Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 529/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 116 par. 1 i 2.art. 108 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 5
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe "[...]" Sp. z o.o. w L. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, marzec 2002 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania L. N. od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...] w sprawie orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "[...]" Sp. z o.o. w L. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad 2001 r., styczeń, marzec 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego, uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "[...]" Sp. z o.o. w L. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2001 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, natomiast w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. orzekł o solidarnej odpowiedzialności L. N. za zaległości podatkowe "[...]" Sp. z o.o. w L. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2001 r. w kwocie 116.046,30 zł, za miesiąc listopad 2001 r. w kwocie 18.960 zł, za miesiąc styczeń 2002 r. w kwocie 7.436 zł, za miesiąc marzec 2002r. w kwocie 549,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 51.088 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 7.779,30 zł.

Kwoty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące październik, listopad 2001 r. i marzec 2002 r. wynikają z decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...], kwota zaległości podatkowej za miesiąc styczeń 2002 r. stanowiąca kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego wynika z decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...].

Wydając decyzję w dniu [...], organ pierwszej instancji powołał się na przepisy art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw i art. 116 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skoro w okresie, w którym powstały zaległości w podatku od towarów i usług, L. N. pełnił funkcję Prezesa zarządu spółki "[...]", a w przeprowadzonym postępowaniu ustalono, iż egzekucja zaległości podatkowej z majątku spółki stała się bezskuteczna, przy czym podatnik nie wykazał, że we właściwym czasie zgłosił jej upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, a także nie wskazał mienia spółki, z którego możliwa jest egzekucja, to przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej zostały spełnione.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik reprezentujący stronę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując iż została ona doręczona stronie w dniu 5 stycznia 2007r., tj. po upływie terminu, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ponadto w złożonym odwołaniu pełnomocnik zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, wskazując, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził wszechstronnej oceny zebranych dowodów, jak również nie podjął działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności ustalenia, czy złożony wniosek o otwarcie postępowania układowego spełniał wymogi, o których mowa wart. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skarżący powołując się na otwarcie postępowania układowego wobec spółki, a następnie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, uznał za bezpodstawne twierdzenie organu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie brak jest okoliczności zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania spółki "[...]".

Po rozpatrzeniu materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie oraz argumentów przedstawionych w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, iż w myśl art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.

Pojęcie "wydanie decyzji" użyte w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej związane jest ściśle z doręczeniem decyzji osobie trzeciej, przed upływem pięcioletniego terminu.

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. nadał decyzji o odpowiedzialności L. N. wymaganą prawem formę, opatrzoną datą [...], przed upływem pięcioletniego terminu od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa za miesiące październik, listopad 2001 r., styczeń, marzec 2002 r. Jednakże, jak wynika z daty nadania figurującej na stemplu pocztowym na potwierdzeniu odbioru, zaskarżona decyzja została nadana w Urzędzie Poczty L. w dniu 2 stycznia 2007 r. i doręczona stronie, zgodnie z potwierdzeniem odbioru, w dniu 5 stycznia 2007 r.

Mając na uwadze powyższe, decyzja ta, w części orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "[...]" Sp. z o.o. w L. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2001r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego, została zarówno wprowadzona do obrotu prawnego jak i zakomunikowana stronie postępowania, po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia, określonego w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym zarzut dotyczący naruszenia art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, skutkuje uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "[...]" Sp. z o.o. w L. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2001 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego i umorzeniem postępowanie w sprawie w tym zakresie.

Odnosząc się do pozostałej części rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Cytowany przepis w treści § 2 zastrzega, że odpowiedzialność ta odnosi się do zobowiązań podatkowych, które powstały w czasie pełnienia przez tych członków obowiązków członków zarządu spółki.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż w okresie powstania zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i marzec 2002 r. L. N. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki "[...]".

W toku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania ustalono, że egzekucja z majątku spółki "[...]" stała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Spółka nie posiada żadnego majątku (syndyk masy upadłości "[...]" poinformował o likwidacji majątku masy upadłości spółki).

