Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 373/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na orzeczenie Odwoławczej Komisji D. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia obwinionemu kary nagany z ostrzeżeniem oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

U Z A S A D N I E N I E

Orzeczeniem z dnia 30 listopada 2021 r. (sygn. akt: [...]) Odwoławcza Komisja D (dalej także: Komisja Odwoławcza, organ II instancji) po rozpoznaniu na rozprawie w tymże dniu odwołania K. S. (dalej także: skarżący, obwiniony) od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej d. (dalej także: Komisja, organ I instancji) z dnia 11 czerwca 2021 r. (sygn. akt [...]), działając na podstawie art. 322 ust. 1, art. 320 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018, poz. 1669 ze zm. - dalej s.w.i n.) oraz § 29 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, a także wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia (Dz. U. 2018, poz. 1668 - dalej rozporządzenie) w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu tegoż orzeczenia, Komisja stwierdziła, że wnioskiem z dnia 4 listopada 2020 r. Rzecznik Dyscyplinarny d. wniósł o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie obwinionego doktoranta mgr. K. S., który zgłosił swoją kandydaturę w wyborach na członka Rady Naukowej Dyscypliny w poszerzonym składzie (powoływanej na potrzeby Wyboru dziekana W. ), prowadzonych przez Radę Doktorantów. W wyborach tych nikt z głosujących nie poparł jego kandydatury, uzyskał 5 głosów przeciwnych, w związku z czym stwierdzono wybór do Rady innych kandydatów.

Po wymianie korespondencji e-mailowej między obwinionym a członkami Rady Doktorantów mgr K. S. w dniu 22 lipca 2020 r. pocztą elektroniczną skierował do mgr. A. R. (przewodniczącego Rady D. ) pismo, w którym stwierdził m.in.: "jeżeli mamy do czynienia z przyjaznym środowiskiem doktorantów, to proszę porozumieć się między sobą i wpisać mnie do grona osób wybranych (wymieniając jakiegoś kandydata?) w sposób dobrowolny i polubowny. Polubowne załatwienie przedmiotowej sprawy doprowadzi do zaspokojenia moich ewentualnych przyszłych roszczeń i spowoduje jej zakończenie".

Żądanie mgr. K. S. nie zostało spełnione, natomiast Przewodniczący Rady D. po konsultacji z Radą zgłosił wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec autora powyższego wezwania.

Zarówno sam fakt wysłania wyżej omawianego emaila, jak i jego treść nie były sporne między stronami.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że na rozprawie w dniu 11 czerwca 2021 r. nie stawił się obwiniony, przez co Komisja nie miała możliwości wysłuchać jego wyjaśnień. Zgodnie z art. 16 ust. 1 rozporządzenia nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie obwinionego nie stanowiło przeszkody dla jej przeprowadzenia. Obwiniony o terminie rozprawy został zawiadomiony listem poleconym (potwierdzenie odbioru w aktach), a do zakończenia rozprawy do Komisji nie dotarło jego usprawiedliwienie. Komisja uznała więc jego nieobecność za nieusprawiedliwioną.

W dniu 11 czerwca 2021 r. na godzinę przed terminem rozprawy do sekretariatu Szkoły D. wpłynął email od K. S. zawierający wniosek o odroczenie rozprawy. W uzasadnieniu wskazano na brak czasu na przygotowanie się do niej. Z uzasadnienia orzeczenia Komisji wynika, że pismo to nie dotarło do niej przed zamknięciem rozprawy, dlatego wniosek nie mógł być na rozprawie rozpoznany.

