Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 516/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 2 i 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, Protokolant starszy referent sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej I. Z. od decyzji Burmistrza J. z dnia [...] ([...]), uchylającej decyzję własną nr [...] z dnia [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na dzieci skarżącej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pkt 1 utrzymało w mocy wymienioną wyżej decyzję w zakresie, w jakim uchyla ona wydaną z upoważnienia Burmistrza J. decyzję z dnia [...] ([...]) w odniesieniu do prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego za okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., zaś w pkt 2) uchyliło tę decyzję w zakresie, w jakim uchyla ona wydaną z upoważnienia Burmistrza J. decyzję z dnia [...]([...]) w odniesieniu do prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przytoczono, że opisaną decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] przyznano stronie skarżącej świadczenie wychowawcze na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r., jednakże postanowieniem Wojewoda D.i z dnia [...] ([...]) ustalił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. oraz od dnia 1 czerwca 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. W związku z tym orzeczeniem organ pierwszej instancji uchylił swoją decyzję z dnia [...].

Rozpoznając wywiedzione odwołanie organ II instancji wskazał, że na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 r. ze zm.; dalej także jako "ustawa"), w przypadku przebywania osoby, której przysługuje świadczenie wychowawcze lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy - zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy - uchyla prawo do świadczenia wychowawczego (w okresie, którego sprawa dotyczy wynikające z decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze) na okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W ocenie organu odwoławczego, obowiązkiem organu wykonawczego gminy, który wydał decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego - w przypadku ustalenia przez wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - jest uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie. Jako że Wojewoda D. ustalił, iż w sprawie z wniosku skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. oraz od dnia 1 czerwca 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r., organ I instancji zobowiązany był do realizacji ciążącego na nim obowiązku uchylenia swojej decyzji za odpowiedni okres. Zaskarżona decyzja obowiązek ten wykonywała, niemniej jednak organ pierwszej instancji zrealizował ciążący na nim obowiązek ustawowy w sposób nieprawidłowy, co spowodowało konieczność wydania przez Kolegium decyzji, która w części utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, a z pozostałej części ją uchyla i umarza pierwszoinstancyjne postępowanie. Ustawa wskazuje bowiem wyraźnie, że uchylenie prawa do świadczenia winno obejmować okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z postanowienia Wojewody D. wynika, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie do dnia 31 grudnia 2018 r. Oznacza to, że w zakresie w jakim decyzja Burmistrza dotyczyła późniejszego okresu nie było podstaw do jej uchylenia. Za okres do dnia 31 grudnia 2018 r. decyzja zawiera zaś prawidłowe rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do argumentów odwołania, organ odwoławczy zaznaczył, że uchylenie decyzji w rozpatrywanych okolicznościach faktycznych nie jest w ogóle związane z oceną, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a tym bardziej, czy świadczenie wychowawcze jest stronie należne. Zaskarżona decyzja kwestii tej nie rozstrzyga i rozstrzygać nie może. Zgodnie z ustawą kompetencje w tym zakresie ma wojewoda i to w jego postanowieniu ustalono za jaki okres przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie. Organ wykonawczy gminy ani Kolegium nie mają możliwości kwestionowania tego postanowienia. Na postanowienie to nie służy także zażalenie, co oznacza, że - zgodnie z art. 142 k.p.a. - może być ono zaskarżone tylko w odwołaniu od decyzji, którą wyda Wojewoda. Organ wykonawczy gminy był zobowiązany do uchylenia ustalonego przez ten organ prawa do świadczenia wychowawczego za wskazany okres, gdyż to Wojewoda rozstrzygać będzie o prawie do świadczenia wychowawczego w tym okresie, co zostało przesądzone postanowieniem z dnia 4 lutego 2021.

