Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 274/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Janusz Walawski, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. O. – przedstawicielki ustawowej małoletniego O. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie przyznania na rzecz małoletniego O. O. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r. M. O., działając w imieniu małoletniego syna R. O., wystąpiła do Prezesa ZUS o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu na rzecz małoletniego.

We wniosku podniosła, że z uwagi na szybki rozwój choroby u jej męża nie było możliwe wypracowanie przez niego odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego. Wyjaśniła też, że do czasu ich ślubu mąż podejmował różne prace bez umów, gdyż nie miał stałego miejsca zameldowania. Po ślubie zamieszkał u jej rodziców i wtedy rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, a ona po urodzeniu dziecka przebywała na urlopie wychowawczym. Choroba męża bardzo nadwyrężyła ich budżet rodzinny, a obecnie została z dzieckiem bez środków do życia.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniego O. O.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Podkreślił jednocześnie, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia przysługującego osobie zmarłej. W związku z powyższym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę – członka rodziny osoby zmarłej.

Organ wskazał, iż z dokumentacji rentowej wynika, że wnioskodawczyni udokumentowała 2 lata, 5 miesięcy i 4 dni okresów składkowych oraz 9 miesięcy i 21 dni okresów nieskładkowych R. O., który zmarł w wieku 30 lat. Przy czym okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że z dniem [...]sierpnia 2001 r. R. O. ukończył naukę, natomiast pierwsze zatrudnienie poparte opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe podjął dopiero w dniu [...] lutego 2009 r., tj. w wieku 26 lat.

W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec R. O. nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Organ zaznaczył, iż z informacji zawartej w dokumentacji wynika, że R. O. wykonywał prace dorywcze bez opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Podejmowanie prac dorywczych bez opłacania składek nie może być natomiast uznane za szczególną okoliczność, która uniemożliwiła nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Osoba decydująca się na taką formę wykonywania pracy winna zaś liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

W skierowanym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. O. podniosła, iż przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia prawa do świadczenia w drodze wyjątku od długości stażu ubezpieczeniowego i dlatego okoliczność ta nie ma w sprawie zasadniczego znaczenia. Odnosząc się do zarzutu niepodlegania przez zmarłego ubezpieczeniu w latach 2001 – 2009 wnioskodawczyni wyjaśniła, że powyższe spowodowane było trudną sytuacją rodzinną, gdyż mąż zmuszony był wyprowadzić się z domu rodzinnego i usamodzielnić się. W związku z zaistniałą sytuacja nie było dla niego istotne, na jakich warunkach pracuje, ważne było to, że otrzymuje wynagrodzenie i może w jakiś sposób się utrzymać.

Wnioskodawczyni podkreśliła, że po zawarciu przez nich małżeństwa mąż zaczął prowadzić działalność gospodarczą i gdyby nie choroba kontynuowałby samozatrudnienie i w dalszym ciągu opłacałby składki na ubezpieczenie społeczne. Zachorował jednak nagle i przebieg choroby w żaden sposób nie pozwolił mu na kontynuowanie samozatrudnienia. Zwróciła się w związku z tym do organu o wzięcie pod uwagę i przeanalizowanie okoliczności choroby i śmierci męża w tak młodym wieku pod kątem wystąpienia w sprawie szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły kontynuowanie samozatrudnienia i opłacania składek.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wnioskodawczyni zaznaczyła, że nagły zgon człowieka w pełni sił pozostającego w zatrudnieniu można zakwalifikować jako szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie wnioskodawczyni, decyzja odmowna jest dla nich krzywdząca, gdyż chciałaby, aby mimo tragedii, jaka ich spotkała, syn wychowywał się w godnych warunkach, tak jak jego rówieśnicy z pełnych rodzin.

Podniosła też, że obecnie pozostaje bez pracy, utrzymuje się z zasiłku okresowego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości 334 zł, z zasiłku rodzinnego w wysokości 77 zł i zasiłku dla matki samotnie wychowującej dziecko w wysokości 170 zł.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Podkreślił jednocześnie, że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Przez szczególne okoliczności rozumie się zaś wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia.

Organ ponownie podniósł, że z przedłożonej dokumentacji wynika, iż ojciec dziecka dnia [...] sierpnia 2001 r. ukończył szkołę, a pierwsze opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe udokumentowano dopiero od dnia [...] września 2009 r. Przy czym, we wskazanej przerwie nie była wobec ojca dziecka orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.

