Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 416/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
article: art. 84, art. 107 par 3, art.7 art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lita, c, art. 200, atr. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2022r., nr [...] w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy A. z dnia 4 lutego 2022r., znak: OŚ. 6330.1.[...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Z. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2022r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. Z. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 84, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), dalej jako "pr. wod."- utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy A. z dnia 4 lutego 2022r., znak: [...] nakazującą A. Z. "obniżenie terenu (będących jej własnością) działek nr ewid.[...] i [...] położonych w D. gm. A. poprzez obniżenie o 0,50m poziomu w/w działek wokół krawędzi stawu w odległości 4 m od jego brzegu".

Z akt wynika, że postępowanie zostało wszczęte w związku z pismem A. Z. z 8 czerwca 2017r., która wskazywała na zakłócenie stosunków wodnych pomiędzy jej działkami nr [...] i nr [...] a działkami nr [...] i nr [...]. Początkowo postępowanie było zawieszone (w związku z toczącym się postępowaniem rozgraniczeniowym) - od 7 lipca 2017r. do 20 listopada 2018r. tj. do dnia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 785/18, którym sąd uchylił to postanowienie. Następnie organ wydał decyzję z dnia 5 sierpnia 2019r. (k.292 akt admin.), którą następnie w dniu 27 sierpnia 2019r. uchylił we własnym zakresie uwzględniając odwołania stron postępowania (k.314 akt admin.). W dniu 13 stycznia 2020r. wydał kolejną decyzję, która została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 24 lutego 2020r. – wyrokiem z dnia 3 listopada 2020r., sygn. akt II SA/Lu 309/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił obie te decyzje. Na skutek tego wyroku zostały wydane wskazane na wstępie, zaskarżone obecnie decyzje.

Przedmiotem sprawy jest kwestia tworzenia się rozlewiska na działkach nr [...] i [...] położonych w D. gm. A.. Jako przyczyny wskazywano w toku postępowania kilka okoliczności: podwyższenie przez skarżącą terenu wokół stawu rybnego na jej działkach, czy też w ogóle wykonanie przez nią tego stawu (strony zarzucały, że staw wykonała samowolnie po nabyciu spornych działek w 2007r., z części dowodów wynika natomiast, że skarżąca jedynie staw odbudowała, pogłębiła); wykonanie przez J. J. w 2013r., będącego wówczas właścicielem działki nr [...] (aktualnie M. J.-K.) grobli (podwyższenia terenu) na granicy działek skarżącej nr [...] i działki nr [...], należącej do S. i R. I. z działką nr [...], a zatem częściowo na tych wszystkich działkach - grobla ta obecnie służy jako droga polna; utrzymywanie w niewłaściwym stanie rowu melioracyjnego bądź usunięcie przez A. Z. urządzeń mających wpływ na prawidłowe funkcjonowanie tego rowu (sieci drenarskiej).

W obszernym uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło mające zastosowanie w sprawie przepisy tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ust. 3 pr. wod. (jak stwierdził WSA w powyższym wyroku z 3 listopada 2020r.).

Kolegium przytoczyło też fragmenty orzeczeń sądowych dotyczących wykładni tego przepisu oraz znaczenia i zasad oceny dowodu z opinii biegłego.

W zakresie ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia, Kolegium w całości podzieliło stanowisko organu I instancji.

Wyjaśniło, że w sprawie zostały sporządzone opinie trzech biegłych: mgr inż. [...] Z. z 8 lipca 2019r. (biegły z zakresu rzeczoznawstwa budowlanego w specjalności wodno-melioracyjnej w zakresie postępowań wodnoprawnych oraz budownictwa hydrologicznego), mgr inż. T. C. – opinia główna z 1 września 2021r. i opinia uzupełniająca z 21 października 2021r. (biegły z zakresu melioracji wodnych) oraz mgr inż. G. J. z 27 grudnia 2021r. (biegły z zakresu geodezji).

Organ I instancji ostatecznie skorzystał z najnowszej opinii T. C. oraz z analizy wysokościowej sporządzonej przez G. J.. W zakresie uznania ich za dowód stanowiący podstawę istotnych ustaleń faktycznych, a jednocześnie warunkujących pominięcie w sprawie opinii F. Z., zdaniem Kolegium, należało mieć na uwadze, że opinie te (a zwłaszcza opinia T. C.) stanowią opracowania wynikające nie tylko z analizy stanu zagospodarowania obszaru będącego przedmiotem postępowania, ale poprzedzone zostały pomiarami wysokościowymi terenu. Biegły F. Z. nie skorzystał w swoim opracowaniu z takich instrumentów dowodowych, wskazując, że tego rodzaju pomiary są zbyteczne i kosztochłonne. Wbrew temu stanowisku, Kolegium podniosło, że sporządzenie opinii hydrologicznej, która dotyczyć ma zmiany stanu wody na gruncie wynikającej ze zmiany wysokości i ukształtowania terenu, a w której nie przeprowadzono pomiarów wysokościowych, jest opracowaniem niepełnym, wybiórczym i pomijającym istotne dla sprawy ustalenia. Kolegium zgodziło się z oceną organu I instancji, że opinie T. C. i G. J. zostały sporządzone w sposób profesjonalny, rzetelny i obiektywny, po szczegółowej analizie stanu faktycznego oraz niezbędnych badań w terenie. Zawierają jasne i precyzyjne stwierdzenia, konkluzje oraz propozycje rozwiązania problemu (w szczególności opinia hydrologiczna). Biegły T. C. w oparciu o dostępne źródła i materiały przedstawił analizę stanu wody na gruncie w przedmiotowym obszarze, sformułował wnioski i zalecenia w zakresie rozwiązania zaistniałych problemów. Poza skorzystaniem z wiadomości specjalnych w sprawie uzyskano również dowody z przesłuchania stron postępowania: A. Z., M. J.-K., R. I. i S. I. oraz przesłuchania świadków R. Z. i J. J..

Tak więc Kolegium stwierdziło, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wszystkich opinii wywołanych w sprawie wynika, że wykonanie przez skarżącą stawu na swojej działce oraz podwyższenie poziomu działki nr ewid.[...] stanowi źródło zmiany stanu wody na sąsiadujących ze sobą nieruchomościach i powoduje zakłócenie stosunków wodnych poprzez odprowadzanie wody w kierunku działek [...] i [...].

