Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 829/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135,  art. 3,  art. 200,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2012r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...], II. orzeka że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...], nr [...] , na podstawie art. 17 § 1, art. 18, 102 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] odmówił Spółce A. przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki [...] za okres [...].

W motywach podjętego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, iż [...] o nr rej. [...] decyzją funkcjonariusza Policji skierowany został w dniu [...] na parking strzeżony przy ul. [...] prowadzony przez R.J. pod firmą B. w oparciu o umowę nr [...] z dnia [...] na wykonywanie usług przechowywania pojazdów zabezpieczonych przez Policję do celów procesowych zawartą pomiędzy Komendantem Wojewódzkim Policji a R.J.. Po jej wygaśnięciu w dniu [...] na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] zawartej między Komendantem Policji a A. pojazd przetransportowano na parking ww. Spółki przy ul. [...].

Pomimo powiadomienia w dniu [...], w trybie § 3 ust. 4 umowy z dnia [...] Spółki A. o wydaniu zezwolenia na odbiór pojazdu przez właściciela, pojazd pozostał na parkingu. Wskutek powyższego Komendant Miejski Policji złożył do Sądu Rejonowego wniosek o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu. Mając na uwadze, że działania Policji zmierzające do odbioru pojazdów przechowywanych na parkingu przy ul. [...] podejmowane po wygaśnięciu umowy z dnia [...] w związku z odmową wydania ich przez Spółkę A. w [...] były bezskuteczne, zaprzestano podejmowania kolejnych prób odbioru pozostałych pojazdów przechowywanych na tym parkingu.

Zgodnie z postanowieniami umowy z dnia [...] koszty przechowywania pojazdów ponosiła Policja do czasu doręczenia osobie uprawnionej zezwolenia na odbiór pojazdu lub zmiany płatnika, pod warunkiem niezwłocznego, pisemnego powiadomienia wykonawcy (parkingu) o tym fakcie (§ 3 ust. 4 umowy). Po zakończeniu okresu przechowywania pojazdów na koszt Policji, podmiot prowadzący parking zobowiązał się we własnym zakresie dochodzić zapłaty od podmiotów wskazanych w zezwoleniu w przypadku nieodebrania pojazdów przez osoby uprawnione (§ 4 ust. 5 umowy). W rozpoznawanej sprawie o powyższym fakcie Spółka powiadomiona została w dniu [...] i wystawiła fakturę VAT nr [...] obejmującą okres [...]. Jednakże pomimo obowiązków wynikających z umowy Spółka nie wystąpiła do poprzedniego właściciela o uiszczenie opłaty za parkowanie za dalszy okres, uzasadniając powyższy fakt brakiem prawnej możliwości takiego żądania.

Po wydaniu w dniu [...], przez Sąd Rejonowy orzeczenia o likwidacji niepodjętego depozytu Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odebrał pojazd od Spółki A. i przekazał go do stacji recyklingu. Stan techniczny pojazdu w dniu jego wydania utrwalono fotografiami pojazdu oraz wyceną biegłego skarbowego.

Ustosunkowywując się do wniosku Spółki o przyznanie wynagrodzenia organ wskazał, iż zastosowanie w tym zakresie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągania stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) i zastępującego je rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237). Zgodnie z przepisami tych rozporządzeń przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży nieruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy.

Zgodnie z treścią art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba, że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1.

Zdaniem organu przy ocenie istnienia podstaw do przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu kluczowym było zweryfikowanie wywiązywania się przez podmiot dokonujący parkowania pojazdu z obowiązków dozorcy przewidziany w art. 102 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz obowiązków wynikających z umowy nr [...]. Dokonując tej oceny organ w pierwszej kolejności podniósł, że Spółka wbrew zobowiązaniu wynikającemu z § 4 ust. 5 umowy nie podjęła żadnych działań zmierzających do uzyskania zapłaty za parkowanie pojazdu od poprzedniego właściciela. Z powyższego wynika, że to działania Spółki co najmniej mogły doprowadzić do braku zapłaty za należności, których teraz Spółka dochodzi od Skarbu Państwa. Z przedmiotowej przesłanki wynika, że pojazd po doręczeniu Spółce informacji o właścicielu pojazdu zobowiązanym do pokrycia kosztów parkowania, przechowywano na parkingu wyłącznie wskutek niewłaściwej realizacji umowy [...] zawartej z Policją. Brak jest podstaw aby koszty takich zaniechań ponosił Skarb Państwa. Ponadto Spółka bezpodstawnie odmówiła wydania pojazdu funkcjonariuszowi Policji, co stoi w sprzeczności z obowiązkami dozorcy oraz § 2 ust. 4 pkt 4 ww. umowy.

