Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 892/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 8, par. 9
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant ref. staż. Przemysław Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 poz. 634, ze zm.) oraz art. 5 ust. 1a oraz ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 2, § 9 ust. 1, § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 286, poz. 2870 ze zm.) oraz art. 67, art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. (WE), nr L 153, z 30 kwietnia 2004, str. 30-83, ze zm.), art. 64 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. (WE), nr L 368, z 23 grudnia 2006, str. 15-73, ze zm.) - Dyrektor Ł. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] w Biurze Powiatowym ARiMR we W. S. K. złożył wniosek wraz z załącznikami o przyznanie pomocy finansowej na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W dniu 16 lipca 2008 r. strona złożyła oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wnioski i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, do którego dołączyła: certyfikat zgodności nr 07 1075 07, kserokopię aktu notarialnego z dnia 12 marca 2008 r. repertorium A Nr [...], kserokopię aktu notarialnego z dnia 19 lutego 2008 r. repertorium A Nr [...]. W dniu 29 lipca 2008 r. strona złożyła zmianę do oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć. W dniu 30 lipca 2008 r. strona wniosła do akt sprawy umowę dzierżawy z dnia 10 sierpnia 2006 r., umowę dzierżawy z dnia 17 sierpnia 2006 r., postanowienie Sądu z dnia 7 grudnia 2007 r., zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu, [...], polisę ubezpieczenia pojazdu, umowę sprzedaży z dnia 30 czerwca 2008 r., dwa protokoły ustalenia okoliczności wypadku przy pracy rolniczej, wypis orzeczenia lekarza rzeczoznawcy, kartę informacyjną z pobyt szpitalnego, wypis orzeczenia komisji lekarskiej, 3 wyniki badania KT głowy, pismo KRUS z dnia 14 marca 2008 r., opinię komisji powołanej przez wojewodę, dwie opinie komisji społecznej powołane przez wojewodę. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przekazał oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć wraz z wnioskiem o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. W dniu 19 czerwca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. W dniu 14 lipca 2009 r. strona postępowania od powyższej decyzji wniosła odwołanie. Pismem z dnia 16 lutego 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. poinformował Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o przyznaniu płatności niskotowarowej. W ramach prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...]. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. W dniu [...] Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał postanowienie nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego w sprawie wstrzymania płatności niskotowarowej w roku 4 i 5 do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pismem z dnia [...] Zastępca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. poinformował Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR, iż w decyzją nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności wydaną przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., a następnie w dniu [...] WSA w Warszawie oddalił skargę strony na decyzję Prezesa ARiMR nr [...] (wyrok sygn. akt V SA/Wa 1523/10). Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. nr [...] Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR podjął zawieszone z urzędu postępowanie w sprawie wstrzymania płatności niskotowarowych w 4 i 5 r. W dniu 7 lipca 2011 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania organu I instancji w sprawie wstrzymania płatności niskotowarowej w roku 4 i 5.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

W dniu 20 lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzje nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. Powodem tak podjętego rozstrzygnięcia był fakt niezrealizowania przez producenta rolnego wszystkich przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a ponadto uchybienie terminu do złożenia oświadczenia. W dniu 12 marca 2012 r. S. K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Ł. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą do udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych jest art. 33b rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), którego szczegółowe zasady stosowania ustanowione są w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 817/2004. Co prawda zgodnie z art. 64 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 zostało z dniem 1 stycznia 2007 r. uchylone, jednak w odniesieniu do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 ma nadal zastosowanie. Tym samym w sprawach przyznawania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych zastosowanie ma rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004. Końcowy termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego liczony jest od daty wypłaty płatności gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, tak więc, aby móc ustalić właściwie końcowy termin na złożenie oświadczenia należy najpierw stwierdzić kiedy stronie wypłacono trzecią płatność. W myśl art. 67 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, wnioski o przyznanie pomocy sprawdzane są w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami pomocy poprzez kontrole administracyjne, a także kontrole na miejscu. Zdaniem organu odwoławczego warunki przyznania pomocy należy weryfikować przez cały 5 letni okres wypłacania płatności niskotowarowej. Art. 67 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 zezwala na wykorzystywanie w celu sprawdzania warunków przyznawania płatności danych zawartych w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli ustanowionym rozporządzeniem (WE) nr 1782/2003. W ten sposób ustalono, iż wypłaty trzeciej raty płatności niskotowarowej w sprawie S. K. dokonano w dniu 31 grudnia 2007 r., a datą zakończenia realizacji przedsięwzięć jest 30 czerwca 2008 r. Uwzględniając 7 - dniowy termin, o którym mowa w ust. 2 § 8 rozporządzenia, organ stwierdził, że ostateczną datą złożenia oświadczenia był 7 lipca 2008 r. Przy ustalaniu dat, stanowiących punkt odniesienia do obliczenia powyższego wzięto pod uwagę uprawnienia strony nabyte na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] nr [...] o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, mimo iż decyzja ta została wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia jej nieważności z uwagi na fakt, iż została wydana przez organ miejscowo w sprawie niewłaściwy. Na mocy wzruszonej decyzji środki finansowe zostały bowiem wypłacone beneficjentowi, a to właśnie wypłata płatności niskotowarowej w trzecim roku realizacji planu stanowi punkt odniesienia względem ustalania stosownych terminów. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu beneficjentowi płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, przy czym przyznanie tej płatności jest niejako potwierdzeniem poprzedniego przyznania, dokonanego w właściwym terminie. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wydana została po terminie, określonym w art. 5 ust. 3 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. nr 229, poz. 2273 ze zm.), tj. po dniu 30 czerwca 2008 r., jednakże z uwagi na okoliczność, że przyznane jej mocą środki finansowe zostały już wcześniej prawidłowo wypłacone, brak jest podstaw do uznania, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. naruszył zakaz wydawania decyzji po 30 czerwca 2008 r.

