Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 225/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze sprzeciwów R. J., J. Ł., C. Ł. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala sprzeciwy


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie zrealizowanej przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości nr ewid. geod. [...], przy ul. [...], obręb P., gmina P..

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] stycznia 2020 r. otrzymał pismo od R. J., zam. ul. [...] w P. , który wniósł o likwidację samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ewid. geod. [...] w P., gmina P., to jest na działce sąsiadującej z jego nieruchomością (dz. nr [...]). Jak wskazano w tym piśmie, nieruchomość zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym i użytkowana przez Państwa G. . Wobec tego w dniu [...] czerwca 2020 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] przeprowadzili kontrolę nieruchomości nr ewid. geod. [...] położonej przy ul. [...] w [...], gm. P.. Podczas kontroli ustalili, że na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny z przybudowanym budynkiem gospodarczo -garażowym zrealizowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. wydanej przez Starostę [...] na rzecz J. i C. Ł..

Jak wynika z ustaleń dokonanych w toku postępowania, inwestorzy zakończyli budowę przedmiotowego obiektu i uzyskali z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w dniu [...] listopada 2018 r. zaświadczenie o zakończeniu budowy ([...]). Według oświadczenia inwestora we frontowej cześć działki, w miejscu zaprojektowanego zbiornika bezodpływowego, w trakcie budowy zrealizowano przydomową oczyszczalnię ścieków. Obiekt składa się z 2 zbiorników - zbiornika dwukomorowego o pojemności łącznie około 2,52 m3 (osadnik) firmy [...] i drugiego szczelnego plastikowego zbiornika rezerwowego oraz drenażu rozsądzającego rozprowadzonego na terenie własnej działki. Jeszcze przed rozpoczęciem czynności kontrolnych R. J. przedłożył kontrolującym zdjęcia. Podczas czynności kontrolnych ustalono, że na zdjęciach występuje sieć wodociągową wykorzystywana przez właścicieli nieruchomości do podlewania ogrodu (system nawadniana). W tylnej części działki nie stwierdzono występowania odoru fekali.

Po zapoznaniu się z ustaleniami kontrolujących, R. J. zakwestionował ustalony sposób odprowadzania ścieków przez wewnętrzny drenaż. W jego opinii wszystkie ścieki ze zbiornika rozdzielnego są bowiem rozprowadzane widocznymi na zewnątrz (na dostarczonych zdjęciach) przewodami gumowymi o średnicy fi 35 mm. Do podlewania ogrodu służy odrębna instalacja z widocznymi na powierzchni włącznikami. Inwestor celowo rozprowadza oczyszczone ścieki pod ogródkiem skalnym i powstałymi częściami ogrodu aby ożywić korzystny rozwój roślin.

W tej sytuacji w dniu [...] czerwca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] podjął decyzję, aby zobowiązać właścicieli nieruchomości do przedłożenia ekspertyzy technicznej wraz z oceną techniczną zrealizowanej przydomowej oczyszczalni ścieków. W wykonaniu postanowienia J. Ł. nadesłała inwentaryzację wraz z oceną techniczną sporządzoną przez mgr inż. R. S., posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych (nr upr. [...], [...]). Przedłożona ekspertyza zawierała opis stanu istniejącego, ocenę poprawności posadowienia i poprawności zainstalowania oczyszczalni oraz szkic instalacji.

Zdaniem autora opinii oczyszczalnia biologiczna typ [...] posadowiona przy ul. [...] w P. spełnia wymogi przepustowości dla ilości 4-6 osób. Zauważył, że podejścia kanalizacji bytowej do oczyszczalni i odpływowej wody czystej fi 110 mm wykonane są jako szczelne, głębokość przemarzania dla II strefy klimatycznej jest zachowana, wymagane odległości od granic działek sąsiednich są zachowane, rozsączanie wód oczyszczonych odbywa się poprzez zbiornik pośredni do tunelu [...] posadowionego w warstwie przepuszczalnej bez przeszkód na rozsądzanie tych wód, a także według oględzin wzrokowych cechy prawidłowej oczyszczalni (np. czystość elementów i rurociągów do i odpływających, bąbelkująca sekcja tlenowa oraz czystość wody odpływowej z oczyszczalni) są zachowane. Autor opinii nie stwierdził także nieprzyjemnych zapachów biologicznych. W podsumowaniu mgr inż R. S. stwierdził, że instalacja jest prawidłowo podłączona i spełnia wymagania przepisów oraz wytycznych producenta co do prawidłowości właściwego funkcjonowania przy zachowaniu właściwych wymagań eksploatacyjnych.