Świadome podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ma natomiast ten skutek, że osoba, która podejmuje takie zatrudnienie świadomie godzi się z powstaniem negatywnych konsekwencji w zakresie przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Fakt ten nie może zatem być uznany za okoliczność, która mogłaby zostać potraktowana jako zdarzenie wyjątkowe i niezależne od ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ustawy.

Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. O. zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się w niezakwalifikowaniu śmierci młodego człowieka, który do momentu zachorowania pozostawał w zatrudnieniu, jako szczególnej okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych;

2) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak odniesienia się Prezesa ZUS do podnoszonego przez skarżącą twierdzenia, że zgon człowiek w tak młodym wieku może stanowić szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2012 r.

W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że oceniając zgromadzony materiał dowodowy Prezes ZUS pominął podnoszoną przez nią okoliczność przedwczesnej śmierci męża. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych ponownie podniosła, że nagły zgon człowieka w pełni sił pozostającego w zatrudnieniu można zakwalifikować jako szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Skarżąca podkreśliła, że ciężka choroba, a w konsekwencji śmierć w żaden sposób nie była zależna od woli jej męża. Udaremniła natomiast możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego syna do otrzymania renty rodzinnej na zasadach ogólnych. Nie ulega jednak wątpliwości, że gdyby nie choroba i śmierć męża, nadal pozostawałby w samozatrudnieniu. Zarzuciła też, że organ w swojej ocenie pominął stanowisko sądów administracyjnych zgodnie z którym przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia prawa do świadczenia w drodze wyjątku od długości stażu ubezpieczeniowego i dlatego okoliczność ta nie ma w sprawie zasadniczego znaczenia.

W konkluzji skarżąca wskazała, iż zaskarżona decyzja jest nienależycie uzasadniona, bowiem zabrakło w niej wskazania przyczyn, z powodu których Prezes ZUS nie uznał śmierci jej męża w wieku 30 lat za szczególną okoliczność w świetle przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Organ podkreślił, iż nie ma wątpliwości, że w okresie bezpośrednio przed zgonem ojciec dziecka był osobą ubezpieczoną - i fakt ten został wzięty pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Nie ma też jednak wątpliwości, że nie było przeszkód, by zmarły posiadał okres ubezpieczenia wystarczający do nabycia uprawnień rentowych - gdyby z podjęciem działalności objętej ubezpieczeniem nie zwlekał do 26 roku życia. Długotrwała przerwa w ubezpieczeniu, która w konsekwencji spowodowała brak uprawnień do świadczeń rentowych, nie była zatem spowodowana okolicznościami szczególnymi, lecz jedynie sposobem, w jakim sam zainteresowany postanowił rozwijać swą karierę zawodową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ w toku ponownego rozpatrzenia sprawy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Wydanie prawidłowej decyzji przez organ w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy poprzedzać zatem powinno dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), zaś sama decyzja powinna być należycie uzasadniona - stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu faktycznym decyzji organ powinien ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem (vide: Dawidowicz – Postępowanie Administracyjne, s. 103).

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja Prezesa ZUS nie odpowiada powyższym wymogom.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki, warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny. Po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

W rozpoznawanej sprawie Prezes ZUS w decyzji z dnia [...] listopada 2012 r., odmawiając małoletniemu O. O. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, stwierdził, iż po stronie ojca małoletniego nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 83 ustawy, która usprawiedliwiałaby niewypracowanie prawa do świadczeń w trybie zwykłym.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. O. podniosła, że ojciec małoletniego zmarł w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu w związku z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej, a zatem gdyby nie choroba kontynuowałby samozatrudnienie i w dalszym ciągu opłacałby składki na ubezpieczenie społeczne. Zachorował jednak nagle i przebieg choroby w żaden sposób nie pozwolił mu na kontynuowanie samozatrudnienia. Zwróciła się w związku z tym do organu o wzięcie pod uwagę i przeanalizowanie okoliczności choroby i śmierci w tak młodym wieku pod kątem wystąpienia w sprawie szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły kontynuowanie samozatrudnienia i opłacania składek.

Organ rozpoznając ponownie sprawę nie odniósł się w żadnym stopniu do powyższej argumentacji skarżącej. Organ ponownie skupił się na fakcie, iż w ubezpieczeniu zmarłego wystąpiła przerwa w latach 2001- 2009, oraz że we wskazanej przerwie nie była wobec ojca dziecka orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.

