Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1361/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1, art. 34
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] nr [...] oraz postanowienia Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] [...] i z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także DIAS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej K.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 i art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 – dalej u.p.e.a.) - po rozpoznaniu zażalenia z 17 lipca 2020 r., uzupełnionego pismem z 26 lipca 2020 r., na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej organ egzekucyjny) z [...] nr [...], którym uznano za niezasadne zarzuty M.G. (dalej zobowiązany lub strona skarżąca) na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (dalej wierzyciel lub Poczta) nr [...] z [...]- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że organ egzekucyjny wszczął wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego wierzyciela z [...], obejmującego zaległości w opłacie abonamentowej rtv za okres od stycznia 2014 r. do marca 2019 r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, doręczając zobowiązanemu w dniu [...] jego odpis wraz z zawiadomieniem z [...].

Na to postępowanie egzekucyjne zobowiązany, działając przez pełnomocnika, złożył zarzuty, w których podniósł zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a., w tym nieistnienia dochodzonego obowiązku i jego przedawnienia, niedoręczenia upomnienia oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 tej ustawy i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy.

Zobowiązany wyjaśnił, że mieszkanie w G. przy ul. [...], gdzie według Poczty znajdował się odbiornik, zastało sprzedane 10 października 2006 r. Dodał, że od 2000 r. mieszkał z żoną w G. przy ul. [...], gdzie do 2007 r. dokonywał opłat abonamentu rtv (data wyrejestrowania odbiornika rtv - 24 września 2007 r.). Ponadto zobowiązany kwestionował fakt osobistej rejestracji odbiornika rtv, bowiem samo posiadanie książeczki opłat nie stanowi dowodu dokonania rejestracji i podstawy do dochodzenia opłat. Podniósł też zarzut przedawnienia dochodzonych roszczeń, twierdząc, że zakres stosowania Ordynacji podatkowej do opłaty abonamentowej został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do kwestii odsetek za zwłokę. Zatem do opłat rtv należy stosować przepis art. 118 Kodeksu cywilnego ustalającego trzyletni termin przedawnienia świadczeń okresowych. Stwierdził nadto, że w tytule wykonawczym nie wskazano z jakiego tytułu dochodzone jest zobowiązanie, wpisano tylko nieuiszczoną opłatę abonamentową za używanie odbiornika. Zauważył też, że upomnienie zostało do niego wystosowane dopiero po 5 latach od powstania obowiązków i zostało wysłane na adres, pod którym dłużnik zamieszkuje od 2007 r.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i wystąpił do wierzyciela o wypowiedź w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.

Postanowieniem z [...] nr [...] Poczta uznała zarzuty zobowiązanego za niezasadne. Po rozpoznaniu zażalenia na to rozstrzygnięcie Poczta, działając jako organ II instancji, postanowieniem z [...] nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

Wierzyciel odnosząc się do zarzucanego nieistnienia opłaty abonamentowej podkreślił, że obowiązek rejestrowania odbiorników rtv wynika wprost z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj. Dz.U. z 2014 r.,1204 ze zm. - dalej ustawa abonamentowa). Ustawa ta nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek rejestrowania odbiorników i uiszczania opłaty abonamentowej z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania odbiornika, które może nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z urządzenia lub do miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem z opłat, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324). Brak dopełnienia tych czynności skutkuje naliczeniem abonamentu za kolejne miesiące.

Wierzyciel wskazał, że to na imię i nazwisko zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem w G. ul. [...], na dowód czego powołał się na kopię "Wniosku o rejestrację odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego" z dnia 4 stycznia 1999 r. Dokument ten został opatrzony podpisem zgłaszającego rejestrację i chociaż zobowiązany twierdzi, iż to nie on wypełnił dokument rejestracji odbiornika, to taka okoliczność nie obliguje wierzyciela do zasięgania opinii biegłego grafologa w tym przedmiocie.

Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat abonamentowych służąca do dokonywania wpłat oraz stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników rtv, a po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 z 2007 r. poz. 1342) nadano zobowiązanemu indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Natomiast odnosząc się do kwestii zmiany miejsca zamieszkania wierzyciel podkreślił, że rejestracja odbiorników rtv przypisana jest do abonenta, a nie do adresu.

Dodał, że w przypadku zagubienia, zniszczenia lub nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz z imiennymi blankietami wpłat, ustalenia numeru rachunku bankowego, na który należy wnosić opłaty abonamentowe dokonać można za pośrednictwem infolinii Poczty Polskiej oraz w placówkach pocztowych.

Odnośnie informacji podanych przez stronę, że pod adresem w G. ul. [...] dokonywane były wpłaty abonamentu rtv przez małżonkę zobowiązanego wierzyciel wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym stanowiącym ich własność, niezależnie od liczby posiadanych odbiorników wnoszą jedną opłatę abonamentową. Zatem w sytuacji złożenia w stosownym czasie oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego małżonków obowiązywałaby jedna opłata abonamentowa. Z posiadanych dokumentów wynika jednak, że odbiornik zarejestrowany na małżonkę zobowiązanego został wyrejestrowany w dniu 24 kwietnia 2007 r. W takim więc stanie faktycznym uznano, że zarzut nieistnienia obowiązku wykazanego w tytule wykonawczym jest nieuzasadniony.

