Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2490/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 4-5; art. 3 pkt 2 i 5; art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 1;
journal: Dz.U. 2015 poz 678
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jedn.
article: art. 5,
journal: Dz.U. 2014 poz 1722
law: Ustawa z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i  żywienia(1)
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 6; art. 2 ust. 2 lit. a, lit. j i lit. f; art. 1 ust. 1-3; art. 7 ust. 1 i 2; art. 18 ust. 1, 2 i 4; art. 17; art. 20;
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
article: art. 77 par 1; art. 7; art. 80; art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 2; art. 3 pkt 1-3, 7-8 i 18; art. 17 ust. 2;
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. sprawy ze skargi N. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2016 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej GIJARS) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej WIJARS) z [...] maja 2016 r., którą wymierzono N. S.A. z siedzibą w [...] (dalej skarżąca/producent) karę pieniężną w wysokości 50.000 złotych za wprowadzenie do obrotu produktów o niewłaściwej jakości handlowej.

Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 678 - dalej u.j.h.) w związku z;

- art. 3 pkt 4 i pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 40a ust. 1 pkt 3, art. 40a ust. 5 u.j.h.,

- art. 2 ust. 2 lit. f, art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2, art. 18 ust. 1 i ust. 4, załącznikiem nr VII część E pkt 1 i pkt 2 lit. a i b oraz art. 20 lit. b(i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 roku w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, str. 18-63, z późn. zm.- dalej rozporządzenie Nr 1169/2011),

- art. 2 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 roku w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. L 354 z 31.12.2008, str. 16-33, z późn. zm.- dalej rozporządzenie Nr 1333/2008),

- art. 3 ust. 2 lit. a rozporządzenia Nr 1333/2008 (WE),

- art. 3 pkt 8, art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust.1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm. - dalej rozporządzenie Nr 178/2002).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

I.

W dniach [...] - [...]stycznia 2015 r., inspektorzy Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] przeprowadzili kontrolę jakości handlowej majonezów i sosów majonezowych w firmie N. S.A. w [...].

W toku kontroli pobrano urzędowe próbki wyrobów o nazwach:

- W. 770 ml, wielkość partii produkcyjnej /magazynowej [...] szt. zgrzewek x [...] szt. - [...] szt. a' 770 ml (12.196,8 1), dane identyfikacyjne partii [...], cena brutto za szt. [...] zł, wartość partii 154.915,20 zł,

- W. 400 ml, wielkość partii produkcyjnej/magazynowej [...] szt. zgrzewek x [...] szt. - [...] szt. a' 400 ml (25.704 1), dane identyfikacyjne partii [...] cena brutto za szt. [...] zł, wartość partii 393.271,20 zł, - w celu sprawdzenia poprawności oznakowania.

Przeprowadzona kontrola oznakowania ww. partii wykazała, że producent w wykazach składników ww. partii nie wskazał wzmacniaczy smaku: glutaminianu monosodowego E621 i 5' - rybonukleotydów disodowych (E635) znajdujących się w składzie składnika złożonego jakim jest M. - przyprawa w płynie użyta do produkcji majonezu.

Ponadto producent wskazał w wykazach składników określenie "przyprawy", podczas gdy według sprawdzonych dokumentów, tj. Receptury [...] z dnia [...] września 2014 r. odnoszącej się do wyrobu W. 400 ml, oraz Receptury [...] z dnia [...] marca 2014 r. odnoszącej się do wyrobu W. 770 ml ustalono, że do produkcji przedmiotowych majonezów jako przypraw użyto czosnku suszonego oraz M., który to produkt jest składnikiem złożonym, w skład którego wchodzą następujące składniki: woda, sól, wzmacniacze smaku (glutaminian monosodowy, E 635), ocet, glukoza, ekstrakt drożdżowy, aromat.

Brak zamieszczenia informacji o dodatkach pełniących funkcję wzmacniaczy smaku w wyrobie gotowym jest niezgodny z prawem i narusza przepisy art. 7 ust. 1a i 2, art. 18 ust. 1 i ust. 4, załącznik nr VII część E pkt 2 lit. a i b oraz art. 20 lit b(i) rozporządzenia Nr 1169/2011.

W związku z powyższym WIJARS pismem z [...] lutego 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w dniu [...] marca 2015 r. wydał nakazujące N. S.A. poddanie zabiegowi prawidłowego oznakowania ww. wyrobów:

Na skutek odwołania strony od ww. decyzji GIJARS postanowieniami z [...] kwietnia 2015 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionych odwołań uznając zarzut nieprawidłowego doręczenia wydanych decyzji.

II.

Wobec powyższego WIJARS dnia [...] maja 2015 r. ponownie doręczył stronie decyzje z [...] marca 2015 r.

Strona wniosła odwołania od ww. decyzji.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w dniu [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

Strona nie zakwestionowała powyższych rozstrzygnięć organu.

III.

Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych pismem z [...] stycznia 2016 r., wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w zakresie oznakowania zakwestionowanych partii majonezów.

W dniu [...] maja 2016 r. WIJARS wydał decyzję wymierzającą N. SA karę pieniężną w wysokości 50.000 zł. za wprowadzenie do obrotu produktów o niewłaściwej jakości handlowej z uwagi na niewłaściwe oznakowanie ww. partii majonezu.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 7 i 77 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, w tym: art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., art. 7 ust. 1, art. 20 pkt b lit. (i) rozporządzenia Nr 1169/2011, art. 3 ust. 3 pkt 29 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 3 ust. 8 rozporządzenia Nr 178/2002.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło wprowadzenie do obrotu zakwestionowanych partii majonezów, gdyż sporne wyroby nie opuściły fabryki producenta w celu sprzedaży. Ponadto zakwestionowane w toku kontroli partie majonezu były zabezpieczone i nie były zwolnione przez służby jakości żywności producenta, co oznacza, że nie zostały faktycznie wprowadzone na rynek.

Podkreśliła, że zgodnie z zapisem w protokole kontroli producent nie składuje na terenie zakładu wyprodukowanych wyrobów, lecz przewozi je do magazynu zewnętrznego gdzie towar oczekuje na zwolnienie do obrotu. Ponadto próbki pobrano bezpośrednio z linii produkcyjnej, a partie produktu zostały zabezpieczone przez organ przed ich wprowadzeniem do obrotu, tj. w fazie produkcji.

Powołując się na przepisy ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (art. 3 ust. 3 pkt 29) oraz rozporządzenia Nr 178/2002 (art. 3 ust. 8) skarżąca podniosła, że posiadanie produktów do czasu wprowadzenia ich do obrotu należy rozumieć jako posiadanie w ramach fazy produkcji.

Po drugie, zdaniem skarżącej wzmacniacze smaku, tj. glutaminian monosodowy i rybonukleotydy disodowe będące składnikami składnika złożonego, jakim jest "przyprawa" M. nie pełnią żadnej funkcji technologicznej w wyrobach gotowych, takich jak majonez. Obecność ww. wzmacniaczy smaku w produktach gotowych wynika z zasady przenoszenia, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit a i b rozporządzenia Nr 1333/2008 i tym samym ich deklarowanie w składzie majonezu nie jest konieczne.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 5 u.j.h. jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 1 u.j.h. wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Stosownie do art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia, informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumentów.

Zdaniem organu w świetle przytoczonych wyżej przepisów producent jest zobowiązany do zapewnienia jakości artykułu rolno-spożywczego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.

W przedmiotowej sprawie producent w wykazie składników nie wskazał wzmacniaczy smaku: glutaminianu monosodowego (E621) i 5' - rybonukleotydów diosodowych (E635) znajdujących się w składzie składnika złożonego, jakim jest M. przyprawa w płynie użyta do produkcji majonezu. Ponadto producent wskazał w wykazie składników określenie "przyprawy", podczas gdy według sprawdzonych dokumentów, tj. Receptury [...] z dnia [...] września 2014 r. ustalono, że do produkcji majonezu jako przypraw użyto czosnku suszonego oraz M., który to produkt jest składnikiem złożonym w skład którego wchodzą następujące składniki: woda, sól, wzmacniacze smaku (glutaminian monosodowy, E 635), ocet, glukoza, ekstrakt drożdżowy, aromat.

Organ powołał przepis art. 18 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Nr 1169/2011, zgodnie z którym wykaz składników obejmuje wszystkie składniki środka spożywczego wymienione w malejącej kolejności ich masy w momencie użycia składników przy wytwarzaniu tego środka spożywczego. Ponadto w myśl art. 2 ust. 2 lit. f ww. rozporządzenia, "składnik" oznacza każdą substancję lub produkt, w tym środki aromatyzujące, dodatki do żywności, enzymy spożywcze oraz każdy komponent składnika złożonego, użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu danego środka spożywczego i nadal obecne w produkcie gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie; pozostałości nie uważa się za składniki. Natomiast zgodnie załącznikiem nr VII część E pkt 1 do rozporządzenia Nr 1169/2011 dotyczącym oznakowania składników złożonych, składnik złożony może być włączony do wykazu składników pod własną nazwą, w zakresie, w jakim jest to przewidziane przez prawo lub przyjęte zwyczajowo, w przeliczeniu na jego całkowitą masę, pod warunkiem, że natychmiast po nim występuje wykaz jego składników. Punkt 2 ww. załącznika VII część E stanowi, że bez uszczerbku dla art. 21 wykaz składników w przypadku składników złożonych nie jest obowiązkowy:

- w przypadku, gdy skład składnika złożonego jest zdefiniowany w aktualnych przepisach unijnych, o ile składnik złożony stanowi mniej niż 2 % produktu gotowego; jednakże przepis ten nie ma zastosowania w przypadku dodatków do żywności, z zastrzeżeniem przepisów art. 20 lit. a) - d),

- w przypadku składników złożonych składających się z mieszanek przypraw lub ziół stanowiących mniej niż 2 % produktu gotowego, z wyjątkiem dodatków do żywności, z zastrzeżeniem przepisów art. 20 lit. a)-d), lub

- w przypadku, gdy składnik złożony jest środkiem spożywczym, w przypadku, którego nie wymaga się wykazu składników zgodnie z przepisami unijnymi. PL L 304/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.11.2011.