W świetle powyższego organ stwierdził brak podstaw do przyznania wnioskowanego wynagrodzenia.

W zażaleniu na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Spółka A. przytaczając treść art. 5 ustawy o likwidacji niepodjętych depozytów podniosła, iż koszty przechowywania od dnia [...] do dnia odbioru pojazdu obciążają Skarb Państwa. Mając na uwadze, że pomiędzy skarżącą, a poprzednim właścicielem nie doszło do zawarcia cywilnej umowy, nie miała ona i w dalszym ciągu nie ma podstaw do wystąpienia z pozwem o zapłatę, oraz nie ma możliwości dochodzenia roszczeń na drodze administracyjnej. Nadto skarżąca podniosła, że nigdy nie odmówiono wydania pojazdu osobie uprawnionej a powołana przez organ notatka funkcjonariusza Policji tego nie dowodzi. Nigdy też nie skierowano do Spółki wniosku, czy wezwania o wydanie spornego pojazdu, a żaden z powołanych w postanowieniu przepisów nie daje uprawnień organu egzekucyjnego Policji. Natomiast jeżeli organ uznał Policję za organ egzekucyjny, to winien wskazać podstawę prawną takiego działania. Spółka podniosła, że nigdy nie pełniła obowiązków dozorcy w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie funkcję przechowawcy pojazdu, którą wypełniała należycie. Bez uzasadnienia jest także twierdzenie Naczelnika US, że działania ze strony Spółki co najmniej mogły doprowadzić do braku zapłaty należności, których dochodzi. Zgodnie z przepisami to Naczelnik US ma możliwość podjęcia działań na drodze administracyjnej zmierzających do egzekucji kosztów likwidacji, w tym przechowania pojazdu.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., art. 18 i 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w wyniku rozpoznania zażalenia Spółki A. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W pierwszej kolejności, mając na uwadze rozbieżności w datach okresu obejmującego wnioskowane wynagrodzenie, organ ustalił, że zakres żądania obejmuje okres [...].

Przechodząc do merytorycznego uzasadnienia, organ wskazał, że zgodnie z art. 102 § 1 u.p.e.a. dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Dozorca obowiązany jest zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. Oceniając wywiązanie się z obowiązków dozorcy należy również mieć na uwadze postanowienia zawartej w dniu [...] umowy, określającej m.in. sposób postępowania z pojazdami nieuszkodzonymi, uszkodzonymi, sposób przyjęcia i wydania pojazdu.

[...] będący przedmiotem niniejszego postępowania w dniu [...] został usunięty na parking przedsiębiorstwa B., a dopiero [...] przemieszczony na parking skarżącej. Z protokołu przejęcia pojazdu z [...] wynika, że został on przyjęty zgodnie z protokołem z dnia [...], zatem został umieszczony na parkingu Spółki w stanie w jakim był w dniu usunięcia z drogi. Mając na uwadze stan pojazdu w dniu usunięcia z drogi oraz fakt, że był on pojazdem zabezpieczonym w sprawie krótkotrwałego zaboru należało go uznać wówczas za pojazd nieuszkodzony. W dniu usunięcia samochód miał jedynie porysowane drzwi od strony kierowcy i nie miał akumulatora. Natomiast w dniu odbioru biegły skarbowy stwierdził uszkodzenia następujących elementów: płat dachu z wzmocnieniem, podsufitka, błotnik lewy przedni, pas przedni, pokrywa komory bagażnika, zderzak przedni, tarcze kół przednich i tylnych, uszkodzone wskaźniki wskazujące przebieg pojazdu, nadto brak lamp tylnych, reflektorów przednich, pokrywy komory silnika. Powyższe stanowi podstawę do stwierdzenia, że pojazd przechowywany był wbrew postanowieniom umowy i dochowania przewidzianej w ustawie należytej staranności, aby ruchomość nie straciła na wartości. W ocenie organu przechowawca nie dopełnił obowiązku zabezpieczenia pojazdu przed dostępem osób nieupoważnionych, uszkodzeniem oraz przedostaniem się opadów atmosferycznych do jego wnętrza. Mając na uwadze, że z materiału dowodowego nie wynika aby powyższe skutki wyniknęły z wskutek przypadku lub siły wyższej nie było w ocenie organu uzasadnionej potrzeby dochodzenia, w jaki konkretnie sposób i w jakich okolicznościach do nich doszło.

