Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 564/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a, art. 92b, art. 92c
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8  art. 13, art. 15 ust. 2 i 8
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1  art. 19
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2016r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na M.S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą W, karę pieniężną w kwocie 5500 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (DZ.U. z 2013 r. poz. 14 14 – dalej zwana ustawą).

Kara nałożona została na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy oraz załącznika nr 3 do ustawy, za następujące naruszenia:

1. wykonywanie przewozu drogowego w dniu [...] września 2015r. samochodem ciężarowym marki [...] nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnezu wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie polegające na nierejestrowaniu na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - art. 15 ust. 8 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, Lp. 6.2.1. załącznika nr 3 - kara w wysokości 5.000 zł,

2. skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego w 24 – godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godziny 07:04 dnia [...] sierpnia 2015 r. do godz. 07:04 dnia [...] sierpnia 2015 r. – o 1 godzinę i 44 minuty – art. 8 ust. 1 - 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EWG) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r., Lp. 5.3;

- o czas powyżej 15 minut o do jednej godziny – Lp. 5.3.1. – kara w wysokości 100 zł,

- za każdą następną rozpoczętą godzinę – Lp. 5.3.2. – kara w wysokości 200 zł,

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego w 24 – godzinnym okresie rozliczeniowym, trwającym od godziny 04:17 dnia [...] sierpnia 2015 r. do godz. 04:17 dnia [...] sierpnia 2015 r. – o 57 minut – Lp. 5.3;

- o czas powyżej 15 minut o do jednej godziny – Lp. 5.3.1. – kara w wysokości 100 zł,

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego w 24 – godzinnym okresie rozliczeniowym, trwającym od godziny 10:52 dnia [...] sierpnia 2015 r. do godziny 10:52 dnia [...] września 2015 r. – o 28 minut – Lp. 5.3,

- o czas powyżej 15 minut o do jednej godziny – Lp. 5.3.1. – kara w wysokości 100 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] września 2015 r. na zjeżdzie z autostrady A2 funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę drogową samochodu ciężarowego marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rej. [...] prowadzonego przez M.K.. W toku kontroli ustalono, że zestawem pojazdów realizowano przewóz drogowy rzeczy z Polski do Francji. Stwierdzono, że kierowca wykonywał przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe – magnez, wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Magnez zamontowany był na impulsatorze skrzyni biegów, który fałszował zapis tachografu cyfrowego i impulsatora, podczas gdy pojazd poruszał się na tachografie i na wydruku widniał zapis odpoczynku. Kierowca okazał do kontroli kartę kierowcy z tachografu cyfrowego. Analiza danych zawartych na karcie dotyczących okresu objętego kontrolą, tj. od [...] sierpnia 2015 r. do [...] września 2015 r. wykazała naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy i czasu odpoczynku kierowcy.

Dalej organ wskazał, że mając na uwadze normy prawne umożliwiające przedsiębiorcy uwolnienie się od odpowiedzialności ( art. 92 b i art. 92 c ustawy) wezwano stronę do przedłożenia stosownych dowodów. W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oraz w załączeniu przedłożyła dokumenty.

Organ podkreślił, że orzeczenie o nałożeniu kary zostało oparte na ustaleniach poczynionych bezpośrednio w trakcie kontroli, zawartych w protokole kontroli, oględzin pojazdu, dokumentacji fotograficznej oraz dowodu w postaci magnezu zabezpieczonego w trakcie kontroli pojazdu. W ocenie organu materiał dowodowy wskazuje na to, że strona dopuściła się zarzucanych jej naruszeń przepisów ustawy. Organ podniósł, że podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, czyli jest obciążony skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Przedsiębiorca zobowiązany jest do ustalenia właściwej organizacji i dyscypliny pracy, sprawowania bieżących kontroli i prowadzenia szkoleń oraz ustalenie, czy kierowcy znają i przestrzegają przepisy prawa. Organ podniósł, że pomimo wezwania strona nie przedstawiła dowodów, które na podstawie art. 92b i art. 92 c uwolniłyby ją od odpowiedzialności, w szczególności strona nie przedstawiła dowodu sporządzenia planu zadania przewozowego wykonywanego przez M.K., nie wykazała, że zaplanowała trasę przejazdu, ze wskazaniem zaplanowanych miejsc postojowych, wymaganych przerw i odpoczynków, jak i dowodów potwierdzających przyjęcie zlecenia przewozowego oraz dokładnych terminów dostarczenia i odebrania przewożonego towaru.

