Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1515/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 pkt 3, art. 1321 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Teza: Dla zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. (odpowiednika obecnie obowiązującego art. 1321 ust. 1 pkt 4 p.w.p. dotyczącego kolizji pomiędzy późniejszym znakiem towarowym a wcześniejszym renomowanym znakiem towarowym) jako podstawy unieważnienia spornego prawa ochronnego niezbędne jest ustalenie, że:

1) znak wcześniejszy jest znakiem zarejestrowanym w UP lub EUIPO;

2) znak wcześniejszy jest znakiem renomowanym;

3) znak późniejszy jest znakiem identycznym lub podobnym do renomowanego znaku towarowego;

4) znak późniejszy został zgłoszony dla jakichkolwiek towarów, tzn. towarów identycznych, podobnych oraz niepodobnych do towarów, których dotyczy renomowany znak towarowy;

5) występuje związek (skojarzenie) pomiędzy kolizyjnymi znakami, tzn. późniejszy znak towarowy przywodzi przeciętnemu, właściwie poinformowanemu, dostatecznie uważnemu konsumentowi na myśl wcześniejszy znak towarowy;

6) istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia jednej z form ingerencji w prawo ochronne na renomowany znak towarowy w postaci możliwości przyniesienia uprawnionemu nienależnej korzyści lub szkodliwości dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego.

TEZY

Dla zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. (odpowiednika obecnie obowiązującego art. 1321 ust. 1 pkt 4 p.w.p. dotyczącego kolizji pomiędzy późniejszym znakiem towarowym a wcześniejszym renomowanym znakiem towarowym) jako podstawy unieważnienia spornego prawa ochronnego niezbędne jest ustalenie, że:

1) znak wcześniejszy jest znakiem zarejestrowanym w UP lub EUIPO;

2) znak wcześniejszy jest znakiem renomowanym;

3) znak późniejszy jest znakiem identycznym lub podobnym do renomowanego znaku towarowego;

4) znak późniejszy został zgłoszony dla jakichkolwiek towarów, tzn. towarów identycznych, podobnych oraz niepodobnych do towarów, których dotyczy renomowany znak towarowy;

5) występuje związek (skojarzenie) pomiędzy kolizyjnymi znakami, tzn. późniejszy znak towarowy przywodzi przeciętnemu, właściwie poinformowanemu, dostatecznie uważnemu konsumentowi na myśl wcześniejszy znak towarowy;

6) istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia jednej z form ingerencji w prawo ochronne na renomowany znak towarowy w postaci możliwości przyniesienia uprawnionemu nienależnej korzyści lub szkodliwości dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 900/16 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 900/16, oddalił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne.

I

W dniu 27 marca 2015 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP, UPRP lub organ) wpłynął sprzeciw [...] (dalej: wnoszący sprzeciw lub skarżący) wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2013 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy BULLTEC o numerze R.266206 na rzecz [...] oraz [...] prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej: uprawnione). Sporny znak towarowy przeznaczony został oznaczania towarów z klasy 11 i 12 klasyfikacji nicejskiej z pierwszeństwem od 1 sierpnia 2012 r.

Jako podstawę prawną wnoszący sprzeciw wskazał art. 132 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 – dalej : p.w.p.). W uzasadnieniu wnoszący sprzeciw podniósł, że sporny znak towarowy jest łudząco podobny do chronionych na jego rzecz wcześniejszych, renomowanych znaków towarowych, a mianowicie:

1) słownego znaku towarowego BULL o numerze IR.1064924;

2) słownego znaku towarowego RED BULL o numerze R.138759;

3) graficznego znaku towarowego o numerze IR.788105;

4) wspólnotowego znaku towarowego słowno - graficznego RED BULL o numerze CTM.3350501.

Dalej stwierdził, że łudzące podobieństwo spornego znaku towarowego tworzy ryzyko uzyskania przez uprawnione nienależnej korzyści lub też może być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaków wcześniejszych. O renomie znaków towarowych chronionych na jego rzecz świadczą takie okoliczności jak: wysokość sprzedaży produktów [...] , dostęp do towarów w handlu detalicznym oraz gastronomii, kampanie reklamowe i promocyjne, sponsorowanie imprez sportowych, organizowanie imprez popularyzujących uprawianie sportów ekstremalnych, organizowanie imprez muzycznych, ranking Eurobrand 2011, obecność towarów oznaczonych przeciwstawionymi w sprawie znakami towarowymi na całym świecie, artykuły prasowe, ilość fanów na portalu społecznościowym Facebook, a także wyniki badań GfK z 2015r. pt. "Rozpoznawalność i wtórna zdolność odróżniająca graficznego znaku towarowego firmy [...] w Polsce" oraz z 2005 r. dotyczących rozpoznawalności słownego znaku towarowego BULL.

Wnoszący sprzeciw wskazał również, że renoma znaków towarowych Red Bull została potwierdzona w orzeczeniach sądów powszechnych.