Na podstawie § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia rozciągającego przepisy działu II rozdz. 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy. Do drugiej z tych kategorii zaliczane są pojazdy nieodebrane przez właścicieli, usunięte wcześniej z drogi na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym, które w brzmieniu obowiązującym w okresie trwania umowy z dnia [...] (zgodnie z którą opłata za przechowywanie samochodów osobowych na parkingu strzeżonym za dobę wynosi [...] zł) stanowiły, że pojazd usunięty z drogi umieszczało się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Równocześnie Rada Miasta stosowną uchwałą ustaliła w tamtym czasie opłatę za parkowanie na parkingu strzeżonym w wysokości [...] zł. Zdaniem organu zestawienie wysokości wskazanych opłat wskazuje, że dozorca obowiązany był zintensyfikować swoje działania i w zakresie dozoru dochować szczególnej staranności, tak aby rzecz nie tylko nie straciła na wartości, ale też nie utraciła swoich cech i właściwości, które mogą mieć znaczenie w postępowaniu przygotowawczym. Spółka A. nie tylko nie dochowała szczególnej staranności ale również nie wywiązała się z podstawowego obowiązku dozorcy, jakim jest przechowywanie ruchomości z taką starannością, aby nie straciła ona na wartości.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej, Spółka A. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M.M. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji zarzuciła mu naruszenie :

- art. 102 § 2 ustawy o p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnione uznanie, że skarżącej nie przysługuje wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu,

- art. 138 § 1 ust. 1 z zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, mimo istnienia przesłanek do jego uchylenia,

- art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez nieodniesienie się w sposób wyczerpujący do wszelkich zarzutów skarżącej oraz niedokonanie wyczerpującej analizy wszelkich przedstawionych w sprawie dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

- art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności niezbadanie, w jakim stanie został skarżącej przekazany pojazd marki [...] oraz w jakim okresie powstały wskazane w postanowieniu uszkodzenia tegoż pojazdu,

-art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ administracji

w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń i przyjęcie, że skarżąca

- miała możliwość dochodzenia swoich roszczeń bezpośrednio od właściciela pojazdu na drodze cywilnej,

- pojazd został przekazany na parking skarżącej w stanie takim, w jakim został usunięty z drogi, pomimo braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających powyższą okoliczność,

- skarżąca odmówiła wydania pojazdu osobie uprawnionej,

- dozór wykonywany był w sposób nieprawidłowy, w sytuacji, gdy w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek informacji w jakim stanie skarżąca pojazd otrzymała, a z informacji o stanie pojazdu w chwili przekazania pierwszemu dozorcy wynika, że pojazd w chwili przekazania na parking miał status pojazdu powypadkowego.

