Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 501/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 79 par. 1, art. 84, art. 85, art. 10 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 18
journal: Dz.U. 2013 poz 1205
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uznania rekultywacji gruntu za zakończoną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z 12 stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy uznania za zakończoną rekultywację na działce nr ewid. 11 o pow. 0,22 ha (Etap "A") położonej w miejscowości Ł., gmina K., powiat k., stanowiącej część złoża "[...]".

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z ustaleniami organu I instancji, Starosta K. na wniosek [...] Sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w K. w dniu 8 lipca 2000r. wydał decyzję, którą określił rolny kierunek rekultywacji dla terenu poeksploatacyjnego złoża "O.".

Oględziny z 11 lipca 2014 r. wykazały, że na działce nie została przeprowadzona żadna rekultywacja, w tym rekultywacja techniczna, biologiczna czy zagospodarowania właściwe. Na większości powierzchni Etapu A ujawniono zbiornik wodny powstały z wód opadowych. Powierzchnie Etapu B i C, co zostało stwierdzone na miejscu, stanowią skarpę poeksploatacyjną, której nachylenie przekracza maksymalne nachylenie ustalone w dokumentacji i która jest porośnięta samosiejkami roślinności zielnej.

W wyniku przeprowadzonych oględzin, organ I instancji dostrzegł, że teren nie nadaje się w żaden sposób do użytkowania, gdyż gruntom nie nadano i nie przywrócono żadnych wartości użytkowych.

W toku postępowania administracyjnego zostały sporządzone dwie opinie przez specjalistów do spraw rolnych, którzy stwierdzili, że na działce nr ewidencyjny [...] położonej w miejscowości Ł. nie została przeprowadzona rekultywacja gleb, jak również nie przywrócono wartości użytkowej pokrywie glebowej.

W oparciu o przeprowadzone dowody organ I instancji uznał, że nie została przeprowadzona rekultywacja na obszarze poeksploatacyjnym złoża "O.",

w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

W odwołaniu od wydanej decyzji z 12 stycznia 2015 r. spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 79 kpa poprzez brak zawiadomienia strony o powołaniu w sprawie dowodu z opinii dwóch biegłych oraz brak doręczenia stronie odpisów tych opinii, art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 106 kpa poprzez brak zawiadomienia strony o zwróceniu się przez organ I instancji o wyrażenie opinii oraz brak doręczenia stronie postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 29 lipca 2014 r. zawierającego negatywną opinię oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że nie została przeprowadzona żadna rekultywacja.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium, odnosząc się do pierwszego zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony o powołaniu w sprawie dowodu z opinii dwóch biegłych oraz braku doręczenia stronie odpisów tych opinii, wyjaśniło, że pismem z 27 sierpnia 2014 r., odebranym przez stronę w dniu 1 września 2014 r., oraz z dnia 25 listopada 2014r., odebranym przez stronę w dniu 27 listopada 2014r., organ I instancji poinformował [...] Sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w K. o konieczności wydania opinii przez rzeczoznawcę.

W toku postępowania administracyjnego zostały sporządzone dwie opinie, pierwsza autorstwa dr inż. R. M., druga autorstwa dr hab. inż. T. Z. Zgodnie z treścią obu opinii na działce nr ewid. 11, położonej

w miejscowości Ł., nie została przeprowadzona rekultywacja gleb

w rozumieniu art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Kolegium podniosło, że wizja lokalna przeprowadzona przez biegłych na nieruchomości nie miała charakteru dowodu w sprawie. Należy ją traktować jako jedną z czynności poprzedzających sporządzenie przez biegłych opinii. Dowodem

w sprawie jest wyłącznie ta opinia, przy sporządzaniu której, o ile biegły nie potrzebuje informacji od stron, obecność tych ostatnich nie jest konieczna. Strona ma natomiast prawo odnieść się do tego dowodu po jego sporządzeniu. Przyjęcie, że strona ma prawo do udziału w sporządzaniu opinii biegłego byłoby, w ocenie SKO, sprzeczne z naturą tego środka dowodowego.

Dlatego też nie można, w ocenie SKO, uznać za zasadny zarzut, iż organ I instancji prowadzący postępowanie administracyjne był zobowiązany powiadomić stronę tego postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia przez biegłego oględzin nieruchomości, zaś brak takiego powiadomienia stanowi naruszenie art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 79 kpa.

Kolegium zauważyło, że udział strony w postępowaniu dowodowym polegającym na sporządzeniu opinii biegłego jest zagwarantowany, jeśli strona ma możliwość odniesienia się do tej opinii po jej sporządzeniu, a przed rozstrzygnięciem w sprawie.