W kwestii przedawnienia zaległości abonamentowych stwierdzono, że w zakresie terminu przedawnienia zaległości w opłatach powstałych od dnia 16 czerwca 2005 r. zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z jej art. 70 § 1 zaległości przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a w art. 70 § 4 mowa jest, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonał skutecznej czynności zajęcia rachunku bankowego w dniu [...], zatem zaległości objęte tytułem wykonawczym nie uległy przedawnieniu.

W odniesieniu natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia dodano, że Poczta wypełniła obowiązek wynikający z art. 15 u.p.e.a. i w dniu 15 kwietnia 2019 r. wysłano do zobowiązanego przesyłkę zawierającą upomnienie nr [...]. Przesyłka ta została doręczona w dniu [...], co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem. Aktualny adres zobowiązanego Poczta ustaliła zgodnie z uprawnieniem unormowanym w art. 7 ust. 1a ustawy abonamentowej, które to uprawnienie Poczta Polska uzyskała na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych. Zatem zarzut braku doręczenia upomnienia także okazał się nieuzasadniony.

Wierzyciel nie podzielił również zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W jego ocenie tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, o których jest mowa w art. 27 § 1 ustawy. Jego rubryki zostały prawidłowo wypełnione i posiadają wszystkie informacje zarówno o zobowiązanym jak i o wierzycielu oraz dochodzonym zobowiązaniu w opłacie abonamentu rtv.

W tej sytuacji także organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] uznał zarzuty zobowiązanego dotyczące nieistnienia obowiązku, jego przedawnienia, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia opisano przebieg postępowania prowadzonego wobec zobowiązanego wskazując, że wskutek zastosowanego środka egzekucyjnego wyegzekwowano w części zaległość objętą tytułem wykonawczym przekazując na rachunek wierzyciela kwotę [...] zł.

Organ egzekucyjny powołał się na zastrzeżoną w art. 34 § 1 u.p.e.a. moc wiążącą wypowiedzi wierzyciela w zakresie zarzutów z art. 34 § 1 pkt 1-5 i 7, czyli w tym przypadku zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku i jego przedawnienia oraz zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Odniesiono się również do zarzutu niespełniania w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 ustawy egzekucyjnej stwierdzając, że tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo, spełnia wszystkie wymogi z art. 27 § 1 tej ustawy. W części E tytułu wykonawczego wierzyciel wskazał akt normatywny podając podstawę prawną obowiązku, jak również rodzaj należności ze wskazaniem okresów oraz kwot podlegających dochodzeniu. Dodał, że ustawodawca nie nałożył na wierzyciela obowiązku dołączania do tytułów wykonawczych upoważnienia dla pracownika podpisującego tytuł wykonawczy, ma natomiast obowiązek okazać takie upoważnienie na wniosek organu egzekucyjnego i stron postępowania. Do postanowienia wydanego przez wierzyciela dołączona została kopia upoważnienia do podpisywania m.in. tytułów wykonawczych nadanego P.B., który podpisał tytuł wykonawczy z dnia [...] bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikacyjnego.

W tej więc sytuacji jedynym uprawnionym działaniem organu egzekucyjnego było oparcie się o ostateczną wypowiedź wierzyciela z dnia 16 czerwca 2020 r.

Na postanowienie organu egzekucyjnego pełnomocnik strony wniosła zażalenie, w którym zakwestionowała wszelkie twierdzenia podnoszone w wypowiedzi wierzyciela. Zakwestionowała też w całości prawidłowość wniosku o założenie książeczki, datę jej założenia oraz widniejący na niej podpis – "G.". Pełnomocnik dodała bowiem, że jej mocodawca twierdzi, że nigdy nie zakładał książeczki opłat abonamentu rtv i nie składał żadnego wniosku co do opłat objętych treścią zaskarżonego postanowienia. Wniosła więc w szczególności o wydanie opinii biegłego specjalisty z zakresu grafologii na okoliczność twierdzenia jej klienta, iż widniejący na książeczce podpis nie jest podpisem zobowiązanego i nie został przez niego złożony, a tym samym nie jest on osobą zobowiązaną do zapłaty z tytułu opłat z książeczki abonamentowej. Dodatkowo korespondencja od wierzyciela była kierowana na adres, który nie był adresem zamieszkania zobowiązanego, zatem nie została ona mu doręczona.

Jak wywiodła pełnomocnik, zobowiązanemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny, wysłany bez potwierdzania nadania takiej przesyłki listem poleconym, zatem obowiązek informacyjny nie został przez wierzyciela wykonany. Dodała, że strona zobowiązana nigdy nie otrzymała zawiadomienia z roku 2008, a w przypadku sporu ciężar dowodu i wykazania doręczenia pism dłużnikowi spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny, w tym przypadku na wierzycielu. Przedstawione przez wierzyciela wyjaśnienia i dowody w zakresie dochodzonego zobowiązania nie są wystarczające dla dalszego prowadzenia postępowania. Skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą Poczty jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Jak podkreśliła, zobowiązany pod adresem przy ul. [...] nie zamieszkiwał od ponad 2 lat od doręczania przesyłki z pismem informującym, a nieruchomość znajdująca się pod tym adresem została sprzedana. Ponadto Poczta całkowicie pominęła twierdzenie dłużnika w zakresie braku jego oświadczania woli o objęciu tzw. opłatą abonamentową i potwierdzenia tego własnym podpisem.

Pełnomocnik poinformowała, że złożone zostało zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa w zakresie sfałszowania podpisu na dokumencie dotyczącym zgłoszenia i złożenia wniosku o objęcie opłatą abonamentową, które złoży niezwłocznie po otrzymaniu dokumentów od klienta. Podtrzymując wszystkie twierdzenia złożone w zarzutach, poinformowała, że wyrejestrowanie odbiornika w dniu 22 listopada 2019 r. było czynnością dokonaną z ostrożności procesowej wynikającej z zapobieżenia naliczenia dalszych opłat abonamentowych, a zobowiązany nie dokonał tej czynności wcześniej z uwagi na brak świadomości o istniejącym zobowiązaniu.

Pismem z 26 lipca 2020 r. pełnomocnik przedłożyła pismo z dnia 17 lipca 2020 r. stanowiące zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa podrobienia podpisu złożonego 4 stycznia 1999 r. na wniosku o rejestrację odbiornika rtv. Pismo to strona złożyła w Prokuraturze Rejonowej [...] z datą 20 lipca 2020 r.

Organ nadzoru, rozpoznając sprawę po wniesieniu zażalenia wskazał, że katalog zarzutów na postępowanie egzekucyjne zawiera art. 33 § 1 u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., zgodnie z którym podstawą wniesienia zarzutu może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego Z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; SS

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1:

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, O których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl natomiast wytycznych art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela.

W dniu 18 czerwca 2020 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego ostateczne postanowienie w sprawie zarzutów na prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze, że zobowiązany zgłosił zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., czyli nieistnienia dochodzonego przymusowo abonamentu rtv, przedawnienia i braku uprzedniego doręczenia upomnienia, obowiązkiem organu egzekucyjnego było wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o stanowisko wierzyciela. Zastrzeżony wszak w tym przepisie wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela (por. wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3862/13). Wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. rozciąga się także na organ odwoławczy.

Powołując się więc na stanowisko wierzyciela wyrażone w ostatecznym orzeczeniu z dnia [...] organ nadzoru wskazał, że rejestracja odbiorników rtv została dokonana na nazwisko zobowiązanego i po tej rejestracji wydano książeczkę opłat rtv stanowiącą dowód zarejestrowania odbiorników rtv, służącą do dokonywania opłat abonamentu. Później stronie ustalony został indywidualny numer identyfikacyjny, a korespondencja informująca o tym fakcie została wysłana w dniu 10 września 2008 r. i nie odnotowano jej zwrotu.

W świetle przepisów ustawy abonamentowej opłata abonamentowa jest daniną publiczną o przymusowym, bezzwrotnym charakterze. Przepis art. 2 O.p. przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Zatem do opłaty abonamentowej stosuje się art. 70 § 1 O.p., który stanowi, że zaległości przedawniają się z upływem 5. lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności (por. wyrok WSA w Gliwicach z 30 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 210/12). W przypadku zobowiązanego tytuł wykonawczy obejmuje zobowiązanie od stycznia 2014 r. do marca 2019 r., czyli wskutek zastosowania przez organ egzekucyjny skutecznej czynności zajęcia rachunku bankowego w dniu [...], pierwsze z zaległości za styczeń 2014 r. objęte tytułem wykonawczym po przerwaniu biegu terminu przedawnienia w myśl art. 70 § 4 O.p. najwcześniej przedawnią się z dniem 16 listopada 2024 r.

Zdaniem organu nadzoru bezzasadny jest także zarzut braku niewypełnienia przez wierzyciela obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem wierzyciel posiada w dokumentach zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki z dnia 15 kwietnia 2019 r. zawierającej upomnienie nr [...], którą osobiście w dniu [...] odebrała strona, potwierdzając ten fakt podpisem. Organ nadmienił również, iż duplikaty zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jak i kserokopię potwierdzenia doręczenia upomnienia, a także kserokopię upoważnienia udzielonego P.B., pełnomocnik strony otrzymał w formie załączników do postanowienia z dnia [...].

Raz jeszcze DIAS pokreślił, że organy egzekucyjne związane są ostatecznym stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu z [...] czyli wypowiedzią wierzyciela co do zarzutów nieistnienia obowiązku, jego przedawnienia jak i braku doręczenia upomnienia, dlatego musiały one zostać uznane za nieuzasadnione.

