Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 213/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania D.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.N.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2021 r., do którego załączyła między innymi: kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 5 sierpnia 2020 r. orzekającego o uznaniu H.N. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, na okres do dnia 31 sierpnia 2022 r.; kserokopię decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę, na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. Ponadto z załączonej do akt sprawy dokumentacji, w tym przeprowadzonego w dniu 9 września 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, z mężem i wymagającą opieki matką. H.N. cierpi na serce, chorobę Parkinsona i zwyrodnienie kręgosłupa. Ma problemy z poruszaniem się, większość czasu spędza w łóżku, jest pampersowana. Nie jest zdolna do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego, czy też samodzielnego funkcjonowania w środowisku. Sprawowana przez skarżącą opieka nad matką ma charakter całodobowy. H.N. wymaga pomocy w stawaniu z łóżka, układaniu się do snu, ubieraniu, we wszelkich czynnościach higienicznych, pielęgnacyjnych. Ponadto jak wynika z oświadczenia skarżącej wykonuje ona wszelkie czynności porządkowe, w tym sprzątanie, robienie zakupów, pranie, podaje matce lekarstwa, przygotowuje i pomaga w spożywaniu posiłków, pomaga w poruszaniu, wyjściu na świeże powietrze, umawianiu wizyt lekarskich, realizacji recept, czyta matce i zajmuje ją rozmową. Ponadto pozostaje w stałej gotowości do świadczenia pomocy. Skarżąca jest jedyną osobą, która może zapewnić opiekę matce, gdyż jej mąż pracuje i stale przebywa poza domem, natomiast syn wymagającej opieki H.N. od ponad 20 lat mieszka za granicą. Matkę odwiedza sporadycznie podczas wizyt w kraju, nie interesuje się stanem matki, w żaden sposób nie wspiera skarżącej w sprawowanej opiece. Ustalono również, że aktywność zawodowa skarżącej przypada na okres 1985 -1991 r., co potwierdza załączone do akt sprawy świadectwo pracy. Z wyjaśnień skarżącej wynika, iż po wskazanym wyżej okresie nie podejmowała zatrudnienia, co wynikało z faktu urodzenia i wychowywania dzieci. W roku 2016 strona zaczęła szukać zatrudnienia w formie umowy o pracę, jednak z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia matki była zmuszona poświęcić się opiece nad nią. Podejmowała prace dorywcze, co nie zostało w żaden sposób udokumentowane.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy D. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozytywnej przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia, to jest wykazania istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad matką, jak również z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, to jest pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia D.G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzucała:

- wadliwe zastosowanie normy art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, uznającego powyższy przepis za niekonstytucyjny w części, w jakiej różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności;

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 w zw. art. 15 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez pominięcie celów ustawy i wadliwe przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi przeszkodę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy w sytuacji zbiegu uprawnień do obu świadczeń strona jest uprawniona do dokonania wyboru jednego z nich;

- naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej z uwagi na opiekę nad matką nie wypełnia pozytywnej przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia, określonej we wskazanym przepisie.

Z uwagi na powyższe, strona wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz o przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium przywołało również przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., który stanowi, iż osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dalej, przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż data powstania niepełnosprawności H.N. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Mając bowiem na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt TK 38/13 orzekający o niekonstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna ze względu na datę powstania niepełnosprawności, jak również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w powyższym zakresie, stwierdzić należy, iż oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w takiej sytuacji dokonywać z pominięciem tego kryterium. Jednakże wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej, kwestionowana odwołaniem decyzja wydana została z pominięciem wyżej wskazanego art. 17 ust. 1b uś.r., a co za tym idzie zarzut w tym zakresie uznać należy za niezasadny.

Jednakże w ocenie organu odwoławczego kwestionowane rozstrzygnięcie I instancji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia uznać należy za prawidłowe, gdyż strona nie spełnia pozytywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zdaniem Kolegium, pomimo bezspornie dokonanych w sprawie ustaleń zarówno co do faktu, iż wymagająca opieki H.N. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jak również co do faktu, iż skarżącą należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia, w sprawie brak jest przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Kolegium podkreśliło, iż celem przedmiotowego świadczenia jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osoba niepełnosprawną, a samo świadczenie stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych świadczenie to skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a do tych którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w zakresie i rozmiarze uniemożliwiającym podjęcie innej pracy. Z powyższego wynika, że związek pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi być bezpośredni, a sama opieka musi mieć charakter stały lub długoterminowy. W ocenie organu odwoławczego dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym zakres czynności składających się na opiekę skarżącej nad matką nie uzasadnia twierdzenia, iż sprawowana przez stronę opieka ma charakter stały i uniemożliwia podjęcie aktywności zawodowej, choćby niepełnym wymiarze czasu. Za brakiem związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką, zdaniem organu, przemawiają również dokonane ustalenia w zakresie aktywności zawodowej strony, która przypadała na lata 1985-1991, po zakończeniu której, do momentu rozpoczęcia pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę, strona zajęła się wychowywaniem dzieci, a jedyne prace, które podejmowała miały charakter dorywczy. Istotnym w sprawie, zdaniem organu pozostaje również to, że wymagająca opieki H.N. ma jeszcze pracującego i przebywającego na stałe za granicą syna, który na równi ze skarżącą jest zobowiązany do alimentacji względem niepełnosprawnej matki. Przy czym, co organ podkreślił, wykonywanie przez osoby zobowiązane ciążących na nich obowiązków alimentacyjnych nie musi mieć charakteru osobistego, gdyż dopuszczalna jest każda forma realizacji powyższego obowiązku, w tym między innymi poprzez pomoc finansową, przeznaczoną na pokrycie kosztów opieki nad osobą niepełnosprawną.

