Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 303/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2;  par. 4;  par. 19 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69  art. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję "A" w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w sprawie przyznania A. C. (dalej: Producent, Strona, Skarżący) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 r.

W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. - zwana dalej K.p.a.) oraz § 2, § 4, § 21, § 33, § 34a Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.; zwanego dalej rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym).

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że weryfikacja akt oraz analiza sprawy Strony wskazywała, że wnioskodawca w dniu 19 kwietnia 2019 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019. Następnie 17 i 25 czerwca 2019 r. oraz po terminie składnia wniosków na kampanię 2019 w dniu 25 września 2019 r. złożył zmiany do wniosku.

W zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej Producent zadeklarował następujące warianty:

1. Wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni [...] ha;

2. Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni [...] ha;

3. Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni [...] ha.

Realizację wariantów zadeklarowano na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie P., obręb W.; działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie L., obręb G.; działkach ewidencyjnych nr [...], [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie G., obręb K.; działkach ewidencyjnych nr [...], [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie L., obręb S.; działce ewidencyjnej nr [...] położonej w województwie [...], powiecie [...], gminie S., obręb S.; działce ewidencyjnej nr [...] położonej w województwie [...], powiecie [...], gminie L., obręb O..

Dane wniosku zgodnie z obowiązującymi ARiMR przepisami i procedurą obsługi zostały poddane kontroli zgodności, kompletności oraz kontroli administracyjnej z wykorzystaniem sytemu informatycznego lACSplus. Kontrola administracyjna prosta polega na automatycznym sprawdzeniu danych sprawy zawartych we wniosku, czyli danych z wprowadzonego wniosku, korekty, zmiany i wycofań, zdanymi podmiotowymi zawartymi w ewidencji producentów oraz danymi przedmiotowymi zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS)).

W dniach od [...] r. do [...] r. w gospodarstwie Strony odbyły się kontrole na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego i dla części działek ewidencyjnych stwierdziła zmianę pola zagospodarowania (zmiana Maksymalnego Kwalifikowanego Obszaru - tzw. MKO) oraz dla działek rolnych:

- C1 pozostawianie niewłaściwej powierzchni niekoszonej (położenie powierzchni nieskoszonej stwierdzonej podczas kontroli jest niezgodne z materiałem graficznym dołączonym do wniosku o przyznanie płatności);

- L1 brak przestrzegania wymogu pozostawienia od 15% do 20% powierzchni nieskoszonej {pozostawiono 25%powierzchni nieskoszonej).

Dodatkowo kontrola na miejscu stwierdziła niezgodności w planie działalności rolnośrodowiskowej – "brak podpisu eksperta przyrodniczego na dokumentacji przyrodniczej z dnia [...] r., aktualizacja planu z dnia [...] r. nie posiada danych oraz podpisu eksperta".

W dniu 25 września 2019 r. Producent złożył zmianę do wniosku, którą dla działek rolnych BI, 02, P2, Q2, R2 zmienił deklarację Wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże na Wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, oraz zmniejszył powierzchnię działek. Dodatkowo w dniu 30 września 2019 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w P. oświadczenie informując, że deklaracja Wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] była błędna, bo na tych działkach nadal i niezmiennie kontynuuje od 2015 r. zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne Wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000. Na dowód tego przedstawił: dokumentację przyrodniczo ornitologiczną na potrzeby działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, aktualizację planu działalności rolnośrodowiskowego i ekologicznego z dnia [...] r., rejestr działalności rolnośrodowiskowej i działalności ekologicznej, oświadczanie doradcy rolno-środowiskowego T. K., kopie raportów z kontroli- potwierdzające realizację programu. W oświadczeniu doradca rolnośrodowiskowy wskazał, że na części działek ewidencyjnych skończył się w 2019 roku 5 letni okres zobowiązania ekologicznego. Producent zwrócił się z prośbą o przygotowanie aktualizacji planu działalności rolnośrodowiskowej gdyż na części działek nie wykonywano zabiegów przeorywania i dosiewania, i na tych działkach zdecydował się rozpocząć nowe zobowiązanie. Na działkach zmodyfikowano powierzchnię do aktualnego MKO i przez nieuwagę pomylono numery wariantów i wprowadzono wariant 4.5 zamiast wariantu 4.8. Z uwagi na stopień trudności wypełniania tak dużego wniosku oraz mnogość pakietów i wariantów nie zauważono pomyłki w numeracji wariantów. Dodatkowo błąd w powyższym zakresie był spowodowany nieprawidłowym okresem zobowiązania określonym w pierwszy planie. W pierwszym planie zakończenie zobowiązania wskazano na [...] r. Aplikacja przy wysyłaniu wniosku nie zgłaszała błędów w powyższym zakresie a zaistniała sytuacja jest tylko i wyłącznie efektem nieświadomej i nieumyślnej omyłki pisarskiej i nie może przeważyć na wieloletnim zobowiązaniu.

Dodatkowo strona złożyła w dniu 30 września 2019 roku kopię:

- Planu działalności Rolnośrodowiskowej i ekologicznej (aktualizacja planu) z dnia [...] r.;

- Planu działalności Rolnośrodowiskowej i ekologicznej (aktualizacja planu) z dnia [...] r.;

- Dokumentacji przyrodniczo siedliskowej na potrzeby działania rolno-środowiskowo- klimatycznego PROW 2014-2020.

Wniosek ten złożony w dniu 25 września 2020 r. w powiązaniu z argumentacją w oświadczeniu z dnia [...] r. został zinterpretowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. jako wycofanie części deklaracji i jednocześnie nowe wnioskowanie - wycofano deklarację w ramach wariantu 4.5 i część powierzchni z wariantu 5.4, wskazano nowe wnioskowanie w wariancie 4.8:

-tj. Wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże powierzchnia wycofana [...] ha.

- tj. Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne powierzchnia wycofana [...] ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wyjaśnił Stronie, że płatność dla Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki została odmówiona ze względu na zadekowanie powierzchni [...] ha po terminie składania wniosków.

Powołując się więc na cytowane w decyzji regulacje prawne organ I instancji przyznał Producentowi kwotę kosztów transakcyjnych w wysokości wynosi [...] zł; uwzględniając wyniki kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu i wydał w dniu [...] r. decyzję w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, którą: umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 25 września 2019 r.; przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości [...] zł; odmówił płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o którą ubiegano się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu 4.8. Wskazał także, że powyższe kwoty zawierają kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości [...] zł.

Kwestionując powyższe Strona złożyła odwołanie z prośba o uchylenie decyzji w całości jako niesłusznie odmawiającej przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki - działki rolne B1, 02, P2, Q2, R2. Nie zgodziła się z nieuwzględnieniem zmiany złożonej w dniu 25 września 2019 r. Argumentowała, że wniosek ten nie stanowił zmiany zakresu żądania, lecz poprawkę błędu o charakterze oczywistym - zmiana polegała na skorygowaniu omyłkowej deklaracji na dany rok, będący piątym z kolei rokiem realizacji zobowiązania. Stan faktyczny, tzn. sposób zagospodarowania omawianej powierzchni był w pełni zgodny z wymogami szczegółowymi co zostało w pełni potwierdzone w ramach przeprowadzonych czynności kontrolnych - wobec powyższego bezdyskusyjnym jest, że przez cały rok 2019 na działkach rolnych B1, 02, P2, Q2, R2 kontynuowane były działania rolno-środowiskowo-klimatyczne w wariancie wynikającym z zobowiązania podjęto w roku 2015. Błędna deklaracja w pierwotnym wniosku była tym rodzajem błędu, który wychwycony powinien zostać w sposób automatyczny. Zatem wniosła o uznanie pomyłki jako błędu oczywistego i powołała się zapisy zawarte w art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r "Wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze." Strona nadmieniała, że nie jest prawdą, że deklaracja w zakresie omawianych działek została złożona po ustawowym terminie. Przeciwnie złożona została w dniu 19 kwietnia 2019 r. co skądinąd także oznacza, że istniało dużo czasu aby ewidentną rozbieżność dostrzec i poinformować rolnika przed upływem ostatecznego ustawowego terminu na złożenie odwołania.

