Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 296/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 178, art. 179 § 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Tomasz Smoleń / spr. / Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi spółki "A" w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentu 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] , 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki "A" w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. (dalej określanej jako Spółka) jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej (dalej DIC) z [...] lutego 2016 r. nr [...], o odmowie udostępnienia dokumentu.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: postanowieniem z [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego (dalej NUC) wszczął postępowanie dotyczące uregulowania sytuacji prawnej towaru - papierosy z f. N. L. F. F. w ilości 14000000 sztuk - objętego w Oddziale Celnym w [...] procedurą tranzytu z 28 września 2011 r., w związku z jego usunięciem spod dozoru celnego.

W dniu 16 października 2015 r. do Urzędu Celnego wpłynął wniosek firmy A. dotyczący udostępnienia w siedzibie organu celnego lub przesłanie na adres spółki kserokopii aktu oskarżenia sporządzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] sygn. akt [...] z 24 czerwca 2014 r., który został przesłany do Urzędu Celnego przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] za pismem z 9 października 2014 r.

NUC postanowieniem z 21 października 2015 r. wyłączył z akt prowadzonego postępowania, dokument w postaci ww. odpisu aktu oskarżenia, ze względu na potrzebę ochrony interesu publicznego.

NUC postanowieniem z [...] października 2015 r. nr [...], odmówił udostępnienia dokumentu w postaci ww. odpisu aktu oskarżenia. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi interes publiczny wszelkie dane zawarte w akcie oskarżenia, (które dotyczą też osób nie będących uczestnikami postępowania) – uniemożliwiają stronom zapoznanie się z aktami sprawy. W ocenie organu, jeżeli w aktach postępowania znajdują się dokumenty czy dane dotyczące podmiotów niebędących uczestnikami postępowania, niezwiązanych bezpośrednio ze sprawą, to należy w tajemnicy utrzymać informacje, które osobom nieuprawnionym pozwoliłyby na ich identyfikację. Nadto NUC zwrócił uwagę, że jest umocowany do wyłączenia z akt sprawy dokumentów ze względu na interes publiczny, którym jest ochrona danych osobowych innych osób, przez pozbawienie strony dostępu do całości dokumentu, bądź tylko do części informacji ujętej w tym dokumencie.

W zażaleniu na to postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie i umożliwienie stronie zapoznanie się ze wskazanym aktem oskarżenia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; zwanej dalej O.p.) przez nie wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ celny przy wydaniu postanowienia o odmowie udostępnienia wskazanego dokumentu. Samo przytoczenie przepisu oraz lakoniczne stwierdzenie, że dotyczy to interesu publicznego, nie wskazując, na czym ten interes polega jest niewystarczające. Obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie w realiach konkretnej sprawy, w czym upatruje interes publiczny tj. jaka jest jego treść, 2) art. 123 O.p., tj. organ celny odmawiając wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy narusza zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, gdyż zobowiązany jest zapewnić dostęp do wszystkich dokumentów w sprawie, tak aby strona mogła wypowiedzieć się co do faktów z tego dokumentu wynikających, a wyłączenie jednego z najistotniejszych dowodów z akt sprawy z uwagi na interes publiczny, przy jednoczesnym braku wskazania na czym konkretnie interes publiczny polega stanowi ewidentne naruszenie tej zasady,

3) art. 179 § 1 O.p. przez jego błędne zastosowanie, tj. wydanie postanowienia o odmowie wydania kserokopii z akt sprawy ze względu na interes publiczny nie wyjaśniając stronie na czym konkretnie interes publiczny polega, co stanowi ewidentne naruszenie tej zasady.

DIC postanowieniem z [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że w trakcie postępowania przed DIC uzyskano pismo z 21 grudnia 2015 r. sygn. akt [...], w którym Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w [...] wyraził zgodę na udostępnienie stronom postępowania prowadzonego przez NUC, materiałów uzyskanych z prowadzonego śledztwa. Jednakże zgoda ta nie obejmuje możliwości sporządzania kopii, fotokopii, itp. z tych dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, DIC wystąpił do Prokuratury Apelacyjnej w [...] o udzielenie informacji, czy dobro śledztwa nadal skutkuje brakiem możliwości sporządzania kopii, fotokopii, odpisów z pozyskanych dokumentów. Postępowanie zawieszono do czasu udzielenia odpowiedzi.

