Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 525/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 114 ust. 1,  art. 230 ust. 1 pkt 2, art. 121 ust. 3, art. 141,  art. 136
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Barbara Iwańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. S. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2008 r., sprecyzowanym kolejnym pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., P.S., działając przez swojego pełnomocnika - adwokata M.S., powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt II 1020/04, uchylający wypowiedzenie jego stosunku służbowego w 2002 r., wystąpił z wnioskiem do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o wypłatę uposażenia za okres 6 miesięcy po dacie zwolnienia ze służby oraz zażądał wypłaty uposażenia "za pozostały okres", tj. do dnia [...] października 2004 r. Zgodnie bowiem z w/w wyrokiem WSA, wydanym w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 45/02 z dnia 12 maja 2004 r. stwierdzającym niezgodność z Konstytucją RP przepisów na podstawie których P.S. został zwolniony ze służby, okres pozostawania funkcjonariusza ABW w służbie w 2002 roku powinien być co najmniej 6 miesięcy dłuższy. Powyższe potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydany w sprawie W.S., innego funkcjonariusza ABW w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1986/07.

Szef ABW działając na podstawie art. 114 ust. 1-2 i art. 121 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm., dalej jako ustawa o ABW oraz AW) decyzją podjętą w dniu [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmówił wypłaty P.S. uposażenia za okres od [...] sierpnia 2002 do [...] października 2004 roku. Organ wskazał, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 45/02 z dnia 20 kwietnia 2004 r. było podstawą do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z 29 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 1020/04 uchylającego rozkazy personalne w przedmiocie zwolnienia P.S. ze służby w 2002 r. Dopiero jednak od dnia uprawomocnienia się w/w wyroku, tj. 30 września 2004 r. rozkazy o zwolnieniu P.S. przestały obowiązywać. Do dnia zaś poprzedzającego dzień jego uprawomocnienia się rozkazy te rodziły skutki prawne ( zwolnieniowe ). Jedynie bowiem wyrok stwierdzający nieważność tych rozkazów prowadziłby do ich całkowitego zniesienia. Organ podniósł, że w okresie od [...] września 2004 r. do [...] października 2004 r. P.S. nie podejmował służby, nie zachował tym samym prawa do uposażenia. Prawo do uposażenia, zgodnie z art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW wynika z faktu pełnienia służby, wnioskujący nabył je więc z dniem rozpoczęcia służby w dniu [...] października 2004 r. Zasadności swojego żądania, P.S. nie może również opierać na wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2008 r. o sygn. akt II SA/Wa 1986/07, wydanym w sprawie innego funkcjonariusza ABW, na który powołuje się jego pełnomocnik we wniosku o wypłatę uposażenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu, wiąże bowiem jedynie w konkretnej sprawie sąd i organ. Pogląd sądu wyrażony w uzasadnieniu jego wyroku nie jest wiążący we wszystkich tego typu sprawach, co potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Pełnomocnik P.S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wnosząc o uchylenie w/w decyzji Szefa ABW z uwagi na fakt, że zasadność jego żądania dotycząca wypłacenia należności za okres 6 miesięcy 2002 roku jest niewątpliwa. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, 6 miesięczny okres ochronny w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ABW, zaczął biec [...] czerwca 2002 r., upływał więc [...] grudnia 2002 r. W konkluzji wskazał, że z uwagi na fakt, iż rozkaz o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza był dotknięty wadą nieważności, nie mógł on wywoływać skutków prawnych.