Podniosło, że z opinii T. C. jednoznacznie wynika, że stosunki wodne na działkach nr nr ewid. [...] i [...] w ostatnich pięciu latach od daty wszczęcia postępowania zostały naruszone przez działania skarżącej A. Z., która dokonując wykopania i pogłębienia stawu na działkach nr nr ewid. [...] rozplantowała ziemię pochodzącą z zagłębienia aktualnie wypełnionego wodą, dookoła stawu, podnosząc tym samym wysokość swoich działek. Z kolei M. J.-K. wykonała nasyp na działkach należących do A. Z. (działki nr nr ewid. [...]) oraz S. i R. I. (działka nr ewid.[...]), co z kolei spowodowało zmianę stanu wody ze szkodą dla tych właśnie gruntów. Nasyp wykonany przy granicy z działką nr ewid. [...] ma długość 60 m i szerokość 5,0 m oraz wysokość do 0,60 m. Blokuje on swobodny spływ wód i powoduje zagrożenie powstania szkody na działkach nr nr ewid. [...] poprzez ich zalewanie w czasie intensywnych i obfitych opadów deszczu lub roztopów. Stwierdzone zagrożenie powstania szkód na w/w działkach jest realne i może objawiać się uszczerbkiem majątkowym, obniżeniem wartości bonitacyjnej gleby, utrudnieniami w użytkowaniu działek. Biegły w opinii dokonał analizy mapy sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:1000, co pozwoliło ustalić, że zgodnie z wykonanym przekrojem pionowym w skali 1:10/200 rzędna dna stawu wynosi 177,60m n.p.m., rzędne maksymalnego piętrzenia 178,60m n.p.m., zaś rzędna przyległego terenu wahają się w granicach 179,10 - 179,30 m n.p.m. Obniżenie terenu wokół stawu do poziomu zapobiegającego szkodom, zatem zgodnego z prawem, nie spowoduje wylania się wody z tego stawu, skoro maksymalne spiętrzenie wody w najniższym poziomie terenu będzie skrajnie zrównane z poziomem otaczającego staw terenu, przy czym nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżąca obniżyła to maksymalne spiętrzenie do bardziej bezpiecznego poziomu, przy zachowaniu zdolności eksploatacyjnych stawu. W swojej opinii głównej i opinii uzupełniającej biegły sprecyzował jasne i rzeczowe wnioski końcowe, z których wynika, że pierwszym działaniem naruszającym stosunki wodne w obszarze działek nr nr ewid. [...], [...] i [...] było wykonanie zbiornika wodnego (stawu) przez skarżącą i podwyższenie terenu swojej działki ziemią pochodzącą z wykonanych wykopów. To działanie spowodowało spływ wód powierzchniowych na działki sąsiednie. Kolejnym działaniem naruszającym stosunki wodne było wykonanie grobli przez M. J. – K. , która podwyższyła częściowo działki nr ewid.[...], [...] i w sposób nieprawidłowy powstało rozlewisko wód, z którego zalewane są trzy sąsiadujące ze sobą działki. Biegły ustalił też, że w dniu przeprowadzenia oględzin istniejąca studzienka drenarska funkcjonuje prawidłowo: zbieracz wody biegnie bezpośrednio do rzeki S., która ma odprowadzać nadmiar wody z wykonanego rowu melioracyjnego.

Kolegium podniosło, że ustalenia biegłego T. C. odnoszące się do ukształtowania terenu zostały potwierdzone w pomiarach geodezyjnych biegłego G. J. , który dokonał porównania obecnego poziomu działki nr ewid.[...] do poziomu działek nr ewid.[...] i [...] i poziomu działki nr ewid.[...] do poziomu działek nr ewid.[...] i [...] istniejącego przed 2007r. Analiza mapy porównawczej z 2004 r. w zakresie rzędnych terenu możliwa była w obszarze części działek nr [...], [...] położonych przy drodze z uwagi na istniejące pokrycie mapowe. Z podanych rzędnych działki nr [...] tj.: 179.2 m (na granicy pomiędzy działką nr [...] a nr [...] na wysokości budynku gospodarczego na działce nr [...]), 179.1 m (przy narożu drewnianej stodoły obecnie nieistniejącej na działce nr [...]), 179.5m (przy narożu północno-zachodnim działki nr [...] przy drodze) i 179.1 m (na granicy pomiędzy działką nr [...] a nr [...] (w odległości ok. 20 m od siedliska) wynika, że różnice wynoszą średnio 0,1m. Zdaniem biegłego, w tych miejscach nie nastąpiła zmiana wysokości rzędnych terenu o taką wartość, bowiem różnica wysokości pomiędzy układami odniesienia użytymi do pomiarów wynosi około 0,11m. Jednakże z podanych rzędnych terenu na granicy pomiędzy działką nr [...] a nr [...]: 179.4 m (północna krawędź wjazdu na działkę nr [...]) i 179.3 m (południowo-wschodnia krawędź nieistniejącej stodoły na działce nr [...]) wynika, że różnice wynoszą odpowiednio od 0,8m do 0,4m. Zatem ta różnica wysokości wskazuje, że w tym miejscu rzędna terenu uległa zmianie o wielkość od 0,3 m do 0,7 m w górę tj. teren został podniesiony do góry względem pierwotnego poziomu. Nadmienić też należy, że kształt stawu położonego na działkach nr ewid.[...] i [...] jest zmieniony w stosunku do kształtu wykazanego na mapie zasadniczej z 2019r. Różnica największa jest w części południowej stawu, gdzie zmieniono przebieg krawędzi wody stojącej, przesunięto jej krawędź w kierunku północnym o ok. 6-8 m. Porównując rzędne mierzone przy krawędzi stawu, jak i w odległości około 3-4 m od krawędzi, biegły wskazał, że prace dotyczące powiększenia stawu na działkach nr ewid.[...] i [...] spowodowały narzucenie większej ilości ziemi ze stawu w otoczce jego krawędzi, o czym świadczą różnice rzędnych przy krawędzi stawu i rzędnych w odległości ok. 3-4 m od krawędzi stawu wynosząc od 0,2 m do 0,5 m. Aktualne ukształtowanie terenu w obrębie działek nr nr ewid. [...] zobrazowane przez pomiar kontrolny i uzupełniający z dnia 29 listopada 2021r. wykazuje, że w obszarze wzdłuż linii granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] utworzył się mały lej bezodpływowy, w którym zbiera się woda. Na taki stan niewątpliwie ma wpływ podwyższenie terenu bezpośrednio położonego wzdłuż krawędzi stawu znajdującego się na działkach nr nr ewid. [...] oraz istniejącego obecnie wału ziemnego, przypominającego drogę gruntową w części wschodniej działek nr nr ewid. [...]. Wniosek taki wywieść można z analizy mapy porównawczej z 2019 r. i z rzędnych pozyskanych w trakcie pomiaru terenu z dnia 29 listopada 2021r., które w południowo- wschodniej części stawu wykazują, że rzędne na mapie zasadniczej wyniesienia części środkowej wału ziemnego (179.5, 179.2 i 179.5m) obecnie mają wartości odpowiednio: 179.1, 179.1 i 179.1 m, co świadczy o rozmyciu lub rozjeżdżeniu opisanego wału ziemnego.