Organ I instancji zawiadomieniem z 22 grudnia 2014 r. poinformował stronę

o możliwości zapoznania się z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania administracyjnego. SKO wskazało, że przepisy procedury administracyjnej nie przewidują obowiązku doręczania stronom odpisów opinii sporządzonej przez biegłych. Jeżeli biegły sporządził opinię w formie pisemnej, należy zawiadomić stronę o sporządzeniu takiej opinii, pouczyć o możliwości zapoznania się z jej treścią i zgłoszenia zastrzeżeń. Następnie zaś, jeżeli strona zgłosi zastrzeżenia do opinii biegłego, należy przesłuchać biegłego z udziałem stron postępowania. Takie postępowanie zapewni stronie możliwość zarówno zadawania biegłemu pytań i składania wyjaśnień, jak i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Zdaniem Kolegium, brak doręczenia stronie odpisów opinii biegłych, w sytuacji gdy ta miała możliwość zapoznania się z ich treścią, nie stanowi uchybienia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego podniesiony w tym zakresie zarzut należy uznać za chybiony.

Odnosząc się do drugiego zarzutu, dotyczącego braku zawiadomienia strony o zwróceniu się przez organ I instancji o wyrażenie opinii oraz braku doręczenia postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 29 lipca 2014r. zawierającego negatywną opinię, SKO uznało go za bezpodstawny.

Kolegium wskazało, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pismo

z 15 lipca 2014 r., w którym Starosta K. zwrócił się do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach oraz Burmistrza Miasta i Gminy K. z prośbą o wydanie opinii w przedmiocie wydania decyzji

o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną.

Z treści tego pisma oraz ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż zostało ono wysłane do [...] Sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą

w K. i odebrane przez stronę w dniu 22 lipca 2014 r.

Wobec powyższego, zdaniem SKO, postawiony w tym zakresie zarzut jest bezpodstawny.

Kolegium zauważyło, że postanowieniem z 29 lipca 2014r. Burmistrz Miasta

i Gminy K. wyraził negatywną opinię w zakresie uznania rekultywacji za zakończoną. Z treści tego postanowienia oraz ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zostało ono skutecznie doręczone skarżącej spółce w dniu 31 lipca 2014r.

Wobec powyższego, postawiony w tym zakresie zarzut, jest, zdaniem SKO, również bezpodstawny.

Organ wskazał, że postanowieniem z 18 sierpnia 2014r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. wyraził negatywną opinię w zakresie uznania rekultywacji za zakończoną. Z treści tego postanowienia wynika, że zostało ono wysłane do skarżącej spółki.

W dniu 1 września 2014r., zgodnie z informacją zawartą w piśmie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia 8 września 2014r. zostało złożone zażalenie na postanowienie z dnia 18 sierpnia 2014 r. w przedmiocie wyrażenia negatywnej opinii o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną.

Zażalenie to z powodu nieuzupełnienia w wymaganym terminie braku formalnego, którym był brak podpisu osoby upoważnionej do reprezentowania strony, zostało pozostawione bez rozpoznania. Zawiadomienie w tej sprawie wystosowane przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 14 października 2014r. zostało również doręczone skarżącemu.

W ocenie Kolegium, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dowodzi, że na działce o nr ewid. 11 nie została przeprowadzona rekultywacja gleb w rozumieniu art. 4a pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Zdaniem organu ocena, czy w konkretnym wypadku nastąpiła czy też nie nastąpiła rekultywacja gruntu, nie może być uzależniona od zakresu wykonanych robót rekultywacyjnych. Jedynym kryterium przy tej ocenie może być okoliczność, czy w wyniku odpowiednich zabiegów gruntu nadano lub przywrócono wartości użytkowe. Ustalenie tej okoliczności wymaga dokładnego wyjaśnienia sprawy poprzez podjęcie wszelkich niezbędnych czynności, nie wyłączając dopuszczenia dowodu z opinii biegłego do spraw rolnych.

