Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 718/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Marek Gorski Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.) Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 stycznia 2001 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 4.01.2001r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 59 § 1, art. 58 § 1 kpa odmówiło B. Ś. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 15 września 2000r. o wymeldowaniu z pobytu stałego.

W uzasadnieniu wskazano, że B. Ś. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr [...]przy ul. [...] wskazując, że o decyzji dowiedziała się dopiero w dniu 23.11.2000r. Uchybienie nastąpiło bez jej winy, decyzja została bowiem wydana w czasie jej krótkotrwałego pobytu za granicę. W trakcie jej wyjazdu nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne i nie było podstaw do zawiadamiania o tym organu I instancji, który nie dokonywał na jej adres zamieszkania żadnych doręczeń i z tego tytułu nie wiedziała o toczącym się postępowaniu. Wraz z wnioskiem złożyła odwołanie od decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, nie dając wiary wyjaśnieniom wnioskodawczyni, że nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy. Jej wyjaśnienia nie są zbieżne i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Postępowanie zostało wszczęte 6.03.200Or. i dwukrotnie potem pisma w sprawie wysyłane były na adres wnioskodawczyni. Pisma te jako niepodjęte zostały zwrócone organowi I instancji jako nadawcy. Zgodnie z art. 49 kpa zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń. Ponadto Sąd Rejonowy ustanowił przedstawiciela upoważnionego do reprezentowania interesów wnioskodawczyni, jako osoby nieobecnej w miejscu stałego zameldowania a nieznanej z miejsca pobytu. Postanowienie to również zostało wywieszone na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego. Przedstawiciel brał udział w postępowaniu reprezentując wnioskodawczynię i przedmiotowa decyzja została mu doręczona. Z akt sprawy (wynika również, że w przedmiotowym lokalu wnioskodawczyni nie przebywała od dłuższego niż wskazuje czasu. Postępowanie w sprawie jej wymeldowania zostało wszczęte na wniosek Prokuratury Rejonowej , która już co najmniej we wrześniu 1999 r. usiłowała ustalić miejsce faktycznego pobytu wnioskodawczyni i jej faktyczny adres. Pod adresem wskazanym wnioskodawczyni nie zamieszkiwała. Jej nieobecności nie można traktować jako krótkotrwałego pobytu, skoro wynosił on ponad rok. Z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 32, poz. 174 ze zm.)wynika, że osoba wyjeżdżająca za granicę na okres dłuższy niż 2 miesiące jest obowiązana zgłosić swój wyjazd i powrót organowi I instancji (art. 15 ust. 3). Wnioskodawczyni nie dopełniła tego obowiązku.

W tej sytuacji Kolegium uznało, że brak przesłanek do uwzględnienia wniosku, bowiem wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, ze uchybienie nastąpiło bez jej winy. Z orzecznictwa wynika, że nie wyłącza. zawinienia fakt czasowego przebywania wnioskodawczyni poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji. Ponadto przy rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy - zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności .

Skargę na powyższe postanowienie wniosła B. Ś., wnosząc o jego uchylenie. Wskazała, że w dniu 14.02.2001 r. doręczono jej odpis zaskarżonego postanowienia z dnia 4.01.2001 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] , którym odmówiono jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w dniu 7.02.2001 r. doręczono jej odpis postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] , którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 15.09.2000 r.

Stwierdziła, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy art. 58 § 1 kpa., bowiem we wniosku uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a razem z wnioskiem złożyła odwołanie od wadliwej decyzji.

Dopiero w dniu 23.11.2000r. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji Prezydenta Miasta w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego - załatwiając formalności związane z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej od urzędnika dowiedziała się o wymeldowaniu, a następnie dokonano wpisu o wymeldowaniu z pobytu stałego w dowodzie osobistym.

Stwierdziła, że decyzja o wymeldowaniu została wydana w czasie jej krótkotrwałego wyjazdu za granicę - bez zamiaru zmiany miejsca stałego zamieszkania, w dacie wyjazdu za granicę nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, wobec czego nie było podstaw do zawiadamiania organu administracji o zmianie miejsca pobytu. Organ nie dokonywał żadnych doręczeń na jej adres, wobec czego nie wiedziała o toczącym się postępowaniu i została pozbawiona możności wzięcia w nim udziału.

Stwierdziła, że organ administracji prowadzący postępowanie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego ma obowiązek ustalić miejsce pobytu tej osoby i umożliwić wzięcie udziału jako stronie, a zaniedbanie tego obowiązku uzasadnia żądanie wznowienia postępowania. Kolegium nie podjęło żadnych działań w celu zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu, a ustanowiony przez Sąd przedstawiciel nie wniósł odwołania w ustawowym terminie. Organ I instancji nie zawiadomił jej o wszczęciu postępowania, nie doręczył decyzji o wymeldowaniu, nie poczynił ustaleń co do miejsca jej pobytu, nie zawiadomił o ustanowieniu przez Sąd kuratora.