Organ II instancji wskazał, że S. K. nie złożył w stosownym terminie oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, uczynił to bowiem dopiero w dniu 16 lipca 2008 r. Istotnym jest ponadto, iż w oświadczeniu tym strona postępowania wskazała, że zrealizowała 2 z 8 zadeklarowanych przez siebie przedsięwzięć, a mianowicie przestawienie gospodarstwa na produkcję rolniczą oraz zakup ziemi. W dniu 29 lipca 2008 r. S. K. złożył zmianę do oświadczenia, w treści której wskazał, iż nie zrealizował zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu zaistnienia długotrwałej niezdolności do pracy (wypadek w 2005 r. oraz w 2007 r.) oraz wystąpienia klęski żywiołowej (susza w 2006 r.). W takim stanie faktycznym organ I instancji wstrzymał skarżącemu płatność niskotowarową w roku 4 i 5.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że strona w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego zadeklarowała do zrealizowania 8 przedsięwzięć, a tylko częściowo wywiązała się z przyjętych na siebie obowiązków, bowiem zrealizowała 4 przedsięwzięcia w postaci: przestawiania gospodarstwa niskotowarowego na produkcję metodami ekologicznymi (certyfikat zgodności nr 07107507 z dnia 01 października 2007 r. w aktach sprawy), zakupu zwierząt gospodarskich (umowa kupna - sprzedaży z dnia 30 czerwca 2008 r. w aktach sprawy), zakup maszyn rolniczych (dokument RW WZ/604/2008 z dnia 09 kwietnia 2008 r. w aktach sprawy), zakup gruntu rolnego lub jego dzierżawa (akt notarialny Repertorium A Nr [...] z dnia 12 marca 2008 r., akt notarialny Repertorium A Nr [...] z dnia 19 lutego 2008 r., 2 umowy dzierżawy gruntu rolnego z dnia 17 sierpnia 2008 r., umowa dzierżawy gruntu z dnia 10 sierpnia 2006 r. w aktach sprawy).

Organ stwierdził, że skoro w myśl przepisów rozporządzenia warunkiem niezbędnym do wypłaty płatności niskotowarowej w roku 4 i 5 jest zrealizowanie wszystkich przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (9 w zw. z § 8 rozporządzenia), to konsekwencją niewywiązania się z podjętych zobowiązań jest wstrzymanie płatności w 4 i 5 roku realizacji planu. Użycie wyrazu "przedsięwziąć" w liczbie mnogiej warunkuje wypłatę płatności niskotowarowej w 4 i 5 roku od realizacji wszystkich przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Niezrealizowanie choćby jednego przedsięwzięcia w terminie wskazanym w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przy zrealizowaniu wszystkich pozostałych nie uprawnia organu do wypłaty płatności w 4 i 5 roku.

Ponadto organ stwierdził, że beneficjent nie spełnił także drugiego z ciążących na nim obowiązków, niezbędnych do wypłaty czwartej i piątej raty płatności niskotowarowej, a mianowicie nie złożył w wymaganym dla tej czynności terminie oświadczenia, potwierdzającego realizację tych przedsięwzięć. Końcowym terminem na złożenie oświadczenia był dzień 7 lipca 2008 r. Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca złożył oświadczenie w dniu 16 lipca 2008 r. niewątpliwie uchybił temu terminowi. Istotnym jest jednak, iż nawet gdyby skarżący dokonał tej czynności i tak pozostałoby to bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, bowiem istotą sporu niniejszej sprawy jest przede wszystkim okoliczność niezrealizowania przez stronę postępowania wszystkich przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie zaś niezłożenie przedmiotowego oświadczenia w terminie.

