Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 204/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  aktu prawa miejscowego z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 94
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 36a
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 2 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski ( spr) Protokolant Referent stażysta Dominika Dull- Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 roku sprawy ze skargi Wojewody [...] na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkolno Gimnazjalnego w K. 1. stwierdza, że zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] Nr [...] w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Zespołu Szkolno –Gimnazjalnego w K. zostało wydane z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżone zarządzenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

III SA/ Łd 204/09

UZASADNIENIE

Wojewoda Ł. wniósł w dniu 11 marca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na zarządzenie Nr [...] Wójta Gminy K. z dnia [...] r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkolno-Gimnazjalnego w K., zarzucając istotne naruszenie prawa – art. 36 a ust. 9 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) – zwanej dalej ustawą.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w dniu [...] r. Ł. Kurator Oświaty zwrócił się o wszczęcie postępowania nadzorczego w stosunku do przedmiotowego zarządzenia Wójta Gminy K. Kurator wyjaśnił, że zarządzeniem tym powierzono stanowisko dyrektora Zespołu Szkolno – Gimnazjalnego dotychczasowemu dyrektorowi J. S. bezterminowo, choć Ł. Kurator Oświaty wyraził zgodę na przedłużenie powierzenia stanowiska na okres 1 roku, t.j. od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Pismem z dnia [...]r. organ nadzoru zawiadomił Wójta Gminy K. o wszczęciu postępowania w sprawie zgodności z prawem zarządzenia z dnia [...] r. W zawiadomieniu wskazano, że wątpliwości budzi nie określenie w zarządzeniu okresu na jaki powierzono stanowisko dyrektora J. S., w związku z treścią art. 36 a ust. 9 ustawy. Wójt Gminy K. w piśmie z dnia[...] r. stwierdził, iż zgodnie z ustawą powierzenie stanowiska dyrektora szkoły powinno nastąpić na okres 5 lat. Na taki też okres wójt, jako organ prowadzący, wnioskował do kuratora oświaty o uzgodnienie przedłużenia powierzenia stanowiska. Okres ten może być skracany tylko na uzasadniony wniosek organu prowadzącego i brak jest prawnych podstaw do działania kuratora polegającego na uznaniowym ustalaniu okresu powierzenia stanowiska.

Wojewoda w dalszej części uzasadnienia skargi powołał się na art. 36 a ustawy, zgodnie z którym powierzenie przez organ prowadzący stanowiska dyrektora może nastąpić, jeżeli organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie zgłosi, w terminie 14 dni od przedstawienia kandydata na to stanowisko umotywowanego zastrzeżenia. Stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach, w uzgodnieniu z kuratorem oświaty, można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny ( art. 36 a ust. 8 ustawy). Zasadą jest, iż kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Jednakże po upływie okresu, o którym mowa w ust. 8, organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej, w uzgodnieniu z kuratorem oświaty, może przedłużyć powierzenie stanowiska na kolejne okresy wymienione w ust. 8.

Wójt Gminy K. w piśmie z dnia [..] r. poinformował Ł. Kuratora Oświaty, że zamierza przedłużyć powierzenie stanowiska dyrektora Zespołu Szkolno – Gimnazjalnego w K. J. S., bez przeprowadzenia konkursu od dnia 1 września 2007 r. na okres kolejnych 5 lat. Kurator w piśmie z dnia [...] r. nie wyraził zgody na proponowane przedłużenie, powołując się w uzasadnieniu na treść pism związków zawodowych skierowanych do kuratorium. W dniu [...] r. wójt wystosował do Ł. Kuratora Oświaty kolejne pismo, w którym ponownie wnosił o pozytywne uzgodnienie przedłużenia powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkolno – Gimnazjalnego w K. S. Kurator odpowiadając w dniu [...] r. na w/w pismo wyraził zgodę na przedłużenie powierzenia stanowiska J. S. na okres 1 roku, tj. od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r.

Wójt Gminy K. zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] r. powierzył J. S. stanowisko dyrektora Zespołu Szkolno – Gimnazjalnego w K. W § 2 zarządzenia postanowił, iż powierzenie stanowiska dyrektora następuje z dniem 1 września 2007 r. Nie wskazał okresu na jaki następuje powierzenie stanowiska, ani terminu końcowego tego powierzenia. W piśmie z dnia [...] r. wójt zwrócił się do kuratora oświaty o wyrażenie zgody na przedłużenie powierzenia J. S. stanowiska dyrektora Zespołu na " normalny okres pięcioletni, tj. do 31 sierpnia 2012 r." W piśmie z dnia 14 października 2008 r. Wójt Gminy K. uznał, że kurator nie miał prawa zmieniać okresu powierzenia stanowiska i wyrażać zgody na powierzenie tego stanowiska na okres inny niż 5 lat. Wobec tego zajęte przez kuratora w tej części stanowisko nie wiązało organu prowadzącego szkołę i w zarządzeniu Nr [...] przedłużenie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły nastąpiło na okres następnych 5 lat.