W przedmiocie ostatniego z zarzutów, a mianowicie niespełnieniu w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., DIAS wskazał, że w myśl art. 34 § 4 tej ustawy organ egzekucyjny rozpoznaje ten zarzut po zasięgnięciu opinii wierzyciela, ale stanowisko w tej kwestii nie jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Rozpoznając zarzut organ egzekucyjny zgodził się z opinią wierzyciela, że tytuł wykonawczy [...] spełnia wszystkie prawem wymagane warunki. Druk tytułu został sporządzony zgodnie z obowiązującym w dniu jego wydania rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2018 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U Z 2018 r. poz. 850). Wszystkie wymagane rubryki tytułu zostały wypełnione tj. zarówno oznaczony jest w nim zobowiązany z aktualnymi danymi osobowymi, wypełnione są rubryki dotyczące dochodzonych egzekucyjnie należności pieniężnych, oznaczony jest wierzyciel, w imieniu którego wygenerowane zostały dane jako imię i nazwisko osoby uprawnionej do działania w imieniu wierzyciela. W tytule określona jest również podstawa prawna dochodzonego obowiązku,

Organ egzekucyjny bada, zgodnie z art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., zarówno dopuszczalność egzekucji jak i formalną prawidłowość tytułu egzekucyjnego, a te w ocenie organów były zgodne z wymogami prawa. Tytuł wykonawczy zawierał także wszystkie wymagane pouczenia.

Odnosząc się natomiast do dodatkowej informacji o złożeniu do Prokuratury Rejonowej w G. pisma w sprawie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa podrobienia podpisu, organ poinformował, że dopiero ostateczne rozstrzygnięcie w tej sprawie może mieć wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego np. doprowadzić do jego umorzenia.

W skardze skierowanej od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 i 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez organy administracji w sposób całkowity i kompleksowy zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, nierozpatrzenie wszelkich okoliczności sprawy, jak również oparcie rozstrzygnięcia o stanowisko wierzyciela bez samodzielnego i kompleksowego rozpatrzenia sprawy przez organ administracji, a tym samym naruszenie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, art. 34 u.p.e.a. poprzez jego mylne zastosowanie i nieprawidłową wykładnię, a w rezultacie nieuznanie nieistnienia obowiązku opłaty abonamentowej, błędu co do osoby zobowiązanej, nieuznanie zarzutu przedawnienia obowiązku zapłaty, braku uznania niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wszystkich postanowień poprzedzających to postanowienie (w tym tytułu wykonawczego) i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi strona skarżąca przypomniała, iż w piśmie z dnia 1 grudnia 2019 r. podniosła naruszenie art 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. poprzez zakwestionowanie istnienia obowiązku, przedawnienie obowiązku, niedoręczenia upomnienia oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 tej ustawy. Wyjaśniła, że o zaległym abonamencie rtv zobowiązany dowiedział się dopiero z upomnienia doręczonego na jego aktualny adres zamieszkania [...]. W upomnieniu Poczta nie wskazała jakiego abonamentu rtv, od jakiego odbiornika i w jakim miejscu zarejestrowanego dotyczy wezwanie. Zobowiązany, nie wiedząc jakiego adresu i odbiornika dotyczy wezwanie wystosował wniosek o dostęp do akt sprawy. Pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. Poczta poinformowała go o rejestracji odbiornika rtv, któremu został nadany nr [...], bez wskazania konkretnych danych dotyczących rejestracji. Ponadto w przesłanej korespondencji załączyła również pismo rzekomo wygenerowane w dniu 10 września 2008 r. - dopiero po dacie 17 kwietnia 2019 r. Duplikat zawiadomienia (datowanego na ten sam dzień) stanowi typowy dokument z systemu nie zawierający oryginalnego podpisu osoby go wystawiającej i był to jedynie skan - faksymilka podpisu. Nigdy wcześniej strona nie otrzymała żadnego dokumentu - upomnienia potwierdzającego jakikolwiek stosunek zobowiązaniowy pomiędzy stronami niniejszego postępowania. Pierwotne upomnienia dłużnik traktował jako upomnienia dotyczące mieszkania przy ulicy [...] i tam zlokalizowanego radioodbiornika, który został zarejestrowany wspólnie z małżonką A.W.

Ponadto strona skarżąca wskazała, że mieszkanie przy ulicy [...] w G., gdzie według Poczty znajdował się radioodbiornik, zostało sprzedane 10 października 2006 r., a wszelkie wynikające z tego tytułu obowiązki zostały dokonane w dacie/roku sprzedaży. Dłużnik nie przypomina sobie, z uwagi na upływ ponad 20 lat samego faktu rejestracji odbiornika, niemożliwym jest jednak - jego zdaniem - aby sam osobiście w dacie 4 stycznia 1999 r. dokonał rejestracji. W zażaleniu wyraźnie wskazał, iż nigdy nie składał niniejszego wniosku o rejestrację radioodbiornika i wniósł o wydanie opinii biegłego w zakresie grafologii poprzez wykazanie, że podpis widniejący na wniosku o rejestrację nie jest podpisem skarżącego. Twierdzenia te zostały całkowicie pominięte przez organy, które nie ustosunkowały się do tego, iż dokonano przestępstwa sfałszowania podpisu na wniosku o rejestrację radioodbiornika. Skarżący w dniu 26 lipca 2020r. zawiadomił Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach o złożonym w dniu 20 lipca 2020r. zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa w Prokuraturze Rejonowej w G.