Organ wskazał również, że w dniu 29 lipca 2008 r. strona złożyła zmianę do oświadczenia, w treści której wskazała, iż brak realizacji pozostałych zadeklarowanych przedsięwzięć był efektem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, tj. wypadku przy pracy w roku 2005 i 2007 oraz suszy w 2006 r., na potwierdzenie czego przedstawiła stosowne dokumenty. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004 o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Organ stwierdził, że zmiana do oświadczenia uwzględniająca fakt zaistnienia siły wyższej nie została złożona z zachowaniem powyżej wskazanego 10-dniowego terminu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż S. K. doznał dwóch wypadków w dniu 17 lipca 2005 r. oraz w dniu 17 grudnia 2007 r., co jak twierdzi uniemożliwiło mu realizację zadeklarowanych przez siebie przedsięwzięć. Dokumentacja załączona do akt sprawy potwierdza, iż S. K. przebywał na Oddziale Neurochirurgii Szpitala Wojewódzkiego we W. w okresie od 28 grudnia 2007 r. do 03 stycznia 2008 r. (karta informacyjna z pobytu szpitalnego z dnia 3 stycznia 2008 r.). Ponadto z przedłożonej dokumentacji nie wynika, aby wskutek doznanych urazów skarżący został uznany za niezdolnego do pracy. 10-dniowy termin na złożenie oświadczenia o zaistnieniu siły wyższej należy liczyć od dnia 3 stycznia 2008 r., a zatem bezspornym jest, iż złożenie zmiany do oświadczenia w dniu 29 lipca 2008 r. zostało dokonane z uchybieniem terminu. Mimo doznanych wypadków strona postępowania w dniu 9 kwietnia 2008 r. dokonała zakupu urządzeń rolniczych (RW [...] w aktach sprawy), w dniu 30 czerwca 2008 r. zakupiła zwierzęta gospodarskie (umowa kupna-sprzedaży kozła w aktach sprawy), w dniu 19 lutego 2008 r. zawarła umowę sprzedaży nieruchomości (akt notarialny Repertorium A Nr [...] w aktach sprawy), ponadto w dniu 12 marca 2008 r. skarżący zawarł kolejną umowę sprzedaży nieruchomości rolnej (akt notarialny Repertorium A Nr [...] w aktach sprawy). Zdaniem organ odwoławczego podnoszone okoliczności nie umożliwiły stronie dokonania czynności zmierzających do realizacji części zadeklarowanych przedsięwzięć i uznał, że pozostają one bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

Natomiast odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności wystąpienia klęski suszy w czerwcu i lipcu 2006 r. organ stwierdził, że nie stanowi ona przesłanki uzasadniającej brak realizacji przedsięwzięć, bowiem i w tym przypadku strona nie zachowała 10 - dniowego terminu na złożenia oświadczenia o zaistnieniu powyższego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o potraktowanie argumentów odwołania jako argumentów skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

W niniejszej sprawie przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] [...] wykazała, że zostały one wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Kwestią najistotniejszą jest wyjaśnienie, czy organy obu instancji prawidłowo wstrzymały skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 z powodu niezrealizowania przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły m.in. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 286, poz. 2870 ze zm.) - dalej rozporządzenia.

Stosownie do treści § 8 ust. 1 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:

1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz

2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (ust. 1).

Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1 (ust. 2).

W myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności:

1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego;

2) wystąpienie klęski żywiołowej;

3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych;

4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego.

W niniejszej bezsporne jest, że skarżący nie zrealizował przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu. W oświadczeniu z dnia 29 lipca 2008 r. beneficjent podał, że nie zrealizował zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy. Na potwierdzenie powyższego skarżący załączył protokoły ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy oraz dokumentację lekarską. I tak z wypisu orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia 14 czerwca 2006 r. wynika, że ustaliła 5% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku w dniu 18 lipca 2005 r. oraz stwierdziła utrwaloną nerwicę pourazową. W wypisie orzeczenia z dnia 7 czerwca 2008 r. Lekarz Rzeczoznawca ustalił 8% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku z dnia 17 grudnia 2007 r. oraz stwierdził złamanie kostki bocznej podudzia prawego wygojone z ograniczeniem ruchomości stawu skokowego prawego. Krwiak przymózgowy bez objawów neurologicznych. Z karty informacyjnej z pobytu szpitalnego wynika, że skarżący przebywał na leczeniu szpitalnym od 28 grudnia 2007 r. do 3 stycznia 2008 r. oraz otrzymał zwolnienie lekarskie od 28 grudnia 2007 r. do 28 stycznia 2008 r. Pismem z dnia 14 marca 2008 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa we W. zawiadomiła skarżącego, że zdarzenie zaistniałe w dniu 17 grudnia 2007 r. zostało uznane za wypadek przy pracy w gospodarstwie rolnym.