W ocenie Wojewody Ł. z przepisu art. 36 a ust. 9 ustawy wynika, że powierzenie stanowiska dyrektora szkoły bez przeprowadzenia konkursu na dalsze okresy następuje w uzgodnieniu z kuratorem oświaty. Okresami wymienionymi w przepisie art. 36 a ust. 8 są: okres 5 – letni i okres krótszy ( lecz nie krótszy niż 1 rok szkolny). Uzgodnienie zaś polega na przyjęciu w danej sprawie wspólnego stanowiska. Brak takiego uzgodnienia powoduje, że organ prowadzący szkołę powinien postąpić ściśle według dyspozycji organu nadzoru pedagogicznego. Jeśli Ł. Kurator Oświaty wyraził zgodę na przedłużenie powierzenie stanowiska J. S. na okres 1 roku, to organ prowadzący szkołę, był stanowiskiem kuratora związany i miał prawo powierzyć jej to stanowisko tylko na ten okres.

Organ nadzoru uznał, że postanowienia zarządzenia w istotny sposób naruszają prawo, bowiem nie wskazują okresu na jaki powierzono stanowisko dyrektora, a ponadto nie zostały uzgodnione z kuratorem oświaty.

Wojewoda nie stwierdził nieważności zarządzenia ze względu na upływ 1 roku od dnia jego podjęcia. Mając na uwadze, ze istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności zarządzenia w trybie art. art. 93 i 94 ustawy o samorządzie gminnym wniósł o wydanie orzeczenia o niezgodności zarządzenia z prawem.

Wójt Gminy K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, iż ustawodawca wprowadzając zasadę obsadzania stanowisk dyrektorów w drodze konkursów przewidział możliwość odstąpienia od przeprowadzenia konkursu, przekazując do wyłącznej kompetencji organu wykonawczego gminy powołanie dyrektora. Zasadą jest powierzenie stanowiska dyrektora na 5 lat szkolnych, zaś wyjątkiem od niej powierzenie pełnienia tej funkcji przez krótszy okres. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego organ upoważniony do powołania dyrektora szkoły jest uprawniony do oceny, czy występuje uzasadniony przypadek skrócenia okresu powołania. Przepis art. 36 ust. 8 ustawy nie przewiduje jakiegoś szczególnego trybu, w którym ma nastąpić ustalenie, czy skrócenie okresu powołania na stanowisko dyrektora szkoły jest w konkretnym przypadku " uzasadnione". W szczególności nie przewiduje się, iż w sprawie tej ma się wypowiadać organ nadzoru pedagogicznego ( kuratorium). W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż organ upoważniony do powoływania dyrektorów szkół jest uprawniony i jednocześnie zobowiązany do dokonywania oceny, czy z uwagi na istniejące w sprawie okoliczności zachodzi " uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 36 a ust 8 ustawy i czy w związku z tym – i w jakim zakresie – należy dokonać skrócenia pięcioletniego okresu, na jaki zwykle powinien być powołany dyrektor szkoły. Ustawodawca w zakresie procedury powoływania dyrektora szkoły, przyznając określone uprawnienia komisji konkursowej oraz organom nadzoru pedagogicznego starał się stworzyć system elementów wzajemnej kontroli i współdziałania ośrodków decyzyjnych. W konsekwencji relacje organu prowadzącego i organu nadzoru zostały ukształtowane tak, że kompetencja do oceny, czy z uwagi na istniejące w sprawie okoliczności zachodzi " uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 36 a ust. 8 ustawy i czy w związku z tym – i w jakim zakresie – należy dokonać skrócenia pięcioletniego okresu, na jaki zwykle powinien być powołany dyrektor szkoły, należy wyłącznie do organu prowadzącego. Intencją organu prowadzącego Zespół Szkolno – Gimnazjalny w K. od samego początku wszczęcia procedury powierzania stanowiska dyrektora w trybie art. 36 a ust. 8 i ust. 9 ustawy było powołanie J. S. na funkcję dyrektora na kolejną, ustawową – tj. 5 letnią kadencję. Wójt nie znajdował uzasadnienia faktycznego i prawnego do zastosowania skróconego okresu kolejnego powołania, wnioskując tym samym o uzgodnienie z organem nadzoru powołania na okres dalszych 5 lat.

W ocenie Wójta Gminy K. organ nadzoru nie był władny podejmować decyzji w przedmiocie dalszego czasu trwania powołania na dyrektora osoby, która pełniła dotychczas tę funkcję, w sytuacji gdy organ prowadzący nie powołał uzasadnionych okoliczności odstąpienia od zastosowania ustawowej kadencji i jej skrócenia do okresu 1 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 36 a ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( t. jedn. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zarządzenia Nr [...]Wójta Gminy K. z dnia [...] r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Szkolno – Gimnazjalnego w K. przewidywał, iż stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. Jednakże zgodnie z tym przepisem w uzasadnionych przypadkach, w uzgodnieniu z kuratorem oświaty, możliwe było powierzenie tego stanowiska na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny.

W myśl art. 36 a ust. 9 ustawy po upływie okresu, o którym mowa w ust. 8, organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej, w uzgodnieniu z kuratorem oświaty, mógł przedłużać powierzenie stanowiska na kolejne okresy wymienione w ust. 8.

Powołane przepisy ustalały okresy na jakie powierzano stanowisko dyrektora jak i tryb powierzenia stanowiska oraz przedłużania powierzenia stanowiska. Z ich treści wynika obowiązek określenia przez organ prowadzący szkołę terminu na jaki zostało powierzone stanowisko dyrektora szkoły.

Przedmiotowe zarządzenie nie określa terminu na jaki zostało powierzone J. S. stanowisko dyrektora Zespołu Szkolno – Gimnazjalnego w K. Dlatego też za trafny należy uznać zarzut Wojewody Ł. zawarty w skardze, a wcześniej w zawiadomieniu z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania w celu kontroli zarządzenia, dotyczący braku wskazania w zarządzeniu okresu na jaki powierzono stanowisko dyrektora.

W ocenie sądu nie zasługuje na aprobatę przedstawiony w odpowiedzi na skargę pogląd, iż wobec braku wskazania w zarządzeniu dokładnego okresu, na jaki powierzono stanowisko dyrektora, obowiązuje okres 5 letniej kadencji. Okresu na jaki powierzono dyrektorowi stanowisko nie można domniemywać. Powinien on być oznaczony w precyzyjny sposób, poprzez wskazanie daty początkowej i końcowej pełnienia funkcji. Również w interesie placówki oświatowej i samego dyrektora pozostaje dokładne określenie czasu na jaki objął on stanowisko. Podmioty te nie mogą pozostawać w niepewności co do okresu przez jaki dyrektor będzie kierował szkołą.

J. S. przed dniem 1 września 2007 r. była dyrektorem Zespołu Szkolno – Gimnazjalnego w K. Przedłużenie powierzenia jej stanowiska mogło nastąpić na podstawie art. 36 a ust. 9 ustawy. Przedłużenie wymagało uzgodnienia z kuratorem oświaty. Wniosek wójta o przedłużenie powierzenia kadencji na okres pięcioletni nie został zaakceptowany przez organ nadzoru, którym jest kurator oświaty. Tym samym nie jest możliwe przyjecie, iż doszło do uzgodnienia stanowisk organu nadzoru i organu prowadzącego szkołę w zakresie przedłużenia kadencji dyrektora na 5 lat.

Ł. Kurator Oświaty w piśmie z dnia [...] r. wyraził zgodę na przedłużenie powierzenia stanowiska dyrektora J. S. na okres 1 roku, to jest od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Organ prowadzący szkołę – Wójt Gminy K. mógł zaakceptować powyższy okres i w zarządzeniu określić przedłużenie stanowiska na czas wskazany przez kuratora, bądź nie przedłużać w ogóle powierzenia stanowiska dotychczasowemu dyrektorowi. Nie był natomiast uprawniony do powierzenia stanowiska dyrektora bez oznaczenia terminu.

Wójt trafnie podnosi, iż jako organ prowadzący szkołę powierza stanowisko jej dyrektora. Jednakże kurator oświaty, w myśl art. 31 ustawy, w imieniu wojewody wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych. Uprawnienia te, o charakterze nadzorczym, dotyczą m.in. określonego w art. 36 a ust. 2 ustawy zgłaszania zastrzeżenia co do kandydata na stanowisko dyrektora oraz wynikającego z ustępu 9 tego artykułu uzgadniania przedłużenia powierzenia stanowiska na kolejne okresy. Takie rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę zmierza do zachowania równowagi między racjami organu prowadzącego szkołę, a racjami jakie ma obowiązek mieć na względzie kurator oświaty.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( t. jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) stwierdził, ze zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W oparciu o przepis art. 152 tej ustawy sąd orzekł, że zaskarżone zarządzenia nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

D.T.