Zdaniem GIJARS składnika złożonego typu przyprawa M. nie można zakwalifikować do żadnego z ww. przypadków, w stosunku do których ustawodawca nie wymaga wskazywania w oznakowaniu składników składnika złożonego. Ponadto nawet przy założeniu, że producent używa przedmiotowej przyprawy na poziomie poniżej 2 %, skład składnika złożonego (M.) nie został zdefiniowany w aktualnych przepisach prawa. Wobec powyższego składnik złożony o nazwie M. nie spełnia wymogów postawionych przez ustawodawcę na podstawie, których producent mógłby pominąć w oznakowaniu skład składnika złożonego.

Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że w angielskiej wersji językowej rozporządzenia 1169/2011 w zał. VII cz. E pkt 2 jest mowa o "spices (and herbs)", stąd też należy rozumieć, iż przyprawa typu m. powinna być rozpisana w wykazie składników oddzielnie, gdyż w tym znaczeniu przyprawy są to suszone (albo świeże) nasiona, owoce, korzenie, kora, czy warzywa. Składnik złożony może być wskazany w wykazie składników albo z podaniem nazwy i wymienieniem po niej jego składników albo z rozpisaniem tych składników w składzie w kolejności stosownie do ich masy.

Ponadto zgodnie z przepisami art. 20 lit. b(i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 dodatki i enzymy spożywcze, które nie pełnią żadnej funkcji technologicznej w produkcie gotowym nie muszą być wymieniane w wykazie składników.

Ustosunkowując sie do zarzutów strony, że zawarte w płynnej przyprawie M. składniki: glutaminian monosodowy (E621) oraz 5'- rybonukleotydy disodowe (E635), nie pełnią w majonezie żadnej funkcji technologicznej oraz że glutaminian monosodowy (E 621) oraz 5'- rybonukleotydy disodowe (E635), jako dodatki do żywności stanowią dopuszczone do stosowania składniki przyprawy w płynie i jako takie zastały wraz z nią wniesione, częściowo w zmienionej formie, do wyrobu gotowego w postaci majonezu organ odwoławczy wyjaśnił, że nie uwzględnił powoływanej przez stronę opinii wykonanej na jej zlecenie wydanej przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny Zakład Bezpieczeństwa Żywności z 20 lutego 2015 r. w sprawie substancji dodatkowych obecnych w przyprawie w płynie stosowanej do majonezu.

W tej opinii instytut stwierdził, że "wydaje się, iż substancje: glutaminian monosodowy E 621 oraz 5'-rybonukleotydy disodowe E 635 pełnią funkcję technologiczną w przyprawie (wzmacniają smak przyprawy), natomiast nie pełnią funkcji technologicznej w majonezie z dodatkiem tej przyprawy". W tym zakresie organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, że z uwagi na brak jednoznacznego stanowiska Instytutu, wyżej przytoczoną opinię należy uznać za niemiarodajną.

Po drugie, GIJARS zwrócił uwagę, że podczas termicznego przetwarzania żywności, a także podczas długotrwałego jej przechowywania zachodzi wiele przemian chemicznych inicjowanych bezpośrednią reakcją pomiędzy grupą karbonylową lub hemiacetalową cukrów redukujących a grupą aminową aminokwasów lub peptydów. Proces ten jest bardzo złożony i prowadzi do powstania związków odpowiedzialnych za smak, zapach oraz atrakcyjność produktów spożywczych i nosi nazwę reakcji Maillarda. We wczesnym etapie reakcji cukier redukujący reaguje ze związkiem zawierającym wolną grupę aminową pochodzącą od aminokwasów, peptydów lub białek. Produktem tej reakcji są skondensowane N-podstawne glikozyloaminy - aldozoamina lub ketozoamina, które ulegają przegrupowaniu Amadori tworząc produkty przegrupowania Amadori. Produkty przegrupowania Amadori są prekursorami wielu związków odpowiedzialnych za kształtowanie cech sensorycznych produktów żywnościowych (Produkty reakcji maillarda w żywności Anna Michalska, Henryk Zieliński. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2007, 2 (51), 5-16). Powstałe w wyniku w/w reakcji charakterystyczne związki smakowe wprowadzane są do wyrobu gotowego w celu uzyskania odpowiednich cech organoleptycznych - w przedmiotowej sprawie cech organoleptycznych majonezu. Związki smakowe pochodzące z przyprawy M. stanowią, zatem zgodnie z definicją art. 2 ust. 2 lit. f rozporządzenia Nr 1169/2012 składnik żywności.

Zgodnie z zapisem art. 3 ust. 2 lit. a rozporządzenia Nr 1333/2008 "dodatek do żywności" oznacza każdą substancję, która w normalnych warunkach ani nie jest spożywana sama, jako żywność, ani nie jest stosowana, jako charakterystyczny składnik żywności, bez względu na swoją ewentualną wartość odżywczą, której celowe dodanie, ze względów technologicznych, do żywności w trakcie jej produkcji, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, przewozu lub przechowywania powoduje, lub można spodziewać się zasadnie, że powoduje, iż substancja ta lub jej produkty pochodne stają się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem tej żywności.