W odpowiedzi z dnia 6 lipca 2015 r. uprawnione nie zgodziły się z zarzutami wnoszącego sprzeciw i uznały sprzeciw za bezzasadny.

Uprawnione zakwestionowały część dowodów złożonych przez wnoszącego sprzeciw, w szczególności dotyczących badań znajomości oznaczeń wnoszącego sprzeciw. Dokonały również analizy podobieństwa znaków towarowych oraz towarów, dla których znaki te zostały przeznaczone. Podkreśliły przy tym, że jedynym podobieństwem jest wystąpienie w nich wyrazu "BULL". Podniosły, że zastosowanie art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. uzależnione jest od ustaleń określających grupę odbiorców towarów. W ocenie uprawnionych strony sprzedają zupełnie różne towary. Uprawnione działają bowiem wyłącznie na rynku produkcji części do samochodów, a ich towary można spotkać w sklepach motoryzacyjnych. W ocenie uprawnionych to one mają renomę w tym segmencie rynku i to ich produkty cieszą się uznaniem klientów.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 246 i art. 247 ust. 2 p.w.p. - oddalił sprzeciw.

Organ przypomniał, że w myśl art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy jeżeli jest on identyczny lub podobny do renomowanego znaku towarowego, na który udzielono prawo ochronne z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla jakichkolwiek towarów, jeżeli mogłoby to przynieść zgłaszającemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego.

UPRP stwierdził, że ponieważ uprawniony do prawa ochronnego na sporny znak towarowy zakwestionował renomę przeciwstawionych znaków towarowych, na wnoszącym sprzeciw ciążył obowiązek wykazania ich renomowanego charakteru uwzględniający aspekt temporalny. Strona, która powołuje się na renomę znaku towarowego powinna bowiem wykazać jej istnienie najpóźniej w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego. Znak towarowy BULLTEC o numerze R.266206 został zgłoszony do Urzędu Patentowego w dniu 1 sierpnia 2012 r., wobec czego ewentualne stwierdzenie istnienia renomy przeciwstawionych znaków towarowych po tej dacie nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy i nie podlega ocenie organu.

W orzecznictwie sądów europejskich za podstawową przesłankę uznania znaku towarowego za renomowany traktuje się znajomość znaku przez znaczącą część klientów (tak wyrok ETS z dnia 14 września 1999 r. w sprawie General Motors, C - 375/97, wyroki Sądu Pierwszej Instancji z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie El Corte Ingles, T- 8/03 i z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie SPA Finders, T - 67/04, decyzja OHIM z dnia 17 kwietnia 2009 r. Nr 780 256 w sprawie Tosca)". W celu zbadania, czy warunek renomy jest spełniony, należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne okoliczności sprawy, przy czym Trybunał w szczególności wskazał na takie kryteria, jak: udział w rynku posiadany przez znak towarowy, intensywność, zasięg geograficzny i okres używania tego znaku, a także wielkość nakładów poniesionych przez przedsiębiorstwo na jego promowanie. Pogląd ten należy podzielić, mając przy tym na uwadze, że obowiązek rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie może być utożsamiany z koniecznością każdorazowego stosowania wszystkich znanych kryteriów oceny.

Analizując pod względem renomy przeciwstawione cztery znaki w świetle przedstawionych przez wnoszącego sprzeciw dokumentów organ uznał, że wnoszący sprzeciw nie wykazał renomy w dwóch przeciwstawionych znakach towarowych, tj. słownego znaku towarowego BULL o nr IR.1064924 oraz graficznego znaku towarowego o nr IR.788105, bowiem jak wynika z oświadczenia uprawnionego słowny znak towarowy BULL o nr IR.1064924 został wprowadzony na rynek niektórych krajów dopiero w 2013 r., co oznacza, że w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego tj. 1 sierpnia 2012 znak ten w ogóle nie funkcjonował jako samodzielny znak towarowy. Ponadto towary ze słownym znakiem towarowym BULL zostały wprowadzone do obrotu wyłącznie w czterech krajach, wśród których nie ma Polski i brak jest również jakichkolwiek informacji, by nawet po tej dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego, towary ze słownym znakiem towarowym BULL były dostępne w Polsce.

