Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 898/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1, art. 89, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 28, art. 233, art. 235 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1, par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 100 poz 918
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Komendanta Wojewódzki Policji z dnia 26 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia 19 sierpnia 2013 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 września 2013 r. (nr [...]) Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia 19 sierpnia 2013 r. (nr [...]) orzekającą o odmowie przyznania J. N. (dalej: "strona", "skarżąca") równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej za rok 2012 i 2013.

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

J. N. w dniu 13 lutego 2012 r. zwróciła się do Komendanta Miejskiego Policji o ustalenie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za 2012 r.

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2012 r. (nr [...]) Komendant Miejski Policji odmówił przyznania jej żądanego świadczenia, a następnie organ odwoławczy uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną decyzją z dnia 30 lipca 2012 r. (nr [...]) Komendant Miejski Policji odmówił J. N. przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej za 2012 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 14 września 2012 r. (nr [...]).

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r. (sygn. akt III SA/Gd 728/12) Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 14 września 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia 30 lipca 2012 r.

W dniu 9 stycznia 2013 r. strona zwróciła się do Komendanta Miejskiego Policji z wnioskiem o ustalenie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za 2013 r.

Dnia 19 sierpnia 2013 r. Komendant Miejski Policji wydał decyzję (nr [...]) orzekającą o odmowie przyznania J. N. (dalej: "strona", "skarżąca") równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej za rok 2012 i 2013.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a.", art. 92 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), § 4 oraz § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918 ze zm.).

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. (sygn. akt III SA/Gd 728/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że sposób rozpatrzenia wniosku J. N. uzależniony jest od dokonania przez Komendanta Powiatowego Policji weryfikacji prawa jej małżonka – N. N. do otrzymywania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, wynikającego z decyzji tego organu z dnia 8 sierpnia 2006 r. (nr [...]). Organ wyjaśnił, że Komendant Wojewódzki Policji w tym celu polecił Komendantowi Powiatowemu Policji zweryfikowanie złożonego przez N. N. oświadczenia mieszkaniowego w aspekcie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Komendant Powiatowy Policji orzekł w tym przedmiocie prawomocną decyzją z dnia 31 maja 2013 r. (nr [...]). W konsekwencji organ – odwołując się do decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. – stwierdził, że ma ona bezpośredni wpływ na sposób rozstrzygnięcia wniosków strony o przyznanie równoważnika za 2012 i 2013 r. W decyzji tej wskazano, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji z dnia 8 sierpnia 2006 r. (nr [...]) przyznającej N. N. równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, gdyż nadal nie posiada lokalu mieszkalnego i jest funkcjonariuszem posiadającym rodzinę, a ponadto Sąd powszechny ustalając w sprawie alimentacyjnej miesięczny dochód N. N. wliczył również kwotę 300 zł otrzymywaną z tytułu równoważnika, a zatem wysokość miesięcznych alimentów płaconych na syna jest ściśle związana z pobieranym przez niego równoważnikiem za brak lokalu mieszkalnego.

Mając powyższe na uwadze Komendant Miejski Policji stwierdził, że skoro Komendant Powiatowy Policji nie cofnął N. N. prawa do równoważnika za brak lokalu, to w przypadku funkcjonariuszy pozostających w związku małżeńskim (jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), równoważnik ten może pobierać tylko jeden z funkcjonariuszy – w tym przypadku jest to N. N. na podstawie prawomocnej decyzji nr [...] z dnia 8 sierpnia 2006 r. przyznającej mu to świadczenie.

J. N. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W piśmie tym zwróciła się także o "wyeliminowanie z obrotu prawnego" decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. (nr [...]).

W uzasadnieniu strona wskazała, że podjęte przez organy decyzje naruszają przepisy prawa materialnego wynikające z ustawy o Policji oraz naruszają wiążący charakter prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. akt III SA/Gd 728/12), tj. dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów. Strona kwestionowała prawidłowość decyzji Komendanta Powiatowego Policji, z której wynika, że prawo do równoważnika przysługuje N. N. a nie stronie. Rozstrzygnięcie to jest sprzeczne z ww. wyrokiem Sądu, a jego uzasadnieniem nie może być okoliczność wliczenia równoważnika przyznanego N. N. w alimenty, gdyż okoliczność ta była podnoszona przed Sądem i nie została podzielona przez Sąd. Strona wniosła o przyznanie jej należnego równoważnika wraz z równoczesnym przyznaniem odsetek za zwłokę w realizacji tego świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 26 września 2013 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wypełnił zalecenie Sądu, gdyż Komendant Powiatowy Policji przeprowadził postępowanie weryfikacyjne odnośnie prawa N. N. do przyznanego mu równoważnika. Wynikiem tego postępowania było wydanie w dniu 31 maja 2013 r. decyzji (nr [...]) i uznanie, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 8 sierpnia 2006 r. (nr [...]) przyznającej prawo do równoważnika N. N. W ocenie organu odwoławczego stanowisko Komendanta Powiatowego Policji było prawidłowe. Organ wskazał, że wysokość miesięcznych alimentów jest ściśle związana z pobieranym przez N. N. świadczeniem, gdyż Sąd cywilny, ustalając jego miesięczny dochód, doliczył do tego dochodu również kwotę przedmiotowego równoważnika.

