Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1103/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Prądnik Biały w Krakowie Michała Przybycienia sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2020 r. znak: [...], odmówił przyznania skarżącej E. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką I. K., legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 kwietnia 2002 r. o uznaniu za całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji na trwale ze wskazaniem, że całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji powstały "od nadal".

W uzasadnieniu organ wskazał na przesłankę odmowy przyznania świadczenia, którą stanowi okoliczność, iż wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jednakże choć niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 25 roku życia, to jednak w tym czasie nie uczęszczała ona do szkoły czy szkoły wyższej i z tego powodu nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ zwrócił również uwagę, że w niniejszym przypadku nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawczynię a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.

W odwołaniu E. K. wskazała, że działania organu są sprzeczne z jej oczekiwaniami. Podkreśliła, że nie podejmuje pracy zarobkowej z konieczności właściwego i długoterminowego zaopiekowania się niepełnosprawną matką. W związku z jej wyjazdami za granicę opiekę nad matką sprawowały jej dzieci oraz bratowa. Była to jednorazowa sytuacja gdyż w obecnej sytuacji nie może liczyć na ich pomoc. Jej córka w lutym 2020 r. urodziła dziecko, co uniemożliwia jej jednocześnie opiekowanie się jej matką. Jej syn D. podjął pracę na pełen etat poza T, mieszka osobno, również poza T i nie jest w stanie pomagać w opiece. Bratowa K. K. z dobrej woli pomogła jej w opiece gdyż nie ciąży na niej obowiązek opieki nad teściową. W chwili obecnej sama podjęła pracę i nie jest w stanie pomóc jej w tej opiece.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 kwietnia 2020 r. uchyliło decyzję organu l instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ zalecił: 1/ dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku E. K., badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis art. 17 ust. 1b został uznany za niekonstytucyjny począwszy od dnia 23 października 2014 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/13; 2/ ustalić jaki jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem I. K. oraz czy w odniesieniu do tych osób istnieją obiektywne przesłanki uniemożliwiające im sprawowanie tej opieki; 3/ ustalić jakie okoliczności i działania ze strony E. K. świadczą o zaprzestaniu przez nią prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie, w szczególności czy spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 28 ust. 4 z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299); 4/ pozyskać informację z właściwego oddziału KRUS o aktualnym statusie ubezpieczeniowym E. K.; 5/ ustalić, na jakiej podstawie E. K. był dotychczas przyznawany specjalny zasiłek opiekuńczy skoro, jak deklaruje sama, zrezygnowała ona z pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 stycznia 2020 r., natomiast w okresach od 24 czerwca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. oraz od 18 listopada 2019 r. do 21 grudnia 2019 r. była zatrudniona na podstawie umowy o świadczenie pracy na wezwanie w A z siedzibą w K; 6/ ustalić, jaki był przebieg aktywności zawodowej E. K. oraz czy wnioskodawczyni obecnie faktycznie nie podejmuje zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej lub też prowadzenia albo pracy w gospodarstwie rolnym w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną matką, jak wygląda obecna sytuacja zdrowotna, w szczególności czy I. K. wymaga długotrwałej opieki oraz czy opieka ta może być sprawowana z przerwami pozwalającymi na podjęcie przez wnioskodawczynię zatrudnienia. Jest to istotne przede wszystkim z tego względu, że uznanie I. K. za całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji na trwale nastąpiło na podstawie orzeczenia z 16 kwietnia 2002 r., natomiast wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony dopiero w dniu 31 stycznia 2020 r.; 7I ustalić, czy w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki do przyznania świadczenia wymienione w art. 17 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy, ponieważ wyjaśnienie tych kwestii ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2020 r. znak: [...] ponownie odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką I. K.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia jest niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu E. K. ponownie zwróciła uwagę, iż od stycznia 2020 r. jej sytuacja bardzo się zmieniła. Syn znalazł pracę poza T, córka wyszła za mąż, w lutym 2020 r. urodziła dziecko i nie może pomagać przy opiece nad jej matką. Bratowa znalazła pracę za granicą w Holandii a na pomoc męża nie może liczyć, gdyż jest w trakcie rozwodu. Jej brat J. K. od wielu lat mieszka i pracuje w Anglii i z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie pomóc w opiece nad matką, od czasu do czasu wspomaga zakupem środków do higieny osobistej, środków czystości itp. Skarżąca zwróciła ponadto uwagę, że stan zdrowia jej matki od czasu wydania orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji w 2002 r. bardzo się pogorszył. Nie może jednak dołączyć żadnego zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia, gdyż lekarz prowadzący przebywa na urlopie. Podkreśliła, że od samego początku powstania niepełnosprawności mamy to ona się nią opiekowała ale miała wtedy inną sytuację rodzinną, w domu było na co dzień więcej osób więc służyli pomocą. Miała dwoje dzieci i nie pracowała, była na utrzymaniu męża. W 2006 r. zarejestrowała działalność gospodarczą, ale większość prac w firmie wykonywał mąż.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 sierpnia 2020 r. znak: [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2020 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że E. K. wnioskiem z dnia 31 stycznia 2020 r. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką I. K. (ur. [...] 1940 r.), która na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 kwietnia 2002 r. została uznana za całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji na trwale ze wskazaniem, że całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji powstały "od nadal".