W dniu 8 lutego 2016 r. przyczyna zawieszenia postępowania została usunięta, bowiem do Izby Celnej wpłynęła odpowiedź z Prokuratury Apelacyjnej w [...] - pismo z 5 lutego 2016 r., sygn. akt [...]. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w [...] stwierdził, iż nadal zachodzi konieczność ochrony dobra śledztwa przez odmowę udzielenia zgody stronom postępowania celno-podatkowego na sporządzanie kopii lub odpisów materiałów uzyskanych z prowadzonego śledztwa.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie jawność części dokumentów, których udostępnienia domaga się strona, została wyłączona, przede wszystkim ze względu na interes publiczny, jakim jest dobro prowadzonego śledztwa. W tym zakresie kluczowym jest stanowisko Prokuratora prowadzącego śledztwo wyrażone w pismach z 21 grudnia 2015 r. oraz z 5 lutego 2016 r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w [...] stwierdził, iż zachodzi konieczność ochrony dobra śledztwa przez odmowę udzielenia zgody stronom postępowania celno-podatkowego na sporządzanie kopii lub odpisów materiałów uzyskanych z prowadzonego śledztwa.

Według DIC w tej sytuacji organ celny związany jest stanowiskiem dysponenta procesowego przedmiotowych materiałów dowodowych i nie może wbrew jego woli udostępnić stronie wnioskowanych dokumentów. W związku z powyższym jako przesłankę odmowy udostępnienia materiału dowodowego wskazał interes publiczny, o którym mowa w art. 179 § 1 O.p., którym jest dobro śledztwa. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy celne prowadząc postępowanie wobec określonych podmiotów nie mogą również ujawniać danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskały w trakcie czynności służbowych. Odmowa uwzględnienia wniosku jest podyktowana również koniecznością ochrony dóbr osobistych osób trzecich, niezwiązanych bezpośrednio ze stronami postępowania.

Nadmienił, że gdyby jedyną przyczyną wyłączenia dokumentów z akt sprawy była ochrona dóbr osobistych osób trzecich i jednocześnie możliwa byłaby anonimizacja tych dokumentów, to po wykonaniu anonimizacji, i późniejszym włączeniu dokumentów do akt prowadzonej sprawy, strona mogłaby korzystać z praw określonych w art. 178 O.p. Jednakże w sytuacji, gdy ochrona interesu publicznego rozciągnięta jest również na dobro prowadzonego śledztwa w sprawie karnej, wyłączone dokumenty nie mogą być udostępnione stronie postępowania celno-podatkowego przez ich włączenie do akt. Reasumując DIC stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istnieje obowiązek wydania postanowienia o odmowie udostępnienia odpisu ww. aktu oskarżenia ze względu na ochronę interesu publicznego.

A. reprezentowana przez radcę prawnego skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę na postanowienie DIC z [...] lutego 2016 r. wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

art. 145 O.p. przez doręczenie postanowienia DIC bezpośrednio stronie postępowania z pominięciem pełnomocnika, co stanowi przesłankę bezskuteczności doręczenia,

art. 124 O.p. przez nie wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ II instancji przy wydaniu postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Samo przytoczenie przepisu oraz lakoniczne stwierdzenie, że dotyczy to interesu publicznego, nie wskazując na czym interes ten ma polegać jest niewystarczające. Niewątpliwie obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie w realiach konkretnej sprawy, w czym upatruje interes publiczny tj. jaka jest jego treść,

art. 179 § 1 O.p. przez jego błędne zastosowanie tj. wskazanie interesu publicznego, jako podstawy utrzymania postanowienia NUC o odmowie udostępnienia akt sprawy bez wyjaśnienia stronie na czym polega interes publiczny w sprawie.

W uzasadnieniu skargi podano, że zaskarżone postanowienie nie może zostać uznane za prawidłowo doręczone gdyż Spółka udzieliła w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie pełnomocnictwa radcy prawnemu T. S. Nadto w odpowiedzi na wezwanie NUC z 6 października 2015 r. skarżąca pismem z 12 października 2015 r. wskazała, że pełnomocnikiem uprawnionym do odbioru korespondencji w sprawie jest T. S. Strona podniosła, iż zaskarżona decyzja została doręczona Spółce z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, dlatego czynność dokonana przez organ ma tylko charakter informacyjny, a więc służy wyłącznie poinformowaniu strony o treści pisma. Natomiast skutki prawne związane są tylko z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi. W tym zakresie powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Skarżąca wskazała, że skoro został ustanowiony pełnomocnik, to o wszelkich czynnościach procesowych strona powinna dowiadywać się właśnie od niego. Natomiast w sprawie organ całkowicie pominął fakt ustalenia pełnomocnika. W tym zakresie przytoczono linię orzeczniczą judykatury zgodnie z którą pominięcie przez organ podatkowy pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w toczącym się postępowaniu. W ocenie skarżącej organ odwoławczy w uzasadnieniu całkowicie pominął kwestie, które przeważyły o treści rozstrzygnięcia, bowiem nie sposób uznać, że wyjaśnieniem interesu publicznego jest utożsamienie go z dobrem śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w [...]