Autor skargi powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lipca 2016 r. sygnatura akt I SA/Gl 1009/15, w którym Sąd wskazał, że to na wierzyciela nałożony został obowiązek zbadania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa i ustalić stan faktyczny. Zdaniem pełnomocnika wierzyciel winien był zweryfikować, że podpis składany w toku postępowania znacznie się różni od podpisu widniejącego na wniosku o rejestrację radioodbiornika. Gołym okiem (prima facia) widać, że są to inne podpisy i że wniosek podpisała osoba, która go wypełniła, a nie skarżący, którego podpis różni się diametralnie od widniejącego na wniosku o rejestrację radioodbiornika. Wskazane powyżej okoliczności przedwczesnym czynią twierdzenie organu co do braku błędu odnoście osoby zobowiązanej, a to oznacza, iż wywiedziony przez wierzyciela wniosek, że fakt ten został udokumentowany w sposób bezsporny jest nieuzasadniony.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 92/12 "Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli (pub. LEX nr 1365871; ONSAiWSA 2015/2/28; http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji - to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości, a więc poprzez dołączenie do akt wniosku o rejestrację odbiorników, gdyż to rejestracja przesądza o istnieniu/lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. W sytuacji, gdy wniosek jest kwestionowany przez zobowiązanego zwłaszcza, co do jego wypełnienia i podpisania to rolą jest wyjaśnienie tej okoliczności, zwłaszcza zaś wykazanie innymi środkami dowodowymi, że to dana osoba jest osobą zobowiązaną.

Udowodnienie przez skarżącego swojego stanowiska dotyczącego sfałszowania podpisu na wniosku rejestracyjnym z dnia 4 stycznia 1999r. w oparciu o zgłoszenie popełnienia przestępstwa do niestety okazało się niemożliwe z uwagi na odmowę wszczęcia dochodzenia wobec przedawnienia karalności przestępstwa, które nastąpiło 4 stycznia 2009 r. Strona skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw zarówno w toku postępowania egzekucyjnego jak również postępowania karnego. Więc tym bardziej organ egzekucyjny powinien dążyć do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy.

Strona skarżąca raz jeszcze podkreśliła, że pod adresem [...] zobowiązany nie zamieszkiwał już od dnia 26 kwietnia 2000 r., kiedy wspólnie z małżonką nabyli mieszkanie przy ulicy [...] w G., gdzie na podstawie książeczki opłat od dnia 6 lutego 2002 r. do dnia 24 września 2007 r. (data wyrejestrowania) dokonywane były opłaty abonamentu rtv. Stąd podtrzymano zarzut braku wykazania nadania i doręczenia (choćby wystosowania na prawidłowy adres) zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta w roku 2008. Uzyskane w tym zakresie dokumenty są niewystarczające, bowiem nie wykazano wypełnienia obowiązku informacyjnego, związanego z faktem jego wysłania, a nie tylko wygenerowania pisma z systemu, a ponadto nie uwzględniono, że pod zawartym w treści pisma adresem dłużnik już nie zamieszkiwał od dwóch lat, a wiec skarżący nie został poinformowany o nadaniu indywidualnego numeru. W niniejszej sprawie na podstawie przedstawionych dokumentów nie sposób jednoznacznie przyjąć, że wierzyciel wykonał względem zobowiązanego ww. obowiązek informacyjny. Strona zobowiązana nigdy nie otrzymała zawiadomienia z roku 2008 r., czyli nie można uznać, że wniosek o rejestrację trwał nadal, a tym samym skarżący był zobowiązany do dokonywania opłat. O doręczeniu czy też o nadaniu dokumentu można mówić tylko w sytuacji gdy dokument został wystosowany na prawidłowy adres, co w zaistniałym stanie faktycznym nie miało miejsca. W przypadku sporu ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny czyli na Poczcie, która nie udowodniła, że spełniła wobec zobowiązanego ww. obowiązek informacyjny.

Z kolei organ egzekucyjny z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. bezkrytycznie przyjął wyjaśnienia wierzyciela w powyższym zakresie. Strona podkreśliła, że na gruncie art. 59 u.p.e.a. to organ egzekucyjny powinien w sposób wyczerpujący ustalić istotne okoliczności faktyczne, jakie wyczerpywać mogą, którąś z wymienionych tam przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie wyklucza to wystąpienia do wierzyciela o przedstawienie stosownych informacji, czy oznaczonych środków dowodowych, jednak realizacja wymogów wynikających z ostatnio podanych regulacji spoczywa na organie egzekucyjnym (III SA/Po 918/19 - wyrok WSA w Poznaniu).

