Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 868/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-12-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 31 § 1, art. 31 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 31 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Stowarzyszenie A z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz Ogólnopolskiego Stowarzyszenia A z siedzibą w R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu wniosku Ogólnopolskiego Stowarzyszenia A z siedzibą w R. (dalej jako: "Stowarzyszenie") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne wcześniejsze postanowienie z dnia [...], nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy R. z dnia [...], nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Wójt Gminy R. postanowieniem z dnia [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej B wraz z wewnętrzną linią zasilającą numer [...] w miejscowości K., gm. R., na działce nr ewid. 988 oraz o dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu. W motywach rozstrzygnięcia Wójt wyjaśnił, iż planowana inwestycja nie jest zawarta w katalogu inwestycji potencjalnie znacząco i zawsze znacząco oddziałujących na środowisko w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 71, dalej jako: "rozporządzenie").

Pismem z dnia 11 maja 2018 roku Stowarzyszenie skierowało do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniosek o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy R. z dnia [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Wójta Gminy R.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") w związku z:

1) art. 4 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zastosowanie procedury poza prawnej wykluczającej z udziału społeczeństwo bez możliwości kwestionowania dokumentacji inwestora jest dopuszczalne i ma uzasadnienie w bliżej nieokreślonym przepisie prawnym, tym bardziej, że organ rzekomo nie stosował art. 61, a jaki tego nie wiadomo;

2) art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie istnieje interes społeczny w sytuacji, w której Wójt Gminy wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach czyli zastosował procedurę nieznaną ustawodawcy;

3) art. 231 § 1 oraz 271 § 1 Kodeksu karnego poprzez poświadczenie nieprawdy w postanowieniu, jakoby to Wójt ustalił tilty maksymalne anten, co wymaga złożenia zawiadomienia do Prokuratury w celu ustalenia motywu popełnienia przestępstwa przez członków SKO;

4) art. 6, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez stworzenie procederu, którego ustawodawca nie przewidział dodatkowo naruszającego zaufanie społeczne bowiem wypowiadanie treści o charakterze merytorycznym poza postępowaniem administracyjnym niedopuszczalne jest w demokratycznym kraju;

5) § 2 ust. 1 pkt 7 oraz § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, poprzez ich przywołanie w postanowieniu w sytuacji, w której nie mogą one stanowić podstawy prawnej bowiem zawierają jeszcze litery;

6) art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez nie podanie konkretnej jednostki prawnej z rozporządzenia wraz z jej uzasadnieniem, co stanowi rażące naruszenie prawa bowiem taka decyzja jest nie do odkodowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołanym na wstępie postanowieniem, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne wcześniejsze postanowienie. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść art. 31 § 1 K.p.a. stwierdził, iż jest zobowiązany ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. A ponadto, nawet wtedy, kiedy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ może uznać jej żądanie za niezasadne ze względu na interes społeczny. Obowiązkiem organu jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej, która powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy.

Ze statutu Stowarzyszenia wynika w szczególności, że jego celem jest ochrona ludzi i środowiska przez promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona od innych zagrożeń środowiska naturalnego w tym przeciwdziałanie budowie i użytkowaniu urządzeń emitujących promieniowanie elektromagnetyczne. Postanowienie, którego stwierdzenia nieważności żąda Stowarzyszenie dotyczyło odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej. Mając na uwadze statut organizacji, jak też treść wniosku o wszczęcie postępowania, Kolegium uznało, że cel statutowy może przemawiać za wszczęciem postępowania.

Jednak oprócz ww. celu musi być równocześnie spełniona druga przesłanka wskazana w art. 31 § 1 K.p.a., tj. za powyższym musi przemawiać interes społeczny. Jak wskazało Kolegium, pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że temu pojęciu treść nadaje organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. O tym, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu jest zgodne z interesem społecznym świadczyć może autentyczne i bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych, w uzasadnionych racjonalnie sytuacjach, kiedy rzeczywiście można mieć poważne obawy, co do zagrożenia określonych wartości, wśród których można wskazać ochronę środowiska

Nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że w sprawie, ze względu na brak udowodnionego przez Stowarzyszenie interesu społecznego, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy. Wszak, jak wskazał organ, argumentacja że stwierdzenie nieważności postanowienia rażąco naruszającego prawo leży w interesie społecznym prowadzi do wniosku, że w każdej sprawie mającej związek ze statutową działalnością organizacji społecznej ta organizacja mogłaby żądać wszczęcia postępowania nadzwyczajnego wyłącznie na podstawie zarzutu, że dane rozstrzygnięcie rażąco narusza prawo. Tak szerokie rozumienie interesu społecznego godzi w zasadę trwałości ostatecznych decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie, że funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowienia, któremu zarzuca się wadę nieważności wywołuje skutki niedające się pogodzić z interesem społecznym.

Ponadto Kolegium wskazało, że głównym celem postanowienia jest ocena zasadności wniosku o wszczęcie postępowania. W postępowaniu takim nie dokonuje się merytorycznej oceny kwestionowanego postanowienia. Jednak ze względu na zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie Kolegium zobligowane było odnieść się do nich.

O tym, czy dana stacja bazowa telefonii komórkowej będzie inwestycją mogącą znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, decydują przede wszystkim parametry techniczne podane we wniosku inwestora. To na ich podstawie organ dokonuje kwalifikacji inwestycji. Cytując treść art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1405 ze zm., dalej jako: "ustawa") Kolegium wskazało, że z wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i karty informacyjnej przedsięwzięcia wynikało, że planowane przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Odnosząc się do zarzutu, że zastosowano procedurę poza prawną wykluczającą z udziału społeczeństwo bez możliwości kwestionowania dokumentacji inwestora Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 231 § 1 oraz art. 271 § 1 Kodeksu karnego, jakoby członkowie SKO w S. poświadczyli nieprawdę w swoim postanowieniu Kolegium napisało, że na str. 2 postanowienia Wójta Gminy wskazano, że dla projektowanej instalacji 6 anten sektorowych zarówno dla minimalnych pochyleń wiązek 0°, jak i maksymalnych pochyleń wiązek 6° brak jest miejsc dostępnych dla ludności w odległości do 200 m od środka elektrycznego anten osi głównej wiązki promieniowania danej anteny oraz zarówno dla minimalnych pochyleń wiązek 0°, jak i maksymalnych pochyleń wiązek 10° brak jest miejsc dostępnych dla ludności w odległości do 150 m od środka elektrycznego anten osi głównej wiązki promieniowania danej anteny. Na podstawie tych zapisów Kolegium uznało, że z postanowienia wynika, że analizowano minimalne i maksymalne pochylenia anten (tilty).

Konkludując Kolegium mając na uwadze powyższe, treść wniosku o wszczęcie postępowania i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdziło, że Stowarzyszenie nie wykazało, że za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny. Powołanie się w sposób ogólny przez Stowarzyszenie na ochronę mieszkańców przed realizacją inwestycji mogącej w jego ocenie powodować zagrożenie dla życia i zdrowia, nie może być uznane za wykazujące istnienie interesu społecznego.

W skardze na powyższe postanowienie Stowarzyszenie wskazało na naruszenie art. 31 § 2 K.p.a. w związku z:

1) art. 6 i art. 7 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż nieznana procedura ustawodawcy poza postępowaniem administracyjnym zastosowana przez Wójta Gmina nie jest tożsama z zaistnieniem interesu społecznego albowiem zdaniem SKO to Wójt z inwestorem dokonują ustaleń czy inwestycja wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i to na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę gdzie takiej oceny dokonuje Starosta oraz Wojewoda zgodnie z przepisami;

2) art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy w powiązaniu z przepisami rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż Wójt miał prawo dokonać kwalifikacji pojedynczych elementów przedsięwzięcia zamiast całości bez uwzględnienia maksymalnych tiltów w postępowaniu poza administracyjnym w zastępstwie Starosty oraz Wojewody;

3) art. 4 ust 1 w zw. z art. 87 ust 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zastosowanie procedury poza prawnej wykluczającej z udziału społeczeństwo bez możliwości kwestionowania dokumentacji inwestora jest dopuszczalne i ma uzasadnienie w bliżej nieokreślonym przepisie prawnym tym bardziej, że organ rzekomo nie stosował art. 61a K.p.a., a jaki tego nie wiadomo (brak go w postanowieniu);