W ocenie organu odwoławczego żądanie strony dotyczące doprowadzenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji do wzruszenia decyzji administracyjnej wydanej N. N. zostało skutecznie zrealizowane.

J. N. złożyła skargę domagając się uchylenia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji oraz decyzji "organu współdziałającego", tj. Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. (nr [...]).

W uzasadnieniu skarżąca zakwestionowała prawidłowość zaskarżonych rozstrzygnięć z uwagi na nie zastosowanie się w nich do prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2012 r. (sygn. akt III SA/Gd 728/12), a w konsekwencji naruszenie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżąca zwróciła uwagę, że organ odwoławczy naruszył prawo poprzez zaniechanie własnych czynności mających na celu wyeliminowanie decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. i załatwienia sprawy w zgodzie z zasadami dobrej administracji i właściwego czuwania, by stronie nie wyrządzić jakiejkolwiek szkody czy krzywdy.

W odniesieniu do decyzji pierwszoinstancyjnej oraz decyzji Komendanta Powiatowego Policji skarżąca wskazała na naruszenie norm prawa materialnego mających zastosowanie dla oceny uprawnień N. N. związanych z równoważnikiem pieniężnym za brak lokalu mieszkalnego wobec skutków zmiany okoliczności faktycznych zaistniałych od daty porzucenia przez niego rodziny i stania się faktycznie policjantem samotnym. Skarżąca zwróciła uwagę na wadliwość składanych przez N. N. oświadczeń mieszkaniowych, oraz całkowite pominięcie, iż wymieniony będąc zobowiązanym z mocy przepisów prawa nie zawiadomił organu właściwego o zmianach mających wpływ na wysokość przysługującego mu świadczenia równoważnika, gdzie z przepisów prawa wynika wprost, iż wymienionemu równoważnik winien być cofnięty w przyznanej wysokości od daty porzucenia rodziny a sprawa uprawnień ponownie rozpatrzona, przy skutecznym zastosowaniu przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do równoważnika, z uwzględnieniem, że to skarżącej – jako funkcjonariuszowi, który złożył wniosek o przyznanie ww. równoważnika od 2012 r. i który posiada rodzinę (prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem) – przysługuje prawo do tego równoważnika.

Skarżąca zwróciła uwagę na bezzasadność stanowiska organów, które podstawę przyznania N. N. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego upatrują w fakcie pozostawania w związku małżeńskim i przyjęciu tego świadczenia za podstawę ustalenia wysokości świadczenia alimentacyjnego płaconego na rzecz syna przez N. N.

W skardze podniosła także zarzut rażącej bezczynności Komendanta Wojewódzkiego Policji poprzez nie zmierzanie do poprawnego i pełnego rozpatrzenia sprawy zgodnie z wyrokiem Sądu i jej zakończenia przed organem II instancji.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W pismach procesowych z dnia 22 listopada 2013 r. skarżąca zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji zarzuciła wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na to, że wiedząc, iż decyzja Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. jest sprzeczna z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zaniechał jakichkolwiek czynności zmierzających do tego, by sprawa równoważnika prowadzona przed Komendantem Powiatowym Policji została załatwiona zgodnie z wyrokiem tego Sądu, w szczególności nie podjął działań z urzędu na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Ponadto skarżąca wniosła o nałożenie nakazu podjęcia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji kroków mających na celu wypłatę zaległych świadczeń wraz z należnymi odsetkami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Komendanta Powiatowego Policji z dnia 26 września 2013 r. (nr [...]), którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia 19 sierpnia 2013 r. (nr [...]) orzekającą o odmowie przyznania J. N. równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej za rok 2012 i 2013.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1130), zwanego dalej "rozporządzeniem".