Skarżąca podniosła, że respektuje stanowisko prowadzącej śledztwo prokuratury, która wskazała, iż niemożliwym jest sporządzanie kopii lub odpisów materiałów uzyskanych w związku z prowadzonym śledztwem. Jednakże organ celny uznał, że "związany jest stanowiskiem dysponenta ...". Odnosząc się do powyższego stanowiska Spółka podkreśliła, że prokurator prowadzący śledztwo w piśmie z 21 grudnia 2015 r. wyraził zgodę na udostępnienie przez NUC postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz innych materiałów związanych ze sprawą, a jedynie ograniczył prawo strony w zakresie sporządzania kserokopii czy odpisów tych dokumentów.

Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła ostatni akapit ww. pisma: "Jednocześnie informuję, że wyrażam zgodę na udostępnienie stronom prowadzonych, przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] postępowań zarówno wymienionego postanowienia, jak i innych materiałów wskazanych w piśmie, które uprzednio otrzymano z tut. Prokuratury, zaznaczając jednak, że zgoda ta nie obejmuje możliwości sporządzania kopii, fotokopii, itp. przedmiotowych dokumentów".

Reasumując Spółka wskazała, że DIC zobowiązał się do respektowania stanowiska wyrażonego przez Prokuratora, po czym uznał, że organ I instancji słusznie wydał postanowienie o odmowie udostępnienia ww. akt sprawy. W obliczu stanowiska wyrażonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawie - absurdalne jest wydanie przez DIC postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia NUC. Organ odwoławczy wystąpił do prokuratury o przedstawienie swojego stanowiska w sprawie, a następnie po otrzymaniu tego stanowiska nie zastosował się do niego, gdyż najwidoczniej organ celny nie takiej odpowiedzi się spodziewał, tj. otrzymał jednoznaczną odpowiedź, że strona powinna mieć możliwość zapoznania się z dokumentacją sprawy, w tym z dokumentacją wytworzoną i przesłaną do organu celnego przez organy ścigania.

W odpowiedzi na skargę DIC wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przypadku postanowienia, Sąd może je uchylić lub stwierdzić jego nieważność wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując kontroli postanowień obu instancji w granicach określonych przepisami powołanymi wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji obarczone są bowiem wadami, które skutkują koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że A. wnioskiem z 13 października 2015 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego o udostępnienie w siedzibie organu celnego lub przesłanie na adres Spółki kserokopii aktu oskarżenia sporządzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] z 24 czerwca 2014 r., który został przesłany do Urzędu Celnego w [...] przez Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w [...] za pismem z 9 października 2014 r.

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z [...] października 2015 r., odmówił Spółce udostępnienia dokumentu w postaci odpisu ww. aktu oskarżenia.

W dniu 9 listopada 2015 r. wpłynęło do Urzędu Celnego zażalenie Spółki na powyższe postanowienie.

Pismem z 10 listopada 2015 r. NUC zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej w [...] z pytaniem czy dokumenty otrzymane z Prokuratury (w tym m.in. ww. akt oskarżenia) mogą zostać udostępnione stronom postępowania administracyjnego. W szczególności czy strony mogą sporządzać kopię, fotokopie itp. przedmiotowych dokumentów.

Na etapie postępowania zażaleniowego DIC pismem z 26 stycznia 2016 r. zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej w [...] o udzielenie informacji, czy ww. akt oskarżenia podlega ochronie.

W odpowiedzi Prokurator pismem z 5 lutego 2016 r. podtrzymał swoje stanowisko jak w piśmie z 21 grudnia 2015 r. o dopuszczalności udostępnienia stronom postępowań celno-podatkowych materiałów uzyskanych z akt śledztwa i braku zgody na sporządzanie przez te osoby kopii czy odpisów przedmiotowych dokumentów.

Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki - Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z [...] lutego 2016 r. - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Na to rozstrzygnięcie Spółka skierowała skargę do WSA.