Szef ABW, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zmianami, dalej jako kpa ) oraz art. 114 ust. 1-2, art. 121 ust. 3 i art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu organ podtrzymując swoją dotychczasową argumentację wskazał, że prawo do uposażenia P.S. wygasło z dniem 31 lipca 2002 r. Tym samym, nieuzasadnione jest żądanie wypłaty za wnioskowany przez niego okres. Prawo do uposażenia jest bowiem integralnie związane ze służbą. W okresie zaś od [...] sierpnia 2002 r. do [...] września 2004 r. P.S. nie zachował prawa do uposażenia, bo nie pozostawał w stosunku służbowym. W okresie zaś od [...] października 2004 r. do [...] października 2004 r. nie podejmował służby, a przyczyny jej nie podejmowania stanowiły okoliczności inne niż wymienione w art. 136 ustawy o ABW oraz AW. Służba to wykonywanie zadań lub obowiązków określonych wymiarem zadań bądź pozostawanie w dyspozycji do ich wykonywania. Oświadczenie zaś o gotowości do podjęcia służby P.S. zgłosił dopiero w dniu [...] października 2004 r.

W konkluzji swojego rozstrzygnięcia, Szef ABW podniósł, że nawet przyjęcie za prawidłową nie wiążącej w niniejszej sprawie wykładni WSA w Warszawie zawartej w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1986/07, dotyczącym innego funkcjonariusza ABW, nie daje jednak P.S. prawa do wypłaty uposażenia za okres od [...] sierpnia 2002 do [...] grudnia 2002 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Zgodnie z w/w wyrokiem WSA w Warszawie podstawę do roszczenia za okres 5 miesięcy 2002 roku stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego K 45/02 opublikowane w Dz. U. Nr 109, poz. 1159 w dniu 12 maja 2004 r. Data publikacji tego wyroku wyznacza datę wymagalności roszczenia, od której należy liczyć termin przedawnienia, o którym mowa w art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW. Zgodnie z tym przepisem, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Tak więc, 3 letni termin przedawnienia o którym mowa w w/w przepisie upłynął 12 maja 2007 r. Z dniem następnym, roszczenie P.S. przekształciło się w roszczenie naturalne, od którego spełnienia wierzyciel może się uchylić.

Pełnomocnik P.S. pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. złożył skargę na powyższe decyzje Szefa ABW, wnosząc o ich uchylenie w całości lub stwierdzenie ich nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił im naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, art. 114 ust. 1-2, art. 121 ust. 3 i art. 122 ust. 1 oraz art. 50 ust. 1, art. 230 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 114 ust. 1 w związku z art. 115 i w związku z art. 118 ust. 1 i art. 228 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW a także art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że P.S. wniosek o wypłatę uposażenia złożył do Szefa ABW już w roku 2007. Szef ABW winien w sprawie z urzędu wszcząć postępowanie i zakończyć je wydaniem decyzji zgodnej z żądaniem strony i obowiązującymi przepisami prawa. Organ z urzędu posiada bowiem wiedzę w zakresie oceny nielegalności podjętych działań Szefa ABW w roku 2002 i z następnych lat, zna również wykładnię organów wymiaru sprawiedliwości w zakresie błędnie zastosowanych przepisów i błędnych decyzji w podobnych sprawach. Żądanie wypłacenia należności dla skarżącego za okres 6 miesięcy 2002 roku jest zaś niewątpliwe wobec jednoznacznej linii orzeczniczej WSA w Warszawie i NSA. Wypłata tych świadczeń winna już dawno nastąpić ze względów prawnych, moralnych i etycznych. Prawo do uposażenia dla funkcjonariusza ABW wynika z ustawy ( ex lege ), a nie z decyzji organu, jak to błędnie interpretuje Szef ABW. W związku z powyższym, organ przekroczył swoje uprawnienia i wydał nieważne decyzje odmawiające skarżącemu prawo do uposażenia. Decyzję z 2002 roku w przedmiocie zwolnienia ze służby należy uznać za nieważną, ze względu na rażące naruszenie prawa przy jej wydawaniu związane z wydaniem jej bez podstawy prawnej. Organ niewłaściwie dokonał wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt K 45/02 stwierdzającej niekonstytucyjność przepisów art. 230 ust. 1 pkt. 2 i 7 ustawy o ABW oraz AW, które to przepisy stanowiły podstawę do rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącym. Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które działa ex tunc, była utrata mocy wiążącej art. 230 ust. 1 pkt. 2 i 7 ustawy o ABW i AW. Oznacza to, że stosunek pracy ze skarżącym ustał ( o ile ustał ) co najmniej nie w terminie jednego miesiąca od daty zapoznania się funkcjonariusza z treścią rozkazu ( art. 230 ust. 4 w/w ustawy ), tj. [...] lipca 2002r., lecz w terminie określonym w art. 60 ust. 4 tej ustawy, tj. po upływie 6 miesięcy od daty jej wejścia w życie. Ten 6 miesięczny okres ochronny upływał zatem [...] grudnia 2002 roku i to dopiero z tym dniem stał się skuteczny rozkaz personalny o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby. Z powodu w/w okoliczności rozkaz Szefa ABW z 2002 roku był zdaniem pełnomocnika skarżącego nieważny i nie mógł wywoływać skutków prawnych, zwolnienie ze służby bowiem nie nastąpiło, a podstawy faktyczne prawne tej decyzji okazały się fikcją. W tych okolicznościach P.S. został bez swojego udziału pozbawiony decyzjami administracyjnymi możliwości wpływu na swoją sytuację, zarówno w zakresie wykonywania konkretnych działań, jak i co do miejsca świadczenia pracy. Może to oznaczać także, że za zgodą i wiedzą Szefa ABW właśnie w taki sposób ( nie przychodząc do pracy ) skarżący jako funkcjonariusz miał świadczyć służbę w ABW i w taki sposób miał realizować zadania jako podwładny.