Odnośnie do graficznego znaku towarowego o nr IR.788105 UPRP wskazał, że z przedłożonych dokumentów nie wynika by uzyskał on renomę na terytorium Polski w istotnym dla niniejszej sprawy okresie czasu. Z przedłożonych dokumentów nie wynika również by znak ten był znakiem stosowanym samodzielnie, a co najwyżej jako element innego znaku lub oznaczenie towarzyszące innemu znakowi głównemu. Wnoszący sprzeciw przedstawił na okoliczność renomy graficznego znaku towarowego dowód w postaci badania opinii publicznej pt: "Rozpoznawalność i wtórna zdolność odróżniająca graficznego znaku towarowego firmy [...] w Polsce" wykonane przez GfK SE w styczniu 2015 r. (karty: 96-110). Jak wynika zatem z daty badania, przeprowadzone ono zostało dwa i pół roku po zgłoszeniu spornego znaku towarowego do ochrony. Zgodzić się wprawdzie należy z wnoszącym sprzeciw, że dowodów powstałych po dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego nie można odrzucić, zwłaszcza że powstawanie renomy może być procesem długotrwałym. Dowody te muszą jednak odnosić się do czasu sprzed daty zgłoszenia lub w sposób wiarygodny pozwalać stwierdzić, że świadomość renomy istniała już w tej dacie. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że nawet w styczniu 2015 r. tylko 32,5% wszystkich respondentów widziało znak graficzny lub wydał się im znajomy (karta 106). Samo więc "wydawanie się" znajomym oznacza, że respondenci nie byli pewni czy faktycznie taki znak widzieli czy też widzieli znak podobny. Natomiast na pytania: "Z czym kojarzy się Pani/Panu ten znak graficzny? Jakie spontaniczne odczucia przychodzą Pani/Panu do głowy na jego temat?" 12,2% wszystkich respondentów i 26,1% wszystkich respondentów z bliższego kręgu odbiorców spontanicznie wymieniło " [...] / napój energetyczny [...] / logo [...] " (karta 106). Niewątpliwie rozpoznawalność znaku graficznego w roku 2013 musiała być niższa w stosunku do przywołanych wartości.

Urząd Patentowy uznał, że w wypadku dwóch znaków towarowych, tj. słownego znaku towarowego Red Bull o nr R.138759 oraz wspólnotowego znaku towarowego słowno-graficznego Red Bull o nr CTM.3350501, taka renoma została wykazana, a zatem są to wcześniejsze znaki renomowane należące do wnoszącego sprzeciw. Świadczą o tym dokumenty przedłożone przez wnoszącego sprzeciw, a w szczególności orzeczenia sądów powszechnych, które zapadły w sprawach dotyczących skarżącego przed datą zdłoszenia spornego znaku i które wskazują na okoliczności świadczące o renomie znaków Red Bull.

Po stwierdzeniu renomy w wypadku dwóch znaków towarowych Red Bull UPRP wskazał, że powyższe stwierdzenie powoduje konieczność dokonania oceny ich podobieństwa do spornego znaku towarowego.

Analizując powyższe znaki organ podniósł, że porównywane znaki towarowe należy uznać za podobne. Natomiast cechy strukturalne spornego znaku towarowego wskazują, że nie jest on adaptacją znaków towarowych RED BULL. Podobieństwo tych znaków osadza się na odwołaniu w swej treści do nazwy i postaci tego samego zwierzęcia. Zdaniem Urzędu Patentowego RP elementy te zostały jednak inaczej koncepcyjnie wykorzystane, jako że słowo BULL stanowi część jednego wyrazu BULLTEC, zaś w znakach przeciwstawionych występuje jako druga w sąsiedztwie innego elementu słownego RED. Graficzne stylizacje byków są odmienne i nie nawiązujące do siebie. Całościowe postrzeganie znaków towarowych nie wskazuje zatem, wbrew twierdzeniom wnoszącego sprzeciw na podobieństwo łudzące. Mając jednak na uwadze wykorzystanie w spornym znaku towarowym stylizowanej postaci byka oraz członu BULL jako części słowa BULLTEC tłumaczonego i z pewnością rozumianego w Polsce jako wyraz: "byk", a także wykorzystanie czerwonej kolorystyki, zdaniem organu, nie można twierdzić, że oceniane w niniejszej sprawie znaki są niepodobne.

Następnie UP wskazał, że dla zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. jako podstawy unieważnienia prawa ochronnego niezbędne jest ustalenie istnienia powiązań między znakami towarowymi, skutkującymi przewidzianymi w powyższym przepisie konsekwencjami w postaci możliwości przyniesienia uprawnionemu nienależnej korzyści lub szkodliwości dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego. W powyższym kontekście należy brać pod uwagę wszystkie czynniki istotne dla okoliczności w sprawie. Czynniki te obejmują: stopień podobieństwa pomiędzy znakami, charakter towarów i usług, dla których porównywane znaki zostały zarejestrowane włączając stopień pokrewności lub różnic pomiędzy tymi towarami i usługami, dany krąg odbiorców, siłę renomy wcześniejszego znaku, stopień odróżniającego charakteru wcześniejszego znaku, zarówno samoistny jak i nabyty poprzez używanie, a także istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd odbiorców (patrz wyrok TSUE z 27 listopada 2008 r., C-252/07, "Intel", par. 42).

