Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 735/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 23 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: art. 15 ust. 1,2
journal: Dz.U. 1984 nr 5 poz 24
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spraw.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi Telewizji [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu udostępnienia danych osobowych – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "K.p.a.", art. 12 pkt 2, art. 22, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] nakazującą Telewizji [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. [...], udostępnienie B. T. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w P. przy ul. [...], danych osobowych w zakresie adresu zamieszkania A. B., M. B. i D. L., odmawiającą uwzględnienia wniosku B. T. o nakazanie Telewizji [...] Sp. z o.o. udostępnienia danych osobowych w zakresie numeru PESEL: A. B., M. B. i D. L., zaś w pozostałym zakresie umarzającą postępowanie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

W dniu [...] listopada 2011 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej: Generalny Inspektor) wpłynął wniosek B. T., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w P. przy ul. [...], (dalej: skarżący), reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, o nakazanie Telewizji [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. [...] (dalej: Spółka), udostępnienia danych osobowych w zakresie adresów zamieszkania i numerów PESEL: A. B. i M. B. - dziennikarzy programu telewizyjnego [...], w Spółce D. L. - redaktora wydania programu [...] oraz M. G. - redaktora wydania internetowego [...].

Skarżący, jak wskazał pełnomocnik, złożył w dniu [...] marca 2011 r. w Sądzie Okręgowym [...] w W. Wydział [...] Cywilny pozew przeciwko Spółce, A. B., M. B., D. L. oraz M. G. - redaktorom programu [...] o nakazanie opublikowania odpowiedzi oraz o ochronę dóbr osobistych skarżącego. W pozwie, jako adres dla doręczeń pozwanym, będącym osobami fizycznymi, skarżący wskazał miejsce pracy, tj. siedzibę Spółki w W. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wymieniony Sąd w sprawie o sygn. akt [...], wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych pozwu przez wskazanie aktualnego adresu zamieszkania pozwanych osób fizycznych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący zwrócił się do Spółki - jako administratora danych - o udostępnienie danych osobowych ww. osób w zakresie dat urodzeń, imion rodziców oraz adresów zamieszkania, jako niezbędnych dla prowadzenia postępowania sądowego przeciwko tym osobom, powołując przy tym art. 126 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 ze zm.), dalej: K.p.c., jednak nie otrzymał odpowiedzi.

Wobec powyższego skarżący, na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, wystąpił do Generalnego Inspektora o wydanie decyzji nakazującej Spółce udostępnienie danych osobowych ww. osób w zakresie adresów zamieszkania i numerów PESEL, zaznaczając, że dane te są niezbędne dla skutecznego wytoczenia powództwa przeciwko tym osobom i będą wykorzystane wyłącznie dla celów dochodzenia roszczeń skarżącego przed sądem.

W wyjaśnieniach udzielonych w piśmie Prezesa Zarządu Spółki z dnia [...] stycznia 2012 r. podano, że A. B. współpracuje ze Spółką jako przedsiębiorca, jednak Spółka nie dysponuje jego danymi osobowymi. Z kolei M. B. jest współpracownikiem Spółki, świadczy usługi na podstawie umów cywilnoprawnych i Spółka posiada jego dane osobowe w żądanym zakresie. Również D. L. jest pracownikiem Spółki, która posiada jego dane osobowe w żądanym zakresie. Spółka natomiast nie współpracuje z M. G. Ponadto wskazano, że posiadane dane osobowe Spółka przetwarza na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy dla celów realizacji umów, których stronami są ww. osoby. Podano również, że: "Ww. osoby - jako współtwórcy kwestionowanego programu telewizyjnego - zastrzegły sobie anonimowość, nie wyrażając zgody na udostępnianie swoich danych osobowych, będących w posiadaniu Spółki. Uprawnienie takie wynika z art. 15 ust. 1 Prawa prasowego".