Wskazała, że jeżeli w aktach drugiej instancji znajduje się odwołanie wniesione po terminie oraz odwołanie dołączone do wniosku o przywrócenie terminu, wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu i dopiero gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie - przywrócenia terminu - organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu, a postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało wprowadzone do obrotu prawnego w dniu 7.02.2001r., czyli wcześniej niż postanowienie Kolegium odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta . To uchybienie stanowi rażące naruszenie prawa.

Stwierdziła , że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7, 77, 107 § 3 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podając, że oba wskazane przez skarżącą postanowienia wydane zostały tego samego dnia i tego samego dnia wysłane, a Kolegium nie ma wpływu na termin doręczania przez pocztę wydanych przez siebie orzeczeń. Ponadto postanowienia, o których mowa, są postanowieniami ostatecznymi. Zarzuty skarżącej są bezzasadne, bowiem postępowanie zostało wszczęte na wniosek Prokuratury, która z uwagi na brak możliwości ustalenia miejsca pobytu skarżącej zawiesiła swoje postępowanie już 12 marca 1999 r. Organ I instancji parokrotnie zawiadamiał skarżącą o toczącym się postępowaniu, ustalał miejsce jej pobytu przez policję, Centralną Kartotekę Adresową i Kartotekę Skazanych i Tymczasowo Aresztowanych, wywiesił zawiadomienie na tablicy ogłoszeń. O ustanowieniu dla skarżącej przedstawiciela Sąd powiadomił poprzez wywieszenie postanowienia na tablicy ogłoszeń.

Przed wydaniem decyzji organ ustalił dodatkowo, że lokal, w którym zameldowana jest skarżąca, wynajmuje inna osoba.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Sprawa niniejsza dotyczyła wymeldowania B. Ś. z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 32, poz. 174 ze zm. ) stanowiącego, iż wymeldowanie następuje, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej pół roku, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić.

W sprawach tego typu jest oczywiste, że konieczne do przeprowadzenia postępowania administracyjnego jest ustanowienie - na wniosek złożony na podstawie art. 34 ust. 1 kpa przedstawiciela dla osoby nieobecnej - przez Sąd na podstawie art. 184 1 k.r. i op., co w sprawie niniejszej miało miejsce.

Osoba taka, czyli kurator wyznaczony przez Sąd do zastępowania strony jest kuratorem w danym postępowaniu, który ma na celu reprezentowanie w nim strony. Decyzja o wymeldowaniu skarżącej z dnia 15.09.2000 r. została kuratorowi doręczona w tym samym dniu i nie wniósł on od niej odwołania. Czynności zdziałane przez kuratora lub ich brak mają skutek wobec osoby, którą on zastępuje, czyli także nie złożenie odwołania od decyzji przez kuratora ma skutek wobec skarżącej.

Organ administracji rozpoznając wniosek skarżącej prawidłowo uznał, że nie uprawdopodobniła ona , by uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przepisy nie przewidują jakiegoś nadzwyczajnego, nie dającego się przewidzieć lub odwrócić zdarzenia. Ocena braku winy polega na uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnego wypadku.

Stwierdzić w tym miejscu trzeba, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu jest bardzo ogólnikowy. Choć przepis art. 58 § 1 kpa nie mówi o udowodnieniu, a uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego, to jednak przepis ten nie jest przyzwoleniem na ogólnikowość twierdzeń. Tymczasem skarżąca ograniczyła się do ogólnikowego stwierdzenia, że wydanie decyzji nastąpiło w czasie jej krótkotrwałego wyjazdu za granicę. Nie wskazała żadnych konkretnych informacji dotyczących tego wyjazdu, nawet okresu jego trwania. Strona natomiast powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Z art. 58 kpa wynika, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciw podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samej decyzji (wyrok NSA z dnia 14 maja 1991 r. fi SA 340/91 ONSA nr 3-4 z 1991 r. poz. 60).

Nie ma racji skarżąca, że nie było podstaw do zawiadamiania właściwego organu o wyjeździe za granicę - zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych skarżąca powinna zgłosić swój wyjazd za granicę i powrót organowi I instancji, czego nie zrobiła. Wskazać w tym miejscu należy, że przepisy przywołanej ustawy w jej art. 10 ust. 1 nakładają również na osoby, które w kraju zmieniają miejsce pobytu, obowiązek meldunkowy- zgodnie z tym przepisem osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Obowiązek taki istnieje niezależnie od tego, czy taka osoba jest, czy też nie jest stroną postępowania administracyjnego.

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że zgromadzony w aktach postępowania administracyjnego materiał przeczy zarzutom skarżącej podniesionym w skardze, iż nie zapewniono jej czynnego udziału w postępowaniu.

Chybione są także twierdzenia skarżącej dotyczące rażącego naruszenia przepisów postępowania wywiedzione z kolejności doręczania jej wydanych przez organy administracji postanowień, bowiem o prawidłowości postępowania świadczy nie kolejność doręczeń postanowień czy decyzji, lecz kolejność rozstrzygnięć. W sprawie skarżącej B. Ś. Samorządowe Kolegium Odwoławcze najpierw rozpoznało jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, odmawiając przywrócenia tego terminu, a dopiero później - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa i oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) .