Przesłuchany w trakcie kontroli kierowca potwierdził brak planu zadania przewozowego, zeznając że o podjęciu towaru z punktu A i przewiezieniu go do punktu B dostaje informację od właściciela firmy telefonicznie lub sms-em.

Organ podniósł, że podmiot wykonujący przewóz drogowy nie może zwolnić się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przez ewentualne przeniesienie na kierowcę obowiązku samodzielnego planowania przerw w prowadzeniu pojazdu i odpoczynków dobowych. Takie postępowanie obciąża przedsiębiorcę podnosząc, że okoliczności sprawy wskazują na to, iż świadomie zrezygnował z wpływu na sposób realizacji przewozu.

Organ wskazał, że to przewożnik organizuje pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór, ponosi ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców. Zdaniem organu strona nie wykazała, aby wprowadziła odpowiedni system motywujący do przestrzegania przepisów w w.w. zakresie.

Od powyższej decyzji M.S. wniósł odwołanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania.

Skarżący zarzucił: naruszenie art. 19 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. przejawiające się wszczęciem dwóch postępowań, których przedmiotem jest ten sam stan faktyczny oraz nałożenie dwóch kar wynikających z tego samego naruszenia przepisów rozporządzenia nr 165/2014; błędne zastosowanie przepisu sankcyjnego Lp 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przejawiające się nałożeniem kary w stanie faktycznym niewyczerpującym dyspozycji wskazanego przepisu sankcyjnego; art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez przekroczenie przez kontrolujących ustawowego zakresu kontroli.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w stanie faktycznym sprawy, za naruszenie opisane w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy nałożona została kara w wysokości 5 000 zł na przedsiębiorcę oraz grzywna w wysokości 2 000 zł na kierowcę. Tym samym doszło do naruszenia art. 19 ust. 1 rozporządzenia 561/2006, poprzez nałożenie dwóch kar.

Dalej skarżący podniósł, że w jego ocenie do wypełnienia znamion naruszenia opisanego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy konieczne jest nierejestrowanie żadnej z wymienionych tam wielkości, tzn. znamiona naruszenia zostaną wypełnione jeżeli wskutek działania na impulsator niedozwolonego urządzenia tachograf nie będzie zapisywał na karcie kierowcy ani prędkości, ani aktywności kierowcy, ani przebytej drogi. W dniu kontroli koniunkcja ta nie została spełniona, ponieważ na karcie kierowcy rejestrowana była aktywność, tyle że zamiast faktycznie wykonywanych czynności była ona rejestrowana w sposób nieprawidłowy. W momencie prowadzenia przez M.K. pojazdu rejestrowana była czynność odpoczynku. Podobny pogląd w kwestii interpretacji przepisu 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1195/13.

Skarżący zarzucił ponadto, że przeprowadzona w sprawie kontrola nastąpiła z przekroczeniem uprawnień przez funkcjonariuszy Służby Celnej. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym funkcjonariusze celni przeprowadzający kontrolę są uprawnieni do kontroli dokumentów.

Decyzją z dnia [...] maja 2016r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie przeprowadzone było prawidłowo, a ustalony stan faktyczny dawał podstawy do przypisania skarżącemu zarzucanych mu naruszeń przepisów ustawy.

Podstawową regulację prawną ustanawiającą przepisy dotyczące użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz instalacji stanowi rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Nieprzestrzeganie norm i warunków ustanowionych przepisami tegoż rozporządzenia, z mocy art. 92a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit.a ustawy sankcjonowane jest karami pieniężnymi. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wynikających z przepisów wymienionych w art. 4 pkt 22 ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 1000 zł za każde naruszenie, określone w załączniku nr 3 do ustawy.

Zarzuty odwołania organ uznał za niezasadne. Odnośnie zakresu kontroli, organ wskazał na przepisy art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (DZ.U. z 2013 r. poz. 1064). W ocenie organu, w świetle wskazanych przepisów zarzut przedsiębiorcy, że kontrola odbyła się z przekroczeniem uprawnień funkcjonariuszy, należało ocenić jako bezpodstawny.

