Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3031/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 340/12 w sprawie ze skargi W.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz W.R. kwotę 650 (słownie: sześćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 3031/12

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 września 2012 roku sygn. akt II SA/Łd 340/12, po rozpoznaniu skargi W.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę, oddalił skargę.

Sąd wskazał na następujące okoliczności sprawy:

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] lutego 2012r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011r., nr [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono A. i H.T. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego oraz rozbiórkę szopy drewnianej na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], w gminie [...].

Postanowieniem z dnia [...] października 2011r., nr [...] Starosta [...] udzielił zgody na odstępstwo od obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych określonych w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie umożliwiając wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych projektowanego budynku gospodarczego na działce budowlanej nr [...] bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...] w miejscowości [...], w gminie [...].

Następnie decyzją, z dnia [...] listopada 2011r., nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku gospodarczego oraz rozbiórkę szopy drewnianej na działce nr [...] położonej w miejscowości [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż odstępstwo dotyczy przypadku określonego w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym budynek na działce budowlanej, zwrócony ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną, należy sytuować w odległości nie mniejszej niż 3 m od tej granicy. Organ ustalił, że na działce nr [...] znajduje się budynek inwentarski ([...]). Od strony zachodniej na sąsiedniej działce nr [...] zlokalizowany jest budynek o tej samej funkcji - inwentarski ([...]). Oba budynki zlokalizowane są w odległościach po 4,0 m od wspólnej granicy działek, a łączna odległość pomiędzy tymi budynkami wynosi 8,0 m. Projektowany budynek gospodarczy na działce nr [...] będzie posiadać podobną funkcję i będzie przeznaczony do magazynowania płodów rolnych, maszyn i sprzętu rolniczego. Budynek projektowany jest o wymiarach 28x10m, tj. o wymiarach zbliżonych do istniejących budynków gospodarczych - inwentarskich. Ściany budynku przewidziano murowane z pustaków żużlobetonowych "[...] " na zaprawie cementowo-wapiennej, dach jednospadowy, kryty blachą, odprowadzenie wód opadowych oraz śniegu na własną działkę inwestora, dojazd do budynku oraz zasilenie w media - na dotychczasowych zasadach. Ściana zwrócona w stronę granicy będzie pełna, spełniająca warunki oddzielenia pożarowego. W budynku nie występują pomieszczenia zagrożone wybuchem. Organ uznał, iż spełniony jest warunek bezpieczeństwa pożarowego, określony w § 272 ust 3 w związku z § 232 ust. 4 i 5 w/w rozporządzenia. Lokalizacja budynku gospodarczego przy granicy sąsiedniej działki nie spowoduje zwiększenia zanieczyszczenia powietrza, hałasu, zapachów, ograniczeń w dostępie do drogi publicznej bądź w dostępie do mediów technicznych. Nie wystąpi również zagrożenie życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Lokalizacja projektowanego budynku gospodarczego nie spowoduje także ograniczeń w sposobie użytkowania sąsiedniej działki, która aktualnie jest użytkowana w celach rolniczych.

Odnosząc się do kwestii oświetlenia światłem dziennym i zacieniania, organ wskazał, że przepisy Prawa budowlanego nie regulują warunków odnośnie zacieniania działek lub innych budynków niż przeznaczonych na pobyt ludzi. Przepisy § 13 oraz § 57 i 60 w/w rozporządzenia określające wymogi zapewnienia oświetlenia dziennego oraz warunki przesłaniania obiektu, dotyczą tylko pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Wymogi te nie dotyczą natomiast budynków inwentarskich. Kwestii tej nie reguluje również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 1997r., Nr 132, poz. 877). Wymagania dotyczące pomieszczeń inwentarskich określają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które w Rozdziale 11 § 110 stanowią, że w pomieszczeniach przeznaczonych dla inwentarza żywego należy zapewnić oświetlenie światłem dziennym lub sztucznym, przystosowanym do gatunku i grupy zwierząt. Budynek zlokalizowany na działce nr [...], o wysokości w kalenicy ok. 9,0 m posiadający ścianę z otworami okiennymi, usytuowany jest w odległości 4,0 m od granicy z działką inwestora, przy czym budynek ten ze względu na gabaryty, wysokość oraz funkcję (prowadzenie hodowli trzody chlewnej) również oddziałuje na sąsiednie nieruchomości. Projektowany budynek gospodarczy w obu wariantach lokalizacji nie ograniczy dostępu światła dziennego w wyżej wym. budynku inwentarskim, stanowiącym własność sąsiada. W godzinach dopołudniowych wystąpi wprawdzie zacienianie tego budynku, natomiast w godzinach popołudniowych oddziaływanie będzie odwrotnie - to budynek sąsiada będzie zacieniał budynek inwestora. Według oceny organu w zakresie dotyczącym zacieniania, którego nie regulują przepisy, nastąpi wzajemne oddziaływanie obu budynków.

