Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 231/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 4 i pkt 14, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 139
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 18 listopada 2014r. [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S. od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Zastępcy Kierownika w Zespole Osób Bezdomnych i Uchodźców Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 15 października 2014 r. (Nr [...]), zmieniającej decyzję nr [...] z dnia 27 stycznia 2009 r., w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 1 października 2014 r. zasiłek stały będzie wypłacany w wysokości po 456 zł miesięcznie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio kodeksu postępowania administracyjnego, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.),uchylono zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy – uchylono o decyzję organu pierwszej instancji z dnia 27 stycznia 2009 r. (nr [...]), przyznającą A. S. prawo do zasiłku stałego.

W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 27 stycznia 2009 r. (nr [...]) A. S. przyznano prawo do zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, na okres od 1 stycznia 2009 r. na stałe.

Oznaczoną na wstępie decyzją, organ pierwszej instancji zmienił powyższą decyzję w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 1 października 2014 r. zasiłek stały będzie wypłacany w wysokości po 456 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2014 r. A. S. zawarł związek małżeński z M. P. W dniu 28 czerwca 2014 r. małżonkowie zawarli, w formie aktu notarialnego, umowę majątkową małżeńską, z której wynika, że "wykluczają wzajemne finansowanie się". Z oświadczenia A. S. wynika, że od września 2014 r. mieszka wspólnie z żoną i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Organ pierwszej instancji ustalił, że Strona nie pracuje zawodowo, nie jest zarejestrowana w PUP, nie posiada uprawnień do świadczeń z ZUS i KRUS. Organ uznał, że A. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jednak z uwagi na zawartą umowę małżeńską należy uznać, że dochody i majątek żony należą wyłącznie do niej. Powołując się na art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, organ wskazał, że zasiłek stały przysługuje osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. 456 zł. Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości - w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Wobec powyższego organ uznał, że A. S. spełnia ustawowe przesłanki do dalszej wypłaty świadczeń z pomocy społecznej.

A.S. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie lub zmianę i "przywrócenie zasiłku do dawnej kwoty 529 zł". Stwierdził, że decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, gdyż pozbawia go kwoty 73 zł miesięcznie, co jest dla niego dużą sumą. Podał, że jest człowiekiem schorowanym, co miesiąc wydaje ok. 250 zł na leki. Zawarcie związku małżeńskiego było dla niego pomocą w codziennej egzystencji i życiu. Wskazał, że złożył oświadczenie o prowadzeniu z żoną wspólnego gospodarstwa domowego "pod dyktando pracownika socjalnego". A. S. w odwołaniu oświadczył, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę zważyło, że jednym ze świadczeń z pomocy społecznej jest zasiłek stały, który - zgodnie z art. 37 ust. 1 powołanej we wstępie ustawy o pomocy społecznej (dalej "ustawa") - przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W myśl art. 37 ust. 2 ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż miesięcznie;

2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Z powyższej regulacji wynika, że wysokość zasiłku stałego zależy m.in. od pozostawania we wspólnym lub oddzielnym gospodarstwie domowym, z uwagi na różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a osoby w rodzinie.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. P. – S. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we W. i we wrześniu 2014 r. uzyskała dochód w wysokości 1652,11 zł netto. Organ pierwszej instancji uznał, że A. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jednak z uwagi na zawartą umowę małżeńską przyjął, że dochód M. P. – S. wynosi 0 zł. W sytuacji, gdy Odwołujący się nie posiada żadnego źródła dochodu, organ uznał, że wysokość zasiłku stałego (mając na uwadze kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie) powinna wynosić 456 zł miesięcznie.

W złożonym odwołaniu A. S. nie zgodził się z ustaleniem dokonanym przez organ pierwszej instancji i twierdził że nie prowadzi gospodarstwa domowego z żoną (podał, że w przeciwieństwie do żony jest wegetarianinem, stąd nie mogą wspólnie gotować czy prowadzić wspólnej kuchni).

Mając na uwadze okoliczności sprawy, Kolegium stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Skonstatowano, że zgodnie z art. 6 pkt 14) ustawy pojęcie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Pomimo argumentów odwołania, Kolegium nie dało wiary twierdzeniu, że A. S. nie prowadzi gospodarstwa domowego z żoną. W wielu rodzinach poszczególni ich członkowie mają odmienne preferencje kulinarne czy wymogi żywieniowe, co nie oznacza, że gospodarują oddzielnie - w normatywnym znaczeniu tego określenia - (np. w przypadku pozostawania na diecie). Istotne w sprawie jest to, że A. S. zawarł związek małżeński, co wywołuje określone konsekwencje w sferze faktycznej, jak i prawnej.