Dalej organ podniósł, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym odrębnie reguluje kwestię odpowiedzialności kierującego i podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Odpowiedzialność kierowcy pojazdu samochodowego za naruszenia obowiązków wynikających z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy, a także za naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92b ust. 1 w związku z ust. 2 odbywa się w trybie przepisów Kodeksu w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 1 i ust. 5) i jest odpowiedzialnością odrębną w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonaniu działalności gospodarczej się posługuje.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania organ wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem (EWG) 3821/85 (rozdział II pkt 1 załącznik IB) celem urządzenia rejestrującego jest rejestrowanie, przechowywanie, wyświetlanie, drukowanie i wprowadzanie danych związanych z czynnościami wykonywanymi przez kierowcę. Natomiast przepis art. 15 ust. 8 tego rozporządzenia zabrania jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, które mogłoby spowodować sfałszowanie danych. W pojeżdzie nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższym celu.

Zdaniem organu ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia przesłanki nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej określonej w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Przechodząc do oceny zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 92b i 92c ustawy organ wskazał, że oceniając organizację pracy, dyscyplinę oraz zasady wynagradzania kierowców w przedsiębiorstwie transportowym, należy wziąć pod uwagę przepis art. 10 rozporządzenia (WE) 561/2006, zgodnie z którym przedsiębiorca nie może wypłacać kierowcom u niego zatrudnionym żadnych składników wynagrodzenia, nawet w formie premii czy dodatków do wynagrodzenia, uzależnionych od przebytej drogi lub ilości przewożonych rzeczy, jeżeli ich stosowanie może zagrażać bezpieczeństwu drogowemu lub zachęcać do naruszeń rozporządzenia (WE) 561/2006. Ponadto przedsiębiorca obowiązany jest organizować pracę kierowców w taki sposób, aby mogli przestrzegać przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisy rozdziału II rozporządzenia (WE) 561/2006, a także wydawać odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadzać regularne kontrole przestrzegania w.w. przepisów.

Organ zauważył, że pomimo wezwania przedsiębiorca nie wypowiedział się w kwestii zasad wynagradzania kierowców w firmie, przesłał jedynie obwieszczenie z dnia 1 tycznia 2016 r. (wydane po dniu kontroli), zatem uniemożliwił organom dokonanie oceny, czy wynagrodzenie kierowców nie zawiera składników zachęcających do naruszania przepisów prawa (art. 92b ust. 1 ustawy).

Organ wskazał, że w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. strona podała, iż w przedsiębiorstwie przestrzegane są wszystkie normy związane z rozliczeniem czasu pracy i płacy kierowców. Kierowca został przeszkolony i poinformowany o normach prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Jednocześnie zobowiązał się do wykonywania zadań przewozowych zgodnie z przekazanymi informacjami i obowiązującymi przepisami. W firmie obowiązuje bezwzględny zakaz ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego w pojeżdzie. Odnosząc się do powyższego stanowiska strony organ podniósł, że dla braku odpowiedzialności przedsiębiorcy nie wystarczy samo odesłanie do treści stosunków prawnych łączących przewożnika z jego pracownikami, które spełniać miałyby funkcję motywującą i dyscyplinującą, ale również niezbędna jest ocena organizacji pracy, w tym także rozwiązań logistycznych, czasu oznaczonego na realizację danego przedsięwzięcia, które faktycznie wymuszają ale i umożliwiają zachowanie określonych zasad bezpieczeństwa. Organ podkreślił, że w dniu kontroli kierowca zeznał, iż zaczepił magnes, aby starczyło mu jazdy na dojechanie do Francji, co świadczy o tym, że pracodawca wyznaczył kierowcy zbyt krótki czas na wykonanie danego zadania przewozowego. Gdyby kierowca przyswoił potrzebną wiedzę, to wówczas zdawałby sobie sprawę, że podłączenie magnesu jest poważnym naruszeniem, za które odpowiedzialność ponosi nie tylko on, ale i przedsiębiorca.

Okoliczności towarzyszące zdarzeniu z dnia [...] września 2015 r. tj. posiadanie przez kierowcę w samochodzie magnesu i celowe podłączenie go do impulsatora skrzynie biegów, aby oszukać pracę impulsatora, jak i zdobywanie wiedzy o fałszowaniu zapisów tachografu, świadczą o planowanym, z góry powziętym zamiarem naruszenia przez kierowcę przepisów prawa. Świadczy to nie tylko o niewłaściwym doborze pracowników, ale i o nieprawidłowościach w sprawowanej kontroli czasu pracy kierowców, w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, którego kierowca zaopatruje się w niedozwolone dodatkowe urządzenie i zdobywa wiedzę o sposobie fałszowania danych rejestrowych w tachografie.

