Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 89/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: art. 190  ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. ref. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi Z.T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. nr [...] ; 2. zasądza na rzecz skarżącego od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. tytułem zwrotu kosztów postępowania [...] zł ([...] złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej / Dz. U. z 1998r Nr 90 poz. 575 z późn. zm./ orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u Z.T. choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115).

Decyzja powyższa zapadła na podstawie dokumentacji (wywiadu epidemiologicznego oraz karty narażenia zawodowego) pozwalającej na przyjęcie , iż w okresie zatrudnienia pracownik narażony był na możliwość powstania choroby zawodowej. Jednakże w orzeczeniu lekarskim wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnię Chorób Zawodowych w S. ustalono brak podstaw do rozpoznania obustronnego trwałego ubytku słuchy typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Na uzasadnienie tego stanowiska podano, iż przeprowadzona u badanego audiometria impedancyjna wykazała obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji pozaślimakowej. Natomiast przesunięcie progu słuchu określone średnią arytmetyczną dla częstotliwości 1,2,3 kHz wyniosło w uchu prawym 30dB, a w uchu lewym 23 dB, a więc nie spełniło kryterium podwyższenia progu słuchu w myśl obowiązujących przepisów.

Decyzja przywołana na wstępie wydana została z uwzględnieniem stanowiska specjalistycznej placówki służby zdrowia uznającej brak możliwości rozpoznania choroby zawodowej u badanego Z.T.

Z.T. działając przez swego pełnomocnika złożył odwołanie od decyzji organu inspekcji sanitarnej I instancji .

Domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u odwołującego zarzucił zaskarżonemu aktowi błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, przez przyjęcie, że schorzenie, na które cierpi skarżący nie jest chorobą zawodową z uwagi na niespełnienie kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym.

W uzasadnieniu odwołania, z powołaniem na stanowisko judykatury, zakwestionowano, by stopień uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem występującym w środowisku pracy mógł przesądzać o zakwalifikowaniu schorzenia jako choroby zawodowej.

Wskutek wniesionego odwołania wszczęto postępowanie odwoławcze, a organ inspekcji sanitarnej II instancji zwrócił się o wydanie orzeczenia lekarskiego przez placówkę medyczną stopnia drugiego.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznał u badanego niedosłuch odbiorczy obustronny o średnim podwyższeniu progu słuchu dla częstotliwości 1,2,3,kHz w wysokości 19 (18) dB dla ucha prawego i 20(16) dB dla ucha lewego. Dokonując prób lokalizacyjnych próba SISI ustalono lokalizacje ślimakową, a powołując się na objawy Metza wskazano, że test ten jest obustronnie ujemny, nie potwierdzający próby subiektywnej. W rezultacie stwierdzono niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji pozaślimakowej, a w konsekwencji, wobec niespełnienia kryterium lokalizacji ślimakowej oraz wielkości niedosłuchu wynoszącego co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej opisanej pod pozycją 21 wykazy chorób zawodowych.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego opisano przebieg pracy zawodowej Z.T. wskazując, iż wykonywał on czynności zawodowe w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Podkreślono jednak, iż uprawnieni lekarze specjaliści wykluczyli istnienie choroby zawodowej u badanego. Wykluczono zatem możliwość zakwalifikowania rozpoznanego u odwołującego schorzenia jako choroby zawodowej opisanej pod pozycją 21 wykazu chorób zawodowych zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę, iż brak jest podstaw, aby kwestionować wydane w sprawie orzeczenia lekarskie.

Z.T., nie godząc się ze stanowiskiem organu administracji, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargą.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał w niej na błąd w ustaleniach faktycznych oraz na naruszenie prawa materialnego, a w szczególności w 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115) przez przyjęcie, iż rozpoznana u skarżącego choroba nie jest chorobą zawodowa z powodu pozaślimakowej lokalizacji ubytku słuchu i zbyt niskiej jego wartości.

W uzasadnieniu skargi wskazano jako bezsporne fakt uszkodzenia słuchu u skarżącego, jak również jego narażenie zawodowe trwające 24 lata.

