Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 991/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz ( spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenie na inwestora określonych obowiązków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...].MGK, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T. (PINB), działając na podstawie art. art. 50 ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 – dalej "p.b."), wstrzymał dalsze prowadzenie robót budowlanych w budynku zlokalizowanym przy ul. [...] w T. (dz. ewid. nr [...], obr. 8) i nałożył na inwestora - J. K. (skarżącego) obowiązek przedłożenia do organu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wraz z oceną techniczną prawidłowości ich wykonania oraz oceną zgodności wykonania robót budowlanych z warunkami bezpieczeństwa pożarowego i zapisami prawa miejscowego, sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności do jej sporządzenia, posiadającą aktualny wpis do właściwej izby samorządu. W uzasadnieniu PINB wskazał, że podczas kontroli przeprowadzonej na nieruchomości w dniu [...] maja 2022 r. ustalono, iż roboty budowlane nie są prowadzone zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę. Organ przywołał, że chodzi tu o odstępstwa w postaci zmiany zewnętrznego wymiaru wiatrołapu z szerokości 195 cm na 250 cm, w poziomie parteru niezgodności wymiaru zewnętrznego tylnego traktu budynku (wg projektu: 886 cm, faktycznie: 862 cm) oraz w poziomie parteru i piętra zmiany lokalizacji ścianek działowych, a tym samym wymiarów i powierzchni pomieszczeń. PINB wskazał, że o ile projektant odniósł się do zmian w zakresie ścianek działowych uznając je za nieistotne, to nie odniósł się do pozostałych odstępstw. Organ stwierdził, że zmiany spowodowały zwiększenie szerokości elewacji frontowej o 4,8% w stosunku do wymiaru zatwierdzonego w projekcie budowlanym oraz że poszerzenie wiatrołapu powoduje zmniejszenie odległości do granic działki z 3,71 m do 3,16 m. PINB wskazał, że przepis pkt 4 obowiązującego dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą Rady M. T. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] (dalej "m.p.z.p.") zobowiązuje inwestora do zachowania gabarytów, kształtu i wyglądu architektonicznego budynków o wartości historyczno-kulturowej, do której przedmiotowy budynek został zaliczony (wpisano go do rejestru zabytków). Wskazawszy, że ww. zmiany nie zostały uzgodnione z Miejskim Konserwatorem Zabytków w T. oraz przywoławszy treść art. 36a ust. 5 i 5b p.b. PINB stwierdził, że stwierdzone odstępstwa należy zaliczyć do kategorii odstępstw istotnych. Stwierdził nadto, że prowadzone roboty doprowadziły do naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 – dalej "r.w.t."), albowiem ściana wiatrołapu z oknem nie spełnia warunku minimalnej odległości od granicy działki sąsiedniej, w sprawie inwestor nie wylegitymował się zaś dokumentami potwierdzającymi spełnienie wymagań r.w.t. w tym zakresie w sposób inny, niż jest to opisane w rozporządzeniu (m.in. uzgodnieniem z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej)

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:

- niewyjaśnienie, jaką metodą i za pomocą jakich urządzeń zbadano poszczególne wymiary,

- niewskazanie źródeł wartości bazowych przyjętych do porównania, nieprawidłowe wykonanie pomiaru odległości tylnej ściany oficyny do granicy działki,

- niekonsekwentne twierdzenie o konieczności dostosowania budowli do obowiązującego układu urbanistycznego, a jednocześnie – w zakresie istniejącego wcześniej okna w wiatrołapie – odnoszenie się do przepisów prawa budowlanego uniemożliwiających umiejscowienie tego okna z uwagi na niezachowaną odległość budynku od granicy działki,

- błędne ustalenie, że inwestor zobowiązany jest uzyskać uzgodnienie z właściwym komendantem straży pożarnej

Zarzucił nadto naruszenie § 12 ust. 1 r.w.t. oraz art. 36 ust. 5 pkt 2 p.b. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że przepisy te zostały naruszone z uwagi na niezachowanie prawidłowych odległości od granic działki, a nadto naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 p.b. poprzez nieuzasadnione wstrzymanie robót budowlanych.