W istocie spór między stronami sprowadza się do zasadności udostępnienia Spółce przez organ celny - dokumentu w postaci aktu oskarżenia, którego odpis znajduje się w aktach przedmiotowej sprawy, tj. został przesłany do Urzędu Celnego przez Prokuraturę za pismem z 9 października 2014 r.

W sprawie organy celne stwierdziły, że dokumenty, których udostępnienia domaga się strona podlegają wyłączeniu z akt postępowania podatkowego ze względu na interes publiczny, jakim jest dobro śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w [...]. W kontrolowanym postępowaniu organy obu instancji przyjęły, że istnieje obowiązek wydania postanowienia o odmowie udostępnienia odpisu ww. aktu oskarżenia, a za takim rozstrzygnięciem przemawia ochrona interesu publicznego.

Ze stanowiskiem organów nie zgodziła się skarżąca, która podniosła, że Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w piśmie z 21 grudnia 2015 r. oraz z 5 lutego 2016 r. wyraził zgodę na udostępnienie przez organ I instancji dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (w tym przedmiotowego aktu oskarżenia) ograniczając jedynie prawo strony w zakresie sporządzania kserokopii czy odpisów tych dokumentów. Skarżąca zarzuciła, że mimo powyższego stanowiska Prokuratora - organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie udostępnienia dokumentu w postaci ww. aktu oskarżenia z akt administracyjnych sprawy.

W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać skarżącej.

W sprawie kluczowe znaczenie ma przepis art. 178 § 1 O.p., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.

Czynności określone w § 1 dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu (art. 178 § 2 O.p.).

Strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy (art. 178 § 3 O.p.).

W kontekście analizowanej problematyki należy wskazać, że z treści art. 178 O.p. nie wynika dla organu obligatoryjny nakaz, obowiązek - udostępniania akt sprawy - zawsze gdy strona wystąpi z takim żądaniem. W istocie, przepis ten stanowi o uprawnieniach strony. Wniosek złożony w tej mierze podlega ocenie organów, które przy jego rozpatrywaniu winny mieć na względzie głównie to, że przedmiotowa norma jest wyrazem realizacji wielu zasad ogólnych postępowania, a w szczególności zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 123 O.p.) oraz jawności postępowania dla strony (art. 129 O.p.) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2012 r. sygn. II FSK 898/11.

Podkreślenia wymaga, że art. 179 § 1 O.p. wprowadza ograniczenia w dostępie strony do akt sprawy. Zgodnie z tą regulacją - przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

Z treści art. 178 § 1 O.p. wynika, że ograniczenie to obejmuje dostęp "do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów", a zatem nie zawsze będzie dotyczyć całego materiału zawartego w aktach sprawy. Prawo wglądu do akt zostaje ograniczone z dwóch powodów: 1) ochrony informacji niejawnych i 2) ochrony interesu publicznego (szerzej S. Babiarz, Ordynacja podatkowa. Komentarz - do art. 179, wyd. VIII, LexisNexis 2013).

Po myśli art. 179 § 2 O.p. odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona wniosła o: 1) udostępnienie w siedzibie organu celnego lub 2) przesłanie na adres Spółki - kserokopii ww. aktu oskarżenia.

W sentencji postanowienia z [...] października 2015 r. organ I instancji postanowił: "odmówić udostępnienia dokumentu" - w postaci ww. aktu oskarżenia. To rozstrzygnięcie zostało utrzymane przez organ II instancji.

Zestawienie treści wniosku z treścią rozstrzygnięcia organu I instancji prowadzi do konkluzji, że organy obu instancji w istocie nie rozpoznały wniosku Spółki. Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień organy nie wyjaśniły, czy Spółce można: 1) udostępnić żądane dokumenty w siedzibie organu, a także 2) czy istnieje możliwość przesłania tych dokumentów na adres Spółki, a takie przecież było żądanie Spółki.

Odczytując literalne brzmienie sentencji postanowienia organu I instancji można wręcz dojść do wniosku, że organy całkowicie odmówiły Spółce dostępu do akt administracyjnych sprawy.

Nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że żądania strony określone we wniosku znajdują odzwierciedlenie w art. 178 § 1 O.p., który daje stronie prawo wglądu w akta sprawy, odpowiednio w lokalu organu podatkowego (art. 178 § 2 O.p.). Natomiast art. 178 § 3 O.p. umożliwia stronie żądanie od organu wydania jej kopii akt sprawy.

