Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 49/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-04-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia 15 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny, postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. S. (dalej jako skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia 15 grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W dniu 7 marca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek, sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Z treści wniosku wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymującą się z prac dorywczych, z których uzyskuje dochody w wysokości między 400 zł a 600 zł miesięcznie, obciążone kosztami mieszkania i innymi zobowiązaniami w kwocie 370 zł. Ponadto skarżący w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż sam pozostaje w gospodarstwie domowym i nie posiada żadnego majątku. W załączeniu do wniosku skarżący przekazał zaświadczenie o zarejestrowaniu od 13 lutego 2017 r. jego osoby jak bezrobotnego oraz kserokopii wypisu z ksiąg wieczystych i umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.).

Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania..

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu.

Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.).

Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jego gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 20 marca 2017 r. wezwano skarżącego do przekazania dodatkowych informacji wraz z odpowiednimi dokumentami dotyczącymi jego stanu majątkowego i dochodów.

Skarżący jednak w żaden sposób nie ustosunkował się do wezwania zarówno w wyznaczonym terminie jak też do dnia wydania niniejszego postanowienia.

Powyższa okoliczność świadczy o braku współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W tym względzie należy przywołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w którym podkreślono, iż "czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy" (dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym orzeczeniu (postanowienie z 19 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FPP 1/13; lex nr 1361212) NSA wskazał, iż "zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie wykazane przez stronę, że jej sytuacja życiowa uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Sąd nie może w tym względzie opierać się wyłącznie na twierdzeniach skarżącej, nie popartych żadnymi dokumentami źródłowymi".

Poza tym w szeregu innych orzeczeniach nadmienia się, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14 września 2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., II FZ 540/07 niepubl.).

Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni jego sytuację finansową i majątkową należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.