Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 597/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 520/20 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 520/20 oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia.

A. K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie rozpoznania skargi i uchylenia decyzji organów obu instancji. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie oraz przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w stanie faktycznym niniejszej sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 2 k.p.a., w wyniku błędnego przyjęcia, że nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu tego przepisu zachodzi wyłącznie wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności, pomijając zupełnie, że:

a) nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu tego przepisu nie dotyczy skutków wynikających z samego wydania decyzji nieważnej, lecz z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności, i nie ogranicza się jedynie do braku przepisów prawnych, które mogłyby stanowić podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wada nieważności;

b) brak jest podstawy prawnej do odzyskania przez Stronę owoców przeznaczonych na bezpłatną dystrybucję, których własność została nieodpłatnie przekazana jako warunek przyznania wsparcia na podstawie decyzji, której nieważność stwierdzono, a z uwagi na charakter prawny wsparcia przyznanego stronie skutki prawne stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej stronie wsparcie są nieodwracalne i mieszczą się w zakresie przepisu art. 156 § 2 k.p.a.;

c) w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi wprawdzie formalny brak przepisów prawnych, które mogłyby stanowić podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności, ale w świetle art. 59 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U poz. 624 z pózn. zm.) brak jest możliwości prawnej zakończenia postępowania wszczętego powiadomieniem skarżącego [...] złożonym dnia [...] stycznia 2016 r. oraz wnioskiem skarżącego o przyznanie wsparcia [...] złożonym dnia [...] lipca 2016 r., w przypadku stwierdzenia nieważności Dyrektora Oddziału Trenowanego Agencji Rynku Rolnego nr [...] z [...] września 2016 r.

II. na podstawie art. 174 § 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez:

a) nie odniesienie się w uzasadnieniu skarżonego wyroku do argumentacji zawartej w skardze strony, powołanej na poparcie tezy o zajściu nieodwracalnych skutków prawnych, w szczególności do argumentu, że:

- nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu tego przepisu nie dotyczy skutków wynikających z samego wydania decyzji nieważnej, lecz z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności, i nie ogranicza się jedynie do braku przepisów prawnych, które mogłyby stanowić podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wada nieważności;

- powiadomienie strony o zamiarze bezpłatnej dystrybucji owoców i jego milczące przyjęcie przez organ administracji, wywołało doniosłe skutki prawne w postaci nieodpłatnego zbycia owoców przez stronę; skutki te są skutkami nieodwracalnymi, przy czym są to skutki nie tylko faktyczne, ale przede wszystkim skutki prawne (w tym przeniesienie własności owoców); skutki te jako skutki czynności materialno-technicznej dokonane przez stronę w ramach postępowania o przyznanie wsparcie nie są objęte przepisem art. 156 k.p.a. i nie mogą być na tej podstawie wyeliminowane z obrotu prawnego;

- nie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku w zakresie nie uwzględnienia nieodwracalnych skutków prawnych decyzji, w wyniku braku wszechstronnej analizy prawnej, w tym doktryny i orzecznictwa, i przyjęcia zawężającej wykładni art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którą nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu tego przepisu zachodzi jedynie wtedy, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez nie zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a i nie uchylenie decyzji organów obu instancji - w sytuacji gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy organy administracji obu instancji błędnie uznały, że nie zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 2 k.p.a., wobec możliwości odwrócenia jej skutków, biorąc pod uwagę jedynie przesłankę, że istnieją przepisy prawa, na podstawie których możliwe jest zniesienie nadanego stronie prawa do otrzymania wsparcia i odzyskania środków wypłaconych na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Trenowanego Agencji Rynku Rolnego nr [...] z [...] września 2016 r., i nie biorąc pod uwagę, iż:

- powiadomienie strony o zamiarze bezpłatnej dystrybucji owoców i jego milczące przyjęcie przez organ administracji, wywołało doniosłe skutki prawne w postaci nieodpłatnego zbycia owoców przez stronę; skutki te są skutkami nieodwracalnymi, przy czym są to skutki nie tylko faktyczne, ale przede wszystkim skutki prawne (w tym przeniesienie własności owoców); skutki te jako skutki czynności materialno-technicznej dokonane przez stronę w ramach postępowania o przyznanie pomocy nie są objęte przepisem art. 156 k.p.a. i nie mogą być ta tej podstawie wyeliminowane z obrotu prawnego;

- w świetle art. 59 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U poz. 624 z pózn. zm.) brak jest możliwości prawnej zakończenia postępowania wszczętego powiadomieniem skarżącego [...] złożonym dnia 2 listopada 2015 r. oraz wnioskiem skarżącego o przyznanie wsparcia [...] złożonym dnia [...] lipca 2016 r., w przypadku stwierdzenia nieważności Dyrektora Oddziału Trenowanego Agencji Rynku Rolnego nr [...] z [...] września 2016 r.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił błędną wykładnię prawa oraz niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 2 k.p.a. i wynikające z tego naruszenia, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Zdaniem autora skargi kasacyjnej w stanie faktycznym sprawy weryfikowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Podniósł, że nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nie dotyczy skutków wynikających z samego wydania decyzji nieważnej, lecz z podjęcia kolejnej czynności prawnej, a nadto, że w świetle art. 59 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa brak jest możliwości prawnej zakończenia postępowania wszczętego powiadomieniem i wnioskiem strony o przyznanie wsparcia. W jego ocenie nie ma też podstawy prawnej do odzyskania przez stronę owoców przeznaczonych na bezpłatną dystrybucję.

Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z [...] września 2016 r., na podstawie której organ przyznał stronie wsparcie z tytułu wycofania z rynku jabłek. Przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji było ujawnienie w trakcie kontroli, że strona jest członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw F. Sp. z o.o., która w latach 2016 – 2018 realizowała program operacyjny i która w 2016 r. otrzymała z tego tytułu wsparcie na łączną kwotę 9.431460, 07 zł. Organ uznał więc, stosownie do art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 1031/2014 i § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2014 r., że strona nie spełniła jednego z wymogów otrzymania wsparcia.

Wnoszący skargę kasacyjną nie kwestionuje braku podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (nie podnosi w tym zakresie zarzutów kasacyjnych), a jedynie wskazuje, że w jego ocenie w sprawie zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2016 r.

Stanowisko to nie znajduje oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Stosownie do art. 156 § 2 k.p.a., w brzmieniu właściwym dla sprawy, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przepis ten wprowadza dwie przesłanki negatywne uniemożliwiające stwierdzenia nieważności decyzji mimo wystąpienia jednej z przesłanek pozytywnych, o których mowa w § 1 pkt 3, 4 i 7 art. 156 k.p.a. W skardze kasacyjnej tzw. przesłanka przedawnienia do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji nie jest podnoszona, a więc pozostaje poza zakresem niniejszych rozważań. Na marginesie można jedynie zauważyć, że ówczesne brzmienie tego przepisu, nie przewidywało ograniczenia czasowego dla stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyny wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozwiązanie to zostało poddane kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku (zakresowym) z 12 maja 2015 r. w sprawie P 46/13 (OTK-A 2015/5, poz. 62) stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Orzeczenie to nie doprowadziło samo w sobie do zmiany normatywnej, a w związku z tym do czasu nowelizacji tego przepisu, która weszła w życie w 16 września 2021 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., Dz.U.2021.1491), orzecznictwo organów i sądów administracyjnych w tym zakresie było niejednolite, co jednak nie ma znaczenia dla tej sprawy.