W dalszej części skarżąca Spółka podniosła, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje sposób wykonywania dozoru nad przedmiotowym pojazdem oraz prawidłowość jego wykonania i wywiązanie się z obowiązków dozorcy. Odnosząc się do twierdzeń organu o nienależytym wykonaniu umowy, Spółka podniosła, że nie miała możliwości dochodzenia należności od właściciela przechowywanego pojazdu, a zapis umowy nakładający obowiązek dochodzenia należności od właściciela pojazdu jest sprzeczny z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Zatem z tego tytułu organ nie mógł czynić żadnego zarzutu. Odnośnie rzekomej odmowy wydania pojazdu Spółka wskazała, że przed [...] nie otrzymała od żadnego uprawnionego podmiotu wezwania do wydania przedmiotowego pojazdu. Również wbrew twierdzeniu organu samochód był przechowywany z należytą starannością. Przedmiotowy pojazd był pojazdem uszkodzonym już w momencie przekazywania na pierwszy parking w dniu [...]. Po ponad roku tj. w dniu [...] pojazd został przekazany skarżącej w złym stanie technicznym. Strona nie może dostarczyć dokumentu potwierdzającego powyższe, ponieważ nie dysponuje takim dokumentem opisującym stan techniczny pojazdu w chwili przekazania go z parkingu firmy B. A to, że Policja nie przekazała takiego dokumentu nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony. Wobec braku takiego dokumentu nie było zatem podstawy do przyjęcia, że pojazd został przyjęty na parking skarżącej w takim stanie w jakim został zabezpieczony. Ustalenia organu w tym zakresie są bezpodstawne i nieuzasadnione, gdyż nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł , co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżąca Spółka trafnie podniosła w skardze zarzut naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie naruszyło te przepisy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podkreślenia na wstępie wymaga, że niesporne jest, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącej Spółki o wypłatę wynagrodzenia za przechowanie, zabezpieczonego przez Policję do celów procesowych, pojazdu na parkingu tej Spółki, który to pojazd na podstawie postanowienia Sądu o likwidacji niepodjętego depozytu przeszedł na własność Skarbu Państwa.

Rację ma organ odwoławczy podnosząc, że w realiach niniejszej sprawy, a więc w przypadku pojazdu zajętego przez Policję dla potrzeb postępowania karnego, którego następnie Skarb Państwa stał się właścicielem na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów stosuje się przepisy o przechowywaniu rzeczy ruchomych zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy kodeksu cywilnego.

Zgodnie bowiem z § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 46, poz. 237) przepisy działu II rozdziału 6 dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie przepisów o rzeczach znalezionych oraz o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy.

Sąd nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji, że skarżąca Spółka mogła dochodzić swojego wynagrodzenia od właściciela pojazdu co wynikało z postanowień zawartej umowy pomiędzy Komendantem Policji, a Spółką A.

Jednocześnie w ocenie Sądu niezrozumiałe jest, że Dyrektor Izby Skarbowej nie ustosunkował się do tego stanowiska, które w zasadzie akceptuje, że wynagrodzenie należy się, ale powinno być dochodzone od właściciela pojazdu.

Sąd zaznacza, że nie jest to zasadniczy powód uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że organ odwoławczy uznał roszczenie Spółki o wynagrodzenie za dozór co do zasady za uprawnione, a odmawiając jego przyznania kierował się treścią art. 102 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie, z którym dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Z mocy tego przepisu dozorca obowiązany jest także zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowywania ruchomości.

Sąd nie przesądza ostatecznego sposobu rozstrzygnięcia jednakże aktualne stanowisko organu drugiej instancji uznające, że istnieją podstawy do odmowy przyznania skarżącej Spółce wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu w zakresie objętym wnioskiem jest przedwczesne gdyż oparte zostało na niewyczerpująco zebranym materiale dowodowym.

Sąd zauważa, że brak jest w aktach sprawy dowodu obrazującego stan techniczny i jego wartość w dacie zajęcia go przez Policję.

Samochód był przedmiotem przestępstwa (krótkotrwałe użycie pojazdu) a następnie został porzucony i nie zostało nawet ustalone czy przedmiotowy pojazd mógł poruszać się czy też holowanie było koniecznością.

Na uwagę zasługuje to, że w chwili zajęcia przez Policję samochód [...] liczył sobie 16 lat.

W aktach postępowania brak jest dowodu z akt postępowania prowadzonego przez policję na okoliczność stanu technicznego pojazdu bezpośrednio po przestępstwie.

Nie wyjaśniono też jaki był stan techniczny pojazdu w momencie przemieszczenia go z parkingu przy ul. [...] w [...]na parking przy ul. [...] w [...].

Zdaniem Sądu strony powyższego sporu tj. organy administracji skarbowej i Spółka A. powinny też rozważyć możliwość zawarcia ugody administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku oraz na podstawie art. 200 tej ustawy orzekł o kosztach postępowania.