Strona skarżąca wywiodła skargę w zakresie pkt 1 decyzji ostatecznej Kolegium - utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie, w jakim uchyla ona decyzję własną Burmistrza z dnia [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię, a w szczególności:

a) art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 6 pkt w zw. z art. 27 ust. 1 i uznanie za prawidłową zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim uchyla ona decyzję z dnia [...] w odniesieniu do prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 01.10.2018 r. do 31.12.2018 r, bez wyjaśnienia kluczowych przesłanek, bez uwzględnienia argumentacji strony, że ojciec dzieci nie jest członkiem rodziny skarżącej, a przy składaniu w tym zakresie wniosku skarżąca została wprowadzona przez urzędnika w błąd od którego skutków prawnych uchyliła się, przy jednoczesnym bezkrytycznym przyjęciu stanowiska Wojewody wyrażonego w piśmie nr [...], który bez wyjaśnienia sprawy lakonicznie uznał, że ojciec dzieci pracuje w N. i w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, pomimo że w niniejszej sprawie w rzeczywistości przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w ogóle nie mogą mieć zastosowania a co za tym idzie decyzja organu I instancji w ogóle nie powinna zostać wydana, a utrzymująca ją w mocy decyzja organu II Instancji uchylona;

2) norm postępowania, tj.

a) art. 142 k.p.a. poprzez uznanie, że w odwołaniu odwołująca się nie kwestionowała postanowienia Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w zakresie ustalenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 01.06.2018 r. do 31.12.2018 r., pomimo że skarżąca w odwołaniu wskazała na błędne ustalenie Wojewody w tej mierze, a nadto poprzez pominięcie faktu, iż w trybie wskazanym w tym przepisie podlegają zaskarżeniu jedynie postanowienia wydane przez organ pierwszej instancji, bowiem tylko postanowienia wydane przez organ pierwszej instancji mogą zostać zaskarżone w odwołaniu od decyzji (a postanowienie Wojewody nie było postanowieniem wydanym przez organ I instancji);

b) art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie i uznanie, że biologiczny ojciec dzieci zatrudniony w N. jest członkiem jej rodziny, co nie polega na prawdzie.

Mając na uwadze powyższe zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

Na poparcie skargi strona skarżąca między innymi zarzucała, że rozstrzygnięcie pomija szereg istotnych faktów, które pominął zarówno organ I jak i II instancji, albowiem skarżąca od 2015 r. nie zamieszkuje z byłym mężem i do dnia orzeczenia rozwodu wyrokiem Sądu Okręgowego we W. w dniu [...]., związek ten miał jedynie formalny charakter. Ojciec dzieci od wielu lat nie tylko nie mieszka ze skarżącą oraz córkami, nie pomaga w ich wychowaniu, ale także pozostaje w stałym związku z inną kobietą. Posiada obowiązek alimentacyjny na rzecz córek w kwocie po 600 zł miesięcznie, z którego to obowiązku się wywiązuje.

Organy wydając decyzje powołały się jedynie na informację od Wojewody, pomimo tego, że przekazując taką informację wojewoda nie weryfikuje, czy osoba wskazana przez organ jako członek rodziny osoby uprawnionej przebywający poza granicami kraju faktycznie posiada status członka rodziny.

Zdaniem strony skarżącej istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego czy ojciec córek skarżącej może być uznany za członka rodziny uprawnionej do świadczenia wychowawczego, tj. skarżącej. Zgodnie bowiem z treścią art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie to nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Organy bezkrytycznie stanęły na zgodnym stanowisku, że skoro ojciec małoletnich przebywał na stałe w N. (pracował w ściśle określonym czasie), to mają zastosowanie przepisy o koordynacji, co dodatkowo potwierdził Wojewoda, który zwrócił się do organu I instancji o uchylenie względem skarżącej prawa do udzielonego świadczenia. Przeczy temu jednak skarżąca.