W myśl art. 88 ust. 1 ustawy policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z określonym w taki sposób prawem do lokalu mieszkalnego wiążą się przewidziane w dalszych przepisach uprawnienia związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji, w tym określone w art. 92 ust. 1 ustawy prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Przepis ten stanowi, że policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.

Zgodnie z art. 89 ustawy członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1/ małżonek; 2/ dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; 3/ rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo całkowita lub częściowa niezdolność do pracy, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.

Kwestia prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego znalazła szczegółowe uregulowanie w powołanym powyżej rozporządzeniu. Zgodnie z § 3 rozporządzenia ustalenia uprawnień policjanta do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości dokonuje się na podstawie oświadczenia mieszkaniowego, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia. Wysokość równoważnika - zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia - wynosi: 1) dla policjanta posiadającego członków rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji - 9,50 zł dziennie, 2) dla policjanta - 4,75 zł dziennie.

W razie zbiegu uprawnień policjanta i jego małżonka do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przysługuje jeden korzystniejszy równoważnik (§ 4 rozporządzenia).

Sprawa przyznania J. N. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (w zakresie dotyczącym uprawnienia skarżącej za 2012 r.) była już przedmiotem rozpoznania tutejszego Sądu w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 728/12). W tym kontekście należy odwołać się do art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią następstwo dokonanej przez sąd oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 426).

W powołanym wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. Sąd, dokonując wykładni ww. przepisów w świetle istniejącego w sprawie stanu faktycznego uznał, że to skarżąca powinna otrzymywać równoważnik pieniężny za 2012 r., a nie jej małżonek (N. N.). Sąd wskazał, że wysokość równoważnika uzależniona jest od tego, czy policjant pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z członkami jego rodziny, a rozpoznawanej sprawie to skarżąca zamieszkuje wspólnie z synem. Zdaniem Sądu fakt, że N. N. nadal pozostaje w związku małżeńskim, nie oznacza, że nadal przysługuje mu wyższy równoważnik. Nie prowadzi on bowiem wspólnego gospodarstwa domowego z członkami swojej rodziny. Ponieważ J. i N. N. są funkcjonariuszami Policji, to występuje tu zbieg uprawnień, o którym mowa w § 4 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że w takim przypadku przysługuje jeden korzystniejszy równoważnik, a taki przysługuje skarżącej, skoro to ona zamieszkuje wraz z synem (pozostaje z nim "we wspólnym gospodarstwie domowym").

Formułując zalecenia, co do dalszego postępowania, Sąd wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji, wykorzystując posiadane instrumenty powinien podjąć działania zmierzające do dokonania przez właściwy organ weryfikacji prawa N. N. do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za 2012 r., co z kolei umożliwi ponowne rozpoznanie wniosku skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należało przede wszystkim udzielić odpowiedzi na pytanie, czy ocena prawna oraz wytyczne zawarte w ww. orzeczeniu zostały przez organy uwzględnione w trakcie ponownego .

W niniejszej sprawie organy obu instancji, rozpoznając ponownie sprawę po wyroku tut. Sądu, odmówiły skarżącej przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego argumentując swoje stanowisko tym, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z N. N., pełniącym służbę w Komendzie Powiatowej Policji, a zatem to obojgu z nich przysługuje prawo do ubiegania się o równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego dla policjanta posiadającego rodzinę. Świadczenie to może otrzymywać jeden z funkcjonariuszy-małżonków, a w tym wypadku – na mocy obowiązującej w obrocie prawnym decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 8 sierpnia 2006 r. – równoważnik pieniężny należny jest N. N. Organy zwróciły uwagę, że Komendant Powiatowy Policji dokonał weryfikacji uprawnień N. N. do otrzymywania równoważnika lecz nie cofnął mu tego uprawnienia przyjmując, że wysokość płaconych przez niego alimentów na syna jest ściśle związana z pobieranym przez niego równoważnikiem.

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż ocena prawna wyrażona przez tutejszy Sąd w powołanym orzeczeniu nie została przez organy uwzględniona w rozpoznawanej sprawie.

Organy nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w powołanym orzeczeniu, w którym Sąd – biorąc pod uwagę ustalenia stanu faktycznego i dokonując wykładni powołanych przez organy przepisów ustawy i rozporządzenia - przesądził, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego za rok 2012 r. należy się skarżącej. Wyrażona w tym zakresie przez Sąd w odniesieniu do prawa za 2012 r. ocena prawna zachowuje w pełni swą aktualność w stosunku do oceny zasadności przyznania tego prawa skarżącej w 2013 r., gdyż z materiału dowodowego wynika, że okoliczności faktyczne – istotne dla rozstrzygnięcia sprawy przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia za 2013 r. - pozostają takie same, jak w 2012 r.