Jak stwierdził bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 sierpnia 2013 r. (IV SA/GI 541/13, LEX nr 1365243), "jeżeli dwie osoby pozostają nie tylko w związku faktycznym, ale i prawnym, ponieważ są małżeństwem, to niezależnie od tego, że objęte są ustrojem rozdzielności majątkowej, należy uznać, że osoby te stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Ustrój rozdzielności majątkowej nie przesądza o prowadzeniu samodzielnie gospodarstwa domowego." Podniesiono, że wyrok ten został wydany w podobnym stanie faktycznym, jak w niniejszej sprawie, albowiem tam również Strona twierdziła, że istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, który przesądza o tym, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a okoliczność ta przenosi się również na pojęcie rodziny, a tym samym wpływa na ewentualne prawo do zasiłku stałego. Sąd uznał jednak, że skoro skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną, nadto żona sprawuje opiekę nad nim, tym samym wyczerpane zostały podstawowe elementy składające się na pozostawanie w faktycznym związku. Taka sama sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdzie A. S. wskazuje na pomoc żony w codziennym życiu.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 13 marca 2013 r. (I GZ 47/13, publ. ONSAiWSA 2014/3/54, LEX nr 1302753) zauważył, że "przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członkom rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W myśl z art. 23 tej ustawy, małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet rozdzielność majątkowa.

W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Skarżący natomiast błędnie przyjmuje, że rozdzielność majątkową małżeńska zwalnia współmałżonka z ewentualnej pomocy finansowej. Organ uznał, że również sytuację opisaną w tym postanowieniu Sądu można odnieść do stanu niniejszej sprawy.

Także Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 12 lutego 2014 r. (I ACa 785/13, LEX nr 1455638) uznał, że "zmiana ustroju majątkowego - ze wspólności ustawowej na rozdzielność majątkową - nie może być przyjmowana jako zerwanie więzi gospodarczej (więź gospodarcza w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie jest zachowana niezależnie od ustroju majątkowego, w jakim funkcjonują małżonkowie)."

W tym kontekście, mając na uwadze efekty weryfikacji stanu faktycznego sprawy ze znajdującymi w tym przypadku zastosowanie przepisami organ uznał, że niezależnie od zawartej umowy majątkowej małżeńskiej - Odwołujący się tworzy z żoną rodzinę, więc nie ma podstaw, aby zastosować w jego przypadku kryterium dochodowe jak dla osoby samotnie gospodarującej, a w konsekwencji przyznać zasiłek stały w dotychczasowej wysokości, czego domaga się Strona w odwołaniu. Skonstatowano, że w świetle powołanych przepisów prawa oraz orzeczeń sądowych nie może też znaleźć uzasadnienia - niespójne i wewnętrznie sprzeczne stanowisko organu pierwszej instancji, które z jednej strony przyjmuje, że A. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jednak z uwagi na zawartą umowę małżeńską zakłada, że dochód M.P. – S. wynosi 0 zł.

Dalej stwierdzono, że odwołujący się tworzy rodzinę z żoną i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie natomiast z art. 6 pkt 4 ustawy, za dochód rodziny uważa się sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Suma miesięcznych dochodów A. S. i jego żony znacznie zaś przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Dochód M. P. – S. wyniósł 1652,11 zł netto, przy czym kryterium dla tej rodziny to kwota 912 zł (2 osoby x 456 zł). Na marginesie Kolegium zaznaczyło, że dostrzegło, iż M. P.-S. spłaca raty kredytu, w wysokości 1461,90 zł (w tym ubezpieczenie kredytu), jednak okoliczność ta, z uwagi na treść art. 8 ust. 3 ustawy, nie ma znaczenia dla sprawy. Wobec powyższego, nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przyznanie Stronie zasiłku stałego. W tym stanie rzeczy, w ocenie Kolegium, zaistniały przesłanki do uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej Stronie przedmiotowe świadczenie. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. W przypadku Odwołującego się nastąpiła zmiana sytuacji osobistej, spowodowana zawarciem związku małżeńskiego, w efekcie czego zmieniła się wysokość dochodu - determinującego przysługiwanie prawa do zasiłku stałego - polegająca przy tym na zastosowaniu dochodu na osobę w rodzinie (w miejsce dochodu osoby samotnie gospodarującej). Aktualny dochód na członka rodziny A. S. przekracza kwotę 456 zł, co w konsekwencji powoduje utratę prawa do zasiłku stałego.