W kolejnych wyjaśnieniach zawartych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. wskazano, że Spółka dysponuje danymi wynikającymi z faktur VAT wystawianych przez A. B. i "dane te są niezbędne do przeprowadzenia z Panem B. rozliczeń za wykonane na rzecz Spółki usługi". Podano, że w wyniku weryfikacji archiwum ustalono, że do Spółki wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o udostępnienie danych osobowych ww. osób, jednak Spółka nie udostępniła żądanych danych z powodu zastrzeżenia przez ww. dziennikarzy anonimowości na podstawie art. 15 ust. 1 Prawa prasowego, na dowód czego załączono kopie oświadczeń A. B., M. B. i D. L. z dnia [...] września 2009 r., w których każdy z nich zastrzegł: "Oświadczam, że nie wyrażam zgody na udostępnianie żadnych danych osobowych dotyczących mojej osoby, które są przechowywane w zbiorach danych osobowych Telewizji [...] Sp. z o.o.". Dodano: "Przy ewentualnym rozważaniu udostępnienia danych podlegających ochronie Spółka ma zawsze na uwadze okoliczność, że udostępnienie danych osobowych osobom nieuprawnionym obwarowane jest odpowiedzialnością z art. 51 ustawy o ochronie danych osobowych". Dodatkowo wskazano: "p. A. B. wystawia na naszą rzecz Faktury VAT, ponieważ jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Jednocześnie Spółka wystawia deklaracje PIT-11, dotyczące p. B. W tym zakresie Spółce niezbędny jest adres zamieszkania i numer PESEL tej osoby".

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak: [...], powołując w podstawie prawnej art. 104 § 1 i art. 105 § 1 K.p.a., art. 12 pkt 2, art. 22, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osbowych: (1) nakazał Telewizji [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. [...] udostępnienie B. T. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą w P. przy ul. [...], danych osobowych w zakresie adresu zamieszkania A. B., M. B. i D. L., (2) odmówił uwzględnienia wniosku B. T. o nakazanie Telewizji [...] Sp. z o.o. udostępnienia danych osobowych w zakresie numeru PESEL A. B., M. B. i D. L., (3) w pozostałym zakresie umorzył postępowanie.

W dniu [...] listopada 2012 r. do Biura Generalnego Inspektora wpłynął wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Spółki cyt.: "(...) nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji nakazującej udostępnienie danych osobowych ww. osób. Decyzja ta narusza uzasadniony interes dziennikarzy i samej Spółki, wobec czego Spółka nie jest zadowolona z wydanej decyzji i wnosi - przy ponownym rozpatrzeniu sprawy - o wydanie decyzji odmownej". Ponadto Spółka wnosi o "(...) ponowne rozpatrzenie sprawy, w zakresie punktu 1 tej decyzji".

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych uznał, iż wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Organ zauważył, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący wystąpił do Telewizji [...] Sp. z o.o. o udostępnienie danych osobowych A. B. i M. B. - dziennikarzy programu telewizyjnego [...] w Spółce, D. L. - redaktora wydania [...] oraz M. G. - redaktora wydania internetowego w [...] w zakresie ich dat urodzeń, imion rodziców, adresów zamieszkania w celu usunięcia braków formalnych wniesionego przeciwko nim pozwu.

Zgodnie z art. 187 § 1 K.p.c. pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego. Natomiast w myśl art. 126 § 2 K.p.c., gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiot sporu, pisma zaś dalsze - sygnaturę akt.

Organ wskazał na treść art. 7 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o przetwarzaniu danych, rozumie się przez to jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, w tym ich udostępnianie. Każda forma przetwarzania danych osobowych powinna znaleźć uzasadnienie w jednej z przesłanek warunkujących legalność tego procesu, enumeratywnie wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy. W myśl art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Termin “usprawiedliwione cele" jest zwrotem niedookreślonym i stanowi klauzulę generalną w znaczeniu funkcjonalnym. Daje w szczególności pewnego rodzaju luz decyzyjny, dzięki któremu organ stosujący prawo może przy podejmowaniu decyzji kierować się ocenami indywidualnymi konkretnej sytuacji, a także pewnymi zasadami postępowania niesformułowanymi w przepisach prawa.

Generalny Inspektor podtrzymał swoje stanowisko, że skarżący w skierowanym do Spółki wniosku o udostępnienie danych osobowych określił zakres żądanych danych pozwanych dziennikarzy (daty urodzenia, imiona rodziców i adresy zamieszkania), uzasadniając potrzebę ich pozyskania niezbędnością dla prowadzenia postępowania sądowego ze względu na art. 126 § 2 K.p.c. Ze skargi wniesionej do Generalnego Inspektora wynika, że Sąd Okręgowy [...] w W. Wydział [...] Cywilny, do którego skarżący złożył pozew przeciwko Spółce i ww. dziennikarzom o nakazanie opublikowania odpowiedzi i o ochronę dóbr osobistych, wskazując jako adres dla doręczeń pozwanym adres siedziby Spółki, wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych pozwu przez wskazanie adresów zamieszkania ww. pozwanych. Wobec braku odpowiedzi ze strony Spółki skarżący wniósł do Generalnego Inspektora o nakazanie Spółce udostępnienia mu adresów zamieszkania i numerów PESEL pozwanych dziennikarzy.

Organ zauważył, iż w świetle art. 187 § 1 i art. 126 § 2 K.p.c. niezbędnym elementem pozwu, w tym o naruszenie dóbr osobistych, jest oznaczenie miejsca zamieszkania osób, przeciwko którym żądanie określone w pozwie jest skierowane (tj. przyszłej strony procesowej).

Zdaniem organu, nie budzi wątpliwości niezbędność dysponowania przez skarżącego informacją o adresie zamieszkania znanych mu z imienia i nazwiska ww. osób w celu skutecznego wniesienia przeciwko nim pozwu o ochronę dóbr osobistych dla zrealizowania jego prawnie usprawiedliwionego celu, tj. prawa do sądu. Jakkolwiek istnieje duże prawdopodobieństwo, że pozyskanie (przetwarzanie) w ww. celu danych osobowych zostanie uznane przez osoby, których te dane dotyczą, za sprzeczne z ich interesem, to jednak okoliczność ta nie świadczy o naruszeniu ich praw i wolności, gdyż pozwani mogą w trakcie postępowania sądowego w pełni korzystać z praw zagwarantowanych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i bronić się przed zarzutami pozwu. Przyjęcie przeciwnego stanowiska skutkowałoby bezzasadną ochroną tych, którzy mogli dopuścić się bezprawnej ingerencji w sferę prawnie chronionych interesów skarżącego, przed ewentualną odpowiedzialnością za ich działania.

W ocenie organu nie budzi również wątpliwości, że przytoczone okoliczności faktyczne i prawne wyłączają możliwość powołania się w tej sprawie na przeszkodę udostępnienia danych z art. 23 ust. 1 pkt 5 in fine ustawy, tj. jeśli miałoby to spowodować naruszenie praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Podkreślenia wymaga, że prawo do prywatności nie ma charakteru absolutnego, a jego ochrona nie może odbywać się kosztem braku poszanowania praw innych osób.

Generalny Inspektor nie podzielił stanowiska Spółki, że udostępnienie skarżącemu żądanych danych osobowych A. B., M. B. i D. L. wiązałoby się z naruszeniem ich praw i wolności gwarantowanych przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.), ponieważ skorzystali oni z przewidzianej w art. 15 tej ustawy możliwości zastrzeżenia swojej anonimowości jako autorów kwestionowanego materiału prasowego.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 Prawa prasowego autorowi materiału prasowego przysługuje prawo zachowania w tajemnicy swego nazwiska. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił do Spółki o udostępnienie danych osobowych ww. osób w zakresie ich adresów zamieszkania, nie zaś w zakresie nazwisk, które są mu znane. Organ zauważył również, że w sprawie niniejszej nie może być mowy o naruszeniu tajemnicy dziennikarskiej ustanowionej w art. 15 ust. 2 prawa prasowego. Według tego przepisu, dziennikarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy danych umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o tym charakterze, jak również innych osób udzielających informacji opublikowanych albo przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnianie powyższych danych (pkt 1) i wszelkich informacji, których ujawnienie mogłoby naruszać chronione prawem interesy osób trzecich (pkt 2). Z powyższego wynika, że tajemnica dziennikarska, o której mowa w tym przepisie, nie obejmuje swym zakresem samego dziennikarza, lecz dotyczy osoby, która przekazuje dziennikarzowi pewne informacje, podlegające następnie publikacji. Oczywiste jest zatem, że udostępnienie danych osobowych dziennikarza nie może naruszać art. 15 ust. 2 Prawa prasowego.

W konkluzji Generalny Inspektor stwierdził, iż zasadne jest nakazanie Telewizji [...] Sp. z o.o., jako administratorowi danych A. B., M. B. oraz D. L., udostępnienia skarżącemu danych osobowych ww. osób w zakresie ich adresów zamieszkania.

Informacyjnie organ zauważył również, iż decyzją z dnia [...] października

2012 r. odmówił uwzględniania wniosku w zakresie udostępnienia skarżącemu numerów PESEL ww. dziennikarzy, ponieważ nie są to dane niezbędne do skierowania przeciwko tym osobom pozwu z tytułu naruszenia dóbr osobistych.

Zaznaczył również, że w zakresie żądania skarżącego dotyczącego nakazania Spółce udostępnienia mu danych osobowych M. G. w zakresie jego adresu zamieszkania i numeru PESEL, zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że - jak wynika z wyjaśnień Spółki - podmiot ten nie przetwarza danych osobowych tej osoby. Wobec tego w ww. zakresie sprawa podlega obligatoryjnemu umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Przedmiot postępowania wiąże się ze stosowaniem przez organ przepisów materialnego prawa administracyjnego. Według doktryny bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 489). Ustalenie przez organ publiczny zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., zobowiązuje go do umorzenia postępowania, nie ma bowiem wówczas podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a dalsze prowadzenie postępowania stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Warszawie na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych dnia [...] lutego 2013r. znak: [...] Telewizja [...] Sp. z o.o. w W. zarzuciła:

1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego - art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez błędną wykładnię tego przepisu prowadzącą do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia żądania wnioskodawcy,

2. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania - art. 7 K.p.a. poprzez niedostateczne rozważenie kolizji interesu społecznego (dziennikarzy pełniących wobec społeczeństwa funkcje informacyjne) z interesem partykularnym osoby domagającej się udostępnienia danych podlegających ochronie.

Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2012 r., oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Nadto skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ponosząc, iż w przypadku jej realizacji - przed rozpoznaniem skargi - dalsze postępowanie w niniejszej sprawie stałoby się bezprzedmiotowe.

W motywach skargi wskazano, iż w świetle art. 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, wszelkie wyjątki od generalnej reguły ochrony danych osobowych powinny być wykładane ścieśniająco. W sprawie niniejszej należy mieć na uwadze, że żądane dane dotyczą grupy osób narażonych na szczególne ryzyko, jakimi są tzw. dzienikarze śledczy. W sytuacji tych osób udostępnienie ich adresów zamieszkania może oznaczać nie tylko naruszenie prawa do prywatności, lecz nawet zagrożenie ich nietykalności. Wymagane jest zatem szczególne wyważenie interesów obu stron - dziennikarza i osoby domagającej się jego adresu. Taki tryb postępowania nakazuje w szczególności art. 7 K.p.a., znajdujący zastosowanie w przypadku kolizji interesu indywidualnego, który wskazywałby na zasadność postępowania sądowego, z wolnością wypowiedzi i prawem do informacji.

Powołując się na pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 623/10, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) skarżąca wskazała, iż domagający się udostępnienia danych podmiot winien zatem przynajmniej uprawdopodobnić, że wnioskowane dane są mu potrzebne dla realizacji własnych interesów, także faktycznych. W rachubę wchodzić przy tym mogą tylko takie interesy wnioskodawcy, które w świetle obowiązującego prawa można uznać za usprawiedliwione. Samo powołanie się na takie cele jeszcze nie wystarcza do prawidłowego stosowania ustawy o ochronie danych osobowych. Konieczne jest bowiem dokonanie także oceny, czy dla realizacji takich zamierzeń wnioskodawcy niezbędne jest mu przekazanie żądanych danych, mimo braku na to zgody osoby, której dane dotyczą.

Dalej skarżąca Spółka podniosła, iż oczywistym jest, że dana osoba może czuć się pokrzywdzona publikacją materiału prasowego i przysługiwać jej będzie wówczas prawo dochodzenia z tego tytułu roszczeń. Takie uprawnienia gwarantuje jej art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz przepisy Prawa prasowego i Kodeksu cywilnego. Jednakże zgodzić należy się z cytowanym powyżej poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że uzasadniona potrzeba posiadania danych adresowych autora opublikowanego materiału prasowego mogłaby ewentualnie zachodzić, ale dopiero po wszczęciu przez poszkodowanego procesu przeciwko dziennikarzowi. Odmienna zaś sytuacja ma miejsce, gdy przeciwko dziennikarzowi nie toczy się jeszcze żadne postępowanie sądowe. Sama deklaracja dotycząca zainicjowania w przyszłości procesu przez B. T. omawianej przesłanki nie spełnia. Taki hipotetyczny zamiar nie musi być w ogóle w przyszłości zrealizowany, a osoba, która czuje się poszkodowana publikacją prasową, może w ogóle nie dochodzić swych roszczeń przeciwko dziennikarzowi. Cele swe może bowiem ona realizowac w inny sposób. Powód ma prawo do wyboru podstawy dochodzonego roszczenia, a tym samym decyzji, przeciwko komu i z jakim powództwem wystąpi. Jak wynika z art. 38 Prawa prasowego, pozew może być skierowany także, ale i tylko przeciwko redaktorowi lub innej osobie, którzy spowodowali opublikowanie materiału prasowego, a nawet - co zresztą zdarza się najczęściej - przeciwko wydawcy.

Z tego względu, zdaniem skarżącej, wskazówką interpretacyjną przy badaniu pojęcia “uzasadnionej potrzeby posiadania danych osobowych" powinna być właśnie dyrektywa zawarta w art. 7 in fine K.p.a. skoro w przypadku udostępnienia danych dziennikarza w sposób oczywisty dochodzi do kolizji interesu społecznego i interesu strony. Jak wskazał NSA w ww. wyroku, należy zatem rozważyć interes strony, która zmierza dopiero wytoczyć powództwo, miejsce jakie zajmuje prasa w demokratycznym społeczeństwie oraz prawo społeczeństwa do informacji o różnych przejawach życia publicznego (art. 61 Konstytucji RP). Nie można również pomijać prawa dziennikarza do ochrony własnych danych osobowych, ani kwestii jakie stwarza dla niego i jego rodziny ujawnienie jego danych osobom niepowołanym. Do takiej sytuacji może dochodzić zwłaszcza wówczas, gdy przeciwko dziennikarzowi nie toczy się jeszcze żadne postępowanie sądowe. Dopiero po rozważeniu wszystkich kwestii możliwe jest zajęcie stanowiska, czy chodzi o kwalifikowany interes wnioskodawcy w omawianym znaczeniu, a tym samym, czy realizacja jego prawa jest “słusznym interesem obywatela" w rozumieniu art. 7 K.p.a. Okoliczności te mają istotne znaczenie dla wykładni oraz właściwego zastosowania art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych.

Tymczasem, zdaniem skarżącej, organ bezkrytycznie, bez dogłębnego zbadania sprawy, zaakceptował gołosłowną deklarację B. T. o zamiarze wytoczenia pozwu przeciwko - początkowo - czwórce dziennikarzy. Samo twierdzenie wnioskodawcy domagającego się udostępnienia adresów dziennikarzy jest niewystarczające, aby zastosować wyjątek od generalnej reguły ochrony danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 735/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 21 maja 2013 r. B. T. - uczestnik postępowania, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu wskazał, iż prawnie usprawiedliwionym celem uzyskania danych osobowych dziennikarzy była wola wniesienia pozwu przeciwko ww. osobom, zaś pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego (art. 187 § 1 w zw. z art. 126 § 2 K.p.c.), czyli zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, gdy pismo jest pierwszym doręczeniem w sprawie. Jako adres do doręczeń pozwanych uczestnik postępowania wskazał w pozwie adres siedziby skarżącej Spółki - ul. [...] w W. Sąd w dniu [...] kwietnia 2011 r. wezwał powoda do uzupełnienia braków formalnych poprzez wskazanie adresów zamieszkania pozwanych. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. uczestnik zwrócił się do skarżącej o przekazanie adresów zamieszkania i numerów PESEL pozwanych, jednak pismo to pozostało bez odpowiedzi. Sąd, prowadzący sprawę o nakazanie odpowiedzi i o ochronę dóbr osobistych pod sygn. akt [...], w związku z niewskazaniem w wyznaczonym terminie adresu zamieszkania pozwanych - zawiesił postępowanie (art. 177 § 1 pkt 6 K.p.c.). Wobec powyższego, jedyną możliwością prowadzenia postępowania przeciwko dziennikarzom było uzyskanie adresu zamieszkania pozwanych poprzez złożenie wniosku o udostępnienie ich danych adresowych.

Zdaniem uczestnika postępowania, Generalny Inspektor należycie dokonał wyważenia interesów obu stron w kontekście art. 7 K.p.a. Odmowa udostępnienia danych osobowych stanowiłaby naruszenie przez organ prawa obywatela do sądu - w tym przypadku w związku z obrazą dobrego imienia uczestnika postępowania (art. 45 w zw. z art. 47 Konstytucji RP). Interes każdego obywatela gwarantowany Konstytucją RP jest nadrzędny nad interesem dziennikarskim, nawet tym związanym z pełnieniem funkcji społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2013 r. w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga Telewizji [...] Sp. z o.o. w W. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że zadaniem ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) nie jest jedynie stanie na straży interesów tych, których przetwarzane dane osobowe dotyczą. Naczelną zasadą ustawy nie jest bezwzględny zakaz przetwarzania danych osobowych, lecz przestrzeganie zakresu i trybu ich przetwarzania. Przepis art. 1 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą.

Zgodnie natomiast z treścią art. 7 pkt 2 wymienionej wyżej ustawy, przez przetwarzanie danych osobowych rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] października 2012 r. stanowił przepis art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, który dopuszcza przetwarzanie danych osobowych (a więc także ich udostępnianie), m.in. w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

Wykładnia przepisu art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy nie budzi wątpliwości. Z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika, że udostępnienie danych osobowych, w trybie tego przepisu, uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest uzasadnienie potrzeby posiadania danych niezbędnością dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, zaś drugą przesłankę stanowi okoliczność, aby fakt udostępnienia tych danych nie naruszył praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie obie z wyżej wymienionych przesłanek zaistniały, co w pełni uzasadniało decyzję Generalnego Inspektora, którą nakazano udostępnienie danych osobowych dziennikarzy A. B., i M. B. oraz redaktora wydania programu [...] D. L. - w zakresie ich adresów zamieszkania. Zaznaczyć należy, iż na okoliczność, że ww. osoby są współtwórcami kwestionowanego programu [...], emitowanego w Telewizji [...], wskazała wprost skarżąca Spółka w wyjaśnieniach skierowanych do organu w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca B. T. wiarygodnie uzasadnił potrzebę posiadania adresów zamieszkania ww. dziennikarzy w związku z emisją w Telewizji [...] w dniu [...] września 2010 r. reportażu [...] w programie [...] naruszającego - zdaniem wnioskodawcy - jego dobra osobiste. Naruszenie tych dóbr stanowiło podstawę wniesienia przez wnioskodawcę pozwu przeciwko Telewizji [...] Sp. z o.o. oraz wskazanym dziennikarzom o nakazanie opublikowania odpowiedzi i o ochronę dóbr osobistych. Pozew ten nie mógł być jednak merytorycznie rozpoznany z powodu niewskazania adresów zamieszkania przeciwników procesowych, tj. A. B., M. B. i D. L. Pismem z dnia [...] kwietnia

2011 r. Sąd Okręgowy [...] w W. [...] Wydział Cywilny wezwał powoda do usunięcia braków formalnych pozwu, m.in. poprzez wskazanie aktualnego adresu zamieszkania pozwanych – A. B., M. B. i D. L. Następnie, jak wskazał wnioskodawca, wobec nieuzupełnienia braków w zakreślonym terminie, Sąd zawiesił postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 K.p.c.

Generalny Inspektor trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dla skutecznego wytoczenia powództwa niezbędne jest wniesienie pozwu, który spełniać będzie warunki określone w art. 187 § 1 K.p.c. w związku z art. 126 § 2 K.p.c. W literaturze przedmiotu jednoznacznie przyjmuje się, że każde pierwsze pismo procesowe w sprawie (np. pozew) powinno zawierać bliższe dane dotyczące stron (uczestników) postępowania i wskazywać dokładnie ich adresy, tak, aby sąd mógł się zawsze z tymi osobami porozumieć (M. Jędrzejewska, T. Ereciński, J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga, Postępowanie zabezpieczające, Warszawa 2007, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, wydanie II, s. 1897).

Podkreślić w tym miejscu należy, iż zasadę tę w odniesieniu do dziennikarzy w pełni potwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 października 1989 r. sygn. akt II CZ 167/89 stwierdzając, iż "w sprawie o ochronę dóbr osobistych żądanie pozwu musi być skierowane przeciwko konkretnej osobie oznaczonej z imienia i nazwiska ze wskazaniem jej miejsca zamieszkania, a nie siedziby redakcji".

Z tego względu oczywistym jest, iż wnioskodawca, chcąc pozwać w sprawie o ochronę dóbr osobistych wymienionych dziennikarzy programu [...] musi dysponować nie tylko ich imieniem i nazwiskiem, ale również ich miejscem zamieszkania.