Stanowiska Sądu i wyrażonej w ww. wyroku oceny prawnej w żaden sposób nie może podważać powoływanie się na fakt, iż wysokość zasądzonych od N. N. alimentów na rzecz syna jest związana z pobieranym przez niego równoważnikiem. Po pierwsze, ta okoliczność faktyczna – jak słusznie zauważa skarżąca – była znana Sądowi, gdyż w tracie postępowania N. N. twierdził, że część równoważnika, którą uprzednio przekazywał skarżącej, teraz przekazuje w ramach alimentów na syna (protokół przesłuchania świadka w dniu 26 czerwca 2012 r.). Nie można zatem w tym przypadku mówić o zasadniczej zmianie stanu faktycznego od przyjętego przez Sąd – dopiero bowiem taka sytuacja mogłoby uzasadniać odstępstwo od określonej w art. 153 p.p.s.a. reguły związania organu wyrażoną w wyroku oceną prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11, LEX nr 1336324). Po drugie, materialnoprawne przesłanki przyznania prawa do równoważnika zostały określone w powołanych przepisach ustawy i rozporządzenia i nie można na ich podstawie wywieść, by okolicznością taką był fakt uwzględnienia równoważnika w dochodzie, od którego ustalono wysokość alimentów.

W ocenie Sądu nie można też stwierdzić, iż w niniejszej sprawie zostały należycie wypełnione wytyczne Sądu wskazane w ww. wyroku. Co prawda Komendant Wojewódzki Policji pismem z dnia 29 marca 2013 r. polecił Komendantowi Powiatowemu Policji zweryfikowanie złożonego przez N. N. oświadczenia mieszkaniowego w aspekcie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz wydanego wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., to jednak dokonana przez Komendanta Powiatowego Policji weryfikacja okazała się nieskuteczna, gdyż – pomimo niespornych okoliczności faktycznych (faktu nie prowadzenia przez N. N. wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą i synem) oraz pomimo wiążącej oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. - w obrocie prawnym nadal funkcjonuje decyzja z 2006 r. przyznająca N. N. prawo do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego dla policjanta posiadającego rodzinę.

Decyzja ta w dalszym ciągu stoi na przeszkodzie przyznaniu prawa do równoważnika skarżącej, a tym samym uniemożliwia skuteczną realizację oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku, z której wynika, że prawo to przysługuje skarżącej.

W opisanym stanie rzeczy Komendant Wojewódzki Policji – powziąwszy wiedzę o wynikach postępowania weryfikacyjnego przed Komendantem Powiatowym Policji - powinien podjąć wszelkie kroki mające na celu wykonanie wyroku zgodnie z wyrażoną w nim oceną prawną. W zaistniałym stanie rzeczy, takim właśnie działaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji – w ramach posiadanych przez niego kompetencji nadzorczych wobec podległych mu jednostek Policji - winno być doprowadzenie do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania mającego na celu wzruszenie ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. (nr [...]). Sąd w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. zwrócił bowiem uwagę na art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w postępowaniu administracyjnym, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Policji, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, organem wyższego stopnia w stosunku do komendanta powiatowego (miejskiego) Policji jest komendant wojewódzki Policji. Sąd stwierdził, że "wynika z powyższego, iż organ drugiej instancji posiada instrumenty dające mu możliwość kontrolowania i wywierania wpływu na działalność podporządkowanego mu organu. Mając wiedzę o stanie sprawy Komendant Wojewódzki Policji powinien był zatem podjąć działania zmierzające do zdyscyplinowania podległego mu Komendanta Powiatowego Policji, który nie zważając na wnioski wynikające z faktu złożenia przez N. N. oświadczenia z dnia 17 stycznia 2012 r. wypłacił mu równoważnik w dotychczasowej wysokości. Tymczasem organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję zaakceptował powstałą sytuację".

Skoro Sąd uprzednio wskazywał Komendantowi Wojewódzkiemu Policji na posiadane kompetencje nadzorcze i możliwość ich zastosowania w celu dokonania weryfikacji przyznanego decyzją ostateczną z 2006 r. prawa do równoważnika N. N., to w sytuacji wydania przez Komendanta Powiatowego Policji rozstrzygnięcia niezgodnego z wyrażoną w ww. wyroku oceną prawną, Komendant Wojewódzki Policji winien był wszcząć postępowanie w trybie nadzwyczajnym mając na celu wzruszenie ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. (nr [...]). Tym bardziej, że taki wniosek został przez skarżącą sformułowany w treści wniesionego do Komendanta Wojewódzkiego Policji odwołania. Mianowicie, skarżąca niezależnie od zaskarżenia w trybie instancyjnym decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia 19 sierpnia 2013 r. wniosła także o "niezwłoczne wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji organu współdziałającego Komendanta Powiatowego Policji nr [...]".