Organ odwoławczy zaznaczył, że do produktu finalnego, jakim jest majonez, nie dodano bezpośrednio wzmacniaczy smaku i zapachu. Użyto ich do produkcji przyprawy w płynie M., którą zastosowano, jako składnik złożony, wprowadzając tym samym do wyrobu gotowego substancje odpowiedzialne za kształtowanie cech sensorycznych wyrobu gotowego. Zatem M. przyprawa w płynie dodana do majonezu pełni konkretną rolę przyprawy. Jednak cechy organoleptyczne majonezu uzyskane zostały nie poprzez dodanie mieszanki przypraw typowo ziołowych, jak np: czosnek, cebula lub inne zioła, przy dodaniu, których w wykazie składników można użyć określenia "przyprawy", ale również poprzez obecność wzmacniaczy smaku i zapachu oraz innych składników zawartych w M. przyprawie w płynie będącej składnikiem złożonym. Pominięty przez stronę w wykazie składników składnik złożony można wykazać na dwa sposoby, tj. poprzez wymienienie nazwy składnika złożonego, po której należy wymienić jego skład lub też poprzez wskazanie składników składnika złożonego, jako składników wyrobu gotowego z uwzględnieniem kolejności malejącej według masy składników użytych w momencie produkcji. A zatem podkreślenia wymaga fakt, iż sposób podania wykazu składników wyrobu zależy od wyboru producenta.

GIJHARS podzielił zatem stanowisko organu I instancji wskazujące, że zasadne jest podanie w wykazie składników, składu składnika złożonego, jakim jest M. przyprawa w płynie. Stanowią o tym przepisy załącznika VII część E pkt 1 i 2 rozporządzenia Nr 1169/2011.

Zdaniem organu odwoławczego producent nie wyszczególniając w wykazie składników zakwestionowanej partii majonezu składnika złożonego, jakim jest M. przyprawa w płynie zawierającego dodatki do żywności, których funkcje technologiczne określono w wymienionym wyżej rozporządzeniu Nr 1333/2008, wprowadza w błąd konsumenta, który otrzymując informację "przyprawy" spodziewa się naturalnych przypraw jak np. czosnek, cebula łub inne zioła, a nie substancji dodatkowych, które są obecne w tym wyrobie. Organ wyjaśnił, że konsument jest słabszym uczestnikiem rynku i to na producencie ciąży obowiązek prawidłowego oznakowania artykułu rolno-spożywczego w taki sposób, aby na podstawie wskazanych w oznakowaniu informacji konsument mógł uzyskać wiedzę t rzeczywistym składzie wyrobu.(wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2010 r., sygn. akt. VI SA/Wa 478/10) Zatem w świetle obowiązujących przepisów prawa żywnościowego sposób oznakowania przedmiotowego wyrobu wprowadza konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spożywczego. Oznakowanie wprowadzające w błąd to oznakowanie nieprawdziwe, czy mylące, ale również niepełne, niewystarczająco precyzyjne czy wieloznaczne (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 580/09)

Dodatkowo organ przywołał przepis art. 8 ust. 1 rozporządzenia Nr 178/2002, zgodnie z którym prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością.

Natomiast stosownie do art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama, prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno-spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością (art. 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Nr 178/2002.

Wprowadzanie nabywcy w błąd, bez względu na to, czy jest on konsumentem finalnym, czy też przedsiębiorcą zawodowo trudniącym się przetwórstwem i handlem żywnością, stanowi nieuczciwą praktykę. Sprzedaż środka spożywczego niespełniającego wymogów zawartych w deklaracji producenta godzi w dobro, jakim jest pewność i bezpieczeństwo obrotu.

Ponadto stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

Ustosunkowując się do zarzutu niewprowadzenia do obrotu zakwestionowanych partii majonezów (przedmiotowe wyroby nie opuściły fabryki producenta w celu sprzedaży) organ przywołał przepis art. 3 pkt 4 u.j.h. oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia Nr 178/2002. W myśl art. 3 ust. 8 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 "wprowadzenie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucja i inne - formy dysponowania.

W tej sytuacji, zdaniem organu, podniesiona przez stronę w odwołaniu okoliczność, iż "przedmiotowe partie znajdowały się na etapie produkcji" i "nie zostały wprowadzone do obrotu" nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Próbki zakwestionowanych artykułów rolno-spożywczych były pobrane z partii wyrobów zapakowanych w opakowania jednostkowe i oznakowanych danymi pozwalającymi na identyfikacje przedmiotowych partii, co oznacza, iż były to wyroby gotowe przeznaczone do sprzedaży. Ponadto zgodnie z protokołem kontroli z dnia [...] stycznia 2015 r., kontrolującym przedstawiono zestawienie wielkości produkcji I zmiany wraz z informacją o cenach zbytu za opakowanie jednostkowe (załącznik nr 5 do protokołu kontroli). Samo posiadanie ww. partii produktów z przeznaczeniem do sprzedaży, a takie przeznaczenie jest wskazane w pkt 14 protokołów z pobrania próbek stanowi o wprowadzeniu wyrobów do obrotu w rozumieniu art. 3 pkt 8 ww. rozporządzenia (WE) Nr 178/2002. Strona podpisała ww. protokoły nie wnosząc do nich uwag, tym samym potwierdziła, iż zapisy w nich zawarte są zgodne ze stanem faktycznym. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego zakwestionowane partie majonezu były zapakowane zarówno w opakowania jednostkowe, jak też zgrzewki i opakowania transportowe, każde opakowania jednostkowe zostało oznakowane danymi identyfikującymi partię. Dla przedmiotowych partii została również określona cena jednostkowa, jak też cena kartonu wysyłkowego. W związku z tym nie sposób zgodzić się ze stroną, że przedmiotowe partie majonezu nie zostały wprowadzone do obrotu i pozostawały w fazie produkcji.