Kolegium uznało więc, że organ I instancji dokonał właściwej oceny zebranego materiału dowodowego, jego decyzja zawiera wszelkie elementy wskazane w przepisie art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w szczególności uzasadnienie, w którym organ wskazał jakim źródłom dowodowym i faktom przyznał wiarygodność, a którym z nich tej wiarygodności odmówił, w związku z tym Kolegium utrzymało w mocy tę decyzję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. Z. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem:

1) przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, 8 § 1, 10 § 1, 15, 77 § 1 i 2, 78, 79, 80, 81a § 1, 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego, pominięcie słusznego interesu skarżącej, stronniczość organów, niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, nieprzeanalizowanie całokształtu zebranych dowodów, w szczególności przez organ II instancji, niewyjaśnienie sprzeczności występujących w opiniach biegłych, niepowiadomienie skarżącej o zmianie tezy dowodowej kierowanej do biegłego hydrologa oraz o terminie oględzin i wykonywanych czynności sprawdzających przez biegłego geodetę, nieprzestrzeganie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, niewskazanie z jakich powodów organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom skarżącej i jej męża R. Z. oraz dokumentacji budowlanej związanej z wybudowaniem domu, z którą stwierdzenia biegłego T. C. są rażąco sprzeczne;

2) art 234 ustawy z 20 lipca 2017r. – Prawo wodne, polegające na błędnym przyjęciu, że zakłócenie stanu wody na działkach nr ewid.[...], [...] i [...] powstało w wyniku zorganizowania (odrestaurowania) przez skarżącą zbiornika wodnego, w sytuacji gdy w rzeczywistości zakłócenie to zostało wywołane działaniem M. J.-K. i jej ojca J. J., którzy w 2014r. usypali wał ziemny na działkach nr ewid.[...], [...] po stronie wschodniej tuż przy granicy z działką nr ewid. [...] i w ten sposób zablokowali naturalny przepływ wody z obszaru ok. 20 ha do rowu melioracyjnego, stanowiącego początek rzeki Syroczanki; naruszenie tego przepisu polega też na tym, że organ błędnie przyjął, że przedmiotowy zbiornik wodny powoduje szkody na gruntach sąsiednich.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, że organ nie dokonał rzetelnej weryfikacji przeprowadzonych dowodów, a w szczególności opinii biegłych. Ocenił, że opinie T. C. i G. J. są profesjonalne, rzetelne i obiektywne, a tymczasem nie dostrzegł, że biegły G. J. , jako geodeta wypowiedział się w sprawach dotyczących hydrologii, a więc w zakresie, w którym nie posiada stosownych uprawnień (m.in. stwierdzając, że na działkach [...] utworzył się "mały lej bezodpływowy", spowodowany podwyższeniem terenu wokół stawu).

Ponadto organ w ogóle nie wypowiedział się na temat opinii biegłego hydrologa F. Z., w tym do jego argumentacji na temat stosunków wodnych i powstałego stawu.

Poza tym nie można pominąć tego, w jakim zakresie poszczególni biegli mieli się wypowiedzieć zgodnie z zaleceniem organu. Otóż biegły T. C. miał się wyjaśnić: czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na działkach nr ewid.[...], [...] i [...] oraz czy wykonanie drenażu melioracyjnego wokół stawu lub pomiędzy działki nr [...] i nr [...] odprowadzi wodę do studzienki na działce nr ewid.[...] i czy takie prace byłyby zasadne i spełniałyby swoje zadanie. Wykonując zlecenie, biegły wydał pierwszą (główną) opinię z 1 września 2021r. stwierdzając, że "M. J.-K. wykonała nasyp ziemny w poprzek działek nr [...] i [...] i w ten sposób uformowała groblę, która stała się tamą i jest to bezpośrednia przyczyna zahamowania naturalnego przepływu wód powierzchniowych z działek państwa Z. i państwa I. . Tama ta powoduje zakłócenie stosunków wodnych w sposób niekwestionowany i ewidentny w czasie naturalnego przepływu wód powierzchniowych". Jednocześnie biegły wyjaśnił, że choć "sąsiedzi stwierdzają, że A. Z. poprzez odbudowę swojego stawu dokonała zniszczenia wykonanej sieci drenarskiej", to jednak zdaniem biegłego, "jest to niezgodne z rzeczywistością, ponieważ staw ten istnieje od czasów przedwojennych - widnieje na starych mapach geodezyjnych. Natomiast drenowania stawów nigdy się nie wykonuje (...). Reasumując przedmiotowy spór o naruszenie stosunków wodnych i szkodliwym oddziaływaniu na istniejącą niecką terenową zlokalizowano na działkach nr [...] i [...] spowodowała wybudowana tama ziemna, która całkowicie zlikwidowała naturalny kierunek przepływu wód powierzchniowych (...). Podwyższenie terenu wokół posesji A. Z. spowodowało w sposób ewidentny zakłócenie stosunków wodnych w czasie naturalnego przepływu wód powierzchniowych". Zdaniem skarżącej, w tej opinii biegły T. C. nie stwierdził więc, aby staw wodny zakłócał cieki wodne. Następnie jednak ten sam biegły w opinii uzupełniającej z 21 października 2021r. zawarł inne stwierdzenie, tj. że "pierwszym działaniem naruszającym stosunki wodne w obszarze działek [...], [...] było wykonanie zbiornika wodnego (stawu) przez A. Z. i podwyższenie terenu swojej działki ziemią pochodzącą z wykonanych wykopów i że to działanie spowodowało spływ wód powierzchniowych na działki sąsiednie, będące własnością