W konkluzji skargi wskazano, że Szef ABW powinien również ustalić dla P.S. prawo do wypłaty uposażenia i dokonać jej za okres od [...] maja 2004 r. ( dzień publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ) do dnia [...] października 2004 r. Organ nie powinien kwestionować prawa P.S. do ustalenia i wypłaty uposażenia za okres pomiędzy [...] lipca 2004 r. ( dzień wydania wyroku WSA w Warszawie uchylającego rozkazy w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w 2002r. ) i dniem faktycznego dopuszczenia go do służby, tj. do [...] października 2004r. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2004 r. wstrzymał bowiem wykonanie rozkazu z 2002 roku. Oznacza to, że już od dnia wydania wyroku, rozkaz o zwolnieniu P.S. ze służby nie podlegał wykonaniu, tym samym skarżący od tego dnia pozostawał w służbie.

Odnosząc się do podniesionego przez organ zarzutu przedawnienia z art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, pełnomocnik skarżącego podniósł, że kwestia ta ma jedynie znaczenie procesowe – jako takie. Tym samym, Szef ABW nie kwestionuje zasadności prawnej żądania i obowiązku zapłaty, nie dokonuje jednak wypłaty uposażenia ze względów proceduralnych. Twierdzenia organu w tych okolicznościach, zdaniem pełnomocnika skarżącego, to oczywiste uznanie żądania strony co do zasady zgodnie z art. 122 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW. Przedawnienie, zdaniem pełnomocnika skarżącego, mogłoby bowiem nastąpić w sytuacji, gdyby organ wydał decyzję co do należności uposażenia lub gdyby nie kwestionował czasu pozostawania w służbie P.S. Nadto, mogłoby mieć miejsce, gdyby w zakresie tak niesprzecznego czasu zatrudnienia, skarżący w okresie 3 lat od wymagalności tego uposażenia – właśnie tego uposażenia by nie pobrał.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Przy czym chodzi tu o takie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga rozpatrywana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w wyniku zwolnienia P.S. ze służby w ABW z dniem [...] lipca 2002 r. z zastosowaniem przez organ jednomiesięcznego zamiast sześciomiesięcznego okresu ochronnego, nadal po w/w dniu istniał jego stosunek służbowy. Kolejną sporną kwestią pozostaje, czy skarżącemu przysługuje prawo do uposażenia za okres od dnia tego zwolnienia przez okres kolejnych 5 miesięcy. Sporne jest także, czy przysługuje mu prawo do uposażenia za okres od dnia [...] maja 2004 r. ( dzień publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego ), ewentualnie od dnia [...] lipca 2004 r. ( dzień wydania wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1020/04 ) do dnia poprzedzającego dzień podjęcia przez niego obowiązków służbowych w dniu [...] października 2004 roku.