W ocenie Komisji moment wysłania przez obwinionego pisma z wnioskiem o odroczenie rozprawy - tuż przed jej terminem - nie był usprawiedliwiony przyczyną wskazaną we wniosku. Brak możliwości przygotowania się do rozprawy nie jest okolicznością nagłą. Niezależnie od niedoręczenia wniosku o odroczenie przed rozprawą, Komisja uznała wniosek o odroczenie rozprawy z powodu braku czasu na przygotowanie się do niej za nieuzasadniony. Sprawa z wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego została wszczęta ponad 7 miesięcy wcześniej, w tym czasie wyznaczone były już 2 terminy rozprawy, które zostały odroczone. Termin rozprawy wyznaczony na 19 kwietnia 2021 r. został odroczony ze względu na przedstawienie przez obwinionego zwolnienia lekarskiego, natomiast termin rozprawy wyznaczony na 10 maja 2021 r. został odroczony ze względu na złożenie przez obwinionego w dniu 22 kwietnia 2021 r. wniosku o wyłączenie członka składu orzekającego Komisji. Komisja stanęła więc na stanowisku, że obwiniony od wniesienia wniosku o ukaranie miał dość czasu na przygotowanie się do rozprawy, szczególnie że były już wyznaczone dwa jej terminy.

Przepis § 15 ust. 3 rozporządzenia wymaga wyznaczenia terminu rozprawy w taki sposób, aby między doręczeniem zawiadomienia obwinionemu a rozprawą upłynęło co najmniej 7 dni. Jeśli termin ten nie został zachowany, na wniosek obwinionego rozprawa podlega odroczeniu (§ 15 ust. 4 rozporządzenia). We wniosku mgr. K. S. o odroczenie rozprawy, który Komisja otrzymała już po jej zamknięciu, obwiniony nie uzasadnił wniosku o odroczenie rozprawy niedochowaniem terminu 7-dniowego między doręczeniem wezwania i rozprawą (§ 15 ust. 3 rozporządzenia), zatem niezależnie od braku doręczenia Komisji wniosku przed rozprawą nie zachodził tu przypadek obligatoryjnego odroczenia rozprawy (§ 15 ust. 4 rozporządzenia).

W ocenie Komisji Dyscyplinarnej zgodnie z art. 322 s.w.i n. doktorant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną przed komisją dyscyplinarną za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności doktoranta. Czyn zarzucany obwinionemu polegał na skierowaniu do Przewodniczącego Rady D. mgr. A. R. żądania zgłoszenia go jako członka Rady Naukowej Dyscypliny w poszerzonym składzie, mimo braku poparcia jego kandydatury w przeprowadzonych wcześniej wyborach. Odbyć się to miało kosztem usunięcia osoby wyłonionej w tych wyborach. Komisja Dyscyplinarna nie miała wątpliwości, że zarzucany obwinionemu czyn należy zakwalifikować jako popełnione umyślnie podżeganie do sfałszowania wyniku wyborów kandydatów do Rady Naukowej Dyscypliny, przy użyciu groźby wysuwania wobec członków Rady Doktorantów roszczeń wynikających z rzekomego naruszenia dóbr osobistych obwinionego.

Działając na korzyść obwinionego Komisja Dyscyplinarna podjęła analizę tego, czy żądanie sformułowane w emailu z 22 lipca 2020 r. mogło oznaczać wezwanie do podjęcia jakichkolwiek legalnych działań, zmierzających do zmiany składu kandydatów do Rady Naukowej Dyscypliny. Nie istnieje jednak żadna procedura, która mogłaby zostać wszczęta w tym trybie, Komisja nie dostrzegła też żadnych legalnych działań, które mógłby podjąć Przewodniczący Rady Doktorantów pod wpływem pisma obwinionego. Ze względu na brak wyjaśnień obwinionego złożonych na rozprawie Komisja sięgnęła do jego wyjaśnień składanych w postępowaniu wyjaśniającym, prowadzonym przez Rzecznika Dyscyplinarnego. Także w toku tych czynności obwiniony nie wskazał, do jakich legalnych czynności wzywał w swym piśmie. Rzecznik Dyscyplinarny zadał pytanie o tę okoliczność, Obwiniony odmówił udzielenia odpowiedzi, zasłaniając się dobrem innego postępowania.