Reasumując organ stwierdził, że przedsiębiorca, ani kierowca nie wskazali na wystąpienie w sprawie okoliczności ujętych w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli okoliczności nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

Od powyższej decyzji M.S. wniósł skargę, w której zgłosił zarzuty tej samej treści jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący przede wszystkim wywodził, że przepisy prawa unijnego nie dają podstaw do jednoczesnego karania - w oparciu o ten sam stan faktyczny – przedsiębiorcy oraz kierowcy. Z treści art. 19 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 nie wynika możliwość równoległego karania przedsiębiorcy oraz kierowcy. Wykładnia gramatyczna przepisu prowadzi do wniosku, że organ może nałożyć wyłącznie jedną karę. Dalej skarżący wywodził, że wprawdzie przepisy krajowego nie wprowadzają bezpośredniego zakazu podwójnego karania za naruszenia przepisów o transporcie drogowym, to jednak taki zakaz wynika z art. 19 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, a wobec zasady bezpośredniego stosowania przepisów prawa unijnego, wskazany przepis rozporządzenia winien być przez organy stosowany.

Skarżący podniósł, że w złączniku nr 1 i w załączniku nr 3 do ustawy opisano stany faktyczne, które mogą skutkować odpowiedzialnością zarówno kierowcy jak i przedsiębiorcy. W ocenie skarżącego oznacza to, że organ podczas kontroli powinien wybrać, czy danym naruszeniem obciążyć przedsiębiorcę, czy kierowcę.

Dalej skarżący wywodził, że przejęta przez organ wykładnia opisu naruszenia zawarta w załączniku nr 3 lp. 6.2.1. jest błędna, ponieważ dotyczy ono sytuacji, gdy urządzenie nie rejestruje żadnej aktywności kierowcy, a nie takiej jak w badanej sprawie, gdy urządzenie rejestrowało funkcję odpoczynku. Na poparcie swego stanowiska, skarżący przytoczył argumentację podniesioną wcześniej w odwołaniu.

W ocenie skarżącego kontrola przeprowadzona w dniu [...] września 2015 r. odbyła się z przekroczeniem uprawnień funkcjonariuszy Służby Celnej, zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy funkcjonariusze uprawnienie byli jedynie do kontroli dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)

Rozpoznając skargę wedle kryteriów powołanych w powyższych przepisach należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie uchybiają przepisom prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących podstawę do wydania decyzji.

Stosownie do treści art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie.

Sankcje zawarte w cytowanym przepisie odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy, którymi nie są kierowcy, lecz sami przedsiębiorcy. W art. 92a ustawy posłużono się szerokim terminem "podmiot wykonujący przewóz drogowy", żeby sankcjami z tego przepisu objąć wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność transportową, naruszają prawo. Stosownie do art. 93 ust. 1 u.t.d. uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć karę pieniężną na wykonującego przewozy drogowe, a nie na kierowcę, który w ramach tego przewozu lub transportu kieruje pojazdem.

W myśl art. 92 ust.1 i ust. 2 kierujący wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze grzywny w wysokości do 2.000 złotych. Wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 1 do ustawy.

Regulacja zawarta w art. 92 statuuje odpowiedzialność w postaci grzywny w wysokości do 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Odpowiedzialność określoną w art. 92 ust. 1 u.t.d. ponosi kierujący pojazdem (kierowca). Tego samego rodzaju odpowiedzialność ponosi również, na podstawie art. 92a ust. 3 u.t.d., osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła do powstania takich naruszeń.

Orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa w art. 92 ust. 1 i ust. 3 u.t.d., odbywa się na podstawie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Jednocześnie zgodnie z art. 96 § 1a ww. kodeksu, w postepowaniu mandatowym, w sprawach naruszeń przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego wymienionych w załączniku nr 1 i 2 do ustawy o transporcie drogowym, w których oskarżycielem publicznym jest właściwy organ Inspekcji Transportu Drogowego lub Policji, można nałożyć grzywnę w wysokości do 2000 zł.

Poszczególne czyny (naruszenia), za które odpowiada kierowca i wysokości kar zostały określone w załączniku nr 1 do ustawy o transporcie drogowym. Natomiast wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego popełnionych przez osobę zarządzającą przedsiębiorstwem lub inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określony został w załączniku nr 2 do ustawy.

Można zatem stwierdzić, że przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidują odpowiedzialność trzech grup podmiotów, przy czym tylko dwie z nich ponoszą odpowiedzialność na zasadzie winy, są nimi kierujący pojazdem (art. 92 ust. 1 ustawy) oraz osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie (art. 92 ust. 3 ustawy). Natomiast inny charakter ma odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiot ten podlega karze pieniężnej, a wykaz naruszeń i wysokość kar określa zaś załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy). Kary te są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność nie ma charakteru karnego, nie jest zatem oparta na zasadzie winy. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem. Odpowiedzialność ta zbliżona jest zatem do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka, choć nie ma charakteru nieograniczonego, przepisy przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary w sytuacjach określonych w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 ustawy. Wykazanie okoliczności w tych przepisach ciąży jednak na przedsiębiorcy, nie jest obowiązkiem organu prowadzenie w tym zakresie z urzędu postępowania. Sytuacja prawna podmiotu wykonującego przewóz drogowy jest zatem w tej kwestii odmienna, niż sytuacja podmiotów wymienionych w art. 92a ust. 7 ustawy, wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, które podlegają karom pieniężnym za naruszenia jedynie wówczas, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmioty te miały wpływ lub godziły się na powstanie naruszenia.

Kary pieniężne, o jakich mowa w art. 92a ustawy nakładane są na przedsiębiorcę, a nie na kierowcę, a celem ich jest zapewnienie należytego wykonywania działalności gospodarczej w postaci świadczenia przewozów drogowych i zagwarantowanie bezpieczeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego. Mają więc one przede wszystkim znacznie prewencyjne, a nie represyjne (tak jak w prawie karnym) i są narzędziem prawnym do przymuszenia przewoźników do respektowania określonych w ustawie nakazów i zakazów. Kara pieniężna jako instrument władztwa administracyjnego nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawy do czynu nie mieści się w reżimie tej odpowiedzialności. Wina i stopień zawinienia nie są zatem przesłankami nałożenia kary pieniężnej.

Błędne jest zatem stanowisko skarżącego odnośnie zakazu podwójnego karania za to samo naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Jak wyżej wywiedziono, przede wszystkim odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy podlegają różne podmioty (przedsiębiorca oraz kierowca), a następnie odpowiedzialność poszczególnych podmiotów jest ustalana według odmiennych reguł (prawa administracyjnego – wobec przedsiębiorcy, karnego – wobec kierowcy) .

Wbrew twierdzeniom skargi prawo krajowe nie pozostaje w kolizji z prawem unijnym. Art. 19 ust. 1 rozporządzenia 561/2006 wprowadza zakaz kilkukrotnego karania tego samego podmiotu za to samo naruszenie, natomiast art. 19 ust. 4 tego samego rozporządzenia stanowi, że kara za naruszenie rozporządzenia nr 561/2006 może być nałożona na przedsiębiorstwo transportowe lub kierowcę bądź zarówno na przedsiębiorcę i na kierowcę. Przywołany przez skarżącego przepis rozporządzenia 561/2006 nie wprowadza zakazu jednoczesnego karania przedsiębiorcy oraz kierowcy za naruszenie przepisów wynikające z tego samego stanu faktycznego.

Ustawa o transporcie drogowym wprowadza dwojakiego rodzaju przesłanki egzoneracyjne, zwalniające przedsiębiorcę od sankcji za stwierdzone naruszenia.

Po pierwsze, zgodnie z art. 92b ust. 1 nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Po drugie, zgodnie z art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Z brzemienia art. 92b ustawy wyraźnie wynika, że odnosi się on do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Słusznie organy przyjęły, że przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty nie miały wpływu na ocenę odpowiedzialności przedsiębiorcy za powstałe naruszenia przepisów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym treść protokołu kontroli oraz zeznań kierowcy, wskazują na uchybienia w organizacji pracy przedsiębiorstwa przewozowego, czego skutkiem jest naruszenie przepisów o czasie pracy i czasie odpoczynku kierowcy. Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za rezultaty prowadzonej działalności transportowej, a nie wyłącznie za stworzenie warunków do realizacji działalności zgodnej z prawem. Wszelkie stwierdzone nieprawidłowości obciążają zatem przedsiębiorcę. Oświadczenia składane przez samych kierowców, nie zwalniają przewoźnika od kar administracyjnych, bowiem do stwierdzenia jego odpowiedzialności wystarczające jest ustalenie, że nastąpiło naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, nawet jeśli powstało ono w sposób niezawiniony. Taka konstrukcja odpowiedzialności podmiotu wykonującego profesjonalnie transport drogowy ma na celu wymuszenie odpowiedniej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia.

Należy podkreślić, że to skarżący jako pracodawca jest odpowiedzialny za działania zatrudnionych przez siebie kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jak już wyżej wskazywano, powinnością przedsiębiorcy jest przede wszystkim zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby mogli przestrzegać obowiązujących przepisów prawa.

Warto w tym miejscu wskazać, że od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewozy drogowe za stwierdzone naruszenia nie zwalnia zastosowanie sankcji pracowniczych (zwolnienie z pracy, nagana, upomnienie), wobec pracowników, którzy bezpośrednio dopuścili się uchybień, nie wychwyconych przez przedsiębiorcę. Jest to kwestia wewnętrznych relacji prawnych pomiędzy przedsiębiorcą a jego pracownikami.

Stan faktyczny sprawy, który nie jest sporny, nie dawał również podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ustawy. Przypomnieć należy, że wykazanie okoliczności o których mowa w tym przepisie należy do strony postępowania. W toku postępowania skarżący nie wykazał, że naruszenie przepisów było wynikiem zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Nie zaistniały również pozostałe przesłanki ze wskazanego przepisu ustawy.

Wbrew zarzutom skargi interpretacja zapisu sankcjonującego zawartego w załączniku nr 3 pod pozycją 6.2.1 została przez organ administracyjny przeprowadzona prawidłowo. Analizując jego treść trzeba nieć na uwadze przepisy art. 13 i art. 15 rozporządzenia Rady (EWG)Nr 3821/85. Z przepisów tych wynika obowiązek przedsiębiorcy oraz kierowcy zapewnienia poprawnego działania urządzenia rejestrującego oraz zakaz fałszowania, jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeżdzie nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Naruszenie opisane pod pozycją lp. 6.2.1, w rozpoznawanej sprawie, polega na nierejestrowaniu aktualnie wykonywanej przez kierowcę aktywności, co jest skutkiem wykonywania transportu drogowego z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego (lp. 6.2). Każda ingerencja w urządzenie rejestrujące, której skutkiem będzie nierejestrowanie za pomocą urządzenie rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce wskazań co do prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, będzie stanowić naruszenie opisane pod pozycją lp. 6.2.1. Trzeba zauważyć, że skutkiem nieprawidłowego rejestrowania aktywności kierowcy oraz prędkości pojazdu będą nieprawdziwe dane dotyczące przebytej drogi. W tym znaczeniu koniunkcja, o której mowa w omawianym zapisie, będzie miała miejsce.

Nie był zasadny zarzut dotyczący przekroczenia zakresu kontroli przez funkcjonariuszy celnych. Na podstawie delegacji zawartej w art. 89 ust. 5 pkt 2 - 4 ustawy o transporcie drogowym Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu 23 lipca 2013 r. wydał rozporządzenie w sprawie kontroli przewozu drogowego (DZ.U. 2013 poz. 1064).

Stosownie do treści § 4 w.w. rozporządzenia kontrole w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy przeprowadza się w taki sposób, aby obejmowały one:

1) co najmniej 3% dni przepracowanych przez kierowców pojazdów objętych zakresem stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985, str. 8, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 1, str. 227) i rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1, z późn. zm.);

2) nie mniej niż 30% z ogólnej liczby kontrolowanych dni roboczych - w przypadku kontroli drogowych i nie mniej niż 50% z ogólnej liczby kontrolowanych dni roboczych - w przypadku kontroli w przedsiębiorstwie.

W załączniku Nr 5 część A pkt 7 jako podstawowy element objęty kontrolą drogową wskazano urządzenie rejestrujące zainstalowane w pojeździe w celu wykrycia instalacji lub stosowania dowolnego urządzenia lub urządzeń służących do niszczenia lub ukrywania dowolnych danych, manipulowania nimi lub ich zmiany bądź do zakłócania dowolnego etapu elektronicznej wymiany danych między elementami urządzenia rejestrującego lub służących do zatrzymania przesyłu danych lub do zmiany danych przed ich zakodowaniem.

Zakres kontroli, uszczegółowiony w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, wynika przede wszystkim z przepisów unijnych przywołanych w § 4 rozporządzenia, w tym z rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Tym samym w trakcie kontroli drogowej funkcjonariusze celni byli uprawnieni do sprawdzenia prawidłowości działania urządzenia rejestrującego (art. 15 ust. 8 rozporządzenia 3821/85), tym bardziej wobec stwierdzenia, że podczas jazdy pojazdu, urządzenie rejestrowało odpoczynek kierowcy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.