Odnośnie zarzutu, że parte majonezu nie trafiły do obrotu, gdyż zostały poddane utylizacji organ wskazał na funkcję prewencyjną oraz funkcję dyscyplinująco-represyjną odpowiedzialności producenta i samej kary (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 917/11; podobnie: wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2033/13). W konsekwencji fakt, że przedmiotowe partie majonezów nie trafiły do sprzedaży, gdyż zostały poddane utylizacji nie może świadczyć o niewprowadzeniu przedmiotowych majonezów do obrotu.

Organ odwoławczy stwierdził, że dla samego wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. nie ma też znaczenia, czy konsument został wprowadzony w błąd, czy też nie. Dlatego też organ I instancji prawidłowo uznał przedmiotowe partie majonezów za artykuły rolno-spożywcze niewłaściwej jakości i tym samym słusznie wymierzył stronie karę pieniężną na mocy art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h.

Oceniając stopień szkodliwości organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości w oznakowaniu przedmiotowych partii majonezów w sposób istotny naruszają interes ekonomiczny konsumenta bowiem konsument ma prawo do uzyskania pełnej i prawdziwej informacji o nabywanych produktach, w tym ich składzie, właściwościach i niedopuszczalne jest, aby informacje w tym zakresie były niepełne lub niezgodne ze stanem. Producent ponosi pełną odpowiedzialność za towar, który wprowadza do obrotu i jest zobowiązany dołożyć wszelkiej staranności, aby nie dopuścić do wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości. Nabywając przedmiotowe produkty, konsument nie posiadałby pełnej wiedzy na temat składu właściwości zakwestionowanych majonezów, przez co zostałby wprowadzony w błąd. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, oceniając stopień szkodliwości, jako znaczny, organ I instancji prawidłowo uwzględnił rodzaj i charakter naruszonego dobra, tj. interes konsumenta, jego prawo do rzetelnej informacji produkcie, a ponadto wagę naruszonych obowiązków w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami. W przedmiotowej sprawie konsument w przypadku nabycia majonezów z zakwestionowanych partii byłby pozbawiony prawa do rzetelnych informacji o produkcie tym samym wyboru artykułu rolno - spożywczego o oczekiwanych cechach jakościowych.

Co prawda stwierdzone nieprawidłowości wystąpiły u przedsiębiorcy po raz pierwszy jednak ustalając wysokość wymierzonej kary pieniężnej WIJARS prawidłowo wziął pod uwagę wartość przychodu spółki uzyskanego w 2015 r., a mianowicie kwotę 3. 212.340.323,68 zł, świadczącą o wielkości obrotów przedsiębiorstwa uzyskanych w 2015 r., jak też wartość zakwestionowanych partii majonezów, tj.: 548.186,40 zł. Wymierzona przez organ I instancji kara pieniężna w wysokości 50.000 zł, stanowi 9,1 % korzyści majątkowej, którą przedsiębiorca mógł uzyskać w wyniku sprzedaży przedmiotowych partii artykułów rolno-spożywczych oraz 1,82 % kary maksymalnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 w/w ustawy. Kara ta, biorąc pod uwagę nieprawidłowości stwierdzone w toku działań kontrolnych WIJARS, świadczące o niewłaściwej jakości handlowej przedmiotowych partii majonezów, ich wartość oraz wysokość obrotów podmiotu za 2015 r. jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu oraz zakresu naruszenia, jakiego dopuścił się producent, jak również jest odczuwalną dolegliwością dla strony, pozostając jednocześnie w jej możliwościach finansowych.

N. S.A. z siedzibą w [...] niegadzając się z decyzją Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzuciła:

a) Naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, polegające w szczególności na:

i. braku udowodnienia przez organ, że glutaminian monosodowy i rybonukleotydy disodowe będące składnikami przyprawy w płynie M., będącej składnikiem złożonym wyrobu gotowego (majonezu), pełnią technologiczną funkcję w tymże wyrobie gotowym, czego stwierdzenie skutkowało obowiązkiem umieszczenia ww. wzmacniaczy smaku w wykazie składników wyrobu gotowego, zaś w sytuacji gdy składniki te nie pełnią funkcji technologicznej w wyrobie gotowym, brak jest obowiązku deklarowania w składzie majonezu, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. doprowadziło do błędnego zastosowania art. 40 a ust. 1 pkt. 3) ustawy z dnia 21 grudnia 2000 o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych i błędnego niezastosowania art. 20 rozporządzenia pkt. b) (i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...),

ii. błędnym ustaleniu rozmiaru korzyści majątkowej będącej podstawą ustalenia wysokości kary pieniężnej, przez przeczące logice przyjęcie, że korzyść majątkowa, jaką producent mógł odnieść ze sprzedaży majonezu uwzględnia również poniesiony koszt wytworzenia produktu, nie zaś wyłącznie marżę będąca zarobkiem, które to naruszenie miało istotny wpływa na wynik sprawy, tj. doprowadziło do wadliwego ustalenia wysokości kary pieniężnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt. 3) ustawy z dnia 21 grudnia 2000 o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych,

iii. pominięciu dowodu dostarczonego przez skarżącego, tj. wyniku badania porównawczego smaku, potwierdzającego, że nie istnieje dostrzegalna różnica w smaku pomiędzy próbkami majonezu wyprodukowanego według receptury takiej samej jaką posiadała zakwestionowana partia, w porównaniu z recepturą różniącą się wyłącznie brakiem ww. wzmacniaczy smaku w składzie przyprawy w płynie dodanej do wyrobu gotowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. doprowadziło do wadliwego niezastosowania art. 20 rozporządzenia pkt. b) (i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...)

b) Naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie swobodnej oceny dowodów, polegające w szczególności na:

i. błędnym i dowolnym przyjęciu, że zakwestionowane produkty zostały wprowadzone do obrotu, pomimo że w dacie kontroli nie były jeszcze zatwierdzone przez producenta z punktu widzenia bezpieczeństwa i jakości, co potwierdzał protokół kontroli, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. doprowadziło do błędnego zastosowania art. 40 a ust. 1 pkt. 3) ustawy z dnia 21 grudnia 2000 o jakości handlowej artykułów rolno, spożywczych,

ii. nieprzyznaniu należytej wagi faktom istotnym dla ustalenia wysokości kary pieniężnej, tj. okoliczności, że zakwestionowane produkty nie zostały wprowadzone do sklepów, co oznacza, że nie naruszyły interesów konsumentów, jak również okoliczności, iż producent dokonał utylizacji produktów ponosząc istotne koszty, zatem kara winna była uwzględnij poniesioną już dolegliwość, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. doprowadziło do naruszenia art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych.

c) Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dli których innym dowodom odmówił wiarygodności.

d) Naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. błędne niezastosowanie art. 20 pkt. b) (i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 1 Rady (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zgodnie z którym komponenty składnika spożywczego w postaci dodatków do żywności nie muszą być uwzględnione w wykazie składników wyrobu gotowego, jeśli ich obecność w środku spożywczym wynika wyłącznie z faktu, że były zawarte w jednym lub większej liczbie składników takiego środka, zgodnie z zasadą przenoszenia, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia (WE) nr 1333/2008, pod warunkiem, że nie pełnią one żadnej funkcji technologicznej w produkcie gotowym, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 40 a ust. 1 pkt. |) ustawy z dnia 21 grudnia 2000 o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych,;

Na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1) litera a) i c) p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. wniosła także o uchylenie także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a., lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła te zarzuty i powtórzyła swoje argumenty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Na wstępie należy podkreślić , że przepisy rozporządzenia Nr 178/2002 w art. 8 wyraźnie stanowią, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Według tego przepisu prawo żywnościowe ma na celu zapobieganie: a) oszukańczym lub podstępnym praktykom, b) fałszowaniu żywności oraz c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy składniki użytej przez producenta przyprawy w płynie M. muszą być wymienione na opakowaniu majonezu Winiary jako wykaz składników produktu.

Podstawą materialną nałożonej kary pieniężnej był art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h., według którego kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

W myśl przepisu art. 3 pkt 5 u.j.h. jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Z kolei, zgodnie z art. 4 ust. 1 u.j.h. wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Dla konsumenta informacja, że artykuł rolno – spożywczy spełnia powyższe wymagania powinna być zawarta w oznakowaniu, z mocy art. 7 ust. 1 u.j.h. Oznakowanie winno zawierać informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności: nazwę, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu (pkt 1); inne dane umożliwiające identyfikację artykułu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych (pkt 2).

Szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawarto w rozporządzeniu Nr 1169/2011, które weszło w życie z dniem 13 grudnia 2014 r. Dlatego dostosowano przepisy ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych do przepisów rozporządzenia nr 1169/2011 (por. uzasadnienie projektu ustawy 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, druk sejmowy VII.2683). Ustawa zmieniająca weszła w życie także z dniem 13 grudnia 2014 r. (art. 5 tego aktu – Dz. U. z 2014 r., poz. 1722).

Jako wymóg podstawowy rozporządzenie Nr 1169/2011 w art. 6 wskazuje, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Według art. 2 ust. 2 lit. a) ww. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia Nr 1169/2011). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2 tego aktu).

Akt ten ma zastosowanie do podmiotów działających na rynku spożywczym na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Ma ono zastosowanie do wszelkich środków spożywczych przeznaczonych dla konsumenta finalnego, w tym do środków spożywczych dostarczanych przez zakłady żywienia zbiorowego i do środków spożywczych przeznaczonych do dostarczenia do zakładów żywienia zbiorowego (art. 1 ust. 3 rozporządzenia Nr 1169/2011).

Informacje na temat żywności, także te znajdujące się na etykiecie, zgodnie art. 7 ust. 1 rozporządzenia Nr 1169/2011, nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności:

a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji;

b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;

c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych;

d) przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem.

Ponadto informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, w myśl art. 7 ust. 2 cyt. aktu.

Przez etykietowanie według art. 2 ust. 2 lit. j) rozporządzenia 1169/2011 rozumie się wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej.

Należy zauważyć, że w informacjach na temat żywności rozróżnia się środki spożywcze od składu środka spożywczego (jego składników).

Według art. 2 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Nr 1169/2011 definicje m in. "żywności", "wprowadzenia na rynek" i "konsumenta finalnego" z art. 2 i art. 3 pkt 1, 2, 3, 7, 8 i 18 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002.