Komisja nie przyjęła za wiarygodne wyjaśnień złożonych przez obwinionego w postępowaniu wyjaśniającym, że pismo z 22.07.2020 r. stanowi wyraz dobrej woli obwinionego co do naprawy błędów w toku wyborów i jest wyrazem dążenia do porozumienia z Radą D. . Rada D. działa w oparciu o akty ustanawiające jej organy i tryb ich działania. Jeśli obwiniony dostrzegł nieprawidłowości działania Rady, związane z wyborami kandydatów do Rady Naukowej Dyscypliny, należało je wskazywać powołując się na naruszenie konkretnie oznaczonych przepisów. To mogło spowodować uruchomienie wewnętrznych i zewnętrznych procedur nadzorczych. W ocenie Komisji żądanie "wymiany kandydata" pod groźbą wysunięcia roszczeń z tytułu rzekomego naruszenia dóbr osobistych nie jest jednak ani wezwaniem do ugody, ani próbą naprawienia ewentualnych wad procedury wyborczej, lecz bezprawnym naciskiem motywowanym partykularnym interesem obwinionego, którego sukces mógłby spowodować daleko idące skutki, włącznie z powstaniem wątpliwościami co do prawidłowego obsadzenia Rady Naukowej Dyscypliny, która dokonała wyboru dziekana [...]. Zdaniem Komisji, wobec jednoznacznych wyników przeprowadzonych wyborów nie było żadnego pola do negocjacji nad sytuacją mgr. S. jako potencjalnego kandydata do Rady Naukowej Dyscypliny. Obwiniony nie uzyskał poparcia głosujących i nie można było zgłosić go jako członka tego organu. Na powyższe wskazują też zeznania złożone na rozprawie przez mgr. A. i mgr. H. Z.. Zeznali oni, że treść pisma obwinionego z dnia 22.07.2020 r. zinterpretowali jako żądanie zgłoszenia go do Rady Naukowej Dyscypliny zamiast kogoś, kto uzyskał poparcie w wyborach. W ich rozumieniu mgr S. groził wszczęciem przeciwko nim postępowań. Groźbę tę obwiniony zresztą zrealizował, ponieważ ze względu na treść pisma z 22 lipca 2020 r. świadkowie zdecydowali się sformułować wobec mgr. S. wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, a on w odpowiedzi złożył taki wniosek wobec nich. Odebrali to jako krzywdzącą i bezzasadną retorsję.

Wobec powyższych ustaleń Komisja Dyscyplinarna uznała, że treść pisma mgr. K. S. z dnia 22 lipca 2020 r. zawiera wezwanie do działań sprzecznych z demokratyczną procedurą wyboru kandydatów do Rady Naukowej Dyscypliny, polegających na wymuszeniu rezygnacji osoby, która uzyskała większe poparcie od obwinionego i zgłoszenia zamiast niej mgr K. S..

Komisja uznała, że do wymuszenia działań na jego rzecz obwiniony stosował groźbę prowadzenia wobec członków postępowań przed organami państwa związanymi z przysługującymi mu rzekomo wobec nich roszczeniami. Obwiniony mgr K. S. sformułował w tym celu niezrozumiałą tezę, jakoby brak wyboru do Rady Naukowej Dyscypliny stanowił naruszenie jego dóbr osobistych. Nie ma to pokrycia w faktach. Uczestnictwo w demokratycznej procedurze wyborów wiąże się z ryzykiem nieuzyskania głosów wymaganych do zwycięstwa. W przedmiotowej sprawie obwiniony w sposób niebudzący wątpliwości nie uzyskał poparcia głosujących i pominięcie jego osoby w składzie Rady Naukowej Dyscypliny było prostą konsekwencją tego faktu. Nie można więc uznać, że w związku z prawidłowym zastosowaniem przez Radę D. wyników wyborów i zgłoszeniem do Rady Naukowej Dyscypliny osób, które uzyskały największą liczbę głosów mogło dojść do naruszenia dóbr osobistych obwinionego.

Czyn obwinionego został przez Komisję uznany za uchybienie godności doktoranta (art. 322 s.w.i n.). Komisja nie miała wątpliwości, że czyn mgr. K. S. będący przedmiotem postępowania stanowił zarówno uchybienie godności doktoranta, jak i sprzeniewierzenie się ślubowaniu. W związku z powyższym Komisja uznała, że kara nagany z ostrzeżeniem, o którą wnioskował Rzecznik Dyscyplinarny, jest adekwatna zarówno co do winy, jak i stopnia społecznej szkodliwości czynu. Komisja uważała, że stopnień winy mgr. K. S. jest znaczny (zamiar bezpośredni), bezprawność zachowania niewątpliwa, a stopnień społecznej szkodliwości czynu wyraźny. Zachowanie obwinionego musi spotkać się z reakcją Uczelni, reprezentowanej przez Komisję Dyscyplinarną, zarazem nie zasługuje na stosowanie kar najdalej idących, jak wykluczenie z uczelni. W tym kontekście, gdy kary najłagodniejsze mogłyby zostać uznane za zbyt pobłażliwe, a kary najsurowsze za nieadekwatne, Komisja uznała karę nagany z ostrzeżeniem za odpowiadającą znaczeniu czynu obwinionego.

Od powyższego orzeczenia, odwołanie złożył mgr K. S.. W odwołaniu zarzucił naruszenie gwarancji procesowych w stosunku do niego, a także naruszenia art. 438 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Jednocześnie zarzucił, że przewodniczący Uczelnianej Komisji dla D. był stronniczy, gdyż przed przeprowadzeniem rozprawy głównej ujawnił swoje niekorzystne intencje. Wskazał również, że pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a terminem rozprawy głównej powinno upłynąć co najmniej 7 dni. Zawiadomienie doręczono zaś 6 lipca 2021 r., a rozprawę główną przeprowadzono w dniu 11 lipca 2021 r. czyli po upływie 5 dni od doręczenia zawiadomienia.

Komisja Odwoławcza we wskazanym na wstępie orzeczeniu z 30 listopada 2021 r. uznała, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia. Organ odwoławczy zaznaczył, że skoro w zarzutach wskazano ogólnie na naruszenie art. 438 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., to obowiązkiem Komisji Odwoławczej było zbadanie zasadności odwołania pod kątem przesłanek wskazanych w powoływanych przepisach.

W ocenie Komisji Odwoławczej doszło do naruszenia § 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia, które stanowią, że termin rozprawy powinien być wyznaczony, aby między doręczeniem obwinionemu wezwania a dniem rozprawy upłynęło co najmniej 7 dni. W przypadku niezachowania terminu, o którym mowa w ust. 3, rozprawa ulega odroczeniu na wniosek obwinionego lub jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony. Z bezspornych ustaleń faktycznych wynika, że odwołujący złożył wniosek o odroczenie rozprawy, uzasadniając go brakiem możliwości przygotowania się do niej. W ocenie Komisji Odwoławczej okoliczność, iż wniosek ze względów technicznych nie został doręczony przed otwarciem rozprawy, nie może zasługiwać na uwzględnienie, gdyż po stronie Komisji Dyscyplinarnej leży odpowiednie zorganizowanie jej prac. Tym samym wniosek ten powinien zostać rozpoznany przez rozprawą, a nie po jej zamknięciu i wydaniu orzeczenia. Komisja Odwoławcza podkreśliła również, że w świetle § 15 ust. 4 rozporządzenia, do obligatoryjnego odroczenia rozprawy, wystarczające jest złożenie wniosku w okolicznościach, w których między doręczeniem obwinionemu wezwania a dniem rozprawy nie upłynęło co najmniej 7 dni. Zatem już samo jego złożenie przez odwołującego, biorąc pod uwagę niedochowanie siedmiodniowego terminu pomiędzy doręczeniem wezwania na rozprawę a dniem rozprawy, nakazywało odroczenie rozprawy. Ponieważ brzmienie art. 353 § 1 i 2 k.p.k. odpowiada treści § 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia, analogiczną ocenę naruszenia tego przepisu należałoby sformułować w postępowaniu dyscyplinarnym. W ocenie Komisji Odwoławczej oznacza to, że doszło do naruszenia prawa do obrony odwołującego, przez co spełniona została przesłanka z art. 438 pkt 2 k.p.k, W ocenie Komisji Odwoławczej brak jakiegokolwiek udziału obwinionego na etapie pierwszej instancji może mieć wpływ na treść orzeczenia, gdyż Komisja Dyscyplinarna nie miała możliwości wysłuchania odwołującego. W ocenie Komisji Odwoławczej nie doszło natomiast do naruszenia art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., gdyż obecność obwinionego na rozprawie dyscyplinarnej nie jest obowiązkowa.