Zdaniem strony skarżącej, organ egzekucyjny w toku postępowania powinien zbadać i sprawdzić tytuł stanowiący podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w szczególności dążyć do całkowitego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, a nie w sposób ogólny przyjmować jako za własne i wyjaśnione wszelkie kwestie zgłoszone przez wierzyciela.

Z ostrożności procesowej w dniu 25 listopada 2019 r. skarżący dokonał wyrejestrowania odbiornika nr [...], który widniał jako wpisany przy ulicy [...] w G., a nie przy ulicy [...]. Wyrejestrowanie to nie stanowi uznania długu lub uznania racji i stanowiska wierzyciela, a ma na celu zapobieżenie skutkom ewentualnego obciążania skarżącego dodatkowymi kosztami opłat za kolejne lata, a tym samym. nie przesądza o istnienia obowiązku jak również o osobie zobowiązanej do zapłaty. Zastosowane działanie ma na celu przeciwdziałanie praktykom Poczty Polskiej, która po kilkunastu latach nieświadomości skarżącego co do rejestracji odbiornika telewizyjnego domagałaby się zapłaty.

W dalszej kolejności strona umotywowała zarzut przedawnienia roszczenia, podnosząc, że w stosunku do opłat radiowo-telewizyjnych należy stosować przepisy kodeksu cywilnego, a konkretnie art.118 kc, ustalającego 3 letni termin przedawnienia w sprawie świadczeń okresowych i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Warunek ten jest zatem spełniony w przypadku zaległości za okres od stycznia 2017 do kwietnia 2019 r. Ponadto podniosła, ze doręczony tytuł wykonawczy nie zawiera wskazania z jakiego tytułu dochodzone jest zobowiązanie do zapłaty wskazano natomiast, iż jest to opłata abonamentowa za używanie odbiornika bez konkretnego sprecyzowania dochodzonej kwoty. Wobec czego został naruszony art. 27 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skargę należało uwzględnić, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia organu nadzoru wydanego w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w sprawie egzekucji opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2019 r. W piśmie stanowiącym zarzuty zobowiązany wskazał na naruszenie art. 33 § 1 pkt 1-5 i pkt 7, przy czym z uzasadnienia zarzutów wynika, że skarżący podniósł nieistnienie egzekwowanego obowiązku, jego przedawnienie, niedoręczenie upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. i niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a. Ponadto skarżący zakwestionował fakt zarejestrowania przez siebie odbiornika rtv w1999 r., co w jego ocenie oznacza błąd co do osoby zobowiązanego. Jak wyjaśnił, mieszkanie przy ul. [...] w G. nie było przez niego i małżonkę zamieszkiwane od 2000 r. (a sprzedane zostało w 2006 r.), po jego opuszczeniu małżonkowie przenieśli się do mieszkania przy ul. [...] w G., gdzie w okresie od lutego 2002 r. do września 2007 r. opłacali abonament rtv, zarejestrowany przez żonę skarżącego. Zarzucił też, że nie został skutecznie zawiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wskazał, że nie doręczono mu również upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a.

Organ nadzoru, powołując się na okoliczności zaprezentowane przez wierzyciela i związanie wyrażonym przez niego stanowiskiem, za niewątpliwe uznał, że skarżący zarejestrował odbiornik telewizyjny, a zawiadomienie o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało do niego wystosowane. W rezultacie jako chybiony ocenił zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty kwestionowanej opłaty abonamentowej, jak i pozostałe zarzuty.

Przystępując do rozstrzygnięcia sporu przede wszystkim wyjaśnić należy, że pomimo tego, iż art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) w brzmieniu przed zmianą wprowadzoną art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) zmieniającej nin. ustawę z dniem 30 lipca 2020 r. wyłączał skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że wypowiedź wierzyciela jest w znaczącym zakresie wiążąca dla organu egzekucyjnego i organu nadzoru.

Uwzględniając zatem art. 134 § 1, jak również art. 135 P.p.s.a. Sąd dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu nadzoru ale i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz postanowień wierzyciela (Poczty Polskiej). W rozpoznawanej sprawie uchylenie obok postanowień organów egzekucyjnych, także postanowień wierzyciela wydanych w I i w II instancji było konieczne do końcowego załatwienia sprawy, właśnie z uwagi na art. 34 § 1 u.p.e.a. wyrażający związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. W razie uchylenia tylko zaskarżonego postanowienia, względnie tyko postanowienia organu nadzoru i postanowienia organu egzekucyjnego, ten ostatni byłby pozbawiony instrumentów prawnych do weryfikacji rozstrzygnięcia wierzyciela.

W dalszej kolejności wskazać przyjdzie, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. (w brzmieniu przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 września 2019 r.)

