Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 987/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 193 zd. drugie
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant asystent sędziego [...] po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 863/15 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 863/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając to orzeczenie w całości.

W ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) zarzuciła sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji następujących przepisów postępowania:

a. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.; zwanej dalej k.p.a.) poprzez błędne zastosowanie ww. normy prawa materialnego do błędnie ustalonego stanu faktycznego a w konsekwencji uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki uwłaszczenia PKP S.A. przedmiotową nieruchomością;

b. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez Prezydenta Miasta S. decyzji z dnia [...] 2015 r. znak [...], odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez PKP S.A. z siedzibą w Warszawie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S., obejmującej działkę nr [...], dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...], pomimo tego, że decyzja zawiera istotne wady, w wyniku wystąpienia których powinna zostać uchylona;

2. naruszenie art. 134 § 4 p.p.s.a. wobec faktu, iż sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo, iż winien to uczynić.

W ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła sądowi I instancji naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1. art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 782, ze zm.; dalej jako u.g.n.) oraz art. 206 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120, ze zm.; dalej jako rozporządzenie z dnia 10 lutego 1998 r.) poprzez błędne zastosowanie przejawiające się uznaniem, że uwłaszczenie PKP S.A. przedmiotową nieruchomością narusza prawa osób trzecich;

2. art. 80 ustawy o gospodarce gruntami, poprzez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, iż grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

3. art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1989 r. poz. 138, ze zm.; dalej jako ustawa PKP) w zw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1384) poprzez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo państwowe, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe PKP gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie przedsiębiorstwa państwowego PKP stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodziły środki będące w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego PKP w dniu wejścia w życie ustawy PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności;

4. art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2014 r. poz. 1160, ze zm.; dalej jako ustawa o komercjalizacji PKP) poprzez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że nieruchomość będąca własnością Skarbu Państwa, a znajdująca się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP, co do której przedsiębiorstwo państwowe PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tej nieruchomości w formie prawem przewidzianej i nie legitymowało się nimi do dnia wykreślenia tego przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stała się z dniem wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka dodatkowo podniosła zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. poz. 191, ze zm.; dalej jako ustawa komunalizacyjna).

Mając na względzie powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie na podstawie art. 203 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a.

Skoro w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały wyraźnie określone w skardze kasacyjnej. Obliguje to stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania zarówno samych zarzutów kasacyjnych, jak i ich uzasadnienia, które ma za zadanie wykazanie trafności postawionych zarzutów. Wyjaśnić należy, że aby poprawnie podnieść zarzut naruszenia przepisów postępowania konieczne jest, co do zasady, wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Mając na uwadze sposób sformułowania przez pełnomocnika zarzutów skargi kasacyjnej wskazać także należy, że podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zostały powiązane z przepisami p.p.s.a. Co istotne, sąd I instancji nie stosował bezpośrednio przepisów prawa materialnego.

Jednakże takie sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej nie zwalnia Naczelnego Sądu Administracyjnego od odniesienia się do podniesionej w skardze kasacyjnej argumentacji (tak uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1).

Przechodząc zatem do rozpoznania skargi kasacyjnej w tak określonych granicach stwierdzić należy, że nie jest zasadna.

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., a także art. 134 § 4 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt FSK 6/04 i z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1868/12). Podniesione przez skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia przepisów postępowania zmierzają do wykazania, że nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy i naruszono zasady postępowania dowodowego oraz koncentrują się na wykazaniu braku dostatecznego uzasadnienia decyzji. Jednakże, oprócz ogólnych stwierdzeń w tym zakresie skarga kasacyjna nie precyzuje na czym konkretnie polegały uchybienia sądu I instancji. Niekwestionowane w sprawie jest, na co wskazał pełnomocnik w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że spółka jako dowód na istnienie prawa zarządu przedłożyła decyzję Urzędu Miejskiego w S. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] 1986 r. nr [...] dotyczącą ustalenia wysokości opłaty z tytułu zarządu – użytkowania gruntu przedmiotową nieruchomością. Żadnych innych dokumentów na dowód istnienia prawa zarządu spółka nie przedłożyła ani też organy administracyjne takich dokumentów nie odnalazły. Decyzja ta była przedmiotem oceny organów administracji. Ocena ta znalazła wyraz w uzasadnieniu obu decyzji administracyjnych, gdzie organy administracyjne przedstawiły motywy, jakimi kierowały się podejmując decyzje. Stan ten prawidłowo zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Natomiast ocena czy decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia istnienia prawa zarządu jest związana ściśle z wykładnią art. 200 ust. 1 u.g.n. w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Z kolei przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie, określa granice rozpoznania skargi przez sąd I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, bowiem rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015 r., tym samym nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Ponadto przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył sąd I instancji (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 610/06, z dnia 19 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 1353/12, z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1033/12). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sąd I instancji nie uwzględnił przepisów dotyczących powstania oraz funkcjonowania przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym m.in. Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, jednakże nie można tego uznać za spełnienie powyżej wskazanych wymogów. Niezależnie od tych braków o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości, nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 1862/09, z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 610/06, z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I GSK 241/14).

Dlatego też nie można było uznać zarzutów naruszenia powyższych przepisów postępowania za zasadne.