Jako żywność (lub środek spożywczy) uważa się, zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 178/2002, jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. Środek spożywczy obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Do tej samej definicji żywności odwołuje się art. 3 pkt 2 u.j.h. Natomiast składnik, w myśl art. 2 ust. 2 lit. f) rozporządzenia Nr 1169/2011, oznacza każdą substancję lub produkt, w tym środki aromatyzujące, dodatki do żywności, enzymy spożywcze oraz każdy komponent składnika złożonego, użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu danego środka spożywczego i nadal obecne w produkcie gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie.

Wykaz składników rozpoczyna się lub jest poprzedzony właściwym nagłówkiem, który składa się z wyrazu "składniki" lub zawiera ten wyraz. Obejmuje on wszystkie składniki środka spożywczego, w malejącej kolejności ich masy w momencie użycia składników przy wytwarzaniu tego środka spożywczego (art. 18 ust. 1 rozporządzenia Nr 1169/2011). Składniki oznaczane są ich szczegółowymi nazwami, o ile mają one zastosowanie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 17 i w załączniku VI (ust. 2 art. 18 rozporządzenia Nr 1169/2011). Natomiast przepisy techniczne dotyczące stosowania ust. 1 i 2 niniejszego artykułu określono w załączniku VII (art. 18 ust. 4 cyt. aktu).

W rozpoznawanej sprawie organ administracji powołał się na przepisy załącznika nr VII część E pkt 1 i 2 do rozporządzenia Nr 1169/2011 dotyczącego oznakowania składników złożonych, zgodnie z którym składnik złożony może być włączony do wykazu składników pod własną nazwą, w zakresie, w jakim jest to przewidziane przez prawo lub przyjęte zwyczajowo, w przeliczeniu na jego całkowitą masę, pod warunkiem, że natychmiast po nim występuje wykaz jego składników. Punkt 2 ww. załącznika VII część E stanowi, że bez uszczerbku dla art. 21 wykaz składników w przypadku składników złożonych nie jest obowiązkowy:

- w przypadku, gdy skład składnika złożonego jest zdefiniowany w aktualnych przepisach unijnych, o ile składnik złożony stanowi mniej niż 2 % produktu gotowego; jednakże przepis ten nie ma zastosowania w przypadku dodatków do żywności, z zastrzeżeniem przepisów art. 20 lit. a) - d),

- w przypadku składników złożonych składających się z mieszanek przypraw lub ziół stanowiących mniej niż 2 % produktu gotowego, z wyjątkiem dodatków do żywności, z zastrzeżeniem przepisów art. 20 lit. a)-d), lub

- w przypadku, gdy składnik złożony jest środkiem spożywczym, w przypadku, którego nie wymaga się wykazu składników zgodnie z przepisami unijnymi. PL L 304/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.11.2011.

Organ uznał, że składnika złożonego typu przyprawa M. nie można zakwalifikować do żadnego z ww. przypadków, w stosunku do których ustawodawca nie wymaga wskazywania w oznakowaniu składników składnika złożonego. Ponadto nawet przy założeniu, że producent używa przedmiotowej przyprawy na poziomie poniżej 2 %, skład składnika złożonego (M.) nie został zdefiniowany w aktualnych przepisach prawa. Wobec powyższego składnik złożony o nazwie M. nie spełnia wymogów postawionych przez ustawodawcę na podstawie, których producent mógłby pominąć w oznakowaniu skład składnika złożonego.

Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że w angielskiej wersji językowej rozporządzenia 1169/2011 w zał. VII cz. E pkt 2 jest mowa o "spices (and herbs)", stąd też należy rozumieć, iż przyprawa typu m. powinna być rozpisana w wykazie składników oddzielnie, gdyż w tym znaczeniu przyprawy są to suszone (albo świeże) nasiona, owoce, korzenie, kora, czy warzywa. Składnik złożony może być wskazany w wykazie składników albo z podaniem nazwy i wymienieniem po niej jego składników albo z rozpisaniem tych składników w składzie w kolejności stosownie do ich masy.

Natomiast strona skarżąca twierdziła, że organ nie udowodnił, iż glutaminian monosodowy i rybonukleotydy disodowe będące składnikami przyprawy w płynie M., będącej składnikiem złożonym wyrobu gotowego (majonezu), pełnią technologiczną funkcję w tymże wyrobie gotowym.

W tym zakresie Sąd uważa, że uzasadnienie stanowiska organu co do wprowadzenia do majonezu Winiary za pomocą przyprawy w płynie M. cech sensorycznych produktu odpowiedzialnych za jej smak jest przekonujące. Sąd podzielił stanowisko organu, że przeprowadzona na zlecenie strony, a zatem całkowicie prywatna opinia wydana przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny Zakład Bezpieczeństwa Żywności z 20 lutego 2015 r. w sprawie substancji dodatkowych obecnych w przyprawie w płynie stosowanej do majonezu nie jest jednoznaczna, a zatem nie może być brana pod uwagę jako podstawa rozstrzygnięcia. Użyte w tej opinii sformułowania typu: "wydaje się, że" pozostawiają wątpliwości interpretacyjne i dlatego organ nie mógł oprzeć się na takich dowodach.