Jak wynika z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, ciężar udowodnienia okoliczności zwalniających członka zarządu spółki z o.o., z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, ciąży na tym członku. Brzmienie tego przepisu nie przekreśla jednak stosowania w postępowaniu podatkowym odnoszącym się do kwestii odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, zasad ogólnych tego postępowania, a tym samym obowiązków organu wynikających z art. 122, art. 187 powołanej ustawy.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie nie zlekceważył swoich obowiązków w tym zakresie i z poszanowaniem zasad postępowania ocenił okoliczności, istotne dla uwolnienia L. N. jako osoby trzeciej od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 12 listopada 2001 r. do Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w L. złożony został wniosek podpisany przez L. N. o otwarcie postępowania układowego spółki "[...]".

W dniu 19 grudnia 2001 r. Sąd wydał postanowienie, sygn. akt [...] w przedmiocie otwarcia postępowania układowego.

Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2002 r. Sąd zatwierdził układ zawarty przez spółkę z wierzycielami, a następnie postanowieniem z dnia 8 maja 2003 r. umorzył postępowanie układowe.

W dniu 26 maja 2003 r. Zarząd Spółki złożył do Sądu Rejonowego wniosek o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z dnia 17 września 2003 r. sygn. akt [...] Sąd ogłosił upadłość spółki "[...]".

Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie rozpatrzył okoliczność złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego spółki, a także otwarcie tego postępowania, w powiązaniu z ustaleniem czy złożenie wniosku nastąpiło we właściwym czasie. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym przedsiębiorca, który wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności zaprzestał płacenia długów lub przewiduje w najbliższej przyszłości zaprzestanie ich płacenia, może żądać otwarcia postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami.

Analiza złożonego przez spółkę bilansu na dzień 31 października 2001 r. pozwała stwierdzić, że wartość zobowiązań krótkoterminowych wynosiła wówczas 1.635.000,52 zł, wartość majątku trwałego wynosiła 105.620,87 zł, natomiast majątku obrotowego 897.146,94 zł.

Z powyższego wynika, że wartość zobowiązań była wyższa niż posiadany przez spółkę majątek, przy czym na dzień 31 października 2001r. spółka wykazała stratę w wysokości 1.417.786,36 zł.

Mając na uwadze ustalenia dotyczące wielkości zobowiązań (wg spisu na dzień 31 października 2001 r. - 1.627.321,14 zł bez odsetek), liczby wierzycieli (wg spisu na dzień 31 października 2001 r. - 71) i momentu powstania zaległości spółki "[...]" (wg spisu na dzień 31 października 2001 r. spółka nie regulowała swoich zobowiązań wobec wierzycieli już w 2000 r., a większość zobowiązań, z których nie była w stanie się wywiązać, stała się wymagalna w pierwszym półroczu 2001 r.), należy jednoznacznie stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie wniosek spółki o otwarcie postępowania układowego nie został złożony we "właściwym czasie".

Ponadto istotnym jest, iż Prawo o postępowaniu układowym nie uzależnia zatwierdzenia układu od zachowania terminu właściwego do złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego, nie można zatem łączyć faktu otwarcia postępowania układowego przez Sąd Rejonowy ze złożeniem wniosku o jego otwarcie we właściwym czasie. Podkreślić też należy, że w przedmiotowej sprawie postępowanie układowe zostało umorzone, nie może być zatem mowy o osiągnięciu celu tego postępowania.

To wszystko wskazuje, że postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) nie wszczęto we właściwym czasie.

Na powyższą decyzję w części dotyczącej orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "[...]" Sp. z o.o. za styczeń 2002 i marzec 2002 r., L. N., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L..