Skutek, jaki wywołał brak adresów tych dziennikarzy w sprawie z powództwa B. T., w postaci wezwania do usunięcia braków formalnych pozwu pod rygorem zwrotu pozwu, a następnie zawieszenia postępowania w sprawie o sygn. akt [...] powoduje w ocenie Sądu, że wszelkie argumenty skarżącej Spółki odnośnie kwestii, czy posiadanie tych adresów zostało wiarygodnie uzasadnione niezbędnością ich posiadania dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, wydają się zbędne. Oczywistym jest bowiem, że brak adresów zamieszkania wymienionych dziennikarzy uniemożliwił nadanie sprawie prawidłowego biegu i - na obecnym etapie - dochodzenie praw B. T. przed sądem. Zwrócić należy przy tym uwagę na ugruntowane orzecznictwo w kwestii udostępnienia danych osobowych dla potrzeb wytoczenia procesu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 963/09; z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1420/10, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nieuzasadniony jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ orzekający przepisu 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy w związku z art. 7 K.p.a. poprzez wydanie przez organ decyzji nakazującej skarżącej Spółce udostępnienie danych osobowych ww. dziennikarzy w sytuacji, gdy organ "bezkrytycznie, bez dogłębnego zbadania sprawy zaakceptował gołosłowną deklarację B. T. o zamiarze wytoczenia pozwu przeciwko dziennikarzom". Na poparcie tego zarzutu skarżąca powołała stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 22 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 623/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) cytując obszerne fragmenty jego uzasadnienia. Sąd w składzie orzekającym, co do zasady, podziela pogląd zaprezentowany w ww. wyroku, stwierdza jednak, iż zapadł on w odmiennych okolicznościach faktycznych i z tego względu nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Zaznaczyć należy, że w sprawie zakończonej ww. wyrokiem Sąd kasacyjny zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, iż do wiarygodnego uzasadnienia potrzeby posiadania danych osobowych dziennikarza wystarczy sam hipotetyczny zamiar wytoczenia przeciwko niemu powództwa cywilnego. Dalej Sąd wskazał, iż uzasadniona potrzeba posiadania danych adresowych autora opublikowanego materiału prasowego mogła ewentualnie zachodzić, ale dopiero po wszczęciu przez poszkodowanego procesu przeciwko dziennikarzowi.

W sprawie niniejszej, jak zasadnie wskazał organ orzekający, wnioskodawca wystąpił z pozwem do sądu powszechnego przeciwko ww. dziennikarzom o nakazanie opublikowania odpowiedzi i o ochronę dóbr osobistych (sygn. akt [...]), jednak postępowanie w sprawie zostało zawieszone z powodów formalnych. Nie ma racji skarżąca Spółka twierdząc, iż w takiej sytuacji wnioskodawca wyraził jedynie hipotetyczny zamiar odnośnie zainicjowania w przyszłości procesu przeciwko ww. dziennikarzom, który to zamiar może, ale nie musi być zrealizowany.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że we wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. o udostępnienie danych osobowych ww. osób, skierowanym przez pełnomocnika wnioskodawcy do skarżącej Spółki wskazano, że żądane dane osobowe są niezbędne dla prowadzenia postępowania sądowego przeciwko tym osobom i będą wykorzystane przez wnioskodawcę wyłącznie dla celów dochodzenia jego roszczeń przed sądem. Wprawdzie w treści tego wniosku nie powołano się na wezwanie Sądu Okręgowego [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., jednak uczyniono to we wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. skierowanym do Generalnego Inspektora o wydanie decyzji nakazującej udostępnienie przedmiotowych danych osobowych. Do wniosku tego załączono ww. wezwanie Sądu, na którym widnieje wskazana powyżej sygnatura akt sprawy zainicjowanej pozwem wnioskodawcy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca Spółka skorzystała z przysługującego stronie, na podstawie art. 73 § 1 K.p.a., prawa wglądu do akt sprawy i zapoznała się z ich treścią (oświadczenie z dnia [...] marca 2012 r. osoby upoważnionej przez Prezesa Zarządu Spółki do zapoznania się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie). Brak jest zatem podstaw do uznania, że na etapie postępowania wyjaśniającego przed Generalnym Inspektorem skarżąca nie posiadała wiedzy o pozwie wniesionym przeciwko ww. dziennikarzom przez B. T. oraz o ww. wezwaniu Sądu do usunięcia braków formalnych pozwu. Tym bardziej zatem twierdzenia skargi odnośnie hipotetycznego zamiaru zainicjowania przez wnioskodawcę procesu cywilnego przeciwko ww. dziennikarzom są nieuzasadnione.

Mając na względzie argumentację skargi Sąd zauważa, iż nie można ograniczać praw osobie czującej się pokrzywdzoną do ochrony jej dóbr osobistych, ograniczać jej prawo do sądu i prawo do zgodnego z procedurą prowadzenia procesu cywilnego. Przyjęcie natomiast tezy, że przetwarzanie (udostępnienie) danych osób, wobec których osoba zainteresowana chce prowadzić postępowanie sądowe miałoby godzić w prawa i wolności tych osób, prowadziłoby do nieuzasadnionej ochrony tych osób przed ewentualną odpowiedzialnością za swoje działania. Pogląd ten jest nieprawidłowy, gdyż osoby te mogą w trakcie postępowania sądowego w pełni korzystać ze swoich praw zagwarantowanych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i dowodzić niezasadności powództwa. Podkreślić należy, iż w demokratycznym i praworządnym państwie właśnie droga postępowania sądowego powinna być środkiem zarówno dochodzenia swoich praw w zakresie ochrony dóbr osobistych, jak i potwierdzania rzetelności dziennikarskiej.