Zauważyć przy tym należy, że organ I instancji w pierwszej kolejności wydał postanowienie o odmowie udostępnienia dokumentu, po czym po wydaniu tego rozstrzygnięcia na etapie postępowania zażaleniowego zwrócił się do dysponenta procesowego przedmiotowych materiałów dowodowych tj. Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w [...] z pytaniem czy może udostępnić stronie żądany przez nią dokument w postaci aktu oskarżenia. Nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że organ I instancji powinien w pierwszej kolejności zapytać się Prokuratora o udzielenie informacji w zakresie ewentualnego udostepnienia stronom dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych, a dopiero późnij powinien wydać rozstrzygnięcie w tym przedmiocie.

W dalszej kolejności wyłania się rozbieżność między rozstrzygnięciem organu odwoławczego, a treścią jego uzasadnienia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podał, że jest związany ze stanowiskiem dysponenta procesowego przedmiotowych materiałów dowodowych i nie może wbrew jego woli udostępnić stronie wnioskowanych dokumentów.

To jednak umknęło uwadze organu odwoławczego, że Prokurator wyraził zgodę na udostępnienie przez organy celne stronom postępowania administracyjnego dokumentów z akt sprawy, w tym również przedmiotowego aktu oskarżenia, (ograniczając jedynie prawo strony w zakresie sporządzania kserokopii czy odpisów tych dokumentów).

Mimo zgody dysponenta procesowego na udostępnienie przez organy celne omawianego dokumentu, Dyrektor Izby Celnej przychylił się do stanowiska organu I instancji o odmowie udostępnienia ww. aktu oskarżenia i utrzymał w mocy postanowienie NUC z [...] października 2015 r. Zatem organ odwoławczy wbrew wyrażonej przez Prokuratora zgodzie na udostępnienie dokumentu w siedzibie organu - odmówił Spółce udostępnienia żądanego aktu oskarżenia.

Opisane powyżej działania organów obu instancji naruszyły prawa skarżącej w postaci wglądu w akta przedmiotowej sprawy określone w art. 178 O.p. Takie naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. obliguje Sąd do uchylenia z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.

Nie może zyskać akceptacji Sądu zarzut Spółki, że zaskarżone postanowienie nie weszło do obrotu prawnego, gdyż zostało doręczone stronie zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi. Wprawdzie postanowienie organu II instancji zostało doręczone wadliwie z uwagi na naruszenie art. 145 § 2 O.p. gdyż zostało skierowane do strony, a nie do ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Rozstrzygnięcie to wraz z potwierdzeniem jej odbioru zostało włączone do akt sprawy. W ocenie Sądu na potrzeby rozpoznawanej sprawy nie można twierdzić, że postanowienie DIC z [...] lutego 2016 r. nie weszło do obrotu prawnego. To, że przy jego doręczeniu nie zostały dochowane wszystkie wymogi przewidziane w art. 145 § 2 O.p. nie miało wpływu na podważenie tego, że strona otrzymała przesyłkę i się z nią zapoznała. Zapewniona tym samym została funkcja gwarancyjna przepisów o doręczeniach, a organ podatkowy nie miał podstaw do uznania braku związania wydanym przez siebie postanowieniem (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2010 r., sygn. II FSK 1490/09, oraz postanowienie NSA z 3 października 2013 r. sygn. II FSK 1813/13).

W ocenie Sądu uchybienie proceduralne, do którego doszło w zakresie doręczenia zaskarżonego postanowienia, nie miało żadnego istotnego wpływu na wynik sprawy. Innymi słowy, doręczenie postanowienia bezpośrednio stronie nie wywołało finalnie w jej sytuacji braku takiego rodzaju reakcji procesowych, które mogłaby normalnie realizować, a więc gdyby doręczenie nastąpiło do rąk pełnomocnika. Co więcej była ona w pełni świadoma tego, jak i jakie środki procesowe wdrożyć, aby w obrębie norm proceduralnych dochodzić swoich racji w zakresie przedmiotu objętego tym postanowieniem. Jeśli zatem tak spojrzymy na skutki, które u strony wywołało wadliwe doręczenie, to jego ocena nie mogła być inna, niż taka, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy plasowany wyłącznie w sferze procesowej (stanowisko NSA zawarte w wyroku z 9 marca 2015 r. sygn. I FSK 2160/13).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny uwzględnić ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205

§ 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na koszty sądowe składają się równowartości uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), opłaty skarbowej od przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej – radcy prawnego (480 zł).