Dalej organ wyjaśnił, że inwestor zwrócił uwagę na kwestię funkcjonowania istniejącej obory na swojej działce z wjazdem na korytarz paszowy, podkreślając że usytuowanie projektowanego budynku gospodarczego w odległości 3 m od granicy z działką sąsiada uniemożliwi wjazd na korytarz paszowy, natomiast przebudowa tego korytarza nie jest możliwa ze względów technicznych z uwagi na istniejące urządzenia wewnętrzne (kanały gnojowe, wyciągi obornika, płyta gnojowa, instalacja kanalizacyjna).

Zatem organ stwierdził, że istnieje możliwość wprowadzenia odstępstwa od obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, dotyczących lokalizacji budynku ze ścianą pełną w odległości 3 m od granicy sąsiedniej działki z przyczyn techniczno-użytkowych. Wyjaśniono, że zarówno działka nr [...] stanowiąca własność inwestora, jak i sąsiednia działka nr [...] są użytkowane rolniczo. Wprowadzenie odstępstwa i zlokalizowanie projektowanego budynku gospodarczego w granicy z sąsiednią działką nr [...] nie zmieni zatem sposobu użytkowania tej działki i nie zakłóci funkcjonowania istniejącego na tej działce budynku inwentarskiego. Podkreślono, że po wybudowaniu obiektu, przy granicy działek zostaną spełnione wymogi w rozumieniu art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, kwestii zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, nie pogorszenia warunków sanitarnych i użytkowych oraz ochrony środowiska, ochrony przed hałasem i drganiami oraz poszanowania występujących w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji uzasadnionych interesów osób trzecich. W związku z tym, działając w oparciu o upoważnienie Ministra Infrastruktury (pismo znak [...] Nr [...] z dnia [...] września 2010r.) Starosta [...] w/w postanowieniem z dnia [...] października 2011r. udzielił zgody na odstępstwo od obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w zakresie wnioskowanym przez inwestora. W konkluzji organ stwierdził, że inwestor spełnił wymogi określone w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W.R., zarzucając naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, t j.:

W pierwszej kolejności odwołujący się wskazał, że jego zdaniem Starosta [...] w żaden sposób nie wykazał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek zezwalający na odstępstwo od przepisów techniczno budowlanych określonych w art. 7, zgodnie z art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego. zdaniem strony w przedmiotowej sprawie Starosta [...] konsekwentnie pomija zalecenia Wojewody [...], uzasadniając zastosowanie odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych faktem, iż budynek chlewni odwołującego się nie zostanie zacieniony oraz tym, że inwestorzy twierdzą, iż nie jest możliwa inna lokalizacja inwestycji, choć taka lokalizacja zdaniem odwołującego się jest możliwa, bowiem dostęp do spornej obory, wbrew twierdzeniom inwestorów jest zagwarantowany poprzez dwa wjazdy (z przodu i z tyłu budynku). Wjazd znajdujący się z tyłu obiektu został z własnej inicjatywy inwestorów pozbawiony funkcjonalności, ponieważ jest zastawiony płytą obornikową. W ocenie strony brak jest przeszkód, co do ewentualnej przebudowy w/w płyty, zaś pełną przejezdność obory zapewniłoby zburzenie od strony północnej niewysokiego murku płyty.

Nadto odwołujący się wskazał, iż w myśl § 110 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. w pomieszczeniu przeznaczonym dla inwentarza należy zapewnić oświetlenie światłem dziennym lub sztucznym przystosowane do gatunku i grupy zwierząt. Hodowlę trzody chlewnej reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (DZ. U. Nr 56, poz. 344 ze zm.) wydane na podstawie art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.), do których to przepisów organ się nie odniósł. Strona podniosła, iż w powyższych regulacjach wskazano, że dla inwentarza żywego należy zapewnić m.in. oświetlenie światłem dziennym, zaś Starosta wskazał, że zacienienie będzie występować w godzinach dopołudniowych. Wobec powyższego, co najmniej przez 6 godzin każdego dnia w ciągu roku pomieszczenia chlewni będą praktycznie odcięte od dostępu naturalnego światła, co ma istotne znaczenie w szczególności w okresie jesienno -zimowym, kiedy zachód słońca następuję już ok. 15:30. Zwierzęta w ww. okresie przez przeważającą część dnia nie będą zatem w ogóle posiadać dostępu do naturalnego oświetlenia.

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał też, iż inwestor w piśmie z dnia [...] czerwca 2011r., oraz w piśmie z dnia [...] grudnia 2011r., informował, iż budynek obory od podstaw był przewidziany do hodowli trzody chlewnej oraz bydła z wykorzystaniem korytarza "gnojowego" na montaż zgarniacza obornika z wyprowadzeniem przez otwór drzwiowy od strony północnej bezpośrednio na płytę obornikową. Wyklucza to możliwość wjazdu do obory od strony północnej nie tylko ze względu na płytę obornikową ale również na istniejący zgarniacz obornika. Na możliwość wjazdu do obory od strony północnej wskazywał także skarżący w swoich wystąpieniach. Wyjaśnienia inwestora wskazują jednak, iż komunikacja od strony północnej istniejącej obory jest niemożliwa. Inwestor jednoznacznie wyjaśnił, iż konieczność korzystania z południowego wjazdu do obory, a co za tym idzie konieczność usytuowania projektowanego budynku w granicy działki sąsiada jest niezbędna dla zachowania dostępu do budynku obory. Wojewoda także zauważył, iż ani skarżący ani organ administracji publicznej nie mogą sugerować miejsca lokalizacji projektowanego obiektu oraz przyjętych rozwiązań projektowych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązany jest jedynie do sprawdzenia przyjętych rozwiązań z przepisami prawa, a nie do sugerowania nowych rozwiązań i miejsca lokalizacji obiektu. Reasumując, z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że uzasadniając konieczność wprowadzenia odstępstwa wyjaśniono, że optymalna lokalizacja planowanego obiektu w granicy działki sąsiedniej wynika z faktu, iż taka lokalizacja jest jedynym rozwiązaniem zapewniającym bezkolizyjny dostęp do projektowanego budynku i istniejących budynków w gospodarstwie rolnym.

Organ podkreślił, że z uzasadnienia decyzji jak i postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że usytuowanie projektowanego budynku w granicy z działką skarżącego uwarunkowane jest przede wszystkim racjonalnym zagospodarowaniem działki inwestorów uwzględniającym parametry i stan zagospodarowania działki inwestora jak i skarżącego. Wskazano, iż projektowany budynek spełnia wymogi określone w przepisach przeciwpożarowych. Projektowany budynek posiada ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (...). Lokalizacja projektowanego budynku nie spowoduje zwiększenia zanieczyszczenia powietrza, hałasu, zapachów, ograniczeń w dostępie do drogi publicznej czy w dostępie do mediów technicznych. Nie wystąpi również zagrożenie dla życia ludzi bądź bezpieczeństwa mienia. Lokalizacja projektowanego budynku nie spowoduje ograniczeń w sposobie korzystania z sąsiedniej nieruchomości, która użytkowana jest w celach rolniczych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 4 ust. 2 pkt 1 i 3 i § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, organ wyjaśnił, iż przepisy te określają obowiązki właścicieli względem zwierząt inwentarskich. Trudno zatem uznać, iż projektowana inwestycja narusza wskazane wyżej przepisy. W ocenie organu odwoławczego projekt budowlany jest zgodny z obowiązującymi regulacjami prawnymi, w tym z normami techniczno – budowlanymi, a fakt ten obligował organ do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu inwestorowi pozwolenia na budowę.