Organ odwoławczy [...] r. decyzją nr [...] orzekł o uchyleniu powyższej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powodem było zastosowanie przez Kierownika Biura Powiatowego błędnego poziomu sankcji za pozostawienie niepoprawnej wielkości obszaru nieskoszonego - za nieprzestrzeganie wymogu pozostawienia od 15 do 20% powierzchni niekoszonej w stosunku do powierzchni działki rolnej, zastosowano błędną wartość iloczynu współczynnika dotkliwości danego uchybienia oraz współczynnika trwałości danego uchybienia - 6%.

Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., w oparciu o zebrany materiał dowodowy w pierwotnym postępowaniu, uwzględnił poprawny poziom sankcji i decyzją nr [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej: umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej; przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości [...] zł, pomniejszoną o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności, i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Stwierdził, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych oraz odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o którą ubiegano się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu 4.8; stwierdził, że przyznane kwoty zawierają kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości [...] zł.

W odwołaniu Strona podtrzymała żądania, zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu od pierwotnej decyzji organu I instancji podkreślając, że nie odbiega od rozstrzygnięcia z poprzedniej decyzji. Zdaniem Strony wniosek był obarczony błędem oczywistym, jakim było wpisanie niewłaściwego numeru Wariantu RŚK stojącego w oczywistej sprzeczności z wariantem, który powinien być zadeklarowany. Organ nie miał żadnych podstaw do tego, aby przypuszczać, że strona celowo nagle, w kolejnym roku realizacji zobowiązania zadeklarowała działkę do innego Wariantu niż dotychczas. Strona twierdziła, że tego typu niezgodność nie mogła rodzić wątpliwości co do tego, że był to oczywisty błąd, który rolnik mógł skorygować w każdej chwili po złożeniu wniosku a przed wydaniem decyzji. Takie korekty dokonano na długo przed wydaniem decyzji a wszelkie prace polowe były wykonywane w sposób w pełni zgodny z normami wymaganymi dla wariantu 4.8 - zarówno w okresie poprzedzającym rok 2019 jak i w tym roku.

Rozpoznając ponownie sprawę w trybie odwoławczym - zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy powyższą decyzję w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 stwierdzając, że uwzględnia w całości zgromadzony materiał dowodowy, a wniesione odwołanie Strony nie zawiera żadnych dodatkowych wyjaśnień ani nowych dowodów, które miałyby wpływ na zmianę rozstrzygnięcia. Podkreślił, że dane zadeklarowane we wniosku przez Rolnika podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie, tj. ARiMR, przy zastosowaniu wskazywanych w podstawie prawnej przepisów; płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana zgodnie z § 2 i § 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo- klimatycznego. Zgodnie z § 19 ust. 2 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie tej płatności składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne posiada plan działalności rolnośrodowiskowej, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale odpowiednio doradcy rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo- klimatycznego.

Odnosząc się do głównych z zarzutów wniesionych przez Stronę, że wniosek z dnia 25 września 2019 r. należy traktować jak korektę wniosku lub jego części; w systemie korekta nie została oznaczona jako " wycofanie wniosku"; zamiarem wnioskodawcy było poprawnie pomyłki pisarskiej tzw. "błędu oczywistego" - organ odwoławczy zgodził się ze Stroną, iż zgodnie z art. 4 rozporządzenia 809/2014 wnioski o przyznanie płatności i dokumenty uzupełniające złożone przez rolnika mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Jednakże podkreślił, że oczywisty błąd musi zostać wykryty w informacjach zamieszczonych w formularzu wniosku o przyznanie pomocy – czyli to kontrola administracyjna dotycząca zgodności dokumentów i informacji przekazanych w celu wsparcia (formularz wniosku, dokumenty towarzyszące, oświadczenia itp.) ujawnia taki błąd. Ponadto uznanie błędu za oczywisty jest niezależne od środków wdrożonych w celu przeprowadzenia kontroli, czy to wizualnych, ręcznych czy też elektronicznych. Zatem organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku jak i w dokumentach uzupełniających składanych przez rolnika wraz z wnioskiem. Wskazał na orzecznictwo akcentując, że cytowany wyżej przepis zawiera pojemną formułę pozwalającą na kwalifikowanie jako "oczywiste błędy" również innych uchybień popełnionych przy wypełnianiu wniosku. obok omyłek pisarskich - można uznać również niespójności, sprzeczności czy przeoczenia. Przyjąć również należy, iż zakwalifikowanie błędu jako oczywistego może nastąpić niezależnie od sposobu w jaki przeprowadzona została kontrola dokumentów.

Natomiast ze zgromadzonej w terminie składania wniosków dokumentacji organ nie stwierdził zaistnienia błędu oczywistego. W trzech kolejnych deklaracjach z 19 kwietnia, 17 i 25 czerwca 2019 r. ani raz nie pojawiła się deklaracja Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. Z deklaracji jak i załączników złożonych wraz z wnioskiem tj. Informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 lub pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami natura 2000 i kopii części Planu Działalności Rolnośrodowiskowej i ekologicznej jasno wynikało, że na działkach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...] realizowany będzie wariant 4.5 Półnaturalne łąki świeże. Powierzchnia zadeklarowana we wnioskach była zgodna z powierzchnią wskazaną w Planie działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym w dniu [...] r. Skoro więc na Rolniku jako stronie postępowania ciąży odpowiedzialność za treść wniosku przedkładanego przed organem ARiMR i to on powinien, dochowując należytej staranności, każdorazowo dokonać przed jego złożeniem w ARiMR sprawdzenia, czy wniosek jest poprawny i zgodny ze stanem faktycznym. Na organie administracji spoczywa wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu, że podczas wypełniania wniosku pomyłkowo wpisano niepoprawny numer realizowanego wariantu Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. podkreślił, że aplikacja eWniosekPlus w podsumowaniu jasno i wyraźnie informuje o zadeklarowanych wariantach i powierzchni poszczególnych wariantów. Jednoczesna, nieświadoma pomyłka w planie działalności rolnośrodowiskowej jak i deklaracji we wniosku rolno-środowiskowym w zakresie numeracji wariantów jak i deklarowanej powierzchni złożonych wraz z wnioskiem była mało prawdopodobna.

Ponadto organ zaakcentował, że do wniosku z dnia 25 czerwca 2020 r. dołączono skan pierwszych stron planu działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej sporządzonego w dniu [...] r., w którym nie wskazano realizacji wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. Poza tym w dniu 30 września 2019 r. Strona złożyła dwie kopie planów rolnośrodowiskowych. Pierwsza aktualizacja z dnia 31 maja 2019 r. i druga z 25 września 2019 r. Sporządzenie jednocześnie, w tym samym dniu tj. [...] r., na te same powierzchnie i działki ewidencyjne nowego planu działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej oraz aktualizacji starego planu wydaje się niemożliwe.

Organ także dodatkowo zauważył, że jednoznaczna deklaracja w ostatnim dniu składnia wniosków nie dała żadnych szans organowi I instancji na poinformowanie Strony w terminie składania wniosków o ewentualnych błędach związanych z kontynuacją zobowiązania, a tym samym skorygowania deklaracji. Nie zgodzono się też ze stwierdzeniem Strony, że w systemie udostępnionym na stronie internetowej ARiMR złożonego wniosku nie oznaczono jako wycofanie wniosku. Założenia aplikacji eWniosekPlus nie przewidują składania dokumentu wycofania wniosku - nie można złożyć wniosku z zaznaczona opcją "wycofanie wniosku". Również nie uznano twierdzenia Strony, że wszelkie prace polowe były wykonywane zgodnie z normami dla wariantu 4.8 co potwierdziła kontrolna na miejscu. Powierzchnia nieskoszoną nie pokrywała się z powierzchnią nieskoszoną wskazaną dla poprzedniego zobowiązania w ramach Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki - co wskazuje na brak realizacji zobowiązania. Powierzchnia niekoszona stwierdzona podczas kontroli na miejscu pokryła się z powierzchnią niekoszoną wskazaną we wniosku i planie złożonych w dniu 25 czerwca 2019 r. - zgodne dla deklarowane w terminie składania wniosków wariantu 4.5. Zatem podsumowując organ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w terminie składania wniosków tj. do dnia 25 czerwca 2019 r. jednoznacznie wynika, że Strona nie zadeklarowała na kampanię 2019 r. Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. W ostatnim wniosku złożonym po terminie składania wniosków t.j. z dnia 25 września 2019 r. zmniejszyła deklarowaną powierzchnię działek rolnych; C1, 02, P2, Q2, R oraz pierwszy raz na kampanię 2019 r. zadeklarowała wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki.

