Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 311/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Przewodniczący, Sędziowie Sędziowie, Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania.


UZASADNIENIE

Upomnieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. (nr [...]) Prezydent W. wezwał L. J. (dalej: skarżący, strona) do uregulowania należności – opłaty dodatkowej za postój pojazdu w dniu [...] lipca 2018 r. w kwocie 50 zł oraz kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł (w sumie – 61,60 zł). Pouczył, że należność tą należy uregulować w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia oraz że w przypadku nieuregulowania jej we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

W piśmie z [...] czerwca 2019 r. skarżący wskazał, że od 5 lat nie prowadzi samochodu ze względu na stan zdrowia (podał, że ma 86 lat). Podkreślił, że samochodem jeżdżą inne osoby. Zakwestionował także prawidłowość umieszczenia zawiadomienia o pobraniu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój za wycieraczką samochodu.

W piśmie z [...] sierpnia 2019 r. zwrócił się z prośbą o wnikliwą analizę pisma z [...] czerwca 2019 r. oraz o "umorzenie sprawy". Podniósł, że samochodem, z którego postojem jest związana opłata, jeździł obywatel USA (mieszkaniec Bostonu). W kolejnym piśmie z [...] grudnia 2019 r., w którym wskazał, że dotyczy ono upomnienia nr [...], zwrócił się z prośbą o "umorzenie upomnienia kwotą 61,60 zł". Dołączył pismo Z. Z., który oświadczył, że jako opiekun prawny L. J., wskazuje, że w dniu [...] lipca 2018 r. pojazdem jeździł obywatel USA A. T.

W piśmie z [...] grudnia 2019 r. skarżący ponownie zwrócił się z prośbą o "umorzenie upomnienia w wysokości 61,60 zł". Podniósł, że ma 86 lat, słaby stan zdrowia oraz małą emeryturę. Ponownie podkreślił, że nie jeździ samochodem od 5 lat. W piśmie z [...] grudnia 2019 r. dodatkowo podał, że w dniu [...] lipca 2018 r. nie było go we W. Wskazał świadków, którzy mogą to potwierdzić. Podkreślił, że niewłaściwa osoba została obciążona kosztami.

Odpowiadając na powyższe pisma skarżącego Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta we W. wskazał, że wszelkie zastrzeżenia dotyczące wystawionego upomnienia wygenerowanego na podstawie zawiadomienia o pobraniu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój należy wnosić w trybie zarzutu zgłaszanego na podstawie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeżeli natomiast w dniu postoju skarżący nie był korzystającym z pojazdu, to w celu zmiany danych zobowiązanego do uregulowania należności z tytułu postoju pojazdu bez wniesionej opłaty niezbędne jest przedstawienie dowodów, potwierdzających, że wskazana osoba korzystała z pojazdu będącego jego własnością (pismo z [...] lipca 2019 r.). Stanowisko to organ podtrzymał w piśmie z [...] sierpnia 2019 r., a następnie w piśmie z [...] grudnia 2019 r. W tym ostatnim dodatkowo wskazał, że w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z upomnienia zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Poinformował też o możliwości umorzenia niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. Prezydent W., przyjmując, że skarżący w piśmie z [...] grudnia 2019 r. wniósł o udzielenie ulgi w spłacie niepodatkowych należności pieniężnych o charakterze publicznoprawnym z tytułu nieuiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie, wezwał skarżącego do przedstawienia informacji dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej.

W piśmie z [...] lutego 2020 r. skarżący wskazał, że podstawą umorzenia w sprawie jest wyrok WSA w B., w którym Sąd stwierdził, że ulotka umieszczona za wycieraczką nie jest prawidłową formą powiadomienia o opłacie dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. (nr [...]) Dyrektor Wydziału Inżynierii Miejskiej w Urzędzie Miejskim we W. działając z upoważnienia Prezydenta W. odmówił L.J. umorzenia opłaty dodatkowej w wysokości 50 zł wynikającej z zawiadomienia ZDiUM nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. i kosztów upomnienia w kwocie 11,60 zł, określonych w upomnieniu nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący ponownie powołał nieskonkretyzowane orzeczenie WSA w B., które ma podważać – w jego ocenie – prawidłowość powiadomienia o opłacie w formie włożenia zawiadomienia za wycieraczkę samochodu i domagał się udowodnienia, że nałożono na niego mandat na parkingu. Podtrzymał zarzut, że nie jeździ posiadanymi samochodami i nie czuje się winny. Oprócz tego skarżący wskazał, że nie życzy sobie, aby ktoś szperał przy jego samochodzie i wkładał ulotki za wycieraczkę, bo może uszkodzić samochód.

Decyzją z [...] maja 2020 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 dalej k.p.a.), art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm., dalej także: u.f.p.).

