Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 305/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Zbrojewski, Sędziowie WSA J. Rosińska (spr.), S. Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego B. Czyżewska, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Łd 305/04 UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...], po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...], Nr [...] uchylił ostateczną decyzję Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego Ł-Ś. z dnia [...] Nr [...] i orzekł o ustaleniu odszkodowania za część nieruchomości o powierzchni 4086 m2 w łącznej wysokości 247.121,00 starych złotych, przyznając na rzecz J.S. 4/6 kwoty 247.121,00 starych złotych tj. 164.747,00 starych złotych, na rzecz S.R.S. 1/6 kwoty 247,121,00 starych złotych tj. 41.187,00 starych złotych i na rzecz W.S. 1/6 kwoty 247.121,00 starych złotych tj. 41.187,00 starych złotych.

Decyzją nr [...], z dnia [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, po rozpoznaniu odwołania J.S., S.S. i W.S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...]

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S.S., kwestionując wysokość ustalonego odszkodowania oraz Zarząd Miasta Ł. Rozpatrując wniesioną skargę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] wskazując, że od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] przysługiwała skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie odwołanie do organu wyższego stopnia.

Po otrzymaniu wskazanego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda [...] przekazał do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...]. Po rozpatrzeniu wniesionej skargi Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, wyrokiem z dnia 14 lipca 1998 r. (sygn. akt II SA/Łd 529/98), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania.

Decyzją Nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ II instancji ustaliło wartość przejętej pod budowę ulicy nieruchomości na kwotę 46.300,00 zł. Ustalona kwota pomniejszona została o 30.860,00 zł (zwaloryzowana kwota wypłaconego 16 sierpnia 1988 roku odszkodowania). Do wypłaty odszkodowania w kwocie 15.440,00 zł Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zobowiązało Prezydenta Miasta Ł..

Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, złożył S.S. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.S. i W.S., zarzucając decyzji SKO z dnia [...] przyjęcie rażąco niskiej ceny 1 m2 wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 26 września 2002 roku (sygn. akt II SA/Łd 2721/98) Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję, zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie art. 10 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie skarżącym zapoznania się i wypowiedzenia co do "Operatu szacunkowego wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 8" oraz art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Organ II stopnia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie wziął bowiem pod uwagę oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 roku.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło swoją niewłaściwość i przekazało sprawę zgodnie z właściwością Wojewodzie [...].

Po przejęciu sprawy decyzją z dnia [...], Nr [...], Wojewoda [...] orzekł:

1. ustalić odszkodowanie za przejętą na rzecz Skarbu Państwa pod budowę ulic część nieruchomości o powierzchni 4086 m2, oznaczoną na planie geodezyjnym zaewidencjonowanym w dniu [...] za Nr [...] jako działki: nr 950 o powierzchni 88 m2, nr 896 o powierzchni 810 m2, nr 771 o powierzchni 2457 m2 (obecnie oznaczoną w ewidencji gruntów jako część działki nr 1761/1), nr 829 o powierzchni 335 m2 (obecnie oznaczoną w ewidencji gruntów jako część działki nr 1764), nr 763 o powierzchni 95 m2 (obecnie oznaczoną w ewidencji gruntów jako część działki nr 133/1), nr 938 o powierzchni 301 m2 (obecnie oznaczoną w ewidencji gruntów jako część działki nr 1768), położoną w Ł. na osiedlu B w obrębie [...], stanowiącą w dniu orzekania o podziale nieruchomości i ustalaniu odszkodowania współwłasność J.S. do 4/6 części, S.R.S. do 1/6 części oraz W.S. do 1/6 części, obecnie stanowiącą własność Skarbu Państwa, mającą urządzoną księgę wieczystą KW Nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych w łącznej wysokości 173.353,78 zł (słownie złotych: sto siedemdziesiąt trzy tysiące trzysta pięćdziesiąt trzy 78/100).

2. przyznać określone w pkt 1 odszkodowanie stronom w następujących częściach:

- J.S. 4/6 kwoty 173.353,78 zł, to jest 115.569,18 zł (słownie złotych: sto piętnaście tysięcy pięćset sześćdziesiąt dziewięć 18/100),

- S.R.S. 1/6 kwoty 173.353,78 zł, to jest 28.892,30 zł (słownie złotych: dwadzieścia osiem tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dwa 30/100),

- W.S. 1/6 kwoty 173.353,78 zł, to jest 28.892,30 zł (słownie złotych: dwadzieścia osiem tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dwa 30/100).