W.R. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę, wskazał, iż w jego ocenie nie zostały naruszone przepisy, zarówno postępowania, jak i prawa materialnego.

Sąd pierwszej instancji na wstępie podkreślił, iż stosownie do art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane, Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. W myśl art. 32 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów. Stosownie zaś do ust. 4 w/w artykułu pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pkt 1) oraz złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (pkt 2).

W ocenie Sądu pierwszej instancji wymagania formalne, określone w cytowanych wyżej przepisach i niezbędne do wydania pozwolenia na budowę, zostały spełnione. Sąd I instancji nie dopatrzył się także uchybień w załączonym do wniosku o pozwolenie na budowę projekcie budowlanym, który spełnia wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy (art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego). Projekt zawiera również wszystkie elementy wymienione w art. 34 ust. 3 Prawa budowlanego. W tej sytuacji złożony przez inwestora wniosek o wydanie pozwolenia na budowę budynku gospodarczego oraz rozbiórkę szopy drewnianej na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], w gminie [...] uprawniał organy do wydania pozytywnej decyzji.

Sąd podkreślił też, że inwestor uzyskał zgodę na odstępstwo od przepisów technicznych, o której mowa w art. 9 Prawa budowlanego, które upoważnia go do wykonania ściany bez otworów okiennych i drzwiowych przedmiotowego budynku gospodarczego na działce nr [...] bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką nr [...] w miejscowości [...]. Przepis ten określa procedurę uzyskiwania zgody na dokonanie odstępstwa wskazując, że organ administracji architektoniczno – budowlanej winien wystąpić do właściwego ministra, który ustanowił przepisy techniczno – budowlane o uzyskanie upoważnienia na dokonanie odstępstw. Po uzyskaniu takiego upoważnienia właściwy organ wydaje postanowienie o udzieleniu bądź odmowie udzielenia zgody na dokonanie odstępstwa. Procedura ta – jak wskazał Sąd – została zachowana. Ponadto legalność udzielonej przez organ pierwszej instancji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych uzasadnia istnienie w sprawie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Za taką przesłankę należy bowiem bez wątpienia uznać sytuację, kiedy inwestor – pomimo wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i dotychczas istniejącej na tej działce zabudowy mieszkaniowej – nie może zrealizować swego prawa podmiotowego, jakim jest prawo zabudowy nieruchomości gruntowej ze względu na obowiązujące przepisy techniczno – budowlane (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2007r., w sprawie o sygn. akt II OSK 381/06, publ. ONSAiWSA 2007/6/134).

W ocenie Sądu, sytuacja taka wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, inwestor wykazał bowiem, iż ów szczególny przypadek miał miejsce, a to z uwagi na wymiary działki (szer. ok. 23 m). Ponadto projektowana rozbudowa jest uwarunkowana technicznie i funkcjonalnie rozwiązaniami istniejącego budynku.

Sąd podkreślił, iż w niniejszej sprawie odstępstwo dotyczy przepisu określonego w § 12 ust. 1 punkt 2) rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w myśl którego budynek na działce budowlanej, zwrócony ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną, należy sytuować w odległości nie mniejszej niż 3 m od tej granicy. Analizując aktualny stan zagospodarowania nieruchomości Sąd powtórzył za organem, iż na działce inwestora znajduje się budynek inwentarski (obora), nadto od strony zachodniej na sąsiedniej działce nr 303 zlokalizowany jest budynek o tej samej funkcji - inwentarski (chlewnia). Oba budynki zlokalizowane są w odległościach po 4 m od wspólnej granicy działek, a łączna odległość pomiędzy tymi budynkami wynosi 8 m. Projektowany budynek gospodarczy na działce nr [...] będzie posiadać podobną funkcję i będzie przeznaczony do magazynowania płodów rolnych, maszyn i sprzętu rolniczego. Budynek projektowany jest o wymiarach 28x10 m, tj. o wymiarach zbliżonych do istniejących budynków gospodarczych – inwentarskich, a ściana zwrócona w stronę granicy będzie pełna, spełniająca warunki bezpieczeństwa pożarowego, stosownie do treści § 272 ust. 3, w związku z § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Lokalizacja spornego budynku przy granicy sąsiedniej działki nie spowoduje także zwiększenia zanieczyszczenia powietrza, hałasu, zapachów, ograniczeń w dostępie do drogi publicznej bądź w dostępie do mediów technicznych. Nie wystąpi również zagrożenie życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Nie spowoduje także ograniczeń w sposobie użytkowania sąsiedniej działki, która aktualnie jest użytkowana w celach rolniczych.