Przechodząc do meritum organ I instancji wyjaśnił, że w przepisach prawa budowlanego ustawodawca dał możliwość realizowania przydomowej oczyszczalni ścieków na podstawie zgłoszenia, w przypadku jeżeli jej dobowa wydajność nie przekroczy 7,5 m3. Realizacja takiego obiektu możliwa jest dopiero po ówczesnym zawiadomieniu organu administracji architektoniczno-budowlanej. W przedmiotowej sprawie inwestor zrealizował budynek mieszkalny jednorodzinny na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] (znak [...]) z dnia [...] lipca 201 r. wydaną przez Starostę [...]. Jak wynika z oświadczenia inwestora, zmiana sposobu odprowadzania ścieków nastąpiła w trakcie budowy obiektu mieszkalnego, w którym pierwotnie przewidziano zbiornik bezodpływowy.

Z uwagi na powyższe zauważono, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków nie rodzi takiego skutku, iż jej budowa, na którą w świetle Prawa budowlanego wystarczające jest dokonanie zgłoszenia, może być realizowana dopiero po uzyskaniu zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak wynika z wymienionej wyżej decyzji Starosty [...], pozwolenie na budowę obejmowało budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przybudowanym budynkiem gospodarczo-garażowym wraz z urządzeniami technicznymi, a nie samego zbiornika na ścieki. Zamiarem inwestora budowy przydomowej oczyszczalni ścieków była modyfikacja rozwiązania kwestii odprowadzania ścieków, która nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w trybie art. 36a Prawa budowlanego. Skoro przepisy Prawa budowlanego stanowią, że przydomowa oczyszczalnia ścieków ze względu na jej charakter nie musi być realizowana na podstawie pozwolenia na budowę, lecz wystarczające jest zgłoszenie organowi architektoniczno-budowlanemu, wtedy nie można wymagać od inwestora, aby zamiast dokonać zgłoszenia, wystąpił o zmianę decyzji w sprawie pozwolenia na budowę.

Mając powyższe na uwadze, w opinii organu I instancji nie można czynić inwestorowi zarzutu, że dokonał samowolnej zmiany rozwiązań odprowadzania ścieków, gdyż ustawodawca dopuszcza taką zmianę. Nadto przedłożona ocena techniczna, sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej, nie wykazała, aby przydomowa oczyszczalnia ścieków została wykonana niezgodnie ze sztuką, czy przepisami prawa.

W odwołaniu z dnia [...] listopada 2020 r., uzupełnionym w dniu [...] grudnia 2020 r., do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że skoro inwestycja jest samowolą budowlaną, powinna być objęta postępowaniem legalizacyjnym zgodnie z art. 49 Prawa budowlanego, w tym naliczeniem obligatoryjnej kary finansowej. Inwestor, który uzyskał pozwolenie na budowę może i winien dokonać zgodnie z przepisami prawa ważnego zgłoszenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, jeśli ma zamiar realizować taką inwestycję. W świetle przepisów prawa budowlanego, są to dwie odmienne inwestycje, które są od siebie niezależne. Wskazał również, że nie dokonano odkrywki w celu zweryfikowania, czy wskazywany przez inwestorów tunel grafa w istocie jest zamontowany, co odwołujący kwestionuje. Zdaniem odwołującego inwestorzy wykorzystują ścieki czarne do podlewania roślin w ogrodzie, a część ścieków wypompowują bezpośrednio na grunt w tylnej części ogrodu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 i art. 104 § 1 K.p.a., uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że skoro postępowanie zostało wszczęte przed dniem [...] września 2020 r., to zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2020, poz. 471) przepisami mającymi zastosowanie do niniejszej sprawy są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane w brzmieniu sprzed [...] września 2020 r. Jednakże, zgodnie z art. 28 pkt 1 lit. a ustawy zmieniającej, mimo rozpoczęcie postępowania przed dniem [...] września 2020 r., przepisy dotyczące istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego stosuje się w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą. Zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333; dalej: "Prawo budowlane"), w brzmieniu sprzed [...] września 2020 r.), budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę jest zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę. Podobnie sprawa ma się w stosunku do zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, ponieważ zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 3a w związku z art. 30 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego, ich budowa również jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jeżeli ich pojemność nie przekracza 10 m3.