3. do wypłaty odszkodowania osobom wymienionym w pkt 2 zobowiązać Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowe.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), który stanowi, iż za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Organ uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do uzgodnienia w kwestii odszkodowania między właścicielem nieruchomości a właściwym organem, w związku z czym zastosowanie znalazły przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 230, poz. 1924). Jednocześnie Wojewoda [...] stwierdził, że w niniejszej sprawie nie znalazły zastosowania ustalenia zawarte w uchwale Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 grudnia 1992 roku, Nr XLVI/434/92 w sprawie podział miasta na strefy i kategorie terenów oraz w uchwale Zarządu Miasta Łodzi z dnia 17 grudnia 1992 r., Nr 443/130/92 w sprawie cen gruntów oraz czynszów za dzierżawę gruntów komunalnych.

Przy ustalaniu wysokości odszkodowania przysługującego w związku z wywłaszczeniem nieruchomości Wojewoda [...] zastosował art. 130 ust. 1, w związku z art. 134 ust. 1 i 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Stosownie do wskazanych powyżej przepisów wartość rynkowa wywłaszczonej części nieruchomości określona została przez rzeczoznawcę majątkowego B.P. W toku wyceny ustalono, iż w dacie wydania decyzji z dnia [...] nieruchomość położona na osiedlu B o powierzchni 4086 m2 była nieuzbrojona i użytkowana rolniczo. Na gruncie znajdowały się drzewa oraz krzewy owocowe i ozdobne. Lokalizacja była korzystna z punktu widzenia realizacji zabudowy jednorodzinnej. Zgodnie z zatwierdzonym miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla B teren ten przeznaczony był w dniu przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa na cele budownictwa jednorodzinnego. Przeznaczenie terenu do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie uległo zmianie. Stosownie do § 37 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego wartość gruntu określona została jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów o funkcji wyznaczonej dla tych gruntów w planie miejscowym przeważającej wśród gruntów. W trakcie dokonywania wyceny wywłaszczonych nieruchomości stwierdzono, że wykupy gruntów pod drogi publiczne są w ostatnim czasie nieliczne, zatem wartość nieruchomości oszacowano w oparciu o zbadanie transakcji kupna sprzedaży niezabudowanych nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie pod budownictwo mieszkaniowo – jednorodzinne, zawartych w okresie dwóch lat poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Po przeprowadzaj wycenie ustalono wartość 1 m2 gruntu na kwotę 41,92 zł. Wskazana powyżej wartość rynkowa gruntu stanowiła podstawę wyliczenia wartości wywłaszczonych gruntów J.S., W.S. i S.R.S.. Po doliczeniu do wyceny nieruchomości wartości naniesień roślinnych oraz odliczeniu wypłaconych dotychczas odszkodowań Wojewoda [...] orzekł, iż łączna wysokość odszkodowania wynosi 173.353,78 zł, natomiast zobowiązanym do jej wypłacenia jest Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jako organ reprezentujący Skarb Państwa.

Wojewoda [...] wskazał ponadto, że przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa nastąpiło na mocy decyzji z dnia [...], natomiast wysokość przysługującego odszkodowania organ ustalił w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do podniesionego przez S.R.S. żądania dotyczącego przyznania odsetek od 1986 roku organ uznał, iż do rozpatrzenia sprawy o odsetki z tytułu opóźniania lub zwłoki w wypłacie odszkodowania właściwy jest sąd powszechny.

Na powyższą decyzję Wojewody [...]ego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Prezydent Miasta Ł., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem skarżącego, decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Prezydent Miasta Ł. (miasta na prawach powiatu) będący reprezentantem Skarbu Państwa w zakresie gospodarki nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa nie jest następcą prawnym po byłym rejonowym organie rządowej administracji ogólnej - Kierowniku Urzędu Rejonowego w Ł., a zatem nie przejął ciążących na nim zobowiązań. W związku z tym odpowiedzialność za zobowiązania byłego rejonowego organu rządowej administracji ogólnej ponosi jego organ nadrzędny tj. Wojewoda [...].

