Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1841/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 § 1 i 2, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c i pkt 2, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 40 § 1 i 2, art. 43, art. 44 § 1 pkt 1, § 2 i 4, art. 58 § 1, art. 59 § 1,
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia ...listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu ... listopada 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi X na postanowienie Y z dnia... listopada 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2013 I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Y z dnia ...sierpnia 2013 roku nr ... II. zasądza od Y na rzecz skarżącego kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

Dnia ...maja 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji w ..., wpłynął wniosek X, zamieszkałego w ... o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... pismem z dnia ... lipca 2013 r. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wniosku, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie w dniu ... lipca 2013 r. odebrała Z. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaznaczono, że jest ona pełnoletnim domownikiem

Pismem z dnia ...lipca 2013 r. X wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia ... maja 2013 r.

W uzasadnieniu wskazał, że z wezwaniem organu zapoznał się dopiero w dniu ...lipca 2013 r., po powrocie z wyjazdu wakacyjnego.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... postanowieniem z dnia ...sierpnia 2013 r., nr ... wydanym na podstawie art. 59 § 1 i 2 k.p.a. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2013 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał, w jakim dniu rozpoczął urlop i w jakim dniu powrócił z urlopu. Poza tym, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do usunięcia braków formalnych, zostało ono skutecznie doręczone w dniu 10 lipca 2013 r. W ocenie organu, X nie uprawdopodobnił braku swojej winy i swojej staranności oraz okoliczności, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a przynajmniej ustała najpóźniej w ciągu 7 dni przed złożeniem wniosku.

X w zażaleniu wniesionym na wskazane wyżej postanowienie zarzucił, że w ..., gdzie jest zameldowany i na taki adres organ doręcza mu od lat korespondencję, zamieszkuje sam.

W lokalu ... zamieszkuje jego matka, a w lokalu nr ... żona z dziećmi. W związku z czym, z oczywistych względów, korespondencji kierowanej na adres ... nie mógł odebrać żaden domownik. Urząd pocztowy powinien pozostawić awizo pod adresem ..., a nie pozostawiać korespondencji w rękach osoby, która nie jest domownikiem. Ponadto organ nie wskazał w postanowieniu, na jakiej podstawie uznał osobę, która odebrała korespondencję, za domownika, ani pod jaki nr posesji doręczono przesyłkę.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... postanowieniem z dnia 7 listopada 2013 r., nr ... wydanym na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a zatem nie spełnił przesłanek do przywrócenia terminu wskazanych w art. 58 k.p.a. Wyjazd wakacyjny nie może stanowić przeszkody do złożenia korekty w wyznaczonym terminie. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu dotyczącego nieskutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych, organ wskazał, że zwrócił się pismem z dnia 9 października 2013 r. do Poczty Polskiej S.A. o wyjaśnienie. W piśmie z dnia 23 października 2013 r. Poczta Polska poinformowała, że z wyjaśnień złożonych przez listonosza wynika, że w momencie podejmowania próby doręczenia pisma w dniu 10 lipca 2013 r., X nie był obecny pod adresem wskazanym na przesyłce. Pracownik podjął decyzję o doręczeniu przesyłki matce adresata Z, zamieszkałej pod adresem ... , która została ustanowiona pełnomocnikiem pocztowym Xi zobowiązała się przekazać list adresatowi.

Organ wskazał na art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. prawo pocztowe, zgodnie, z którym operator może przyjąć od adresata pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych zwanego pełnomocnictwem pocztowym. Organ uznał więc, że X ustanowił Z osobą upoważnioną do odbioru korespondencji, która jest do niego adresowana. Nie ma zatem podstaw, aby kwestionować skuteczność doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych.

X wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie, w której zarzucił naruszenie art. 43 oraz art. 58 k.p.a. poprzez brak skutecznego doręczenia wezwania o uzupełnienie braków formalnych wniosku.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z upoważnienia, na które powołał się organ wynika w sposób bezsporny, że osoba wskazana, jako pełnomocnik do odbioru korespondencji nie posiadała upoważnienia od skarżącego do odbioru przesyłek kierowanych do niego na adres podany Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako adres korespondencyjny. Doręczenie wezwania było więc bezskuteczne. Skarżący dołączył pełnomocnictwo pocztowe z dnia 11 maja 2001 r., z którego wynika, m.in., że upoważnia Z zamieszkałą w ... na czas od 11 maja 2001 r. do odwołania, do odbioru wskazanych w pełnomocnictwie przesyłek, nadesłanych pod adresem X

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn, zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli zaskarżony akt lub czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania, a także stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c i pkt 2 p.p.s.a.), Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że postanowienie to, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów administracyjnych w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy art. 58 § 1 i art. 59 § 1 k.p.a. Jak wynika z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dopełnić czynności, dla której przewidziany był termin.

Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w przypadkach, gdy strona dokonuje określonej czynności z uchybieniem terminu ustanowionego dla tej czynności. O uchybieniu terminu można zaś mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Z tego też względu zasadnicze znaczenie ma właściwe ustalenie, po pierwsze, czy termin dla dokonania określonej czynności procesowej rozpoczął bieg oraz w jakiej dacie.

Ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem pisma stronie przewidział jednocześnie określone zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej.

Zgodnie z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.

Zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie korespondencji osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo można doręczyć dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zaś o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.).

W wypadku niemożności doręczenia pisma w sposób powyższy, pismo przechowywane jest w placówce pocztowej przez czternaście dni, a informacja o jego pozostawieniu i możliwości odbioru zostaje umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności, natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu (art. 44 § 1 pkt 1, § 2 i § 4 k.p.a.).

W przedmiotowej sprawie, organy obu instancji uznały, że doszło do skutecznego doręczenia X wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku. Z tym jednak, że jak wynika z uzasadnień wskazanych wyżej postanowień, organ I instancji uznał, że wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Natomiast, w ocenie organu odwoławczego, przesyłkę skutecznie doręczono upoważnionemu przez skarżącego do odbioru korespondencji pełnomocnikowi pocztowemu.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do usunięcia braków, dokonano na nim adnotacji, że doręczenie nastąpiło do rąk Z - pełnoletniego domownika, co jak wskazano wyżej, spowodowało przyjęcie przez organ I instancji, że dokonano skutecznego doręczenia. Jednakże w piśmie Poczty Polskiej z dnia 25 października 2013 r. nadesłanym w toku postępowania wskazano, że doręczyciel z uwagi na nieobecność X pod adresem widniejącym na przesyłce – ..., doręczył przesyłkę matce adresata Z zamieszkałej pod adresem .... We wskazanym piśmie poinformowano również, że z wyjaśnień złożonych przez listonosza, wynika, że Z została ustanowiona przez X jego pełnomocnikiem pocztowym. W toku postępowania również skarżący podnosił, że w mieszkaniu przy ...zamieszkuje sam.

Niewątpliwie zatem, Z – jak wynika zarówno z wyjaśnień skarżącego i co zostało potwierdzone informacją Poczty Polskiej z dnia ... października 2013 r. – nie jest domownikiem X. Należy bowiem podkreślić, że status dorosłego domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a., ma osoba zamieszkująca z adresatem w jednym mieszkaniu. Chodzi tu zatem o taką osobę, dla której mieszkanie adresata będzie jej aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów (por. m.in., wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2011r. II OSK 1333/10 , z dnia 19 stycznia 2011 I OSK 1147/10 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, s. 519).

Aby doręczenie pisma adresatowi w trybie wskazanym w art. 43 k.p.a. mogło być uznane za prawnie skuteczne, muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w tym przepisie. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia wezwania stronie.

Ponadto, zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu odwoławczego, że skoro Z została ustanowiona przez X jego pełnomocnikiem pocztowym, to doręczenie zostało skutecznie dokonane.

Przede wszystkim z treści samego potwierdzenia odbioru wezwania nie wynika , że przesyłka została doręczona Z, jako pełnomocnikowi skarżącego uprawnionemu do odbioru pism. Organ zaś, prowadząc w tym zakresie postępowanie wyjaśniające poprzestał na wyjaśnieniach doręczyciela. Tymczasem skarżący, powołując się treść pełnomocnictwa pocztowego z dnia 11 maja 2001 r., które nie było ani przedmiotem badania, ani oceny organu, zarzucił, że jego matka nie była upoważniona do podejmowania przeznaczonej dla niego korespondencji przychodzącej na adres ul. ....

W świetle wskazanych wyżej okoliczności, Sąd uznał, że organy bezzasadnie uznały za skuteczne doręczenie skarżącemu wezwania do usunięcia braków wniosku.

Skoro zaś nie doszło do prawidłowego – a tym samym skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do usunięcia braków wniosku w dacie wskazanej w zaskarżonym postanowieniu, nie było podstaw do rozstrzygania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, gdyż termin ten w ogóle nie rozpoczął swojego biegu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które jednocześnie stanowią wskazania do dalszego postępowania.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.