Bezsporną jest także w ocenie Sądu okoliczność, iż usytuowanie projektowanego budynku gospodarczego w odległości 3 m od granicy z działką sąsiada uniemożliwi wjazd na korytarz paszowy, zaś jak wskazano przebudowa tego korytarza nie jest możliwa ze względów technicznych z uwagi na istniejące urządzenia wewnętrzne (kanały gnojowe, wyciągi obornika, płyta gnojowa, instalacja kanalizacyjna). Nie bez znaczenia jest także argumentacja inwestora, iż biorąc pod uwagę długość posiadanych przez niego maszyn rolniczych tj. kombajnu zbożowego - 11 m, kombajnu ziemniaczanego z ciągnikiem ok. 12m ciągnika z przyczepami ok. 10 -12 m tylko lokalizacja planowanego budynku gospodarczego w granicy umożliwi mu jakiekolwiek manewrowanie tymi maszynami, bowiem wtedy pozostanie plac manewrowy ok. 13 m, zaś przy innej lokalizacji nie będzie możliwy wjazd do projektowanego budynku, który ma między innymi służyć do przechowywania maszyn rolniczych.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej w odwołaniu i skardze Sąd wskazał, iż zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do usytuowania planowanej inwestycji. Skarżący sprzeciwiał się lokalizacji obiektu w granicy z własną nieruchomością. Sąd I instancji wyjaśnił zatem, że zgodnie z zapisem § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co do zasady budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, bądź 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. W przepisach prawa przewidziane są wyjątki od powyższej zasady, które w sprawie niniejszej zaistniały i zostały spełnione.

Odnosząc się do kwestii oświetlenia światłem dziennym i zacieniania, budynku inwentarskiego podnoszonej przez stronę postępowania Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że przepisy Prawa budowlanego nie regulują warunków odnośnie zacieniania działek lub innych budynków niż budynków przeznaczonych na pobyt ludzi. Przepisy § 13 oraz § 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określające wymogi zapewnienia oświetlenia dziennego oraz warunki przesłaniania obiektu, dotyczą tylko pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi Wymogi te nie dotyczą natomiast budynków inwentarskich. Kwestii tej nie reguluje również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 1997 r. Nr 132, póz. 877). Wymagania dotyczące pomieszczeń inwentarskich określają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które w Rozdziale 11 § 110 stanowią, że w pomieszczeniach przeznaczonych dla inwentarza żywego należy zapewnić oświetlenie światłem dziennym lub sztucznym, przystosowanym do gatunku i grupy zwierząt. Wobec tego podnoszona przez skarżącego okoliczność braku dostępu do światłą dziennego budynku inwentarskiego nie mogła skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Sąd pierwszej instancji , w odpowiedzi na zarzuty skarżącego wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę ocenie podlega badanie, czy dochodzi, względnie czy może dojść do naruszenia interesów osób trzecich, a więc i interesu właścicieli sąsiednich nieruchomości, jednakże wyłącznie w aspekcie ewentualnego naruszenia norm z zakresu prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2004r., w sprawie o sygn. akt IV SA 3483/02, Lex Nr 156958). Skoro zaś wymogi przewidziane tymi przepisami zostały zachowane, względnie w prawidłowym trybie wyrażono zgodę na odstępstwo od nich (jak w sprawie niniejszej), nie mogą przynieść oczekiwanego rezultatu argumenty o naruszeniu interesów osób trzecich.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W.R. Zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 9 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek dopuszczający odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych, art. 33 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że istnieje możliwość wydania w sprawie pozwolenia na budowę, art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że decyzja Wojewody [...] dnia 1 lutego 2012 r. nr [...] nie narusza występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, par. 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.(Dz.U. nr 75, poz. 69) poprzez jego niezastosowanie. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi wskutek błędnego przyjęcia, że decyzja Wojewody [...] dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego w szczególności art. 6, 7, 8, 11, 77 par. 1, art. 80 i 107 par. 3 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak też na naruszenia przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów koncentruje się zasadniczo wokół postanowień art. 9 ust. 1 i ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) dalej zwaną: ustawa Prawo budowlane, z tego też powodu powinny one zostać rozpoznane w pierwszej kolejności. Ocena zasadności zarzutu w tej mierze determinuje bowiem ocenę dalszych zarzutów podniesionych w skardze.