Podkreślić należy, że kluczowe w niniejszej sprawie jest pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] 2010 r. nr [...] wydanej w trybie art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 ustawy komunalizacyjnej, potwierdzającej nabycie przez Gminę S. prawa własności spornej nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. Już sam fakt wydania takiej decyzji oznacza, że nieruchomość nie mogła być równocześnie obciążona prawem zarządu ustanowionym na rzecz PKP, co zostało stwierdzone w uzasadnieniu tej decyzji. Pozostawanie więc w obrocie prawnym decyzji komunalizacyjnej wyklucza istnienie prawa zarządu ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego PKP.

Stwierdzenie nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali wymagało posiadania w tym dniu przez określone podmioty gruntów w zarządzie (art. 200 ust. 1 u.g.n.). Przy czym, jak wskazano w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętych w składzie siedmiu sędziów z dnia 27 lutego 2017 r. I OPS 2/16 i z dnia 26 lutego 2018 r. I OPS 5/17, pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Pogląd, że w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu, wielokrotnie wyrażony został w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 2469/13, z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 651/11, z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I OSK 204/13).

Nie można zatem podzielić poglądu skarżącej kasacyjnie spółki, że decyzja o ustaleniu opłat za użytkowanie gruntu jest dowodem przesądzającym o istnieniu po stronie skarżącego prawa zarządu do nieruchomości, w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Decyzja o ustanowieniu opłat nie była bowiem wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości.

Przechodząc zatem do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej należy rozważyć w związku z zarzutami naruszenia art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz art. 16 ustawy PKP. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Komunalizacja następowała więc z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a wydana decyzja Wojewody Śląskiego miała charakter deklaratoryjny. Od komunalizacji z mocy prawa wprowadzał wyjątek art. 11 powołanej ustawy wyłączając w ust. 1 pkt 2 składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego) "należące do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14". Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym. Drugie ograniczenie przyjmuje art. 11 ust. 3 powołanej ustawy stanowiąc, że przedsiębiorstwo państwowe powinno być umieszczone w wykazie określonym przez Radę Ministrów. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała 9 lipca 1990 r. rozporządzenie w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz.U. Nr 51, poz. 301). W wykazie tym przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe nie zostało umieszczone.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowym, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości, nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Brak tytułu prawnorzeczowego uzasadnia komunalizację ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1019/07). Stanowiska tego nie podważają powołane w skardze kasacyjnej różne przepisy prawa, które regulują różne materie. Dotyczy to zarzutu naruszenia art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, który stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Nie daje podstaw do zmiany tej wykładni art. 16 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", który stanowił, że mienie PKP stanowi część mienia ogólnonarodowego (ust. 1). Mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności (ust. 2). PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie (ust. 3). PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych (ust. 4) Przepisy art. 16 ustawy PKP musi być interpretowany w związku z art. 11 ust. 3 ustawy komunalizacyjnej, który przyznawał Radzie Ministrów delegację do określenia w drodze rozporządzenia, wykazu przedsiębiorstw i jednostek, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2. Ale, jak już zaznaczono w wykazie tym przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe nie zostało umieszczone.

W sprawie PKP nie wykazało, aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji administracyjnej, czy w formie umowy. Jak już wskazano, faktu tego nie podważa decyzja z dnia [...] 1986 r. nr [...] wydana przez Urząd Miejski w S. - Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami, na podstawie której zostały naliczane opłaty za zarząd sporną nieruchomością przez PKP. W świetle ustawy komunalizacyjnej, dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Dokonywanie ustaleń odnoszących się do wskazanej daty w oparciu o dane z ewidencji gruntów nie może być uznane za mające znaczenie prawne.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia tego przepisu nieprawidłowo został wymieniony dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Jak podnoszono już na wstępie, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być zatem ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 p.p.s.a.). Wprawdzie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego złagodziło niektóre wymagania formalne tej skargi podejmując wskazaną już wcześniej uchwałę z dnia 26 października 2009 r., jednak nie zniosło ich, a to oznacza, że merytoryczne rozpoznanie zarzutów kasacyjnych jest uzależnione od formalnego ich ujęcia.

Naruszenia tego przepisu strona skarżąca kasacyjnie upatruje w braku wyjaśnienia przez sąd I instancji, że dokonana przez organ administracji wykładnia określeń "zarządzać" i "należeć do" sprowadzająca się do stwierdzenia, że określenia te są ze sobą tożsame, jest prawidłowa, a dodatkowo braku wyjaśnienia dlaczego sąd uznał, że w sytuacji PKP zarząd nie mógł powstać na podstawie przepisów prawa, skoro powstanie takiego prawa było możliwe w odniesieniu do terenowych organów administracji w oparciu o art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1605/09 i z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt II FSK 1479/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. powołany przepis jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Wyrok sądu I instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 986/09 i z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Polemika z ustaleniami sądu I instancji i oceną stanu faktycznego dokonaną przez Sąd nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Oznacza to, że wskazane wyżej uchybienia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie mogły być skutecznie podważane zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyrok poddaje się kontroli, a jego merytoryczna poprawność nie mogła być podważana za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji PKP poprzez błędne zastosowanie jest chybiony, gdyż przepisy te nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, orzekł jak w sentencji wyroku, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Przy czym, na podstawie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku ograniczył wyłącznie do oceny jej zarzutów w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu sądu I instancji.