Organ stwierdził, że istniejące między porównywanymi znakami towarowymi podobieństwo nie jest wysokie, a całościowe postrzeganie spornego znaku towarowego nie pozwala stwierdzić, że znak ten jest imitacją znaków przeciwstawionych lub też, że wykorzystuje on poszczególne elementy w identycznej postaci lub według tej samej koncepcji. Ponadto treść znaków towarowych RED BULL wskazuje, że nie mają one szczególnie silnej zdolności odróżniającej. Nie zawierają one wyrazu fantazyjnego, niepowtarzalnego, stworzonego wyłącznie na użytek oznaczenia które ma opatrywać towary.

Nie sposób zatem twierdzić, że to właśnie przeciwstawione znaki towarowe mają tak oddziaływać na potencjalnych odbiorców towarów oznaczanych znakiem BULLTEC, że zaistnieją dalsze przesłanki o jakich mowa w art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Powyższy wniosek potwierdza zupełnie różny charakter towarów, dla których sporny znak towarowy jest przeznaczony. Są to przede wszystkim towary motoryzacyjne lub oświetleniowe, a więc zasadniczo dostępne w specjalistycznych punktach sprzedaży (np. sklepach motoryzacyjnych, warsztatach samochodowych). Nawet jeśli część z nich dostępna jest w sklepach wielobranżowych, to często do ich zastosowania wymagana jest odpowiednia wiedza i podwyższona uwaga. Wszystko to wskazuje, że towary stron, pomimo iż mogą być nabywane przez tych samych potencjalnych odbiorców, należą do zupełnie różnych sektorów rynku. Bez znaczenia w powyższym zakresie jest angażowanie się przez wnoszącego sprzeciw także w sponsoring imprez motoryzacyjnych. Przeciętny odbiorca napojów energetycznych jest bowiem świadomy, że wnoszący sprzeciw nie świadczy usług i nie sprzedaje towarów z branży motoryzacyjnej i odróżnia towar jako taki od reklamy towaru, która może odwoływać się tematycznie do najróżniejszych dziedzin.

Powyższe okoliczności prowadzą także do wniosku, że istnienie na rynku spornego znaku towarowego nie kreuje ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności jeśli o ryzyku tym decyduje wypadkowa podobieństwa samych znaków towarowych oraz towarów oznaczanych tymi znakami.

Zatem stopień odróżniający przeciwstawionych znaków towarowych, postać spornego znaku towarowego oraz różny zakres ochrony wyznaczony wykazem towarów spornego znaku towarowego wskazuje, że ochrona i funkcjonowanie tego oznaczenia nie będzie prowadzić do następstw, o jakich mowa w art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. W świetle przywołanej powyżej oceny porównywanych znaków towarowych oraz ich wzajemnych relacji wskazujących na brak powiązania oznaczeń w świadomości odbiorców nie można bowiem uznać, że uprawdopodobniona została nienależna korzyść uprawnionych do prawa ochronnego na sporny znak towarowy lub szkodliwość dla odróżniającego charakteru lub renomy znaków wcześniejszych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2016 r. oddalił skargę wnoszącego sprzeciw.

Sąd I instancji przypomniał, że podstawą materialnoprawną sprzeciwu w tej sprawie był art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p.

Dalej WSA wskazał, że p.w.p. nie zawiera definicji znaku renomowanego. Rzeczywiście jest zaś tak, jak przyjął to organ, że za podstawową przesłankę uznania znaku towarowego za renomowany traktuje się znajomość znaku przez znaczącą część klientów. Chodzi przy tym, co należy podkreślić, o renomę w kraju, w którym wystąpiono o ochronę.

UPRP dokonując analizy w tym zakresie w oparciu o dowody przedłożone przez wnoszącego sprzeciw uznał, że renoma została wykazana tylko w stosunku do 2 wskazanych w decyzji znaków towarowych Red Bull, co zdaniem WSA należy przyjąć za prawidłowe. Natomiast organ nie uznał renomy dwóch znaków o nr IR.1064924 i IR.788105 uznając, że wnoszący sprzeciw nie wykazał ich renomy, z czym Sąd I instancji się zgodził. WSA podkreślił, że renoma znaku towarowego, powinna być wykazana w odniesieniu do odbiorców na terytorium Polski, a ponadto winna być ona wykazana najpóźniej na datę zgłoszenia spornego znaku towarowego a zatem w niniejszej sprawie na dzień 1 sierpnia 2012 r. Tymczasem jak słusznie ustalił to organ w oparciu o przedłożone przez wnoszącego sprzeciw dokumenty, w wypadku wskazanych 2 znaków towarowych, pierwszy z nich, tj. znak słowny BULL (nr IR.1064924) został wprowadzony na rynki niektórych krajów dopiero w roku 2013, przy czym żaden z tych rynków nie był rynkiem polskim, co oznacza że w dacie zgłoszenia spornego znaku nie funkcjonował on na naszym rynku tym samym trudno jest w takim wypadku mówić o renomie tego znaku. Z kolei drugi ze wskazanych znaków -znak graficzny przedstawiający byka (nr IR.788105), również prawidłowo, w oparciu o przedstawione dowody, nie został uznany za znak renomowany na terenie Polski. Z dowodów, które zostały przedłożone przez wnoszącego sprzeciw nie wynika bowiem aby w dacie 1 sierpnia 2012 r. znak ten był używany samodzielnie.

