Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 355/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1 art. 2 pkt 10, art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. a
law: Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt
article: art. 7 ust. 1 i 4, art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 17 poz 127
law: Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.
article: art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 2, art. 6
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Dnia 28 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie obowiązków weterynaryjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 grudnia 2012 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w N. zakazał A. G. wprowadzania do obrotu bez pisemnej zgody Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. 1500 sztuk warchlaków z siedziby stada nr "[...]" oraz nakazał: - bezzwłocznie zgłaszać Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w N. każdy przypadek padnięcia warchlaków w gospodarstwie, - mycie, czyszczenie, dezynsekcję sprzętu, karmideł, poideł, w których znajdowała się pasza zawierająca niedozwolone białko pochodzące od zwierząt lądowych, - czyszczenie linii technologicznej, paszarni oraz pomieszczenia inwentarskiego, w którym utrzymywane są zwierzęta z gatunku świnie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz.U. Nr 144, poz. 1045 ze zm.), § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii (Dz.U. z 2007 r., Nr 2, poz. 20 ze zm.) w związku z art. 54 ust. 1 i 2 lit. a i b rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz. UE L 165 z 30 kwietnia 2004 r., s. 1 ze zm.) dalej: rozporządzeniem (WE) Nr 882/2004, § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii albo urzędowego lekarza weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii (Dz.U. Nr 193, poz. 1425 ze zm.), art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 213, poz. 1342) dalej: ustawa o ochronie zdrowia zwierząt, oraz art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2006 r., Nr 17, poz. 127 ze zm.) zwanej dalej: u.p.p.z. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 26 listopada 2012 r. w trakcie kontroli w zakresie żywienia zwierząt przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym A. G., "[...]" do badań laboratoryjnych pobrano bezpośrednio z koryt próbkę paszy pełnoporcjowej dla loch, w celu oznaczenia niedozwolonego białka pochodzącego od zwierząt lądowych. W dniu 28 listopada 2012 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w N. (dalej: PLW) otrzymał z Zakładu Higieny Weterynaryjnej sprawozdanie z badania stwierdzające obecność przetworzonego białka pochodzącego od zwierząt lądowych (odłamki kości) w badanej próbce paszy dla loch. W związku z wynikami badania w dniu 30 listopada 2012 r. przeprowadzono ponowną kontrolę w gospodarstwie, w trakcie której pobrano dodatkowe próbki. Pobrano próbki: skwarek, zadeklarowanych przez A. G. jako materiał paszowy stosowany w żywieniu świń w jego gospodarstwie, paszy pełnoporcjowej dla warchlaków z mieszalnika w trakcie mieszania, paszy pełnoporcjowej dla loch ze zbiornika paszowego. Otrzymane wyniki badania z Zakładu Higieny Weterynaryjnej z dnia 4 grudnia 2012 r. potwierdziły obecność przetworzonego białka pochodzącego od zwierząt lądowych w skwarkach (fragmenty kości, włosów) oraz w paszy pełnoporcjowej dla warchlaków (fragmenty kości). Wobec stwierdzenia obecności niedozwolonego przetworzonego białka pochodzącego od zwierząt lądowych w paszy pełnoporcjowej dla warchlaków, organ za zasadne uznał nałożenie zakazu wprowadzania zwierząt skarmianych tą paszą - 1.500 sztuk warchlaków do obrotu na podstawie art. 9 ust. 1 u.p.p.z. Za nadrzędny cel uznano zapewnienie wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzi oraz zwierząt przez zapobieganie wewnątrzgatunkowego przeniesienia się odmian pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) oraz naukowych podstaw do wprowadzenia zakazu stosowania w żywieniu zwierząt białek pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z art. 54 ust. 1 i 2 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 882/2004. Zdaniem organu, pełnoporcjowa pasza dla warchlaków zawierając składniki pochodzące ze zwierząt lądowych, nie spełnia wymogów art. 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz. UE L 31 z 1 lutego 2002 r., s. 1 ze zm.) zwanego dalej: rozporządzeniem (WE) nr 178/2002, a tym samym nie jest bezpieczna dla zdrowia zwierząt i ludzi. Mając na względzie bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi, organ na podstawie art. 10 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) dalej: Kpa., odstąpił od obowiązku zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

Od tej decyzji A. G. wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odwołaniu oraz piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania podniósł, że organ wydając skarżoną decyzję naruszył art. 77 § 1 oraz art. 7 i 8 Kpa, bowiem decyzja została oparta wyłącznie na wyniku jednego badania Zakładu Higieny Weterynaryjnej wskazującego na obecność w paszy przetworzonego białka pochodzącego od zwierząt lądowych. Ocena materiału dowodowego w sprawie, była jednostronna, gdyż został pozbawiony możliwości składania wyjaśnień. Zakwestionował nadto zastosowaną w trakcie badania metodę mikroskopową, wskazując na niewyjaśnienie kwestii przeznaczenia paszy i faktycznego dostarczenia jej wszystkim zwierzętom objętym decyzją. Zdaniem skarżącego, organ powinien był ustalić za pomocą badań weterynaryjnych jaki wpływ mogłoby mieć spożycie badanej paszy na stan zdrowia zwierząt. Przyznał, że jako dodatek paszowy stosuje skwarki, ale nabywa je zgodnie z obowiązującymi przepisami od renomowanego producenta. Możliwość stosowania m.in. skwarek w procesie żywienia nieprzeżuwaczy znajduje odzwierciedlenie w aktualnej wiedzy naukowej, co zostało podkreślone w preambułach rozporządzeń unijnych znajdujących zastosowanie w sprawie. Poza tym przed zastosowaniem skwarek w skarmianiu świń miały miejsce konsultacje z profesorami z Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego "[...]", którzy potwierdzili dopuszczalność stosowania skwarki w żywieniu świń. Nie ma także żadnych dowodów naukowych, że świnie są wrażliwe na TSE. Wskazał również, że organ podejmował działania w oparciu o więcej niż jedną podstawę prawa materialnego do załatwienia sprawy w formie decyzji, tj. art. 8 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz art. 54 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004, co jest sprzeczne z art. 1 pkt 1 i art. 62 Kpa.

Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z dnia 28 lutego 2013 r., nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa., uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o zakazie wprowadzenia do obrotu 500 sztuk świń (tuczników) znajdujących się w komorach 4 i 5 budynku tuczarni "[...]", a także nakazał: - indywidualne trwałe oznakowanie tych świń w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji; - bezzwłoczne zgłaszanie Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w N. każdego przypadku padnięcia wskazanych świń; - uzgadniać dalsze postępowanie ze wskazanymi świniami z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w N.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 10 i art. 77 Kpa. Organy wzięły pod uwagę stosowanie przez skarżącego w żywieniu warchlaków białka pochodzenia zwierzęcego (skwarek) oraz wynik badania laboratoryjnego próbek (paszy z dodatkiem skwarek) pobranych z mieszalnika. Organy zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania. W dniu 22 stycznia 2013 r. organ odwoławczy przeprowadził z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów. W trakcie kontroli A. G. okazał receptury trzech rodzajów pasz różniących się składem, produkowanych dla zwierząt objętych zakazem. Pierwszą paszę zaczęto podawać po przeniesieniu prosiąt z porodówki (masa ciała ok. 8 kg) i kontynuowano przez okres 2-3 tygodni, drugą do osiągnięcia przez zwierzęta masy ciała ok. 25 kg, trzecią dla zwierząt o masie ciała 25 - 40 kg. Z analizy receptur wynika, że skwarki dodano tylko do paszy wyprodukowanej dla ostatniej grupy zwierząt, która liczyła w dniu jej podawania ok. 420 sztuk.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że od czasu wybuchu epidemii BSE u bydła prowadzona jest ocena naukowa unijnych środków w zakresie TSE w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej. Podstawowym celem rygorystycznego prawa żywnościowego jest zwalczanie i przeciwdziałanie rozprzestrzeniania się chorób. Na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady

nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych gąbczastych encefalopatii (Dz.Urz. UE L 147 z 31 maja 2001 r., s. 1) zwanej dalej: rozporządzeniem (WE) nr 999/2001, zabroniono karmienia zwierząt przeżuwających białkiem pochodzącym od ssaków. Natomiast stosownie do art. 7 pkt 2 tego rozporządzenia zakaz rozszerzono na zwierzęta oraz produkty pochodzenia zwierzęcego inne niż przeżuwacze (załącznik IV rozporządzenia). Do produkcji paszy dla świń skarżący zastosował skwarki wieprzowe suche, które zawierają białko i w myśl przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1292/2005 z dnia 5 sierpnia 2005 r. zmieniającego załącznik IV do rozporządzenia (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie żywienia zwierząt (Dz.Urz. UE L 205 z 6 sierpnia 2005 r., s. 3) nie są przeznaczone do stosowania w żywieniu zwierząt gospodarskich z wyjątkiem mięsożernych zwierząt futerkowych. Organ stwierdził, że wymienienie skwarek w art. 10 lit. e rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (Dz.Urz. UE L 300 z 2009 r., s. 1) zwanej dalej: rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, jako produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego stanowiącego materiał kategorii 3 nie skutkuje dopuszczeniem do skarmiania zwierząt gospodarskich (z wyjątkiem zwierząt futerkowych). Również wymienienie skwarek w katalogu materiałów paszowych -rozporządzenie Komisji (UE) nr 575/2011 z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie katalogu materiałów paszowych - Dz.Urz. UE L 159 z 2011 r. - nie skutkuje zezwoleniem do stosowania w nieograniczonym żywieniu zwierząt gospodarskich wszystkich zawartych w nich materiałów paszowych. Poza tym z art. 9 ust. 1 pkt 2 u.p.p.z. wynika, że skoro dopuszczalne jest wprowadzanie do obrotu jedynie zwierząt i produktów pochodzących od zwierząt karmionych paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach, to niedopuszczalne jest wprowadzanie do obrotu zwierząt i produktów pozyskanych ze zwierząt i od zwierząt, które karmione były paszą niespełniającą wymogów.

Organ odwoławczy podniósł, że organy Inspekcji Weterynaryjnej nie mają kompetencji do oceny wpływu na ludzi produktów pochodzenia zwierzęcego, pochodzących od zwierząt, które spożyły paszę zawierającą substancję niedozwoloną. Organy administracji nie posiadają również kompetencji do kwestionowania metody badawczej ustalonej na poziomie unijnym. Natomiast za zasadny organ uznał zarzut skarżącego, że wytworzoną paszą ze skwarkami nie skarmiano zwierząt w liczbie 1500 sztuk. Skarżący posiada 2 siedziby stada. Jedną nr "[...]" pod adresem "[...]", w którym utrzymywane są lochy, prosięta, warchlaki, knury i drugą nr "[...]" pod adresem "[...]", w której utrzymywane są tuczniki. Zgodnie z kartą wsadową księgi rejestracji świń do stada w "[...]" w dniu 14 grudnia 2012 r. przeniesiono 500 sztuk świń ze stada w "[...]". Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, grupę tą stanowiło 420 warchlaków, którym podano paszę ze skwarkami, którą to grupę uzupełniono innymi zwierzętami do liczby 500 sztuk. Zwierzęta te znajdują się obecnie w "[...]" w komorach 4 i 5. Inspekcja w dniu 22 stycznia 2013 r. potwierdziła obecność tuczników w tym miejscu w ilości ok. 500 sztuk, nie były one oznakowane tatuażem lub kolczykiem. W tej sytuacji organ uznał, że zwierzęta te należy indywidualnie trwale oznakować w celu odróżnienia ich od świń prawidłowo żywionych. Natomiast odstąpiono od nakazu mycia, czyszczenia, dezynfekcji sprzętu, poideł, karmideł, w których znajdowała się pasza zawierająca niedozwolone białko, czyszczenia linii technologicznej paszarni oraz pomieszczenia inwentarskiego ze względu na wykonanie przez skarżącego tych nakazów wcześniej.

Wyjaśniono również, że podstawy do działania organów Inspekcji Weterynaryjnej oraz zastosowania odpowiednich środków stanowią przepisy art. 8 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz art. 54 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004. Nadto od dnia 1 czerwca 2013 r. obowiązuje rozporządzenie Komisji (UE) nr 56/2013 zmieniające załączniki I i IV do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych gąbczastych encefalopatii (Dz.Urz. UE L 21 z 24 stycznia 2013 r., s. 3) zwane dalej: rozporządzeniem Komisji (UE) nr 56/2013, w którym został utrzymany zakaz skarmiania zwierząt gospodarskich (z wyjątkiem zwierząt futerkowych) przetworzonym białkiem zwierzęcym.

Na tą decyzję A. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia, w której zarzucił:

1. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 6 kpa. oraz art. 54 ust. 1 i 2 lit. a) i b) rozporządzenia (WE) nr 882/2004 nieważność postępowania, bowiem w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do jej rozstrzygnięcia w oparciu o wskazaną normę materialnego prawa administracyjnego, w sprawie brak było również podstaw prawnych do warunkowania dalszego sposobu postępowania ze świniami od "uzgodnienia" tej sprawy z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w N. (dalej: Powiatowym Lekarzem), a nadto brak jest regulacji prawnych, które określałyby formę prawną takiego "uzgodnienia";

2. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. w związku z art. 1 pkt 1 i art. 62 kpa. rażące naruszenie prawa, a także nierozpoznanie odwołania strony od decyzji oraz nieuchylenie decyzji organu I instancji z powodu wydania jej w oparciu o co najmniej dwie odrębne podstawy prawa materialnego, w szczególności na podstawie art. 8 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz o art. 54 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004, mimo że normy te mogą stanowić podstawę odrębnych rozstrzygnięć administracyjnych;

3. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 999/2001, art. 9 ust. 1 pkt 2 u.p.p.z. w związku z art. 11 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na tych podstawach prawnych;

4. naruszenie art. 14 w związku z art. 10 lit. e) rozporządzenia (WE) nr 1069/2009

poprzez brak ich zastosowania w sprawie;

5. naruszenie art. 6 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 w związku. z art. 3 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej poprzez złamanie zasady ogólnej analizy ryzyka europejskiego prawa żywnościowego, w skład którego wchodzą min. sprawy uregulowane w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004;

6. naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 11 kpa. poprzez wadliwe sporządzenie przez organ II instancji uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie, które normy obowiązujące w systemie prawa winny mieć zastosowanie w stanie faktycznym sprawy;

7. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 kpa. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dowolne ustalenia w tym zakresie, a także przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej w związku z brakiem oceny wpływu na ludzi produktów pochodzenia zwierzęcego oraz pominięciem aktualnych badań naukowych w zakresie dopuszczalności stosowania w żywieniu świń skwarek.

W uzasadnieniu skargi podano, że organ odwoławczy jako podstawę prawną swojego działania wskazał liczne normy materialnego prawa administracyjnego, jednak żadna z tych norm nie przyznaje organom Inspekcji Weterynaryjnej kompetencji do działania w formie decyzji w sytuacji naruszenia norm rozporządzenia (WE) nr 999/2001. Zdaniem skarżącego, art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 może stanowić podstawę wydania aktu administracyjnego organu Inspekcji Weterynaryjnej odnoszących się do zwierząt żywych, jedynie w takim zakresie, w jakim definicja legalna żywności (środków spożywczych, produktów pochodzenia zwierzęcego) odnosi się do tych żywych zwierząt (np. w zakresie ślimaków i małż). Natomiast regulacja ta nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w sprawie takich żywych zwierząt, jakimi są świnie, gdyż świnie, jako zwierzęta żywe, wg obowiązujących uregulowań prawnych nie są traktowane jako żywność, tym bardziej, jeżeli wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 1 zd. pierwsze ustawy o ochronie zwierząt "zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą". Organ rozpoznając sprawę nie wziął pod uwagę przepisów ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz innych aktów z zakresu prawa weterynaryjnego. Nie wiadomo zatem, czy istnieje prawidłowa podstawa prawa materialnego do działania w tej sprawie w formie decyzji administracyjnej, jak również czy rozstrzygnięcie dokonane na jej podstawie mogłoby być chociaż zbliżone do rozstrzygnięcia z art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004.

Skarżący podniósł, że w sprawie niesłusznie zastosowano również normę art. 9 u.p.p.z., która może być stosowana do produktów pochodzenia zwierzęcego i zwierząt zdefiniowanych w pkt 8.1 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 853/2004. Norma ta nie może odnosić się do świń, które nie są wprowadzane na rynek jako żywność w stanie żywym. Skarżący wskazał ponadto, że zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 materiał kategorii 3 może być przetwarzany (z wyjątkiem przypadku, w którym materiał kategorii 3 uległ zmianie w wyniku rozkładu lub zepsucia, tak że produkt ten stanowi niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt) i stosowany w szczególności do produkcji paszy do skarmiania zwierząt gospodarskich, innych niż zwierzęta futerkowe, a więc również i świń. Jednocześnie z art. 10 lit. e) ww. rozporządzenia wynika, że do materiałów kategorii 3 należy zaliczyć, w szczególności produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego powstałe podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, w tym odtłuszczone kości, skwarki i osad z centryfug lub separatorów otrzymany w procesie przetwarzania mleka. Z regulacji tych wynika możliwość stosowania w żywieniu zwierząt gospodarskich materiału kategorii 3, do czego nie ustosunkowały się organy obu instancji. Ponadto organ odwoławczy nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że organy Inspekcji Weterynaryjnej nie mają kompetencji do oceny wpływu na ludzi produktów pochodzenia zwierzęcego pochodzących od zwierząt, które spożyły paszę zawierającą substancje niedozwoloną (skwarki). Takie stanowisko organu, a w konsekwencji bezczynność organu w tym zakresie stanowi złamanie zasady ogólnej analizy ryzyka europejskiego prawa żywnościowego, w skład którego wchodzą min. sprawy uregulowane w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004. Jeżeli organy nie uważają się za kompetentne do dokonania takiej analizy, to powinny zasięgnąć opinii wyspecjalizowanych organów w tym zakresie, np. Polskiej Rady Sanitarno-Epidemiologicznej.

Zdaniem skarżącego, organ nie zauważył nieprawidłowości w działaniu organu I instancji, które polegało na oparciu rozstrzygnięcia na dwóch odrębnych podstawach prawnych tj. art. 8 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt i art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Nadto Lekarz Wojewódzki powołując się na pkt 6 preambuły do rozporządzenia Komisji (UE) nr 56/2013 potwierdził stanowisko skarżącego, że nie ma żadnych dowodów naukowych, aby świnie były wrażliwe na TSE.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że system prawa żywnościowego daje podstawę Inspekcji Weterynaryjnej do weryfikacji produkcji żywności w różnych aspektach, w oparciu o przepisy różnych aktów prawnych. Ponieważ w paszy stosowanej przez skarżącego stwierdzono fragmenty kości, jak również sam skarżący przyznał, że w żywieniu zwierząt stosuje skwarki, działania organów w tej sprawie uzasadnione były obowiązkiem zapobiegania niektórych gąbczastych encefalopatii. Organ wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się pismo Powiatowego Lekarza Weterynarii nadzorującego zakład PHU "[...]", producenta skwarek używanych przez skarżącego, z którego wynika, że zakład sprzedaje skwarki wieprzowe jako surowiec i wyłącznie do produkcji karm dla mięsożernych zwierząt futerkowych, psów i kotów.

W piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2013 r. skarżący podniósł, że żaden przepis rozdziału 8 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt nie został zastosowany przez organy orzekające w sprawie, jak również nie były stosowane przepisy ustawy o paszach. Natomiast skwarka wytwarzana przez A. Sp. z o.o. jest produktem pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu pkt 8.1 załącznika do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 i jest przeznaczona do spożycia przez ludzi. W tej sytuacji błędne jest zakwalifikowanie skwarki wieprzowej stosowanej w gospodarstwie skarżącego jako przetworzonego białka zwierzęcego oraz powoływanie się na regulację art. 11 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, bowiem skwarka wytwarzana przez A. Sp. z o.o. nie została otrzymana z materiału, który w całości stanowi materiał kategorii 3. Poza tym świnia nie jest zwierzęciem wrażliwym na TSE, gdyż nie zalicza się do przeżuwaczy, u których występują priony wywołujące gąbczaste encefalopatie. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów min. z kopii wyjaśnień dyrektora A. Sp. z o.o., kopii pisma z dnia 9 stycznia 2013 r. Głównego Lekarza Weterynarii, etykiety składu mieszanki paszowej.

W przedłożonym na rozprawie piśmie procesowym z dnia 25 czerwca 2013 r. skarżący podkreślił, że przetworzone białko zwierzęce może zostać otrzymane, zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, jedynie z surowca kategorii 3. Zgodnie natomiast z treścią opinii weterynaryjnej z dnia 12 czerwca 2013 r. skwarka powstała w procesie wytapiania smalcu jadalnego nie jest materiałem kategorii 3. Poza tym z pism powiatowego lekarza weterynarii oraz wojewódzkiego lekarza weterynarii wynika, że istnieją wątpliwości w zakresie kwalifikacji skwarki jako materiału kategorii 3. Ponadto na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 i rozporządzenia Komisji 575/2011 dopuszczalne jest stosowanie skwarki jako materiału paszowego w karmieniu trzody chlewnej, natomiast zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) 999/2001 zabronione jest karmienie zwierząt przeżuwających białkiem pochodzącym ze ssaków. Skarżący był przekonany, że do karmienia trzody chlewnej stosuje produkt zgodny z prawem wspólnotowym. Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów min. z wyjaśnień Dyrektora Zakładu A. Sp. z o.o. z dnia 13 czerwca 2013 r., opinii weterynaryjnej, pisma "[...]" Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 4 kwietnia 2013 r., pisma Głównego Lekarza Weterynarii z dnia 9 stycznia 2013r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż skarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, że wydana została z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269, ze zm).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Oznacza powyższe, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012 r., poz. 270, ze zm) zwanej dalej: ustawą ppsa. uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazać należy, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy ppsa.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawa ppsa.). Powyższe oznacza, że stosownie do art. 106 § 3 ustawy ppsa. Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzać dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy rozpoznając sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji. Zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny jest więc ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena zaskarżonego aktu lub czynności zgodnie z kryterium legalności. Celem tego postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2009 r. sygn. I OSK 441/08, wyrok WSA w Krakowie sygn. I SA/Kr 456/09, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. II FSK 1306/08, dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzecznia.nsa.gov.pl). Stąd art. 106 § 3 ustawy ppsa. nie może być podstawą do kwestionowania ustaleń przejętych przez organy orzekające w sprawie i nie może skutecznie służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2008 r. sygn. II OSK 554/07, dostępne CBOSA).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, mocą której uchylił on decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. i orzekł o zakazie skarżącemu wprowadzania do obrotu 500 sztuk świń (tuczników) oraz uzgodnieniu z Powiatowym Lekarzem Weterynarii dalszego postępowania ze wskazanymi zwierzętami, nakazania trwałego oznakowania wskazanych świń oraz bezzwłoczne zgłaszanie Powiatowemu Lekarzowi każdego przypadku padnięcia wskazanych zwierząt. Powodem takiego rozstrzygnięcia organu było ustalenie w trakcie przeprowadzonej kontroli, że skarżący używał do skarmiania tychże świń pasz zawierających skwarkę wieprzową suchą, której stosowanie w żywieniu trzody chlewnej, jako białek tego samego gatunku stanowiło złamanie zakazu skarmiania wewnątrzgatunkowego.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do zbadania, czy "[...]" Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej: Wojewódzki Lekarz) wydając wskazane rozstrzygnięcie nie naruszył obowiązujących przepisów prawa materialnego - w ocenie skarżącego działał bez podstawy prawnej, bowiem wskazane przepisy o paszach oraz o żywieniu zwierząt nie mogły w tej sprawie stanowić podstawy do wydania skarżonej decyzji - oraz przepisów prawa procesowego poprzez zaniechanie ustalenia czy w rozpoznawanym stanie faktycznym organ weterynaryjny nie powinien sam dokonać analizy ryzyka europejskiego prawa żywnościowego, która to zasada ogólna wynika z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz. UE L 31 z 1 lutego 2002 r., s. 1 ze zm.) dalej: rozporządzenie (WE) nr 178/2002.

Podstawę kompetencyjną do działania w niniejszej sprawie dla powiatowego lekarza weterynarii stanowił art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. Nr 17, poz. 127 ze zm.) dalej: u.p.p.z., zgodnie z którym powiatowy lekarz weterynarii albo urzędowy lekarz weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii wydają decyzje administracyjne lub wykonują czynności w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia nr 853/2004, rozporządzenia nr 854/2004 i rozporządzenia nr 882/2004 lub z przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tych rozporządzeń. Decyzje administracyjne, o których mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu, chyba że prawodawstwo weterynaryjne stanowi inaczej (art. 7 ust. 3 tej ustawy). Przy czym na mocy ust. 4 tego przepisu minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, sprawy rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii albo urzędowego lekarza weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii, wskazując, jakie decyzje są wydawane z urzędu, a jakie na wniosek, w tym treść tych wniosków, mając na względzie zapewnienie przeprowadzania urzędowych kontroli produktów pochodzenia zwierzęcego w jednolity sposób na obszarze całego kraju oraz realizację celów określonych w przepisach, o których mowa w ust. 1.

W związku z tym na podstawie § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii albo urzędowego lekarza weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii (Dz. U z 2012, poz. 1367) powiatowy lekarz weterynarii, w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 882/2004", wydaje decyzje administracyjne w sprawie: zastosowania środków, o których mowa w art. 54 ust. 2; cofnięcia środków, o których mowa w art. 54 ust. 2.

Natomiast materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowił art. 54 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, zgodnie z którym w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki: nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt; ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt; monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności; upoważnienie do wykorzystania paszy lub żywności do celów innych niż te, do których były początkowo przeznaczone; zawieszenie działania lub zamknięcie całego lub części danego przedsiębiorstwa na właściwy okres czasu; zawieszenie lub wycofanie zatwierdzenia zakładu; środki określone w art. 19 dotyczące przesyłek z państw trzecich; wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe (art. 54 ust. 2 lit a – h).

Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p.z. produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które: spełniają wymagania weterynaryjne określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt; były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach.

Już tylko w oparciu o treść wskazanych wyżej przepisów art. 54 rozporządzenia nr 882/2004 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 u.p.p.z. należało stwierdzić, że błędne jest stanowisko skarżącego, który podkreśla, że w stanie faktycznych niniejszej sprawy przepis art. 54 rozporządzenia 882/2004 nie mógł znaleźć zastosowania skoro dotyczy jedynie kontroli zgodności z prawem paszowym oraz żywnościowym, natomiast świnia nie jest żywnością w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 w związku z pkt 8.1. załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego, gdyż pojecie żywności nie obejmuje zwierząt żywych, chyba że w tym stanie (żywym) mają być wprowadzone na rynek, celem spożycia przez ludzi, gdyż już tylko z brzmienia cytowanego rozporządzenia wynika, że dotyczy ono kontroli podejmowanych w celu sprawdzenia zgodności nie tylko z prawem paszowym i żywnościowym ale także regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. Nadto pod pojęciem niezgodności, o której mowa w art. 54 rozporządzenia nr 882/2004 należy rozumieć stosownie do art. 2 pkt 10 tego rozporządzenia niezgodność z prawem paszowym i żywnościowym, oraz z regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu. Z tego też względu właśnie z uwagi na ochronę zdrowia zwierząt i ich dobrostanu w zakresie zwalczania pasażowalnych gąbczastych encefalopatii zwierząt będą miały w tym zakresie zastosowanie normy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (Dz.Urz. WE z 2001r. Nr L 147 s. 1 ze zm.) dalej: rozporządzenie nr 999/2001.

Zatem w oparciu o powołane wyżej przepisy powiatowy lekarza weterynarii był uprawniony do wydania zaskarżonej decyzji zawierającej stosowne nakazy i zakazy, co potwierdzono także w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 lipca 2012 r. sygn. II SA/Sz 433/12, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 września 2012 r. sygn. II SA/Go 542/12, dostępne CBOSA).

W związku z tym nie jest zasadny zarzut zawarty w skardze, iż decyzja została wydana w oparciu o dwie odrębne podstawy prawne. Wyjaśnić bowiem należy, iż Rzeczypospolita Polska z momentem przystąpienia do Unii Europejskiej przyjęła na siebie określone obowiązki, w tym między innymi obowiązek stosowania prawa unijnego. Zastosowane w niniejszej sprawie przepisy unijne i przepisy prawa polskiego wzajemnie się uzupełniają i nie można podzielić zarzutu ich dwoistości.