W tej sytuacji Kolegium odnosząc się do art. 139 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że

zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, uznało, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo, tj. art. 6 pkt 4 i pkt 14 ustawy o pomocy społecznej oraz interes społeczny. Można bowiem przyjąć hipotetyczną sytuację, w której inne małżeństwa zawierałyby taką umowę majątkową małżeńską, jak małżonkowie S., a następnie dowodzili tezy o prowadzeniu odrębnych gospodarstw domowych. Doprowadziłoby to do patologicznych - z punktu widzenia interesu społecznego - sytuacji, w których jeden z małżonków byłby uprawniony do świadczeń z pomocy społecznej, bo dochód drugiego (niezależnie od faktycznej wysokości), nie byłby ujmowany przy liczeniu dochodu rodziny. W ten sposób znaczna część społeczeństwa stałaby się beneficjentami pomocy społecznej. Z tych przyczyn Kolegium nie mogło zastosować art. 139 k.p.a. i było zobowiązane do zmiany decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.

A. S. wniósł na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając jej naruszenie art. 139 k.p.a. Wniósł o: 1) uchylenie decyzji Kolegium w całości; 2) przyznanie skarżącemu zasiłku stałego i składki zdrowotnej, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji.

W motywach podtrzymał argumentację zawartą w postępowaniu odwoławczym. Stwierdził m.in., że ślub miał mu ułatwić życie pod względem formalnym: pełnomocnictwo, reprezentację przed sądem, informację w szpitalu, ratunek w chorobie. Dodał, że małżonkowie nie są w stanie samodzielnie radzić sobie wżyciu . Z drugiej strony kategorycznie zaprzeczył, aby prowadził z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący i żona nie zaspokajają wspólnie potrzeb życiowych, nie współpracują ze sobą w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu i nie wiąże ich więź biologiczna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie . Do argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na zarzuty skargi stwierdzono, że istotne w sprawie jest to, że A. S. zawarł związek małżeński, co wywołuje określone konsekwencje w sferze faktycznej, jak i prawnej, rodzi określone uprawnienia jak i obowiązki. Tymczasem Skarżący w zakresie praw chciałby być traktowany jak żonaty, zaś w zakresie, który wydaje się mu niekorzystny, w istocie pozostać kawalerem. Przytoczone w decyzji Kolegium przykłady orzecznictwa sądowoadministracyjnego potwierdzają że - niezależnie od zawartej umowy majątkowej małżeńskiej - małżonkowie tworzą rodzinę, więc nie można w tym przypadku stosować kryterium dochodowego jak dla osoby samotnie gospodarującej. Co przy tym istotne (także w kontekście wniesionej skargi), przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji, Kolegium wzięło pod uwagę treść art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W ocenie Kolegium - podtrzymywanej w odpowiedzi na skargę - decyzja organu pierwszej instancji rażąco naruszała prawo, tj. art. 6 pkt 4 i pkt 14 ustawy oraz interes społeczny, gdyż dawała prawo do świadczenia finansowego ze środków publicznych osobie, która nie jest do nich uprawniona. Z drugiej strony, pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu pierwszej instancji stanowiłoby uchybiający prawu precedens poprzez akceptację praktyki w trybie in fraudem legis, zmierzającej do obejścia i naruszenia prawa, tj. ustawy o pomocy społecznej oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z tych przyczyn Kolegium było zobowiązane do zmiany decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, z uwagi na spełnienie przesłanek wyłączających, o których mowa w art. 139 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a."

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, by naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej obrotu prawnego. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2014r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r. poz.163 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą zgodnie, z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobierania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wstąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że A. S. w dniu 26 kwietnia 2014r. zawarł związek małżeński z M. P., a w dniu 28 czerwca 2014r. małżonkowie zawarli w formie aktu notarialnego umowę majątkową małżeńską, z której wynika, że "wykluczają wzajemne finansowanie się". Z oświadczenia skarżącego wynika, że od września 2014r. mieszka wspólnie z żoną i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Organ I instancji ustalił, że Strona nie pracuje zawodowo, nie jest zarejestrowana w charakterze osoby bezrobotnej i nie posiada uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Żona skarżącego, M. P.-S. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we W. i we wrześniu 2014 r. uzyskała dochód w wysokości 1652,11 zł netto. W związku z tym organ pierwszej instancji uznał, że A. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jednak z uwagi na zawartą umowę małżeńską przyjął, że dochód M. P. – S. wynosi 0 zł. W sytuacji, gdy Odwołujący się nie posiada żadnego źródła dochodu, organ uznał, że wysokość zasiłku stałego (mając na uwadze kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie) powinna wynosić 456 zł miesięcznie.

W złożonym odwołaniu A. S. nie zgodził się z ustaleniem dokonanym przez organ pierwszej instancji utrzymując, że nie prowadzi gospodarstwa domowego z żoną (podał, że w przeciwieństwie do żony jest wegetarianinem, stąd nie mogą wspólnie gotować czy prowadzić wspólnej kuchni).

Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie zakwestionował tę interpretację. W orzecznictwie pozostaje poza sporem, że ustanowienie rozdzielczości majątkowej między małżonkami nie ma znaczenia w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, bowiem małżonkowie są rodziną w rozumieniu tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 14 ustawy rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2015r., sygn. IV SA/Gl 790/14, Lex nr 1675875). Podkreśla się, że w razie wspólnego zamieszkiwania o braku wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego mogłyby świadczyć takie okoliczności, jak krótkotrwały, a nie stały charakter wspólnego zamieszkiwania oraz takie urządzenie mieszkania i zorganizowanie życia codziennego, które wskazuje na brak wzajemnego oddziaływania na siebie mieszkających wspólnie osób. Fakt, że skarżący z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową oznacza jedynie, że każdy z małżonków ma pełną swobodę w dysponowaniu swoim majątkiem. Pomimo rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal są zobowiązani według swoich możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W związku z tym małżeńska rozdzielność majątkowa nie zmienia tego, że skarżący zamieszkuje i gospodaruje wspólnie ze swoją żoną i tym samym stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2015r., sygn. IV SA/Wr 789/14. Lex nr 1677009). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, w tym również opieka udzielona w chorobie, świadczenie pomocy w prowadzeniu spraw, np. urzędowych, związanych z utrzymaniem zdrowia, wypoczynkiem, itp. Sąd podziela konstatację Samorządowego Kolegium Odwoławczego , że w wielu rodzinach

poszczególni ich członkowie mają odmienne preferencje kulinarne czy wymogi żywieniowe, co nie oznacza, że gospodarują oddzielnie - w normatywnym znaczeniu tego określenia - (np. w przypadku pozostawania na diecie). Istotne w sprawie jest to, że A. S. zawarł związek małżeński, co wywołuje określone konsekwencje w sferze faktycznej, jak i prawnej. Podziela również wniosek, zgodnie z którym odwołujący się tworzy z żoną rodzinę, więc nie ma podstaw, aby zastosować w jego przypadku kryterium dochodowe jak dla osoby samotnie gospodarującej, a w konsekwencji przyznać zasiłek stały w dotychczasowej wysokości, czego domagał się w odwołaniu. W związku z tym zasadnie zakwestionowano stanowisko organu pierwszej instancji, które z jednej strony przyjmuje, że A. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jednak z uwagi na zawartą umowę małżeńską zakłada, że dochód M. P. – S. wynosi 0 zł.

Zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej za dochód rodziny uważa się sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Jak wskazano suma miesięcznych dochodów A. S. i jego żony przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Dochód M. P. – S. wyniósł 1652,11 zł netto, przy czym kryterium dla tej rodziny to kwota 912 zł (2 osoby x 456 zł). Fakt, iż M. P.-S. spłaca ratę kredytu, w wysokości 1461,90 zł (w tym ubezpieczenie kredytu), z uwagi na treść art. 8 ust. 3 ustawy, nie ma znaczenia dla sprawy. Wobec powyższego nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przyznanie Stronie zasiłku stałego, co oznacza, że w myśl art. 106 ust. 5 ustawy zaistniały przesłanki do uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej stronie przedmiotowe świadczenie.

Odnosząc się do kwestii naruszenia przepisu art. 139 k. p. a., Sąd wskazuje, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji powodującej pogorszenie sytuacji strony jest dopuszczalne w wypadku, gdy decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa bądź też rażąco narusza interes społeczny. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie wskazuje się, że naruszenie prawa ma charakter rażący wówczas, gdy przedmiotem naruszenia jest jasny, niebudzący wątpliwości interpretacyjnych przepis prawa materialnego lub procesowego, zaś skutki, jakie pociąga za sobą naruszenie takiego przepisu, nie dają się zaakceptować z punktu widzenia zasady praworządności.

W doktrynie podnosi się, że pierwszorzędnym celem organu administracji publicznej powinno być wyeliminowanie z obrotu prawnego takich aktów administracyjnych, które w sposób kwalifikowany naruszają prawo materialne i procesowe, zaś których utrzymanie w mocy byłoby sprzeczne z zasadą praworządności, nakładającej na organ obowiązek ochrony obowiązującego porządku prawnego. Odnosząc wskazane uwagi do okoliczności niniejszej sprawy, organ odwoławczy zasadnie uznał, że decyzja organu pierwszej instancji w rażący sposób narusza prawo, t.j. art. 6 pkt 4 i pkt 14 ustawy o pomocy społecznej oraz interes społeczny. Zaaprobowanie stanowiska organu pierwszej instancji mogłoby bowiem doprowadzić do niekorzystnej z punktu widzenia interesu społecznego - sytuacji, w których jeden z małżonków byłby uprawniony do świadczeń z pomocy społecznej, bo dochód drugiego (nienależnie od faktycznej wysokości), nie byłby ujmowany przy liczeniu dochodu rodziny. W ten sposób znaczna część społeczeństwa stałaby się beneficjentami pomocy społecznej.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji