Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 872/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II inst
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Iwona Niżnik-Dobosz WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 maja 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miejskiej kwotę 440,00 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 grudnia 2014 r. (nr [...])) Starosta orzekał o zwrocie na rzecz F. P. oraz J. P. nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] o pow. 0,1113 ha (powstała z podziału działki nr [...]) i nr [...] o pow. 0,0011 (powstała z podziału działki nr [...]), poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. K. oraz o zobowiązaniu ww. osób do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w dacie wywłaszczenia zawnioskowanej do zwrotu parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. K. w części obecnie obejmującej teren wydzielonych na potrzeby prowadzonego postępowania działek nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., nie obowiązywał dla tego obszaru żaden plan zagospodarowania przestrzennego, sama zaś budowa miasta [...] była inwestycją etapową. Jak wskazał organ I instancji za podstawę do ustaleń celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości organ ten przyjął pozyskane w ramach postępowania wyjaśniającego dokumenty, w oparciu o analizę których ustalił, iż: "na przedmiotowej nieruchomości zaplanowano budowę ogródków działkowych, a w późniejszym okresie przeznaczenie przedmiotowego terenu zostało zmienione i określone jako rezerwa terenu pod parking. (...) tut. organ ustalił, że działki: nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. w granicach wywłaszczonej parceli L kat. [...] b. gm. kat. K. pierwotnie przeznaczone były pod ogrody działkowe''.

Starosta [...] ostatecznie przyjął, że na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości cel wywłaszczenia określony jako budowa Miasta [...] i [...], doprecyzowany jako utworzenie ogródków działkowych nie został zrealizowany, wobec czego przedmiotową nieruchomość należało uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n.

Z zapadłym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Gmina [...] kwestionując, iż prawidłowość ustalonego przez organ I instancji celu wywłaszczenia w złożonym przez siebie odwołaniu. Zdaniem strony, ww. działki stanowiły teren pod projektowane osiedle domków oszczędnościowych [...] i w ten sposób zostały wykorzystane, na co wskazuje zebrany w sprawie materiał, w tym także ich aktualny sposób zagospodarowania.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 22 maja 2015r. ([...]), działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu powyższego wskazano, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby.

Po drugie uznano zaś, że ww. działki mogą zostać uznane za wywłaszczone w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż nabycie parceli, z której następnie w wyniku podziałów geodezyjnych powstały w/w działki, nastąpiło na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 7 listopada 1951 r. wydanym na podstawie art. 23, 24 i 37 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Przechodząc następnie do kwestii oceny realizacji w przedmiotowym postępowaniu przesłanek zbędności nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) i nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) podniesiono, iż dawna parcela 1. kat. [...] b. gm. kat. K. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 7 listopada 1951 r. na cel budowy Miasta [...] i [...]. Przy czym organ odwoławczy podkreślił, iż inwestycja pn. budowa "Miasta [...]" była inwestycją specyficzną w skali kraju. Zgodnie z planem generalnym przyjęto podział tego "miasta" na osiedla, jako samodzielne jednostki mieszkaniowe. Poza zespołami mieszkaniowymi wydzielono m.in. tereny szpitala ogólno miejskiego, pas zieleni izolującej od [...] czy urządzenia komunalne (oczyszczalnia ścieków, ujęcie wody pitnej z zakładem uzdatniania) W ramach zaś osiedli planowano obiekty handlowe, usługowe i socjalne. Zdaniem organu, można mówić o kilku poziomach uściślenia pojęcia "doprecyzowanie celu wywłaszczenia".

Dalej uznano, że organ I instancji, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2009 r. (dotyczącym co prawda działek [...] i nr [...] jednak znajdujących się w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. K., która to parcela odpowiada również stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania działkom nr [...] i nr [...]), uzupełnił materiał dowodowy o dokumenty związane z samym wywłaszczeniem. W tym miejscu wskazano m.in. na dokumenty tj.: wniosek Zakładu [...] z 7 czerwca 1950 r. do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości położonych na terenie zabudowy miasta [...], zezwolenie pełnomocnika Ministra Budownictwa z 17 kwietnia 1950 r. na zgłoszenie przez Zakład [...] wniosku o nabycie nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - w którym wskazano, iż nieruchomość jest niezbędna dla realizacji budownictwa mieszkaniowego, określonych na załączonym planie sytuacyjnym linią czerwoną i dużymi literami ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSTUW, z wyłączeniem enklaw oznaczonych na planie cyframi rzymskimi i małymi literami, wniosek Departamentu Inwestycji Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 5 lipca 1950 r. o udzielenie zezwolenia Zakładowi [...] na nabycie nieruchomości oraz zezwolenia zastępcy przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 6 lipca 1950 r na nabycie przez Zakład [...] pod budowę miasta [...] nieruchomości określonych na załączonym planie sytuacyjnym linią czerwoną i dużymi literami ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSTUW, z wyłączeniem enklaw oznaczonych na planie cyframi rzymskimi i małymi literami.

W rezultacie przyjęto, iż wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 1951 r., pierwsze dokumenty planistyczne, którymi dysponują organy administracji publicznej pochodzą zaś z 1961 r., a zatem po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia. W tym kontekście szczególną wartość dowodową przyznano pozyskanym z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej przez organ I instancji zdjęciom lotniczym obrazującym teren wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. na dzień 1 czerwca 1961 r., na dzień 26 lipca 1962 r. oraz 14 września 1970 r. Analiza dokumentacji fotograficznej pozwala potwierdzić sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnioski organu I instancji, iż na terenie wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. odpowiadającej obecnie m.in. stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania działkom nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. co najmniej do roku 1962 (11 lat od wywłaszczenia) nie podjęto żadnych działań mogących świadczyć o rozpoczęciu realizacji celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu wywłaszczeniowym jako budowa Miasta [...] i [...]. Z kolei na zdjęciu wykonanym w dniu 14 września 1970 roku (19 lat po wywłaszczeniu) na stanowiących przedmiot postępowania działkach widoczne są jedynie pozostałe po ruchu kołowym pojazdów ślady prowadzące do terenu pobliskiej budowy.

Powyższe, zdaniem Wojewody [...], potwierdza słuszność ustaleń organu I instancji, iż co najmniej do roku 1970 nie zostały wykonane na przedmiotowej nieruchomości żadne prace mogące mieć związek z realizacją celu wywłaszczenia, w szczególności z realizacją ogrodów działkowych, które (jak ustalił organ I instancji w oparciu o pierwsze dostępne dokumenty planistyczne), miały być zrealizowane w ramach budowy Miasta [...] pomiędzy osiedlem bloków oraz osiedlem domków jednorodzinnych.

W rozważaniach prawnych organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle utrwalonego orzecznictwa odnośnie wykładni przepisu art. 137 u.g.n. nie jest konieczne zaistnienie obu zawartych w nim przesłanek łącznie, do tego aby nieruchomość uznać za zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W oparciu o przepis art. 137 ust. 3 rozstrzygnięcie o zwrocie lub odmowie zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości powinno być każdorazowo poprzedzone ustaleniem, czy na tej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia jej wywłaszczenia (przejęcia) rozpoczęto lub nie rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia) oraz, przy uwzględnieniu skutków omówionego poniżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, czy cel ten zrealizowano przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia.

W tym kontekście organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że zmiana stanu prawnego wynikająca z wyroku TK z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania, bowiem odnosi się on jedynie do przesłanki sformułowanej w art. 137 ust. 1 pkt 2, podczas gdy w przedmiotowej sprawie mamy zaś do czynienia z sytuacją opisaną w art. 137 ust. 1 pkt 1, w której od chwili wywłaszczenia tj. 1951 r. co najmniej do roku 1970 na stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości nie podjęto żadnych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia.

Argumentację odwołania, lansującą odmienny pogląd, uznano za bezpodstawną.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, iż z żadnego ze zgromadzonych przed organ I instancji dokumentów nie wynika, iż stanowiące przedmiot postępowania działki nr [...] i nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. K. przeznaczone były pod osiedle domków oszczędnych (zgodnie z nazewnictwem tego osiedla użytym w planie realizacyjnym z 1970 r.) [...] (co najwyżej zgodnie z planem realizacyjnym z 1970 r. teren ten mógłby stanowić rezerwę pod parking mający powstać na działkach sąsiednich do wywłaszczonej). Nawet przy założeniu, iż nieruchomość ta miałaby zostać wykorzystana w sposób inny niż pod ogródki działkowe (np. jak twierdzi odwołujący pod osiedle domków oszczędnych [...] - jak wskazano wyżej zgodnie z nazewnictwem tego osiedla użytym w planie realizacyjnym z 1970 r.), koniecznym byłoby, zdaniem Wojewody [...], wykonanie konkretnych zamierzonych działań oraz nakładów na nieruchomości, które jak wynika to z analizy dokumentacji fotograficznej w terminie 7 lat od wywłaszczenia nie zostały podjęte, wskutek czego nieruchomość ta stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn na cel wywłaszczenia określony w orzeczeniu wywłaszczeniowym jako budowa Miasta [...] i [...] oraz uszczegółowiony przez organ I instancji jako ogródki działkowe.

Zdaniem organu II instancji, przeszkodą do zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. nie jest także aktualny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Podczas przeprowadzonej w dniu 23 lipca 2014 r. rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości ustalono, iż teren działki nr [...] w części północnej graniczy z ogrodzeniem Zakładu [...], następnie zagospodarowana jest pod pas betonu z urządzeniami wchodzącymi w skład "skateparku" (realizowanego od 2003 r.), pas trawy z młodymi drzewkami ozdobnymi, chodnik z kostki z barierką metalową, drogę wewnętrzną z kostki brukowej oraz wchodzi w teren skarpy porośniętej trawą. Z kolei teren działki nr [...] stanowi trójkąt w całości zagospodarowany pod drogę wewnętrzną z kostki brukowej, prowadzącą do sklepu zlokalizowanego na położonej na wschód od przedmiotowej nieruchomości działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, z powyższego wynika również aktualne wykorzystanie nieruchomości nie wskazuje, aby cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany w okresie późniejszym niż terminy wskazane w art. 137 ust. 1 ugn. Należy także zauważyć, iż również wybudowanie instalacji podziemnych (na przestrzeni lat 1976-1988, a zatem po upływie 25 lat od wywłaszczenia) nie jest wystarczające do uznania, iż nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ugn na cel wywłaszczenia.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Miejska [...], reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...] reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. T. M., wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1. naruszenie zasad postępowania, tj. art. 7 Kodeksu postępowania

administracyjnego, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego

sprawy,

2. naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez nierozpatrzenie w całości

materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, iż na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust.3 i 137 Ustawy z dnia

21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną

wykładnię prowadzącą do wydania wadliwego orzeczenia o zwrocie

nieruchomości,

4. nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie nie znajduje zastosowania wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.03.2014 r. (P/38/11), co miało istotny

wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. przewiduje, iż zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy podlega nieruchomość zbędna na cel wywłaszczenia, a zbędność wykazana jest poprzez spełnienie przesłanek ustawowych zawartych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Tak więc zbadanie przesłanek zwrotu przez organ rozpatrujący sprawę o zwrot i wypełnienie tych przesłanek jest podstawową materialnoprawną podstawą wydania pozytywnej decyzji o zwrocie nieruchomości. Artykuł 216 u.g.n. rozszerza stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości na przejęcia nieruchomości dokonane w innej drodze, niż na podstawie umowy administracyjnej, o ile zostały dokonane na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów prawnych.

Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.

Z kolei przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany. Ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 u.g.n.

Tak więc rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi zostać poprzedzone ustaleniem, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona oraz dokonaniem identyfikacji wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terenie, a także ustaleniem sposobu jej zagospodarowania oraz dokonaniem oceny, czy wywłaszczona nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ustalenia co do zbędności tej nieruchomości w rozumieniu art. 136 i 137 u.g.n. są ustaleniami dotyczącymi istoty rozstrzyganej sprawy. Dlatego też brak odpowiednich ustaleń organu I instancji w tym przedmiocie nie może być sanowany przez organ odwoławczy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a to przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgodnie z tymi przepisami organy administracji publicznej zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Dokonując zwrotu nieruchomości bez poczynienia niezbędnych ustaleń co do istnienia lub nieistnienia przesłanek zwrotu, organy administracyjne naruszyły przepisy zawarte w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, lansowana przez organy administracyjne teza, że cel wywłaszczenia określony ogólnie jako budowa Miasta [...], a doprecyzowany, odnośnie wnioskowanych do zwrotu działek - jako budowa ogródków działkowych, nie został zrealizowany - wydaje się przedwczesna i nie poparta zgromadzonymi w sprawie dowodami.

Obowiązkiem organów administracyjnych było, po pierwsze, precyzyjne określenie celu wywłaszczenia, a po drugie, ustalenie czy w ogóle, a jeśli tak to kiedy cel ten został zrealizowany.

Przy czym należy pamiętać, że aby dokładnie ustalić i określić przedmiot wywłaszczenia, nie można pominąć aktualnego stanu zagospodarowania wnioskowanych do zwrotu działek o nr [...] oraz [...] obr. [...], j. ew. [...]. Koniecznym wydaje się zatem, w realiach przedmiotowej sprawy, wyjaśnienie okoliczności powstania na ww. nieruchomości sieci infrastrukturalnych.

Należy w tym miejscu wskazać, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że przez ww. nieruchomość przebiega sieć cieplna, kable energetyczne, gazociąg średniego ciśnienia, rurociąg kanalizacji sanitarnej oraz sieć wodociągowa (pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji SA z dnia 1.01. 2005 r., pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej SA w K. z dnia 5.06. 2008 r., pismo "E" SA Oddział w K. Zakład Energetyczny K. z dnia 20.05.2008 r.).

Zatem obowiązkiem organu było ustalenie kiedy i na jakie potrzeby powstawały przebiegające po ww. działkach sieci. W konstatacji powyższego, organ I instancji powinien, w toku ponownego rozstrzygnięcia sprawy, ustalić czy i w jakim stopniu powstała sieć mogła stanowić realizację celu wywłaszczenia.

Pamiętać przy tym należy, że określony w orzeczeniu wywłaszczającym cel jako realizacja miasta [...], w sąsiedztwie terenu obejmującego przedmiotowe działki sprowadzał się do realizacji osiedla bloków i domków jednorodzinnych. Cel jakim jest realizacja powyższej inwestycji nie oznacza tylko budowy budynków mieszkalnych, lecz również jej infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom tj. pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, place zabaw, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze, a także instalacje podziemne (wodociągi, gazociągi, sieć kanalizacyjną itp.) oraz nadziemne (np. linie energetyczne) umożliwiające właściwe korzystanie z takiego założenia urbanistycznego jakim jest osiedle mieszkaniowe, tworząc funkcjonalną i spójną całość. Zob. w szczególności wyroki NSA w Warszawie: z 7 września 2007r., sygn. akt I OSK 1324/06, z 3 września 2010r., sygn. akt I OSK 1537/09, z 4 sierpnia 2015r., sygn. akt I OSK 1044/14, z 12 czerwca 2015r., sygn. akt I OSK 2386/13, z 29 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 2155/13; WSA w Poznaniu z 20 grudnia 2007r., sygn. akt III SA/Po 648/07 i z 11 kwietnia 2013r., sygn. akt IV SA/Po 145/13; WSA w Krakowie z 16 stycznia 2014r., sygn. akt II SA/Kr 1120/13, czy też z 20 stycznia 1999r., sygn. akt IV SA 2033/96. Zapewnienie koniecznej infrastruktury służy inwestycji podstawowej, określonej jako cel wywłaszczenia. W przypadku realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks obiektów i urządzeń, to realizacja celu wywłaszczenia, w całości lub w części, winna być oceniana z uwzględnieniem specyfiki tej inwestycji, czy i w jakim zakresie planowane obiekty i elementy infrastruktury są ze sobą powiązane i w jakim zakresie wykonanie poszczególnych elementów stanowi realizację celu inwestycji. Zatem w przypadku realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks obiektów i urządzeń, oceny przesłanek, o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., nie można dokonywać w odniesieniu do każdego z poszczególnych elementów zorganizowanej całości. Zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1433/10, w którym stwierdzono, że " cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie wybudowany główny cel wywłaszczenia, lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia oraz pas zieleni stanowiący strefę ochronną ".