Ponadto nie można podzielić zarzutu skargi, zgodnie z którym brak jest w stanie faktycznym, w systemie prawa obowiązującej normy prawnej w oparciu, o którą w akcie administracyjnym możliwe byłoby warunkowanie obrotu uprzednim uzyskaniem zgody powiatowego lekarza weterynarii, ze względu na brak regulacji prawnych, które określałyby formę prawną udzielenia takiej zgody. Wskazać należy, że z art. 54 rozporządzenia nr 882/2004 wynika, iż to właściwy organ podejmuje działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ może podjąć wszelkie działania niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt, w tym ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt. Dlatego w ocenie Sądu orzeczenie o zakazie wprowadzania bez zgody organu opisanych świń, skarmianych paszą z dodatkiem skwarki, do obrotu nie narusza wspomnianych wyżej przepisów, w szczególności zaś przywołanego art. 54 powołanego rozporządzenia. Ponadto z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2006 r. wynika, że organ może cofnąć środki, o których mowa w art. 54 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Dlatego też w ocenie Sądu taki niejako warunkowy zakaz wprowadzenia świń do obrotu był zgodny z prawem.

Jak wynika z przeprowadzonego w tej sprawie postępowania wyjaśniającego zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak również na etapie postępowania odwoławczego przeprowadzonego w trybie art. 136 kpa. przez Wojewódzkiego Lekarza powodem wydania zaskarżonej decyzji była okoliczność, że skarżący używał do karmienia zwierząt gospodarskich przetworzonego białka zwierzęcego, zawartego w skwarkach.

Wskazać należy, iż regulacje dotyczące pasz stosowanych w karmieniu zwierząt zawarte są w ustawie z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz.U. Nr 144 poz. 1045 ze zm.), a także w przepisach unijnych, do których ustawa ta w wielu kwestiach odsyła. Jednakże zakaz karmienia zwierząt gospodarskich przetworzonym białkiem zwierzęcym wynika bezpośrednio z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 999/2001. Podkreślić pozostaje, że zgodnie z tym przepisem zakaz ustanowiony w ust. 1 (zakaz karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego) rozszerza się na zwierzęta inne niż przeżuwacze oraz ogranicza się w zakresie karmienia tych zwierząt produktami pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z załącznikiem IV. W załączniku tym, którego brzmienie zostało ustalone rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1292/2005 z dnia 5 sierpnia 2005 r. zmieniającego załącznik nr IV do rozporządzenia (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie żywienia zwierząt (Dz.U.UE. L 2005 r. Nr 205, str. 3), w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji przez Wojewódzkiego Lekarza, wskazano w pkt I lit. a ppkt (i), że zakaz przewidziany w art. 7 ust. 1 rozporządzenia jest rozszerzony na karmienie zwierząt gospodarskich, z wyjątkiem karmienia mięsożernych zwierząt futerkowych przetworzonym białkiem zwierzęcym. Przy czym z Załącznika I pkt 1 tego rozporządzenia wynika, iż "zwierzę gospodarskie" (w angielskiej wersji aktu określone jako "farmed animal", a w polskiej wersji tłumaczone też jako zwierzę hodowlane) zdefiniowano w art. 2 ust.. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. WE z 2002r. Nr L 273 s.1) dalej: rozporządzenie (WE) nr 1774/2002, jako każde zwierzę trzymane, tuczone lub hodowane przez człowieka, wykorzystywane do produkcji żywności (obejmującej mięso, mleko i jaja), wełny, futer, piór, skór lub innego produktu pochodzenia zwierzęcego.

Pod pojęciem zaś "przetworzonego białka zwierzęcego" należy rozumieć definicję określoną w pkt 42 załącznika I rozporządzenia nr 1774./2002 co oznacza białko zwierzęce otrzymane całkowicie z surowca kategorii 3, poddane obróbce zgodnie z rozdziałem II załącznika VII w celu uczynienia go zdatnym do bezpośredniego użycia jako surowiec paszowy lub jakiegokolwiek innego wykorzystania w pokarmach zwierzęcych, włączając karmę dla zwierząt domowych, bądź do wykorzystania w nawozach organicznych lub dodatkach do wzbogacania gleb; jednakże nie obejmuje ono produktów z krwi, mleka, przetworów mlecznych, siary, żelatyny, hydrolizatów białkowych ani fosforanu dwuwapniowego, jaj i produktów z jaj, fosforanu trójwapniowego i kolagenu.

Z próbek paszy pobranych z mieszalnika w paszarni w trakcie wytwarzania paszy dla warchlaków podczas kontroli w gospodarstwie skarżącego przeprowadzonej w dniu 30 listopada 2012 r. wynika, że w paszy stosowanej w karmieniu zwierząt wykryto obecność przetworzonego białka pochodzącego od zwierząt lądowych (fragmenty kości), zaś z ustaleń organu wynika, że ich źródłem były dodawane do paszy skwarki. Okoliczności te w ocenie Sądu są wystarczające do wydania zaskarżonej decyzji. Skoro z przytoczonych przepisów prawa unijnego wynika wprost zakaz karmienia zwierząt gospodarskich niebędących mięsożernymi zwierzętami futerkowymi (w tym wypadku świń) białkami pochodzenia zwierzęcego, w tym skwarką, to obecność tego składnika w paszy podanej grupie 420 szt. warchlaków oznacza, że pasza ta nie odpowiadała wymaganiom wskazanym w powołanych wyżej przepisach. Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, ze wskazane świnie były karmione paszą z zawartością niedozwolonego składnika - białka zwierzęcego, co ustalono w oparciu o protokół kontroli z dnia 30 listopada 2012 r. oraz sprawozdanie z badania Nr "[...]" z dnia 4 grudnia 2012 r., w którym potwierdzono obecność w badanej próbce białka pochodzącego od zwierząt lądowych - fragmenty kości. Prawidłowo także organ odwoławczy zakazem określonym w pkt 1 decyzji objął grupę świń w ilości 500 sztuk, skoro grupa 420 sztuk warchlaków, którym podano paszę z dodatkiem skwarki została przeniesiona przez skarżącego do innej siedziby w dniu 14 grudnia 2012 r. do stada z siedzibą w "[...]" do komór o nr 4 i 5 , przy czym ze względów technologicznych uzupełniono j ą zwierzętami z innego boksu do liczby 500 sztuk. Wobec braku możliwości oddzielenia świń karmionych paszą z dodatkiem skwarki od grupy, która nie była karmiona takim dodatkiem zakaz wydano w stosunku do całej grupy umieszczonej w komorach 4 i 5 w stadzie z siedzibą w "[...]".

Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że w świetle przepisów unijnych skwarki są dopuszczone do skarmiania zwierząt gospodarskich wyjaśnić należy, iż stanowisko to nie jest zasadne. Nadto wbrew zarzutom skargi w kwestii braków w prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy nie budzi wątpliwości Sądu w składzie orzekającym, że zarzut ten wynika nie z braku faktycznego ustalenia stanu faktycznego tej sprawy lecz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku, który uzasadniałby - potwierdzał przyjętą przez stronę skarżącą wykładnię przepisów prawa wspólnotowego tj. art. 14 lit d ppkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz.U.UE L z 2009r. Nr 300 s.1). Zgodnie z tym przepisem materiał kategorii 3 jest przetwarzany, z wyjątkiem przypadku, w którym materiał ten uległ zmianie w wyniku rozkładu lub zepsucia, tak też produkt ten stanowi niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt, i stosowany do produkcji paszy do skarmiania zwierząt gospodarskich innych niż zwierzęta futerkowe, które ma być wprowadzane do obrotu zgodnie z art. 31, z wyjątkiem materiału, o którym mowa w art. 10 lit. n), o) i p). W ocenie skarżącego regulacja powyższa dopuszczająca możliwość skarmiania zwierząt gospodarskich materiałem kategorii 3, do którego zalicza się skwarki na podstawie art. 10 lit. e) tego rozporządzenia jako produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego powstały podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, pod określonymi w tym przepisie warunkami, i nie narusza zakazu skarmiania zwierząt gospodarskich przetworzonym białkiem zwierzęcym ustanowionego w rozporządzeniu nr 999/2001. Pogląd ten potwierdza w ocenie strony skarżącej zapis w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 575/2011 r. z dnia 16 czerwca 2011r. w sprawie katalogu materiałów paszowych, w którym to wskazano, że skwarka stanowi paszę, bowiem została umieszczona w katalogu produktów wykorzystywanych jako pasza, co oznacza, że stosowana jako dodatek do paszy skwarka mogła być legalnie skarmiana tucznikom.

W ocenie Sądu nie można mówić o niespójności przepisów prawa unijnego, na którą wskazuje skarżący, skoro z jednej strony dopuszcza się do skarmianie zwierząt gospodarskich skwarką jako produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego, a z drugiej wskazuje, że jest całkowity zakaz skarmiania zwierząt gospodarskich przetworzonym białkiem zwierzęcym ustanowiony w rozporządzeniu nr 999/2001 i wobec tego należy stosować regulację późniejszą, która eliminuje wcześniejsze zapisy niespójne z obecnymi zapisami rozporządzenia.

Jak wskazano wyżej - z definicji przetworzonego białka zwierzęcego przyjętego dla potrzeb rozporządzenia nr 999/2001 wynika, że dotyczy ono właśnie białka zwierzęcego wytworzonego z materiału kategorii 3, przy czym z pkt (5) preambuły rozporządzenia nr 999/2001 wynika, że przepisy niniejsze powinny mieć zastosowanie do produkcji oraz wprowadzania do obrotu żywych zwierząt oraz produktów pochodzenia zwierzęcego. Natomiast z pkt (31) preambuły rozporządzenia nr 1069/2009 wyraźnie wynika, że w związku z wysokim zagrożeniem dla zdrowia ludzi należy w szczególności zakazać stosowania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wiążących się z ryzykiem pasażowalnej encefalopatii gąbczastej (TSE) w paszach. Ograniczenie związane z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego wiążącymi się z ryzykiem TSE nie powinno naruszać przepisów prawa paszowego określonych w rozporządzeniu (WE) nr 999/2001. Ponadto w samej treści rozporządzenia nr 1069/2009 w art. 11 ust. 1 lit. a) określony został zakaz stosowania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych w przypadku skarmiania zwierząt lądowych danego gatunku, innych niż zwierzęta futerkowe przetworzonym białkiem zwierzęcym, pochodzącym z całych zwierząt lub z części zwierząt tego samego gatunku. Zatem jak słusznie podnosi organ sama okoliczność, że co do zasady skwarki są dopuszczone jako materiał paszowy nie oznacza, że są one dopuszczone do skarmiania zwierząt gospodarskich w nieograniczonym zakresie. Należy zresztą wskazać, że z preambuły rozporządzenia nr 1069/2009 wynika, że ustawodawca unijny dostrzega, iż produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt (1), lecz usuwanie wszystkich produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie jest wykonalne, ponieważ wiązałoby się z wysokimi kosztami i stwarzałoby zagrożenie dla środowiska (3). W związku tym produkty te dopuszczono do stosowania, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Nie można wywodzić zatem dopuszczalności stosowania skwarek do skarmiania zwierząt (świń) jedynie z konkretnych przepisów powołanego rozporządzenia, nie uwzględniając wszystkich zapisów tego aktu, jak również innych przepisów unijnych, w tym bezwzględnego zakazu karmienia przeżuwaczy i innych zwierząt białkami pochodzenia zwierzęcego wynikającego z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia 999/2001.

Należy również wyjaśnić stronie skarżącej, że w samym rozporządzeniu nr 1069/2009 ustawodawca unijny kierując się zachowaniem spójności reguły wynikającej z art. 7 rozporządzenia nr 999/2001 potwierdził poszanowanie tej generalnej zasady zapisem art. 11 ust. 1 lit. a, zgodnie z którym zabronione jest stosowanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych w następujących przypadkach: skarmiania zwierząt lądowych danego gatunku, innych niż zwierzęta futerkowe przetworzonym białkiem zwierzęcym, pochodzącym z całych zwierząt lub z części zwierząt tego samego gatunku.

Należy przy tym wyjaśnić, że przywołany przez skarżącego fakt konsultacji z profesorami Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego "[...]" kwestii dopuszczalności stosowania skwarek w żywieniu świń nie może odnieść żadnego skutku. Tylko organy weterynaryjne prowadzące postępowanie są uprawnione do oceny, czy działania skarżącego w tym zakresie są zgodne z prawem. Ocena stanu prawnego nie może być zaś przedmiotem opinii żadnego biegłego. Także fakt, że skwarki zostały zakupione w przedsiębiorstwie sektora spożywczego, zatwierdzonego do wprowadzania swoich produktów do obrotu jako żywność pochodzenia zwierzęcego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w rzeczonej sprawie. Jak wskazano wyżej wprowadzanie skwarek do obrotu nie jest zabronione (nie mogą one jedynie służyć jako pasza dla zwierząt gospodarskich). Natomiast okoliczność, że także same skwarki - jak twierdzi skarżący - mogą być wprowadzane do obrotu jako przeznaczone do spożycia przez ludzi nie ma znaczenia, gdyż z wyżej podanych względów nie mogą być one wprowadzane do paszy jako jej dodatek. Na marginesie należy jednak wskazać, że z pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w "[...]" z dnia 17 grudnia 2012 r. wynika, że po przeprowadzeniu kontroli w zakładzie A. Sp. z o.o. w "[...]" stwierdzono, iż powstałe podczas wytopu tłuszczów wieprzowych skwarki poddaje się procesowi suszenia, a następnie sprzedaje jako surowiec do produkcji karm dla mięsożernych zwierząt futerkowych, psów i kotów, bądź też do biogazowi jako uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii III, jak również sam producent w piśmie z dnia 27 grudnia 2012 r. (karta 217 akt adm.) podał, że skwarka suszona powstała z wytopu tłuszczy wieprzowych jadalnych na linii "[...]" stanowi materiał kategorii III. Obecnie przedłożone przez stronę skarżącą przy piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2013 r. wyjaśnienia A. Sp. z o.o. z czerwca 2013 r. potwierdza, że w czasie procesu produkcyjnego smalcu jadalnego powstaje skwarka, która decyzją administracyjną została zakwalifikowana jako materiał kat. III.

Odnosząc się do przedstawionej przez pełnomocnika skarżącego przy piśmie z dnia 19 czerwca 2013 r. kserokopii certyfikatu jakości dotyczącego suszonej hemoglobiny, która ma potwierdzać w jego ocenie okoliczność, że białko zwierzęce jest dopuszczone do skarmiania zwierząt, jest dokumentem pozostającym poza zakresem niniejszej sprawy. Sąd nie może zaś dokonywać oceny innych okoliczności, niż te które stanowiły podstawę zaskarżonego orzeczenia. Także bez wpływu dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje przedstawiona przy wskazanym piśmie z dnia 19 czerwca 2013 r. opinia lekarza weterynarii odnośnie skwarki spożywczej, w której wypowiedziano pogląd, że skoro surowce służące do produkcji smalcu jadalnego: sadło, pachwina i słonina nie są materiałem kategorii 3, to skwarka powstała z wytopu smalcu jadalnego jako produkt spożywczy nie może być materiałem kategorii 3, bowiem opinia ta pozostaje w rażącej sprzeczności z zapisem art. 10 lit. e rozporządzenia nr 1069/2009, zgodnie z którym materiał kategorii 3 obejmuje produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego powstałe podczas wytwarzania produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, w tym m.in. skwarki.

Również poza zakresem tej sprawy pozostaje okoliczność, że jak podaje skarżący, brak jest naukowych dowodów wskazujących, iż świnie są wrażliwe na TSE, co ma potwierdzać także załączony do pisma z dnia 19 czerwca 2013 r. protokół z przesłuchania prof. "[...]". Przepisy unijne mają charakter bezwzględnie obowiązujących, niezależnie od aktualnych wyników badań naukowych. Przy czym należy wskazać, że instytucje unijne - dokonując kolejnych zmian rozporządzenia nr 999/2001 i modyfikując zakazy w akcie tym określone - powołują się na aktualne badania i analizy instytutów naukowych, prowadzone na poziomie unijnym (zapisy w preambułach rozporządzeń zmieniających) uwzględniając aktualny stan wiedzy i badań w tym zakresie.

Wyjaśnić pozostaje również, że bezpodstawny pozostaje zarzut skarżącego, że to organy orzekające w niniejszej sprawie powinny dokonać oceny wpływu na ludzi produktów pochodzenia zwierzęcego, pochodzących od zwierząt, które spożyły paszę zawierającą substancję niedozwoloną. Skarżący powołuje się przy tym na treść art. 6 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, zgodnie z którym w celu osiągnięcia ogólnego celu, jakim jest wysoki poziom ochrony zdrowia i życia ludzkiego prawo żywnościowe powinno opierać się na analizie ryzyka, z wyjątkiem sytuacji, w której nie jest to właściwe ze względu na okoliczności lub charakter środka. Ocena ryzyka powinna opierać się na istniejących dowodach naukowych i być podejmowana w sposób niezależny, obiektywny i przejrzysty. Zarządzanie ryzykiem powinno uwzględniać wyniki oceny ryzyka, w szczególności opinie Urzędu, określonego w art. 22, inne czynniki właściwe dla rozważanej sprawy oraz zasadę ostrożności, gdy mają znaczenie warunki określone w art. 7 ust. 1, w celu osiągnięcia ogólnych celów prawa żywnościowego określonych w art. 5. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Lekarz powołany przepis ma charakter normy skierowanej do ustawodawcy, zaś organ prowadzący postępowanie związane z urzędową kontrolą pasz w konkretnej sprawie ma jedynie ustalić, czy zachowane są wymogi "prawa paszowego", jak to określono w mowa w art. 54 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 882/2004, a w przypadku niezgodności podjąć stosowne środki, w tym m.in. polegające na wydaniu decyzji administracyjnej. Przepis ten nie nakłada na organ obowiązku przeprowadzenia analizy ryzyka i Sąd w pełni podziela to stanowisko.

Z uwagi na brak po stronie organu odwoławczego naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.