W rozpoznawanej sprawie pozwolenie na budowę przewidywało budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dobudowanym budynkiem gospodarczo-garażowym. Urządzeniem budowlanym służącym do odprowadzania ścieków, które przewidywał projekt budowlany zatwierdzony pozwoleniem na budowę z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] był zbiornik bezodpływowy na ścieki. Wybudowanie zbiornika bezodpływowego przewidywała również decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] Decyzja o warunkach zabudowy zobowiązywała także właścicieli nieruchomości do podłączenia działki do sieci kanalizacyjnej w okresie roku od jej wybudowania. Zatem jak można zauważyć, powyższe decyzje nie stanowiły nic na temat możliwości zamiennego wybudowania przydomowej oczyszczalni zamiast zbiornika bezodpływowego. Według oświadczenia inwestora złożonego podczas przeprowadzonej kontroli, wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków miało przy tym miejsce w trakcie budowy budynku. Organ odwoławczy w toku postępowania skierował pismo do Wydziału Administracji Architektoniczno-Budowlanej Starostwa Powiatowego w P. ([...]) z zapytaniem, czy inwestorzy dokonali zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni lub uzyskali decyzję o zmianie pozwolenia na budowę, w odpowiedzi uzyskując informację, iż takiego zgłoszenia ani zmiany decyzji nie było.

Kwestią do wyjaśnienia pozostała sprawa, czy inwestor mógł dokonać zgłoszenia budowy przedmiotowej oczyszczalni ścieków, czy też zobowiązany był do uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Nad tą kwestią pochylił się organ I instancji, jednak zdaniem organu odwoławczego doszedł on do błędnych wniosków.

Zdaniem organu odwoławczego, jeżeli w przedmiotowej sprawie inwestor dokonałby zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, to nie można byłoby stwierdzić istotnego odstąpienia, ponieważ budowa przydomowej oczyszczalni byłaby uregulowana prawnie. Ratio legis art. 36a Prawa budowlanego odnosi się do eliminowania samowolnych zachowań inwestora, zaś w przypadku dokonania zgłoszenia trudno mówić o takiej samowoli. Natomiast brak takiego zgłoszenia powoduje, że w takiej sytuacji dokonano budowy z naruszeniem prawa. Zatem, skoro zatwierdzony projekt budowlany przewidywał budowę zbiornika bezodpływowego, jako urządzenia zapewniającego zagospodarowanie ścieków, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie w wyniku budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce [...] w miejscowości P. bez zgłoszenia, doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zgodnie natomiast z art. 36a ust 5 pkt 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym po [...] września 2020 r.), istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jak wskazano powyżej, decyzja o warunkach zabudowy z [...] lutego 2014 r., a także zatwierdzony projekt budowlany, nie przewidywały budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na tej nieruchomości. Wybudowanie tej oczyszczalni doprowadziło do sytuacji, że w przedmiotowej sprawie ma miejsce istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. W związku ze stwierdzeniem istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego konieczne będzie przeprowadzenie postępowania naprawczego, które ustawodawca uregulował w art. 50-51 Prawa budowlanego.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków na dz. [...] przy ul. [...] obręb P., gmina P. odbyła się bez wymaganego przepisami prawa zgłoszenia lub zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, co doprowadziło do powstania istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, skutkując istnieniem przedmiotowej oczyszczalni bez jej prawnego uregulowania. Tym samym nieuzasadnione jest umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ powinno rozpocząć się postępowanie naprawcze. Jako, że organami I instancji w postępowaniach naprawczych prowadzonych w zakresie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego są powiatowi inspektorzy nadzoru budowlanego, zasadnym jest przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB. PINB dla powiatu [...] ponownie rozpatrując sprawę powinien przeprowadzić postępowanie w sprawie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.

W sprzeciwie z dnia [...] marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. Ł. i C. Ł. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 105 § 1, art. 138 § 2 K.p.a. i art. 134 K.p.a., oraz art. 28 K.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że posadowiony na terenie nieruchomości zbiornik spełnia wszelkie wymagania techniczne oraz sanitarne, a jego umiejscowienie jest zgodne z warunkami technicznymi. W związku z powyższym przedmiotowa instalacja odpływowa nie znajduje się w obszarze oddziaływania nieruchomości R. J., a tym samym nie powinien on występować w niniejszej sprawie w charakterze strony z uwagi na brak interesu prawnego. W tym stanie rzeczy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana w wyniku odwołania wniesionego przez osobę nieuprawnioną winna zostać uchylona, ponieważ organ odwoławczy winien w myśl art. 134 K.p.a. orzec o niedopuszczalności odwołania.

W dalszej kolejności skarżący podnieśli, że postanowienie o umorzeniu postępowania wydane w dniu [...] listopada 2020 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest w pełni uzasadnione. Przeprowadzone postępowanie dowiodło, że zamontowana instalacja nie wymaga pozwolenia na budowę, jej montaż jest dopuszczalny przepisami prawa, a także brak jest jakichkolwiek wskazań do jej rozbiórki lub przebudowy. W tym stanie rzeczy postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe.

W sprzeciwie z dnia [...] marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. J. zaskarżył uzasadnienie decyzji organu II instancji.

W uzasadnieniu podniósł, że postępowanie naprawcze z art. 50 i 51 Prawa budowlanego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Postępowanie naprawcze dotyczy bowiem robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego bądź jego części. Zachodzi zatem konieczność zmiany dyspozycji zawartej na str. 3 , wiersz 7-9 od dołu uzasadnienia, dotyczącej postępowania naprawczego wg art.50-51 Prawa budowlanego. Dalsze postępowanie winno być prowadzone według art. 48 i dalszych (z Rozdziału 5), stosownie do stanowiska inwestora oraz przebiegu postępowania.

Skarżący podniósł także, że organ odwoławczy winien wskazać organowi I instancji na konieczność realizacji wniosków skarżącego, zawartych w odwołaniu z dnia [...] listopada 2020 r., co jest warunkiem koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z prawem, a także pouczyć organ I instancji, że dotychczasowe postępowanie było prowadzono w oparciu o niezweryfikowane opinie. Wadliwy sposób rozsączania ścieków do gruntu, opisany szczegółowo w zgromadzonym materiale dowodowym, skutkuje zagrożeniem zdrowia dla ludzi i odorami.

W odpowiedziach na sprzeciwy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę ze sprzeciwu J. Ł. i C. Ł. do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze sprzeciwu R. J. i postanowił prowadzić je dalej pod sygnaturą II SA/Po [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprzeciwy okazały się niezasadne.

Zaprezentowane przez Sąd w niniejszym wyroku stanowisko wymaga na wstępie poczynienia kilku uwag o charakterze ogólnym, odnoszących się do instytucji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej. Stosownie do art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).