4) art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż w sprawie nie istnieje interes społeczny w sytuacji, w której Wójta Gminy wydał postanowienie o odmowie wszczęcie postępowania w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, czyli zastosował procedurę nieznaną ustawodawcy. Ponadto przyjęcie, iż wykluczenie społeczeństwa oraz osób mających interes prawy i tym samym prawo do kwestionowania dokumentacji inwestora nie stanowi o naruszeniu interesu społecznego;

5) art. 231 § 1 oraz 271 § 1 Kodeksu karnego poprzez poświadczenie nieprawdy w postanowieniu jakoby to Wójt ustalił tilty maksymalne anten, co wymaga złożenie zawiadomienia do Prokuratury w celu ustalenia motywu popełnienia przestępstwa przez członków SKO (niewykluczona korupcja). Ponadto ewidentne i jawne kłamstwo jakoby to organizacja nie wskazała, na czym polega interes społeczny w sprawie gdzie istnieje realne zagrożenie w przyszłości zdrowia oraz życia w sytuacji, w której dokonano kwalifikacji pojedynczych elementów przedsięwzięcia bez uwzględnienia maksymalnych tiltów anten;

6) art. 6, art. 87 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez stworzenie procederu, którego ustawodawca nie przewidział a na dodatek naruszającego zaufania społeczne albowiem wypowiadanie treści o charakterze merytorycznym poza postępowaniem administracyjnym jest niedopuszczalne w demokratycznym kraju;

7) § 2 ust 1 pkt 7 oraz § 3 ust 1 pkt 8 rozporządzenia poprzez ich przywołanie w postanowieniu w sytuacji, w której nie mogą one stanowić podstawy prawnej albowiem zawierają jeszcze litery;

8) art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez nie podanie konkretnej jednostki prawnej z rozporządzenia wraz z jej uzasadnieniem, co stanowi rażące naruszenie prawa albowiem taka decyzja jest nie do odkodowania.

Opierając się na wskazanych zarzutach autor skargi wniósł o uchylenie obu postanowień oraz zwrot kosztów według norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.).

Wywód Sądu rozpocząć powinna uwaga, iż przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Kolegium stwierdziło, że w sprawie, ze względu na brak udowodnionego przez Stowarzyszenie interesu społecznego, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy. Wszak, jak wskazał organ, argumentacja że stwierdzenie nieważności postanowienia rażąco naruszającego prawo leży w interesie społecznym prowadzi do wniosku, że w każdej sprawie mającej związek ze statutową działalnością organizacji społecznej ta organizacja mogłaby żądać wszczęcia postępowania nadzwyczajnego wyłącznie na podstawie zarzutu, że dane rozstrzygnięcie rażąco narusza prawo. Tak szerokie rozumienie interesu społecznego godzi w zasadę trwałości ostatecznych decyzji, zatem – zdaniem Kolegium – konieczne jest wykazanie, że funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowienia, któremu zarzuca się wadę nieważności wywołuje skutki niedające się pogodzić z interesem społecznym. Następnie Kolegium dokonało oceny czy postanowienie Wójta Gminy dotknięte jest wadą nieważności, bowiem – jak podkreśliło – było zobowiązane odnieść się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Biorąc pod uwagę wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie naruszają prawo.

W niniejszym postępowaniu Sąd kontrolował postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy własne wcześniejsze postanowienie odmawiające, na podstawie art. 31 § 2 w zw. z § 1 K.p.a., wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji telefonii komórkowej.

Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału (w toczącym się postępowaniu) dotyczącym innej osoby. Gdy żądanie to zostanie uznane przez organ administracji publicznej za zasadne, wówczas organizacja społeczna uczestniczy w tym postępowaniu na prawach strony. Do uznania organizacji społecznej należy zaś czy będzie uczestniczyła w postępowaniu wszczętym na jej żądanie.

Zgodnie zaś z art. 31 § 2 K.p.a. to organ administracji publicznej orzeka o zasadności, bądź bezzasadności żądania organizacji społecznej w formie postanowienia, przy czym bierze pod uwagę jedynie przesłanki wymienione w art. 31 § 1 K.p.a.

