Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1539/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, art. 73 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 58-60
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] orzekającą o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną-gminną ulicę [...] w W., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, iż Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku W. M. w sprawie przyznania odszkodowania za w/w nieruchomość z uwagi na fakt, iż wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.)

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. M. podnosząc, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie nastąpiło bez jego winy, ponieważ o istnieniu ustawy regulującej sprawy odszkodowań za grunty zajęte pod drogi publiczne dowiedział się w 2006 r. i niezwłocznie wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę W. własności przedmiotowej działki. Nie był poinformowany o uprawnieniu do uzyskania odszkodowania na tyle wcześnie, aby możliwe było zachowanie terminu do złożenia wniosku do dnia 31 grudnia 2005 r.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] uznał, iż dokonana przez organ I instancji ocena stanu prawnego i faktycznego nie budzi zastrzeżeń.

Wojewoda wskazał, iż w świetle przepisu art. 73 ust. 1 w/w ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Zgodnie zaś z ustępem 4 tego artykułu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa.

Organ II instancji podniósł, iż bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, iż działka nr [...] o pow. [..] m2 w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...], będącego własnością W. M. i zajęta była pod drogę publiczną – gminną – ulicę [...] w W. i pozostawała we władaniu Gminy W. Tym samym przedmiotowa działka stała się na podstawie art. 73 ust. 1 w/w ustawy z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy W. (obecnie Miasta W.),co zostało potwierdzone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...].

Wojewoda podkreślił, iż określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. termin do składania wniosków o ustaleniu i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne, jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego, a więc nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany.

Zgodnie zaś z wolą ustawodawcy przekroczenie tego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia.

Wojewoda ustalił, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, iż W. M. wniosek o odszkodowanie za przedmiotową działkę złożył w dniu [...] stycznia 2011 r., czyli po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r.

Oznacza to, że według stanu na dzień zgłoszenia wniosku strona nie mogła tego roszczenia skutecznie dochodzić. Złożony przez W. M. wniosek z dnia [...] czerwca 2006 r. dotyczył wyłącznie wydania decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej nabycie z mocy prawa spornej nieruchomości przez Gminę W.

Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją RP w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02, z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 oraz w wyroku z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09.

Wojewoda stwierdził, iż przepis art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. nie nałożył na właściwe organy obowiązku informowania w stosownym czasie o przejęciu z mocy prawa nieruchomości, ani o skutku wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie w przypadku nie złożenia wniosku w określonym terminie.

Wojewoda uznał, iż skutkiem uchybienia przez skarżącego terminu prawa materialnego było wygaśnięcie roszczenia o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. M. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, iż wniosek o odszkodowanie złożył w dniu [...] stycznia 2011 r. oraz stwierdził, iż jego roszczenie o odszkodowanie nie mogło wygasnąć przed wydaniem przez Wojewodę decyzji deklaratoryjnej, gdyż dopiero wówczas został poinformowany o ustaniu prawa własności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości jest ostateczna decyzja wojewody (art. 73 ust. 3 w/w ustawy). Odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (art. 73 ust. 4 cyt. ustawy).

Deklaratoryjna decyzja Wojewody, stwierdzająca nabycie własności ex lege, jest dokumentem stanowiącym podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej i oznacza, że decyzja ostateczna stanowi wyłączny dowód nabycia własności. Wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy, terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, że nie można skutecznie złożyć wniosku, ani przed dniem 1 stycznia 2001 r., ani po dniu 31 grudnia 2005 r.

W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania gdyż skarżący złożył wniosek o wypłatę odszkodowania po terminie, bowiem w dniu [...] stycznia 2011 r., a organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Zaprezentowane przez organy orzekające stanowisko jest słuszne i zasługuje na aprobatę.

Bezsprzecznie, przedmiotowa nieruchomość zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność skarżącego, który z wnioskiem o wypłatę odszkodowania wystąpił [...] stycznia 2011 r. Data złożenia wniosku jest okolicznością bezsporną, nie jest kwestionowana przez skarżącego. Ustalenie takie, w kontekście cytowanego uprzednio przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., skutkuje koniecznością odmowy ustalenia odszkodowania.

Skarżący podnosił, iż nigdy nie został powiadomiony o tym, że wniosek o wypłatę odszkodowania należy złożyć w określonym terminie, ani o tym, że grunt przeszedł z mocy prawa na własność gminy. Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, iż w myśl przepisu art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tym niemniej, jak zasadnie stwierdził Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z tego przepisu nie można wywodzić obowiązku informowania właścicieli nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa lub gminę w trybie przewidzianym w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o przysługującym im roszczeniu odszkodowawczym, jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie.

Prawo to uregulowane jest w powszechnie obowiązującym, opublikowanym akcie prawnym i jedynie od woli uprawnionego z tego tytułu podmiotu zależy, czy z prawa z tego skorzysta i złoży stosowny wniosek.

Skarżący nie może również kwestionować konstytucyjności przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Trybunał Konstytucyjny bowiem w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02, OTK-A 2004/7/66 orzekł, że art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Nadto w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07, OTK-A 2009/8/123 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia do odszkodowania bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.

Z uzasadnienia skargi wynika, iż skarżący miał świadomość tego, że część nieruchomości stanowiącej jego własność w dniu31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę publiczną i tym samym pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Tym samym nie może bronić się zarzutem, iż w jego przekonaniu dopiero dysponowanie deklaratoryjną decyzją Wojewody uprawniało go do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie zauważył, że wskazany w art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. termin ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że skutkiem jego uchybienia jest wygaśnięcie roszczenia o przyznanie odszkodowania.

Termin powyższy nie podlega przywróceniu w trybie art. 58-60 kpa. Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie bowiem tylko do terminów o charakterze procesowym.

Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie niniejszej za zgodne z regulacją prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.