Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1540/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 c par. 1, 7 i par. 8, art. 18, art. 33
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Sylwester Golec, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lutego 2009 r., a następnie zmodyfikowanym pismem z dnia [...] marca 2009 r. "E." S.A. z siedzibą w L. (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka") zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z prośbą o rozłożenie na 10 równych rat zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2008 r. W dniu [...] lutego 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec ww. Spółki na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2008 r. w kwocie 502.808,00 zł plus należne odsetki za zwłokę. Zawiadomieniami nr [...] i [...]z dnia [...] marca 2009 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych Skarżącej w Banku BPH S.A. oraz w Banku PeKaO S.A. Zastosowanie środka egzekucyjnego wymienionego w art.1a pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), spowodowało naliczenie i pobranie należnych z tego tytułu opłat, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 w/w ustawy. W dniu [...] marca 2009 r. dokonano aktualizacji tytułu wykonawczego nr SM [...] informując, że uległa zmianie wysokość dochodzonej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za miesiąc grudzień 2008 r. Aktualizacja tytułu wykonawczego nastąpiła na skutek wpłaty dokonanej przez Skarżącą na rachunek podatkowy z dnia [...] lutego 2009 r., tj. przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Spółka, na której w myśl art. 64c § 1 w/w ustawy spoczywał obowiązek ponoszenia kosztów egzekucyjnych, w dniu 9 marca 2009 r. uregulowała je w całości.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. rozłożył na 4 raty zapłatę zaległości Skarżącej w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę, zabezpieczając jej spłatę poprzez wpis zastawu skarbowego na wskazanych przez Skarżącą ruchomościach.

W związku z powyższym, organ egzekucyjny, zgodnie z treścią art. 56 § 1 pkt 1 cyt. ustawy, postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...] do czasu spłaty ostatniej raty, tj. do dnia 31 lipca 2009 r.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2009 r. Pełnomocnik Spółki w związku z wydaniem w dniu [...] marca 2008 r. decyzji rozkładającej spłatę podatku VAT za miesiąc grudzień 2008 r. na 4 raty oraz wątpliwościami co do prawidłowości obciążenia Spółki w tych okolicznościach kosztami egzekucyjnymi, zwrócił się z prośbą do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia ustalającego kwotę kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego w kwocie 27.169,80 zł.

Na powyższe postanowienie, pismem z dnia [...] maja 2009 r. Pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i stwierdzenie braku podstaw prawnych obciążenia Spółki kosztami egzekucyjnymi.

W uzasadnieniu Pełnomocnik Skarżącej wskazał, że egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego powinna mieć miejsce tylko i wyłącznie wówczas, gdy zachodzi prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika. Podkreślił, iż wystawienie tytułu wykonawczego oraz czynności egzekucyjne podjęte na jego podstawie w niniejszej sprawie miały miejsce już po złożeniu wniosku o udzielenie rat w spłacie zobowiązania w podatku VAT za miesiąc grudzień 2008 r. i po jego dodatkowym uzupełnieniu w dniu [...] lutego 2009 r., a także po dobrowolnie uiszczanych ratach zgodnie z wnioskiem po 10.000,00 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz rozpatrzeniu argumentów zażalenia stwierdził, że na tym etapie postępowania egzekucyjnego brak było podstaw do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych i postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie.

W dniu [...] sierpnia 2009 r. na powyższe postanowienie Pełnomocnik Skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podtrzymał zarzuty, które zawierało uzasadnienie wniosku z dnia [...] marca 2009 r. oraz zażalenie z dnia [...] maja 2009 r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 1, art. 6 § 1, art.18, art. 23 § 1, art. 64 § 1, art. 64c § 1 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.). Pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że w chwili wystawiania tytułu wykonawczego z [...] lutego 2009 r. jak i zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] marca 2009 r. i jego zmianie z dnia [...] marca 2009 r. wiadomym było, że Skarżąca otrzyma decyzję pozytywnie rozstrzygającą jej wniosek o rozłożenie na raty z dnia [...] stycznia 2009 r. Podkreślił również, że zajmowanie rachunków bankowych Spółki tuż przed tym, jak wiadomym było, że będzie wydana decyzja ratalna i że Spółka na bieżąco wpłaca deklarowane raty, a innych zaległości nie ma, stanowi naruszenie art. 1 i 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie zachodziła konieczność stosowania środków przymusu służących do wykonania obowiązku, a zobowiązany nie uchylał się od wykonania obowiązku. Na uwagę w opinii Pełnomocnika zasługuje również fakt, że ustalona ostatecznie kwota kosztów egzekucyjnych 27.169.80 zł mogła zaistnieć w chwili dokonania zajęcia, tak więc celem zajęcia było, w opinii Pełnomocnika wygenerowanie kosztów, a nie zabezpieczenia wykonania zobowiązania. Pełnomocnik wskazał również, że wydanie decyzji ratalnej zostało uzależnione od wpłacenia kosztów egzekucyjnych, co nastąpiło w dniu jej wydania.