Organ wskazał, że wypłaty trzeciej raty płatności niskotowarowej dokonano w dniu 31 grudnia 2007 r., wobec czego realizacja przedsięwzięć powinna nastąpić do 30 czerwca 2008 r., a oświadczenie powinno być złożone do 7 lipca 3008 r. Tymczasem skarżący oświadczenie, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia złożył 16 lipca 2008 r., natomiast oświadczenie o okolicznościach wymienionych w § 9 ust. 2 złożył 29 lipca 2008 r. Zatem kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy powyższe uchybienie mogło stanowić podstawę do wstrzymania skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku.

W tym miejscu wskazać należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie stwierdzając uchybienie przez skarżącego terminu do złożenia oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia przyjęły, że oświadczenie z § 9 ust. 3 rozporządzenia powinno być złożone zgodnie z treścią art. 39 rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE L153), zwanego dalej rozporządzeniem nr 817/2004. Zgodnie bowiem z art. 64 rozporządzenia nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L. 2006.368.15) z dniem 1 stycznia 2007 r. rozporządzenie nr 817/2004 zostało uchylone, lecz ma ono nadal zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Stosownie do treści art. 39 ust. 2 rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Organy uznały, że zmiana do oświadczenia z dnia 29 lipca 2008 r. została złożona przez skarżącego z uchybieniem powyższego terminu, co skutkuje wstrzymaniem płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku. W ocenie Sądu, stanowisko organu jest błędne.

Pamiętać należy, że rozporządzenie (WE) nr 817/2004, określające termin na złożenie przedmiotowego oświadczenia, zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2007 r. To, że ma zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 nie oznacza, że ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem z uwagi na błędy organów przyznanie skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego nastąpiło dopiero decyzją z dnia [...] Sama zaś wypłata płatności ma charakter czynności materialno-technicznej i nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie zatwierdzenia środków.

Norma wynikająca z art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004 adresowana jest do państw członkowskich Unii Europejskiej. Przepis ten pozostawiał państwu członkowskiemu pewną swobodę w uwzględnianiu i określaniu w przepisach krajowych sposobu i terminu zawiadamiania właściwego organu o przypadkach siły wyżej. W przypadku działań mających na celu wspieranie gospodarstw niskotowarowych polski prawodawca określił w § 9 ust. 3 rozporządzenia sposób zawiadamiania o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających realizację przedsięwzięć. Przypomnieć należy, że § 9 ust. 3 rozporządzenia przewiduje, że w przypadku gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2, zamiast oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności. Należy zauważyć, że prawodawca w powyższym przepisie mówiąc o "oświadczeniu o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w § 9 ust. 2" nie wskazał w jakim terminu składa się to oświadczenie. Zdaniem Sądu, użyte w powyższym przepisie sformułowanie "zamiast" oznacza, że prawodawca przewidział taki sam termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć jak i dla oświadczenia o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających ich zrealizowanie. Termin na złożenie oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2, jest więc tożsamy z terminem złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest charakter prawny powyższego terminu.

Problematyka związana z charakterem prawnym oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W orzecznictwie tych sądów w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku nie jest terminem materialnym (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 81/10, wyrok NSA z 2 marca 2011, sygn. akt II GSK 289/10). Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego. Upływ terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia jest niewątpliwie skutkiem w ramach administracyjnego stosunku materialnego kształtującego prawa i obowiązki strony. W myśl powołanego przepisu skutek ten następuje, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia. Wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego będzie miało miejsce, gdy nie zostanie zrealizowane przedsięwzięcie zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego lub nastąpi po terminie określonym w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, albo gdy producent rolny nie złoży oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

Podkreślić należy, że termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego określony został w § 8 ust. 2 rozporządzenia, do którego nie odwołuje się § 9 ust. 1 rozporządzenia, a zatem jego niezachowanie nie może powodować konsekwencji w ramach administracyjnego stosunku materialnego kształtującego prawa i obowiązki strony. Wobec powyższego Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że termin ten nie jest terminem materialnym (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1323/10).