Natstępnie WSA stwierdził, że uznanie dwóch spośród przeciwstawionych przez wnoszącego sprzeciw czterech znaków, za renomowane obligowało organ do dokonania oceny podobieństwa tych znaków do znaku spornego jako całości. Taka ocena zdaniem WSA została przez organ przeprowadzona i pozwoliła na, prawidłowe uznanie, że znaki są podobne.

Jednak samo podobieństwo znaków nie wystarcza aby dowieść, że używanie późniejszego znaku towarowego powoduje lub może powodować czerpanie nienależnej korzyści z charakteru odróżniającego lub renomy wcześniejszego znaku towarowego bądź też działa lub może działać na ich szkodę. Zatem sam fakt podobieństwa znaków w przypadku niepodobnych towarów (jak w niniejszej sprawie) nie musi oznaczać automatycznie naruszenia prawa do znaku renomowanego lub też zaistnienia przesłanki uzasadniającej odmowę udzielenia prawa ochronnego na znak późniejszy. Konieczne jest zatem zbadanie pozostałych przesłanek wskazanych w przepisie art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Niezbędne zatem było przeanalizowanie przez organ, w oparciu dowody złożone w trakcie postępowania, czy podobieństwo to może przynieść zgłaszającemu sporny znak nienależną korzyść lub będzie szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy przeciwstawionych znaków należących do skarżącego.

Według WSA organ dokonał w tym zakresie stosownej analizy z uwzględnieniem szeregu czynników, (m.in. stopień podobieństwa pomiędzy znakami, charakter towarów i usług, dla których porównywane znaki zostały zarejestrowane, krąg odbiorców, siłę renomy wcześniejszego znaku, stopień odróżniającego charakteru wcześniejszego znaku, zarówno samoistny jak i nabyty poprzez używanie, istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd odbiorców),które jego zdaniem winny być wzięte pod uwagę przy uwzględnieniu, że każdy z nich, rozpatrywany pojedynczo, nie może przesadzać samodzielnie o zastosowaniu art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. ze skutkiem unieważnienia prawa ochronnego. Ta analiza pozwoliła organowi na uznanie, że używanie spornego znaku towarowego do oznaczenia towarów motoryzacyjnych lub oświetleniowych przez uprawnione nie będzie powodowało następstw, o których mowa art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p.

Powyższe stanowisko Sąd I instancji podziela wskazując dodatkowo na dwa poglądy Sądu Najwyższego i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które z punktu widzenia niniejszej sprawy należy uznać również za istotne, a z których wynika, że niewątpliwie skuteczność ochrony renomowanego znaku towarowego nie wymaga wykazania przez uprawnionego, że używanie późniejszego znaku przez osobę trzecią przyniosło używającemu nieuzasadnioną korzyść lub było szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego. Wystarczy prawdopodobieństwo, że zgłaszający mógłby wykorzystać środki i nakłady finansowe poczynione wcześniej przez uprawnionego do znaku renomowanego na zbudowanie renomy znaku i przyciągnięcie nabywców. Zaznaczyć jednak należy, że właściciel wcześniejszego znaku towarowego powinien przedstawić okoliczności, które pozwoliłyby na uprawdopodobnienie przyszłego, niemającego charakteru hipotetycznego prawdopodobieństwa czerpania nienależnej korzyści czy wyrządzenia szkody (zob. wyrok SN z dnia 10 lutego 2011 r., IV CSK 393/10, OSNC 2011, nr 11, poz. 127, LEX nr 785888; wyrok ETS z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie Intel Corporation Inc. przeciwko CPM United Kingdom Ltd., C-252/07, EU:C:2008:655, pkt 115).

Sąd I instancji podzielając powyższe poglądy, wskazał, że skarżący powinien był przedstawić okoliczności, które pozwoliłyby na uprawdopodobnienie przyszłego, nie mającego charakteru hipotetycznego prawdopodobieństwa czerpania nienależnej korzyści czy wyrządzenia szkody. W tym zakresie organ nie bowiem uprawniony do dokonywania tego rodzaju ustaleń i prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak tego zdaje się oczekiwać skarżący. W niniejszej sprawie zdaniem sądu nie zostały jednak takie okoliczności wskazane przez stronę skarżącą, co zasadnie zostało podniesione przez uprawione do spornego znaku towarowego, w piśmie z dnia 5 września 2016 r.