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że przedmiotem postępowania w sprawie o umorzenie zaległości były dwie należności. Pierwsza, z tytułu opłat dodatkowych za parkowanie w strefie płatnego parkowania, wskazana w art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470). Druga, to koszty upomnienia określone w art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, z późn. zm., dalej: u.p.e.a.). Obie wyżej wymienione należności - według art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, należą do grupy dochodów pobieranych przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. SKO podkreśliło, że strona nie wystąpiła o umorzenie opłaty z uwagi na uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, czy ze względu na możliwości płatnicze. Skarżący zanegował istnienie obowiązku poprzez stwierdzenie, że nie został on prawidłowo nałożony. Ponadto podniósł, że gdyby nawet istniał, to dotyczy on innej osoby. Kolegium podkreśliło, że podniesione zarzuty są klasyczne dla tzw. postępowania wymiarowego. Dodało, że z przepisów prawa wynika, że opłaty powstają z mocy samego prawa i nie wydaje się w tym zakresie ani decyzji konstytutywnych, ani deklaratoryjnych. Dlatego podnoszone przez stronę okoliczności stanowią – w ocenie organu odwoławczego – przedmiot zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. SKO podkreśliło, że przedmiotem postępowania jest opłata dodatkowa z tytułu parkowania w strefie płatnego parkowania. Zasady poboru tych opłat reguluje art. 13f ustawy o drogach publicznych, który stanowi, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 (czyli opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania), pobiera się opłatę dodatkową. W dalszej części uzasadnienia Kolegium odniosło się także do podniesionego przez skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku. Wskazało, że właściciel pojazdu może się uwolnić od obowiązku uiszczenia opłaty, a wierzyciel ma obowiązek sprawdzić dowody przedłożone przez właściciela pojazdu. Skarżący wskazał jako władającego pojazdem – A.T., lecz okoliczności tej nie udowodnił. Nie przedłożył dowodu na zawarcie umowy, czy ewentualnego oświadczenia tej osoby władającej. Złożone do akt oświadczenie osoby trzeciej – Z. Z. (opiekuna strony) tych dokumentów – w ocenie SKO – nie zastąpi. Nieudokumentowane władanie pojazdem przez inną osobę nie zwalnia właściciela z odpowiedzialności za ten pojazd. Gdyby jednak zobowiązany udowodnił władanie pojazdem, to nie byłby zobowiązany do uiszczenia opłaty, chociażby władającym była osoba, od której z jakiejś przyczyny nie można dochodzić opłaty. Reasumując SKO stwierdziło, że obowiązek objęty wnioskiem istnieje. Jeśli nawet strona oddała pojazd i to władający pojazdem nie uiścił opłaty, to nie jest to powód wskazany przez ustawodawcę, skłaniający organy do umorzenia opłaty. SKO podkreśliło również, że także sam wiek zobowiązanego nie jest podstawą, aby ze względów społecznych zwalniać go z obowiązku uiszczania opłat. Podobnie bez znaczenia dla podjętej decyzji pozostaje sytuacja finansowa i zdrowotna zobowiązanego, z uwagi na to, że nie jest znana. Skarżący odmówił udzielenia informacji w tym zakresie, a w odwołaniu w ogóle nie wskazał okoliczności typowych dla przesłanek interesu zobowiązanego takich jak problem zdolności płatniczej.

Kolegium zbadało również wniosek pod kątem interesu publicznego, rozumianego jako ulga mająca znaczenie dla dobra zbiorowości. Stwierdziło, że uiszczenie opłaty jest obojętne dla celów wspólnych, a to czy zobowiązany mógłby uiścić opłatę bez zagrożenia jego egzystencji, nie dało się z winy strony ustalić.

W skardze do WSA we W. na powyższą decyzję skarżący podniósł, że od wielu lat nie jeździ samochodem. W dniu [...] lipca 2018 r. z jego samochodu korzystał obywatel USA (podał jego imię, nazwisko i adres). Świadkiem tej sytuacji był Z. Z. (dołączył jego oświadczenie). Wniósł o ustosunkowanie się do orzeczenia WSA w B., w którym wskazano, że umieszczenie zawiadomienia o opłacie dodatkowej za postój nie jest skuteczne.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podkreśliło, że skarżący nie przedstawił dowodów wystąpienia przesłanek ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego. Sprawa o umorzenie zaległości była w istocie próbą udowodnienia, nieistnienia obowiązku objętego postępowaniem lub próbą wykazania, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Powyższe zarzuty są typowe dla tzw. postępowania wymiarowego. Kolegium zauważyło, że skarżący nie występował o umorzenie opłaty z uwagi na wyżej wskazane przesłanki ustawowe. Co więcej, poprzez brak współpracy wprost uniemożliwił ich zbadanie. Kolegium podjęło jednak próbę zbadania wniosku skarżącego pod kątem przesłanek udzielenia ulgi w spłacie i doszło do wniosku, że okoliczności, które miałyby przemawiać za udzieleniem ulgi nie wystąpiły bądź nie zostały nawet zaprezentowane przez skarżącego, nie wspominając o ich udowodnieniu. Kolegium zauważyło, że skarżący nietypowo chce rozstrzygnąć spór o istnienie należności w postępowaniu w sprawie o udzielnie ulgi, które nie służy takim celom. Niemniej osiągnął cel, przymuszając organy obu instancji do wyrażenia stanowiska w ww. kwestii i wykazania, że na skarżącym ciąży obowiązek objęty wnioskiem o umorzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd uznał, że skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta W. decyzję o nieudzieleniu ulgi w postaci umorzenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, o której mowa w upomnieniu ZDiUM i kosztów upomnienia, w łącznej kwocie 61,60 zł.

Decyzje organów obu instancji zostały wydane w następstwie uznania, że skarżący złożył w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. wniosek o umorzenie opłaty dodatkowej i kosztów upomnienia. W konsekwencji organy z jednej strony rozważyły określone w tym przepisie przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych, tj. ważny interes lub interes publiczny. Z drugiej strony – wobec treści składanych przez skarżącego wniosków – w decyzjach dotyczących przyznania ulgi odniosły się także do kwestii dotyczącej istnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego. Przeanalizowały zatem w decyzjach dotyczących umorzenia należności zarzuty, które mogą być zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego i które rozpoznawane są w określonym trybie.

W ocenie Sądu, organy obu instancji niedostatecznie wyjaśniły intencje skarżącego. W pierwszej kolejności należało zatem rozstrzygnąć, czy składane przez skarżącego pisma, w tym w szczególności pismo z [...] grudnia 2019 r., były w istocie wnioskami o umorzenie należności publicznoprawnej.

Prawidłowa kwalifikacja pisma przez rozpoznający sprawę organ stanowi wyraz respektowania przez organy administracji publicznej podstawowych zasad postępowania, a w konsekwencji pozwala na rozstrzygniecie sprawy zgodnie z procedurą administracyjną i pełni rolę porządkującą prowadzone postępowanie czyniąc je czytelnym dla wszystkim zainteresowanych. W myśl bowiem rozdziału II Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), w szczególności art. 7 i art. 8 k.p.a., obowiązkiem organów administracji jest kierowanie się m. in. interesem obywateli i podejmowanie działań mających na celu pogłębienie zaufania obywateli do organów państwa.

Z wymienionymi zasadami ściśle związana jest również wyrażona w art. 9 k.p.a. zasada informowania stron, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższe cele winny przyświecać organom w czasie trwania całego postępowania administracyjnego. Szczególnych starań i wnikliwości należy zaś oczekiwać od organów w sytuacji, gdy stroną postępowania nie jest podmiot zastępowany przez zawodowego pełnomocnika. Wtedy bowiem, do ustalenia rzeczywistej woli strony wyrażonej np. w pismach kierowanych do organu, należy podchodzić z dużą ostrożnością, mając na względzie to, że strona może mieć kłopoty ze swobodnym poruszaniem się w materii prawa i procedury administracyjnej. Stąd więc tak istotnego znaczenia nabiera konieczność ustalania rzeczywistej woli strony.

W sprawie zostało wystawione zawiadomienie o pobraniu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój w dniu [...] lipca 2018 r. Ustalono, że właścicielem samochodu jest skarżący. Upomnieniem z [...] czerwca 2019 r. Prezydent W. wezwał skarżącego do uregulowania należności – opłaty dodatkowej za postój pojazdu w kwocie 50 zł oraz kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł (w sumie – 61,60 zł). Pouczył, że należność tą należy uregulować w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia oraz że w przypadku nieuregulowania jej we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Reagując na opisane wyżej upomnienie skarżący w piśmie z [...] czerwca 2019 r. wskazał, że od 5 lat nie prowadzi samochodu ze względu na stan zdrowia (podał, że ma 86 lat). Podkreślił, że samochodem jeżdżą inne osoby. Zakwestionował także prawidłowość umieszczenia zawiadomienia o pobraniu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój za wycieraczką samochodu. W piśmie z [...] sierpnia 2019 r. zwrócił się z prośbą o "umorzenie sprawy". Podniósł, że samochodem, z którego postojem jest związana opłata, jeździł obywatel USA (mieszkaniec Bostonu). W kolejnych pismach z [...] grudnia 2019 r. i [...] grudnia 2019 r. wniósł o "umorzenie upomnienia w wysokości 61,60 zł". Dołączył pismo Z. Z., który oświadczył, że w dniu [...] lipca 2018 r. pojazdem jeździł obywatel USA A. T. Skarżący ponownie podkreślił, że nie jeździ samochodem od 5 lat. W piśmie z [...] grudnia 2019 r. dodatkowo zauważył, że w dniu [...] lipca 2018 r. nie było go we W. Wskazał świadków, którzy mogą to potwierdzić. Podniósł, że niewłaściwa osoba została obciążona kosztami.

Niezależnie od korespondencji kierowanej do organu I instancji, skarżący wniósł również skargę na upomnienie do WSA we W. Skarga ta została odrzucona postanowieniem z 14 listopada 2019 r. (sygn. akt III SA/Wr 434/19).

Treść kierowanych do organu I instancji pism, a także fakt zaskarżenia upomnienia do WSA we W. wskazuje, że skarżący w istocie nie zgadzał się z nałożonym na niego obowiązkiem uiszczenia opłaty dodatkowej. Kwestionował zarówno istnienie obowiązku, jak też podnosił błąd co do zobowiązanego, wskazując, że to nie on kierował pojazdem w dniu obciążenia go opłatą. W ocenie Sądu skarżący począwszy od pierwszego pisma złożonego w sprawie dążył konsekwentnie do zakwestionowania zasadności obciążenia go obowiązkiem uiszczenia należności publicznoprawnej, co mógł uczynić w toku postępowania egzekucyjnego.

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika natomiast, czy zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Bezspornie zostało skarżącemu doręczone upomnienie, co otworzyło drogę do wszczęcia takiego postępowania. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Skoro zatem w sprawie doręczono skarżącemu upomnienie, to tym samym należało wszcząć postępowanie egzekucyjne, by umożliwić mu dochodzenie swoich racji i obronę.

Wskazać bowiem należy, że z obowiązujących przepisów wynika, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej nie prowadzi się odrębnego postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się jej w drodze decyzji administracyjnej. Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Na mocy art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) w stosownej uchwale. Opłatę, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie pobiera się zgodnie z art. 13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Istotne jest również i to, że zgodnie z art. 13b ust. 2 ustawy o drogach publicznych strefę ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Konsekwencją powołanych regulacji jest uznanie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu, co do osoby zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 435/16). W konsekwencji w tym zakresie nie jest wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. też np. wyroki NSA: z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1859/11; z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12; z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2783/15).

W sprawie organy potraktowały wnioski skarżącego jako żądanie umorzenia należności, zauważając jednocześnie przy tym, że podnoszone przez stronę okoliczności stanowią przedmiot zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Również w odpowiedzi na skargę SKO wskazało, że sprawa o umorzenie zaległości była w istocie próbą udowodnienia nieistnienia obowiązku objętego postępowaniem lub próbą wykazania, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Skoro zatem organy dostrzegły intencję skarżącego i dążenie przez niego do podważenia zasadności uiszczenia opłaty, to tym bardziej niezrozumiałe dla Sądu jest potraktowanie wniosku skarżącego jako żądania umorzenia należności. Wskazać także należy, że w decyzji dotyczącej umorzenia należności (udzielenia ulgi) niedopuszczalne jest odnoszenie się do kwestii, które mogą stanowić zarzuty egzekucyjne. Przepisy prawa przewidują stosowny tryb wnoszenia tych zarzutów i sposób ich rozpoznania. Badanie ich zatem i merytoryczne odnoszenia się do nich w postępowaniu dotyczącym udzielenia ulgi należy uznać za nieprawidłowe.

Organy obu instancji nie rozpoznały zatem właściwie sprawy, wadliwie kwalifikując pismo skarżącego z [...] grudnia 2019 r. Takie postępowanie organów doprowadziło do naruszenia wskazanych na wstępie zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz naruszenia art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu przed organem władzy publicznej obowiązuje zasada, że rozpoznanie sprawy nie powinno odbywać się w oderwaniu od istoty sprawy lub pisma, czy w oderwaniu od rzeczywistych intencji strony. Źródłem tego standardu jest zasada demokratycznego państwa prawa oraz zasada sprawiedliwości proceduralnej.

Tymczasem, wadliwe postępowanie organów na gruncie kontrolowanej sprawy doprowadziło do stanu, w którym strona została pozbawiona możliwości uzyskania merytorycznego stanowiska w zakresie zgłaszanej argumentacji wyrażonego we właściwym trybie przewidzianym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponownie rozpatrując sprawę organy wyjaśnią bezspornie intencje skarżącego i rozpoznają zgłoszone przez niego żądanie we właściwym trybie. Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a., uchylił decyzje organów obydwu instancji w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania w punkcie II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu wpisu uiszczonego od skargi.