Pełnomocnik zaznaczył, że z treści art. 64 § 1 ww. ustawy wynika, że organ nie ma swobody zarówno co do pobierania jak i ustalania wysokości opłat za czynności egzekucyjne. Bez znaczenia jest, czy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone czy nie, bowiem opłaty nie mogą ulec zmianie podobnie jak fakt ich wymagalności związany bezpośrednio z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi. Zdaniem Pełnomocnika Skarżącej naruszony został art. 23 § 1 ww. ustawy, bo organ nadzoru niewłaściwie wykonał swój obowiązek wydając zaskarżone postanowienie w sytuacji, gdy organ I instancji uzależnił wydanie decyzji ratalnej od wpłacenia kosztów.

Naruszenie art. 18 ww. ustawy ma związek z powołaniem się w zażaleniu i w skardze na art. 6, 7 i 8 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Art. 18 znajdujący się w części ogólnej, przewiduje możliwość powoływania się na przepisy KPA, o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie stanowią inaczej. Ponieważ we wskazanym zakresie nie stanowią inaczej, to powołanie się na naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania do organów administracji było zasadne, jako że naruszenie tychże zasad niezależnie od innych przepisów zdaniem Pełnomocnika Spółki było oczywiste.

Wskazując na powyższe Pełnomocnik Skarżącej wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia,

2. zasądzenie kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i ponowił przedstawioną tam argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Kontrola sądowa zaskarżonych orzeczeń bądź innych czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako "p.p.s.a.") odbywa się pod względem ich zgodności z prawem. Sąd rozpatruje sprawę na podstawie akt sprawy, to jest materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres jego rozstrzygnięcia wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a.). Dokonana przez Sąd ocena legalności zaskarżonego postanowienia pozwala stwierdzić, że wydane w sprawie orzeczenie nie narusza prawa.

W sprawie zaskarżono postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. uchylające postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. - w sprawie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych - i umarzające postępowanie. Z uzasadnienia skargi, a także z wcześniejszego zażalenia, wynika jednakże, że zarzuty strony w istocie dotyczą zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i obciążenia zobowiązanej kosztami egzekucyjnymi.

W związku z powyższym wyjaśnić należy, że sąd nie mógł rozpatrzeć zarzutów w tym zakresie. Kwestie te nie mieszczą się bowiem w granicach sprawy, której dotyczy zaskarżone postanowienie. Takie zarzuty mogłyby być rozpoznane przez Sąd, po wyczerpaniu drogi administracyjnej po wniesieniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie na skutek złożenia wniosku o ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych.

Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. W stosunku do Skarżącej w dniu [...].02.2009 r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, a w dniu [...] i [...] marca 2009 r. dokonano zajęć jej rachunków bankowych. Na skutek wydania decyzji ratalnej z dnia [...] marca 2009 r. postępowanie to zostało zawieszone do dnia [...] maja 2006 r. Po otrzymaniu zawiadomienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie dotychczasowych kosztów postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru odmówił ustalenia tych kosztów na obecnym etapie postępowania uchylając postanowienie organu egzekucyjnego i umarzając postępowanie.

Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu administracyjnym uregulowana jest w Rozdziale 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 64c § 1 tej ustawy koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Na podstawie § 7 tego przepisu organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego, albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Natomiast zgodnie z § 8 żądanie wydania postanowienia w przedmiocie kosztów nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej nie zostało zakończone ani poprzez umorzenie, ani poprzez wyegzekwowanie należności. Postępowanie to zostało zawieszone. Słuszne jest zatem stanowisko organu, że nie ma podstawy do wydania postanowienia ustalającego koszty postępowania egzekucyjnego, gdyż do wydania takiego postanowienia konieczne jest zakończenie postępowania egzekucyjnego i możliwość ustalenia ostatecznych kosztów tego postępowania. Do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego nie rozpoczął biegu 14 - dniowy termin, o którym mowa w art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jeżeli Skarżąca miała wątpliwości, co do zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, to na podstawie uprawnienia wyrażonego w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługiwały jej zarzuty egzekucyjne, a w przypadku kwestionowania wysokości ściągniętych kosztów skarga na dokonaną czynność egzekucyjną. Skarżąca nie skorzystała ze swoich uprawnień. Dopiero po zawieszeniu postępowania złożyła wniosek o ustalenie kosztów egzekucyjnych. Jednakże na tym etapie postępowania uprawnienie takie nie przysługuje. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów, że rozpatrzenie wniosku tej treści byłoby przedwczesne. Zgodnie z art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie o kosztach egzekucyjnych wydawane jest po zakończeniu postępowania egzekucyjnego bądź poprzez umorzenie, bądź poprzez wyegzekwowanie dochodzonych kwot.

Obowiązku wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nie można wywieźć z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca argumentuje swoje stanowisko tym, że na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organy winny stosować odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca powołuje się na ogólne zasady postępowania administracyjnego, m.in. art. 6, art. 7 art. 8. Jednakże interpretacja art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi do wniosku, że stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odpowiednio oznacza, że stosujemy je tylko wtedy, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje jakiejś kwestii, bądź reguluje ją niedostatecznie. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz niedopuszczalność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w takich sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym.

Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę jako niezasadną oddalił.