Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1563/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi I.T.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrudnienia w rodzinnym domu dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej I.T.-P. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. nakazuje zwrócić skarżącej 200 (dwieście) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Starosta [...], z upoważnienia którego działał Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B., na podstawie art. 104 ustawy z dni [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 j. t. z późn. zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 64 ustawy z dnia [...] czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575 z późn. zm.) odmówił zatrudnienia D. P. jako osoby do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich w rodzinnym domu dziecka skarżącej I. T. – P. i D. P..

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżąca zwróciła się o zatrudnienie swojego męża D. P. jako osoby do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich.

Organ ustalił, że skarżąca oraz jej mąż prowadzą rodzinny dom dziecka zgodnie z umową nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Aktualnie w domu dziecka przebywa pięcioro małoletnich i dwoje pełnoletnich wychowanków. Organ, na podstawie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności D. P. ustalił, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R oznacza, że D. P. posiada m.in. upośledzenie narządu ruchu oraz wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby i korzystania z systemu środowiskowego wsparcie w samodzielnej egzystencji.

Zdaniem organu stwierdzony stan zdrowia tj. niepełnosprawność, będzie utrudniać, a nawet uniemożliwiać wywiązanie się z warunków umowy dotyczącej zatrudnienia osoby do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich.

Odwołując się skarżąca wskazała, że wraz z mężem – D. P. od 2008 r. są zawodową rodziną zastępczą i prowadzą Rodzinny Dom Dziecka w C. . Mąż bardzo aktywnie uczestniczy w życiu rodziny. Choroba, z którą się zmagał, doprowadziła w 2009 r. do amputacji lewej nogi na wysokości podudzia. W 2015 r. doszło do amputacji prawej nogi na wysokości podudzia. Skarżąca wskazała, że z pozostających pod ich opieką dzieci pięcioro uczy się w S. K., przy czym godziny zajęć są tak ułożone, że nie jest możliwe zapewnienie im dojazdu i powrotu autobusem szkolnym (dzieci zaczynają zajęcia o różnej porze, np. 7:00 i 11:25), w związku z czym wymagają osobistego odwożenia do szkoły i odbierania ze szkoły. Dodatkowo jedno z dzieci uczy się w Szkole Muzycznej, w związku z czym uczestniczy w konkursach krajowych i międzynarodowych, podczas których towarzyszy mu jeden rodzic, a drugi pozostaje z dziećmi w domu. Jedna dorosła podopieczna uczy się w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym w T., gdzie mieszka w internacie. Do internatu odwożona jest w niedzielę, a odbierana w piątek. Dwoje dalszych dzieci uczy się we [...]. W związku z tym co piątek należy pokonać trasę z C. przez T. do [...] i z powrotem, w celu odebrania dzieci ze szkół. Wyjazdami z dziećmi małżonkowie starają się dzielić sprawiedliwie.

Odwołująca podniosła, że mąż porusza się na protezach o kuli. Pracuje w B. w wymiarze 40 godzin miesięcznie. Przed podjęciem pracy uzyskał zgodę lekarza medycyny pracy. Poza tym studiuje – jest na ostatnim roku studiów. Do pracy i na uczelnię w B. dojeżdża sam przystosowanym samochodem. W pracy i na uczelni nie posiada asystenta osoby niepełnosprawnej, doskonale radzi sobie sam. Mąż pomaga także w domu: codziennie przygotowuje posiłki, pomaga w prasowaniu ubrań, praniu czy zakupach, pomaga dzieciom w nauce i wychowaniu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium podniosło, że skarżąca oraz jej mąż na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2013 r. prowadzą rodzinny dom dziecka. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej – rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka tworzą małżonkowie lub osoba pozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nimi pieczy zastępczej. Stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego, właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań, wypoczynku i organizacji czasu wolnego. Zatem to oboje małżonkowie mają obowiązek wywiązywania się z ww. obowiązków.

Kolegium stwierdziło, że niesporne jest, iż D. P. na mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2016 r. został zaliczony do osób posiadających znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku zew znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zatem skoro D. P. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to nie może zostać zatrudniony jako osoba do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi, a przede wszystkim przy pracach gospodarskich w rodzinnym domu dziecka, z uwagi na schorzenie organizmu.