Na wstępie należy zauważyć, że w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego z dniem [...] lipca 2002 r., skarżącemu wypłacono uposażenie do dnia [...] lipca 2002 r. Zgodnie bowiem z art. 121 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Tym samym, do rozstrzygnięcia w kwestii ewentualnie przysługującego skarżącemu "zaległego" uposażenia pozostaje okres od dnia [...] sierpnia 2002 r.

Za zasadny w niniejszej sprawie należy uznać zarzut organu dotyczący upływu terminu przedawnienia do wypłaty uposażenia za okres od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. Sąd podziela bowiem pogląd organu, że podstawę do roszczenia skarżącego za okres 5 miesięcy 2002 roku stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego K 45/02 opublikowane w Dz. U. Nr 109, poz. 1159 w dniu 12 maja 2004 r. Data publikacji tego wyroku wyznacza datę wymagalności roszczenia, od której należy liczyć termin przedawnienia, o którym mowa w art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW. Zgodnie z tym przepisem, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Tak więc, 3 letni termin przedawnienia o którym mowa w w/w przepisie upłynął 12 maja 2007 r. Z dniem następnym, roszczenie P.S. przekształciło się w roszczenie naturalne, od którego spełnienia wierzyciel może się uchylić. Wniosek zaś o wypłatę uposażenia skarżący złożył dopiero w dniu [...] marca 2008 r. Jak zaś wynika z akt administracyjnych przekazanych Sądowi, P.S. nie podejmował wcześniej, wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, żadnych czynności przed szefem właściwej Agencji lub kierownikiem jednostki organizacyjnej tej Agencji, które byłyby przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia roszczenia albo zaspokojenia roszczenia, czyli takich, które przerywałyby bieg przedawnienia. Nie zaistniała więc, przesłanka z art. 122 ust. 3 pkt. 1 ustawy o ABW oraz AW. Za nietrafny należy uznać również zarzut zawarty w skardze, że doszło do oczywistego uznania przez organ żądania strony co do zasady zgodnie z art. 122 ust. 3 w/w ustawy, tj. uznania roszczenia które przerywa bieg przedawnienia.

Podstawą prawną zwolnienia P.S. ze służby rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2002 roku nr [...] były przepisy art. 230 ust. 1 pkt. 2 oraz ust. 4 ustawy o ABW oraz AW. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt. 45/02 rozstrzygnął szereg kwestii dotyczących przepisów w/w ustawy, stanowiąc między innymi, że jej art. 230 ust. 1 w zakresie, w jakim przewiduje na podstawie pkt. 2 możliwość wypowiedzenia funkcjonariuszowi stosunku służbowego, jest niezgodny z art. 7 i 60 Konstytucji RP. Skutkiem powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego była utrata mocy wiążącej art. 230 ust. 1 pkt 2 i 7 ustawy o ABW i AW. Nie oznacza to jednak, że rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] utrzymany w mocy rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] o rozwiązaniu ze skarżącym stosunku służbowego przez wypowiedzenie nie wywołał skutków prawnych w postaci ustania stosunku służbowego. Stosunek ten ustał, jednakże nie w terminie jednego miesiąca od daty zapoznania funkcjonariusza z treścią rozkazu (art. 230 ust. 4 ustawy o ABW i AW), lecz w terminie określonym w art. 60 ust. 4 ustawy o ABW i AW, to jest po upływie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie ustawy o ABW. Powyższe potwierdza również przywoływany przez pełnomocnika skarżącego wyrok WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1986/07 wydany w sprawie innego funkcjonariusza ABW – W.S.