Zażalenia na powyższe postanowienie wniosły też M. S. oraz R. K. - strony postępowania, formułując zarzuty dotyczące ostatecznego wyglądu elewacji i wykończenia budynku po przeprowadzeniu prac.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił postanowienie I instancji i w tym zakresie postanowił wstrzymać dalsze wykonywanie robót budowlanych w przedmiotowym budynku oraz nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia do PINB, w terminie 30 dni, oceny technicznej zawierającej inwentaryzację wykonanych robót budowlanych dot. prawidłowości ich wykonania oraz zachowania warunków bezpieczeństwa pożarowego sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności do jej sporządzenia, posiadającą aktualny wpis do właściwej izby samorządu. W uzasadnieniu postanowienia, po przywołaniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 50 ust. 1 pkt 4, 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 p.b., jak i zaznaczeniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia [...].09.2020, organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia dokonane przez PINB potwierdzają zasadność wdrożenia procedury naprawczej w sprawie istotnych odstępstw od projektu budowlanego i nałożenia spornego obowiązku. Przywoławszy § 12 ust. 4 r.w.t. WINB stwierdził, że narusza ten przepis zmniejszenie odległości do granicy działki sąsiedniej z 3,71 m do 3,16 m, spowodowane poszerzeniem wiatrołapu, zaś w związku z treścią § 232 ust. 1 i 4 r.w.t. konieczne jest nałożenie obowiązku weryfikacji wykonanych robót pod kątem bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Organ odwoławczy wskazał, że zasadnym było nałożenie obowiązku przedstawienia inwentaryzacji robót budowlanych wraz z oceną techniczną prawidłowości ich wykonania i zgodności z przepisami prawa. Ponadto stwierdził, że zgodność inwestycji z m.p.z.p. podlega weryfikacji przez organ nadzoru budowlanego i w prowadzonym postępowaniu naprawczym. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, że pomiarów dokonano za pomocą taśmy mierniczej stalowej oraz dalmierza laserowego Bosch Professional GLM 100C, a dokumentem, do którego PINB odnosił się w zakresie prawidłowości wykonania robót jest zatwierdzony projekt budowlany. WINB wyjaśnił też za PINB, że sposób zwymiarowania obiektu w projekcie budowlanym znacząco utrudniał bezpośrednie odniesienie się do dokonanych pomiarów budynku w stanie surowym do tych wskazanych w projekcie. Wymiar w osi ścian z dociepleniem wynosi 37 cm lub 38 cm, natomiast brak jest wymiarów zewnętrznych ścian w stanie surowym, na rzutach brak jest rzędnych wysokościowych dachu. WINB wskazał ponadto, że w ocenie PINB wykonanie pełnych pomiarów wysokościowych nie było możliwe w warunkach kontroli obiektu, toteż zobowiązano inwestora do przedłożenia oceny technicznej zawierającej inwentaryzację wykonanych robót. Odnosząc się do twierdzeń pozostałych odwołań WINB wskazał, że roboty na przedmiotowym obiekcie nie zostały jeszcze zakończone, dlatego zarzuty dotyczące ostatecznego wyglądu elewacji i wykończenia obiektu są na tym etapie nieuzasadnione.

W skardze na powyższe postanowienie J. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jego uchylenie i ewentualnie uchylenie postanowienia I instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:

- oceny technicznej (sierpień/wrzesień 2022 r.) na wykazanie faktu prawidłowości dotychczas wykonanych robót budowlanych, zgodności wymiarów budynku z projektem budowlanym lub dopuszczalnych odstępstw od projektu, oraz

- decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2017 r. nakazującej rozbiórkę dobudowanego obiektu budowlanego przy ul. [...], na wykazanie faktu wcześniejszych niezgodności przy dobudowie tego obiektu i nałożeniu obowiązku wzorowania się na tym obiekcie ze strony organu II instancji.

Decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego:

1) art. 123 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie postanowienia I instancji i rozstrzygnięcie w ten sam sposób, a nadto przekazanie sprawy do dalszego rozpoznania przez PINB poprzez nałożenie obowiązku dostarczenia mu odpowiedniej dokumentacji,

2) art. 123 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:

a) błędne przyjęcie, że prawidłowo wykonano pomiary obiektu, pomimo braku wykonania pomiarów całego obiektu z natury, a jedynie samego wiatrołapu, a nadto że pomiary wykonane zostały przy użyciu prawidłowej metody i narzędzi, skoro nie dokonano pomiaru w temp 20°C dedykowanej dla miar stalowych, a dalmierz laserowy nie został ustabilizowany i nie okazano żadnego certyfikatu tego urządzenia,

b) pominięcie faktu, że PINB nie zweryfikował prawidłowej granicy działki i nieprawidłowo wyliczył parametry wiatrołapu względem tej granicy, sprzeczne przyjęcie, że wymiar tylnego traktu budynku jest o 24 cm mniejszy niż zakłada projekt budowlany, a jednocześnie szerokość budynku jest o 55 cm większa niż zakłada projekt, co jednoznacznie stanowi o błędnym wykonaniu pomiarów i o braku wykonania pomiarów w naturze ściany frontowej budynku, a nadto pominięcie faktu, że skarżący zgłaszał zarzut bezpodstawnego zobowiązania inwestora do przedłożenia uzgodnienia z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej,

c) wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przedwczesne zarzuty kontrolującego co do prowadzonej budowy, chociażby w zakresie tymczasowego zabezpieczenia budynku i zakwalifikowanie tego elementu jako odstępstwa od projektu stanowiącego o niedotrzymaniu przepisów bezpieczeństwa przeciwpożarowego, a czego weryfikacja winna zostać dokonana po zakończeniu budowy,

3) art. 123 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowych pomiarów nieruchomości wobec zgłaszanych nieprawidłowości i nienakazanie z urzędu przeprowadzenie tych pomiarów przez organ I instancji.

Decyzji zarzucono ponadto naruszenia prawa materialnego w postaci:

1) § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t. poprzez błędne uznanie, że przepis ten został naruszony z uwagi na niezachowanie prawidłowych odległości budynku od granic działki,

2) art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b p.b. poprzez przyjęcie, że przepis ten został naruszony z uwagi na niezachowanie prawidłowej odległości obiektu od granicy działki oraz odstąpienie od projektu budowlanego w zakresie wymiarów wiatrołapu, w sytuacji, gdy organy nie zweryfikowały prawidłowej granicy działki inwestora i tym samym nieprawidłowo wyliczyły odległość wiatrołapu od tej granicy,

3) art. 50 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 p.b. poprzez jego błędne zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw w okolicznościach faktycznych sprawy,

