Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 538/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. odmówił stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub jego następstw w wyniku narażenia na benzen lub jego homologi -wym. w poz. 1/37 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. nr [...] i Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji J. K. podniósł, iż nie zgadza się z decyzją oraz orzeczeniami lekarskimi i brakiem rozpoznania choroby zawodowej uważając, że obecne uszkodzenie mięśnia sercowego pozostaje w związku z pracą w zawodzie lakiernika i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczna służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego miedzy środowiskiem pracy a rozpoznana chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Podniósł, że w sprawie J. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracował w latach 1977-1978, 1980-1996 w A S.A. w T. jako stażysta, monter, malarz, lakiernik, monter rzemieślnik, lakiernik rzemieślnik, usterkowicz, gdzie miał kontakt z ksylenem, benzyną ekstrakcyjną, benzenem, toluenem, butanolem, octanem etylu i butylu, etylobenzenem, alkoholem izopropylowym, metyloetyloketonem, gruntem chromowo-cynkowym. Stąd też organ uznał, że J. K. pracował w latach 1977-1978, 1980-1996 w warunkach potencjalnego ryzyka zatrucia w/wym. substancjami chemicznymi.

Podkreślono, że J. K. był badany w Poradnii Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]) w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna [...] – [...] r., orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]). Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u w/wym. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez benzen lub jego homologi określonego w poz. 1/37 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Organ odwoławczy wskazał, że szczegółowa analiza narażenia zawodowego, przebiegu choroby, występujących u J. K. objawów chorobowych, a także przeprowadzonych aktualnie badań laboratoryjnych, BEG i konsultacji specjalistycznych (neurologicznej, psychiatrycznej, psychologicznej) zdaniem lekarzy orzeczników lMPiZŚ w S. nie pozwala na rozpoznanie zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanego przez substancje chemiczne. Podkreślił również, że zapalenie mięśnia sercowego rozpoznane u w/wym. nie ma związku przyczynowego z narażeniem na substancje chemiczne w miejscu pracy, jego objawy wystąpiły w kilka lat po ustaniu narażenia zawodowego, a najbardziej prawdopodobnym czynnikiem etiologicznym w przypadku J. K. może być przebyta infekcja wirusowa lub zażywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W wyniku przeprowadzonych specjalistycznych badań lekarze orzecznicy kompetentnych placówek diagnostycznych uznali, że "aktualny stan przedmiotowy i podmiotowy" J. K. nie pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z ekspozycją zawodową na benzen lub jego homologi a rozpoznane u w/wym. schorzenia mają charakter samoistny, nie związany z warunkami pracy.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że wobec braku rozpoznania u J. K. choroby zawodowej -ostrego albo przewlekłego zatrucia lub następstw zatrucia spowodowanych przez benzen lub jego homologi -w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych, nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie strony., tym samym utrzymał w całości w mocy decyzje pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący J. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Ponownie wskazywał, że nie zgadza się z decyzją oraz orzeczeniami lekarskimi i brakiem rozpoznania choroby zawodowej uważając, że uszkodzenie mięśnia sercowego pozostaje w związku z pracą w zawodzie lakiernika i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Domagał się, aby organ skierował go na badania kardiologiczne. Do skargi dołączył dokumentację medyczną oraz opinię biegłego lekarza sporządzoną w 1996 roku dla Sądu Wojewódzkiego w K..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów administracyjnych polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.).

Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Skarga zasługuje na uwzględnienie choć zasadniczo z innych przyczyn niż w niej podniesione, a które Sąd zgodnie z powołanym wyżej art. 134 § 1 P.p.s.a. wziął pod uwagę z urzędu.

Przeprowadzając ocenę legalności decyzji administracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadniczo bierze pod rozwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydawania. W pewnych jednak sytuacjach nie może przejść do porządku nad okolicznościami zaszłymi po tej dacie. Są nimi między innymi zmiany prawne, które Sąd obowiązany jest uwzględniać z urzędu zwłaszcza, gdy mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Trzeba bowiem stwierdzić, że w zakresie rozpoznanej sprawy organy zastosowały rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), dalej jako rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych.

Tymczasem wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału w sprawie o sygn. akt P 23/07 został ogłoszony w dniu 2 lipca 2008 r. i z tym dniem wszedł on w życie. Od dnia 2 lipca 2008 r. rozpoczął zatem bieg dwunastomiesięczny termin, po upływie którego utraci moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów nastąpiła zatem w dniu 3 lipca 2009 r. Z tą też chwilą, w opinii Sądu, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie.

Powyższe znajduje uzasadnienia w treści art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który statuuje zasadę wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć, jakie zapadły na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Oznacza to, że w nowym stanie prawnym ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe konstytucyjne prawo uprawnionego. Zgodnie zatem z treścią art. 145a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisów, które stanowiły podstawę prawną decyzji administracyjnych, w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinno zatem przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej.

W tej sytuacji sprawa wymaga ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia w oparciu o nowy stan prawny, ukształtowany w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem w oparciu o znowelizowane przepisy Kodeksu pracy, wprowadzone ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825), oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 P.p.s.a.