S. I. i A. Z.. Zdaniem skarżącej, powyższe świadczy o tym, że opinia tego biegłego jest niespójna i niewiarygodna.

Skarżąca podniosła, że całkiem odmienne stanowisko wyraził biegły F. [...], który wprost wypowiadał się w sprawie związku zakłócenia cieków wodnych z istnieniem stawu, stwierdzając jednoznacznie, że sporny staw "nie powoduje zmiany stanu wody na gruncie, jaki istniał od zawsze, w rozumieniu art 234 ust 1 ustawy prawo wodne, ze szkodą dla działek numer [...], [...] i budynków mieszkalnych". Opinia biegłego T. C. natomiast nie zawiera w tym zakresie żadnej argumentacji.

Skarżąca zakwestionowała również stanowisko organów co do wiarygodności i rzetelności opinii biegłego G. J. . Podniosła, że biegły analizując kształt stawu opierał się na mapie z 2019r., podczas gdy na mapie porównawczej sprzed 2007r. nie ma ani stawu ani rzędnych terenu, a biegły wprost stwierdził, że "dla pozostałego terenu działek numer [...], [...] i części [...] nie jest możliwe określenie zmian terenu z uwagi na brak materiału porównawczego''. W konsekwencji stwierdzenie organów w oparciu o tę opinię, że "kształt stawu położonego na działkach [...] jest zmieniony w stosunku do kształtu wykazanego na mapie zasadniczej z 2019r." jest więc bezpodstawne. To samo dotyczy stwierdzenia, że zmieniono przebieg krawędzi wody stojącej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że prace dotyczące powiększenia stawu spowodowały narzucenie większej ilości ziemi ze stawu w otoczce jego krawędzi. Skarżąca podkreśliła, że sporny staw na działce [...] (a wcześniej także na działce [...]) istnieje od dawna, co wyjaśniła w odwołaniu. Biegły geodeta przekroczył granice zlecenia dokonując oceny z zakresu hydrologii stwierdzając, że podwyższenie terenu bezpośrednio położonego wzdłuż krawędzi stawu spowodowało powstanie leja bezodpływowego. Ponadto rzędne na mapie zasadniczej z 2019 r. nie pokrywają się rzędnymi, które biegły wskazał w opinii.

Dodatkowo skarżąca podniosła, że ani organ ani biegły geodeta nie zawiadomili jej o wykonywanych pomiarach i skarżąca nie mogła brać w nich udziału.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa, powszechnie obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7, 77, 80, 84 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Ponadto nie uwzględniły w dostatecznym stopniu wytycznych i stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wyrażonych w dwóch wyrokach wydanych już w niniejszej sprawie, tj. w wyroku z 20 listopada 2018r., sygn. akt II SA/Lu 785/18 i w wyroku z dnia 3 listopada 2020r., sygn. akt II SA/Lu 309/20.

Obowiązkiem organu administracji publicznej jest przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, dokonanie oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego i wyjaśnienia w uzasadnieniu, jakie znaczenie miały poszczególne dowody dla rozstrzygnięcia, a więc dla zastosowanej podstawy prawnej. Sąd podkreśla w tym miejscu znaczenie prawidłowego uzasadnienia decyzji. Powinno ono stanowić odzwierciedlenie przebiegu postępowania, przeprowadzonych dowodów, ich omówienie i wyjaśnienie, dlaczego niektóre z nich zostały uznane za wiarygodne, zaś inne nie, a także ustalenie stanu faktycznego sprawy i omówienie zastosowanych przepisów prawnych. W szczególności dotyczy to opinii biegłego, która podlega takiej samej ocenie, jak każdy środek dowodowy. Aby więc opinia mogła zostać uznana za dowód wiarygodny, musi być sporządzona rzetelnie, a więc przez rzeczoznawcę o określonych uprawnieniach, z uwzględnieniem całego wszechstronnie i wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego i musi być z nim logicznie spójna, musi być też wewnętrznie niesprzeczna, tzn. wnioski muszą wynikać z przedstawionego przez biegłego toku rozumowania i dokonanych ustaleń. Ocena opinii biegłego jako dowodu wymaga porównania jej z innymi dowodami, a jeśli w sprawie sporządzono kilka opinii, wymaga porównania nie tylko ich wniosków, ale także argumentacji i przyjętych założeń. Należy przy tym zaznaczyć, że to nie biegły rozstrzyga sprawę, lecz organ, który powinien wykorzystać wiadomości specjalne przedstawione przez biegłego w zakresie niezbędnym do zastosowania właściwej normy prawnej. W uzasadnieniu organ powinien odnieść się też do sugestii biegłego co do sposobu rozstrzygnięcia, a w każdym wypadku powinien wyjaśnić, dlaczego jako trafne wybiera lub pomija takie, a nie inne rozwiązanie zaproponowane przez biegłego.

Zaskarżone aktualnie decyzje i ich uzasadnienia są – w przedstawionym zakresie - nieprawidłowe i niewystarczające.

Organy obu instancji nie dokonały własnych ustaleń faktycznych, lecz w tym zakresie przytoczyły fragmenty opinii biegłego T. C. i biegłego G. J. , a także obszerne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, w których przedstawiono wykładnię art. 29 pr. wod. oraz znaczenie dowodu z opinii biegłego i zasady oceny takiego dowodu.

Za wyłącznie wiarygodne uznały opinie tych dwóch biegłych, nie wyjaśniając dostatecznie, dlaczego pominęły i to – co należy podkreślić - całkowicie argumentację, wnioski i sugestie biegłego F. Z. co do sposobu rozwiązania istniejącego na spornych działkach problemu. Z akt wynika, że opierając się na tej opinii, organ wydał już wcześniej dwie decyzje: decyzję z 5 sierpnia 2019r. niemal w całości opierając się na konkluzjach i sugestiach tego biegłego (decyzję tę następnie sam uchylił w ramach autokontroli uwzględniając odwołania stron), a następnie decyzję z dnia 13 stycznia 2020r., utrzymaną w mocy decyzją Kolegium z 24 lutego 2020r., która jednak została uchylona (wraz z decyzją organu odwoławczego) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 3 listopada 2020r., sygn. akt II SA/Lu 309/20. Należy podkreślić, że powodem uchylenia decyzji przez Sąd nie było jednak to, że opinia biegłego F. Z. została uznana za wadliwą, nieprawidłową i niewiarygodną. Powodem uchylenia był (podobnie jak obecnie) brak należytej oceny tej opinii przez organy. Otóż Sąd wskazał, że "skoro wg (...) Kolegium, wnioski zawarte w konkluzji opinii należało uznać za najkorzystniejsze i zarazem najprostsze sposoby rozwiązania problemu niewłaściwego stanu wód na analizowanym obszarze, to nie bardzo wiadomo na jakich podstawach organ wywiódł wniosek o konieczności rozbiórki grobli, skoro nawet w opinii nie wskazano takiego rozwiązania. Co więcej, ponieważ grobla stanowi drogę dojazdową do pól skarżącej przez okresowo zabagnioną nieckę terenową biegły sugerował, że likwidacja grobli byłaby działaniem zbyt drastycznym, dlatego wskazał na inne możliwości przywrócenia stanu wody na gruntach". Ocena sprawy dokonana przez Sąd w tym wyroku nie stanowiła zatem przeszkody do uwzględnienia wyników opinii biegłego F. Z. przy wydawaniu zaskarżonych decyzji w niniejszej sprawie, a zwłaszcza odniesienia się do jego propozycji co do sposobu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Pomijając opinię tego biegłego organy obecnie wskazują wyłącznie jeden argument, mianowicie to, że biegły nie dokonał pomiarów wysokościowych terenu, uznając to za zbędne (Kolegium podkreśliło, że jest to utrwalony pogląd tego biegłego). Zdaniem Kolegium, opinia niepoprzedzona takimi badaniami nie może być uznana za wiarogodną. W związku z tym, że biegły T. C. dokonał takich pomiarów, a ponadto rezultaty tych pomiarów są spójne z wynikami opinii geodety G. J., to zdaniem organów przemawia za tym, by za wiarygodne i stanowiące podstawę wydania decyzji uznać wyłącznie opinie tych dwóch biegłych.

Odnosząc się do tej argumentacji należy uznać ją za niedostateczną.

Oczywiście rację ma Kolegium, że kwestia prawidłowego ustalenia rzędnych terenu, służąca określeniu naturalnego ukształtowania terenu jest podstawową kwestią przy ocenie czy doszło do naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 pr. wod. (art. 234 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne). Jeśli istnieją zakłócenia stosunków wodnych, m.in. zalewanie, wynikające z naturalnego ukształtowania terenu, a więc nie z działania właściciela nieruchomości, to w takim przypadku przytoczone przepisy nie mają zatasowania i nie jest możliwe nakazywanie komukolwiek czynności zmierzających do usunięcia tych zakłóceń. W postępowaniu w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie konieczne jest więc prawidłowe ustalenie naturalnego uksztaltowania terenu, do czego niewątpliwe uprawniony jest geodeta posiadający specjalistyczną wiedzę i umiejętności. W rozpatrywanej sprawie taka opinia zasadnie więc została wywołana.

Natomiast należy podkreślić, że wywoływanie takiej opinii w każdej sprawie z zakresu stosunków wodnych nie jest obligatoryjne, co wyjaśnił w swojej opinii biegły F. Z. dodając, że nie jest konieczne przy sporządzaniu opinii hydrologicznej także dokonywanie przez tego biegłego szczegółowych pomiarów geodezyjnych (s. 8 opinii, k. 276 akt admin.). Biegły z zakresu hydrologii może ustalić takie ukształtowanie na podstawie map geodezyjnych i tak uczynił F. Z. . Bezsporne jest, że w swojej opinii również przyjął pewne założenia co do naturalnego uksztaltowania spornego terenu. Skoro jednak organ miał w tym zakresie jakieś wątpliwości i już po sporządzeniu opinii przez biegłego F. Z., zdecydował o

dopuszczeniu jako dowodu opinii geodety, a następnie stwierdził, że wnioski tej opinii nie dają się pogodzić z założeniami biegłego F. Z., to w pierwszej kolejności powinien umożliwić temu biegłemu wypowiedzenie się co do wyników opinii geodety i wyjaśnienia ewentualnych odmiennych stanowisk w zakresie naturalnego ukształtowania terenu, czego nie uczynił. Uchybienie to świadczy o nieuzasadnionym pominięciu opinii biegłego F. Z.. Poza tym skarżąca w odwołaniu wskazywała na szereg błędów opinii biegłego G. J. (podobnie w skardze) i do tych zarzutów zarówno ten biegły, jak i pozostali biegli, przede wszystkim F. [...], powinni się odnieść. Uniemożliwienie biegłym ustosunkowania się do zarzutów skarżącej dotyczących przecież istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii (naturalnego i zmienionego) ukształtowania spornego terenu świadczą o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia zaskarżonych obecnie decyzji organów obu instancji obarczone są więc taką samą wadą, jak w przypadku poprzednich decyzji, uchylonych przez WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 3 listopada 2020r., II SA/Lu 309/20, tj. nie zawierają dostatecznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii biegłych.

Uzasadnienia nie zawierają też wystarczającego umotywowania przyjętego przez organ sposobu likwidacji istniejących zakłóceń stosunków wodnych na spornym terenie (tworzenia się rozlewiska). Organ bowiem skierował obecnie decyzję wyłącznie do skarżącej nakazując jej obniżenie terenu wokół stawu (o określoną wielkość), a więc przyjął rozwiązanie, które nie wynikało w sposób oczywisty z żadnej z wywołanych w sprawie opinii, w tym z uznanej za wiarygodną opinii biegłego T. C., a jednocześnie organ nie wyjaśnił, dlaczego nie skorzystał z innych propozycji przedstawionych przez biegłych.

Należy podkreślić, że w świetle sporządzonych w sprawie opinii biegłych, przyczyny zakłócenia stanu wód na spornych działkach są złożone, jednak biegli zgodni są co do tego, że do tych przyczyn należy wykonanie przez J. J. grobli na działkach nr [...] i [...] wzdłuż działki nr [...], która obecnie jest utwardzoną drogą do pól M. J. oraz nieprawidłowe funkcjonowanie na tym terenie sieci drenarskiej (melioracyjnej). Sporną była natomiast kwestia negatywnego wpływu na stosunki wodne budowy (odbudowy) stawu przez skarżącą na jej działkach.

Biegły F. Z. , stosownie do zlecenia przez organ, badał: "1. czy wykonanie grobli na działkach nr [...] i [...] od strony wschodniej przy granicy z działką nr [...] w D. zakłóciło stosunki wodne ze szkodą dla w/w działek i działek sąsiednich wraz z propozycją sposobu przywrócenia prawidłowego stanu wody na gruncie działek; 2. czy istniejący staw (zbiornik retencyjny) na działce nr [...] powoduje zakłócenie stosunków wodnych ze szkodą dla działek nr [...] i [...]; 3. czy wody spływające z terenu podwyższonego na działce nr [...] mogą powodować szkodliwe oddziaływanie na działkę nr [...] oraz, czy te wody są prawidłowo zagospodarowane; 4. czy istnieje związek przyczynowy między wykonaniem grobli na działkach nr [...] i [...] przy granicy z działką nr [...] a zagrożeniami jakie potencjalnie mogą wystąpić na w/w działkach".

W opinii wyjaśnił, że przy jej sporządzaniu uwzględnił groblę wykonaną przez J. J., staw na działkach nr [...] oraz sieć drenarską i jej możliwości odprowadzania wód do rowu melioracyjnego. Za główną przyczynę zalewania działek biegły uznał wykonanie grobli (tamy) przez J. J., na linii swobodnego spływu wód. Natomiast odnosząc się do stawu skarżącej biegły stwierdził, że wcześniej był on zbiornikiem retencyjnym, który gromadził naturalnie spływającą w tym kierunku wodę. Podkreślił, że "teren działek nr [...] w obrębie stawu był lokalnie zaniżony w stosunku do terenu przyległego, w którym ciągle stagnowała woda, dlatego w tym miejscu w dawnych latach został wykopany zbiornik wodny". Podniósł, że "wody powierzchniowe z własnych działek i ze zlewni terenowej w danych latach spływały i spływają w zmniejszonej ilości po powierzchni zadarnionej, zgodnie z naturalnym pochyleniem terenu do rynny terenowej, usytuowanej wzdłuż na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...]. Istniejący staw w znacznym stopniu ogranicza ilość spływających wód w stronę działki nr [...] i dalej w stronę działki nr [...]. Zmniejszenie ilości spływających wód po powierzchni terenu jest korzystne, a nie szkodliwe dla działek nr [...] i [...] (nie ma potrzeby likwidacji stawu (...). Największe zagrożeniem zalania terenu (...) występuje i będzie występować w czasie wiosennych roztopów, (...) a także z powodu utrudnionego swobodnego spływu wód powierzchniowych do istniejącego w pobliżu rowu melioracyjnego wskutek braku rynien ściekowych, usypanej grobelki na działkach nr [...] i [...] w poprzek naturalnej niecki terenowej, stanowiącej przegrodę na głównej osi spływających wód ze zlewni o pow. ok. 20 ha do rowu melioracyjnego i wskutek zamulonych wylotów rurociągów drenarskich do rowu melioracyjnego".

W konsekwencji jako propozycję poprawienia istniejącego stanu wód wskazał, że: "1. M. J. jako właścicielka grobli na działkach nr [...] i [...] powinna w trybie pilnym wykonać rurociąg o średnicy 40 cm, L = 5,0 m pod korpusem grobli, w ciągu proponowanej do wykonania bruzdy wzdłuż granicy działek nr [...]; 2. właścicielka działki nr [...] A. Z. powinna wykonać bruzdę przy granicy z działką nr [...] o głębokości 20-30 cm, szerokości górą 0,5 m, w kształcie niecki, obsianą trawą o długości około 50 m z wylotem do zagajnika w narożniku ogrodzenia działek nr [...]; 3. Wójt Gminy A. winien złożyć do Wód Polskich Zarządu Zlewni w R. Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. wniosek o wykonanie gruntownej konserwacji rowu melioracyjnego, biorącego początek na działce nr [...] przez zainteresowanych właścicieli gruntów, przylegających do tego rowu, odnoszących korzyści; 4. utrzymanie studzienki drenarskiej w ciągłej sprawności technicznej, usytuowanej na działce nr [...] należy do A. Z. - właścicielki działki nr [...]; 5.odtworzenie i utrzymanie bruzdy w kształcie niecki o głębokości 30-40 cm i szer. górą 0,80 m, obsianej trawą, usytuowanej wzdłuż granicy działek nr [...] z wylotem do rurociągu pod groblą winni wykonać we własnym zakresie właściciele działek nr [...] odnoszących korzyści. Wykonana bruzda zapewni swobodny naturalny spływ wód i wykluczy zalewanie w/w działek".

Natomiast, gdy chodzi o stanowisko T. C. , to zostało ono zawarte w dwóch dokumentach - opinii z 1 września 2021r. i z 21 października 2021r. (k.528 i 55 akt admin.). T. Chmaj oceniał dwa problemy: "Czy wykonanie drenażu melioracyjnego wokół stawu lub pomiędzy działkami [...] odprowadzi wodę do studzienki drenarskiej na działce [...] i czy takie prace byłyby zasadne i spełniłoby to swoje zadanie?" (część I opinii) oraz jaki wpływ na zakłócenie stosunków wodnych na działkach nr [...] miało wykonanie przez A. Z. remontów jej budynków mieszkalnych i gospodarczych "przy podwyższeniu terenu wokół budynków średnio o 1 m" (...) "ziemią pochodzącą z własnej działki z wykopów ze stawu". (część II opinii).

Badając pierwszą kwestię biegły stwierdził, że złe warunki wodne na spornym terenie spowodowane są tamą (groblą, nasypem) wykonaną przez J. J. (obecnie droga przejazdowa, polna) w całości na działkach należących do innych osób, tj. nr [...] i [...] wzdłuż działki nr [...]. Tama (grobla) całkowicie zlikwidowała naturalny kierunek przepływu wód powierzchniowych z działek nr [...] i [...] do rzeki S. "F". Biegły stwierdził jednocześnie, że rozplantowanie (podwyższenie) przez skarżącą ziemi wokół stawu "po wykonaniu czaszy stawu" nie spowodowało zniszczenia sieci drenarskiej. Odpowiadając na pytanie organu, biegły stwierdził, że sieć drenarska (urządzenia melioracyjne) na terenie gminy A. już dawno przestały spełniać swoje funkcje, zaś obecnie nie jest zasadne dobudowywanie do niej dodatkowych urządzeń melioracyjnych, w tym m.in. poprzez wybudowanie rurociągu biegnącego od niecki z istniejącą na działce [...] studzienką drenarską.

Natomiast badając drugą kwestię (część II opinii), biegły T. C. stwierdził, że podwyższenie wokół budynków jak i całej posesji należącej do skarżącej również spowodowało zakłócenie stosunków wodnych w zakresie naturalnego przepływu wód powierzchniowych, jak i wód opadowych, spływających z dachów budynków. Biegły stwierdził, że dokumentacja budowlana nie zawiera rozwiązań w zakresie urządzeń zabezpieczających przed zalewaniem działki sąsiedniej nr [...]. Zdaniem biegłego, projekt techniczno - budowlany powinien przewidywać wykonanie odpowiedniej kratki ściekowej, z której woda powinna ściekać do przydrożnego rowu drogowego.

W związku z tym obecnie jako rozwiązanie kwestii zakłócenia stosunków wodnych w spornym terenie biegły zaproponował rozwiązanie obejmujące dwa rodzaje czynności: po pierwsze (w zakresie stosunków wodnych na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...]) - "rozwiązanie techniczne", polegające na wykonaniu na koszt A. Z. na działce nr [...] przy granicy z działką nr ewid.[...] rowu trawiastego o szerokości dna 40cm i głębokości 50cm oraz o szerokości rowu górą 80cm (pkt 1) oraz po drugie - wykonanie na koszt M. J. – K. "na istniejącej drodze przejazdowej w jej korpusie rurociągu betonowego z kręgów o średnicy 40cm i długości 5m, zgodnie z załączonym (przez tego biegłego) projektem tego przepustu - celem umożliwienia swobodnego naturalnego przepływu wód powierzchniowych" (pkt 2).

Jako rozwiązanie "wariantowe" biegły zaproponował "wykonać rów trawiasty jak w pkt 1. na działce p. Z. na długości 100 m i zakończony studzienką drenarską o wysokości 2 m i średnicy kręgów 1,5 m lub dołem chłonnym o szerokości 2m x 3m i głębokości 2m. (...) Następnie należy wykonać połączenie tej studzienki lub dołu chłonnego z istniejącą studzienką drenarską na działce p. A. Z. za pomocą zbieracza drenarskiego o średnicy 15 cm umieszczonego na głębokości 90 cm".

Dodatkowo biegły zaproponował "za zgodą zwaśnionych stron czyli p. A. Z., p. M. J.- K. i państwa I. (...) usunięcie powstałej tamy ziemnej powodującej zakłócenia przepływu wód powierzchniowych na działkach o numerach ew. [...], [...], i [...] położonych w D. (...) sprzętem będącym na wyposażeniu Urzędu Gminy w A. , aby definitywnie zakończyć istniejący spór".

Następnie w piśmie z 21 października 2021r. (opinii uzupełniającej) biegły "poza treścią opinii (...) wskazał na możliwość usunięcia nasypanej przez p. M. J. grobli i wyrównanie terenu pomiędzy działkami p. A. Z. i p. S. I. co umożliwi wówczas przepływ naturalny wody opadowej (burzowej) na wszystkich działkach równomiernie i samoczynnie. Wówczas nie będzie konieczności budowania przepustów w miejscu grobli w celu skierowania wody zgodnie z ukształtowaniem terenu". Również w tym piśmie potwierdził, że przyczyny zakłócenia stosunków wodnych w tym terenie są złożone - to zarówno wykonanie stawu i podwyższenie przez skarżącą terenu jej działki, jak i wykonanie grobli (tamy) przez podwyższenie działek [...] przez J. J. (biegły błędnie wskazuje na M. J. – K. ), wskutek czego powstało rozlewisko wód, które spowodowało zalewanie tych działek. Biegły podkreślił, że "jednoczesne wykonanie wniosków końcowych ze strony 8 i 9 opinii spowoduje zaprzestanie wzajemnego naruszenia stosunków wodnych przez p. A. Z. i p. M. J. gdyż wody opadowe gromadzące się obecnie na działkach [...] zostaną przekierowane urządzeniami melioracyjnymi do rzeki [...]

W powyższej opinii nie wskazano, by nakazane zaskarżoną decyzją "obniżenie terenu będących własnością skarżącej działek nr ewid.[...] i [...] poprzez obniżenie ich poziomu o 0,50 m wokół krawędzi stawu w odległości 4 m od jego brzegu" było usprawiedliwionym rozwiązaniem likwidującym istniejące w tym terenie rozlewisko. Takiego rozwiązania biegły nie wskazał, stwierdzając jednoznacznie, że przyczynami aktualnego stanu wód na tym terenie jest podwyższenie terenu całej posesji skarżącej (w tym wokół budynków, gdzie powinna być wykonana odpowiednia kratka ściekowa) oraz tama (grobla) w poprzek działek nr [...] i [...], blokująca naturalny spływ wód powierzchniowych w kierunku rzeki S. Nie można też pominąć, że biegły wskazywał na niewydolność istniejącej na terenie gminy A. sieci drenarskiej, podnosząc, że od dawna nie spełnia ona swoich funkcji. W związku z tym biegły sugerował poza wykonaniem na działce [...] rowu trawiastego, także wykonanie kolejnej studni drenarskiej i połącznie jej z istniejącą starą studnią na działce [...] Poza tym, mając na względzie to, że przyczyną zalewania spornych działek jest również tama (grobla) usytuowana wzdłuż działki nr [...], stanowiąca drogę przejazdową do posesji M. J.- K., biegły zasugerował wykonanie przepustu drogowego, którego projekt załączył do opinii.