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 122, 187 § 1 i 191, Ordynacji podatkowej, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, przez przyjęcie, iż skarżący, jako członek zarządu spółki, złożył wniosek o otwarcie postępowania układowego nie we "właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 w.w. ustawy,

2) naruszenie prawa materialnego, przez niewłaściwe jego zastosowanie, a mianowicie art. 116 § 1 ( w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003r.) Ordynacji podatkowej, przez orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości wyżej powołanej spółki, z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń 2002 i marzec 2002 r., pomimo wykazania przez skarżącego przesłanki ekskulpacyjnej powodującej uwolnienie od odpowiedzialności.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podkreślił, że pojęcie "we właściwym czasie" ma charakter nieostry i w przeciwieństwie do wniosku o ogłoszenie upadłości, wniosek o otwarcie postępowania układowego nie był (w przepisach obowiązujących w dacie złożenia wniosku) obwarowany terminem, którego upływ pozwalał by stwierdzić, iż wniosek złożony został "po czasie". W świetle treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, w każdym więc przypadku, w oparciu o całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności, należy określać, kiedy nastąpił ,,koniec właściwego czasu" dla wniosku o otwarcie postępowania układowego.

Przepis art. 1 obowiązującego wówczas prawa układowego określał tzw. zdolność układową, w tym m. in. to czy dłużnik zaprzestał płacenia długów lub przewiduje to w najbliższej przyszłości, wskutek wyjątkowych, niezależnych od niego okoliczności. Brak tej przesłanki skutkował oddaleniem wniosku o otwarcie postępowania układowego. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w L. w dniu 19 grudnia 2001 r. wydał postanowienie o otwarciu postępowania układowego spółki "[...]" Sp. z o.o. a więc uznał, iż w stosunku do spółki zaszły wyjątkowe, niezależne od niej okoliczności, które uzasadniały otwarcie postępowania układowego.

Okoliczność, iż w dacie złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego wysokość zobowiązań krótkoterminowych przewyższała aktywa spółki (majątek trwały, obrotowy i środki pieniężne ), jak również to, że już w 2000 r. Spółka zalegała z zapłatą niektórych długów, bez analizy, tak wyżej przytoczonych okoliczności, jak również charakteru działalności oraz ustalenia przyczyn, z powodu których część zobowiązań nie była regulowana, nie może decydować o tym, że wniosek był spóźniony. Po pierwsze, ten warunek nie wynika z żadnego przepisu prawa o postępowaniu układowym, po drugie, organ nie wskazał, kiedy - jego zdaniem - upłynął "właściwy czas" do złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na tym, że sąd rozpoznając sprawę bada, czy do ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa normującym zasady postępowania, a jeżeli tak, to czy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r., zgodnie z którym, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu.

Dla porządku należy w tym miejscu zauważyć, że stosownie do art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), która weszła w życie 1 stycznia 2003 r., do zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Natomiast zgodnie z art. 22 ustawy zmieniającej, do spraw wszczętych, a niezakończonych przez organy podatkowe pierwszej instancji przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym tą ustawą.

Czyli, w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa materialnego w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2003 r. (art. 116 Ordynacji podatkowej) i przepisy prawa procesowego w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003 r.

Zgodnie z art. 108 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:

1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;

2) dniem doręczenia decyzji

a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,

b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,

c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,

d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;

3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3.

§ 3. W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że spółka "[...]" Sp. z o.o. w L. posiada zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń i marzec 2002 r., które wynikają z decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...], nr [...] i decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...] oraz, że w okresie, którego zaległości te dotyczą, skarżący był Prezesem Zarządu wcześniej wymienionej spółki. Bezsporne jest również, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. W stosunku do należności za styczeń 2002 r., wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] w dniu 19 września 2002 r., a jako podstawę jego wydania organ wskazał wyżej podaną decyzję z dnia [...], natomiast stosunku do należności za marzec 2002 r., wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] w dniu 4 marca 2003 r., a jako podstawę jego wydania organ wskazał deklarację VAT 7 z dnia 3 grudnia 2002 r. (korekta, k. 53) za miesiąc marzec.