I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Dalej wskazać należy, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.). W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa o opłatach abonamentowych (dalej ustawa abonamentowa lub u.o.a.). Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników rtv pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13. Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika rtv, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14 - dostępne CBOSA).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w pozostałych regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika rtv. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika rtv. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu rtv. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników rtv: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika rtv należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15.

Przechodząc do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do tej części argumentacji strony skarżącej, której nie podziela.

Z akt niniejszej sprawy wynika, iż skarżący w dniu 4 stycznia 1999 r. dokonał rejestracji odbiorników radiowego i telewizyjnego w G. na swoje nazwisko (adres G., ul. [...]), składając wniosek o rejestrację. Została mu zatem wydana książeczka radiofoniczna służąca do dokonywania opłat abonamentowych o nr [...], nr abonenta [...]. Kopia tego wniosku znajduje się w aktach administracyjnych. Co istotne, w piśmie z dnia 26 kwietnia 2019 r. sam skarżący wskazał, że od stycznia 1999 r. wraz z małżonką A.W. opłacali abonament (nr abonenta [...]) - jako właściciele ww. lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Po nabyciu nowego mieszkania przy ul. [...] w G. poinformowali Pocztę Polską o zawieszeniu płacenia abonamentu, gdyż dotychczasowe mieszkanie pozostało niezamieszkałe. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu, że dokonano wyrejestrowania odbiornika, ani też dowodu "zawieszenia abonamentu", o czym mowa w ww. piśmie strony. Sam zobowiązany również takiego dowodu nie posiadał. To - w ocenie Sądu - pozwala przyjąć, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiorników rtv, czego nie uczynił.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że nie dokonał osobiście rejestracji odbiornika w 1999 r., a podpis na wniosku o rejestrację nie jest jego podpisem, podkreślić przyjdzie, że to zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (np. przedawnienie). Tymczasem zobowiązany nie podał żadnych konkretnych okoliczności przemawiających za tezą, że podpis na wniosku został sfałszowany, zasłaniając się przy tym znacznym upływem czasu. Jednocześnie wskazał, ze od 1999 r. abonament był opłacany pod nr abonenta [...]. Zauważyć też wypada, że w ramach postępowania egzekucyjnego organ nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, w jakim czyni to w postępowaniu jurysdykcyjnym administracyjnym. Przemawia za tym specyfika postępowania egzekucyjnego polegająca na przymusowym jego charakterze, a przede wszystkim wymóg szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Nie można zatem - zdaniem Sądu - skutecznie czynić wierzycielowi zarzutu, że nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność prawdziwości złożonego na wniosku o rejestrację podpisu zobowiązanego.

W ocenie Sądu, fakt rejestracji odbiornika rtv w niniejszej sprawie został wykazany przez organ, a skarżący temu skutecznie nie zaprzeczył. Jak trafnie stwierdził wierzyciel, obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej nie jest związany ani z konkretnym odbiornikiem rtv, ani z konkretnym lokalem, w którym odbiornik się znajduje, ale z osobą używającą odbiornika. Bezspornie obowiązkiem skarżącego było poinformowanie Poczty Polskiej o zmianach adresowych bądź wyrejestrowaniu odbiornika. Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika rtv leży po stronie osoby - abonenta - chcącego wykazać brak obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a nadto - w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16). Warto w tym miejscu dodatkowo przywołać wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18, w którym Sąd stwierdził, że niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika rtv i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia podjęcie czynności egzekucyjnych zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia. Jednocześnie sąd kasacyjny podkreślił, że jeżeli fakt zarejestrowania odbiornika został w sprawie ustalony, to na zobowiązanym ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych.

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia stronie skarżącej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego pokreślić trzeba, iż Poczta Polska zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na adres ostatnio wskazany przez abonenta, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16). Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Należy też wskazać, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy adres mu znany jest adresem aktualnym. Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą 10 września 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania. Ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącego do uiszczania opłaty.

Co do wywodów strony skarżącej w kwestii przedawnienia należy stwierdzić, że abonament rtv jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Abonament jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 O.p., stanowiącego, iż w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (Zobowiązania podatkowe) stosuje się również do opłat oraz niepodatkowanych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie między innymi art. 70 § 1 O.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W zakresie terminu przedawnienia przedmiotowych opłat Sąd orzekający w pełni podziela wywody i oceny przedstawione w uzasadnieniu wyroków tut. Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 210/12 oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1208/12. Ponadto poglądy Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest Ordynacja podatkowa. Tym samy za całkowicie nietrafne przyjąć należy argumenty pełnomocnika co do konieczność stosowania do przedawnienia opłat abonamentowych przepisów Kodeksu cywilnego.

Jako prawidłowe należy ocenić także stanowisko organów odnośnie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Wskazać w tym zakresie należy, iż z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany, co w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie nie miało miejsca. Za nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut skarżącego związany z kwestią obowiązku doręczenia upomnienia. Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał zobowiązanemu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W niniejszej sprawie skarżący zarzucał, że nie otrzymał upomnienia, organy natomiast wykazały, że doręczenie nastąpiło w sposób prawidłowy, do rąk adresata, na jego aktualny adres zamieszkania, czego strona nie podważyła. Sąd nie dopatrzył się także wadliwości tytułu wykonawczego, jeśli chodzi o spełnienie wymogów z art. 27 u.p.e.a., co zostało dokładnie omówione w zaskarżonym postanowieniu.