Uwzględniając jednak, że prawo do obrony obwinionego powinno być realizowane na etapie postępowania przed Komisjami Dyscyplinarnymi obu instancji, w ocenie Komisji Odwoławczej zasadne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

K. S. kwestionując powyższe orzeczenie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia w całości wydanego w sprawie orzeczenia Komisji Odwoławczej i jego uniewinnienie. Wraz ze skargą skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący w uzasadnieniu zarzucił postępowaniu rażące naruszenie prawa proceduralnego i materialnego wskazując, że szczegóły zostaną zreferowane na rozprawie.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla D. w odpowiedzi na skargę wniosła o odrzucenie skargi jako złożonej po terminie do jej wniesienia, ewentualnie oddalenie skargi. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił przebieg postępowania i odniósł się do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym postanowieniem z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 373/22 przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi.

K. S. pismem z 6 lutego 2023 r. złożył do akt płytę CD z nagraniem rozprawy z 27 kwietnia 2022 r. wraz z pisemnym protokołem sporządzonym przez niego oraz wnioskiem o sprostowanie złożonym do organu I instancji w dniu 8 sierpnia 2022 r. W piśmie tym skarżący wniósł o odroczenie rozprawy. Odrębnym pismem z 8 lutego 2023 r. złożonym w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy e-Puap złożył uzupełnienie skargi zawierające szczegółowe uzasadnienie prezentowanego stanowiska w zakresie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego (w tym przepisów k.p.k. i k.k. oraz s.w.i n.) w zakresie wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przez organ I instancji. Do pisma załączono Statut [...], kodeks etyki doktorantów [...] i Regulamin [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia w tym przedmiocie.

Dalej stwierdzić należy, przed merytorycznym ustosunkowaniem się do zarzutów skargi i oceny legalności zaskarżonego orzeczenia, należy odnieść się do wniosku skarżącego z dnia 6 lutego 2023 r. o odroczenie rozprawy.

Zdaniem sądu powyższy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej p.p.s.a.) rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Rozważając ewentualne odroczenie rozprawy sąd musi brać pod uwagę nakaz rozpatrywania spraw bez zbędnej zwłoki, zawartą w art. 7 p.p.s.a. zasadę szybkości postępowania, jak również z uwzględnić ustawową zasadę zapewnienia możliwości obrony praw stronom postępowania sądowego. Jednocześnie zauważyć trzeba, iż wobec tego, że obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli oraz możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a., przy czym za nadzwyczajne wydarzenie należy uznać tylko niedające przewidzieć się zdarzenie sił przyrody lub inne zdarzenie, uniemożliwiające stawienie się na rozprawę (powódź, blokada dróg, zamieć śnieżna itp.), zaś znana sądowi przeszkoda musi mieć charakter nie możliwej do przezwyciężenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżący został skutecznie poinformowany o terminie zaplanowanego posiedzenia niejawnego i możliwości złożenia pism procesowych. Skarżący złożył również obszerne pismo w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy e-Puap stanowiące w swej treści uzupełnienie skargi zawierające szczegółowe uzasadnienie stanowiska prezentowanego w skardze. Zwrócić należy również uwagę na fakt, że złożony wniosek o odroczenie rozprawy nie zawierał szczegółowego uzasadnienia. Stwierdziwszy zatem skorzystanie przez skarżącego z możliwości złożenia pisma procesowego, Sąd uznał, że uwzględnienie wniosku skarżącego doprowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania sądowego. Sąd natomiast jest zobowiązany do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 7 p.p.s.a.).