Jak wywiódł Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku, wypowiedzenie stosunku służby lub złożenie propozycji nowych warunków służby na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW wiąże się ze zniesieniem Urzędu Ochrony Państwa i utworzeniem w to miejsce dwóch Agencji. Zniesienie UOP jest zmianą organizacyjną, a nie strukturalną i w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi podstawy uzasadniającej wyłączenie stosowania przepisów ochronnych, w stosunku do niektórych funkcjonariuszy ABW i AW. Zatem należy przyjąć, iż przez reorganizację jednostki Agencji, o której mowa w art. 230 ust. 4 ustawy o ABW i AW, rozumieć należy likwidację poprzednika ABW tzn. Urzędu Ochrony Państwa. Konsekwentnie zatem, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło w trybie art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy o ABW i AW, to rozwiązanie stosunku służbowego nie mogło nastąpić wcześniej niż po upływie sześciu miesięcy od dnia likwidacji UOP. Ponieważ instytucja ta została zniesiona na mocy art. 221 ustawy o ABW i AW, to chwilą, w której rozpoczął swój bieg sześciomiesięczny okres ochronny przewidziany w art. 60 ust. 4, jest dzień wejścia w życie wskazanej ustawy tj. 29 czerwca 2002 r. Tak więc sześciomiesięczny okres ochrony funkcjonariuszy UOP, którzy z chwilą wejścia w życie ustawy o ABW stali się funkcjonariuszami ABW, zwalnianych we wskazanym trybie, upływał zatem [...] grudnia 2002 r. i to z tym dniem skuteczny stał się rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 96/06.

Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż jego stosunek służbowy w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ustał w ogóle, a wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Wa 1020/04 był równoznaczny w skutkach ze stwierdzeniem nieważności rozkazów zwalniających i działał ex tunc. Wyjaśnić należy, że wyrok ten jedynie uchylał rozkazy zwalniające i działał ex nunc.

Wskazać również należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego samo przez się nie przywraca funkcjonariusza do służby, stwierdza jedynie niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego zwolniono funkcjonariusza ze służby. Tym samym, nie jest zasadne żądanie zawarte w skardze dotyczące ustalenia prawa do wypłaty uposażenia od dnia [...] maja 2004 r. ( dzień publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 45/02 ).

Zdaniem Sądu, nie jest również zasadne żądanie dotyczące ustalenia i wypłaty skarżącemu uposażenia od dnia [...] lipca 2004 r. ( dzień wydania wyroku WSA w Warszawie uchylającego rozkazy w przedmiocie zwolnienia P.S. ze służby w 2002 r. ). Wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2004 roku (sygn. akt II SA/Wa 1020/04), uchylający rozkazy personalne Szefa ABW, wydane w przedmiocie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego, spowodował bowiem przerwanie skutku prawnego powyższych rozkazów od dnia uprawomocnienia się wyroku ( tj. 30 września 2004 r.). Do dnia poprzedzającego dzień uprawomocnienia się wyroku WSA, rozkazy personalne Szefa ABW wywoływały więc skutki prawne ( zwolnieniowe ). Skutkiem uchylenia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza jest przywrócenie jego poprzedniego stanowiska. Jedynie bowiem wyrok stwierdzający nieważność decyzji oznacza zniesienie jej skutków prawnych od momentu wejścia wadliwej decyzji do obrotu prawnego.

Szef ABW rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. na podstawie art. 50 ust. 1 i 3 ustawy o ABW oraz AW mianował P.S. na stanowisko służbowe. Trafnie więc, w uzasadnieniu rozkazu organ wskazał, że uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozkazów personalnych w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego powoduje, że od dnia uprawomocnienia się wyroku przestają one obowiązywać, a o od tego dnia funkcjonariusz jest w takiej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawał w dniu zwolnienia.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, dla oceny prawa skarżącego do uposażenia nie ma znaczenia, że stosunek służbowy został reaktywowany po uchyleniu rozkazów przez WSA w Warszawie. Z samego bowiem pozostawania funkcjonariusza w stosunku służbowym prawo do uposażenia nie powstaje.

Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie (ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 121 ust. 3 tej ustawy, prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Natomiast art. 141 ustawy daje podstawy do zawieszenia uposażenia w przypadku gdy funkcjonariusz opuścił miejsce służby, pozostaje poza nim lub nie podejmuje służby.

Z zacytowanych przepisów wynika, że samo podejmowanie służby należy rozumieć jako zespół różnorodnych czynności i działań wykonywanych przez funkcjonariusza związanych z jego zadaniami, jak również gotowość do podejmowania tych czynności i zadań. Tak więc, podejmowanie służby jest nie tylko wykonywaniem różnych czynności i zadań, ale także pozostawaniem w gotowości do ich wykonania. Fakt tej gotowości musi być znany Agencji. Bezspornym jest, że od daty zwolnienia skarżącego, zaprzestał on wykonywania na rzecz Agencji jakichkolwiek czynności i zadań. Należy zatem rozważyć, czy mimo to pozostawał on w jakiejkolwiek formie gotowości wobec Agencji i czy w jakikolwiek sposób zamanifestował wobec Agencji swoją gotowość do wykonywania na jej rzecz zadań. Po zwolnieniu ze służby, na przełomie września i października 2002 roku P.S. podjął pracę na podstawie umowy zlecenie, z której po miesiącu zrezygnował ze względu na stan zdrowia. Pobierał również emeryturę z Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA. Swoją gotowość do pełnienia służby skarżący zgłosił dopiero z dniem [...] października 2004 r. Wcześniej nie składał wobec Agencji żadnych oświadczeń woli mogących świadczyć o jego gotowości do podejmowania służby. Fakt złożenia skargi do sądu administracyjnego w związku z rozwiązaniem przez Szefa ABW stosunku służbowego, nie stanowi o jego gotowości do służby w Agencji. Działanie takie należy ocenić jedynie jako działanie skarżącego zmierzające do przywrócenia go do służby i nie może być ono oceniane z punktu widzenia gotowości do podjęcia służby.

Podkreślić również należy, że treść art. 114 ust. 1 ustawy ABW oraz AW, nie może być rozumiana w ten sposób, że sam fakt mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe powoduje obowiązek wypłaty uposażenia w oderwaniu od wykonywania przez niego powierzonych mu zadań, czy obowiązków albo w oderwaniu od gotowości do podejmowania służby.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 94/01 (Lex nr 53775), uznając, że: "Pozostawanie funkcjonariusza Straży Granicznej w stosunku służby nie rodzi prawa do uposażenia", dokonał m.in. wykładni przepisów art. 103 i art. 130 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zm.), których treść jest identyczna z treścią odpowiednio art. 114 i 141 ustawy o ABW oraz AW. Wskazany art. 141 ustawy o ABW oraz AW, wymieniając przesłanki zawieszenia funkcjonariuszowi prawa do uposażenia, wyraźnie wskazuje na związek pomiędzy prawem do jego otrzymywania, a wykonywaniem obowiązków służbowych.

O wspomnianym związku świadczy również treść art. 136 ustawy o ABW oraz AW, wedle którego w razie choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania w dyspozycji Szefa ABW, funkcjonariusz otrzymuje uposażenie. Jedynie bowiem w takich przypadkach, pomimo niepodejmowania i niewykonywania obowiązków służbowych, prawo do otrzymywania uposażenia przysługuje. Warto wskazać, że podobne stanowisko, co do kwestii wypłaty uposażenia funkcjonariuszom ABW przywróconym do służby po stwierdzeniu wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. o sygn. akt K 45/02 niekonstytucyjności przepisów, stanowiących podstawę prawną wydanych w 2002 r. rozkazów personalnych Szefa ABW, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1044/06 i wyroku z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 902/06. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela natomiast argumentacji skarżącego, że za zgodą i wiedzą Szefa ABW świadczył on służbę i realizował zadania jako podwładny nie przychodząc do pracy.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.