Natomiast kwestią, która - w ocenie Sądu - nie została przez wierzyciela dostatecznie wyjaśniona jest pozostawanie przez zobowiązanego we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonką i uiszczanie przez nią opłaty abonamentowej w okresie wspólnego zamieszkiwania w mieszkaniu przy ul [...] w G. (od 2002 do 2007 r.) oraz ewentualne dalsze uiszczanie opłaty w okresie zamieszkiwania przez małżonków pod aktualnym adresem przy ul. [...] w G. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, co należy ponownie podkreślić, powiązany został z faktem posiadania przez daną osobę i użytkowania odbiornika rtv, nie zaś z jego lokalizacją. Zgodnie z art. 2 ust. 4 u.o.a, opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5. W ust. 5 pkt 1 tego przepisu wskazano zaś, że uiszcza się tylko jedną opłatę niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność. Gospodarstwem domowym, w rozumieniu przepisów niniejszej ustawy, jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie (ust. 6). W momencie więc, gdy przez osoby zamieszkujące pod tym samym adresem jest spełniona przesłanka prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego winny one dokonywać tylko jednej opłaty od posiadanych odbiorników rtv.

Z okoliczności sprawy wynika, że małżonkowie wspólnie zamieszkiwali i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe zarówno pod adresem przy ul. [...] jak i przy ul. [...]. Jak przy tym wyjaśnił skarżący: "mieszkanie przy ul. [...] także sprzedaliśmy w dniu 02.08.2007 r., jednocześnie informując Pocztę Polską S.A. o wyrejestrowaniu abonamentu [...]", na potwierdzenie czego zobowiązany przedstawił kserokopię rezygnacji z abonamentu z powodu sprzedaży mieszkania. W dalszej kolejności małżonkowie przeprowadzili się na ul. [...] w G., gdzie zamieszkują do chwili obecnej. Ustosunkowując się do tych twierdzeń wierzyciel potwierdził jedynie możliwość wnoszenia jednej opłaty w sytuacji określonej w art. 2 ust. 5 u.o.a. i podniósł, że w przypadku złożenia w "stosownym" czasie oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego obowiązywałaby jedna opłata abonamentowa. Przy czy organ nie wyjaśnił co rozumie przez określenie "w stosownym czasie". Tymczasem warto zauważyć, że terminu do złożenia oświadczenia, którego uchybienie skutkuje utratą takiego uprawnienia nie zakreśla ani ustawa abonamentowa, ani też aktualne rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r (Dz. U z 2013 r., poz. 1676).

Zdaniem Sądu organ powinien precyzyjnie ustalić czy małżonkowie w okresie objętym tytułem wykonawczym (styczeń 2014 r. - marzec 2019 r.) prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, czy ponownie zarejestrowano odbiorniki rtv i czy była uiszczana od nich opłata abonamentowa np. przez żonę skarżącego. W sprawie zabrakło także ustalenia czy oświadczenie o byciu osobą fizyczną używającą odbiorników w gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym jej własność zostało złożone przez małżonków i ewentualnie za jaki okres, a jeśli nie to czy istnieje w dalszym ciągu możliwość jego złożenia (aktualizacja danych). Nadmienić przyjdzie, że twierdzenia zobowiązanego dotyczące wspólnego uiszczania abonamentu przez małżonków zawarte w jego osobistym piśmie z dnia 26 kwietnia 2019 r. nie są możliwe do weryfikacji, gdyż pismo nie zostało załączone do akt administracyjnych w całości (załącznik nr 11, jedna strona pisma - bez podpisu skarżącego).

W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że wydane w sprawie postanowienie o odmowie uwzględnienia zarzutów we wskazanym wyżej zakresie zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a.).

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 P.p.s.a., należało orzec jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W toku ponownego rozstrzygania sprawy, organy zobowiązane będą do uwzględnienia zawartej w niniejszym wyroku oceny prawnej i wykonania przedstawionych zaleceń w celu bezspornego ustalenia czy dochodzony egzekucyjnie obowiązek po stronie skarżącego istnieje. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 oraz art. 210 § 2 P.p.s.a.

Końcowo nadmienić trzeba, że Sąd nie ma kompetencji do tego, aby tytuł wykonawczy wyeliminować z obrotu prawnego, jako że nie stanowi on aktu lub czynności, która mieściłaby się w sądowej kognicji (art. 3 § 2 P.p.s.a.). Sąd nie ma także kompetencji do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie jest w tym względzie dopuszczalne sięganie do art. 145 § 3 P.p.s.a., który przewiduje – pod oznaczonymi warunkami - możliwość umorzenia przez sąd wyłącznie postępowania administracyjnego.