Ponadto skarżący zarzucił niewłaściwe wyliczenie kwoty przeznaczonej do wypłaty, ponieważ denominacja nie uwzględnia wzrostu wartości pieniądza od czasu wypłaty kwot odszkodowania w latach 1987 i 1998 do chwili wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Prezydenta Miasta Ł. wskazane jest znalezienie wspólnej podstawy umożliwiającej ocenę, jaka część wartości przedmiotowej nieruchomości została już wypłacona.

W dalszej części uzasadnienia Prezydent Miasta Ł. zarzucił Wojewodzie [...] niewłaściwe zastosowanie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r. (sygn. OPS 12/00) stwierdzając, że wspomina ona jedynie o braku możliwości waloryzacji kwoty wypłaconego odszkodowania na podstawie art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącego kwota ta może być waloryzowana w inny sposób, niż przy zastosowaniu zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Obowiązujące orzecznictwo wskazuje na konieczność urealnienia wypłaconych niegdyś kwot odszkodowania, którego podstawą może być wartość gruntu wg cen wolnorynkowych i naniesień roślinnych w dacie wypłaty odszkodowania i wyliczenie, jaki procent tak ustalonej wartości nieruchomości stanowi wartość wypłaconej kwoty, która powinna być odjęta od wyliczonej kwoty odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że reprezentacja Skarbu Państwa przez Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej wynika w przedmiotowej sprawie z art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. ( Dz. U z 2000, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), art. 66 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 stycznia 2000r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. z 2000r. Nr 12, poz. 136 z późn. zm.) oraz art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.).

Wojewoda [...] wskazał ponadto, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej ogólnej. Natomiast zgodnie z art. 66 ust 1 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 12, poz. 136 ze zm.) w postępowaniach administracyjnych i sądowych wynikających z wykonywania przez jednostki samorządu terytorialnego zadań z zakresu administracji rządowej, określonych przez ustawy lub powierzonych w drodze porozumienia, Skarb Państwa reprezentują jednostki samorządu terytorialnego wykonujące te zadania. Przepis ust. 1 stosuje się również w postępowaniach wynikających z wykonywania zadań wymienionych w tym ustępie, które do dnia 31 grudnia 1998r. były wykonywane przez organy administracji rządowej (art.66 ust. 2).

Do dnia 31 grudnia 1998r. zadania polegające na orzekaniu o odszkodowaniu za wywłaszczone i przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oraz zadania polegające na wypłacaniu odszkodowań za te nieruchomości wykonywały organy administracji rządowej ( terenowe organy administracji państwowej, a następnie rejonowe organy rządowej administracji ogólnej), natomiast obecnie zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami zadania te należą do właściwości starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Na mocy zaś art. 94 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) do właściwości starosty przeszły zadania z urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej oraz zadania i kompetencje kierowników tych urzędów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie wymagały rozstrzygnięcia dwa zagadnienia prawne. Pierwsze sprowadzało się do ustalenia organu zobowiązanego w dacie wydania zaskarżonej decyzji do wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. W złożonej skardze skarżący zakwestionował bowiem nałożony na Prezydenta Miasta Ł. obowiązek wypłaty ustalonego przez Wojewodę [...] odszkodowania podnosząc, że właściwym organem winien być w zakresie tego obowiązku Wojewoda [...]. Drugie zagadnienie związane było natomiast z dopuszczalnością waloryzacji odszkodowania wypłaconego już w całości lub w części - w oparciu o obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepisy prawa, w tym ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Zobowiązując Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadania zlecone z zakresu administracji rządowej do wypłaty ustalonego zaskarżoną decyzją odszkodowania, Wojewoda [...] przeoczył, iż decyzją tego samego organu z dnia [...] zobowiązany do wypłaty odszkodowania został Zarząd Miasta Ł.. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że obowiązek wypłaty odszkodowania przez Zarząd Miasta Ł. wynika z art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191). Decyzja ta w zakresie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania stała się ostateczna, jako że wyrokiem z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie sygn. akt. II SA/Łd 529/98 Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] tylko w części dotyczącej ustalenia odszkodowania.

Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania przez Wojewodę [...] wskazanej powyżej decyzji art. 11 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) organami gminy były: rada gminy i zarząd gminy.

Art. 43 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984) ustawodawca zmienił przepis art. 11 a stanowiąc, że organami gminy są: rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta). Prezydent Miasta Ł. jest zatem następcą Zarządu Miasta Ł. i na nim spoczywa obowiązek wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia opisanej zaskarżoną decyzją nieruchomości.

Przechodząc do omówienia drugiego zagadnienia, należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody [...] znajdującym oparcie w powołanej uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r. (ONSA 2001, Z.1, poz.10), iż orzekając o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art. 129 i następne ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), organ uwzględnia wypłacenie stronie odszkodowania na podstawie ostatecznej decyzji, która w toku dalszego postępowania została uchylona, nie może jednak waloryzować kwoty wypłaconego odszkodowania na podstawie art. 5 tej ustawy. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie ma przepisu stanowiącego podstawę waloryzacji w odniesieniu do odszkodowania już wypłaconego, a w konsekwencji nie można stosować metody waloryzacji określonej przepisem art. 5. Nie oznacza to jednak, iż zaskarżona decyzja w zakresie kwoty ustalonego odszkodowania jest prawidłowa.

Przede wszystkim należy wskazać, że organ sprzecznie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386 ze zm.) dokonał przeliczenia odszkodowania w kwocie 822.227 zł wypłaconego współwłaścicielom nieruchomości w 1988 r. w sposób określony w art. 2 ust. 2 i odliczył od ustalonego odszkodowania kwotę 82.22 zł. Powołany przepis stanowi bowiem wyraźnie, że przeliczeniu w stosunku określonym w art. 2 ust. 2 podlegają tylko należności, które powstały przed 1 stycznia 1995 r. i nie zostały uiszczone do 31 grudnia 1994 r. bądź płatne po tej dacie.

Już z treści samej uchwały dnia 9 października 2000 r. wynika, że "organ uwzględnia wypłacenie stronie odszkodowania". W jej uzasadnieniu NSA stwierdził ponadto, iż stosownie do art. 128 i 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami zasadą jest, że wysokość odszkodowania ma być równa wartości wywłaszczonej nieruchomości. Z przepisów tych wynika zatem, że wypłacenie wcześniej określonej kwoty tytułem odszkodowania powinno być uwzględnione przy określeniu ostatecznej wysokości pozostającego do zapłaty odszkodowania. W żadnym zaś przypadku odszkodowanie nie może przekraczać wysokości szkody i nie może być źródłem wzbogacenia dla uprawnionego.

Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 października 1995 r., III ARN 30/95 (OSNAPU 1996 nr 9, poz. 125) stwierdzając, iż ustalane ponownie odszkodowanie może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana. Pogląd ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w 1988 r. wypłacono uczestnikom postępowania odszkodowanie w kwocie 822.227 starych zł (nie określając jaka jej część przypadała na poszczególne osoby) , zaś w 1999 r. dodatkowo J.S. kwotę 10 293,34 zł, natomiast W.S. i S.R.S. po 2.573,33 zł.

Obowiązkiem organu było zatem ustalenie, w jakim zakresie kwoty te rekompensowały szkodę poszczególnych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, odpowiadającą ich udziałom we współwłasności na dzień ich wypłaty. Nie można wszak wykluczyć i takiej sytuacji, że wypłacone już odszkodowanie w całości wyrównywało szkodę każdego ze współwłaścicieli i w dacie wypłaty odpowiadało wartości rynkowej nieruchomości, a w konsekwencji ustalanie uzupełniającego odszkodowania nie znajdowałoby uzasadnienia prawnego. Ustalenie uzupełniającego odszkodowania jest bowiem możliwe tylko w tej części, w której wypłacone już kwoty nie rekompensowały poniesionej przez uczestników postępowania szkody związanej z wywłaszczeniem nieruchomości.

Organ nie poczynił jednak w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, a tym samym naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 7 i 77 Kpa ) i warunkującym prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

W zaistniałej sytuacji konieczne wydaje się wydanie opinii przez rzeczoznawcę majątkowego, określającej wartość rynkową nieruchomości na dzień wypłaty odszkodowań w 1988 r. i w 1999 r. i porównanie tak ustalonych wartości z kwotami wypłaconymi uprawnionym. Dopiero takie porównanie umożliwi ocenę, w jakim zakresie wypłacone już współwłaścicielom kwoty rekompensowały poniesioną przez nich szkodę i czy zachodzi potrzeba ustalenia odszkodowania uzupełniającego w tej części, w której szkoda nie została pokryta.

Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.