W skardze do sądu administracyjnego I. T. – P. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając:

1) Naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:

a) art. 183a § 1 Kodeksu pracy poprzez jego niezastosowanie,

b) art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, przez jej niezastosowanie,

c) art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez jej niezastosowanie,

d) art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych przez jego niezastosowanie,

2) Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

a) art. 6 k.p.a. w związku z art. 64 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez wydanie decyzji z przekroczeniem władztwa przyznanego organowi do oceny kandydata do zatrudnienia w charakterze osoby do pomocy w sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich w rodzinnym domu dziecka,

b) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez całkowite zaniechanie rozpoznania stanu faktycznego sprawy oraz zignorowanie zarówno słusznego interesu strony jak i interesu społecznego,

c) art. 9 k.p.a. przez zaniechanie udzielenia stronie informacji co do okoliczności faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej prawa i obowiązków, a także nieudzielenie stronie jakichkolwiek wskazówek lub wyjaśnień, wskutek czego organ nie wyjaśnił dostatecznie okoliczności sprawy,

d) art. 10 § 1 k.p.a. przez wydanie decyzji z pominięciem prawa strony do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów (brak zawiadomienie o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów),

e) art. 81 k.p.a. wskutek uznania za udowodnioną okoliczność niezdolności D. P. do wykonywania pracy, podczas gdy w istocie strona nie mogła wypowiedzieć się na temat dowodów zebranych przez organy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że niniejsza sprawa – pomimo administracyjnej drogi postępowania – dotyczy w istocie zatrudnienia, dla którego właściwych norm należy poszukiwać w prawie pracy. Stąd w ocenie skarżącej zasadna jest ocena decyzji organów z punktu widzenia norm Kodeksu pracy, jak również innych norm regulujących kwestie zatrudnienia i równości w zatrudnieniu. Wskazując na treść art. 183a § 1 i 2 Kodeksu pracy skarżąca podniosła, że dyskryminacja polega na różnicowaniu sytuacji faktycznej lub prawnej osoby, gdzie głównym lub jedynym kryterium rozróżnienia będzie jedna z cech tej osoby – w niniejszej sprawie niepełnosprawność.

Zwróciła też uwagę, że zgodnie z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Skarżąca podkreśliła, że adresatem tej normy są władze publiczne. W niniejszej sprawie władcze działanie organów władzy publicznej ujawnia dyskryminację z uwagi na niepełnosprawność kandydata do zatrudnienia.

Zdaniem skarżącej dyskryminacyjne zachowanie organów w niniejszej sprawie przejawia się przez jej rozstrzygnięcie z ewidentnym apriorycznym przyjęciem założenia o niezdolności D. P. do udzielenia pomocy w sprawowaniu opieki nad dziećmi i prac gospodarskich, bez choćby minimalnego zbadania jego zakresu faktycznej sprawności i obowiązków, które może wykonać. Skarżąca podkreśliła, że ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w art. 64 nie określa zadań, jaki mogą być powierzone osobie zatrudnionej na podstawie tego przepisu. Specyfika rodzinnego domu dziecka ma być możliwie najbardziej zbliżona do środowiska rodzinnego, a jego funkcjonowanie do domu jako ośrodka życia rodziny. W skład prac domowych wchodzą wszelkie prace związane z jego utrzymaniem takie jak zmywanie naczyń, gotowanie, prasowanie, pranie sprzątanie itp. Nie można także twierdzić, że pomoc dzieciom w odrabianiu lekcji, odwożenie i przywożenie ich z odległych ośrodków szkolnych i spędzanie z nimi czasu nie jest pomocą w sprawowaniu opieki nad dziećmi. Skarżąca nie kwestionując, że D. P. nie jest zdolny do wykonywania wszelkich prac gospodarskich, zwróciła uwagę, że nie jest to konieczne ani wymagane. Miał on być zatrudniony jedynie na część pełnego wymiaru czasu pracy, a ten zakres czynności, do których jest zdolny, stanowiłby bardzo znaczną pomoc w pracach gospodarskich i sprawowaniu opieki nad dziećmi.

Skarżąca podniosła też, ze organ pominął treść art. 4 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który nie wyklucza podejmowania pracy przez osobę co do której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności.

Skarżąca podkreśliła, że organy nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby ustalić rzeczywisty zakres sprawności D. P. i jego zdolność do wykonywania obowiązków, które skarżąca zamierza mu powierzyć.

Skarżąca wskazała także, że art. 64 ust. 1 oraz ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie przyznają staroście lub podmiotowi organizującemu rodzinny dom dziecka kompetencji do oceny kandydata do zatrudnienia. Przeciwnie, zgodnie z art. 64 ust. 5 ustawy może być to jedynie osoba wskazana i zaakceptowana przez prowadzącego dom dziecka i spełniająca warunki wskazane w tym przepisie. Tak więc wyłączną kompetencję wyboru kandydata ustawa wyraźnie powierza osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka. Przedmiotem oceny podmiotu organizującego rodzinny dom dziecka może być tylko zasadność zatrudnienia osoby do pomocy na podstawie art. 64 ust. 1 oraz wymogi formalne co do osoby kandydata, lecz nie sam kandydat do zatrudnienia lub jego inne cechy lub właściwości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można mówić o nierównym traktowaniu w zatrudnieniu męża skarżącej, wobec faktu, że zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności został on zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, a we "wskazaniach" orzeczenia w pkt 1 dotyczącym odpowiedniego zatrudnienia wskazano "nie", a w pkt 7 dotyczącym konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wskazano "tak". Zatem skoro mąż skarżącej nie może wykonywać odpowiedniego zatrudnienia i sam wymaga opieki, to zasadnym jest odmówić wnioskowi skarżącej o jego zatrudnienie jako osoby do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich w rodzinnym domu dziecka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska skarżącej.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (zwanej dalej "ustawą") starosta lub podmiot organizujący rodzinny dom dziecka, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek prowadzącego rodzinny dom dziecka może zatrudnić osobę do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich. Stosownie do ust. 2 ww. artykułu w rodzinnym domu dziecka, w którym przebywa więcej niż 4 dzieci, starosta lub podmiot organizujący rodzinny dom dziecka, na wniosek prowadzącego rodzinny dom dziecka, zatrudnia osobę do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich. Osobą zatrudnioną do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich może być także małżonek niepobierający wynagrodzenia z tytułu umowy o prowadzenie rodzinnego domu dziecka (art. 64 ust. 5a ustawy).

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że w rodzinnym domu dziecka prowadzony przez skarżącą przebywa więcej niż 4 dzieci, a małżonek skarżącej, której na jej wniosek miałby być zatrudniony do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich nie pobiera wynagrodzenia z tytułu umowy o prowadzenie rodzinnego domu dziecka (§ 8 ust. 4 znajdującej się w aktach sprawy umowy o prowadzenie rodzinnego domu dziecka).

Istotnym punktem sporu pomiędzy stronami jest twierdzenie skarżącej, że organ nie ma możliwości weryfikacji osoby, która ma być zatrudniona w rodzinnym domu dziecka (poza sprawdzeniem przesłanek określonych w art. 64 ust. 5 ustawy)

Niewątpliwie w sytuacji istniejącej w przedmiotowej sprawie z art. 64 ust. 2 ustawy wynika obowiązek starosty zatrudnienia osoby do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich – o ile prowadzący rodzinny dom dziecka złoży wniosek o zatrudnienie takiej osoby. W art. 64 ust. 5 ustawy ustawodawca wskazał, że osobą zatrudnioną do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich może być wyłącznie osoba wskazana lub zaakceptowana przez prowadzącego rodzinny dom dziecka, która:

1) nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie jest jej ograniczona ani zawieszona;

2) wypełnia obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej wynika z tytułu egzekucyjnego;

3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Z treści tego przepisu wynika zatem, że organ, który ma zatrudnić osobę do pomocy w rodzinnym domu dziecka, jest obowiązany sprawdzić, czy spełnia ona ww. warunki odnośnie władzy rodzicielskiej, obowiązku alimentacyjnego i niekaralności. Ustawodawca zastrzegł także, że osobą zatrudnioną do pomocy w rodzinnym domu dziecka może być wyłącznie osoba "wskazana lub zaakceptowana" przez osobę prowadzącą rodzinny dom dziecka. Użycie przez ustawodawcę słowa "lub" wskazuje na alternatywę tzn. że osobą zatrudnioną do pomocy w rodzinnym domu dziecka może, ale nie musi być osoba wskazana przez prowadzącego rodzinny dom dziecka. Może to być zatem także osoba wskazana przez starostę, o ile – jak wymaga tego cytowany art. 64 ust. 5 ustawy, uzyska ona akceptację osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka. Trzeba także zauważyć, że ani w art. 64 ust. 1 ani w art. 64 ust. 2 ustawodawca nie wymaga, aby częścią wniosku prowadzącego rodzinny dom dziecka o zatrudnienie osoby do pomocy było wskazanie, jaka konkretnie (z imienia i nazwiska) osoba ma być zatrudniona. Istnieje zatem możliwość, aby to starosta dokonał wyboru kandydata do zatrudnienia w rodzinnym domu dziecka. Nie można wobec tego uznać, że ustawodawca pozbawił starostę kompetencji do oceny kwalifikacji oraz warunków psychofizycznych osoby, która ma być zatrudniona, pod kątem oceny, czy jest ona w stanie wypełniać obowiązki w zakresie opieki nad dziećmi i przy wykonywaniu prac gospodarskich. Uznanie, że starosta tj. organ reprezentujący powiat, nie ma takich kompetencji stało by w sprzeczności z nałożonym przez ustawodawcę na powiat obowiązkiem tworzenia warunków do powstania i działania rodzinnych domów dziecka (art. 180 pkt 4 ustawy) oraz obowiązkiem kontroli nad prowadzącymi rodzinne domy dziecka (art. 38b ust. 1 ustawy). Zatrudnienie w rodzinnym domu dziecka do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi i przy pracach gospodarskich osoby, która z racji jej stanu fizycznego czy psychicznego nie jest w stanie wykonywać tego rodzaju pracy nie można uznać za wywiązanie się z obowiązku tworzenia warunków do działania rodzinnych domów dziecka. W konsekwencji zatem zarówno wówczas kiedy starosta sam wskazuje osobę do pomocy w rodzinnym domu dziecka, jak też w przypadku kiedy rozstrzyga wniosek o zatrudnienie osoby wskazanej przez prowadzącego rodzinny dom dziecka - jest zobowiązany zbadać nie tylko czy taka osoba spełnia warunki określone w art. 64 ust. 5 ustawy, ale także winien zbadać, czy osoba ta jest w stanie podołać przewidywanym obowiązkom. Konieczność dokonania tej oceny w żaden sposób nie wyłącza i nie stoi w sprzeczności z obowiązkiem zaakceptowania takiej osoby przez prowadzącego rodzinny dom dziecka.

Niezasadne jest zatem stanowisko skarżącej odmawiającej staroście kompetencji do oceny osoby przewidzianej do zatrudnienia do pomocy w rodzinnym domu dziecka pod kątem możliwości wykonywania przez nią pracy.

Odnośnie czynionych przez skarżącą zarzutów dotyczących samej oceny możliwości wykonywania pracy przez kandydata do zatrudnienia, dokonanej przez organ w przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że uznanie, iż organ przy stosowaniu art. 64 ust. 2 ustawy dopuścił się dyskryminacji wymaga uprzedniego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego. Trzeba bowiem zauważyć, że zakaz dyskryminacji wynikający z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP nie jest tożsamy z zakazem różnicowania sytuacji podmiotów prawa. Jest to natomiast zakaz nieuzasadnionego, różnego kształtowania sytuacji podobnych podmiotów prawa, w procesie stanowienia oraz stosowania prawa. Dyskryminacja oznacza zatem nienadające się do zaakceptowania tworzenie różnych norm prawnych dla podmiotów prawa, które powinny być zaliczone do tej samej klasy (kategorii), albo nierówne traktowanie podobnych podmiotów prawa w indywidualnych przypadkach, gdy zróżnicowanie nie znajduje podstaw w normach prawnych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2010 r., K 63/07, OTK-A 2010, Nr 6, poz. 60). Uznanie zatem, że mamy do czynienia z dyskryminacją wymagałoby wcześniejszego stwierdzenia, iż osoba dyskryminowana znajduje się dokładnie w takiej samej sytuacji jak inne osoby mogące ubiegać się o zatrudnienie w rodzinnym domu dziecka i nie ma powodów, aby różnicować jej sytuację względem owych innych osób. Trzeba też zauważyć, że zgodnie z art. 183b § 2 pkt 1 Kodeksu pracy zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie naruszają działania, proporcjonalne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji pracownika, polegające na niezatrudnianiu pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, jeżeli rodzaj pracy lub warunki jej wykonywania powodują, że przyczyna lub przyczyny wymienione w tym przepisie są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym pracownikowi.