W dalszych wywodach skargi, na tle normatywnego brzmienia art. 16 ust. 2 i 6 oraz art. 2 pkt. 11, art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci , a także prawodawstwa Unii Europejskiej, podnoszono, że jednym z warunków koniecznych wydania decyzji było ustalenie, że ojciec małoletnich jest członkiem rodziny skarżącej i w takim kontekście autor skargi dokonał wykładni rozumienia tego pojęcia – przywołując stosowne tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, ojciec dziecka niezamieszkujący wspólnie z dziećmi i dokonujący jedynie płatności zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego we W. alimentów, nie może zostać uznany za osobę uprawnioną do świadczenia wychowawczego lub za członka rodziny osoby uprawnionej do tego świadczenia. Rodzic dziecka w opisanej sytuacji nie tworzy bowiem z dzieckiem oraz z pozostałymi członkami rodziny "wspólnoty dochodowej", o której mowa w definicji legalnej z art. 2 pkt 16 w zw. z art. 2 pkt 12 ustawy. Ojciec dzieci skarżącej nie jest nadto żadną z osób wymienionych w art. 4 ust. 2 pkt 1-4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie sposób również uznać, że organy były związane informacją Wojewody co do zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem Wojewoda nie weryfikował wskazanych przez organ I instancji informacji, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia, że w związku z oświadczeniem o pozostawaniu ojca dziecka w N. mają zastosowaniowe przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przekazując taką informację Wojewoda nie weryfikował, czy osoba wskazana przez organ jako członek rodziny osoby uprawnionej przebywający poza granicami kraju faktycznie posiada status członka rodziny. W tym zakresie Wojewoda polegał wyłącznie na informacji zawartej we wniosku organu o ustalenie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stanowisko wojewody może być uznane za wiążące wyłącznie wtedy, gdy informacja zawarta we wniosku organu dotycząca tego, że osobę przebywającą za granicą uznano za członka rodziny osoby uprawnionej, jest prawidłowa ( tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/G1 1115/19).

W odpowiedzi organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Podkreślił, że opisana instytucja prawna przewiduje wydanie przez organ wykonawczy gminy decyzji mającej charakter związany. Jeżeli bowiem wojewoda ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (co czyni niezaskarżalnym postanowieniem), to wójt (burmistrz, prezydent miasta) zobowiązany jest do wydania decyzji uchylającej prawo do świadczenia. Tymczasem w skardze podnosi się szczegółową argumentację, która odnosi się zasadności postanowienia Wojewody. Kolegium stwierdziło, że nie kwestionuje tych argumentów, lecz nie jest właściwe do dokonania ich oceny. Rzecz w tym, że postępowanie, zakończone zaskarżoną decyzją Kolegium dotyczyło prawidłowości decyzji organu I instancji, nie zaś postanowienia Wojewody D. Ani Burmistrz, ani Kolegium nie są władne do poddawania ocenie prawidłowości postanowienia Wojewody D. Na mocy tego postanowienia Wojewoda D. uznaje się za właściwy do rozpatrzenia sprawy prawa do świadczenia wychowawczego za konkretny, wskazany w tym postanowieniu okres. Ze względu na niezaskarżalność tego postanowienia będzie mogło ono zostać poddane ocenie instancyjnej (a następnie sądowej) dopiero po rozstrzygnięciu sprawy "przejętej" do rozpatrzenia przez Wojewodę, a więc wraz z decyzją administracyjną. Stanowisko zajmowane przez Kolegium wynika wprost z regulacji ustawowej i nie budzi kontrowersji w literaturze. Wszelkie argumenty podnoszone w skardze należy zatem uznać za chybione, gdyż nie dotyczą sprawy rozstrzyganej zaskarżoną decyzją Kolegium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem norm prawa materialnego, jak też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.

Świadczenia rodzinne przysługują osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci; Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 r. ze zm.; zwana poniżej "ustawą"). W świetle art. 2 pkt 15 ustawy, ilekroć jest w niej mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, rozumieć trzeba przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 166 z 30 kwietnia 2004, str. 1, ze zm.; Dz.Urz.UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L 284 z 30.10.2009, str. 1).

Zawarte w przytoczonych aktach prawnych unormowania pozwalają na wyeliminowanie skutków jednoczesnego podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pracy lub miejsca zamieszkania. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego gwarantują pracownikom przemieszczającym się w UE, osobom pozostającym na ich utrzymaniu oraz osobom pozostałym przy życiu po ich śmierci - utrzymanie nabytych lub będących w trakcie nabywania praw i korzyści. Aby nie doszło do nieuzasadnionego łączenia świadczeń w przypadku zbiegu prawa do zasiłków rodzinnych w myśl ustawodawstwa właściwego państwa i w myśl ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania członków rodziny, rozporządzenia nr 883/2004 i nr 987/2009 zawierają normy kolizyjne pozwalające rozwiązać konflikt narodowych systemów zabezpieczenia społecznego (m.in zakaz kumulacji świadczeń w art. 10 rozporządzenia wykonawczego oraz odstępstwa od tej zasady wskazane w artykułach: 67 i art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 16 ust. 2 i ust. 6 powołanej ustawy. W myśl art. 16 ust. 2 ustawy, w przypadku przebywania członka rodziny poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei według art. 16 ust. 6 , w przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne, od dnia w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, mają zastosowanie.

Z cytowanych ustawowych uregulowań prawnych wynika bezsprzecznie, że uzyskanie przez organ pierwszej instancji informacji wojewody w formie postanowienia, że - według ustaleń tego organu - w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji.

Organ pomocy społecznej nie ma swobody działania w tym zakresie, w szczególności nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. Organ gminy zobowiązany do zastosowania art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie dokonuje przy tym analizy przesłanek faktycznych i prawnych, na podstawie których wojewoda uznał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Ustawodawca wprost w wymienionym przepisie art. 16 ust. 2 i ust. 6 ustawy bowiem określił że to wojewoda (a nie inny organ) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Innymi słowy, ustawodawca wskazał, że to wojewodowie są organami właściwymi rzeczowo i miejscowo w kwestii rozpoznania, czy zachodzi konieczność zastosowania w sprawie norm o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być poddana badaniu i ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Uchylenie decyzji przyznającej świadczenie nie niesie jeszcze ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu - czyli na wojewodę (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 633/17 (Lex nr 2328410).

Skoro według art. 16 ust. 6 ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to oznacza, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest wojewoda. Tym samym decyzja o przyznaniu świadczenia przez inny organ (w tym przypadku przez burmistrza) nie może pozostać w obrocie prawnym.

W konsekwencji nie można skutecznie zarzucić orzekającym w sprawie organom naruszenia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w szczególności art. 16 ust. 6 tej ustawy oraz norm postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, co zostało podniesione w skardze, gdyż to wojewoda w takich przypadkach proceduje i ustala prawo do świadczenia wychowawczego (w drodze czynności materialno-technicznej, czyli poprzez wystosowanie informacji, o ile przyznano prawo do świadczenia albo poprzez wydanie decyzji odmownej). Ustalenia wojewody w zakresie zamieszkania i wykonywania działalności zawodowej na terenie innego państwa UE przez ojca dzieci skarżącej wskutek wydania postanowienia z dnia 4 lutego 2021 r. i wobec tego ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. oraz od dnia 1 czerwca 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. – były wiążące dla organów i nie mogą być kwestionowane w niniejszym postępowaniu. Organ gminy zobowiązany do zastosowania art. 16 ust. 6 ustawy nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego.

W prezentowanym świetle zarzuty strony skarżącej odnoszące się do zagadnień materialnoprawnych i procesowych w związku z kwestionowaniem przez stronę skarżącą, że ojciec dzieci może być uznany za członka rodziny - nie mogły być badane przez orzekające organy w kontrolowanym postępowaniu skoro nastąpiła zmiana organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Postanowienie zaś wojewody jest niezaskarżalne (nie służy bowiem na nie zażalenie) i w tym postępowaniu nie podlegało ono w ogóle kontroli instancyjnej, albowiem wiązało inne niż wojewoda organy po myśli art. 16 ust. 6 ustawy. Nie znajdował zatem w niniejszej sprawie zastosowania przepis art. 142 k.p.a. (zgodnie z którym postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji), skutkiem czego nie mógł ten przepis zostać naruszony. Argumenty skargi w tej materii będą miały znaczenie prawne dopiero w postępowaniu przed wojewodą w zakresie rozstrzygania przez ten organ prawa strony skarżącej do komentowanego świadczenia. Prawidłowość ustalenia wojewody o stosowaniu norm o koordynacji systemów może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji administracyjnych w sprawie.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.