SKO podniosło, że w niniejszej sprawie został przeprowadzony dowód

z dwóch opinii sporządzonych przez biegłych, którzy posiadając specjalistyczną wiedzę po dokonaniu wizji w terenie oraz opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale, wydali zgodne opinie co do tego, że na działce o nr ewidencyjnym 11 nie zostały przeprowadzone zabiegi rekultywacyjne. Biegli stwierdzili, że na działce nie ma właściwej gospodarki warstwą próchniczą, która przykryłaby powierzchnię wyrobiska. Nie przeprowadzono zarówno etapu rekultywacji technicznej, jak też biologicznej. Na działce nie stwierdzono zagospodarowania w postaci wysiewu traw

i przeprowadzenia zabiegów fitomelioracyjnych w postaci obsadzenia skarpy krzewami. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach opinie biegłych są spójne i dają pełny obraz sytuacji panującej na działce o nr ewidencyjnym 11.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję [...] Sp. z o. o.

w likwidacji z siedzibą w K., domagając się jej uchylenia, zarzuciło naruszenie:

1. art. 79 kpa w związku z art. 84 § 2 kpa poprzez błędną wykładnię tych przepisów, polegającą na niezasadnym przyjęciu, że dowód z opinii biegłego nie jest dowodem, o terminie przeprowadzenia którego strona powinna być powiadomiona z 7- dniowym wyprzedzeniem przed przystąpieniem przez biegłego do czynności sporządzania opinii, oraz że strona nie jest uprawniona do uczestniczenia w oględzinach nieruchomości przez biegłego, dokonanych w ramach sporządzania opinii, podczas gdy art. 79 kpa wskazuje, że organ powiadamia biegłego, a art. 84 § 2 kpa, że do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków, o której to czynności strony muszą być bezwzględnie powiadamiane przed terminem jej przeprowadzenia,

2. art. 10 § 1 kpa w związku z art. 79 kpa poprzez:

- brak uprzedniego powiadomienia strony o terminie przeprowadzania czynności na nieruchomości przez biegłych powołanych do wydania opinii w przedmiocie rekultywacji gleb, co uniemożliwiło stronie uczestniczenie w oględzinach nieruchomości dokonanych przez biegłego, wskazywanie mu czynności rekultywacyjnych, jakie zostały przez stronę wykonane i udzielenie niezbędnych wyjaśnień w tym przedmiocie,

- brak powiadomienia strony o fakcie sporządzenia opinii przez biegłych (już po sporządzeniu tych opinii) i brak pouczenia strony o możliwości zapoznania się

z treścią sporządzonych opinii i wnoszenia do niej zastrzeżeń, co stanowi istotne naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało bowiem dokonaniem nieprawidłowych ustaleń faktycznych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że nie ma podstaw do wyłączenia zastosowania art. 79 kpa w przypadku dowodu z opinii biegłego, jeżeli biegły

w ramach sporządzanej opinii dokonywać będzie oględzin nieruchomości. Jakkolwiek bowiem strona nie może być obecna przy czynności sporządzania pisemnej opinii na etapie jej faktycznego redagowania, to jest w stanie być fizycznie obecna w trakcie wizyty biegłego na nieruchomości, której opinia ma dotyczyć. Wówczas to strona powinna mieć prawo do wskazywania biegłemu istotnych kwestii dotyczących prac dokonanych w ramach przeprowadzanej rekultywacji oraz odpowiadać na jego ewentualne pytania w tym przedmiocie, co byłoby równoznaczne z wypełnieniem zagwarantowania stronie czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie.

Następnie wnoszący skargę zarzucił, że w niniejszej sprawie o fakcie sporządzenia dwóch opinii przez biegłych strona dowiedziała się dopiero z treści uzasadnienia decyzji organu I Instancji. Jakkolwiek bowiem organ rzeczywiście sygnalizował w trakcie postępowania, że konieczne będzie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, nie poinformował strony ani o tym, kiedy dowód taki będzie przeprowadzany, ani już po jego przeprowadzeniu nie zawiadomił, że opinia została rzeczywiście sporządzona i znajduje się w aktach sprawy, gdzie można się z nią zapoznać. Tym samym strona aż do otrzymania decyzji organu I instancji nie była świadoma tego, że w sprawie rzeczywiście doszło do sporządzenia opinii przez biegłego. Zawiadomienia o możliwości końcowego zapoznania się z materiałami postępowania nie można uznać za wystarczające zagwarantowanie stronie czynnego udziału w przeprowadzaniu dowodu z opinii biegłego, skoro strona nie była o fakcie jej sporządzenia w ogóle powiadomiona, ani nie została prawidłowo pouczona

o możliwości wnoszenia zastrzeżeń do tego dowodu.

W ocenie skarżącego treść zaskarżonej decyzji istotnie narusza podstawowe zasady kpa, takie jak zasada legalności działania, praworządności, a ponadto decyzja jest sprzeczna z postulatem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego

i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił uznania za zakończoną rekultywacji dla terenu poeksploatacyjnego złoża iłów "O.", a organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy. W trakcie postępowania administracyjnego sporządzone zostały przez specjalistów rolnych dwie opinie dotyczące oceny stanu przeprowadzenia zabiegów rekultywacyjnych na działce nr 11 położonej

w Łyczakowie. Z wniosków obu opinii wynikało, że na badanym terenie nie została przeprowadzona rekultywacja gleb, jak również nie przywrócono wartości użytkowej pokrywy glebowej.