Wszczęcie postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a.: 1) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz 2) przemawia za tym interes społeczny. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, W. 2005, s. 257). Z przepisu art. 31 § 1 in fine K.p.a. wynika, że żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu musi być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarżące Stowarzyszenie jest organizacją społeczną, ekologiczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska. A zatem cele statutowe Stowarzyszenia zawarte w § 7 Rozdział II Statutu pozwalają na uznanie, iż spełniona została pierwsza z przesłanek określonych w art. 31 § 1 K.p.a.

Nie zostało natomiast w Kodeksie postępowania administracyjnego zdefiniowane pojęcie "interesu społecznego". Należy ono do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku. Należy w związku z tym przypomnieć, że przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, skoro ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni. Ocena wystąpienia tej przesłanki (uznanie określonego interesu za społeczny) należy do organu administracyjnego.

W postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 roku, sygn. akt II GZ 55/09 (wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspokojenie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Obowiązek ten powstaje jednak już w wyniku dodatkowej oceny, że organizacja wystąpiła w celu ochrony interesu zbiorowego i to nawet wówczas, gdy jednocześnie działania organizacji będą zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Sąd podkreślił, że na gruncie konkretnej indywidualnej sprawy rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, musi być jednoznaczna. Musi być jasne, czy udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko formą popierania interesów określonych podmiotów. A zatem, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2001 roku, sygn. II SA 2464/00; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. VII SA/Wa 1762/12).

Z powyższych wypowiedzi orzecznictwa wynika, że skoro podstawą działalności organizacji społecznej z założenia jest interes publiczny, zaś organizacja zgłaszając żądanie udziału w postępowaniu administracyjnym zmierza do realizacji zadań mających znaczenie dla interesu ogólnospołecznego, to dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego organizacji w powyższym znaczeniu uprawnia do wydania postanowienia odmownego na podstawie art. 31 § 2 K.p.a.

Jeszce raz wskazać zatem trzeba, że skarżące Stowarzyszenie jest organizacją społeczną, ekologiczną, której statutowym celem jest ochrona środowiska.

W rozpatrywanej sprawie Stowarzyszenie walczy o ocenę prawidłowości postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegających na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej pod kątem zgodności z prawem w tym z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzkiego.

Zachodzą zatem wystarczające przesłanki dla wszczęcia postępowania. Dopiero we wszczętym postępowaniu można badać dalsze przesłanki, w tym kwestie merytoryczne (ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko). Sąd miał na uwadze, że w Konstytucji RP nadano szczególną rangę sprawom ekologii (ochrony środowiska), z czym wiąże się swoboda działalności organizacji społecznych przyjmujących za cel swojego działania statutowego dbałość o ochronę środowiska. Zatem wymagane jest, aby przy badaniu wniosku organizacji społecznej, która domaga się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegających na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej z uwagi na to, że planowana inwestycja z uwagi na swoje parametry i położenie nie mieści się w katalogu przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko – szczegółowo uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, które uniemożliwia wszczęcie postępowania.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy Stowarzyszenie wnosząc o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego przytoczyło okoliczności konkretyzujące interes społeczny wskazując, iż jest on związany z budową stacji bazowej telefonii komórkowej.

Niewątpliwie uzasadniony był postulat organu administracji, aby organizacja społeczna przytoczyła okoliczność konkretyzujące interes społeczny w danej sprawie. Za wystarczające należało jednak uznać przytoczone powyżej okoliczności, gdyż z niedookreślonego charakteru kategorii interesu społecznego wynika, że wykluczone jest domaganie się od organizacji udowodnienia tej przesłanki.

Należy pamiętać, że ustalenie (udowodnienie), że dany obiekt oddziałuje szkodliwie na otoczenie może mieć miejsce tylko w postępowaniu, a więc po jego wszczęciu, a nie wcześniej (vide: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 roku, sygn. II OSK 1086/13).

Z tych względów ponownie rozpoznając sprawę organ administracji z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni art. 31 § K.p.a. rozważy zasadność wniosku Stowarzyszenia z dnia 11 maja 2018 roku.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku czyniąc to na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na kwotę 200 zł składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi.

a.tp.