Zasadnie podniesiono w skardze, że przy rozstrzyganiu o legalności zaskarżonej decyzji należy wyważyć interesy obu stron, tj. wnioskodawcy i osób, których dotyczą żądane przez niego dane osobowe. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ dopełnił tego obowiązku, co czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia przez organ przepisu art. 7 in fine K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodzić należy się z organem, że odmowa udostępnienia danych osobowych wnioskodawcy poszukującemu sądowej ochrony swoich dóbr osobistych naruszonych nieprawdziwą - jego zdaniem - publikacją prowadziłaby do nieuzasadnionej ochrony osób, które zamierza pozwać do sądu, a które - jak już wyżej wskazano - w trakcie postępowania sądowego mogą w pełni korzystać ze swoich praw zagwarantowanych przepisami prawa i dowodzić niezasadności powództwa. Nadrzędną w tym przypadku wartością jest prawo do sądu. To właśnie sąd jest właściwy do merytorycznej oceny zasadności powództwa. W tej sytuacji odmowa realizacji prawnie uzasadnionego żądania wnioskodawcy pozbawiałaby go konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Tymczasem zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwości i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Sąd podziela również stanowisko organu, iż brak jest podstaw do uznania, że udostępnienie wnioskodawcy danych osobowych ww. dziennikarzy wiązałoby się z naruszeniem ich praw i wolności gwarantowanych przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.) z tego względu, że skorzystali oni z przewidzianej w art. 15 tej ustawy możliwości zastrzeżenia swojej anonimowości jako autorów kwestionowanego materiału prasowego (programu telewizyjnego).

Przepis art. 15 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż autorowi materiału prasowego przysługuje prawo zachowania w tajemnicy swego nazwiska. Z kolei w myśl art. 15 ust. 2 ustawy dziennikarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy: (1) danych umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o tym charakterze, jak również innych osób udzielających informacji opublikowanych albo przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnianie powyższych danych, (2) wszelkich informacji, których ujawnienie mogłoby naruszać chronione prawem interesy osób trzecich.

Powyższy przepis wyłącza obowiązek ujawnienia danych osobowych dziennikarza - autora artykułu prasowego w takiej sytuacji, gdy zastrzegł on anonimowość swojego nazwiska, inaczej mówiąc, posłuży się przy sygnowaniu materiału prasowego pseudonimem. W przypadku jednak, gdy dziennikarz poda swoje dane personalne do publicznej wiadomości, ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich z tytułu ewentualnego naruszenia publikacją prasową ich dóbr osobistych i nie może w takiej sytuacji powoływać się na klauzulę prasową, zawartą w omawianym przepisie. Zaznaczyć należy, że w sprawie niniejszej wnioskodawca wystąpił do skarżącej Spółki o udostępnienie danych osobowych ww. dziennikarzy w zakresie ich adresów zamieszkania, nie zaś w zakresie nazwisk, które w istocie były mu znane. Powyższe wynika choćby ze skierowanego do organu pisma pełnomocnika wnioskodawcy z dnia [...] kwietnia 2012 r., w którym wskazano, iż imiona i nazwiska dziennikarzy objętych wnioskiem zamieszczone zostały na stronie internetowej [...].

Końcowo Sąd zauważa, iż ustawa o ochronie danych osobowych ma przede wszystkim na celu ochronę osób fizycznych przed nadużyciami w uzyskiwaniu danych osobowych, wadliwym administrowaniem tymi danymi. Cele te ustawa realizuje, między innymi, poprzez ustalenie zasad posługiwania się i udostępniania danych osobowych. Zatem ustawa nie ogranicza się jedynie do zakazu udostępniania takich danych, ale określa warunki i zasady legalnego ich udostępniania, czego przykładem jest regulacja zawarta w art. 23 ustawy.

Reasumując, Sąd stwierdza, że zarówno zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora z dnia [...] lutego 2013 r., jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2012 r. nakazująca Spółce udostępnienie adresów zamieszkania wymienionych osób, odpowiadają prawu, zaś zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia braku innych wadliwości wydanych w sprawie decyzji, które obligowałyby do ich wyeliminowania z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.