SKO wyjaśniło, że organ pomocowy dokonując odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną i z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji.

Pomimo jednak powyższego, w ocenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja organu l instancji ostatecznie odpowiada prawu.

Organ wyjaśnił, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że taki związek w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Z akt sprawy wynika bowiem, że całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji w odniesieniu I. K. powstała w 2002 r. Od tego czasu E. K. podejmowała szereg aktywności zawodowych, w tym w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 31 sierpnia 2013 r. prowadziła własną działalność gospodarczą, w okresie od 1 września 2013 r. do 31 stycznia 2018 r. prowadziła gospodarstwo rolne, a w okresie od 13 listopada 2018 r. do 31 stycznia 2019 r., 24 czerwca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. oraz od 18 listopada 2019 r. do 21 grudnia 2019 r. wyjeżdżała do pracy za granicą. Wnioskodawczyni co prawda argumentuje, że od stycznia 2020 r. jej sytuacja osobista uległa istotnej zmianie, czego Kolegium nie kwestionuje, niemniej jednak z ustaleń wywiadów środowiskowych oraz oświadczeń samej wnioskodawczyni oraz jej matki wynika, że I. K., mimo posiadanego orzeczenia o niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, jest osobą samodzielną, a opieka wnioskodawczyni nie wykracza poza standardowe, incydentalne czynności wykonywane w stosunku do osób starszych przez członków najbliższej rodziny. W oświadczeniu z dnia 15 stycznia 2020 r. wnioskodawczyni oświadczyła m.in. że "mama jest osobą poruszającą się po mieszkaniu, potrzebującą pomocy w czynnościach takich jak kąpiel, mycie, strzyżenie włosów, obcinanie paznokci. Korzysta z toalety sama, czasami potrzebuje pomocy. Ubiera się sama, czasami potrzebuje pomocy przy ubraniu płaszcza, kurtki, odzieży wierzchniej. Umawiam mamie wizyty lekarskie, towarzyszę jej podczas wizyt, wykupuję leki, mama przygotowuje sobie sama śniadanie i kolację, obiad przygotowuję ja. Sprzątam mieszkanie, piorę mamie odzież i pościel. Opłacam rachunki, robię zakupy, załatwiam sprawy urzędowe.". W wywiadzie środowiskowym z 17 lutego 2020 r. wskazano m.in. że "Pani I. K. jest osobą, która ma niedowład lewej ręki. Wymieniona jest w stanie samodzielnie przygotować sobie kanapkę, zrobić herbatę, zażywa również sama lekarstwa a także samodzielnie korzysta z toalety, częściowo sama się ubiera. Klientka wymaga pomocy podczas kąpieli, obcinania paznokci, podcinania włosów, ubierania odzieży wierzchniej". W oświadczeniu z dnia 17 lutego 2020 r. I. K. wskazała, że: "Córka E. K. sprawuje nade mną opiekę, wykonuje większość czynności, których sama nie jestem w stanie zrobić, pali w piecu, przynosi opał, sprząta, gotuje, robi zakupy, wykupuje leki. Sama jestem w stanie zjeść, częściowo się ubrać, samodzielnie poruszam się tylko po mieszkaniu." Zdaniem organu, wszystkie wskazane wyżej czynności, w których pomaga wnioskodawczyni związane z opieką nad matką to czynności o charakterze incydentalnym, niewymagające rezygnacji z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną. W ocenie Kolegium to nie konieczność rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką spowodowała wystąpienie przez wnioskodawczynię z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (co nastąpiło w dniu 31 stycznia 2020 r.), ale zmiana sytuacji osobistej wnioskodawczyni, w tym w szczególności fakt złożenia przez jej męża pozwu o rozwód (co nastąpiło w dniu 27 stycznia 2020 r).

Kolegium podkreśliło, że wiadomym mu jest, iż skarżąca miała wcześniej przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Jednakże decyzja przyznająca to świadczenie opiekuńcze nie była poddawana kontroli odwoławczej, a obecnie prowadzone postępowanie jest nową sprawą administracyjną dotyczącą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, wszystkie wskazane powyżej okoliczności faktyczne, zdaniem Kolegium powodują, iż E. K. nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. K. zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż rezygnacja przez nią z pracy zarobkowej nie jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy pełni ona stałą, całodzienną opiekę nad niepełnosprawną matką I. K. oraz inni członkowie rodziny nie są w stanie pomagać jej w opiece nad niepełnosprawną i z tego względu nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta działającego przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych nr [...] z dnia 23 czerwca 2020 r. pomimo wydania jej przez organ l instancji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, iż zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną nie umożliwia jej podjęcia zatrudnienia, czynności, w których pomaga matce to czynności o charakterze incydentalnym oraz złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało związek ze złożeniem przez jej męża pozwu o rozwód, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sprawuje ona permanentną, całodobową opiekę nad matką, która jest w stanie samodzielnie wykonać niektóre drobne czynności życia codziennego oraz z uwagi na zmianę sytuacji życiowej - brak możliwości pomocy pozostałych członków rodziny - musiała zrezygnować z zatrudnienia, a w konsekwencji brak podejmowania przez organy obu instancji działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 7 grudnia 2020 r. prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków-Prądnik Biały w Krakowie zgłosił udział w sprawie, nie podnosząc przy tym żadnych wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2020 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r. znak: [...] odmawiającą skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką I. K.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, powoływanej) – dalej u.ś.r., w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełnia jednak warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem takiej opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organy prawidłowo ustaliły, że z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała na tyle stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, aby wykluczała ona podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika m.in z oświadczenia skarżącej z dnia 15 stycznia 2020 r. "mama jest osobą poruszającą się po mieszkaniu, potrzebującą pomocy w czynnościach takich jak kąpiel, mycie, strzyżenie włosów, obcinanie paznokci. Korzysta z toalety sama, czasami potrzebuje pomocy. Ubiera się sama, czasami potrzebuje pomocy przy ubraniu płaszcza, kurtki, odzieży wierzchniej. Umawiam mamie wizyty lekarskie, towarzyszę jej podczas wizyt, wykupuję leki, mama przygotowuje sobie sama śniadanie i kolację, obiad przygotowuję ja. Sprzątam mieszkanie, piorę mamie odzież i pościel. Opłacam rachunki, robię zakupy, załatwiam sprawy urzędowe.". Z kolei z wywiadu środowiskowego z dnia 17 lutego 2020 r. wynika, m.in. że "Pani I. K. jest osobą, która ma niedowład lewej ręki. Wymieniona jest w stanie samodzielnie przygotować sobie kanapkę, zrobić herbatę, zażywa również sama lekarstwa a także samodzielnie korzysta z toalety, częściowo sama się ubiera. Klientka wymaga pomocy podczas kąpieli, obcinania paznokci, podcinania włosów, ubierania odzieży wierzchniej". Przy tym w oświadczeniu z dnia 17 lutego 2020 r. I. K. wskazała, że: "Córka E. K. sprawuje nade mną opiekę, wykonuje większość czynności, których sama nie jestem w stanie zrobić, pali w piecu, przynosi opał, sprząta, gotuje, robi zakupy, wykupuje leki. Sama jestem w stanie zjeść, częściowo się ubrać, samodzielnie poruszam się tylko po mieszkaniu."

Z powyższego wynika zatem, na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium, że wszystkie wskazane wyżej czynności, w których pomaga skarżąca związane z opieką nad matką to czynności niewymagające rezygnacji z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną.

Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że całkowita niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji w odniesieniu I. K. została stwierdzona w 2002 r., a pomimo to skarżąca od tego czasu podejmowała szereg aktywności zawodowych, w tym w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 31 sierpnia 2013 r. prowadziła własną działalność gospodarczą, w okresie od 1 września 2013 r. do 31 stycznia 2018 r. prowadziła gospodarstwo rolne, natomiast w okresie od 13 listopada 2018 r. do 31 stycznia 2019 r., 24 czerwca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. oraz od 18 listopada 2019 r. do 21 grudnia 2019 r. wyjeżdżała do pracy za granicą.

Podkreślić należy przy tym, że z ww. materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącej mimo posiadanego orzeczenia o niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Potwierdza to również możliwość podejmowania przez skarżącą pracy w okresie 2006-2019.

Prowadzenie gospodarstwa domowego, w tym pranie, czy sprzątanie, robienie zakupów, czy posiłków nie stanowią czynności o charakterze nadzwyczajnym i nie świadczą o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Stanowią codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo. Również czynności związane z opieką nad matką skarżącej ograniczające się do pomocy w kąpieli, ubieraniu, czy przygotowaniu tylko dla niej posiłków nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Podkreślić należy, że systemowo świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a rezygnacją przez nią z pracy nie istnieje taki związek. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby matka skarżącej, była niesamodzielna w większości sfer życia. Z powyższych przyczyn nie sposób przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazane przez skarżącą czynności, które podejmuje w ramach opieki nad niepełnosprawną matką są – jak już podkreślano - zwykłymi czynnościami życia codziennego.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy przez córkę (do czego zresztą skarżąca, jako córka, jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), należy podkreślić, że w okolicznościach sprawy samo orzeczenie o niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, jak również konieczność sprawowania opieki, nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki przez skarżącą, że organy rozpoznające niniejszą sprawę w sposób prawidłowy dokonały wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.