Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 508/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4, art. 13ha ust. 1 i 3, art. 13k ust. 6 pkt 1, art. 13i ust. 3, art. 13n
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 61 par 4, art. 44 par 4, art. 189e, art. 189f par 1 pkt 1-2, art. 189a par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b)
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: zał. nr 1
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Referent Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD") decyzją z "(...)"sierpnia 2018 r. nr "(...)", na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art.189a § 2, art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm., dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, ze zm., dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku "(...)"Sp. Z o.o. z siedzibą w "(...)" (dalej: "Spółka", "Strona", "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr "(...)" z "(...)"czerwca 2018 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 22 listopada 2017 r. zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym "(...)" wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym "(...)" przez:

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym "(...)"pod numerem ewidencyjnym "(...)". o godzinie 01:20:52, na odcinku drogi "(...)" (granica państwowa) – węzeł "(...)",

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym "(...)" pod numerem ewidencyjnym "(...)", o godzinie 00:35:59, na odcinku drogi "(...)" (granica państwowa) – węzeł "(...)".

Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzeń kontrolnych zainstalowanych na bramownicach zbudowanych w pasie drogowym. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że w/w pojazd został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., jednakże stwierdzono brak środków na koncie "pre-pay" podczas dokonywanego przejazdu po drodze krajowej, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony. Natomiast na podstawie pisma pochodzącego z Europejskiego Funduszu Leasingowego S.A. z "(...)"ustalono, że użytkownikiem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia była Spółka.

Organ wyjaśnił, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów 22 listopada 2017 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 3 lit. a) "(...)" (granica państwowa) – węzeł "(...)", do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Organ wskazał, że pismem z 18 maja 2018 r. organ zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Adresat po 2-krotnym awizowaniu nie odebrał zawiadomienia i w związku z tym na podstawie art. 44 § 4 K.p.a., zastosowano fikcję doręczenia.

Stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej 22 1istopada 2017 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na Stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Rozpoznając ponownie sprawę, podtrzymał ustalenia dokonane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Dodał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że Strona zawarła umowę z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną, jednakże wniesiona przez Stronę przedpłata nie pokryła w całości należności wynikających z dokonanych przejazdów. Dodał, że wskazane przez Stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e, art. 189f § 1 pkt 1 pkt 2 K.p.a. W rozpatrywanej sprawie zdaniem organu, do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej.

Organ wyjaśnił, że nie doszło do naruszenia w niniejszej sprawie art. 13n u.d.p. Ujawnione przez organ naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej popełnione przez Stronę miało bowiem miejsce 22 listopada 2017 r. Organ wszczął postępowanie 18 maja 2018 r., a więc przed jego przedawnieniem. Natomiast data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego Stronie nie jest istotna, bowiem znaczenie ma jedynie data wszczęcia postępowania.

Pismem z 24 września 2018 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z "(...)" sierpnia 2018 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 13n u.d.p., polegające na wszczęciu postępowania po upływie 6 miesięcy od dnia naruszenia,

2) art. 61 § 4 K.p.a., polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie jako datę wszczęcia postępowania należy przyjąć datę widniejącą na pierwszym piśmie sporządzonym przez organ w sprawie, podczas gdy jako datę wszczęcia postępowania należy w przedmiotowej sprawie przyjąć datę pierwszej czynności dokonanej wobec Strony.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że za datę wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie należało przyjąć datę pierwszej czynności dokonanej wobec Strony, której skutek przypada na 8 czerwca 2018 r. W przypadku przyjęcia, iż datą wszczęcia postępowania jest data pierwszej czynności dokonanej wobec Strony, a nie data wszczęcia postępowania przyjęta przez organ, postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie będzie należało umorzyć jako wszczęte po terminie.

Zdaniem Skarżącego nie sposób przyjąć tak jak w niniejszej sprawie czyni to organ, iż datą wszczęcia postępowania z urzędu jest wyłącznie data widniejąca na piśmie będącym pierwszym pismem w sprawie. Jeżeli bowiem orzecznictwo przyjmuje za pierwszą czynność w sprawie np. przesłuchanie świadka, to oczywistym jest, iż zanim czynność ta zostanie dokonana, świadka najpierw trzeba wezwać celem jego przesłuchania.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Wychodząc od analizy regulacji prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonanej kontroli pojazdu, jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Z regulacji tej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się do samochodów ciężarowych.

Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu."

Z art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p. wynika, że na właściciela pojazdu samochodowego nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia, o których mowa w ust. 1, dotyczące danego pojazdu samochodowego, stwierdzone w trakcie jednej doby. Z ust. 7 tego artykułu wynika natomiast, że za dobę, w rozumieniu ust. 6, uznaje się okres od godziny 000 do godziny 2400 w danym dniu.

W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia stanu faktycznego dokonane przez GITD, których nie kwestionuje również Skarżący. Przejazd spornego zespołu pojazdów został zatem zarejestrowany 22 listopada 2017 r. przez urządzenie kontrolne o o godzinie 00:35:59 oraz o godzinie 01:20:52 na odcinku drogi "(...)" (granica państwowa) – węzeł "(...)".

Powyższy odcinek drogi krajowej (autostrady "(...)"), po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów, został wymieniony w zał. 1 pkt 3 lit. a) "(...)" (granica państwowa) – węzeł "(...)", do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Organ ustalił, że pojazd został wyposażony w urządzenie za pośrednictwem którego uiszczana jest opłata elektroniczna, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p. Ustalono również, że Skarżący nie posiadał w trakcie przejazdu środków finansowych na koncie użytkownika. Na podstawie informacji zgromadzonych w CEPiK, ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony. Natomiast na podstawie pisma pochodzącego z Europejskiego Funduszu Leasingowego S.A. z "(...)"ustalono, że użytkownikiem pojazdu samochodowego w chwili powstania naruszenia była Spółka.

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że Skarżący poruszał się 22 listopada 2017 r. płatnym odcinkiem drogi publicznej bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, co uzasadnia nałożenie na Skarżącego przez organ kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Skarżący kwestionuje zasadność nałożonej kary pieniężnej powołując się na przedawnienie tej kary.

Zgodnie z art. 13n u.d.p. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy.

Skarżący podnosi, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie nie zostało mu doręczone przed upływem 6 miesięcy od spornego przejazdu, a skutek doręczenia Skarżącemu tego zawiadomienia w trybie art. 44 § 4 K.p.a., przypadał na 8 czerwca 2018 r., co oznacza, że w niniejszej sprawie zastosowanie miał cyt. art. 13n u.d.p.

Należy podkreślić, że Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje kwestii terminu wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego z urzędu. W art. 61 § 4 K.p.a., wskazano jedynie, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Przyjmuje się jednak w orzecznictwie, że za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 1981 r. sygn. akt SA 654/81). Podkreśla się również, że warunkiem jest powiadomienie o tej czynności strony.

W niniejszej sprawie organ wygenerował 15 maja 2018 r. informacje zarejestrowane w ramach kontroli i nadany został sprawie numer. Następnie pismem z 16 maja 2018 r. organ wezwał właściciela spornego pojazdu do wskazania użytkownika pojazdu w dniu stwierdzonego naruszenia. Pismem z 17 maja 2018 r. właściciel pojazdu Europejski Fundusz Leasingowy S.A. z "(...)"wskazał, że użytkownikiem pojazdu w tym dniu był Skarżący.

Powyższy przebieg zdarzeń potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy. Wynika z tego, że pierwsza czynność urzędowa dokonana w niniejszej sprawie, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, miała miejsce przed upływem terminu, o którym mowa w art. 13n u.d.p., czyli przed 22 maja 2018 r. O wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, w związku z dokonanymi ww. czynnościami w zakresie ustalenia strony tego postępowania, Skarżący został zawiadomiony w trybie art. 44 § 4 K.p.a., pismem z 18 maja 2018 r. nadanym za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego 21 maja 2018 r.

W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organ wszczął przedmiotowe postępowanie administracyjne przed upływem 6 miesięcznego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 13n u.d.p., co oznacza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 13n u.d.p., polegające na wszczęciu postępowania po upływie 6 miesięcy od dnia naruszenia oraz art. 61 § 4 K.p.a., polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie jako datę wszczęcia postępowania należy przyjąć datę widniejącą na pierwszym piśmie sporządzonym przez organ w sprawie.

Sąd nie stwierdził zatem naruszenia w niniejszej sprawie ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji.