Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 492/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 1, art. 271 ust. 1 pkt 1, art. 271 ust. 2, art. 274, art. 277
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 574
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: par. 15
journal: Dz.U. 2017 poz 2407
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania  częstotliwością
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Inne z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego w miejscowości R. oraz za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Inne na rzecz strony skarżącej [...] kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., znak sprawy: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w G. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie określił P. P. (dalej "Strona", "Skarżąca") opłatę stałą w wysokości [...] zł, w tym:

1) [...] zł za pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego w miejscowości R. na podstawie decyzji Starosty [...], znak: [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.;

2) [...] zł za wprowadzenie ścieków do ziemi ze stacji uzdatniania wody w miejscowości R. na podstawie decyzji Starosty [...], znak: [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.

W uzasadnieniu ww. zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu [...] stycznia 2021 r. Organ, na podstawie art. 271 ust. 2 oraz art. 271 ust 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310 - zwanej w skrócie "u.p.w.") ustalił, w formie informacji rocznej, znak: [...], Stronie za okres od 01 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w łącznej wysokości [...] zł, w tym:

Powołana informacja została doręczona P. G. K. Sp. z o.o. w dniu 01 lutego 2021 roku.

Od powyższej informacji, w dniu 15 lutego 2021 r. Strona złożyła reklamację, w której nie zgadzając się z wysokością opłaty stałej za usługi wodne określonej w informacji rocznej, podniosła, że w przedmiotowej informacji nie zastosowano prawidłowo dyspozycji wynikającej z art. 271 ust. 2 u.p.w., ustalającej wysokość opłaty stałej za pobraną wodę podziemną, tj. nie uwzględniono stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwoleń do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Organ nie uznał reklamacji Strony wskazując, że opłata stała za pobór wód podziemnych, została wyliczona zgodnie z art. 271 ust. 2 u.p.w., w którym wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Wyjaśnił, że zgodnie z art. 273 ust. 6 u.p.w., w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji, po czym wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 01 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., która wynosi łącznie [...] zł, w tym:

- [...] zł za pobór wód podziemnych, z ujęcia zlokalizowanego w miejscowości R.,

- [...] zł za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ze stacji uzdatniania wody w miejscowości R.,

albowiem reklamacja Strony nie została uznana przez Zarząd Zlewni.

Organ wyjaśnił, że Strona korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, znak: [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Określenia wysokości opłaty stałej Organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 2 i ust. 5 u.p.w. oraz § 15 pkt 1 oraz § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U., poz. 2502 - dalej także w skrócie "rozporządzenie") z zastosowaniem art. 561 pkt 1 u.p.w.

Następnie wskazał, że zgodnie z art. 271 ust. 2 u.p.w., wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w mł/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Natomiast zgodnie z art. 271 ust. 5 u.p.w., wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w mł/s.

Z kolei z § 15 rozporządzenia wynika, że do dnia 31 grudnia 2021 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą: za pobór wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód.

Z § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika zaś, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 mł/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.

Dalej Organ wskazał, że zgodnie z art. 561 u.p.w., do dnia 31 grudnia 2021 r. górne jednostkowe stawki opłat za pobór wód w formie opłaty stałej wynoszą za pobór wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód, a za pobór wód powierzchniowych - 250 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód.

Wyjaśnił przy tym, że opłata za pobór wód podziemnych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku - R. w ilości 125,00 mł/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.034722 mł/s. Przeliczenia dokonano zgodnie z dodanym do ustawy - Prawo wodne art. 552a, który obowiązuje od 1 stycznia 2020 r.

Wskazano także, że opłata za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym [...] z dnia 17 stycznia 2014 roku - R. maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ilości 35,00 mł/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.009722 mł/s. Przeliczenia dokonano zgodnie z dodanym do ustawy- Prawo wodne art. 552a, który obowiązuje od 1 stycznia 2020 r.

Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 552a u.p.w., w przypadku gdy pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane nie określa zakresu korzystania z wód w mł/s, ustalenia wysokości opłaty stałej za usługi wodne, o których mowa w art. 271 ust. 2-5, dokonuje się z uwzględnieniem wyrażonych w mł na godzinę maksymalnych ilości możliwych do pobrania wód podziemnych albo powierzchniowych oraz wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

Odnosząc się do zastrzeżeń Strony co do sposobu realizacji dyspozycji przepisu art. 271 ust. 2 u.p.w., Organ wskazał, co następuje.

Zgodnie z art. 271 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne ("u.p.w."), wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego, do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Nie oznacza to jednak - jak dalej wskazał Organ - że w obliczeniach wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych uwzględnia się wartość tego stosunku jako samodzielna zmienna, co mogłaby sugerować literalna wykładnia tego przepisu. Uwzględnienie stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego, do dostępnych zasobów wód podziemnych, przy ustalaniu wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych, następuje poprzez wybór odpowiedniej jednostkowej stawki opłaty za pobór wód podziemnych w formie opłaty stałej (określonej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne) oraz w art. 561 u.p.w. i zastosowanie tej stawki do obliczeń.

Zdaniem Organu, taki wniosek wynika z regulacji art. 274 pkt 1 lit. a) u.p.w., który wskazuje górne jednostkowe stawki opłaty za pobór wód podziemnych w formie opłaty stałej oraz z będącego konsekwencją tej regulacji § 2 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, który określa konkretne jednostkowe stawki opłat za pobór wód podziemnych w formie opłaty stałej.

Organ wskazał, że w przepisie art. 274 pkt 1 lit. u.p.w., podano trzy maksymalne poziomy, na jakich mogą zostać określone jednostkowe stawki opłat za pobór wód podziemnych w formie opłaty stałej w zależności od tego, z jakim będziemy mieli do czynienia stosunkiem ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego, do dostępnych zasobów wód podziemnych (tj. w zależności od tego czy ten stosunek będzie wynosił nie więcej niż 10 % albo więcej niż 10 % i jednocześnie nie więcej niż 30 % bądź więcej niż 30 %). Do dnia wejścia w życie art. 274 pkt 1 u.p.w., tj. do dnia 1 stycznia 2022 r. organ zobowiązany jest ustawą - Prawo Wodne do stosowania dyspozycji art. 561 pkt 1 w celu określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych.

Natomiast - jak dalej wskazał Organ - w § 2 rozporządzenia określono już trzy konkretne jednostkowe stawki opłat za pobór wód podziemnych w formie opłaty stałej w zależności od tego z jakim będziemy mieli do czynienia stosunkiem ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego, do dostępnych zasobów wód podziemnych (tj. w zależności od tego czy ten stosunek będzie wynosił nie więcej niż 10 % albo więcej niż 10 % i jednocześnie nie więcej niż 30 % bądź więcej niż 30 %). Przy czym zgodnie z przepisem § 15 pkt 1 rozporządzenia, jak również w art. 561 pkt 1 u.p.w., do dnia 31 grudnia 2021 r. obowiązuje tylko jedna jednostkowa stawka opłat za pobór wód podziemnych w formie opłaty stałej, w wysokości 500 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód, niezależnie od tego, z jakim będziemy mieli do czynienia stosunkiem ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo zintegrowanego, do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Jak wskazał Organ, przy obliczeniu opłaty stałej za pobór wód podziemnych w informacji rocznej, znak: [...], uwzględnił zatem stosunek ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia, do dostępnych zasobów wód podziemnych, skoro zastosował do obliczenia tej opłaty odpowiednią jednostkową stawkę opłaty za usługi wodne określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.