Biorąc wszystkie powyższe elementy pod uwagę, Sąd I instancji stanął na stanowisku, że Urząd Patentowy RP zarówno nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i nie uchybił przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

II

W skardze kasacyjnej [...] jako wnoszący sprzeciw zaskarżył powyższy wyrok, wnosząc o uchylenie w całości decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2015 r. oddalającej sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2013 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy BULLTEC R-266206 w sprawie o sygn. Sp. [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które polega na wadliwym uznaniu za Urzędem Patentowym RP, że znaki wnoszącego sprzeciw BULL IR-1064924 i IR-788105 nie są znakami renomowanymi, poprzez pominięcie rozważenia, iż renoma znaku może mieć charakter transgraniczny i nie powstaje z dnia na dzień, lecz jest wynikiem rozciągniętego w czasie procesu i w konsekwencji niezasadne ich pominięcie przy ocenie podobieństwa spornego znaku BULLTEC do renomowanych znaków wnoszącego sprzeciw, podczas gdy prawidłowo przeprowadzone badanie podobieństwa znaków z uwzględnieniem wpływu renomy wszystkich wskazanych znaków skarżącego prowadziłoby do przyjęcia zasadności żądań wnoszącego sprzeciw;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy tj. Urząd Patentowy RP rażąco naruszył prawo materialne, tj. art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na dowolnym uznaniu, iż samo porównanie znaków z pominięciem wszystkich okoliczności sprawy (t.j.: wysoka zdolność odróżniająca znaków wcześniejszych, tożsamość grup odbiorców porównywanych znaków, podobieństwa charakteru zakresu usług i towarów porównywanych znaków, bardzo wysokiej renomy (powszechnej rozpoznawalności) znaków towarowych wnoszącego sprzeciw) wystarczy do przyjęcia braku ryzyka skojarzenia znaku spornego ze znakiem wcześniejszym, w sytuacji, gdy w przypadku znaków renomowanych wystarczy, by stopień podobieństwa między wcześniejszym renomowanym znakiem towarowym a oznaczeniem późniejszym przy uwzględnieniu ww. okoliczności skutkował wywołaniem u danego kręgu odbiorców przekonania, że między oznaczeniem a znakiem występuje pewien związek;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a, które polega na nieprzeprowadzeniu przez Urząd Patentowy RP badania w zakresie:

- prawdopodobieństwa uzyskania przez uprawnione nienależnej korzyści ze znaków wnoszącego sprzeciw RED BULL cieszących się renomą,

- prawdopodobieństwa szkodliwego oddziaływania dla odróżniającego charakteru lub renomy znaków wnoszącego sprzeciw RED BULL,

co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uznaniem braku spełnienia wszystkich przesłanek art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. i doprowadziło do nieuzasadnionego oddalenia sprzeciwu;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP naruszyła przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj. Urząd Patentowy RP rażąco naruszył prawo materialne, tj. art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na dowolnym uznaniu, iż renoma wcześniejszych znaków towarowych wnoszącego sprzeciw przy podobieństwie znaków RED BULL i znaku BULLTEC nie jest wystarczająca do tego, aby zainteresowany krąg odbiorców dostrzegł związek między spornymi znakami, błędne przyjęcie, iż konieczne jest wystąpienie łudzącego podobieństwa w sytuacji, gdy w przypadku znaków renomowanych wystarczy, by stopień podobieństwa między wcześniejszym renomowanym znakiem towarowym a oznaczeniem późniejszym skutkował wywołaniem u danego kręgu odbiorców przekonania, że między oznaczeniem a znakiem występuje pewien związek.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uprawnione do spornego znaku towarowego wniosły o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie w całości oraz zasądzenie solidarnie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2017 r. autor skargi kasacyjnej wyjaśnił, że wnosi o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. oddalającego skargę wniesioną przez wnoszącego sprzeciw. W tym zakresie stwierdził, że za oczywistą omyłkę pisarską należy uznać wskazanie w skardze kasacyjnej żądania uchylenia ww. decyzji Urzędu Patentowego RP, zamiast wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2016 r.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały kompleksowo wymienione w § 2 powołanego artykułu. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie nie występuje jednak żadna z wad, która mogłaby stanowić o nieważności postępowania sądowego prowadzonego przez WSA w Warszawie, kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadza się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane zarzutach postawionych Sądowi I instancji.

Nieusprawiedliwione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania zawarte w pkt 1) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na wadliwym uznaniu przez Sąd I instancji za Urzędem Patentowym RP, że znaki wnoszącego sprzeciw BULL IR-1064924 i IR-788105 nie są znakami renomowanymi, poprzez pominięcie rozważenia, iż renoma znaku może mieć charakter transgraniczny i nie powstaje z dnia na dzień, lecz jest wynikiem rozciągniętego w czasie procesu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko Urzędu Patentowego co do nie uznania renomy dwóch znaków towarowych, tj. słownego znaku towarowego BULL o numerze IR.1064924 oraz graficznego znaku towarowego o numerze IR.788105. Sąd I instancji słusznie zgodził się z oceną organu, że wnoszący sprzeciw nie wykazał ich renomy. Natomiast jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor w istocie polemizuje z oceną dowodów przedstawionych przez wnoszącego sprzeciw.