Przechodząc do meritum sprawy, materialnoprawną podstawę zaskarżonych orzeczeń organów obu instancji stanowiły przepisy s.w.i n., która to ustawa w art. 322 ust. 1 przewiduje, że doktorant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie przepisów obowiązujących w podmiocie prowadzącym szkołę doktorską oraz za czyn uchybiający godności doktoranta. Do odpowiedzialności dyscyplinarnej doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy art. 307 ust. 2, art. 308-320 oraz przepisy wydane na podstawie art. 321. Komisja dyscyplinarna rozstrzygająca sprawę doktoranta orzeka w składzie złożonym z przewodniczącego składu orzekającego, którym jest nauczyciel akademicki albo pracownik naukowy, oraz w równej liczbie z doktorantów i nauczycieli akademickich albo pracowników naukowych (art. 322 ust. 2 s.w.i n.). Do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82 (art. 320 s.w.i n.).

W przedmiotowej sprawie Komisja Dyscyplinarna d. orzekając jako organ I instancji orzeczeniem z 11 czerwca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 322 i art. 308 w zw. z art. 322 ust. 1 s.w.i n. oraz § 16 ust. 1, § 22 ust. 1 pkt 1, § 23, § 24 ust. 1 rozporządzenia orzekła o ukaraniu skarżącego, uznając go winnym popełnienia zarzucanego mu czynu uchybiającego godności doktoranta polegającego na tym, że w dniu 22 lipca 2020 r. bez podstawy prawnej, w sposób nieetyczny i niegodny doktoranta próbował wymóc na Przewodniczącym Rady D. mgr A. R. zmianę rozstrzygnięcia podjętego przez Radę Doktorantów w zakresie przedstawienia członków do Rady Naukowej Dyscypliny w poszerzonym składzie i za ten czyn wymierzając skarżącemu karę nagany z ostrzeżeniem.

Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego Komisja Odwoławcza zaskarżonym orzeczeniem uchyliła zaskarżone orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. W tym miejscu zaznaczyć należy, że katalog orzeczeń odwoławczej komisji dyscyplinarnej określa § 29 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem odwoławcza komisja dyscyplinarna:

1. utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie komisji dyscyplinarnej albo

2. uchyla zaskarżone orzeczenie komisji dyscyplinarnej w całości albo w części i wydaje w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, albo

3. uchyla zaskarżone orzeczenie komisji dyscyplinarnej w całości i przekazuje sprawę komisji dyscyplinarnej do ponownego rozpoznania.

Podkreślić przy tym należy dodatkowo, że zarówno orzeczenia komisji dyscyplinarnych, jak i orzeczenia odwoławczych komisji dyscyplinarnych nie są decyzjami administracyjnymi ani nawet aktami administracyjnymi, a do ich wydania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Biorąc pod uwagę cel postępowania dyscyplinarnego, tj. orzekanie o winie i karze, nie można zaliczyć go do jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, a przepisów regulujących postępowanie dyscyplinarne nie można zaliczyć do norm prawa administracyjnego, ponieważ w sprawach tych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (zob. P. Wojciechowski [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 318).

W świetle powyższego zaznaczyć należy, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest kasatoryjne orzeczenie Komisji Odwoławczej wydane zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Sąd rozpoznając przedmiotową skargę ocenia zatem wyłącznie zasadność uchylenia orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej w całości i przekazania sprawy tej komisji do ponownego rozpoznania. Powyższe oznacza, że w ramach niniejszego postępowania Sąd nie mógł dokonać oceny zarzutów podniesionych w piśmie z 8 lutego 2023 r. w zakresie w jakim zarzuty odnoszą się do rozstrzygnięcia Komisji Dyscyplinarnej wymierzającego skarżącemu karę nagany z ostrzeżeniem.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że podstawą wydania zaskarżonego orzeczenia Komisji Odwoławczej było naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia. W ocenie Komisji Odwoławczej doszło bowiem do naruszenia § 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia, które stanowią, że termin rozprawy powinien być wyznaczony, aby między doręczeniem obwinionemu wezwania a dniem rozprawy upłynęło co najmniej 7 dni. W przypadku niezachowania terminu, o którym mowa w ust. 3, rozprawa ulega odroczeniu na wniosek obwinionego lub jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony. Jak wskazał organ II instancji skarżący w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie dochował 7 dniowego terminu pomiędzy doręczeniem obwinionemu wezwania a dniem rozprawy.

Powyższe znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy, z których wynika, że doręczenie skarżącemu wezwania na rozprawę Komisji Dyscyplinarnej, której termin wyznaczono na 11 czerwca 2021 r. nastąpiło w dniu 7 czerwca 2021 r. (vide k. 324 akt), a więc z naruszeniem terminu o jakim mowa w § 15 ust. 3 rozporządzenia. Nadto z akt wynika, że skarżący przed zamknięciem rozprawy złożył wniosek o jej odroczenie, uzasadniając go brakiem możliwości przygotowania się do niej (vide k. 327 akt).

W tym miejscu zgodzić należy się z oceną Komisji Odwoławczej, że okoliczność, iż wniosek ze względów technicznych nie został doręczony przed otwarciem rozprawy nie może zasługiwać na uwzględnienie, gdyż po stronie Komisji Odwoławczej leży odpowiednie zorganizowanie jej prac. Tym samym wniosek ten powinien zostać rozpoznany najpóźniej na rozprawie, a po jej zamknięciu i wydaniu orzeczenia procedowanie co do niego było już bezprzedmiotowe. Podkreślić również należy, że w świetle § 15 ust. 4 rozporządzenia, do obligatoryjnego odroczenia rozprawy, wystarczające jest samo złożenie wniosku w okolicznościach, w których między doręczeniem obwinionemu wezwania, a dniem rozprawy nie upłynęło co najmniej 7 dni.

Dalej stwierdzić należy, że zasadnym jest stanowisko Komisji Odwoławczej, że w orzecznictwie sądowym za bezsporne uznaje się, że niedochowanie terminu pomiędzy wezwaniem na rozprawę a dniem rozprawy, co w procedurze karnej, normowane jest w art. 353 § 1 i 2 k.p.k., stanowi istotne naruszenie prawa oskarżonego (tutaj obwinionego) do obrony. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przypadku postępowania karnego, w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji wniosek o odroczenie można zgłosić tylko do rozpoczęcia przewodu sądowego, czyli do rozpoczęcia odczytywania aktu oskarżenia. Termin ten jest terminem prekluzyjnym w tym znaczeniu, że późniejsze zgłoszenie takiego wniosku nie obliguje sądu do odroczenia rozprawy, ale uzależnione jest od decyzji sądu, który powinien mieć na uwadze przyczyny opóźnienia i możliwości oskarżonego oraz jego obrońcy przygotowania się do rozprawy (Kodeks postępowania karnego, komentarz pod red. Z. Gostyńskiego, tom II, Dom Wydawniczy ABC, 2004, str. 625). Obraza art. 353 § 2 k.p.k. należy do rzędu tych uchybień procesowych, które prowadzą nieuchronnie do uchylenia wyroku (wyrok SN z dnia 2 sierpnia 1974 r., V KR 222/74, OSNKW 1974, nr 12, poz. 232). W przypadku zatem braku zawiadomienia, czy zawiadomienia nieprawidłowego, należy rozprawę odroczyć. Uprawnienie do udziału w rozprawie powinno być prawem realnym, a zatem, jeśli strona z przyczyn od siebie niezależnych nie może wziąć udziału w rozprawie i wnosi o jej odroczenie, to nieuwzględnienie wniosku należy traktować jako istotne naruszenie praw strony.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa skarżącego do obrony, przez co spełniona została przesłanka z art. 438 pkt 2 k.p.k, który stanowi, że orzeczenie podlega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła mieć ona wpływ na treść orzeczenia. Brak udziału skarżącego na etapie postępowania przed Komisją Dyscyplinarną mogł mieć wpływ na treść orzeczenia, gdyż Komisja Dyscyplinarna nie miała możliwości jego wysłuchania. Powyższe jak słusznie oceniała Komisja Odwoławcza uzasadniało uchylenie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Podkreślić w tym miejscu należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie nie mogła być w żadnej mierze kwestia zasadności stawianego obwinionemu zarzutu. Podobnie poddane ocenie orzeczenie Komisji Odwoławczej zawierało jedynie rozstrzygnięcie kasatoryjne i nie dotyczyło ustaleń w zakresie stanu faktycznego i materialnoprawnych przesłanek odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.