4) § 207 ust. 1 pkt 3 r.w.t. poprzez przedwczesne ustalenie, że elewacja i pokrycie dachu wymagają doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami bezpieczeństwa przeciwpożarowego, podczas gdy obiekt jest obecnie w stanie surowym, nie jest zgłoszony do odbioru, a kontrolujący nie przeprowadził badań pokrycia dachowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący wskazał zasadniczo na brak konsekwencji rozstrzygnięcia SKO uchylającego postanowienie I instancji, przy przekazaniu "w pewnym zakresie" postępowania PINB "do dalszego rozpoznania". Wskazał na brak weryfikacji kwestionowanych pomiarów, nieodniesienie się do całości zarzutów odwołania, nieskomentowanie bezpodstawnego stanowiska PINB co do wymogu uzgodnienia robót z właściwym komendantem wojewódzkiej straży pożarnej. Skarżący podniósł, że już podczas kontroli dostrzegł niekompetencję kontrolującego, co potwierdzają niedokładne szkice załączone do protokołu z tej kontroli. Przywołał, że granica działki nie została precyzyjnie określona, bowiem pomiar wykonano do muru znajdującego się jeszcze na działce inwestora, przy czym jego szerokość to 30 cm, a od muru do granicy działki pozostaje jeszcze 20 cm. Zarzucił, że nie wzięto pod uwagę możliwych rozbieżności w danych ewidencyjnych i konieczności dostosowania obiektu do fizycznych warunków zastanych w miejscu położenia nieruchomości. WINB nie odniósł się do zarzutów błędnego wyliczenia szerokości całego budynku w stosunku do projektu, pominął wzajemnie sprzeczny wniosek PINB, że zewnętrzny tylny trakt budynku jest o 24 cm mniejszy, a jednocześnie szerokość budynku o 55 cm większa. Stwierdził, że szerokość budynku wynikająca z projektu to 11330 cm, a stwierdzona – 11500 cm, co stanowi przekroczenie o 1,5%, a nawet gdyby dodać do wymiaru grubość ocieplenia, przekroczenie wyniosłoby 1,94%, co nadal jest wartością mniejszą od ustawowych 2% przekroczenia stanowiących o istotnym odstępstwie od projektu. Wskazał, że otwór okienny wiatrołapu nie wynika z dowolności przyjętego rozwiązania, ale z konieczności odtworzenia budynku do stanu poprzedniego zgodnie z wytycznymi m.p.z.p. Zakwestionował prawidłowość danych na mapie ewidencyjnej, o którą oparto projekt, wskazując, że wg archiwalnej mapy odległość budynku od granic obu sąsiednich działek to 6,25 m, obecnie zaś, uwzględniając szerokość wiatrołapu 1,95 m oraz odległość tego wiatrołapu do granicy 3,71 m odległość ta – wg współczesnej mapy – wynosi 5,66 cm, a więc jest to wartość zmniejszona o 0,59 m od uwidocznionej na mapie archiwalnej; w ocenie skarżącego prawidłowa odległość od granicy działki wiatrołapu to 4,3 m (odległość 3,71 m + różnica 0,59 m), a więc nie zostały przekroczone parametry r.w.t. Wskazał, że wiatrołap budynku przy ul. [...] jest oddalony od granicy działki o 1 m, co ma wpływ na ocenę zachowania istniejącego ładu urbanistycznego. Wskazywana nieprawidłowa wysokość oficyny wynika w ocenie skarżącego z pominiętego przez organy faktu, że porównano ją do dobudowanej oficyny budynku przy ul. [...], której rozbiórkę nakazano decyzją PINB z 2017 r. (skarżący wskazał, że choć decyzja ta została najpewniej uchylona, to nie jest zrozumiałe nakładanie obowiązku dostosowania wysokości części jego budynku do wysokości budynku wynikającej z odstępstwa od projektu budowlanego). Skarżący wytknął, że skoro, jak wskazał organ, sposób wymiarowania obiektu w projekcie budowlanym utrudniał odniesienie się do dokonanych pomiarów, to obowiązki zostały w istocie nałożone w oparciu o niezweryfikowane istotne dane. Za przedwczesne uznał nałożenie obowiązku doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z przepisami przeciwpożarowymi, skoro budynek jest wciąż w budowie. Powtórzył zarzuty względem sposobu wykonania pomiaru (posłużenia się miarą stalową w temperaturze innej niż 20°C oraz nieustabilizowanym dalmierzem bez okazania jego certyfikatu).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że dołączona do skargi ocena techniczna będzie przedmiotem analizy w postępowaniu naprawczym przed organem I instancji, zaś zarzut sprzeczności wniosków PINB w kwestii zmniejszonej szerokości zewnętrznego tylnego traktu o 24 cm i jednocześnie zwiększonej o 55 cm szerokości budynku uznał za niezasadny, wyjaśniając, że do szerokości obiektu wliczono zewnętrzne ściany budynku i wiatrołapu, co stanowi łączną szerokość elewacji frontowej budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola sądowoadministracyjna, dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Stanowiący podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane (publ. jak wcześniej wskazano) stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. W myśl art. 50 ust. 2 p.b. w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych należy podać przyczynę wstrzymania robót (pkt 1), a także ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń (pkt 2). Organ nadzoru budowlanego uprawniony jest równocześnie do nałożenia obowiązku przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz (art. 50 ust. 3 p.b.).