Również biegły geodeta G. J. stwierdzając w swojej opinii technicznej (k.575), że "w obszarze wzdłuż linii granicy pomiędzy działkami nr [...] utworzył się mały lej bezodpływowy, w którym zbiera się woda", wyjaśnił jednocześnie, że " na taki stan niewątpliwie ma wpływ podwyższenie terenu bezpośrednio położonego wzdłuż krawędzi wody stojącej - stawu znajdującej się na działkach nr [...] oraz istniejącego wału ziemnego w obecnym czasie przypominającego drogę gruntową w części wschodniej działek nr [...] i [...]".

Z akt wynika, że organy miały świadomość, że przyczyny zalewania spornych działek są złożone, ponieważ w wydawanych decyzjach formułowały bardzo różnie roboty, jakie nakazywały wykonać różnym osobom w celu zlikwidowania i zapobieżenia tworzeniu się rozlewiska .

Otóż w decyzji z 5 sierpnia 2019r. nakazał: "1) M. J.-K. jako właścicielce grobli na działkach nr [...] i [...] wykonanie rurociągu o średnicy 40 cm, L = 5,0 m pod korpusem grobli, w ciągu bruzdy wzdłuż granicy dziatek nr [...], 2) A. Z. wykonanie bruzdy przy granicy działki nr [...] z działką nr [...] o głębokości 20-30 cm, szerokości górą 0,5 m, w kształcie niecki, obsianą trawą o długości około 50 m z wylotem do zagajnika w narożniku ogrodzenia działek nr [...], 3) A. Z. odtworzenie i utrzymanie bruzdy w kształcie niecki o głębokości 30-40 cm i szer. górą 0,80 m, obsianej trawą, usytuowanej wzdłuż granicy działek nr [...] z wylotem do rurociągu pod groblą; 4) S. i R. I. odtworzenie i utrzymanie bruzdy w kształcie niecki o głębokości 30-40 cm i szer. górą 0,80 m, obsianej trawą, usytuowanej wzdłuż granicy działek nr [...] z wylotem do rurociągu pod groblą, 5) A. Z. utrzymanie studzienki drenarskiej w ciągłej sprawności technicznej usytuowanej na działce nr [...]". Decyzją z dnia 27 sierpnia 2019r. organ na skutek odwołań M. J.- K. i A. Z. uchylił jednak tę decyzję, nie uzasadniając swojego stanowiska. Następnie decyzją z dnia 13 stycznia 2020r. organ nakazał: "1) A. Z. likwidację grobli wzniesionej na działkach o numerze ewidencyjnym [...] i [...], przy granicy działki [...]; 2) S. i R. I. likwidację grobli wzniesionej na działce o numerze ewidencyjnym [...], przy granicy działki [...]". Aktualnie zaskarżoną decyzją z 4 lutego 2022r. organ nakazał A. Z. obniżenie terenu będących jej własnością działek nr ewid.[...] i [...] poprzez obniżenie ich poziomu o 0,50 m wokół krawędzi stawu w odległości 4 m od jego brzegu".

W świetle opinii wszystkich trzech biegłych, którzy zgodni są co do tego, że jedną z przyczyn tworzenia się rozlewiska na spornych działkach jest wykonana przez J. J. grobla (tama, droga dojazdowa do pól, wał ziemny) i w związku z tym konieczne jest podjęcie odpowiednich czynności w obrębie tej grobli (np. wykonanie przepustu), wątpliwe jest, czy wykonanie przez skarżącą nakazu objętego zaskarżoną decyzją, polegającego na obniżeniu przez nią terenu wokół stawu rzeczywiście zabezpieczy teren przed tworzeniem się na spornych działkach rozlewiska i przed powstawaniem szkód. Wydaje się, że objęty zaskarżoną decyzją nakaz skierowany do skarżącej, jest nieco przypadkowy. Być może (nie wynika to w żaden sposób z uzasadnienia decyzji) organ sugerował się stwierdzeniem przez biegłego geodetę, że na skutek prac modernizacyjnych stawu, podwyższono wyraźnie krawędzie terenu wokół niego. W tym miejscu należy podzielić wątpliwości skarżącej co do tego, czy biegły z zakresu geodezji posiada odpowiednie uprawnienia do oceny przyczyn zmian w zakresie stosunków wodnych, a w konsekwencji, czy organ miał uzasadnione podstawy do sformułowania nakazu wyłącznie na podstawie opinii takiego biegłego, zwłaszcza w sytuacji, gdy pozostali biegli z zakresu hydrologii w ogóle takiego rozwiązania nie sugerowali.

Reasumując, w związku z różnymi opiniami biegłych, odmiennymi założeniami co do naturalnego ukształtowania terenu i różnymi propozycjami zlikwidowania i zapobieżenia w przyszłości tworzenia się rozlewiska na spornych działkach, decyzja mająca na celu skuteczne rozwiązanie tego problemu wymagała skrupulatnych ustaleń stanu faktycznego przez organ (a nie przepisania fragmentów opinii i przytoczenia orzeczeń sądowych), szczegółowego odniesienia się do wszystkich opinii, umożliwienia biegłym T. C. i F. Z. ustosunkowania się do wniosków opinii geodety, a także umożliwienie biegłemu G. J. odniesienia się do zarzutów skarżącej co do jego opinii, wyrażonych m.in. w odwołaniu. Organ formułując nakazy w celu rozwiązania istniejącego problemu powinien wyjaśnić, dlaczego uwzględnia (bądź nie uwzględnia) sugestie biegłych. Organ może także rozważyć weryfikacje sporządzonych w niniejszej sprawie opinii przez właściwe organizacje rzeczoznawców.

W przedstawionych okolicznościach, z powodu istotnych naruszeń przepisów dotyczących postępowania dowodowego, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).

Rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni przedstawione uwagi. Należy dodać, że organ będzie prowadzić postępowanie w trybie art. 29 pr. wod. (a nie w trybie art. 234 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017r. – Prawo wodne), co wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 3 listopada 2020r., sygn. akt II SA/Lu 309/20.