Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1897/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 par. 1 , art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] ; 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na rzecz A. K. kwotę 7143 zł (słownie: siedem tysięcy sto czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (zwanego dalej: "Dyrektorem Generalnym") z dnia [...] sierpnia 2019 r. o numerze [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nabycie produktów rolnych bez umowy.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w [...] i (zwany dalej: "Dyrektorem Oddziału Terenowego") wymierzył [...] (zwanemu dalej: "Skarżącym") karę pieniężną z tytułu nabycia produktów rolnych – truskawka, porzeczka czarna, porzeczka czerwona, wiśnia, jabłko – bez umowy w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że w dniach od 30 października do 6 listopada 2018 r. przeprowadzono u Skarżącego kontrolę, która wykazała brak umów na dostawy owoców jakie odbywały się w 2018 r., a które to transakcje zostały udokumentowane dowodami księgowymi w postaci faktur VAT wystawianymi dla rolników ryczałtowych w okresie od maja do września 2018 r. Zdaniem organu, w sprawie ziściły się więc przesłanki wymierzenia kary pieniężnej, określone w art. 40i ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 945 ze zm.; zwanej dalej: "u.o.n.r.r."), bowiem Skarżący nabywał produkty rolne bez pisemnej umowy lub bez umowy zawartej w formie dokumentowej albo elektronicznej. Organ zauważył przy tym, że umowa, o której mowa w powołanym przepisie, winna być czynnością poprzedzającą transakcję nabycia produktów rolnych, wobec czego nie można przyjąć by wystawienie faktur VAT realizowało obowiązek jej zawarcia, gdyż faktury – jako dokumenty następcze – były wystawione już po dokonaniu transakcji.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Dyrektor Generalny wydał w dniu [...] sierpnia 2019 r. zaskarżoną decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego. Organ odwoławczy w całości zaaprobował stanowisko, że Skarżący nie zawarł umowy pisemnej, ani umowy w formie dokumentowej lub elektronicznej przed nabyciem produktów rolnych, co uzasadniało nałożenie na niego kary pieniężnej. Zdaniem Dyrektora Generalnego, Skarżący dokonywał zakupów bezumownie na podstawie faktur VAT RR. Taka faktura nie stanowi sama w sobie umowy, a jedynie może stanowić dowód na okoliczność jej zawarcia oraz w pewnym zakresie jej treści. Niemniej jednak przepisy art. 38q u.o.n.r.r. oraz art. 168 ust. 4 i 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, s. 671 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1308/2013") wyraźnie precyzują wymogi, co do formy, treści oraz terminu zawarcia umowy na dostarczanie produktów rolnych w sektorze owoców i warzyw, których powoływane przez Skarżącego faktury nie spełniają. Przede wszystkim jednak umowa musi być sporządzona przed dostawą, co wyraźnie wynika – wbrew stanowisku odwołania – z przepisu art. 168 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013. W ocenie organu, dokumentacja przedstawiona przez Skarżącego nie potwierdza zawarcia umowy z producentami owoców na dostarczenie produktów rolnych, o której mowa w art. 38q ust. 1 i 1a u.o.n.r.r., co oznacza, że nie ma podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Generalnego z dnia [...] sierpnia 2019 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, jak również o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r. poprzez jego zastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej za nabycie produktów bez pisemnej umowy lub bez umowy zawartej w formie dokumentowej albo elektronicznej, w sytuacji, gdy Skarżący nabywał produkty na podstawie umów zawartych w formie dokumentowej;

2) art. 38q ust. 1 pkt 3 u.o.n.r.r. w zw. z art. 168 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013 poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że umowy zawierane przez Skarżącego nie mogą zostać uznane za spełniające wymagania nałożone w w/w przepisach, w sytuacji, gdy zawierane umowy spełniały wymagania nałożone na niego w/w ustawą, nie zawierając jedynie tylko niektórych elementów, jakie winna zawierać umowa;

3) art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuwzględnieniu słusznego interesu społecznego i obywateli, skutkiem czego było naliczenie kary pieniężnej z tytułu nabycia produktów rolnych w kwocie [...] zł, bowiem gdyby organ postępował zgodnie z przepisami prawa, kara pieniężna nie zostałaby nałożona na Skarżącego bądź też naliczono by karę pieniężną z tytuły nabycia produktów rolnych w kwocie znacznie niższej aniżeli została ona faktycznie naliczona;

4) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela;

5) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, niewyjaśniającego przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia;

6) art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie istniejących wątpliwości co do treści przepisów u.o.n.r.r. na korzyść strony;

7) art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie istniejących wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na korzyść strony.