Kwestionując prawidłowość powyższej decyzji ostatecznej oraz decyzji I instancji Strona zarzuciła nieprawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, polegające na nadaniu im niewłaściwego znaczenia prawnego, a w konsekwencji zastosowanie nieadekwatnych do zaistniałych okoliczności norm prawa materialnego, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy. Podkreśliła, że istota sporu sprowadza się zasadniczo do właściwej interpretacji - w świetle obowiązujących dla postępowań w przedmiocie wniosków o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 przepisów prawa unijnego - zaistniałych okoliczności. W szczególności Skarżący podniósł zarzut niewłaściwej oceny prawnego charakteru dokonanej przez niego w dniu 25 września 2019 r. czynności wprowadzenia, za pomocą aplikacji eWniosekPIus, korekty do formularza wniosku z dnia 19 kwietnia 2019 r. Podkreślił, że dokonana przez niego korekta nie została oznaczona jako "wycofanie wniosku" lub jego części, ani też jako nowa deklaracja. Strona nie zamierzała dokonywać nowej deklaracji, a jej intencją było jedynie poprawienie omyłki pisarskiej, jaką było wpisanie w odniesieniu do kilku działek, na których dotychczas zawsze realizowane były działania z zakresu Wariantu 4.8 i taki też pakiet od początku zobowiązania ekologicznego Skarżący deklarował w stosunku do tych samych działek. Z raportów z kontroli na miejscu przeprowadzonych przez organ wynikało wyraźnie, że Skarżący spełniał w roku 2019 wszystkie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia wymogi szczegółowe dla zadeklarowanego przez siebie (w drodze poprawki) Wariantu nr 4.8. Wyjątkiem były jedynie niedociągnięcia na działce rolnej C1 oraz L1, w stosunku do których przepisy przewidują ograniczoną sankcję.

Wskazując na brzmienie art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, zgodnie z którym "Wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze – zaakcentował, że nie można rozpatrywać wniosku w oderwaniu od treści wniosków składanych przez ten sam podmiot w poprzednich latach realizacji tego samego 5- letniego zobowiązania. Są one ze sobą ściśle powiązane, a treść wniosku w kolejnych latach zobowiązania co do zasady stanowić powinna powtórzenie, zarówno jeśli chodzi o wskazane powierzchnie, jak i o zakres planowanych na nich czynności agrotechnicznych, tego co zadeklarowane zostało we wniosku na pierwszy rok zobowiązania. Wyraźna rozbieżność pomiędzy deklarowanym sposobem użytkowania danej powierzchni (rodzajem planowanych na niej działań agrotechnicznych w związku z deklaracją określonego Wariantu) we wcześniejszych latach realizacji wieloletniego zobowiązania a tym, jaki zadeklarowany został w roku rozpatrywanym, będącym kolejnym rokiem zobowiązania, musi być odnotowywana, jako okoliczność budząca na tyle istotną wątpliwość, że strona powinna być o jej wykryciu uprzedzona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W odniesieniu do zarzutów zawartych w treści skargi, organ odwoławczy stwierdza, że zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja pozwala jednoznacznie uznać, że organ dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie kwalifikowalności gruntów do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie skarżącego, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w kontekście przeprowadzonych kontroli na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego i stwierdzenia na części działek ewidencyjnych zmiany pola zagospodarowania wobec zgłoszonej przez Skarżącego zmiany wniosku z deklaracji Wariantu 4.5 na 4.8 wraz z informacją, że deklaracja Wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże na działkach ewidencyjnych była błędna, bo na tych działkach nadal i niezmiennie kontynuuje od 2015 r. zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne Wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000 – i ustalenia czy zaistniała sytuacja jest efektem nieświadomej i nieumyślnej omyłki pisarskiej.

Przede wszystkim podkreślić należy, że dane zadeklarowane we wniosku przez Rolnika podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie, tj. ARiMR, w oparciu o przepisy procesowe K.p.a. oraz prawa materialnego, a stanowiącego podstawę wydanych decyzji. Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną m.in. zgodnie z § 2 i § 4 rozporządzenia rolno- środowiskowo-klimatycznego przyznaje się rolnikowi spełniającemu określone w tych przepisach warunki. Natomiast § 19 ust 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego określa elementy, które winien zawierać wniosek o przyznanie tej płatności, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Na Rolniku więc jako stronie postępowania ciąży odpowiedzialność za treść wniosku przedkładanego przed organem ARiMR i to on powinien, dochowując należytej staranności, każdorazowo dokonać sprawdzenia, czy wniosek jest poprawny i zgodny ze stanem faktycznym.

Zauważyć także należy, że możliwości zastosowania mechanizmu błędu oczywistego, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (DZ. U. L 227 z 31.7.2014, s. 69) – tj.: "Wnioski o przyznanie płatności i dokumenty uzupełniające złożone przez rolnika mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym".

Zasadniczo więc błąd oczywisty charakteryzuje się tym, że może zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników; Nie można się zgodzić, że błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonego z dokumentem wolnym od błędu albo z danymi błędem takim nie obarczonymi. Aby stwierdzić błąd pisarski, np. w nazwisku należy porównać je z prawidłowym zapisem nazwiska. Identycznie należy postąpić w przypadku stwierdzenia błędu rachunkowego.

W wyroku z 24 maja 2018r. o sygn.. akt I SA/Go 55/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (vide: LEX nr 2505196) wyraził pogląd, że o zakwalifikowaniu danego błędu jako błędu oczywistego decydować musi łatwość jego wykrycia. Przyjąć należy, iż błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. W ocenie sądu przepis ten zawiera pojemną formułę pozwalającą na kwalifikowanie jako "oczywiste błędy" również innych uchybień popełnionych przy wypełnianiu wniosku. Za oczywisty błąd - obok omyłek pisarskich - można uznać również niespójności, sprzeczności czy przeoczenia. Zasadniczym warunkiem jest to by błąd dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nim dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie – jak zasadnie skonstatował organ odwoławczy - w trzech kolejnych deklaracjach z 19 kwietnia, 17 i 25 czerwca 2019 r. ani razu nie pojawiła się deklaracja Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. Przeciwnie – zarówno z deklaracji jak i załączników złożonych wraz z wnioskiem z dnia 25 czerwca 2019r. tj. Informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 lub pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami natura 2000 i kopii części Planu Działalności Rolnośrodowiskowej i ekologicznej jednoznacznie wynikało, że na działkach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...] zadeklarowano wariant 4.5 Półnaturalne łąki świeże; powierzchnia zadeklarowana we wnioskach była zgodna z powierzchnią wskazaną w Planie działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego w dniu [...] r.

Poza tym również wobec ustaleń kontroli na miejscu prawidłowo organy stwierdziły, że nie wszystkie prace polowe były wykonywane zgodnie z normami dla wariantu 4.8. Dla działek rolnych użytkowanych jako trwały użytek zielony jedynym sposobem użytkowania zgodnym z dobrą praktyka rolniczą było koszenie lub wypas Natomiast w raporcie nr [...] dla działek rolnych 02 (dz. ewidencyjna [...]), P2 (dz. ewidencyjna [...]), Q2 (dz. ewidencyjna [...] oraz [...]), R2 (dz. ewidencyjna [...]) stwierdzono pozostawienie powierzchni nieskoszonej niezgodnej z oznaczeniami zawartymi w ekspertyzie ornitologicznej dla poprzedniego zobowiązania Wariant 4.8, co wskazywało na brak realizacji zobowiązania.

Podkreślić także należy, że wszczęcie postępowania na wniosek, wiąże organ administracji publicznej. Tylko w przypadku wątpliwości co do treści tego żądania, organ zobligowany jest do podjęcia czynności zmierzających do ich usunięcia wątpliwości. Natomiast do wniosku z dnia 25 czerwca 2020 r. dołączono skan pierwszych stron planu działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej sporządzonego w dniu [...]r., w którym nie wskazano realizacji wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. Wprawdzie w dniu 30 września 2019 r. Skarżący złożył dwie kopie aktualizacji planów rolnośrodowiskowych: pierwsza z dnia 31 maja 2019 r. i druga z 25 września 2019 r. Jednakże organy ustaliły, że w tym samym dniu tj. [...] r., na te same powierzchnie i te same działki ewidencyjne, złożenie nowego planu działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej oraz aktualizacji starego planu jest niemożliwa. Dokumentacja z poprzednich lat wskazywała na realizację na spornych działkach ewidencyjnych Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki; jednak w dokumentacji widnieje błędny okres realizacji wariantu, mimo, że w każdej decyzji począwszy od 2015 r. Strona była jednoznacznie informowana o poprawnym okresie trwania zobowiązania do 2020r.

W konsekwencji powyższych ustaleń nie mogły więc odnieść pożądanego skutku zarzuty skargi. W oświadczeniu doradcy rolnośrodowiskowego wprawdzie zawarto zapis, że na części działek ewidencyjnych skończył się w 2019 roku 5 letni okres zobowiązania ekologicznego, ale jak wynika z powyższego był to termin błędny – co przyznał sam Skarżący i co wynika z treści decyzji z [...] nr [...] dot. wniosku o przyznanie płatności na rok 2015.

Jednak mimo tego Strona zwróciła się z prośbą o przygotowanie aktualizacji planu działalności rolnośrodowiskowej, gdyż na części działek nie wykonywano zabiegów przeorywania i dosiewania, i na tych działkach zdecydowała się rozpocząć nowe zobowiązanie. Na działkach zmodyfikowano powierzchnię do aktualnego MKO i – jak twierdzi Skarżący - przez nieuwagę pomylono numery wariantów i wprowadzono wariant 4.5 zamiast wariantu 4.8., a z uwagi na stopień trudności wypełniania tak dużego wniosku oraz mnogość pakietów i wariantów nie zauważono pomyłki w numeracji wariantów, a błąd był spowodowany nieprawidłowym okresem zobowiązania określonym w pierwszy planie. W pierwszym planie zakończenie zobowiązania wskazano na [...] r.

Skoro zatem Strona składała w 2020 r. wniosek o innej treści niż powinna wynikać z 5-letniego zobowiązania tj. nie wskazała dalszej realizacji wariantu 4.8 lecz wprowadziła nowy wariant 4.5 będąc przekonana, że na części działek ewidencyjnych skończył się w 2019 roku 5 letni okres zobowiązania ekologicznego – to tym samym nie zasługiwały na uznanie argumenty o oczywistości błędu w zapisach wniosku. Błąd ten bowiem nie wynikał z omyłki pisarskiej czy rachunkowej ale z mylnego przeświadczenia Strony o zakończeniu już 5-letniego terminu zobowiązania rolno-środowiskowego. Tym samym nie ma charakteru oczywistości. Odpowiedzialność za treść wniosku obciąża rolnika jako stronę postępowania I beneficjenta dopłat.

Wobec powyższego należy wskazać, że organy administracji nie naruszyły wskazanych przepisów prawa materialnego. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia powyższe wymogi. Natomiast powołana podstawa prawna została ściśle skonkretyzowana określonymi przepisami według stanu prawnego z daty wydania decyzji. Wydanie zaś decyzji poprzedziło przeprowadzenie postępowania w zgodzie z normami prawa procesowego zawartymi w K.p.a.

W konkluzji należy więc podkreślić, że wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo zastosował w sprawie przepisy, a dokonana subsumpcja odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

-----------------------

16