Natomiast co do zarzutów naruszenia art. 15 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. organ odwoławczy wskazał, iż wobec niespełnienia przez skarżącą pozytywnej przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia, brak było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie zbiegu uprawnień skarżącej do świadczeń z tytułu sprawowanej opieki nad matką.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, poprzez uznanie, że skarżąca nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a sprawowaną opieką nad matką w sytuacji, gdy zakres sprawowanej opieki uniemożliwia stronie podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Strona zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania to jest: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew załączonego do akt sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej, że strona nie musi rezygnować z zatrudnienia.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o ustalenie na rzecz skarżącej prawa do przedmiotowego świadczenia, począwszy od dnia 1 sierpnia 2021 r. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wnosiła nadto o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to jest braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Podniósł, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to opieka nie musi być opieką całodobową. Istotnym dla spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia jest pozostawanie w ciągłej dyspozycji podopiecznego. Podkreślił, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę, która to okoliczność nie jest kwestionowana przez organ, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie wnosiło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym organ nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem obu stron postępowania skarga D.G. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi D.G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką H.N.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki H.N. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 5 sierpnia 2020 r. orzekającym o uznaniu w/w za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydane zostało na czas pokreślony, do dnia 31 sierpnia 2022 r. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż D.G. jest córką wymagającej opieki H.N., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Wskazać bowiem należy, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (bądź niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Podkreślić dodatkowo należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie bowiem zauważyło, że powoływany przez skarżącą zakres czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, zakres wykonywanych przez stronę czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Co więcej czynności, na które wskazuje skarżąca, nie są wykonywane codziennie. Natomiast wskazane przez skarżącą czynności stricte opiekuńcze nad matką, to jest: pomoc w ubieraniu, budzeniu, układaniu do snu podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienia, umawianie i towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, pampersowanie, czy też zapewnienie towarzystwa osobie wymagającej opieki, nie stanowią czynności, które uniemożliwiałyby skarżącej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Tym bardziej, że jak wynika z załączonego do akt sprawy oświadczenia skarżącej z dnia 6 października 2021 r., wskazywane przez nią czynności opiekuńcze mają swój określony harmonogram, który pozwala na stwierdzenie, że czynności stricte opiekuńcze nad matką są wykonywane przez stronę w godzinach porannych i popołudniowych, wieczornych. W pozostałym czasie strona wykonuje czynności dnia codziennego, nadzorując jednocześnie matkę. Zasadności stwierdzenia, co do braku istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nie przeczą w ocenie Sądu, wskazywane przez stronę schorzenia, na które cierpi matka skarżącej. Nie bagatelizując stanu zdrowia H.N. podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Pomimo podnoszonego argumentu, iż w/w jest osobą całkowicie leżącą, skarżąca oświadcza jednocześnie, że matka przy pomocy skarżącej wychodzi z domu na spacery, czy też porusza się po mieszkaniu. Bez wpływu na powyższe pozostaje również podnoszony przez stronę argument, co do pozostawania w pełnej gotowości do świadczenia pomocy matce, nieprzerwanie przez 24 godziny na dobę. Raz jeszcze przypomnieć należy, iż system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

W ocenie Sądu, w sprawie nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, iż H.N. posiada jeszcze pracującego, przebywającego od wielu laty za granica syna. Wyżej wymieniony na równi ze skarżącą jest zobowiązany do alimentacji względem matki i winien wspomagać stronę w sprawowaniu opieki nad matką, czy to poprzez osobiste świadczenie tej opieki, czy też poprzez świadczenia o charakterze pieniężnym, które częściowo mogłyby zostać przeznaczone np. na opłacenie czasowej opieki nad H.N., sprawowanej przez osobę trzecią. Powyższe pozwoliłoby skarżącej na podjęcie zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze. Podkreślić w tym miejscu należy, iż przepisy u.ś.r. nie zawierają żadnych regulacji, co do kolejności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wielości podmiotów uprawnionych do jego otrzymania, na których w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, a ocena ustawowych przesłanek odnosi się wyłącznie do osoby, która z takim wnioskiem wystąpiła. Niemniej jednak w ocenie Sądu, przyznanie przedmiotowego świadczenia, pochodzącego ze środków publicznych, w sytuacji istnienia innych osób, na równi z wnioskodawcą zobowiązanych do sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Oznaczałoby bowiem przeniesienie na Państwo, a co za tym idzie ogół społeczeństwa, ciężaru sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, z osób, które pomimo, że są zobowiązane w pierwszej kolejności, do opieki tej się nie poczuwają. Tym samym podnoszone przez skarżącą okoliczności, co do braku zainteresowania stanem matki oraz brakiem wsparcia skarżącej ze strony syna H.N. pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie, dokonując oceny istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką nad matką, nie sposób pominąć kwestii udokumentowanej aktywności zawodowej strony. Niewątpliwie przepisy regulujące instytucję świadczenia pielęgnacyjnego nie wymieniają jako przesłanki jego przyznania obowiązku wykazania się okresem wykonywanej pracy zawodowej. Niemniej jednak, mając na uwadze de facto 30 letni okres pozostawania przez skarżącą bierną zawodowo uznać należy, iż okoliczność ta niewątpliwe świadczy, iż rezygnacja strony z aktywności zawodowej nie miała związku ze sprawowaną opieką. Ponadto w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała w należyty sposób, iż sprawowana przez nią opieka uniemożliwia podjęcie pracy, choćby w częściowym zakresie, co jak już wcześniej wskazano mogłoby nastąpić przy właściwej organizacji pracy, przy pomocy zobowiązanego do alimentacji względem matki syna H.N., bądź też współmałżonka skarżącej.

Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania.

Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznać należało za niezasadny.

Wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

is