Rozwijając zarzuty podniesiono, że Skarżący zawierał umowy w formie dokumentowej, bowiem wystawienie faktur VAT RR było wystarczające dla spełnienia warunków zawierania umów, o czym został poinformowany przez pracownika KOWR. Zdaniem Skarżącego, wystawienie faktur sprzedaży, a także zawarcie umów o zapłatę za dostarczony surowiec było zgodnie z przepisami u.o.n.r.r. Każda z umów (faktur) zawierała większość elementów, które wskazane zostały w rozporządzeniu nr 1308/2013 tj. umowy są w formie pisemnej, zawierają cenę sprzedaży, ilość produktu, szczegóły dotyczące terminów i procedur płatności, dane stron, dodatkowo zawierają datę oraz miejsce sporządzenia. Ponadto złożone zostały oświadczenia woli i to w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej to oświadczenie. Umowa zawiera bowiem nie tylko podpisy, ale również określa dane osób, które są stronami przedmiotowej umowy. W konsekwencji tego, każda z umów, pomimo nazwania jej "fakturą" spełniała wymóg zawarcia umowy w formie dokumentowej.

Skarżący zauważył, że rolnicy sprzedający wytworzone przez siebie płody rolne w pobliskich wiejskich, małych skupach owoców (takich jak prowadzony przez niego) nie zawierają z tymi skupami żadnych umów przed rozpoczęciem produkcji rolnej ani nawet w jej trakcie. Decyzja rolnika producenta, w jakim skupie sprzedać wytworzone przez niego płody, podyktowana jest jedynie ceną skupu oraz położeniem skupu, a co najważniejsze, decyzja ta zapada dopiero po wytworzeniu owoców i bezpośrednio przed ich zbyciem. W związku z tym Skarżący nie miał możliwości zawrzeć takich umów przed nabyciem owoców od rolników producentów, albowiem nie dysponował nawet wiedzą, kto, kiedy, jakiego rodzaju i w jakich ilościach produkty rolne przywiezie do jego skupu. Świadczy to zdaniem Skarżącego o rażącym braku znajomości charakterystyki wiejskiego rynku rolnego i realiów panujących na polskiej wsi w zakresie skupu owoców.

W ocenie Skarżącego, skoro zawierał więc umowy w formie dokumentowej, to nie można przyjąć, by słuszne było nałożenie na niego kary pieniężnej – o której mowa w art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r. – to jest w maksymalnej wysokości. Natomiast organ mógł rozważyć ewentualną odpowiedzialność na podstawie art. 40i ust. 1a u.o.n.r.r., jeśli by przyjąć, że zawarte umowy nie spełniały tylko dwóch warunków przewidzianych przepisami, tj. warunku określonego w art. 168 ust. 4 pkt c ppkt (iii) oraz (vi) rozporządzenia nr 1308/2013, a mianowicie: nie ustalono okresu obowiązywania umowy oraz pominięto przepisy mające zastosowania w przypadku zaistnienia siły wyższej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlega uwzględnieniu, jakkolwiek z innych względów aniżeli zostały w niej podniesione. W ocenie Sądu, działające w sprawie organy nie ustaliły w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy, a co najmniej nie dały temu wyrazu w uzasadnieniach do wydanych przez siebie decyzji.

Przypomnieć należy, że Skarżący został ukarany kara pieniężną na podstawie art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r., zgodnie z którym, karze podlega ten kto – jako pierwszy nabywca będący przetwórcą lub dystrybutorem nabywa, wbrew przepisom art. 38q ust. 1 lub 1a, bez pisemnej umowy lub bez umowy zawartej w formie dokumentowej albo elektronicznej produkty rolne należące do sektorów, o których mowa w art. 38q ust. 1. W myśl art. 38q ust. 1 u.o.n.r.r., każde dostarczenie określonych w nim produktów rolnych przez producenta będącego rolnikiem, którego gospodarstwo jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do pierwszego nabywcy będącego przetwórcą lub dystrybutorem, który nie zbywa tych produktów rolnych bezpośrednio konsumentom finalnym, zwanym dalej "dystrybutorem", wymaga zawarcia umowy, obejmującej jedną lub wiele dostaw, która powinna spełniać warunki określone w puntach 1-3 tego przepisu.

Z treści przywołanych regulacji jednoznacznie wynika zatem, że karze pieniężnej podlega wyłącznie "pierwszy nabywca będący przetwórcą lub dystrybutorem", który "nie zbywa produktów rolnych bezpośrednio konsumentom finalnym". Poprzez posłużenie się w art. 38q ust. 1 u.o.n.r.r. zwrotem "zwanym dalej" w odniesieniu do pojęcia "dystrybutorem" ustawodawca nadaje mu określone rozumienie w dalszej części tej ustawy, zatem również na gruncie jej art. 40i ust. 1. W niniejszej sprawie organy nie wykazały w uzasadnieniach do zapadłych decyzji, że Skarżący był pierwszym nabywcą będącym przetwórcą lub dystrybutorem wskazanych produktów rolnych, który nie zbywał ich bezpośrednio konsumentom finalnym. Kwestii tej nie poświęcono choćby jednego akapitu, co sprawia, że zapadłe w sprawie decyzje nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej w tym zakresie. W ocenie Sądu, okoliczności tej nie sposób wywieść z samego faktu, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "[...]" Skup owoców i sprzedaż węgla, nie wynika ona również z zebranych w sprawie materiałów dowodowych. Nie ma przy tym znaczenia, że okoliczność ta nie została wywiedziona w skardze, bowiem ustalenie tego czy Skarżący jest objęty hipotezą przepisu art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r. determinuje możliwość badania poprawności subsumpcji pozostałych elementów zawartej w nim normy prawnej, tj. dyspozycji i sankcji.

Niezależnie od tego dostrzec trzeba, że w świetle art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r. karze podlega przetwórca lub dystrybutor, który nabywa produkty rolne wbrew przepisom art. 38q ust. 1 lub 1a u.o.n.r.r. W ust. 1 tego przepisu wprowadzono wyłączenia przedmiotowe w odniesieniu do dostaw bezpośrednich i rolniczego handlu detalicznego. Jak to wskazno w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej przepis art. 38q ust. 1 (druk Sejmowy nr [...]), z zakresu obowiązywania art. 38q ust. 1 wyłączono sprzedaż bezpośrednią w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2017 r. poz. 242, z późn. zm.). W świetle przepisów ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, sprzedaż bezpośrednia odnosi się do małych ilości produktów pochodzenia zwierzęcego. Zatem wyłączeniem należy również objąć małe ilości produktów roślinnych, tj. dostawy bezpośrednie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 149, z późn. zm.). Wyłączenie dostaw bezpośrednich spowoduje, że sprzedaż przez rolników produktów rolnych m.in. na targowiskach, rolno-spożywczych rynkach hurtowych nie będzie wymagała pisemnej umowy z nabywcą, pod warunkiem, że nabywca nie jest dystrybutorem lub przetwórcą. Dostawy bezpośrednie w rozumieniu przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia są realizowane bezpośrednio przez producentów produkcji pierwotnej, którzy dostarczają małe ilości środków spożywczych do konsumentów finalnych lub do zakładów detalicznych zaopatrujących konsumentów finalnych. W realiach kontrolowanej sprawy również i te kwestie zostały pominięte przez organy, bowiem – wobec braku stwierdzenia, że Skarżący był pierwszym nabywcą będącym przetwórcą lub dystrybutorem – nie ustaliły one czy dostawy nie odbywały się w warunkach dostaw bezpośrednich bądź rolniczego handlu detalicznego. Okoliczność ta nie może zostać uznana niejako za oczywistą, lecz wymaga szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, z uwagi na to, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na wystawionych przez Skarżącego fakturach VAT, które dokumentowały liczne transakcje zawierane z wieloma dostawcami, co wymagało rozważenia każdej z dostaw w kontekście wskazanych wyżej wyłączeń przedmiotowych.

