Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 181/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2 i 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] ( wpłynęło do ZUS-u [...]) R.Ł., jako spadkobierca Z.Ł., wniósł o umorzenie wszystkich zaległości ojca z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, za których odpowiedzialność przeniesiono na niego decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddziału w T. z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu podniósł, że ojciec prowadził do swojej nagłej śmierci w [...] r. działalność gospodarczą – [...], która, z uwagi na niewielka liczbę zleceń nie przynosiła dochodów i według oświadczenia ojca, została zawieszona w [...] r. Dopiero po jego śmierci okazało się, ze pozostały długi.

Strona podkreśliła ciężką sytuację finansową swoją i matki; pozostawanie bez środków do życia. Matka pracuje w [...] Domu Kultury jako instruktor godzinowy. Niskie dochody będące poniżej minimum socjalnego, zmuszają ją, jak i wnioskodawcę, który jest obecnie studentem [...] roku [...] na Uniwersytecie [...] do podejmowania prac dorywczych.

Podkreślił także, że nieruchomość, której jest współwłaścicielem położona w B., jest obciążona hipoteką na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych w O., a wartość zadłużenia przekracza już jej wartość. Dlatego wierzyciel domaga się jej sprzedaży i spłaty długu, co spowoduje utratę przez wnioskodawcę i jego matkę dachu nad głową. Nie zmieni tego stanu rzeczy fakt formalnego posiadania mieszkania w B., które zostało wynajęte przyszłym jego nabywcą, a którzy obecnie domagają się wykonania umowy i sprzedania im mieszkania. W tej sytuacji nie jest możliwa spłata nawet części zadłużenia.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 4 , art. 28 ust. 1 i ust. 3a, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku R.Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Oddziału w Z.) nr [...] z dnia [...] odmawiającą wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne – za okres: od [...] do [...] w kwocie [...] zł oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł;

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł. oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł;

- Fundusz Pracy – za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł. oraz z tytułu odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu Prezes ZUS-u w pierwszej kolejności ustalił na stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu [...] do Oddziału ZUS-u w Z. – Inspektorat w T. wpłynął wniosek R.Ł. i jego matki H.Ł. o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych przez jego zmarłego ojca składek. W toku postępowania wnioskodawca dołączył do akt sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym oraz oświadczenie dotyczące nieruchomości, zaświadczenie lekarskie, dokumentację szpitalną, dokumentację dotyczącą zakupu i prawa własności nieruchomości w B., umowę przedwstępna z dnia [...] dotycząca mieszkania z B., zaświadczenie Urzędu Skarbowego o niezaleganiu z podatkami, zaświadczenie Uniwersytetu [...], dokumenty wykazujące wysokość wydatków na energię elektryczną i wodę, dokumenty dotyczące zatrudnienia i uposażenia matki H.Ł.

Po przeanalizowaniu nadesłanych przez wnioskodawczynię dokumentów organ rentowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do zakwalifikowania zaległości jako całkowicie nieściągalnej oraz nie stwierdzono "ważnego interesu osoby zobowiązanej", o którym mowa jest w art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w wydanym na ich podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W konsekwencji organ ten wydał pierwszą decyzję z dnia [...], którą odmówił umorzenia zadłużenia. Podkreślił nadto, że na wnioskodawcę decyzją z dnia [...] przeniesiono odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego płatnika Z.Ł. oraz, że przedłożona przez niego dokumentacja wskazuje na trudną sytuację majątkową i domową wnioskodawcy, lecz nie uzasadnia jeszcze umorzenia zaległości, bowiem jest on w okresie aktywności zawodowej, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności i po ukończeniu nauki oraz podjęciu pracy będzie mógł spłacić zadłużenie.