Z zacytowanych przepisów wynika, że kontrola prawidłowości decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Konstrukcja sprzeciwu implikuje bowiem daleko idące ograniczenia w zakresie sposobu i kryteriów kontroli decyzji kasacyjnej. Ograniczeniu, by nie powiedzieć wyłączeniu, uległa możliwość badania i weryfikacji materialnoprawnych aspektów zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jako niedopuszczalna jawi się na tym etapie wypowiedź sądu co do rozumienia normy materialnej w odniesieniu do danego przypadku oraz – tym bardziej – co tego, czy dokonana przez organ odwoławczy fragmentaryczna (np. obejmująca określoną przesłankę bądź taki czy inny zespół przesłanek) subsumpcja już ustalonego stanu faktycznego pod jej hipotezę jest prawidłowa, czy też nie. Taka wypowiedź niechybnie stałaby się przecież determinantą przyszłego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. A kreowania takiej determinanty w postępowaniu prowadzonym pod nieobecność wszystkich podmiotów, których interesu prawnego jego wynik dotyczy (art. 64b § 3 P.p.s.a.), i przy braku pełnej kontroli instancyjnej (art. 151a § 3 P.p.s.a.) – niepodobna pogodzić ani z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ani z wymogami sprawiedliwości proceduralnej. W konsekwencji, upraszczając nieco, można powiedzieć, że obecnie kontrola decyzji kasacyjnej musi się sprowadzać do oceny, czy przy przyjętych przez organ odwoławczy założeniach materialnoprawnych (co do wykładni normy materialnej i częściowej subsumpcji stanu faktycznego pod jej hipotezę) przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. jawią się jako spełnione – natomiast to, czy owe założenia są trafne, pozostać musi kwestią otwartą. Weryfikacja tych założeń będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., II OSK 1166/20, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, należało w całości podzielić stanowisko organu odwoławczego o konieczności uchylenia wydanej przez organ I instancji decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Z dokonanych przez organ I instancji ustaleń wynika, że J. Ł. i C. Ł. w dniu [...] lipca 2016 r. uzyskali pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z budynkiem gospodarczo-garażowym na działce nr [...] w miejscowości P., gmina P.. Zatwierdzony projekt budowlany przewidywał budowę zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, jednakże inwestorzy w miejscu zaprojektowanego zbiornika bezodpływowego, w trakcie budowy zrealizowali przydomową oczyszczalnię ścieków.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ I instancji uznał, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków – na którą w świetle Prawa budowlanego wystarczające jest dokonanie zgłoszenia – nie wymaga uzyskania zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem organu I instancji nie można więc czynić inwestorowi zarzutu, że dokonał samowolnej zmiany rozwiązań odprowadzania ścieków, gdyż ustawodawca dopuszcza taką zmianę, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.

Organ odwoławczy uznał natomiast, że skoro zatwierdzony projekt budowlany przewidywał budowę zbiornika bezodpływowego, jako urządzenia zapewniającego zagospodarowanie ścieków, to w wyniku budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce [...] w miejscowości P. bez zgłoszenia, doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Tym samym nieuzasadnione jest umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ powinno rozpocząć się postępowanie naprawcze.

Wobec takiego stanowiska organu odwoławczego, wydanie decyzji kasacyjnej nastąpiło zgodnie z przesłankami z art. 138 § 2 K.p.a., albowiem organ odwoławczy wskazał na naruszenie art. 105 § 1 K.p.a., które doprowadziło do przedwczesnego umorzenia postępowania w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i umorzył postępowanie, natomiast winien był przeprowadzić postępowanie w zakresie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. To z kolei uprawniało organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB dla powiatu [...].

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art 151 a § 2 P.p.s.a., oddalił sprzeciwy.

Odnosząc się do treści sprzeciwów Sąd wyjaśnia skarżącym, że ze względu na zakres kontroli decyzji kasacyjnej wskazany w art. 64e P.p.s.a., Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Innymi słowy, Sąd nie mógł wypowiedzieć się co do prawidłowości dokonanej przez organ odwoławczy oceny zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego i procesowego. Weryfikacja tych założeń, jak już wskazano na wstępie, będzie mogła nastąpić dopiero w razie wniesienia skargi na decyzję merytoryczną.

Niniejsza sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] maja 2021 r., wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.