Wbrew twierdzeniom kasatora Urząd Patentowy dokonując oceny każdego z tych znaków towarowych pod względem ewentualnego uzyskania przez nie renomy ustosunkował się do dowodów przedstawionych przez wnoszącego sprzeciw w odniesieniu do każdego z tych znaków, prawidłowo rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji słusznie stwierdził za organem, że podstawową przesłankę uznania znaku towarowego za renomowany jest znajomość znaku przez znaczącą część odbiorców, do których są adresowane towary pod tym znakiem, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów europejskich i w doktrynie (zob. wyrok ETS z 14 września 1999 r. w sprawie General Motors, C - 375/97; wyroki Sądu Pierwszej Instancji: z 13 grudnia 2004 r. w sprawie El Corte Ingles, T - 8/03 i z 25 maja 2005 r. w sprawie SPA Finders, T - 67/04; R. Skubisz, Renomowane znaku towarowe (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej. Tom 14B, wyd. 2, Warszawa 2017, s. 795).

Ponadto - co istotne - wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, który wskazuje na możliwość transgranicznego charakteru renomy - Sąd I instancji prawidłowo podkreślił za organem, że chodzi oczywiście o renomę w kraju, w którym wystąpiono o ochronę. Sąd I instancji słusznie stwierdził akceptując stanowisko organu, że renoma znaku towarowego powinna być wykazana w odniesieniu do odbiorców na terytorium Polski. Ponadto powinna być ona wykazana najpóźniej na datę zgłoszenia spornego znaku towarowego, a zatem w niniejszej sprawie na 1 sierpnia 2012 r. Organ prawidłowo uznał – na podstawie przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw dowodów – że pierwszy ze znaków, tj. znak słowny BULL o nr IR.1064924 został wprowadzony na rynki niektórych krajów dopiero w roku 2013 r (oświadczenie strony skarżącej – k. 343), przy czym żaden z tych rynków nie był rynkiem polskim, co już samo w sobie stanowi o niemożliwości uzyskania renomy. Natomiast drugi ze znaków towarowych, czyli znak graficzny przedstawiający byka o nr IR.788105, również prawidłowo nie został uznany przez organ za renomowany. Bowiem z przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw dowodów wynika, że w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego, nie był on używany samodzielnie, a ponadto dla wykazania renomy tego znaku nie może służyć dowód w postaci badania opinii publicznej pt. "Rozpoznawalność i wtórna zdolność odróżniająca graficznego znaku towarowego firmy [...] w Polsce" wykonanego w styczniu 2015 r. Jak wynika z daty badania, zostało ono przeprowadzone dwa i pół roku po zgłoszeniu spornego znaku towarowego do ochrony. Zgodzić się wprawdzie należy z autorem skargi kasactyjnej, że dowodów powstałych po dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego nie można odrzucić, zwłaszcza że powstawanie renomy może być procesem długotrwałym. Dowody te muszą jednak odnosić się do czasu sprzed daty zgłoszenia lub w sposób wiarygodny pozwalać stwierdzić, że świadomość renomy istniała już w tej dacie.

Za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego, sformułowane w pkt 2 i 4 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez błędną wykładnię art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. dokonaną przez Sąd I instancji, który zaakceptował stanowisko Urzędu Patentowego polegającą na uznaniu, że pomiędzy późniejszym spornym znakiem towarowym a wcześniejszymi renomowanymi znakami towarowymi Red Bull nie występuje związek myślowy (kojarzenie, powiązanie).

Odnosząc się do tak skonstruowanych zarzutów naruszenia art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez błędną jego wykładnię należy wskazać, że - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej zawartym w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej - zarówno Sąd I instancji, jak i organ dokonali prawidłowej wykładni tego przepisu. Bowiem organ prawidłowo przyjął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dla zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. jako podstawy unieważnienia spornego prawa ochronnego niezbędne jest m.in. ustalenie istnienia powiązań między późniejszym spornym znakiem towarowym a wcześniejszymi renomowanymi znakami towarowymi, skutkującymi przewidzianymi w powyższym przepisie konsekwencjami w postaci możliwości przyniesienia uprawnionemu nienależnej korzyści lub szkodliwości dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego.

Reasumując należy stwierdzić, że dla zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. (odpowiednika obecnie obowiązującego art. 1321 ust. 1 pkt 4 p.w.p. dotyczącego kolizji pomiędzy późniejszym znakiem towarowym a wcześniejszym renomowanym znakiem towarowym) jako podstawy unieważnienia spornego prawa ochronnego niezbędne jest ustalenie, że:

1) znak wcześniejszy jest znakiem zarejestrowanym w UP lub EUIPO;

2) znak wcześniejszy jest znakiem renomowanym;

3) znak późniejszy jest znakiem identycznym lub podobnym do renomowanego znaku towarowego;

4) znak późniejszy został zgłoszony dla jakichkolwiek towarów, tzn. towarów identycznych, podobnych oraz niepodobnych do towarów, których dotyczy renomowany znak towarowy;

5) występuje związek (skojarzenie) pomiędzy kolizyjnymi znakami, tzn. późniejszy znak towarowy przywodzi przeciętnemu, właściwie poinformowanemu, dostatecznie uważnemu konsumentowi na myśl wcześniejszy znak towarowy,

6) istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia jednej z form ingerencji w prawo ochronne na renomowany znak towarowy w postaci możliwości przyniesienia uprawnionemu nienależnej korzyści lub szkodliwości dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego.