Zarzuty wniesione w niniejszej sprawie mają związek z powyższymi opiniami, nie mają one jednak charakteru merytorycznego, lecz procesowy, bowiem ich autor twierdzi, że strona powinna być zawiadomiona o przeprowadzeniu dowodu

z powyższych opinii na 7 dni przed przystąpieniem przez biegłych do ich sporządzenia, gdyż ma prawo być fizycznie obecna w trakcie przeprowadzania wizji lokalnej na nieruchomości, aby mogła wskazywać na istotne kwestie dotyczące prac dokonywanych na nieruchomości oraz odpowiadać na ewentualne pytania.

Z takim poglądem autora skargi nie można się jednak zgodzić. Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku (powołanego również w decyzji organu odwoławczego) Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/10, a także m. in. w wyrokach: WSA w Lublinie z 18 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 1236/13, WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 775/14, czy WSA w Olsztynie z 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 1134/14 (dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl), a argumentację zawartą w tych wyrokach uznaje za własną.

Zgodnie z art. 79 § 1 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu

i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2).

Twierdzenia skarżącego, że strona powinna być zawiadomiona

o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego - co jak wynika ze skargi miało się sprowadzać do zawiadomienia o terminie oględzin terenu, tak aby mogła brać w nich osobiście udział - są trudne do zaakceptowania z tego powodu, że wizja lokalna przeprowadzana przez biegłego w celu sporządzenia przez niego opinii nie ma charakteru dowodu w sprawie, podczas gdy art. 79 § 1 kpa mówi o zawiadomieniu

o przeprowadzeniu dowodu. Oględziny (wizje w terenie) przeprowadzone przez specjalistów do spraw rolnych w niniejszej sprawie, były jedną z czynności poprzedzających sporządzenie przez nich opinii dotyczących oceny wykonania prac rekultywacyjnych. Dowodem są opinie, przy sporządzaniu których obecność stron nie jest konieczna, o ile biegły takiej obecności nie potrzebuje, na przykład w celu uzyskania od stron niezbędnych informacji. Strona ma natomiast prawo odnieść się do tego dowodu (do opinii) po jego sporządzeniu.

Należy podkreślić różnice pomiędzy dowodem z opinii biegłego (art. 85 kpa),

a dowodem z oględzin (art. 84 kpa). Opinia biegłego ma na celu pomoc organom administracji w ustaleniu okoliczności, do wyjaśnienia których konieczna jest wiedza specjalistyczna z określonej dziedziny. Są to więc okoliczności, których ustalenie przy pomocy wskazówek wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania dostępnych organom administracji, jest niemożliwe. Istotą dowodu

z opinii biegłego jest samodzielne, bez udziału stron i organu, przygotowanie

i opracowanie opinii. Dopiero po jej sporządzeniu zarówno strona, jak i organ mogą wnosić stosowne uwagi do opinii, wnioskować o wyjaśnienie określonych kwestii, poszerzenie badań, uściślenie i wyjaśnienie wniosków. Oględziny mają zaś na celu ustalenie stanu faktycznego poprzez naoczne sprawdzenie stanu rzeczy przez organ prowadzący postępowanie. W tym przypadku wiedza specjalistyczna nie jest konieczna. Natura powyższych środków dowodowych powoduje, że w odmienny sposób należy kwalifikować udział stron we wspomnianych czynnościach postępowania. Dlatego też udział strony w postępowaniu dowodowym, polegającym na sporządzeniu opinii biegłego, jest zagwarantowany, jeśli strona ma możliwość odniesienia się do tej opinii po jej sporządzeniu, a przed rozstrzygnięciem sprawy. Z tych też względów nie można uznać za zasadne zarzutów skargi, iż organ I instancji zobowiązany był powiadomić stronę skarżącą o miejscu i czasie przeprowadzenia przez biegłych oględzin nieruchomości, a stronie tej przysługiwało prawo udziału przy dokonywaniu przez biegłych wizji terenowej.

Odnosząc się dodatkowo do treści art. 79 § 1 kpa należy zauważyć, że zawarty w tym przepisie obowiązek zawiadamiania strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych, dotyczy czynności dowodowej w postaci przesłuchania biegłego, co może (choć nie musi) nastąpić w związku

z wątpliwościami organu, czy też zastrzeżeniami wyrażonymi przez stronę pod adresem sporządzonej przez biegłego opinii. W takiej bowiem sytuacji należy umożliwić stronie uczestniczenie w takim przesłuchaniu, aby mogła ona zadawać pytania i składać wyjaśnienia, o czym wprost stanowi § 2 art. 79 kpa. Logiczne jest, że dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłego zarówno u strony, jak i u organu mogą pojawić się wątpliwości, uwagi lub kwestie do uściślenia. Zastrzec jednak trzeba, że organ nie ma obowiązku przesłuchiwania biegłego, jeśli nie ma wniosku strony w tej kwestii, a jednocześnie sam nie widzi potrzeby przeprowadzenia tej czynności z urzędu.

Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 10 § 1 kpa w związku z art. 79 kpa. Jak już wyżej powiedziano, organ nie miał obowiązku zawiadamiania strony o tym, że biegły dokona wizji terenu w celu sporządzenia opinii. Warto jednak zauważyć, że organ I instancji dwukrotnie zawiadamiał skarżącą (zawiadomienia z 27 sierpnia 2014 r. i 25 listopada 2014 r.) o zamiarze powołania biegłego. W ocenie Sądu postępowanie takie spełnia wymogi zawiadomienia z art. 10 § 1 kpa, gdyż umożliwiało stronie uzyskanie wiedzy o fakcie zlecenia sporządzenia opinii przez biegłego. Ponadto należy zauważyć, że przed wydaniem decyzji organ I instancji zawiadomił stronę w trybie art. 10 § 1 kpa o przygotowaniu materiału dowodowego do wydania decyzji oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zebranym materiałem dowodowym (zawiadomienie z dnia 22 grudnia 2014 r. doręczone w dniu 23 grudnia 2014 r. - k. 23 akt administracyjnych). Ponieważ częścią tego materiału dowodowego były również opinie biegłych, należy przyjąć, że strona miała możliwość zapoznania się z nimi i wniesienia do nich zastrzeżeń. Z przepisu art. 10 § 1 kpa nie wynika obowiązek organu szczegółowego zawiadamiania stron o każdym

z przeprowadzonych dowodów, a jedynie obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do wszystkich zebranych dowodów. Gdyby skarżące przedsiębiorstwo skorzystało z oferowanej przez organ możliwości, miałoby możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji z dnia 12 stycznia 2015 r., również co do kwestionowanych obecnie dowodów z opinii biegłych. Z możliwości tej jednak strona skarżąca nie skorzystała.

Należy wreszcie przypomnieć, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa jest skuteczny tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (por. m.in. wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11 dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżące przedsiębiorstwo ani

w odwołaniu, ani w skardze nie wskazywało na jakiekolwiek konkretne uchybienia, czy też błędy w sporządzonych opiniach. Wprawdzie w skardze strona zarzuca, że naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, skutkowało dokonaniem nieprawidłowych ustaleń faktycznych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy, jednak nie precyzuje o jakie nieprawidłowości chodzi. Jeśli natomiast nieprawidłowości te miałyby polegać na wadliwym uznaniu, że rekultywacji nie przeprowadzono, to

z takim gołosłownym twierdzeniem nie można się w okolicznościach sprawy zgodzić. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz.U.2013.1205 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa

o rekultywacji gruntów - rozumie się przez to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych

i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Przeprowadzone przez organ I instancji w sposób rzetelny i skrupulatny postępowanie wykazało, że na działce objętej niniejszym postępowaniem nie została przeprowadzona rekultywacja gleb w rozumieniu ww. przepisu, w tym nie osiągnięto rolniczego kierunku rekultywacji. Biegli, a za nimi organy obu instancji stwierdzili bowiem, że na działce nr ewidencyjny 11 o powierzchni 0,22 ha (Etap "A") w miejscowości Ł., nie ma właściwej gospodarki warstwą próchniczą, która przykryłaby powierzchnię wyrobiska. Nie przeprowadzono ani rekultywacji technicznej, ani biologicznej. Na działce nie stwierdzono zagospodarowania w postaci wysiewu traw i przeprowadzenia zabiegów fitomelioracyjnych w postaci obsadzenia skarpy krzewami. Wnioski wynikające

z opinii biegłych znajdują pełne potwierdzenie w dołączonej do tych opinii dokumentacji zdjęciowej, która nie została zakwestionowana przez stronę. Wnioski te okazały się również zbieżne z opiniami organów uzgodnieniowych, tj. Burmistrza Miasta i Gminy K. oraz Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego

w K., wyrażonymi w trybie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych. Należy przy tym zauważyć, że postanowienia zawierające te opinie wydane na podstawie art. 106 § 5 kpa i doręczone również [...] Sp. z o.o. w likwidacji w K. - stały się ostateczne.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.