Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 134/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi "A" SA. w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 16 maja 2016 r. Spółka "A" S.A. z siedzibą w W. (zwana dalej "Spółką") złożyła wniosek o wydanie na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015, poz. 1774 ze zm., zwanej dalej ustawą lub u.g.n.) decyzji stwierdzającej nabycie z dniem [...] r. z mocy prawa: użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S., oznaczonej geodezyjnie nr dz. [...] obr. K., o pow. [...] ha, powstałej z podziału działki nr [...], prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości i prawa własności fragmentu linii kolejowej nr [...] T.-S. wybudowanej w [...] r.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż dokumentem potwierdzającym prawo zarządu "A" jest, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23 poz. 120 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie), decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nr [...] z dnia [...]r. Wskazano również, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "A", Spółka "A" S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego "A". Nadto stwierdzono, że wnioskowana nieruchomość zajęta jest bliżej opisanymi elementami czynnej linii kolejowej nr [...] T.-S.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. odmówił uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie legitymuje się żadnym innym, oprócz decyzji w przedmiocie opłat, dokumentem potwierdzającym posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe "A" prawa zarządu nieruchomości na dzień [...] r. Istnienia takiego dokumentu nie stwierdzono również w aktach archiwalnych Urzędu Miejskiego w S.. Podkreślono, że przedmiotowa kwestia została także zbadana w postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym w stosunku do ww. nieruchomości przez Wojewodę [...], a zakończonym jego decyzją nr [...] z dnia [...]r. potwierdzającą nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności tej nieruchomości, utrzymaną następnie w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu w/w decyzji Wojewody m.in. stwierdzono, że "Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie stwierdzono aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu ma rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych". W toku obecnie prowadzonego postępowania nie stwierdzono również, aby po dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ta została oddana w zarząd na rzecz "A". Takiej okoliczności nie podnosi również wnioskodawca, powołując się jedynie na decyzję o naliczeniu opłat z tyt. zarządu wydaną przed dniem 27 maja 1990 r.

Kolejno organ I instancji omówił stan prawny dotyczący zasad stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntów. Zasady te odnoszą się do nieruchomości pozostających w dniu [...] r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w przewidzianej prawem formie zgodnie z treścią art. 38c ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464 ze zm., zwanej dalej u.g.g.w.n). Zarząd nie mógł powstać w sposób dorozumiany, jak również istnienia tego prawa nie można domniemywać (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1907/10). Nadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 651/11 stwierdził, iż nie można podzielić poglądu, że decyzja o ustaleniu opłat za użytkowanie gruntu jest dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości, w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Decyzja o ustanowieniu opłat nie była bowiem wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który to zarząd mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że decyzja o naliczeniu opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Powołana przez wnioskodawcę decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nie zawiera żadnego odniesienia do dokumentu stanowiącego podstawę przekazania w zarząd w prawem przewidzianej formie. Natomiast w prowadzonym postępowaniu nie stwierdzono, aby taki dokument kiedykolwiek istniał. W odwołaniu od tej decyzji Spółka zaskarżyła ją w całości, zarzucając: naruszenie art. 7, art. 8, art. 80, oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie oraz zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a także naruszenie art. 200 ust. 1 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Spółkę. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało zaskarżone doń rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego, a następnie wskazało, że art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.) przewidywał w zdaniu pierwszym, iż grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu [...] r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Regulacja ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 1998 r. na podstawie art. 241 pkt 2 u.g.n. W myśl art. 200 ust. 1 tej ustawy cyt.: W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), z dniem [...] r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.