Odnosząc się natomiast do drugiej z wymienionych w art. 156 § 2 k.p.a. przesłanek negatywnych, tzw. nieodwracalnych skutków prawnych, wypada wskazać, że nie odnosi się ona do faktów, co oznacza, że prawnie obojętne jest to, czy istnieją faktyczne możliwości cofnięcia następstw wykonania decyzji. Nieodwracalność skutków prawnych, o jakiej mowa w art. 156 § 2, należy bowiem rozpatrywać wyłącznie na gruncie obowiązującego prawa i środków prawnych jakimi posługuje się w swym działaniu organ. Natomiast badając nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy ograniczyć się bezpośrednio do skutków wywołanych przez weryfikowaną decyzję. Stąd, w przypadku decyzji przyznającej wsparcie nie można mówić, że wywołuje ona nieodwracalne skutki prawne, skoro co do zasady może być ona zmieniona w drodze postępowania administracyjnego, o ile postępowanie takie w określonym stanie prawnym i faktycznym jest wskazane. Nieodwracalność skutków prawnych odnosi się do skutków materialnoprawnych decyzji i nie polega na tym, aby w wyniku stwierdzenia jej nieważności nastąpiło przywrócenie całego stanu prawnego istniejącego poprzednio, ponieważ w istocie nie chodzi o odwrócenie wszystkich skutków prawnych, do czego w istocie zmierza wnoszący skargę kasacyjną, lecz wyłącznie o odwrócenie tych skutków prawnych, które wywołała sama decyzja dotknięta wadą nieważności. Nieodwracalność skutków prawnych jest związana bowiem ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu, którego organ administracji nie może odwrócić, działając w granicach przysługujących mu kompetencji. W stanie faktycznym sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Zadaniem organu było odzyskanie nienależnie przyznanego stronie wsparcia z tytułu wycofania z rynku jabłek, a nie – samych jabłek, których dystrybucja nastąpiła notabene przed wydaniem poddanej weryfikacji decyzji i stanowiła jeden z warunków otrzymania wsparcia. Rzeczą wtórną jest bowiem odzyskanie przez stronę jabłek, tym bardziej, że ich dystrybuowanie miało charakter nieodpłatny. Trzeba też przyjąć, że skoro nieodpłatna dystrybucja jabłek stanowiła warunek niezbędny do uzyskania wparcia, to wymóg ten nie może w żaden sposób determinować możliwości stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji, w przeciwnym razie w takich sytuacjach organ nigdy nie mógłby odzyskać nienależnie wypłaconej płatności. Zasadą jest natomiast odzyskiwanie środków unijnych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo z naruszeniem warunków ich przyznania. Obowiązkiem organów jest więc prowadzenie kontroli prawidłowości przyznawanych płatności (w toku ich przyznawania jaki i post factum) i w razie stwierdzenia nieprawidłowości podejmowanie odpowiednich działań. Przedmiotowego wsparcia nie można też przyrównać do przypadków, w których przyznawana stronie korzyść stanowi rekompensatę za nałożenie ciężaru lub ograniczenia prawa. Wsparcie, jakie otrzymał wnoszący skargę kasacyjną zostało udzielone na jego wniosek i po złożeniu wymaganego prawem oświadczenia co do spełnienia warunków do jego otrzymania oraz, że znane są mu zasady przyznania przedmiotowego wsparcia.

Jak słusznie podnosi autor skargi kasacyjnej nieodwracalność skutku prawnego danego aktu administracyjnego należy rozpatrywać, mając również na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Niemniej jednak, wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną zmiany organizacyjne organów, jakie miały miejsce w 2017 r., nie pozbawiły tych organów kompetencji w rozpoznawanym zakresie. W tym względzie z nieodwracalnością skutku prawnego wywołanego wydaniem decyzji mamy do czynienia wówczas, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy procesowe stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego skutku przez wydanie decyzji. W okolicznościach sprawy organ był właściwy do wydania zaskarżonej decyzji.

Na skutek dokonanych zmian organizacyjnych kompetencje zniesionej z dniem 31 sierpnia 2017 r. Agencji Rynku Rolnego i Agencji Nieruchomości Rolnych (art. 45 ust. 1 ustawy z 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa; Dz. U. poz. 624) przejął z dniem 1 września 2017 r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (art. 45 ust. 2 w/w ustawy). Dalszy podział kompetencji nastąpił pomiędzy Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa a Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (art. 46 – 48 w/w ustawy). Organy KOWR i organy ARiMR, stosownie do swojej właściwości, zostały upoważnione do prowadzenia spraw należących do właściwości zlikwidowanych jednostek, w tym do – uchylania, zmiany, stwierdzenia nieważności decyzji, wygaśnięcia decyzji albo wznowienia postępowania w sprawach prowadzonych przez organy ANR albo organy ARR.

W okolicznościach sprawy organem uprawnionym do wzruszenia ostatecznej decyzji Dyrektora OT ARR z [...] września 2016 r. był organ ARiMR, który w dalszej kolejności miał możliwość zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem z 22 lipca 2016 r. i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.