Co prawda, decyzja Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...], nr [...], określająca spółce "[...]" sp. z o.o. m.in. kwotę nieuiszczonego zobowiązania za marzec 2002 r., nie została stronie prawidłowo doręczona, albowiem z akt sprawy wynika, że doręczono ją sekretarce "A. w L. S.A." (k.70), jednakże ponieważ co do tego zobowiązania podatkowego już wcześniej wystawiono tytuł wykonawczy nr [...], to w świetle art. 108 § 3 Ordynacji podatkowej, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu pomiędzy organami podatkowymi, a skarżącym pozostaje natomiast kwestia związana z wykazaniem przez niego zaistnienia przesłanki zwalniającej go od odpowiedzialności solidarnej ze spółką za powyższe zaległości, a mianowicie wszczęcia we właściwym czasie postępowania zapobiegającego upadłości – postępowania układowego.

Odnosząc się do zawartego w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzenia, dotyczącego wykazania przez członka zarządu spółki, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), należy zauważyć, że o ile opierając się na przepisie art. 5, obowiązującego 2002 r. rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. (tj. Dz.U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 ze zm.) – Prawo upadłościowe, można ustalić "właściwy czas dla zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości", o tyle ani przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawa o postępowaniu układowym (Dz.U. Nr 93, poz. 836 ze zm.), ani Ordynacji podatkowej nie podają jaki jest właściwy czas dla wszczęcia postępowania układowego.

Zgodnie z art. 5 Prawa upadłościowego, przedsiębiorca jest zobowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, zaś reprezentant przedsiębiorcy, jest zobowiązany zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów.

Przepis ten, jak wyżej wskazano, nie ma swojego odpowiednika w rozporządzeniu Prezydenta RP – Prawo o postępowaniu układowym.

A zatem, skoro w tym przypadku ustawodawca posłużył się terminem elastycznym, stwierdzić należy, że przy ustalaniu, czy dokonano wszczęcia postępowania układowego "we właściwym czasie", należy w warunkach konkretnej sprawy ocenić, czy przesłanka ta została spełniona, biorąc pod uwagę to, że z punktu widzenia realizacji celu postępowania układowego, przedmiotowe postępowanie powinno być wszczęte w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki.

Dokonując zatem oceny, czy członek zarządu spółki wykazał, iż wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) we właściwym czasie, organy powinny zbadać, czy nastąpiło to w czasie, kiedy stan majątkowy spółki pozwalał na równomierne, choćby częściowe zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Ocena taka, nie może być zdaniem sądu, dokonywana pod kątem zakończenia postępowania upadłościowego. Gdyby bowiem założyć, że tylko zakończone wykonaniem układu przez wierzyciela, postępowanie układowe było wszczęte "we właściwym czasie", wówczas przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej prawdopodobnie nie miałby w ogóle zastosowania. Realizacja bowiem układu jest możliwa tylko wówczas, gdy dłużnik ma środki finansowe na częściowe choćby zaspokajanie wierzycieli i na zaspokajanie zobowiązań podatkowych, które nie są objęte układem (art. 4 § 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia - Prawo o postępowaniu układowym).

W niniejszej sprawie organy zbadały jaki był stan finansowy spółki w czasie wszczęcia postępowania układowego. Z bilansu złożonego na dzień 31 października 2001 r. wynika, że wartość zobowiązań krótkoterminowych wynosiła wówczas 1.635.000,52 zł, wartość majątku trwałego wynosiła 105.620,87 zł, natomiast majątku obrotowego 897.146,94 zł, czyli, wartość zobowiązań była wyższa niż posiadany przez spółkę majątek, przy czym na dzień 31 października 2001r. spółka wykazała stratę w wysokości 1.417.786,36 zł.

Skoro zatem majątek spółki nie wystarczał wówczas na choćby częściowe zaspokojenie wierzycieli, to słusznie organy podatkowe uznały, że postępowanie układowe nie było wszczęte "we właściwym czasie".

Mając na uwadze, iż w związku z tym nie można uznać, iż skarżący wykazał, że zaistniała w stosunku do jego osoby przesłanka zwalniająca go od odpowiedzialności określonej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, o której mowa wyżej, a zatem działania organów związane z wydaniem zaskarżonej decyzji uzasadnione były w świetle powołanych wyżej przepisów.

Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.