Podstawą do ingerencji organów nadzoru budowlanego i zastosowania środka, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., jest stwierdzenie wystąpienia sytuacji wymienionej w ww. przepisie. Wstrzymanie robót budowlanych jest uzasadnione ustaleniem istnienia obiektu budowlanego i prowadzenia przy nim robót wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych m.in. w decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b p.b. istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący legitymuje ostateczną decyzją Prezydenta M. T. z [...] lipca 2018 r., nr [...].IBJ o pozwoleniu na budowę, którą organ zatwierdził projekt budowlany przebudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w T. (dz. nr [...]). Wykonywane na nieruchomości prace prowadzone są w oparciu o ww. rozstrzygnięcie. Z akt wynika też, że w dniu [...] maja 2022 r. organ nadzoru architektoniczno-budowlanego przeprowadził kontrolę zgodności wykonywanych robót budowlanych z zatwierdzonym ww. decyzją projektem budowlanym. W trakcie oględzin stwierdzono, że prace wykonane w zakresie ścian parteru i piętra odbiegają od projektu budowlanego (protokół oględzin – k. 17 akt adm.). W protokole stwierdzono, że według oświadczenia inwestora dysponuje on projektem budowlanym zamiennym, którego jednak nie przedłożono w dniu oględzin, w związku z czym zobowiązano inwestora do przedłożenia dokumentacji budowy, w tym rysunków zamiennych we wskazanym terminie. Jak wynika z załączników graficznych do ww. protokołu, kontroler dokonał pomiarów budynku (w stanie surowym), z których wynika przede wszystkim, że szerokość wiatrołapu mierzona w osiach ścian została zwiększona z wynikających z projektu 195 cm do 250 cm, że zmniejszono szerokość zewnętrznego traktu tylnego oficyny z wynikających z projektu 893 cm do 862 cm, oraz że zmodyfikowano układ ścian działowych w pomieszczeniach dobudowanej oficyny. Protokół nie zawierał uwag i został podpisany przez przedstawiciela PINB oraz skarżącego (inwestora), jak i inspektora nadzoru inwestorskiego.

Organy obu instancji zasadnie skonstatowały, że zwiększenie szerokości wiatrołapu zlokalizowanego po zachodniej stronie budynku powoduje zwiększenie całej szerokości budynku. Jak wynika z zatwierdzonego projektu budowlanego (rys. A-3: rzutu parteru) szerokość budynku wynosić powinna 1133 cm od granicy własności wytyczonej wobec sąsiedniej części willi stanowiącej odrębną własność (zlokalizowanej przy ul. [...]), do lica zachodniej ściany wiatrołapu, jako najbardziej wysuniętego na zachód elementu bryły budynku. Stwierdzone odstępstwo, tj. powiększenie szerokości wiatrołapu o 55 cm względem wartości przyjętej w projekcie, powoduje, że całkowity charakterystyczny parametr obiektu budowlanego w postaci jego szerokości jest niezgodny z tym przyjętym w projekcie i wynosi 1188 cm od granicy własności do osi zachodniej ściany zewnętrznej wiatrołapu.

Organy zasadnie też stwierdziły, że ujawnione odstępstwo jest odstępstwem istotnym w rozumieniu art. 36a ust. 5 p.b. Doszło bowiem w sprawie do zwiększenia szerokości budynku w zakresie przekraczającym 2%. Wynika to z rachunku 55 cm ? 100% / 1133 cm, co czyni 4,85%. To zasadnicze ustalenie stanowi samodzielną podstawę do zastosowania instrumentu, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b.

Kwestionowanym postanowieniem skarżący został jednocześnie zobowiązany do przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wraz z oceną techniczną prawidłowości ich wykonania oraz oceną zgodności wykonania robót budowlanych z warunkami bezpieczeństwa pożarowego, sporządzonej przez uprawnioną osobę. Obowiązek powyższy uzasadnia konieczność ponownej oceny zgodności wykonanych robót z przepisami, w tym przepisami techniczno-budowlanymi i z zakresu bezpieczeństwa przeciwpożarowego, co ma następnie istotne znaczenie w dalszym toku postępowania naprawczego, a więc w procesie podejmowania rozstrzygnięcia o tym, co należy uczynić, aby określone roboty budowlane (obiekt budowlany) doprowadzić do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 p.b.).

W tym miejscu zaznaczyć należy, że prawidłowo organ II instancji uchylił postanowienie PINB i rozstrzygnął w zakresie wstrzymania robót budowlanych i określonych w zaskarżonym postanowieniu obowiązków, pomijając jedocześnie obowiązek przedstawienia przez inwestora oceny zgodności wykonania robót budowlanych z "zapisami" (winno być "przepisami") prawa miejscowego. Słusznie bowiem wskazał WINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (str. 6), że zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego podlega weryfikacji przez organ nadzoru budowalnego I instancji w prowadzonym postępowaniu naprawczym. Dopowiedzieć należy, że w art. 50 ust. 3 p.b. mowa jest o możliwości nałożenia obowiązku przedłożenia "ocen technicznych bądź ekspertyz", obowiązek przedłożenia oceny zgodności wykonanych robót z przepisami m.p.z.p. jest zaś oceną prawną. Nadmienić też należy, że dopiero na etapie sporządzania ewentualnego projektu budowlanego zamiennego organ może weryfikować jego zawartość pod względem danych pozwalających na ocenę zgodności tego projektu z właściwymi przepisami prawa miejscowego, a co wynika z § 14 pkt 4 lit. d, § 14 pkt 5 lit. a i § 20 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju z [...] września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1679).

Zgodnie z art. 36a ust. 6 p.b. istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4 (lit. a) lub przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d (lit. b). Zmodyfikowanie szerokości wiatrołapu spowodowało, że zmienia się usytuowanie budynku względem działki sąsiedniej. Wobec tego aktualizuje się konieczność ponownej oceny zachowania warunków bezpieczeństwa przeciwpożarowego wynikających z § 207 ust. 1 pkt 3 i § 232 ust. 1 r.w.t. Zgodnie z ww. przepisami budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób ograniczający możliwość powstania pożaru, a w razie jego wystąpienia zapewniający ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie obiekty budowlane lub tereny przyległe (§ 207 ust. 1 pkt 3 r.w.t.), zaś ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych, a występujące w nich otwory - obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego (§ 232 ust. 1 r.w.t.). Jednocześnie zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 1000 m2 wymagania, o których mowa w § 1 (tj. w zakresie w jakim reguluje je r.w.t.), mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy. Nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego wykonanej przez uprawniony podmiot jest uzasadnione, albowiem inwestor nie przedłożył właściwego uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej, co eliminowałoby problem istotnego odstępstwa od projektu budowlanego w tym zakresie (vide: art. 36a ust. 5b pkt 2 lit. a p.b. – "przepisów ust. 5 pkt 6 nie stosuje się w zakresie odstąpienia od projektowanych warunków ochrony przeciwpożarowej, jeżeli odstąpienie zostało uzgodnione pod względem ochrony przeciwpożarowej"). Skarżący błędnie też odczytał, że nałożono na niego wymóg uzyskania uzgodnienia z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, obowiązek dotyczy bowiem przedłożenia oceny spełnienia warunków bezpieczeństwa przeciwpożarowego w związku z wykonanymi robotami budowlanymi, co jest konsekwencją braku przedłożenia któregoś z dokumentów uzgodnionych z komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej opisanych w § 2 ust. 2 pkt 1 r.w.t.

Odnosząc się do argumentacji skargi stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W dominującej części skarżący opiera ją o wtórne kwestie towarzyszące rozpoznawanej sprawie, niemające wpływu na zasadność kwestionowanego postanowienia. Jak bowiem wskazano wcześniej, istotne odstąpienie od projektu budowlanego w zakresie charakterystycznego parametru obiektu budowlanego nie może budzić wątpliwości – wynika ono z ustaleń faktycznych poczynionych na nieruchomości, jak i rachunku matematycznego pozwalającego zweryfikować okoliczność, o której mowa w art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b p.b. Nie zostało ono przy tym uzgodnione z konserwatorem zabytków, co było konieczne z uwagi na status budynku jako zabytku.

Co wyjaśniono, chybiony okazał się pierwszy z zarzutów skargi, wskazujący na nieuzasadnione uchylenie przez WINB postanowienia I instancji i tożsame w ocenie skarżącego rozstrzygnięcie sprawy.

W zakresie prawidłowości ustalenia zmodyfikowanej wykonanymi robotami szerokości obiektu budowlanego argumentacja skargi opiera się na twierdzeniu, że dokonane pomiary zostały poczynione w sposób technicznie (metodologicznie) nieprawidłowy, a o czym świadczyć ma posłużenie się przez kontrolera miarą stalową w temperaturze innej niż 20°C oraz dokonanie pomiarów za pomocą nieustabilizowanego dalmierza laserowego, co do którego kontroler nie okazał również certyfikatu. Skarżący wskazuje również na niedokonanie pomiaru szerokości całego budynku, ale doliczenie do szerokości wynikającej z projektu budowlanego stwierdzonej szerokości wiatrołapu. Zarzut dotyczący nieprawidłowego pomiaru miarą stalową jest oczywiście bezzasadny. Akceptacja stanowiska skarżącego prowadziłaby do absurdalnego wniosku, że pomiary wykonywane za pomocą miar stalowych winny być wykonywane jedynie w temperaturze 20°C. Jak można domniemywać, skarżący kwestionuje wykonany pomiar z uwagi na zjawisko rozszerzalności cieplnej, które miałoby być na tyle istotne, że wypaczyć miałoby końcowy wynik pomiaru. Dość stwierdzić zatem, że – pomijając specjalistyczne obliczenia uwzględniające współczynnik rozszerzalności stali dla tego typu narzędzia – wahania długości miary stalowej w warunkach termicznych panujących w czasie kontroli (maj) są na tyle małe, iż są bez wątpienia pomijalne. Skarżący nie wykazał zresztą, by w tym konkretnym przypadku miało zaistnieć jakiekolwiek wypaczenie wyniku, koncentrując się na samym fakcie dokonania pomiaru w temperaturze innej niż 20°C. Z kolei zarzut posłużenia się nieustabilizowanym dalmierzem uznać należy za gołosłowny i nieweryfikowalny, opiera się on bowiem jedynie na oświadczeniu strony, w tym zaś zakresie (podobnie zresztą jak w przypadku pomiarów miarą stalową) strona nie zgłosiła uwag do protokołu, przy czym przy dokonywaniu pomiaru obecny był zarówno skarżący, jak i wykwalifikowany podmiot w osobie inspektora nadzoru inwestorskiego. Podobnie skomentować należy zarzut braku okazania przez kontrolera certyfikatu ww. urządzenia. Żaden przepis nie nakłada na pracowników inspekcji budowlanej wykonujących kontrolę prowadzonych robót budowlanych obowiązku okazania certyfikatu lub atestu urządzenia pomiarowego używanego podczas kontroli. Z akt (protokołu) nie wynika zaś, by okazania takiego dokumentu strona zażądała, czy to w trakcie kontroli, czy już nawet po jej przeprowadzeniu. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania wiarygodności sporządzonych pomiarów, a tym bardziej do postulowanego przez skarżącego obowiązku ponownego ich wykonania przez organ II instancji (czy też zlecenia ich ponownego wykonania w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego).

Prawidłowość wykonanych pomiarów istotnego dla sprawy parametru, tj. szerokości obiektu budowlanego, skarżący kwestionuje też poprzez wskazanie, iż wniosek o istotnym odstępstwie od projektu budowlanego w tym zakresie organ powziął na podstawie doliczenia do szerokości budynku wynikającej projektu budowlanego wartości 55 cm różnicy, o jaką poszerzono wiatrołap, a nie w oparciu o zmierzenie szerokości całego obiektu "z natury". Zarzut powyższy jest w ocenie Sądu nieskuteczny. Obie metody uznać należy bowiem za prawidłowe, a od wyboru kontrolera zależało, czy dokona on zmierzenia szerokości całego budynku (części stanowiącej własność skarżącego do lica zachodniej ściany wiatrołapu), czy też do szerokości obiektu, wynikającego z projektu budowlanego, doliczy wartość przekroczenia. Obie metody pomiaru prowadzą do tego samego ustalenia co do szerokości całości obiektu budowlanego. W tym miejscu wskazać też należy, że nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy argument skargi, jakoby szerokość budynku wynosiła 11500 cm, co z kolei miałoby mieć wpływ na wartość przekroczenia mniejszą niż 2%. Nie wynika to przede wszystkim z załączonej do skargi, ale i przedłożonej organowi ekspertyzy technicznej, w której, opisując sposób konstrukcji budynku, pomija się wymiary zarówno całego obiektu budowlanego, jak i poszczególnych jego składowych (w tym wiatrołapu).