W końcu nie można było pominąć istotnego deficytu uzasadnienia w zakresie zastosowanej wobec Skarżącego sankcji. W przepisie art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r. sankcja została bowiem określona nie kwotowo, lecz w wysokości 10% "zapłaty" w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 62, 86 i 650). Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja sankcji wymaga zatem od organu nie tylko odwołania się do wskazanego przepisu ustawy o podatku od towarów i usług oraz wyjaśnienia stronie jego zastosowania w ustalonym stanie faktycznym sprawy (czego zabrakło w wydanych w sprawie decyzjach), ale przede wszystkim obowiązek dokonania stosownego wyliczenia wysokości kary, które winno znaleźć odzwierciedlenie choćby w uzasadnieniu do decyzji organu I instancji. Próżno jednak doszukać się rozważań w tym zakresie w uzasadnieniach obu zapadłych w sprawie decyzji, tak w odniesieniu do przyjętego przez organ rozumienia "zapłaty", jak też wskazania elementów przyjętych do obliczenia kary, a także samego jej wyliczenia. Nie można przy tym uznać za wystarczające odwołania się przez Dyrektora Oddziału Terenowego (do tego jedynie w części ustaleń faktycznych uzasadnienia) do załącznika nr 1 do raportu z kontroli nr [...], bowiem nie trzeba chyba przekonywać, że ani sam raport ani jego załączniki nie stanowią rozstrzygnięcia przewidzianego przez art. 40j ust. 1 u.o.n.r.r., czy też przez art. 151 k.p.a. Niewątpliwie to decyzja administracyjna organu rozstrzygała sprawę co do istoty i to ta decyzja powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie we wskazanym wyżej zakresie. Stwierdzony deficyt uzasadnienia nie tylko narusza wymogi formalne, jakim winno ono czynić zadość, ale w istocie uniemożliwia stronie zweryfikowanie wysokości nałożonej na nią kary pieniężnej, a tym samym skuteczną obronę swoich praw. Można również dodać, że wyczerpujące ustalenie i zaprezentowanie w uzasadnieniu decyzji wyliczenia wysokości "zapłaty" stanowi najlepszą gwarancję, że nabywca nie poniesie więcej niż jednej sankcji w odniesieniu do tych samych dostaw realizowanych bezumownie, zważywszy na to, że sam organ wskazuje, że w oparciu o zgromadzone w toku postępowania faktury VAT od nr [...] do nr [...] – nie można ustalić daty dokonania nabycia towarów.

Jakkolwiek już tylko przedstawione wyżej względy spowodowały konieczność wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego z przyczyn formalnych, a co za tym idzie przedwczesnym staje się odnoszenie się do zarzutów wywiedzionych w skardze, to zauważyć jednak należy, że działające w sprawie ograny skupiły się wyłącznie na wykazaniu, że Skarżący nabywał produkty rolne bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 38q ust. 1 u.o.n.r.r., które to ustalenia Sąd podziela. Z przepisu tego jednoznacznie wynika bowiem, że każde nabycie określonych w nim produktów rolnych wymaga zawarcia umowy obejmującej jedną lub wiele dostaw, spełniającej warunki określone w punktach 1-3 tego przepisu. W piśmiennictwie odnoszącym się do charakteru przedmiotowej umowy wskazuje się, że w ustawodawstwie unijnym prawodawca posługuje się pojęciem umowy dostawy czy dostarczenia produktów rolnych w odniesieniu do kontraktów dotyczących z reguły także ich wytworzenia. Jest to związane przede wszystkim z faktem, że nie we wszystkich krajowych porządkach prawnych państw Unii Europejskiej występuje umowa kontraktacji. Często ustawodawstwa krajowe zawierają tylko przepisy umowy dostawy, np. [...] [....]. W Polsce, z uwagi na funkcjonowanie odrębnej od umowy dostawy – kontraktacji, w przypadku, gdy w przepisach unijnych mowa jest o umowie dostawy czy dostarczeniu produktów rolnych na gruncie naszych krajowych przepisów, z reguły należy odnieść to do kontraktacji. Kontrakt powinien spełniać warunki określone w rozporządzeniach unijnych. Mianowicie umowa lub oferta umowy jest sporządzana w formie pisemnej przed dostawą oraz zawiera w szczególności następujące elementy: 1) cenę do zapłaty za dostawę̨, która: jest niezmienna i określona w umowie lub jest obliczana poprzez połączenie rożnych czynników określonych w umowie, które mogą obejmować wskaźniki rynku odzwierciedlające zmianę warunków na rynku, dostarczoną ilość oraz jakość lub skład dostarczonego np. mleka surowego; 2) ilość produktów rolnych, którą można dostarczyć lub która musi zostać dostarczona wraz z terminem takich dostaw; 3) okres obowiązywania umowy, który może być ograniczony lub nieograniczony z klauzulami dotyczącymi rozwiązania umowy; 4) szczegóły dotyczące terminów i procedur płatności; 5) ustalenia dotyczące odbioru lub dostawy mleka surowego oraz 6) przepisy mające zastosowanie w przypadku zaistnienia siły wyższej (vide: A. S., Z prawnej problematyki umowy kontraktacji w praktyce, Przegląd Prawa Rolnego nr 1 (20) – 2017, 165-184, DOI: 10.14746/ppr.2017.20.1.8 i powołana tam literatura).