R.Ł. zakwestionował to rozstrzygnięcie występując z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności. Wskazał na niewłaściwą interpretację wielu dokumentów mających wykazać sytuację nadzwyczajną w jakiej się znajduje. Zaakcentował mylne określenie w uzasadnieniu decyzji, że wnioskodawca z chwilą przejęcia spadku przejął także długi swego ojca, gdyż "spadek" poza dokonanym wpisem do Księgi Wieczystej tak naprawdę nigdy nie istniał i nie należał do zmarłego Z.Ł. Nadto strona podkreśliła, że umowa zakupu sporządzona była w ten sposób, że płatność za nieruchomość miała być w [...] ratach, tyle że raty te nie były regulowane od chwili "zakupu" nieruchomości od Agencji Rynku Rolnego. Podkreślił, że obecnie ma [...] lata ( w chwili sporządzania odwołania), a w momencie zakupu nieruchomości w B., kiedy ojciec uczynił go współwłaścicielem nieruchomości miła zaledwie [...] lat. Spadek po ojcu przyjął pod wpływem błędu, nie wiedząc o istnieniu długów wobec ZUS-u.

Na koniec zauważył, że jako student jest praktycznie bez dochodów, poza sporadycznie wykonywanymi dorywczymi pracami, nie może uregulować swojej sytuacji osobistej, bo nie może długami obciążać swojej przyszłej rodziny. W konsekwencji więc zawnioskował o uwzględnienie jej sytuacji materialnej i gospodarczej jako niezwykle trudnej i nadzwyczajnej. Jako dowód dołączył zaświadczenie Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. z dnia [...] oraz rozliczenie umowy sprzedaży majątku nierolnego.

W piśmie z dnia [...] raz jeszcze wnioskodawca podniósł, ze jest młodym człowiekiem, nie posiadającym doświadczenia życiowego, mieszka "kątem" u swojej dziewczyny, nie może oczekiwać pomocy materialnej ze strony matki, utrzymuje się z dorywczych prac, a nadto doznał ciężkiej kontuzji kolana, której, z uwagi na konieczność pozyskiwania środków na utrzymanie nie może wyleczyć, poddając się operacji łękotki.

Biorąc pod uwagę także zarzuty podniesione w odwołaniu organ emerytalno-rentowy dokonał ponownej analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej strony w oparciu o dokumentację będącą w posiadaniu Oddziału ZUS-u i wydał wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał na dowody zebrane w sprawie dotyczące sytuacji finansowej oraz nieruchomości należących do wnioskodawcy. Odnosząc się do zarzutu braku spadku po Z.Ł. wyjaśnił, iż sprawa ustalenia spadkobierców po zmarłym i przejęcia przez stronę zobowiązań była przedmiotem postępowania Sądu Rejonowego w O. i rozstrzygnięta postanowieniem z dnia [...] o sygn. akt [...] oraz postanowieniem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] sygn. akt [...]. Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm.) spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Przyjęcie spadku jednoznacznie oznacza również przyjęcie zobowiązań spadkodawcy i nie jest wynikiem niewłaściwej interpretacji lecz powstaje z mocy prawa.

Dalej zaakcentowano w oparciu o analizę zgromadzonej w sprawie dokumentacji, że wnioskodawca jest współwłaścicielem w [...] częściach nieruchomości położonej we wsi B. o powierzchni [...] ha o nr KW [...]. Z zawiadomienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] wynikało bowiem, że w dziale II wymienionej księgi wieczystej w miejsce dotychczasowego właściciela działki tj. Z. i H. małż. Ł. [...] części i R.Ł. w [...] części, wpisano: H.Ł. w [...] częściach i R.Ł. w [...] częściach. Ponadto z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. wynikał fakt zgłoszenia do opodatkowania majątku spadkowego w postaci udziału w tejże nieruchomości stanowiącej zabytkowy dworek wraz z parkiem. Fakt posiadania współwłasności na powyższym majątku potwierdza również Akt Notarialny Repertorium A nr [...] - Umowa Darowizny Udziału, gdzie wnioskodawca figuruje jako spadkobierca po zmarłym ojcu i współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości. Posiadanie zadłużenia wobec Agencji Nieruchomości Rolnych w wyniku zawarciu umowy sprzedaży nieruchomości nie zmienia faktu, iż nadal R.Ł. jest współwłaścicielem tej nieruchomości.

Dlatego też powołując się na brzmienie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy podkreślił, że żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w art. 28 ust. 3 nie została spełniona wobec faktu, że wnioskodawca nadal jest współwłaścicielem nieruchomości – wspomnianego zabytkowego dworu w B. wraz parkiem o wartości około [...] zł. Powyższe zaś wyklucza możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Następnie dokonał analizy akt sprawy pod kątem stwierdzenia "ważnego interesu osoby zobowiązanej", podkreślając, iż ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza umorzenie należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak tylko składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i tylko wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia oraz pod warunkiem, że zostaną spełnione warunki wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W ocenie organu warunki te nie zostały spełnione.