Wobec powyższego nie można uznać że co do zasady charakter dyskryminujący będzie miało samo rozważanie czy D. P. może wykonywać pracę w postaci sprawowania opieki nad dziećmi oraz prac gospodarskich, skoro ma on status osoby niepełnosprawnej tj. osoby która posiada trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy (art. 2 pkt 10 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dalej - "ustawa o rehabilitacji").

Dokonując natomiast oceny możliwości wykonywania pracy przez kandydata do zatrudnienia organy dopuściły się naruszenia art. 7 i 77 § k.p.a., będącej wynikiem błędnego odczytania treści orzeczenia o niepełnosprawności D. P. w świetle przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W przedmiotowej sprawie ustalono, że D. P. posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zaliczające go do znacznego stopnia niepełnosprawności. Na podstawie analizy tego orzeczenia organ pierwszej instancji stwierdził, że D. P. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, posiada upośledzenie narządu ruchu oraz wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające jego funkcjonowanie oraz wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Oznacza to zdaniem organu utrudnienie bądź nawet niemożność wywiązywania się z umowy dotyczącej opieki nad dziećmi i wykonywania prac gospodarskich. Organ odwoławczy potwierdzając to stanowisko dodatkowo w odpowiedzi na skargę wskazuje na zapisy pkt 1 i 7 wskazań ww. orzeczenia o niepełnosprawności, z których zdaniem organu wynika, że mąż skarżącej nie może wykonywać odpowiedniego zatrudnienia i sam wymaga opieki.

Powyższe stanowisko jest błędne. Co do treści samego orzeczenia o niepełnosprawności należy podnieść, że zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności "wskazania" nie przynależą do poszczególnych standardów w zakresie kwalifikowania do stopnia niepełnosprawności; są od tych stopni niezależne i pozostają poza przedmiotem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn.. akt I UZP 4/11). Konieczne jest zatem odwołanie się do treści samej ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie natomiast ze wskazanym w skardze art. 4 ust. 5 ustawy o rehablitacji zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:

1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej;

2) zatrudnienia w formie telepracy.

Z powyższego wynika zatem – wbrew temu co twierdzą organy - że sama okoliczność, że u danej osoby stwierdzono znaczny stopień niepełnosprawności nie wyklucza możliwości świadczenia przez nią pracy.

W przedmiotowej sprawie organy, wbrew ciążącemu na nich z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, nie zbadały, czy mąż skarżącej, pomimo orzeczonej niepełnosprawności, może wykonywać pracę w zakresie opieki nad dziećmi i prac domowych, w szczególności w ogóle nie odniosły się do wskazywanych przez skarżącą okoliczności wykonywania przez jej męża pracy (za zgodą lekarza). Uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez stwierdzenie, że nie ma przeszkód w przychyleniu się do wniosku skarżącej o zatrudnienie jej męża do pomocy przy sprawowaniu opieki i przy pracach gospodarskich w prowadzonym przez nią rodzinnym domu dziecka.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. przez co strona została faktycznie pozbawiona bez swojej winy możliwości wzięcia udziału w postępowaniu (zaistniała przesłanka wznowieniowa) należy zwrócić uwagę, że przez udział strony w postępowaniu rozumieć należy udział stron w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego prowadzonych przez organ administracji publicznej. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nie oznacza automatycznie zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Instytucja wznowienia postępowania jest trybem nadzwyczajnym, zmierzającym do ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Mając na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznej podnieść należy, iż podstawy wznowienia winny być wykładane ściśle. Stąd też naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym skutkujące zaistnieniem podstawy wznowienia postępowania dotyczy tylko takich czynności, które miały istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2103/16). Ponadto zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wskazała jakich konkretnych czynności procesowych nie mogła dokonać wskutek braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Czym innym jest natomiast okoliczność, że organ nie odniósł się do już przedstawionych przez skarżącą w toku postępowania okoliczności dotyczących możliwości wykonywania pracy przez jej męża. To uchybienie organu – jak wyżej wskazano – jest naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.) Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu organ winien wydać rozstrzygnięcie po uprzednim przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do możliwości wykonywania pracy przez męża skarżącej, stosownie do powyższego stanowiska Sądu.

O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).

Uznając, że sprawa należy do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd na podstawie art. 225 ww. ustawy orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu (pkt 3 sentencji wyroku).