Wbrew zarzutom kasatora Urząd Patentowy dokonał całościowej oceny istnienia związku (skojarzenia) pomiędzy późniejszym znakiem towarowym a wcześniejszym renomowanym znakiem towarowym powołując się na stanowisko zawarte w orzecznictwie przez sądy europejskie, a przede wszystkim na wyrok TSUE z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie Intel Corporation Inc. przeciwko CPM United Kingdom Ltd., C-252/07, (EU:C:2008:655, pkt 41, 42). W tym orzeczeniu TSUE wyjaśnił, jak należy rozumieć przesłankę istnienia związku (skojarzenia) pomiędzy kolizyjnymi znakami, konstatując, że występowanie wskazanego związku oznacza istnienie sytuacji, w której późniejszy znak towarowy przywodzi przeciętnemu, właściwie poinformowanemu, dostatecznie uważnemu i rozsądnemu konsumentowi na myśl wcześniejszy znak towarowy (J. Sitko, Wpływ prejudycjalnych wyroków Trybunału Sprawiedliwości na krajowe prawo znaków towarowych na przykładzie znaków renomowanych (w:) 100 lat ochrony własności przemysłowej w Polsce. Księga jubileuszowa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, red. A. Adamczak, Warszawa 2018, s. 804).

Organ uwzględnił wszystkie czynniki mające znaczenie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, tj.: stopień podobieństwa między kolidującymi ze sobą znakami; charakter towarów lub usług, dla których kolidujące ze sobą znaki zostały zarejestrowane, w tym stopień pokrewności i różnic między tymi towarami lub usługami oraz dany krąg odbiorców; intensywność używania i renomę wcześniejszego znaku towarowego; stopień charakteru odróżniającego wcześniejszych renomowanych znaków towarowych; istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia odbiorców w błąd, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 14-17 zaskarżonej decyzji). Zatem niezasadny jest zarzut autora skargi kasacyjnej, że organ pominął wszystkie ww. okoliczności sprawy. Kasator w istocie polemizuje z oceną wskazanych okoliczności faktycznych dokonaną przez Urząd Patentowy, czego jednak nie można skutecznie zwalczać zarzutem naruszenia prawa materialnego na skutek błędnej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 3) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które polegały - jak wskazał kasator - na nieprzeprowadzeniu przez Urząd Patentowy badania w zakresie: a) prawdopodobieństwa uzyskania przez uprawnione nienależnej korzyści ze znaków wnoszącego sprzeciw RED BULL cieszących się renomą oraz b) prawdopodobieństwa szkodliwego oddziaływania dla odróżniającego charakteru lub renomy znaków wnoszącego sprzeciw.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Urząd Patentowy - wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej - nie naruszył wskazanych przepisów prawa procesowego, co trafnie potwierdził Sąd I instancji. Organ prawidłowo nie przeprowadził badania i oceny w zakresie wskazanych w petitum skargi kasacyjnej form ingerencji w prawo ochronne na renomowany znak towarowy. Bowiem organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdził, że z uwagi na brak istnienia powiązania (związku) pomiędzy późniejszym znakiem towarowym a wcześniejszymi renomowanymi znakami towarowymi, nie można uznać, że została uprawdopodobniona nienależna korzyść uprawnionych do prawa ochronnego na sporny znak towarowy lub szkodliwość dla odróżniającego charakteru lub renomy znaków wcześniejszych. Mianowicie ustalenie jednej z form ingerencji w prawo ochronne, wskazanych w art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. musi poprzedzać ustalenie renomowanego charakteru zarejestrowanego znaku towarowego oraz związku myślowego pomiędzy późniejszym znakiem towarowym a wcześniejszymi renomowanymi znakami towarowymi. Natomiast brak tego związku (kojarzenia) czyni rozważenie przez organ dalszych przesłanek zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. niezasadnym. Bowiem jedynie potwierdzenie związku myślowego pomiędzy późniejszym znakiem towarowym a znakami renomowanymi uzasadnia rozpoczęcie badania pozostałych przesłanek zastosowania art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. Natomiast brak takiego związku dezaktualizuje potrzebę ustalania istnienia kolejnych przesłanek zastosowania tego przepisu dotyczących form ingerencji w prawo ochronne na renomowany znak towarowy (R. Skubisz, Renomowane znaku towarowe (w:) System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej. Tom 14B, Warszawa 2012, s. 727).

W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.