Ustosunkowując się do argumentu strony, iż obecnie ma [...] lata, ma problemy zdrowotne, posiada niskie dochody osiągane z dorywczych prac, które w przyszłości pozwoliły by na faktyczne wywiązanie się ze zobowiązań swego zmarłego ojca - organ opierając się na § 3 ust. 1 tego aktu wykonawczego również nie znalazł podstaw do pozytywnego załatwienia przedmiotowego wniosku strony. Wskazał na prowadzenie dwuosobowego gospodarstwa domowego przez wnioskodawcę, będącego studentem, razem z matką H.Ł. W wyniku zaś analizy sytuacji finansowej rodziny stwierdzono częściowe spełnienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, tj. opłacenie należności z tytułu składek może pozbawić wnioskodawczynię możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zaakcentowano, że wnioskodawca utrzymuje się z wynagrodzenia osiąganego przez matkę za pracę w [...] Domu Kultury jako starszy instruktor zespołu zainteresowań wynoszącego [...] zł brutto; że jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; oboje wykonują prace dorywcze, za które otrzymują wynagrodzenie, które w przypadku wnioskodawcy wynosi ok. [...] zł. miesięcznie. Nadto udokumentowane miesięczne wydatki badanego dwuosobowego gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] zł.. Dalej ustalił, że wnioskodawca posiada wysokie zobowiązania wobec Agencji Nieruchomości Rolnych oraz u osób fizycznych. Jednak, z uwagi na niepełne informacje dotyczące uzyskiwanych dochodów, nie mógł ocenić faktycznej sytuacji finansowej w rodzinie.

Na koniec organ podkreślił także, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w: § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia, tj. wystąpienie klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; § 3 ust. 1 pkt. 3 - przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby możliwości uzyskania dochodów umożliwiających opłacenie należności. Co prawda wnioskodawca przedłożył dokumenty dotyczące przebytego leczenia oraz skierowanie na operację, jednak nie został dotychczas uznany za osobę niepełnosprawną.

W konkluzji stwierdził, że dowody nie przemawiają za umorzeniem należności z tytułu składek opłacanych przez płatnika za samego siebie w trybie art. 28 ust. 3 a i 3b ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności. Dodatkowo powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r.o sygn. akt II UZP 6/04 OSNP 2004/16/285 i charakter uznaniowości wydanej decyzji.

Organ zaakcentował, iż w sprawie należy wziąć pod uwagę także interes społeczny wyrażony w zasadzie równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, który nie pozwala ZUS-owi dowolnie preferować interesów jednych podatników kosztem innych. Natomiast instytucja umorzenia winna mieć zastosowanie jedynie w przypadku wyjątkowych, drastycznych sytuacji. A takie w rozpoznanej sprawie nie zaistniały.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego R.Ł. domagał się uchylenia decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uzasadniając swoje zarzucił organowi rentowemu, że wydana decyzja nieprawidłowo i niedostatecznie ocenia sytuację strony; błędnie przyjmuje istnienie spadku po zmarłym Z.Ł. Domagał się uwzględnienia nowych dowodów, z których wcześniej nie mógł skorzystać, ze względu na nowe okoliczności, tj. Karty Leczenia Szpitalnego, zaświadczenia lekarskiego, faktury dokumentującej zakup aparatu na goleń. Zaznaczył, że zmuszony został do przerwania studiów i powrotu do rodzinnego domu na całkowite utrzymanie matki, gdyż po operacji nie może wykonywać dorywczych prac.

Na koniec domagał się zwolnienia go z kosztów sadowych w związku z jego obecna sytuacją majątkową i zdrowotną.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie, podkreślając, iż skarżący w skardze nie podniósł żadnych nowych okoliczności mogących w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy.

