowujące ilość wody zużytej na potrzeby technologiczne, powyższe ilości są bardziej prawdopodobne aniżeli ilość wnioskowana w piśmie z dnia 23 września 2005r. (21.380m3). Wnioskodawca występując o dokonanie zmiany ilości zużytej wody nie wykazał z czego wynika konieczność zwiększenia tej ilości w stosunku do ilości zarejestrowanej, ani też nie uprawdopodobnił dlaczego właśnie takie zużycie jest uzasadnione.

We wniosku wskazuje się na zużycie wody na cele socjalne i technologiczne, tj. pojenie zwierząt oraz mycie i dezynfekcję kojców po zakończonych cyklach produkcyjnych. Brak natomiast jednoznacznej informacji na temat wielkości zużycia wody na potrzeby pojenia i na potrzeby mycia hal. Na str. 38 wspomniano jedynie, że do ilości wody zużytej do pojenia zwierząt "należy dodać pewną ilość ok. 5% do spłukiwania i mycia posadzek po zakończonym cyklu produkcyjnym". Ponadto w części wniosku zatytułowanej "Bilans zapotrzebowania wody" wymieniono, oprócz zużycia wody na cele socjalne i technologiczne (pojenie zwierząt, mycie i dezynfekcja budynków), również spłukiwanie nieczystości z naczep samochodów przywożących zwierzęta. Nie określono jednakże ilości wody zużywanej na te potrzeby, jak też sposobu postępowania z powstającymi ściekami.

We wniosku wnioskodawca powołuje się na zapisy BREF pisząc m.in. "przy wymiarowaniu zbiorników na gnojowicę brana pod uwagę ilość wód opadowych powinna uwzględniać średnie opady i powierzchnie terenu z uwzględnieniem strat na parowanie". Natomiast w aktach sprawy nie znajdują się żadne informacje na temat uwzględnienia opadów atmosferycznych w wytworzonej ilości gnojowicy.

Ponadto w części decyzji dotyczącej monitoringu jakości wód podziemnych doprecyzowania wymaga – zdaniem Ministra Środowiska - obowiązek prowadzenia badań co do ich zakresu i częstotliwości oraz liczby i umiejscowienia piezometrów.

Odnośnie kwestii zagospodarowania odpadów powstających na fermie organ drugiej instancji stwierdził, że przedłożona w sprawie dokumentacja zawiera ustalenia w zakresie ilości powstających odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne. Opadom przypisano kody zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206). W sposób prawidłowy określono sposób postępowania i miejsca magazynowania powstających odpadów, aczkolwiek z istotnymi wyjątkami dotyczącym zagospodarowania odpadów oznaczonych kodem 15 02 03 (ubrania ochronne, tkaniny do wycierania) oraz 16 81 02. Zarówno we wniosku jak i w pozwoleniu ustalono, że "odpady o kodzie 15 02 03 magazynowane będą łącznie z odpadami komunalnymi w pojemnikach przeznaczonych na ten cel, natomiast odpady o kodzie 16 81 02 magazynowane są w zależności od pochodzenia odpadu łącznie z odpadami komunalnymi lub odpadami o podobnych właściwościach i składzie chemicznym". Taki sposób magazynowania odpadów – jak wskazuje organ odwoławczy - nie może być zaakceptowany, gdyż odpady o kodach 15 02 03 i 16 81 02 powinny być magazynowane w sposób selektywny niezależnie od odpadów komunalnych, dla których ustawodawca określa odrębne zasady postępowania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zwraca uwagę na pewne braki informacji dotyczących emisji hałasu do środowiska. W udzielonym pozwoleniu brakuje wykazu źródeł hałasu, umożliwiającego ich identyfikację. Organ odwoławczy ma także pewne zastrzeżenia do sposobu oceny we wniosku i uregulowania w pozwoleniu spraw dotyczących emisji substancji do powietrza.

Nawiązując do kwestii obliczeń rozprzestrzeniania się substancji wprowadzanych do powietrza z obiektów fermy Minister Środowiska zwrócił uwagę na zbyt ogólne i mało czytelne graficzne przedstawienie wyników wykonanych obliczeń.

Doprecyzowania wymaga także – zdaniem organu odwoławczego - punkt VI.3. decyzji. Nie jest bowiem jasne, jaką metodykę organ pierwszej instancji miał na myśli, kiedy nakładając na Spółkę obowiązek prowadzenia dwukrotnie w ciągu roku pomiarów wielkości emisji amoniaku i siarkowodoru.

Nieścisłe są także informacje na temat zewnętrznych zbiorników na gnojowicę. Zarówno we wniosku, jak i w pozwoleniu jest mowa o zamkniętych zbiornikach na gnojowicę. We wniosku nie ma informacji o sposobie zamknięcia tych zbiorników, z treści punktu 11.2.3.1.4. oraz zestawienia zamieszczonego na str. 63 wniosku (w którym podano parametry emitorów, w tym ich wysokość i średnicę), można byłoby wnosić, że emisja z tych zbiorników ma charakter zorganizowany. Jednakże w pkt V.1. decyzji stwierdzono, że jest to emisja niezorganizowana, a zbiorniki są przykryte (nie podano jednakże rodzaju ich przykrycia).

Zgodnie z cytowanym wcześniej rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r., pozwolenia zintegrowanego wymaga wprowadzanie do środowiska substancji lub energii z instalacji do chowu lub hodowli świń o określonej w tym rozporządzeniu liczbie stanowisk dla zwierząt. W przypadku bezściołowego systemu utrzymania trzody chlewnej elementem takich instalacji są zbiorniki na gnojowicę, które winny być uwzględnione we wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego. Uwzględnienie ich we wniosku oznacza potrzebę dokonania oceny ich oddziaływania na środowisko, dla wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 184 ust. 2 pkt 12 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Analiza pozwolenia udzielonego Spółce P. na wprowadzanie do środowiska substancji i energii z instalacji eksploatowanych na fermie w miejscowości G. wskazuje, że pozwolenie to nie spełnia wymagań wynikających z art. 211 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska. W punkcie VIII pozwolenia wskazano, że na wypadek wystąpienia pewnych sytuacji awaryjnych należy podjąć działania zgodnie z "opracowanymi procedurami postępowania". Odsyłając w pozwoleniu do bliżej nieokreślonych dokumentów i procedur, nie określono w istocie sposobów zapobiegania występowaniu awarii oraz nie zawarto wymogu informowania o wystąpieniu awarii.

Skargę na powyższą decyzją Ministra Środowiska wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Spółki z o.o. "P." z siedzibą w P. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, wyrażone w art. 138 § 1 pkt. 3 w związku z art. 105 § 1 i art. 127 § 1 kpa poprzez nie umorzenie postępowania odwoławczego, pomimo wniesienia odwołania przez podmiot nie będący stroną (podmiotem na prawach strony) w postępowaniu. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki z o.o. "P." wskazał, że w postępowaniu odwoławczym toczącym się przed Ministrem Środowiska doszło do wniesienia odwołania przez osobę nie będącą stroną w postępowaniu. Aby bowiem wnosząca odwołanie A. A. mogła wnieść odwołanie skutecznie - konieczne byłoby aby reprezentowane przez nią rzekomo stowarzyszenie skutecznie zgłosiło się do udziału w postępowaniu w pierwszej instancji i posiadało tym samym legitymację do złożenia odwołania oraz skutecznie złożyło odwołanie. Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji złożony rzekomo przez Stowarzyszenie nie może być uznany za czynność prawną stowarzyszenia. Reprezentująca bowiem rzekomo Stowarzyszenie A. R., jako skarbnik stowarzyszenia, nie była uprawniona do jego samodzielnej reprezentacji. Zgodnie z postanowieniami § 29 pkt 2 statutu stowarzyszenia oraz z zapisem działu 2, rubryka I, pkt 1 odpisu z KRS na dzień 15 grudnia 2004 r., do reprezentowania stowarzyszenia był uprawniony zarząd jako organ stowarzyszenia, a nie poszczególni członkowie zarządu. W ramach zaś ustalania zasad reprezentacji wyłącznie w sprawach majątkowych członkowie stowarzyszenia przyjęli w § 36 statutu stowarzyszenia, że do zawierania umów, udzielania pełnomocnictwa i składania innych oświadczeń woli wymagane są podpisy dwóch członków Zarządu działających razem.

Zdaniem skarżącego znaczy to, że we wszystkich innych sprawach, niż sprawy majątkowe, do reprezentowania stowarzyszenia wymagane było działanie zarządu jako organu stowarzyszenia. Z postanowień wyznaczających sposób reprezentacji stowarzyszenia wynika, iż został on określony wyłącznie odnośnie spraw majątkowych. W pozostałym zakresie skoro nie zostało wskazane w statucie, że działania poszczególnych członków zarządu mogą prowadzić do skutecznego dokonywania czynności prawnych przez stowarzyszenie, należało uznać, iż konieczne było dokonanie czynności przez wszystkich członków zarządu, aby można było przyjąć, że zarząd dokonał czynności w imieniu stowarzyszenia. Skarżący wskazał powołując się na stosowną literaturę, że "Jeżeli statut nie będzie wskazywał konkretnego sposobu reprezentacji powstaje domniemanie, że do

składania oświadczeń woli (...) wymagane jest występowanie wszystkich członków zarządu". W dniu składania przez A. R. wniosku o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, statut stowarzyszenia nie wskazywał konkretnego sposobu reprezentacji stowarzyszenia w zakresie spraw innych, niż majątkowe. Zgodnie ze statutem stowarzyszenia i odpisem z KRS, aby określone oświadczenie woli w dniu 15 grudnia 2004 r. mogło być uznane za czynność zarządu, a przez to - za czynność prawną stowarzyszenia, niezbędne było działanie wszystkich członków zarządu, jeżeli określona czynność nie była podejmowana w sprawach majątkowych. Niewątpliwie zaś zgłoszenie udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego nie jest sprawą majątkową. W przypadku więc wniosku o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego niezbędne było złożenie wniosku przez cały zarząd stowarzyszenia. Natomiast nawet gdyby przyjąć, że postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego jest sprawą majątkową, to i tak wobec złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wyłącznie przez skarbnika, tj. A. R., doszłoby do dokonania czynności prawnej w imieniu stowarzyszenia przez osobę nie będącą organem osoby prawnej, jaką jest stowarzyszenie. Nawet bowiem w sprawach majątkowych statut stowarzyszenia wymagał współdziałania dwóch członków stowarzyszenia. W konsekwencji wykazanej powyżej nieważności wniosku stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie można przyjąć – zdaniem skarżącego – że stowarzyszenie uczestniczyło w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Fakt bowiem, iż w wyniku błędnej oceny zgłoszenia organ potraktował jako stronę organizację społeczną, która w istocie nie wyraziła woli wzięcia udziału w postępowaniu, nie może skutkować przyjęciem, że organizacja ta uczestniczyła w postępowaniu. Jak zaś się wskazuje w orzecznictwie i doktrynie prawa "...jeżeli organizacja nie brała udziału w postępowaniu w I instancji, to nie ma ona legitymacji do złożenia odwołania".

Kolejna okoliczność wskazana przez skarżącego to fakt, że odwołanie zostało wniesione nieskutecznie przez pełnomocnika działającego rzekomo w imieniu stowarzyszenia. Pełnomocnictwo z dnia 24 sierpnia 2005 r. dla A. A. do reprezentowania stowarzyszenia, zostało bowiem udzielone przez dwóch członków zarządu. Tymczasem zgodnie z postanowieniami statutu wskazanymi również w odpisie z KRS, dwóch członków zarządu działających łącznie było uprawnionych do udzielania pełnomocnictw wyłącznie w sprawach majątkowych. Postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego – zdaniem skarżącego - z pewnością nie jest sprawą majątkową, zatem działanie wyłącznie dwóch członków zarządu nie mogło doprowadzić do skutecznego udzielenia pełnomocnictwa osobie wnoszącej w imieniu stowarzyszenia odwołania w sprawie niemajątkowej, a tym samym - do skutecznego wniesienia przez nią odwołania w imieniu stowarzyszenia.

Zdaniem skarżącego organ całkowicie pominął pełną treść zapisu statutu dotyczącą zasad reprezentacji stowarzyszenia, wybiórczo powołując się wyłącznie na fragment tego zapisu określający liczbę podpisów członków zarządu potrzebną do skutecznego udzielenia pełnomocnictwa. Organ uzasadniając swoją decyzję, wskazał podstawy, na jakiej uznał pełnomocnictwo udzielone A. A. za ważne, jednocześnie całkowicie pomijając zastrzeżenie statutowe dotyczące spraw majątkowych oraz nie ustosunkowując się w żaden sposób do zarzutów skarżącej Spółki w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.

Na wstępie rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż postępowanie toczące się przed organem drugiej instancji nastąpiło wbrew zasadom wyrażonym art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do zasad zawartych w art. 6, art. 7 i art. 8 kpa organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które obliguje w niniejszej sprawie Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 31 par. 1 kpa organizacji społecznej przysługują dwa uprawnienia, które mogą być realizowane odrębnie tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w spawie dotyczącej innej osoby oraz – jak w sprawie niniejszej - prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu. W pierwszym przypadku wszczęcie postępowania powoduje przyznanie tej organizacji społecznej praw strony. Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Obie te przesłanki muszą być spełnione równocześnie. Określenie "cel statutowy" oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym, spełniającym podobną do statutu funkcję, akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Oceny wymienionych przesłanek dokonuje organ prowadzący postępowanie i wydaje stosowne postanowienie. Organ ten jest także zobowiązany do oceny, czy żądanie zostało złożone w imieniu organizacji społecznej przez należycie umocowany organ tej organizacji. Przedmiotowe umocowanie winno być wykazane poprzez dołączenie odpisu lub wyciągu z właściwego rejestru lub ewidencji, ewentualnie poprzez dołączenie odpisu uchwały podjętej przez jednostkę, dla której rejestr lub ewidencja nie są prowadzone. Organizacja społeczna niespełniająca wskazanych warunków nie może skutecznie zgłosić swego udziału w sprawie ani przedstawić poglądu istotnego dla sprawy. Podobne rozważania zawarł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 czerwca 2005r., IV SA 2218/03, LEX 186645.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dwa wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji Stowarzyszenia F. Pierwsze z dnia 27 lipca 2004 r. (data wpływu do sekretariatu Wydziału Środowiska i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego) podpisane przez V-ce Prezes Zarządu Stowarzyszenia F. J. B. oraz drugie datowane na dzień 15 grudnia 2004 r. (bez daty wpływu do organu) podpisane przez A. R. – skarbnika Stowarzyszenia. Pismem z dnia 4 sierpnia 2004 r. Wydział Środowiska i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego poinformował, że Stowarzyszenie F. z S. uznana została za stronę w postępowaniu o udzielenie pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do hodowli świń w miejscowości G.

Jednakże zgodnie z postanowieniami § 29 pkt 2 statutu stowarzyszenia oraz z zapisem działu 2, rubryka I, pkt 1 odpisu z KRS na dzień 27 lipca 2004 r., do reprezentowania stowarzyszenia był uprawniony zarząd jako organ stowarzyszenia, a nie poszczególni członkowie zarządu. W ramach zaś ustalania zasad reprezentacji wyłącznie w sprawach majątkowych członkowie stowarzyszenia przyjęli w § 36 statutu stowarzyszenia (rozdział V – zatytułowany – majątek i gospodarka finansowa), że do zawierania umów, udzielania pełnomocnictwa i składania innych oświadczeń woli w sprawach majątkowych wymagane są podpisy dwóch członków Zarządu działających razem. Sposób reprezentacji stowarzyszenia został określony wyłącznie odnośnie spraw majątkowych. W pozostałym zakresie skoro nie zostało wskazane w statucie, że działania poszczególnych członków zarządu mogą prowadzić do skutecznego dokonywania czynności prawnych przez stowarzyszenie, należało uznać, iż konieczne było dokonanie czynności przez wszystkich członków zarządu, aby można było przyjąć, że zarząd dokonał czynności w imieniu stowarzyszenia. Zgłoszenie udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego nie jest sprawą majątkową. W przypadku więc wniosku o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego niezbędne było złożenie wniosku przez cały zarząd stowarzyszenia. Natomiast nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego jest sprawą majątkową, to i tak wobec złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wyłącznie jednoosobowo przez V-ce Prezes Zarządu Stowarzyszenia F. J. B. doszłoby do dokonania czynności prawnej w imieniu stowarzyszenia przez osobę nie będącą organem osoby prawnej, jaką jest stowarzyszenie. Nawet bowiem w sprawach majątkowych statut stowarzyszenia wymagał współdziałania dwóch członków Zarządu.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji dostrzega powyższe uchybienie i wskazuje, że kwestia ta powinna zostać wyjaśniona w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Jednakże jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie była to podstawowa przyczyna uchylenia decyzji organu pierwszej instancji bowiem w dalszej części uzasadnienia Minister Środowiska wskazuje na inne przyczyny uchylenia związane merytorycznie z wydaniem na podstawie art.201 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska pozwolenia integrowanego na prowadzenie instalacji do hodowli świń.