W powyższym wyroku NSA stwierdził również, że złożenie oświadczenia, o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie jest czynnością procesową, albowiem co do zasady jest składane w chwili, gdy nie toczy się postępowanie administracyjne, ani takiego postępowania nie inicjuje. W związku z tym należało przyjąć, że 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia, określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia nie ma charakteru terminu procesowego, gdyż nie wyznacza on terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę pogląd ten podziela.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że termin do złożenia oświadczenia nie ma charakteru ani terminu materialnego, ani terminu procesowego.

Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podzielił też pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach: z dnia 13 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 469/10; z 7 czerwca 2011 r. o sygn. akt II GSK 596/10 oraz w wyroku z 14 września 2011 r. o sygn. akt II GSK 868/10, że analizowany termin, to termin szczególny, przewidziany w rozporządzeniu, który ze względu na skutki, jakie wywołuje charakterem najbardziej jest zbliżony do terminu porządkowego. Do istoty terminu porządkowego należy to, że nie powoduje on utraty prawa lub możności dokonania czynności przed właściwym organem.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2. Sformułowanie "z zastrzeżeniem ust. 2" dotyczy ust. 2 § 9 rozporządzenia. W związku z tym naruszenie terminu do złożenia oświadczenia, określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia, nie może stanowić podstawy wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się też, że wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty, w myśl uregulowań zamieszczonych w § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r., jest rygorem dla producenta rolnego, który nie przestrzega zasad korzystania z pomocy finansowej na wspieranie gospodarstwa niskotowarowego. Przesłanki zastosowania wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty zostały wprowadzone do porządku prawnego przepisami o charakterze szczególnym, a zatem nie mogą być interpretowane przez organ ponad treść ściśle określoną w przepisie § 9 ust. 1 tegoż rozporządzenia. Zatem należy uznać, iż złożenie przez producenta rolnego oświadczenia, że zaplanowane przedsięwzięcie zostało zrealizowane nie jest celem samym w sobie, a jedynie informacją dla organu administracji, natomiast dołączone do niego dokumenty, o których mowa w § 8 ust. 3 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. są dowodami, potwierdzającymi zrealizowanie przez producenta przedsięwzięcia.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że prawodawca w ogóle nie określił skutków niezachowania 7- dniowego terminu do złożenia przez producenta rolnego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wobec braku podstaw do przyjęcia, że niezachowanie wspomnianego terminu wywołuje jakiekolwiek skutki, należało uznać, że wolą prawodawcy było nadanie temu terminowi charakteru zbliżonego do terminu porządkowego.

Zdaniem Sądu, powyższe rozważania prowadzą zaś do wniosku, że również uchybienie terminu do złożenia oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia, nie wywołuje skutku w postaci wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty.

Ponadto zauważyć należy, że w decyzji z dnia 5 grudnia 2005 r. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (której następnie stwierdzono nieważność) skarżący został pouczony tylko o treści § 8 rozporządzenia, tj. o obowiązku złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Nie był zaś pouczony o treści § 9 ust. 3 rozporządzenia, tj. o obowiązku złożenia oświadczenia o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających realizacje przedsięwzięć oraz o treści art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) 817/2004 r.

Przechodząc do dalszej części rozważań stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie zbyt pobieżnie ustosunkowały się do podanych przez skarżącego okoliczności uniemożliwiających realizację przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że zarówno w 2006, jak również w 2008 roku odpowiednio Komisja Lekarska KRUS oraz Lekarz Rzeczoznawca stwierdzili u skarżącego długotrwały uszczerbek na zdrowiu spowodowany skutkiem wypadków. Wbrew stanowisku organ II instancji z karty informacyjnej z pobytu w szpitalu wynika, że skarżący otrzymał zwolnienie lekarskie. Ponadto z informacji KRUS wynika, że zdarzenie z 2007 r. został uznane za wypadek przy pracy. Nie budzi również wątpliwości, że Komisja powołana przez Wojewodę stwierdziła, że wskutek klęski suszy w czerwcu i lipcu 2006 r. skarżący poniósł straty materialne.

Podkreślić należy, że w myśl art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. nr 64, poz. 427 ze zm.) organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca wprawdzie zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy to nie organ administracji publicznej a beneficjent ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania. Skoro jednak skarżący przedstawił dowody, to obowiązkiem organów było ich prawidłowa ocena.

Wobec stwierdzonych uchybień konieczne było uchylenie decyzji organów obu instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organy zobligowane będą uwzględnić poczynione wyżej uwagi tak, aby w rezultacie podjąć rozstrzygnięcie, które będzie odpowiadało przepisom obowiązującego prawa materialnego oraz procesowego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji

O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

P.M.