Na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu poparł w całości skargę. Zaznaczył także, ze pałacyk w B., według oświadczenia matki skarżącego został sprzedany w [...] r., a pieniądze przekazano Agencji Nieruchomości Rolnych tytułem spłaty długu. Domagał się odroczenia rozprawy w celu wyjaśnienia wszystkich wątpliwości związanych z sytuacją materialna skarżącego, z uwzględnieniem faktu, że jego matka uległa wypadkowi drogowemu i dopiero niedawno opuściła szpital.

Sąd do wniosku się przychylił i wezwał pełnomocnika do przedłożenia dokumentów dotyczących sprzedaży pałacyku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 20 września 2005 r. (sygn. VI S.A./Wa 173/05, LEX nr 192960), że jeżeli postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Nadto oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w sentencji podjętego przez siebie rozstrzygnięcia Prezes Zakładu, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek na:

- ubezpieczenie społeczne – za okres: od [...] do [...] w kwocie [...] zł oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł;

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł. oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł;

- Fundusz Pracy – za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł. oraz z tytułu odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł.

Tymczasem zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Z § 2 tego artykułu wynika natomiast, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Powołany przepis zawiera zamknięty katalog sposobów rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy, o czym świadczy kategoryczne, enumeratywne wyliczenie zachowań tego organu. Jednak w ocenie Sądu "zwrot utrzymuje w mocy decyzję odmawiającą umorzenia" w istocie, biorąc pod uwagę całość decyzji włącznie z jej uzasadnieniem i odniesieniem się w nim do pierwszej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odczytać, jako decyzję "utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...]", a takie rozstrzygnięcie mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 138 k.p.a. , chociaż poprawna forma byłby zwrot "utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji" albo "utrzymuję w mocy zaskarżoną decyzję lub utrzymuje w mocy decyzję z dnia – bez opisywania treści rozstrzygnięcia tej decyzji".

Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić przyjdzie, że stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty."

W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych."

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt. II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: "1. Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 2. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji."

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Charakter decyzji uznaniowej wskazuje, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06, LEX nr 328895).

Ustawodawca, używając w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Uznanie administracyjne nie wyraża się zatem w dowolności oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru.

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i dokonując jego subsumcji stwierdzić przyjdzie, że nie można przyjąć, by wysokość nieopłaconej składki nie przekraczała kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, czy też, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne., że zmarł dłużnik, którym w niniejszej sprawie, na podstawie decyzji zakładu Ubezpieczeń społecznych z dnia [...] jest już skarżący, a nie jego ojciec. Reasumując uprawnione jest zatem twierdzenie, że nie wystąpiła żadna z zamkniętego katalogu przesłanek opisujących stanu faktyczne wchodzące w zakres całkowitej nieściągalności, wskazanych w art. 28 ust. 1 ustawy.

Podkreślić należy, ze z przedłożonej przez pełnomocnika skarżącego umowy sprzedaży zabudowanej dworkiem nieruchomości położonej w B. z dnia [...] wynika jednoznacznie, że ta czynność prawna została dokonana już po wydaniu w dniu [...] zaskarżonej decyzji. Zatem prawidłowo organ uznał w momencie orzekania, ze skarżący był współwłaścicielem wspomnianej nieruchomości, do skorej można byłoby skierować egzekucję. Biorąc pod uwagę cenę sprzedaży uzgodnioną w umowie wartość nieruchomości była na tyle duża, by egzekucja mogła zakończyć się sukcesem.

Pozostaje zatem do przeanalizowania, czy organ rozważył możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W rozpoznawanej sprawie postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległych składek zostało zainicjowane wnioskiem strony z [...] (data wpływu do ZUS). domagającej się umorzenia zaległych składek, powstałych w okresie od [...] do [...]. Słusznie organ nie uznał za zasadne przyznania, że skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, czy też że wystąpiła przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego).

W tym miejscu raz jeszcze podkreślić należy, że Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zatem podnoszone przez skarżącego w skardze nowe okoliczności, które zaistniały już po [...], w tym fakt przejścia przez niego operacji, przerwania studiów nie mogły wpłynąć na wynik sprawy.

Skarżąca w skardze odwołał się do ciężkiej sytuacji finansowej rodziny wynikającej z niskich dochodów, licznych zobowiązań, jak również kłopotów zdrowotnych. W czasie postępowania administracyjnego przed organami ZUS-owskimi jego matka H.Ł. pracowała zawodowo w [...] Domu Kultury; prowadziła gospodarstwo domowe wspólnie ze skarżącym - studentem Uniwersytetu [...]; oboje podejmowali się prac dorywczych, z których skarżący osiągał dochód w wysokości ok. [...] zł. miesięcznie. na wysokość osiąganych z tego tytułu dochodów. Budzi wątpliwości sposób utrzymywania skarżącego przez matkę i możliwość pokrywania kosztów jego nauki we W. na zaocznych studiach licencjackich. Ma on wprawdzie przyznane przez uczelnię zwolnienie z odpłatności jednak jest to tylko zwolnienie częściowe. Natomiast pozostałe miesięczne koszty utrzymania się - nauki, zakwaterowania, wyżywienia - musi pokrywać skarżący, który wprawdzie dorywczo pracuje i jak oświadczył zarabiał do [...] zł. miesięcznie, nie wykazał jednak, jakie są rzeczywiste koszty jego utrzymania. Tym bardziej, że zaznaczył, iż mieszka "kątem" u swojej dziewczyny.

Na marginesie należy jeszcze zauważyć, że wprawdzie postępowanie o umorzenie należności ZUS-owskich jest procesem administracyjnym, rządzącym się swoistymi, charakterystycznym regułami i podlegającym konkretnym reżimom prawnym to jednak należy mieć na uwadze podstawową zasadę polskiego systemu prawa, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W procedurze administracyjnej nie można wprawdzie stosować art. 6 Kodeksu cywilnego jednak doktryna i orzecznictwo wypracowała stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona z jakiegoś faktu, zdarzenia wynosi skutki prawne, musi to udowodnić. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku ubiegania się o umorzenie należności ZUS-owskich. Nie może budzić wątpliwości, że do skorzystania z tego dobrodziejstwa muszą istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny.

Skoro więc strona podtrzymywała argument trudnej sytuacji życiowej swojej rodziny to winna była przedstawić wszystkie osiągane przez siebie dochody i ponoszone ciężary, wydatki - czego nie wykazała. W powyższym zaś zakresie to na niej ciążył ciężar przeprowadzenia dowodu i wykazania się konkretnymi dokumentami czy dowodami.

Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 Kpa zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego), jak i prawa materialnego. Powołano okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego, a więc związane z przesłankami umorzenia, zawarto logiczny wywód w tym zakresie, oparty na zebranym w wystarczającym stopniu materiale dowodowym. Zasadnie zaakcentował, że skarżący jest młody, w wieku aktywności zawodowej i po zakończeniu procesu edukacyjnego i podjęciu pracy może spłacić dług.

Nie zaistniała także sytuacja wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dopuszczającym umorzenie zaległości gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazała, aby zrezygnował z nauki z powodu choroby, bądź, by choroba czyniła go całkowicie niezdolnym do pracy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego.

Prawidłowa jest także, zaprezentowana przez organ orzekający w sprawie, interpretacja § 3 rozporządzenia jako wyjątku od zasady obowiązkowego uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne i spłacania ewentualnych zaległości w tych składkach, co prowadzi do wniosku, iż nie jest wystarczające samo wskazanie na trudności w spłacie należności, gdyż w takich wypadkach istnienie uciążliwości jest oczywiste, konieczne jest natomiast wykazanie, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną lub zdrowotną zobowiązany nie jest w stanie uiścić powstałej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego bądź członka rodziny.

W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, podzielany przez Sąd, przedstawione przez skarżącego dowody. Sięgnął do dowodów znanych mu z urzędu. W konkluzji należy zatem stwierdzić, iż Prezes ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Zasadnie uznał, iż wobec wszczęcia wobec skarżącego egzekucji oraz istnienia składnika majątku, z którego możliwe jest uzyskanie zaspokojenia zaległości brak podstaw do umorzenia zaległych składek.

Sąd zwraca także uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego, zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną.

Dlatego nowe okoliczności na które powołał się skarżący oraz fakt sprzedaży nieruchomości położnej w B. mogłyby być wzięte pod uwagę dopiero w nowym postępowaniu, o ile oczywiście zostałoby zainicjowane wnioskiem uprawnionego.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.