Niezasadny jest też w powyższym kontekście zarzut, jakoby sprzeczność rodziło ustalenie zwiększenia szerokości budynku od strony frontowej oraz zmniejszenia szerokości tylnego zewnętrznego traktu budynku. Zwiększenie szerokości budynku nie oznacza, że proporcjonalnemu poszerzeniu ulegają wszystkie pomieszczenia tego budynku. Poszerzenie budynku od strony frontowej poprzez zwiększenie szerokości wiatrołapu jest zjawiskiem niezależnym od tego, jaką szerokość nadano oficynie, nie są to bowiem części budynku licujące ze sobą od strony zachodniej. Innymi słowy inwestor mógł poszerzyć cały budynek na skutek poszerzenia wiatrołapu, a jednocześnie nadać mniejszą szerokość tylnemu zewnętrznemu traktowi budynku (obie te okoliczności stwierdzono, co wynika z załącznika do protokołu).

Co się wreszcie tyczy szeregu zarzutów akcentujących nieprawidłowe określenie granicy działek o numerach ewid. 151 i 152, stwierdzić należy, że jest to kwestia nieistotna dla wyniku niniejszego postępowania. Skarżący wywodzi, że nieprawidłowe określenie granicy działki implikuje nieprawidłowe wyliczenie odległości zachodniej ściany wiatrołapu od granicy tej działki, co z kolei ma być przesłanką dla uznania, iż doszło do istotnego odstąpienia od projektu budowlanego. Wyjaśnić przede wszystkim należy, że o istotnym odstąpieniu od projektu budowlanego nie świadczy pobudowanie ściany zachodniej wiatrołapu, zawierającej otwór okienny, w odległości mniejszej niż wynika to z przepisów techniczno-budowlanych zawartych w r.w.t., ale przede wszystkim ponadnormatywne poszerzenie charakterystycznego parametru obiektu budowlanego. Niezależnie od powziętego w tym zakresie stanowiska organów obu instancji, stwierdzić należy, że prawne konsekwencje pobudowania ściany z otworem okiennym w odległości od granicy działki innej, niż wynika to z projektu budowlanego, istotne będą na etapie pozyskiwania przez inwestora zamiennego projektu budowlanego, wraz z odpowiednimi uzgodnieniami. Nadmienić też należy, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków korzystają z domniemania prawdziwości do czasu ich zmiany dokonanej w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia z dnia [...] maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają zatem zarzuty odnoszące się do nieprawidłowego ustalenia granicy działki inwestora i sąsiedniej działki nr ewid.[...]

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego dotyczącego decyzji PINB skierowanej do właścicieli budynku przy ul. [...], nakazującej rozbiórkę dobudowanego do tego budynku elementu. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Takiej wątpliwości, która miałaby zostać usunięta poprzez dowód w postaci decyzji wydanej w odmiennej sprawie, nie wiadomo czy ostatecznej i zrealizowanej, Sąd nie podjął. Sąd przeprowadził za to dowód z załączonej do akt ekspertyzy budowlanej, stwierdzając, że opisuje ona kwestie konstrukcyjne budowanego obiektu, nie odnosi się zaś do istotnej w sprawie problematyki wymiarów wiatrołapu oraz szerokości całego budynku.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] października 2022 r. strony zostały pouczone o możliwości rozpoznania sprawy na rozprawie zdalnej pod warunkiem, że każda ze stron wyrazi na to zgodę i będzie dysponować warunkami technicznymi umożliwiającymi uczestnictwo w rozprawie zdalnej. Pozytywną odpowiedź na powyższe wezwanie wyartykułował jedynie pełnomocnik skarżącego, toteż – z uwagi na brak zgody pozostałych stron – sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.