Jednakże w niniejszej sprawie pojawia się następny problem niedostrzeżony przez Ministra Środowiska, a mianowicie skuteczność wniesienia odwołania przez pełnomocnika działającego w imieniu Stowarzyszenia F.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. złożyła w imieniu Stowarzyszenia F. A. A. Do odwołania dołączone zostało upoważnienie, z którego treści wynika, że A. A. upoważniona zostaje do reprezentowania Stowarzyszenia F. w sprawie udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących wydawania pozwoleń zintegrowanych. Upoważnienie podpisane jest przez V-ce Prezes Zarządu J. B. oraz Skarbnika Zarządu A. R. Zgodnie z wcześniej wskazanymi postanowieniami statutu i treścią odpisu z KRS dwóch członków zarządu działających łącznie było uprawnionych do udzielania pełnomocnictw wyłącznie w sprawach majątkowych. Jak już wspomniano powyżej, postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego z pewnością nie jest sprawą majątkową, zatem działanie wyłącznie dwóch członków zarządu: J. B. i A. R. nie mogło doprowadzić do skutecznego udzielenia pełnomocnictwa A. A. wnoszącej w imieniu stowarzyszenia odwołania w sprawie niemajątkowej, a tym samym - do skutecznego wniesienia przez nią odwołania w imieniu stowarzyszenia.

Nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zarząd może udzielać pełnomocnictw, przy czym wymagane w takich wypadkach są podpisy dwóch członków zarządu działających razem. Taka interpretacja jest tylko wybiórczym powołaniem się wyłącznie na fragment zapisu określającego liczbę podpisów członków zarządu potrzebną do skutecznego udzielenia pełnomocnictwa w sprawach majątkowych. W niniejszej sprawie statut stowarzyszenia w § 29 pkt 7 wskazuje, że do kompetencji Zarządu należy udzielanie pełnomocnictw. Skoro statut nie wskazuje konkretnego sposobu reprezentacji w innych sprawach niż majątkowe, powstaje domniemanie, że do składania oświadczeń woli wymagane jest działanie wszystkich członków zarządu. Reasumując stwierdzić należy, że odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. nie zostało skutecznie wniesione przez Stowarzyszenie F.

W tym miejscu dokonać należy wykładni art. 138 § 1 pkt 3 kpa. W świetle tego przepisu postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości mając na uwadze treść art. 105 § 1 kpa, który upoważnia organ do umorzenia postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Będzie to miało miejsce w szczególności, gdy strona cofnie odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), czy też gdy organ ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie. Okoliczności te wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego.

W świetle przytoczonych faktów, postępowania toczącego się przed Ministrem Środowiska nie można uznać za prawidłowe. Zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności uczestniczenia Stowarzyszenia F. w sprawie, co narusza dyspozycję art. 7 i 77 § 1 kpa. W ocenie składu orzekającego Minister Środowiska prowadził postępowanie w sprawie z udziałem podmiotu, którego legitymacja procesowa budzi uzasadnione wątpliwości.

Niepodjęcie przez organ administracji państwowej czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego. Brak ustaleń we wskazanym wyżej zakresie wyłącza możliwość oceny legalności (zgodności z prawem) zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).