Nawiązując do poglądu prezentowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyroki z dnia 12 października 2005r sygn. II OSK 133/05 i II OSK 91/05) zakwestionowano, by ustawodawca połączył normatywnie chorobę zawodową słuchu z lokalizacją ślimakowa lub pozaślimakową, a także z wysokością ubytku słuchu i stwierdził, iż parametry te nie mogą decydować o zakwalifikowaniu schorzenia , jako niezwiązanego z warunkami pracy.

Zwrócono nadto uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w wyroku z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż w wyniku przeprowadzonych badań skarżącej orzecznicy uprawnionych placówek medycznych nie rozpoznali choroby zawodowej. Brak jest więc podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza konieczność zbadania, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Oceny tej Sąd dokonuje na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w toku postępowania administracyjnego, a stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko zarzuty zawarte w skardze lecz wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając przedstawioną do kontroli sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, jako konieczne zauważyć, iż przepisy prawa materialnego powołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego.

W dniu 19 czerwca 2008r. zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym wyrok (sygn. P 23/07 publ. Dz. U. Nr 116 poz.740 z dnia 2 lipca 2008r.), w którym uznano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Orzeczono jednocześnie, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny skorzystał w tym przypadku z uprawnienia nadanego mu mocą przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, określając innych termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, niż dzień ogłoszenia jego wyroku.

W takim wypadku wyeliminowanie z porządku prawnego kontrolowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów następuje w innym, niż ogłoszenie wyroku czasie.

Z tą też chwilą, w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie.

Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50).

Stosownie do powyższego art. 145a § 1 kpa wskazuje, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę zapis § 11 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105 poz. 869) nakazujący sprawy wszczęte, a niezakończone przed dniem wejścia w życie tego aktu prowadzić przy zastosowaniu przepisów w nim zawartych.

Przywołanym przepis określa jednocześnie, iż czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje za konieczne zwrócić uwagę na nie wyjaśnienie w sposób wystarczający istotnej przesłanki dla podjęcia decyzji w sprawie. Zdaniem Sądu ze względu na rozbieżność wyników badania lekarskiego wydanych w sprawie, organ inspekcji sanitarnej zwróci się ponownie do placówki orzeczniczej o wyjaśnienie tej kwestii.

Jak wynika z zebranej dokumentacji, pierwotnie ( orzeczenie z [...]r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K Poradnię Chorób Zawodowych ) stwierdzono u skarżącego niedosłuch o progu 30 db w uchy prawym i 23 db w uchu lewym. Po upływie roku, bo w [...]r. u badanego stwierdzono niedosłuch o średnim podwyższeniu w uchu prawym 19(18)dB, a w lewym 20 (16)dB. Ta znaczna rozbieżność wyników badań nie została omówiona, a budzić może uzasadnione wątpliwości, co do jakość przeprowadzonych badań.

W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wymaga także wyjaśnienia, jakie znaczenie dla przeprowadzonego badania SISI miałyby mieć wyniki testu Metza. Z uzasadnienie orzeczenia placówki stopnia II nie wynika bowiem, której próby subiektywnej nie potwierdza ten test. Nie wskazano także progu reakcji strzemiączkowych oraz nie wyjaśniono, z jakich przyczyn, w związku z wątpliwościami, co do charakteru niedosłuchu nie przeprowadzono innych, obiektywnych badań, przykładowo ABR.

Zaznaczyć trzeba, że w przypadku zaistnienia przesłanki narażenia zawodowego orzeczenie placówki medycznej, stanowiące podstawę odmowy rozpoznania choroby zawodowej nie może nasuwać żadnych wątpliwości, co do jego słuszności i rzetelności.

Z przytoczonych wyżej wywodów wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy p.p.s.a.

Z tych przyczyn, stosownie do przywołanego przepisu, orzeczono jak w sentencji korzystając nadto z uprawnienia nadanego sądom administracyjnym na mocy art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono po myśli art. 200 w zw. z art. 239 pkt 1 lit.c p.p.s.a