Nie można również podzielić twierdzeń Wojewody [...], jakoby w przedmiotowej sprawie nie mogła znaleźć zastosowania zmiana stanu prawnego wynikająca z wydanego w dniu 13.03. 2014 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt P/38/11, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnej wykładni art. 137 ust. 1 u.g.n. W oparciu o ugruntowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, nie ma przeszkód, aby rozważania TK odnieść także do terminu określonego w art. 137 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed 27.05.1990r. z tego powodu, że realizację celu wywłaszczenia podjęto po upływie 7 lat od daty wywłaszczenia (a cel ten zrealizowano przed 22.09.2004r.) uznać należy, za wynik retroaktywnego działania prawa (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 9.10.2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1048/14, wyr. NSA z 16.01.2015r., sygn. akt I OSK 1251/13). Również ten kontekst prawny w odniesieniu do wskazanego wyżej aspektu faktycznego musi być uwzględniony przez organy administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W celu wyjaśnienia tych okoliczności organ podejmie wszelkie możliwe środki dowodowe, w tym wykorzysta te zalegające w aktach sprawy oraz ewentualnie nowe środki potrzebne do weryfikacji twierdzeń podnoszonych przez Gminą [...]. W szczególności, czy zrealizowana na działkach objętych wnioskiem infrastruktura spełnia cel wywłaszczenia – budowę Miasta [...], w ramach którego budowano osiedla mieszkalne np. [...]. Niezbędne więc jest ustalenie, czy znajdująca się na tych działkach infrastruktura techniczna służy zaspokojenie potrzeb tych osiedli mieszkaniowych, wyposażenia ich w niezbędne media i pozostaje w związku z celem wywłaszczenia, czy też nie (gdyż są to linie przesyłowe nie mające takiego związku). Podkreślić przy tym należy, że organ odwoławczy w zasadzie nie ustosunkował się do tych zarzutów zawartych już w odwołaniu od organu I instancji. Tym samym uniemożliwiając Sądowi kontrolę tego aktu w tym zakresie.

Istotne może być też ustalenie czy i w jakim zakresie przebiegające przez te działki linie przesyłowe są czynne i nadal wykorzystywane, czy są konieczne dla funkcjonowania systemu zaopatrywania osiedli w media, czy też nie są użytkowane lub można je wyłączyć bez szkody dla prawidłowego funkcjonowania systemu – na co zwracał uwagę pełnomocnik wnioskodawcy na rozprawie w dniu 2.10.2015r.

Ponieważ, jak już wcześniej podniesiono, w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ustalenia co do zbędności tej nieruchomości w rozumieniu art. 136 i art. 137 u.g.n. są ustaleniami dotyczącymi istoty rozstrzyganej sprawy i brak odpowiednich ustaleń organu I instancji w tym przedmiocie nie może być sanowany przez organ odwoławczy.

W konsekwencji uznać należy, ze zaskarżone decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są przedwczesne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien w sposób niewątpliwy, po przeprowadzeniu rzetelnego postępowania dowodowego, ustalić cel wywłaszczenia a następnie ustalić czy został on zrealizowany i w zależności od tego podjąć decyzję, uzasadniając ją w sposób określony w art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec stwierdzenia naruszenia przepisów art. 7, 77 k.p.a w zw. z art. 136 i 137 ugn, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a.

W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.