W ocenie Sądu, w świetle podnoszonych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, za zbyt ogólnikowe i niepoparte bliższą analizą zebranych materiałów dowodowych i całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, należy uznać stwierdzenie Prezesa ZUS o braku po stronie zmarłego ojca małoletniego szczególnych okoliczności niewypracowania ustawowych uprawnień do świadczeń o charakterze emerytalno-rentowym.

Przede wszystkim należy zauważyć, że ocena, czy w danym przypadku zachodzi przesłanka "szczególnych okoliczności" nie może być dokonywana w każdym przypadku wedle z góry określonego schematu. Każda sprawa winna być oceniana indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie. Niewystarczające jest zatem proste zsumowanie okresów składkowych i nieskładkowych zmarłego ojca małoletniego, wskazanie przerw w tych okresach i sprawdzenie, czy w okresie tych przerw zmarły był zdolny do pracy. Takiej analizie musi towarzyszyć również sprawdzenie, czy w danym przypadku istnieją także inne okoliczności, które mogą powodować, że przesłanka zaistnienia szczególnych okoliczności, z powodu których zmarły nie spełnia warunków przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do uzyskania prawa do emerytury lub renty, jest spełniona.

Zmarły w wieku 30 lat ojciec małoletniego istotnie posiadał dosyć krótki staż ubezpieczeniowy wynoszący jedynie 3 lata, 2 miesiące i 25 dni. Faktem bezspornym jest również występująca przerwa w jego ubezpieczeniu od czasu ukończenia szkoły [...] sierpnia 2001 r. do momentu rozpoczęcia prowadzenia przez niego działalności gospodarczej [...] lutego 2009 r. Niezaprzeczalnym jest też, że ojciec małoletniego w okresie przerwy w ubezpieczeniu w latach 2001-2009 nie miał orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy.

Zdaniem Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy istotną okolicznością, którą organ zupełnie pominął w toku rozpoznania sprawy jest jednak to, że zmarły ojciec małoletniego przez dosyć długi okres czasu przed stwierdzoną u niego całkowitą niezdolnością do pracy, tj. od [...] lutego 2009 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu prowadząc działalność gospodarczą. W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej nagle zachorował i w następstwie tej choroby w dniu [...] 2012 r. zmarł. Gdyby zatem nie nagła choroba i śmierć w wieku 30 lat, ojciec małoletniego miałby możliwość kontynuowania samozatrudnienia, a co za tym idzie odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Uprawnione jest w tej sytuacji stwierdzenie, że w przypadku ojca małoletniego, na skutek wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, wbrew jego woli i zamiarom, zaistniała niemożliwa do przezwyciężenia przeszkoda w kontynuowaniu zatrudnienia.

W sytuacji zatem wystąpienia o świadczenie w drodze wyjątku na rzecz małoletniego dziecka zmarłego, fakt ten powinien być zbadany przez organ jako jeden z istotnych elementów całokształtu stanu faktycznego sprawy, w aspekcie oceny wystąpienia przesłanki "szczególnych okoliczności".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pominął natomiast zupełnie powyższą okoliczność, skupiając się wyłącznie na analizie okresów składkowych i nieskładkowych zmarłego oraz przerwy w jego ubezpieczeniu w latach 2001-2009. Stąd też nieznane są powody, dla których fakt powstania niezdolności do pracy w okresie podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu w związku z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej nie został uznany przez organ za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prezes ZUS rozpoznając ponownie sprawę nie dokonał tym samym wszechstronnej i wyczerpującej oceny zebranych w sprawie dowodów w kontekście ustalenia, czy w przypadku zmarłego ojca małoletniego spełniona jest przesłanka wystąpienia szczególnych okoliczności, z powodu których nie nabył on prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji nie odnosi się do indywidualnych okoliczności niniejszej sprawy, a motywy przytoczone przez organ administracji nie uzasadniają w dostateczny sposób podjętego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie zatem, mając na względzie dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w kontekście spełnienia przez ojca małoletniego przesłanki "szczególnych okoliczności", o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz wyjaśnić szczegółowo w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., na jakich ustaleniach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygnięcie.

Wnikliwe wyjaśnienie i ocena okoliczności niniejszej sprawy powinny zostać dokonane przez organ także z uwzględnieniem przepisów art. 18 i 71 § 1 zd. 2 Konstytucji RP, stanowiących, iż rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.