Sumując, Dyrektor Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie stwierdził, że zastosował się prawidłowo w swojej decyzji do art. 271 ust 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...].02.2021 r., P. P., reprezentowane zastępowane przez pełnomocnika (radcę prawnego), wniosło o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 271 ust. 2 u.p.w. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez nieuwzględnienie proporcji maksymalnej ilości wody, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego do dostępnych zasobów wód podziemnych i ustalenie nieprawidłowej opłaty za pobór wód podziemnych.

Skarżąca przypomniała przebieg postępowania, po czym podniosła, że przepis art. 271 ust. 2 u.p.w. nakazuje uwzględnić przy obliczaniu opłaty stosunek ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwoleń do dostępnych zasobów wód podziemnych. Jednak, jak wynika z pisma ustalającego opłaty za usługi wodne z dnia 15 stycznia 2021 r., Organ nie uwzględnił wyżej wskazanej proporcji przy obliczaniu opłaty za usługi wodne, co oznacza, że opłata została obliczona nieprawidłowo. Skarżąca podkreśliła, że w reklamacji wskazywała na powyższą okoliczność, jednak organ w żaden sposób nie odniósł się do zastrzeżenia Skarżącej dotyczącego ustalenia wysokości opłaty. Ograniczył się jedynie do powtórzenia obliczenia z przesłanej informacji z dnia [...] stycznia 2021 r.

Nadto, końcowo Skarżąca podniosła, że decyzja dotycząca poboru wód podziemnych ze studni w Rarwinie nie dotyczy skarżącej Spółki, tylko G. K. Pomorski, której to okoliczności Organ nie uwzględnił w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Sąd uwzględnił skargę, stwierdził bowiem, w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji po względem zgodności z prawem, że Organ dopuścił naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w całości (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a.").

Nadto, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...].02.2021 r., określająca Skarżącej Spółce opłatę stałą za okres od 01 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie łącznej [...] zł, w tym [...] zł za pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego w miejscowości R. oraz [...] zł za wprowadzanie ścieków do ziemi ze stacji uzdatniania wody w miejscowości R..

Podkreślić przy tym należy, że zaskarżona decyzja zapadła w podobnym stanie faktycznym i prawnym sprawy, która była już przedmiotem orzekania przed tutejszym Sądem, np. wyrok z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wody za rok 2020 (sygn. akt II SA/Sz 384/20), w której istota sporu sprowadzała się, tak samo jak w niniejszej sprawie, do oceny zarzutu skargi co do naruszenia art. 271 ust. 2 u.p.w. Z uwagi na to, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd tego Sądu zawarty w tym wyroku II SA/Sz 384/20, rozstrzygając niniejszą sprawę przyjął tym samym jako własną argumentację tego Sądu.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, określona w niej opłata stała obliczona została na podstawie art. 271 ust. 2 u.p.w., przy zastosowaniu § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.

W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko Skarżącej, że stosując wskazany wyżej przepis, Organ dokonał jego błędnej interpretacji.

Podkreślić przy tym należy, że wejście w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566), było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000 r., str. 1, ze zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Z art. 9 ww. Dyrektywy wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem.

W przepisach ustawy - Prawo wodne wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 1 u.p.w., jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci poboru wód podziemnych. Opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1 u.p.w.).

W myśl art. 271 ust. 1 pkt 1 u.p.w., wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.

Zasady ustalania wysokości opłaty stałej określa art. 271 ust. 2 u.p.w. przewidując, że wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w mł/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne ustawodawca określił w art. 274 u.p.w., przy czym w obowiązującym stanie prawnym norma ta rozpoczyna się od pkt 2 i odnosi się do stawek za pobór wód w formie opłaty zmiennej (pkt 2, 3, 4), stawek za odprowadzanie do wód – wód w formie opłaty stałej i zmiennej (pkt 5), stawek za zmniejszenie naturalnej retencji (pkt 6), stawek za wprowadzanie ścieków do wód (pkt 7,8,9), stawek za wprowadzanie do wód - wód pochodzących z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni (pkt 10) oraz stawek za wydobywanie z wód powierzchniowych kamienia, żwiru, etc. (pkt 11).

Jednostkowe stawki opłat za usługi wodne określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2019 r., poz. 2452 - w skrócie "rozporządzenie").

Rozporządzenie to wydano na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 277 u.p.w., zgodnie z którym, Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat, o których mowa w art. 274 oraz w art. 275 ust. 20-24 (ust.1). Ust. 2 pkt 1 art. 277 u.p.w. stanowi z kolei, że Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia:

a) wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska,

b) uciążliwość substancji zawartych w ściekach dla środowiska,

c) potrzebę zapewnienia szczególnej ochrony zasobów wód podziemnych i wód jezior,

d) potrzebę racjonalnego gospodarowania zasobami wód opadowych lub roztopowych,

e) potrzebę retencjonowania wody,

f) potrzebę racjonalnego wykorzystywania zasobów kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów wydobywanych z dna cieków, a także trzciny lub wikliny;

2) może zróżnicować wysokość stawek opłat w zależności od:

a) rodzaju substancji w ściekach i temperatury ścieków,

b) rodzaju ścieków,

c) jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia,

d) części obszaru państwa.

Jak wynika z art. 574 u.p.w., ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2018 r., z wyjątkiem m. in. art. 274 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. (pkt 4).

Z niebudzącego wątpliwości brzmienia powyżej przytoczonych przepisów wprost wynika, co ma znaczenie w tej sprawie, że norma art. 274 u.p.w., która jest następstwem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 277 u.p.w. (delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia), moc obowiązującą uzyska dopiero w dniu 01 stycznia 2022 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 310), a to oznacza, że w roku 2021(którego dotyczy niniejsza sprawa) jeszcze nie obowiązuje, czyli nie określa górnych stawek za pobór wód w formie opłaty stałej. Skoro więc ich nie określa, to delimitacja rozporządzenia wydanego na podstawie art. 277 u.p.w. wymaga to ograniczenie uwzględniać.

Inaczej mówiąc, rozporządzenie wydane na skutek realizacji delegacji upoważnienia ustawowego przewidzianej w art. 277 u.p.w., z uwagi na brak upoważnienia do określenia górnych stawek za pobór wód w formie opłaty stałej, nie daje podstawy do określania stawek za pobór wód w formie opłaty stałej, a jeśli określa, to obowiązywać one mogą dopiero od 01 stycznia 2022 r. Zakres przedmiotowy delegacji ustawowej wyraźnie precyzuje, co może być przedmiotem regulacji w rozporządzeniu, którym są jednostkowe stawki opłat, o których mowa w art. 274 oraz w art. 275 ust. 20-24 (ten ostatni nie ma w sprawie zastosowania).

Wobec takiego brzmienia przepisów ustawowych, za prawidłowe należy uznać przyjęcie przez prawodawcę wykonawczego, że regulacje rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, które określają jednostkowe stawki za usługi wodne w formie opłaty stałej – za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych - § 2, § 3 – będą obowiązywały dopiero z dniem 01 stycznia 2022 r.

Z dniem 01 stycznia 2022 r. norma art. 274 pkt 1 u.p.w. nabierze mocy obowiązującej w zakresie określania górnych jednostkowych stawek opłat za pobór wód podziemnych, wód powierzchniowych oraz za pobór wód do celów wytwarzania energii.

Przepis ten będzie brzmiał następująco: Górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 268 ust. 1 pkt 1-3 oraz w art. 269, wynoszą:

1) za pobór wód w formie opłaty stałej:

a) za pobór:

- wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód, jeżeli pobór wód nie jest większy niż 10 % dostępnych zasobów wód podziemnych,

- wód podziemnych - 1000 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód, jeżeli pobór wód jest większy niż 10 % i nie jest większy niż 30 % dostępnych zasobów wód podziemnych,

- wód podziemnych - 2000 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód, jeżeli pobór wód jest większy niż 30 % dostępnych zasobów wód podziemnych.

Podkreślić przy tym należy, że norma prawna wprawdzie uchwalona, ale która nie weszła jeszcze w życie, prawem nie jest. Stąd też regulacje przywoływanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, dopiero z dniem wejścia w życie zmienionej normy art. 274, przez dodanie pkt 1, odnoszącego się do określenia jednostkowych stawek za usługi wodne w formie opłaty stałej – za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych, dopiero z tym dniem będzie można uznać za obowiązujące. Rozporządzenie, jako akt podustawowy, nie ma charakteru samoistnego, zaś jego byt prawny w sposób bezwzględny jest związany z ustawą, która jeżeli zawiera upoważnienie ustawowe do jego wydania, to musi wskazywać jego zakres przedmiotowy, czyli przedmiot regulacji, w zakresie którego właściwy podmiot uprawniony jest dokonać regulacji, ale tylko w zakresie upoważnienia ściśle określonej materii.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, konsekwencja nieobowiązywania normy art. 274 pkt 1 rozciąga się także na § 15 rozporządzenia, który również dotyczy jednostkowych stawek za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej.

Przedstawiona argumentacja w istocie wyczerpuje powody, dla których zaskarżona decyzja musi być wyeliminowana z obiegu prawnego, gdyż jej rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia opłaty stałej za rok 2021, oparto na przepisach rozporządzenia niezgodnych z ustawą w obecnym jej brzmieniu (w roku 2021), jednak osobną do omówienia kwestią, w ocenie Sądu także istotną, pozostaje zagadnienie zgodności § 15 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek z art. 271 ust. 2 u.p.w., także w sytuacji gdyby dyspozycja normy art. 274 pkt 1 tej ustawy obowiązywała.

W myśl § 15 pkt 1 rozporządzenia, do dnia 31 grudnia 2021 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą za pobór wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód.

W tym miejscu, przypominając treść delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia (art. 277 cytowanej ustawy ust. 1), zgodnie z którym, Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat, o których mowa w art. 274 (...), uwzględniając czynniki, o których mowa w art. 277 ust. 2 ustawy Prawo wodne, jak np. wielkość zasobów wodnych możliwych do wykorzystania w poszczególnych dorzeczach oraz koszt uzyskania wód z tych zasobów, dostępność zasobów środowiska, wymogi ochrony środowiska i stopień degradacji poszczególnych obszarów i zasobów, wynikające z dotychczasowych form korzystania ze środowiska (pkt 1 lit. a), wskazać trzeba, że o ile § 2 rozporządzenia te czynniki uwzględnia, to kwestionowany § 15, wskazuje arbitralnie na stawki, bez uwzględnienia np. wielkości zasobów wodnych, o których mowa w art. 277 ust. 2 ustawy Prawo wodne, a które mają bezpośredni wpływ na określenie opłaty i w konsekwencji - proporcji, o której mowa w art. 271 ust. 2 tej ustawy.

Tym samym, w ocenie Sądu, przepis § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, wydany został z przekroczeniem delegacji ustawowej i nie może mieć zastosowania jako podstawa ustalenia opłaty za pobór wód w formie opłaty stałej. Nie można bowiem uznać, że art. 277 u.p.w. dawał podstawę do wyróżnienia "jednostkowych opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej", o których mowa w § 15 rozporządzenia w sposób arbitralny, a bez uwzględnienia kryteriów ustawowych, zawartych w szczegółowych wytycznych co do treści rozporządzenia (art. 277 ust. 2 u.p.w.).

Wychodząc poza zakres upoważnienia ustawowego, przepis § 15 rozporządzenia został wydany bez ustawowej podstawy prawnej, co skutkuje jego nieważnością. Prawidłowo więc ustalając wysokość opłaty stałej, organy w ogóle nie powinny uwzględniać § 15 rozporządzenia, jako przepisu wydanego bez upoważnienia ustawowego.

Zgodnie z hierarchiczną konstrukcją polskiego systemu prawa uwidocznioną w Konstytucji RP, akty o charakterze podustawowym wiąże zasada m.in. pierwszeństwa i prymatu ustawy, co z kolei oznacza, że w wyniku zastosowania norm podrzędnych i kolizji z normą ustawową pierwszeństwo przydać należy ustawie.

Sądy administracyjne wielokrotnie już w swoich orzeczeniach wydawanych na tle sporów w zakresie określenia opłaty stałej za pobór wód podkreślały, że regulacji, zawartej w art. 271 ust. 2 ustawy - Prawo wodne in fine, nie można pomijać.

Skoro bowiem ustawodawca wyraźnie wskazał, że określanie wysokości opłaty ma zawierać proporcję (stosunek ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych), to rolą organu jest odzwierciedlenie tej proporcji w treści decyzji. Nie jest okolicznością zależną od organu, że w przepisach wykonawczych wciąż jest brak realizacji ustawowych wymagań, wynikających tak z brzmienia art. 271 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, jak i z art. 277 tej ustawy. Fakt wejścia w życie normy art. 274 pkt 1 u.p.w. dopiero z dniem 01 stycznia 2022 r. także determinuje uprawnienia organów w zakresie określania opłaty stałej za pobór wód. Podkreślić jednak stanowczo należy, że nie jest ani rolą sądu, ani rolą organów, wyręczanie prawodawcy w realizacji jego kompetencji.

Sumując, poza argumentacją zawartą powyżej, w zakresie nieobowiązywania przepisów wykonawczych dotyczących opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej (w tym § 15 rozporządzenia), do czasu wejścia w życie normy art. 274 pkt 1 ustawy - Prawo wodne, nie można odczytywać art. 277 ust. 1 tej ustawy w taki sposób, że Rada Ministrów była na jego podstawie uprawniona do określenia jednostkowych opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, w sposób arbitralny, a bez uwzględnienia kryteriów ustawowych, o których mowa w art. 277 ust. 2.

Stanowiska tego nie zmienia także okoliczność, że w art. 561 u.p.w. określone zostały górne stawki jednostkowe opłat za pobór wód w formie opłaty stałej, które w wypadku wód podziemnych wynoszą 500 zł na dobę za 1 mł/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wody, które to stawki mają obowiązywać do dnia 31 grudnia 2021 r. W żadnym razie, z przepisu tego nie wynika bowiem, że do wskazanej wyżej daty stosowane miałyby być w każdym przypadku właśnie tak określone górne stawki. Co więcej, w dalszym ciągu obowiązuje przepis art. 271 ust. 2 u.p.w., wskazujący na konieczność uwzględnienia przy określaniu wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych - stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Zaznaczyć przy tym należy, że art. 277 ust. 1 u.p.w., na podstawie którego wydano rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2017 r., stanowi podstawę do określenia jednostkowych stawek opłat, o których mowa wyłącznie w art. 274 oraz 275 ust. 20 – 24 tej ustawy. Nie wymieniono w tym uregulowaniu, żadnych innych przepisów, w szczególności nie ma w nim mowy o stawkach opłat określonych w art. 561 ww. ustawy.

W konsekwencji organ administracji wodnej, nie wykorzystując do ustalenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych, naruszył art. 271 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, co skutkowało koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przypomnieć należy, że Organ, stosownie do art. 153 P.p.s.a., jest związany oceną prawną sprawy.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Na podstawie zaś art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego przez Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie na rzecz Skarżącej w łącznej kwocie [...]zł, obejmującej uiszczony wpis stały od skargi ([...],00 zł), wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (radcy prawnego) w kwocie [...]zł z tytułu zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie (na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa procesowego (17,00 zł).

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie § 1 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obszarem, na którym wystąpił stan epidemii oraz art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U., poz. 374 z późn. zm.).

Przywołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl