Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2469/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 8, art. 35 § 1, art. 166b
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Tomasz Janeczko, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi "U." sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania zabezpieczającego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wszczął wobec U. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej: "Skarżącą") postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i nr [...], wystawionych w celu zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług, w łącznej kwocie należności głównej 6.892.450 zł. Podstawą wystawienia powyższych zarządzeń zabezpieczenia jest decyzja ww. organu podatkowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], która określiła Skarżącej przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2014 r.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wykonując następnie zarządzenia zabezpieczające, zawiadomieniami: 1) z dnia [...] marca 2015 r. o nr od [...] do nr [...] dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, które skierował do: P. S.A., B., Banku B. S.A., A. S.A. oraz Banku S.. Dłużnicy zajętych wierzytelności zawiadomienia o zajęciu odebrali w dniu 25 i 31 marca 2015 r., 2) z dnia 26 marca 2015 r. o nr od [...] do nr [...], dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank u Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz u Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. Powyższe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia doręczono Skarżącej w dniu 2 kwietnia 2015 r.

Następnie pismami z dnia 1 kwietnia 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., działając w oparciu o przepis art. 31 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.) - zwanej dalej: "u.p.e.a.", zlecił Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w P. i Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w K. podjęcie czynności wobec środków transportu posiadanych przez Skarżącą, zgodnie z ww. zarządzeniami zabezpieczenia z dnia [...] marca 2015 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. pismem z dnia 11 maja 2015 r. poinformował, że pod adresem wskazanym w zleceniu rekwizycyjnym brak jest majątku ruchomego stanowiącego własność Skarżącej.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Skarżąca wniosła zarzuty do prowadzonego postępowania zabezpieczającego, które oparła na przesłankach wymienionych w art. 33 § pkt 1 i 8 u.p.e.a. Wobec powyższego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. zawiesił postępowanie zabezpieczające prowadzone wobec Skarżącej na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] marca 2015 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wskazany organ podatkowy podjął zawieszone postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczeń, z uwagi na fakt, iż wierzyciel pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. wniósł o jego podjęcie. Powyższe postanowienia doręczono na adres pełnomocnika Skarżącej w dniu 11 maja 2015 r.

Pismem z dnia 14 maja 2015 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 18 maja 2015 r.) zatytułowanym "skarga na czynność zabezpieczającą", pełnomocnik Skarżącej w oparciu o przepis art. 54 w zw. z art. 166b u.p.e.a. wniósł skargę na czynność zabezpieczającą w postaci zawieszenia postępowania zabezpieczającego na podstawie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz skargę na zajęcie złożonej Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w L. kaucji zabezpieczającej.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. uznał wniesione przez Skarżącą na podstawie art. 33 § pkt 1 i 8 u.p.e.a. zarzuty jako niezasadne. Natomiast pismo pełnomocnika Skarżącej z dnia 14 maja 2015 r., w części dotyczącej zażalenia na postanowienie w sprawie zawieszenia wraz z aktami sprawy, wskazany organ przekazał pismem z dnia 28 maja 2015 r. Dyrektorowi Izby Skarbowej w W., celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organem nadzoru") postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. wniósł zarzuty do prowadzonego postępowania zabezpieczającego, które oparł na przesłankach wymienionych w art. 33 § pkt 1 i 8 u.p.e.a. Organ nadzoru zauważył też, że zgodnie z art. 166b u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio stosowane są przepisy regulujące procedurę wnoszenia zarzutów co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zatem w świetle powołanego przepisu organ egzekucyjny zobligowany jest do zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydając w tej materii stosowne postanowienie. Z tego też względu Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. zawiesił postępowanie zabezpieczające prowadzone wobec Skarżącej na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia.

Organ nadzoru odnosząc się do stanowiska Skarżącej przedstawionego w jej zażaleniu, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki do zawieszenia postępowania zabezpieczającego, zaś wystąpiły przesłanki do jego umorzenia, gdyż przedstawione w piśmie Skarżącej z dnia 9 kwietnia 2015 r. zarzuty jednoznacznie wskazują na niedopuszczalność prowadzenia postępowania zabezpieczającego, wskazał że w rozpatrywanej sprawie podstawę prawną do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 35 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w związku z wniesieniem zarzutów Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Warszawie miał obowiązek zawiesić postępowanie zabezpieczające. Organ nadzoru zauważył również końcowo, że zarzuty Skarżącej dotyczące niedopuszczalności oraz zasadności prowadzenia wobec Skarżącej postępowania zabezpieczającego zostały merytorycznie rozpatrzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w postanowieniu z dnia [...] maja 2015 r.

Skarżąca zaskarżyła następnie powyższe postanowienie organu nadzoru, wnosząc skargę w piśmie z dnia 30 lipca 2015 r., w której wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła w skardze zaskarżonemu postanowieniu naruszenie następujących przepisów:

1) art. 35 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a., poprzez zawieszenie postępowania zabezpieczającego bez uprzedniego zbadania przesłanki umorzenia postępowania,

2) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) - zwanej dalej: "k.p.a." w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania zabezpieczającego w sposób niebudzący zaufania do organów egzekucyjnych.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że w jej ocenie w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka dokonania zabezpieczenia. Zgodnie bowiem z art. 155 u.p.e.a. zabezpieczenie może być dokonane również przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a przepisy odrębne zezwalają na takie zabezpieczenie. Skarżąca zauważyła też, że powołany przepis stanowi jedyną podstawę wydania zarządzeń o zabezpieczeniu. Ponadto, organ egzekucyjny wskazał, iż jego zdaniem, powodem dokonania zabezpieczenia jest niewystarczający majątek do pokrycia przyszłych zobowiązań. Jednakże zdaniem Skarżącej, zawarte w zarządzeniach zabezpieczenia wnioski organu, co do braku możliwości zobowiązanego do uiszczenia dodatkowych zobowiązań są bezpodstawne, gdyż ze sprawozdania finansowego, które Skarżąca złożyła w dniu 31 marca 2015 r. w [...] Urzędzie Skarbowym w W. wynika jednoznacznie, iż wartość jej aktywów obrotowych wynosi 302.952.768,80 zł. Skarżąca wskazała też, że należności budżetowe z tytułu między innymi podatków wynoszą 21.175.545,97 zł, z czego część to środki o zwrot, których Skarżąca wnosiła do właściwych organów podatkowych. W konsekwencji brak było podstaw do dokonania zabezpieczenia i dlatego wniesione zostały przez Skarżącą zarzuty na zarządzenia zabezpieczenia.

Skarżąca stwierdziła również, że tylko jeden ze zgłoszonych przez nią zarzutów może być przesłanką do zawieszenia postępowania zabezpieczającego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Natomiast podniesiony przez nią zarzut prowadzenia postępowania zabezpieczającego w sytuacji, gdy egzekwowane należności zostały wykonane stanowi również podstawę umorzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z tego względu organ egzekucyjny w pierwszej kolejności powinien zbadać, czy istnieje podstawa do umorzenia postępowania zabezpieczającego, gdyż umorzenie postępowania powoduje dalej idące skutki niż zawieszenie takiego postępowania.

Organ nadzoru w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." (w brzmieniu, które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2015r., poz. 658] znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przedmiocie zawieszenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i nr [...].

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w Dziale IV zawiera przepisy regulujące postępowanie zabezpieczające. Stosownie do treści art. 166b u.p.e.a., w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy Działu I normujące postępowanie egzekucyjne, w tym również art. 35 u.p.e.a. Zatem tylko odpowiednie stosowanie wskazanych unormowań dotyczących postępowania egzekucyjnego pozwala osiągnąć kompletność regulacji postępowania zabezpieczającego, które charakteryzuje się znacznymi odrębnościami w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić w tym miejscu również należy, że postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym. Podstawowym jego celem jest ochrona "przyszłych" interesów wierzyciela. Postępowanie zabezpieczające nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, stwarza jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania (wykonania) tego obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2000 r., sygn. akt III SA177/99, niepubl.). Postępowanie to ma charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Postępowanie zabezpieczające, jeśli jest prowadzone, zawsze poprzedza postępowanie egzekucyjne i zasadniczo ma na celu zapewnienie realizacji w przyszłości, w drodze postępowania egzekucyjnego roszczeń wierzyciela.

Jak wynika z akt sprawy postępowanie zabezpieczające przeciwko Skarżącej wszczęte zostało przez organ egzekucyjny na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i nr [...], wystawionych w celu zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług, w łącznej kwocie należności głównej 6.892.450 zł. Następnie pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł zarzuty do prowadzonego postępowania zabezpieczającego, które oparł na przesłankach wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1 i 8 u.p.e.a.

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że organ egzekucyjny zasadnie zawiesił postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. prowadzone przez siebie postępowanie zabezpieczające, wskazując jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia przepis art. 35 § 1 u.p.e.a. stosowany w związku z art. 166b u.p.e.a., zaś zawieszenie tego postępowania nastąpiło do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów. Zauważyć również należy w tym miejscu, że z uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia organu nadzoru z dnia [...] czerwca 2015 r. wynika, iż podniesione w piśmie z dnia 9 kwietnia 2015 r. zarzuty dotyczące niedopuszczalności oraz zasadności prowadzenia wobec Skarżącej postępowania zabezpieczającego zostały merytorycznie rozpatrzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. i uznane za niezasadne w postanowieniu z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...], od którego Skarżąca wniosła następnie zażalenie.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać za niezasadny zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przepisów art. 35 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a., poprzez zawieszenie postępowania zabezpieczającego bez uprzedniego zbadania przesłanki umorzenia postępowania. Odnosząc się do tego zarzutu należy również wyjaśnić w tym miejscu, że w katalogu przyczyn stanowiących podstawę wniesienia zarzutów, określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a., ustawodawca wskazał zarówno takie, które są również przesłankami umorzenia postępowania stosownie do treści art. 59 u.p.e.a., jak i takie, których nie wymieniono wprost jako przesłanki umorzenia postępowania w tym przepisie. Należy jednak podkreślić, że umorzenie postępowania może nastąpić w następstwie rozpatrzenia zarzutów. Skoro jednak organ egzekucyjny uznał wniesione przez Skarżącą zarzuty za niezasadne, to stosownie do treści art. 34 § 4 u.p.e.a., nie miał podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego – tak jak to sugeruje Skarżąca.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania zabezpieczającego w sposób niebudzący zaufania do organów egzekucyjnych, Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu nadzoru zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym nie można upatrywać naruszenia przez organ egzekucyjny zasady prowadzenia postępowania zabezpieczającego w sposób budzący zaufanie do organów egzekucyjnych w tym, że treść zaskarżonego rozstrzygnięcia nie jest zgodna z treścią żądania strony.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.