Zgodnie z art. 233 k.p.a. skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony. Natomiast w myśl art. 235 § 1 k.p.a. skargę w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany, które może być uwzględnione, z zastrzeżeniem art. 16 § 1 zdanie drugie.

Mając powyższe na uwadze, żądanie skarżącej o "wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji Komendanta Powiatowego Policji nr [...]" winno zostać rozpoznane przez Komendanta Wojewódzkiego Policji na podstawie art. 233 w zw. z art. 235 § 1 k.p.a.

W tym miejscu Sąd pragnie wyjaśnić, że skarżąca posiada przymiot strony w postępowaniu dotyczącym weryfikacji prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, przysługującego N. N. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie przyjmuje się, że "stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2401/05, LEX nr 223329).

W istniejącej w niniejszej sprawie sytuacji faktyczno-prawnej obowiązująca w obrocie prawnym ostateczna decyzja Komendanta Powiatowego Policji z dnia 8 sierpnia 2006 r. (nr [...]) w sprawie przyznania N. N. równoważnika za brak lokalu mieszkalnego do dnia 25 lipca 2006 r. ma niewątpliwie wpływ na sytuację prawną J. N. w zakresie przysługującego jej prawa materialnego (prawa do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego). Mianowicie, w powoływanym wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. tut. Sąd wyraził ocenę prawną, z której wynika, że – w świetle obowiązujących przepisów i treści złożonych przez współmałżonków oświadczeń mieszkaniowych - prawo do równoważnika pieniężnego przysługuje J. N., jednakże aby mogła to prawo zrealizować, należy uprzednio doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 8 sierpnia 2006 r. (nr [...]).

W tej sytuacji należy przyjąć, że każde postępowanie prowadzone w przedmiocie weryfikacji ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 8 sierpnia 2006 r. (nr [...]) w sposób oczywisty wiąże się z interesem prawnym J. N., a skoro tak, to posiada ona status strony w takim postępowaniu. Jest to sytuacja szczególna, wynikająca z tego, że zarówno ona, jak i jej mąż są funkcjonariuszami Policji, a w konsekwencji oboje posiadają wynikające z art. 92 ust. 1 ustawy uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu, który w razie zbiegu uprawnień policjanta i jego małżonka do równoważnika przysługuje tylko jednemu funkcjonariuszowi, w korzystniejszej wysokości, tj. w wysokości dla policjanta "samotnego" albo dla policjanta posiadającego członków rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy (§ 4 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia. Ponieważ w art. 89 ustawy jako "członków rodziny policjanta" wskazano określone kategorie osób pod warunkiem "pozostawania z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym", przeto o tym, komu ma zostać przyznane prawo do równoważnika w przypadku zbiegu uprawnień policjantów-małżonków, znaczenie decydujące posiada to, który z policjantów pozostaje z pozostałymi członkami rodziny "we wspólnym gospodarstwie domowym".

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że skarżąca - jako "współuprawniona" do równoważnika, a zatem także do weryfikacji tego prawa przyznanego jej małżonkowi - posiadała status strony w postępowaniu prowadzonym przez Komendanta Powiatowego Policji zakończonym wydaniem decyzji z dnia 31 maja 2013 r., jak również posiada ten status we wszystkich innych postępowaniach (nadzwyczajnych) prowadzonych w przedmiocie weryfikacji przyznanego N. N. na podstawie ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia 8 sierpnia 2006 r. (nr [...]) prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę, gdyż kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., co miało wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że "uchybienie przez organ administracyjny przepisowi art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność - w razie złożenia na tej podstawie kolejnej skargi - uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1350/12, LEX nr 1316805).

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji uwzględnią powyższe stanowisko Sądu oraz ocenę prawną i wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 728/12 i rozstrzygną sprawę co do istoty.

W odniesieniu do treści skargi w zakresie, w jakim skarżąca przedmiotem skargi czyni decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia 31 maja 2013 r. oraz bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji, Sąd wyjaśnia, że w tej części skarga została odrębnie zarejestrowana i zostanie rozpoznana odpowiednio pod sygn.: akt III SA/Gd 899/13 oraz III SAB/Gd 80/13.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca przyznania świadczenia pieniężnego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.