Niezależnie jednak od tego, czy umowa, o której mowa art. 38q ust. 1 u.o.n.r.r. przybierze postać znanej na gruncie krajowego prawa cywilnego umowy dostawy czy kontraktacji, bądź też będzie umową nienazwaną, niewątpliwie musi ona spełniać ściśle określone wymogi, do których odsyłają punkty 1-3 omawianego przepisu. W niniejszej sprawie umowa winna spełniać warunki, do których odsyła pkt 3, tj. warunki określone w art. 168 ust. 4 i 6 rozporządzenia nr 1308/2013. W ocenie Sądu, działające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że Skarżący nie wykazał by zawarł umowę/umowy spełniające podstawowy warunek wynikający z art. 168 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 1308/2013, tj. sporządzone przed dostawą. Trafnie wskazują organy, że faktura VAT jest dokumentem wystawianym już po dokonaniu transakcji, zatem nie może stanowić umowy "sporządzonej" przed dostawą. Podobnie nie można uznać za taką umowę – zawartych przez Skarżącego umów o zapłatę za dostarczony surowiec, bowiem jak wskazuje sama ich nazwa, chodzi o zapłatę za już dostarczone produkty rolne. Tym samym nie można stwierdzić, by Skarżący legitymował się umową obejmującą dostawę lub wiele dostaw sporządzoną jeszcze przed dostawą/dostawami. Okoliczności tej nie kwestionuje zresztą sam Skarżący, skoro wskazuje w skardze, że "nawet fizycznie nie miał możliwości zawrzeć takich umów". Już tylko niepełnienie wymogu określonego przez lit. a) art. 168 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013 prowadzi do aprobaty uczynienia przepisu art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r. materialnoprawną podstawą wymierzenia kary pieniężnej, nie zaś ust. 1a tego przepisu (jak oczekuje tego Skarżący), niezależnie od niespełniania przez faktury VAT RR wymogów określonych w innych jednostkach redakcyjnych art. 168 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013. Wbrew zaprezentowanemu przy tym stanowisku skargi, obowiązek uprzedniego zawierania umów wynika wprost z powołanego art. 168 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 1308/2013, jak również znajduje potwierdzenie w motywach 127 i 138 preambuły do tego rozporządzenia. Wadliwie przy tym Skarżący interpretuje posłużenie się przez ustawodawcę w art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r. pojęciem "umowy zawartej w formie dokumentowej". Niewątpliwie chodzi bowiem jedynie o dostosowanie tego przepisu do przewidzianych na gruncie Kodeksu cywilnego form czynności prawnych. W konsekwencji dopuszczalność zawarcia umowy w formie dokumentowej odnosi się jedynie do jej formy, natomiast nie niweczy warunków materialnych, jakie umowa ta winna spełniać. W literaturze wskazuje się, że umowa zawarta w formie dokumentowej, w odróżnieniu od klasycznej formy pisemnej, nie musi być opatrzona podpisem, lecz wystarczy, że będzie zapisana na nośniku umożliwiającym jej odtworzenie oraz zachowanie (np. wiadomość e-mail, wiadomość sms, plik komputerowy).

Reasumując Sąd uznał, że skoro przepis art. 40j ust. 1 u.o.n.r.r. przewiduje wymierzenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 40i ust. 1 – w drodze decyzji administracyjnej, to decyzja taka nie tylko winna odpowiadać wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., ale winna zostać wydana na skutek należycie przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Podstawową zaś zasadą rządzącą takim postępowaniem jest określona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja tej zasady ma ścisły związek z zasadą praworządności, bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Stosowanie do art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji powyższych zasad winno być zaś uzasadnienie decyzji, zawierające wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. W doktrynie podnosi się przy tym, iż decyzje administracyjne powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać zatem, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz dokonał oceny tych materiałów. Stwierdzone w tej sprawie wady postępowania, jak również deficyty uzasadnień do wydanych decyzji, prowadzą zatem do przyjęcia, że działające w sprawie organy dopuściły się uchybienia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 40j ust. 1 pkt 1 u.o.n.r.r. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prowadząc ponownie postępowanie organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu i ustali w pierwszej kolejności, czy Skarżący może być objęty hipotezą normy prawnej zawartej w art. 40i ust. 1 u.o.n.r.r., a także czy realizowane na jego rzecz dostawy produktów rolnych mieszczą się w zakresie przedmiotowym określonym w tym przepisie. W razie ziszczenia się przesłanek do wymierzenia kary pieniężnej za bezumowne nabywanie produktów rolnych organ wyda decyzję zawierającą wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym szczegółowo przedstawi sposób wyliczenia jej wysokości.

Z wyłuszczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zawarte w punkcie drugim wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych oparte zostało na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).