Organ trafnie zwrócił też uwagę na fakt, że do produktu finalnego czyli spornego majonezu nie dodano bezpośrednio wzmacniaczy smaku ani zapachu ale posłużono się w tym celu przyprawą M., która te składniki zawiera. Jednocześnie producent błędnie uznał, że nie ma obowiązku podawania szczegółowego składu przyprawy złożonej M.

Idąc tym tokiem rozumowania należy przyznać racje organowi, że pominięty w wykazie składników składnik złożony (M.) można wykazać na dwa sposoby, tj. poprzez wymienienie nazwy składnika złożonego, po której należy wymienić jego skład lub też poprzez wskazanie składników składnika złożonego, jako składników wyrobu gotowego z uwzględnieniem kolejności malejącej według masy składników użytych w momencie produkcji. Obowiązek ten wynika z treści cytowanych wyżej przepisów.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a także naruszenia art. 40 a ust. 1 pkt. 3 u.j.h. błędnego niezastosowania art. 20 rozporządzenia pkt. b) (i) rozporządzenia Nr 1169/2011 nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu obowiązujące w tym zakresie rozwiązania prawne, które obszernie zostały omówione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzą do wniosku, że przyprawy M. nie można zakwalifikować do żadnego z ww. przypadków, w stosunku do których ustawodawca nie wymaga wskazywania w oznakowaniu składników składnika złożonego.

Na zakończenie tych rozważań należy też przypomnieć, że skarżąca nie zakwestionowała stanowiska organu co do błędnego oznakowania produktu zatem decyzje WIJARS z [...] marca 2015 r. nakazujące poddanie majonezu zabiegowi prawidłowego oznakowania uprawomocniły się.

Niezasadny był zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez błędne i dowolne przyjęcie, że zakwestionowane produkty zostały wprowadzone do obrotu, pomimo że w dacie kontroli nie były jeszcze zatwierdzone przez producenta pod względem bezpieczeństwa i jakości.

Przede wszystkim wewnętrzne procedury stosowane przez producentów dotyczące wytworzonych partii towarów i ich kontroli jakościowej nie mają znaczenia dla oceny faktu wprowadzenia do obrotu. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że zakwestionowane partie majonezu były zapakowane zarówno w opakowania jednostkowe , jak i zgrzewki i opakowania transportowe zaś każde opakowanie jednostkowe zostało oznakowane danymi identyfikującymi partię. Ponadto dla tych partii majonezu została określona cena jednostkowa, jak też cena kartonu wysyłkowego. W tych warunkach podnoszona okoliczność, że przedmiotowa partia towaru nie była zwolniona przez służby jakości żywności producenta lub też wyroby nie opuściły fabryki jest bez znaczenia dla ustalenia , iż produkty te znajdowały się w obrocie. Pojęcie obrotu wynika z art. 3 pkt 8 rozporządzenia Nr 178/2002, gdzie "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Mając na uwadze ww. przepisy organ słusznie przyjął, że sporne produkty zostały wprowadzone do obrotu. Powyższego nie zmienia również wyjaśnienie skarżącej, że zakwestionowane produkty zostały następnie poddane utylizacji. Słusznie w tym zakresie organ zaakcentował funkcję prewencyjną oraz funkcję dyscyplinująco-represyjną odpowiedzialności producenta i samej kary opierając się w tym zakresie na orzecznictwie.

Analizując zarzuty skargi dotyczące wysokości kary pieniężnej oraz korzyści majątkowej Sąd podzielił stanowisko organu.

W wyroku z 23 kwietnia 2013 r. , sygn. akt II GSK 247/12 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pojęcie wartości korzyści majątkowej w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej odpowiada cenie sprzedaży lub cenie za która mogłyby zostać sprzedane zakwestionowane artykuły rolno-spożywcze, nieodpowiadające jakości handlowej. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w podobnej sprawie, w której również kwestionowana była wykładnia pojęcia korzyści majątkowej zawarta w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 684/11 dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutu skargi polegającego na błędnym ustaleniu rozmiaru korzyści majątkowej będącej podstawą ustalenia wysokości kary pieniężnej,

W ocenie Sądu organ wymierzając karę prawidłowo uwzględnił przesłanki wskazane w art. 40a ust. 5 u.j.h. Odniósł się także do pozostałych kryteriów; tj. stopnia zawinienia, dotychczasowej działalność skarżącej na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu – podając, że wymierzona kara pieniężna jest adekwatna, mieści się w dolnej granicy przewidzianej przez ustawodawcę pozostając w granicach możliwości finansowych skarżącej.

Tym samym sposób wymierzenia i wyliczenia nałożonej kary był zgodny z art. 40a ust. 5 u.j.h. i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. W tym, zatem zakresie zaskarżona decyzja również znamion wadliwości nie nosi.

W tej sytuacji, skoro wprowadzany do obrotu produkt uznano za nieprawidłowo oznakowany (art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h.), to organ zgodnie z art.40a ust. 4 tej ustawy miał obowiązek wymierzenia kary pieniężnej. Jak już wyżej wspomniano kara wymierzona spółce odpowiadała kryteriom zawartym w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, jak i celom wymienionym w art. 17 ust. 2 zd. ostatnie rozporządzenia nr 178/2002, że ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zostało to szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji i Sąd podziela tę argumentację.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji było wyczerpujące i spełniało wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.