Zasadniczym celem norm ustawy Prawo budowlane jest reglamentacja procesu budowlanego ze względu na konieczność zachowania ładu przestrzennego w zabudowie, a także ochronę życia i zdrowia ludzkiego, zasobów środowiska naturalnego oraz indywidualnych interesów osobistych i majątkowych osób trzecich. Celem prawa budowlanego jest również usprawnienie procesu przygotowania i realizacji inwestycji budowlanych. Tym założeniom ma służyć regulacja zawarta w art. 9 ustawy Prawo budowlane, która umożliwia dostosowanie szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych do wyjątkowych stanów faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie się do tych przepisów, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności.

W sprawie, postanowieniem z dnia 21 października 2011 r. Starosta [...] wyraził zgodę na odstępstwo od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowienia), umożliwiając wykonanie ściany budynku bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką nr [...], stanowiącą własność W.R. W oparciu o treść tego postanowienia, wydane zostało pozwolenie na budowę budynku gospodarczego w granicy działek.

Wspomniany wyżej przepis art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 ustawy. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. W związku z tym, że ocena, czy w danej sytuacji ma miejsce taki "szczególnie uzasadniony przypadek" należy do organów administracji publicznej dużego znaczenia nabiera właściwe uzasadnienie przez organ stanowiska, że w danej sprawie ten szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi bądź nie zachodzi. Podkreśla się potrzebę przedstawienia przez organy własnej oceny, dlaczego odstępstwo od warunków technicznych traktują, jako szczególny przypadek oraz czy może mieć ono zastosowanie z uwagi na istnienie warunków określonych w art. 9 ustawy Prawo budowlane (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 734/06, [w:] CBOSA).

Szczególność konkretnej sytuacji nie może oznaczać dowolności i rozszerzania zakresu usytuowania projektowanego budynku z pokrzywdzeniem interesu właścicieli działki sąsiedniej. Niezbędnym jest dokładne wyjaśnienie przez organy administracji okoliczności sprawy, poczynienie stosownych ustaleń i dokonanie oceny, czy spełniona została przesłanka zezwalająca na skorzystanie z możliwości odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych. Brak jest podstaw do stosowania odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych, jeżeli istnieje możliwość wybudowania projektowanego obiektu bez naruszenia przepisów (por wyrok NSA z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1406/07, [w:] CBOSA).

Organ administracji, korzystając z przewidzianej w przepisie art. 9 ustawy Prawo budowlane możliwości, powinien wskazać na zaistniałe w sprawie względy natury faktycznej, technicznej czy też użytkowej, które czynią zasadnym odstąpienie od wymagań wynikających z przepisów techniczno - budowlanych. Treść art. 9 ustawy Prawo budowlane określa, bowiem, że odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych, których celem jest ochrona interesów osób trzecich oraz interesu społecznego, dopuszczalne jest w sytuacji wyjątkowej, uzasadnionej ważnymi względami społecznymi, a nie tylko interesem inwestora. Automatyzm w załatwianiu spraw dotyczących odstępstwa jest całkowicie wyłączony. W piśmiennictwie przyjmuje się, że o konieczności zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych mogą decydować zarówno względy natury faktycznej (np. istniejący stan zagospodarowania sąsiednich nieruchomości), jak też użytkowe czy techniczne (por. R. Dziwiński, P. Ziemski Prawo budowlane. Komentarz, wydanie 2, ABC 2006 r., LEX; T. Asman, Z. Niewiadomski [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, wyd. 5, Wydawnictwo C.H. Beck 2013, s. 175).

W świetle powyższych rozważań nie można zgodzić się z oceną Sądu pierwszej instancji, że postanowienie udzielające zgody na odstępstwo od przepisów określonych w § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U., Nr 75, poz. 690 ze zm.), poprzez umożliwienie wykonania ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanej budowie budynku gospodarczego, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawiera wyczerpujące uzasadnienie prawne, jak również ocenę, czy w danej sytuacji zachodzą przesłanki do zastosowania art. 9 ustawy Prawo budowlane.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 7 i 77 § 1 kpa w powiązaniu z art. 151 p.ps.a. i art. 9 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane.

Art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, dopuszcza w przypadkach szczególnie uzasadnionych odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Odstępstwo takie /.../ nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych. Z uzasadnienia decyzji organów administracji kontrolowanych w niniejszym postępowaniu wynika, iż zarówno organy administracji i następnie Sąd pierwszej instancji nie dość wnikliwie rozpoznały zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji, jak również w skardze kierowanej do tego Sądu. Skarżący W.R. konsekwentnie podnosił, iż poprzez wybudowanie budynku w granicy działek pogorszą się warunki zdrowotno – sanitarne i użytkowe w budynku stanowiącym jego własność i przeznaczonym do hodowli trzody chlewnej. Podkreślał, iż w wyniku budowy zwierzęta znajdujące się w jego budynku nie będą miały dostępu do naturalnego oświetlenia, co oznacza konieczność ponoszenia przez niego dodatkowych kosztów oświetlenia sztucznego. Wbrew stanowisku zarówno organu, jak i sądu, konieczność wzięcia pod uwagę również tej kwestii przy udzielaniu zgody na odstępstwo wynika nie z przepisów rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (DZ. U. Nr 56, poz. 344 ze zm.), lecz wprost z przepisu zawartego w art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zatem przepisu stanowiącego jedną z norm Prawa budowlanego.

Ponadto organy administracji nie rozważyły przed udzieleniem zgody na odstępstwo, czy rozwiązania techniczne zastosowane w budynku skarżącego, chociażby wentylacja pomieszczeń, dopuszczają bez uszczerbku dla jego funkcjonowania w dotychczasowym zakresie, możliwość posadowienia ściany w takiej odległości jaka przewiduje projekt budowlany. Zgoda na odstępstwo nie może bowiem powodować zakłócenia w dotychczasowym sposobie i zakresie użytkowania obiektów na działce sąsiedniej. Braku tych rozważań nie zauważył również Sąd pierwszej instancji.

Wątpliwości w świetle materiału dowodowego zawartego w aktach sądowoadministracyjnych budzi również ocena Sądu, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w art. 9 ustawy Prawo budowlane. Szczególnie uzasadniony przypadek powinien wynikać z okoliczności obiektywnych, niezależnych od działań inwestora. Właściciel nieruchomości, który przez zabudowę własnej działki zmierza następnie do uzyskania korzystnych dla siebie rozstrzygnięć w zakresie prawa zabudowy, nie może powoływać się na szczególność jego sytuacji, o której mowa w art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Również organy rozpoznające sprawę pozwolenia na budowę i udzielające zgody na odstępstwo od ogólnie obowiązujących norm techniczno – budowlanych powinny ten aspekt sprawy brać pod uwagę.

Z uwagi na naruszenie w tej sprawie przepisów postepowania art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 kpa rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na tym etapie jest co najmniej przedwczesne.

Mając na względzie treść zamieszczonego w skardze kasacyjnej wniosku, na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 203 pkt 1 tej ustawy.