Z powyższych względów wiązanie nieodwracalności, o jakiej mowa w art. 156 § 2 k.p.a. z kompetencjami orzeczniczymi organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie nieważności nie wydaje się trafne.

Powyższej oceny nie podważa też powołany w skardze kasacyjnej art. 59 w/w ustawy, który stanowi, że działania prowadzone przez Agencję Rynku Rolnego na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 12a ustawy zmienianej w art. 22 są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych do dnia zakończenia tych działań, przy czym zadania związane z prowadzeniem tych działań, w szczególności związane z: 1) ustanowieniem tymczasowej nadzwyczajnej pomocy dla rolników w sektorach hodowlanych, (...), 3) ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej, 4) ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej, 5) ustanowieniem nadzwyczajnych środków wspierania rynku wieprzowiny, 6) ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw, 7) ustanowieniem szczególnych środków wspierania rynku mleczarskiego - realizuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Treść tego przepisu potwierdza, że organem właściwym w zakresie przedmiotowego wsparcia producentów jabłek jest, co do zasady ARiMR. Powierzenie realizacji tych zadań ARiMR (do dnia zakończenia działań) oznacza również, że organowi temu powierzone zostały kompetencje w zakresie wykonania tych zadań pod względem materialnym i procesowym. Tak więc wnoszący skargę kasacyjną błędnie wywodzi z tego przepisu ograniczenie kompetencji ARiMR do okresu trwania samego działania pomijając niejako uprawnienia organu z tym związane, a których realizacja może nastąpić w późniejszym terminie i być związana z ujawnieniem nieprawidłowości w realizacji tego programu. Organ jest bowiem władny do kontroli realizacji programów w czasie ich trwania oraz po ich zakończeniu. Przeszkodą w podjęciu działań mogą być jedynie wskazane przez prawo okoliczności, w tym upływ terminu przedawnienia do dochodzenia danych należności, co w sprawie nie miało miejsca. Należność została przyznana i wypłacona stronie 22 września 2016 r., a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2016 r. zostało wszczęte i zakończone decyzją z [...] listopada 2019 r. (utrzymaną w mocy decyzją z [...] marca 2020 r.). Okoliczność ta nie jest też kwestionowana.

Odnosząc się natomiast do argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej należy wskazać, że opiera się ona na błędnym pojmowaniu praw i obowiązków, jakie ciążą na stronie w ramach mechanizmu przyznawania przedmiotowego wsparcia. Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do przepisów rozporządzenia nr 1031/2014 i rozporządzenia z 2014 r. przedmiotowe wsparcia było udzielane na wniosek producenta, w związku z wcześniejszym powiadomieniem organu o zamiarze wycofania z rynku określonych owoców. Przyznanie wsparcia następowało po tym jak producent oświadczył, że spełnia nakazane prawem wymogi oraz, że znane mu są warunki uczestnictwa w programie operacyjnym. Z kolei ustalenie przez organ, że strona nie spełnia wymogów powodowało odmową przyznania wparcia, a jeśli nastąpiło to po wydaniu decyzji przyznającej wsparcie – wszczęciem postępowania w celu odzyskania wypłaconej nienależnie kwoty.

Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. W stanie sprawy nie mamy do czynienia ani z nieodwracalnością bezwzględną postrzeganą jako nieodwracalność skutków prawnych decyzji, ani też z nieodwracalnością względną odnoszoną do organu administracji publicznej i prawnych podstaw jego działania w sprawach indywidualnych.

W konsekwencji, za niezasadny należało uznać powiązany z tym zarzutem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Przepis wymieniony jako pierwszy określa konieczne elementy uzasadnienia wyroku, co nie oznacza, że sąd I instancji jest zobowiązany do szczegółowego odniesienia się do podniesionej w skardze argumentacji, a jedynie w stopniu pozwalającym na rozpoznanie sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada tym wymogom. Sąd w sposób jasny odniósł się do spornej kwestii oraz przedstawił motywy rozstrzygnięcia. To, że wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z zajętym przez Sąd I instancji stanowiskiem nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zaskarżony wyrok nie narusza też drugiego z wymienionych przepisów, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., skoro w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.