Zatem przesłanką stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n., przewidzianą wprost w tym przepisie jest to, by grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy były, w dniu [...] r., w zarządzie państwowych czy też komunalnych osób prawnych. Ustawodawca w art. 206 u.g.n. zawarł delegację dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie zostało wydane przywołane wyżej rozporządzenie z 10 lutego 1998 r. Zgodnie z jego § 4 ust. 1, właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno - zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. W rozpatrywanym przypadku podstawą mającego przysługiwać zarządu, o którym mowa w art. 200 ust. 1 u.g.n., do nieruchomości obejmującej działkę nr [...], obręb K., ma być wskazywana przez Spółkę decyzja nr [...] wydana przez Geodetę Miejskiego w S. dnia [...]r. o naliczeniu opłat z tytułu zarządu - użytkowania terenu Skarbu Państwa przez "B" w K., w której wymieniona została m. in. działka nr [...], z której - jak wynika z wniosku Spółki, powstała w wyniku podziału działka nr [...].

Nie sposób jednak, zdaniem Kolegium uznać, że decyzja nr [...] wydana przez Geodetę Miejskiego o naliczeniu opłat z tytułu zarządu stanowi podstawę do wykazania zarządu, o którym mowa w art. 200 u.g.n., do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przed podziałem. Decyzja ta nie odwołuje się bowiem do jakiejkolwiek wcześniejszej decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd (organ przytoczył w tym miejscu odnośne orzecznictwo). Nie zostały nadto ujawnione jakiekolwiek inne dokumenty w rozumieniu § 4 rozporządzenia z 1998 r. (o charakterze wyżej określonym) pozwalające stwierdzić dotychczasowe prawo zarządu poprzednika prawnego Spółki.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO "A" S.A. z siedzibą w W. wniosły o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono (zarzuty te rozwijając w uzasadnieniu):

naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona;

naruszenie art. 7, 8 i 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm., zwanej dalej ustawą z 3 maja 1990 r.) poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy;

naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 3 maja 1990 w zw. z art. 200 u.g.n. oraz art. 206 tej ustawy z związku z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - poprzez uznanie, że prawo zarządu nieruchomością można wykazać wyłącznie decyzją o ustanowieniu takiego prawa, zaś inne dokumenty, zgromadzone w sprawie, nie mogą stanowić dowodu powstania takiego prawa, nawet jeśli z ich treści wynika, że władającym nieruchomością była "A" S.A. (w uzasadnieniu na poparcie swego twierdzenia Spółka przywołała wyrok NSA z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSU 1401/2009, w myśl którego przedsiębiorstwo może udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie "A");

naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 3 maja 1990 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie tejże ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego "A" przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

naruszenie art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "A" (Dz. U. Nr 26, poz. 138, z późn. zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe "A" gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie "A" stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji "A" w dniu wejścia w życie Ustawy o "A" oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe "A" w toku jego dalszej działalności;

6) naruszenie art. 34 oraz art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji "A" (Dz. U. nr 84 poz., 948 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu [...] r. w posiadaniu "A", co do których "A" nie legitymowała się dokumentem o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego "A" oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji.

W uzasadnieniu skargi powtórzono co do zasady argumentację zawartą wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo powołano się na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 15 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3398/15, przy identycznym stanie faktycznym. Zaakcentowano, że zarówno przed rokiem 1989, jak i po tej dacie nieruchomości były oddawane w zarząd czy użytkowane również na mocy ustaw lub zarządzeń bez wydawania dodatkowych decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd czy użytkowanie. W konsekwencji zdaniem skarżącej jej prawo do zarządu objętej postępowaniem nieruchomości można wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego "A" bądź z wcześniejszych aktów regulujących status kolei. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do sformułowanych w skardze zarzutów Kolegium zaakcentowało, że w zaskarżonej decyzji nie mogło naruszyć przepisów ustawy o "A", u.g.g.w.n. oraz ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji "A", bo ich nie stosowało i stosować nie mogło. Kolegium działało w trybie art. 200 u.g.n., rozporządzenia z 1998 r. i odpowiednich przepisów k.p.a. Kolegium podkreśliło, że w istocie skarga sprowadza się do zarzutu niewłaściwej oceny przez Kolegium materiału dowodowego poprzez nieuznanie decyzji wydanej przez Geodetę Miejskiego w S. o naliczeniu opłat z tytułu zarządu, jako potwierdzającej istnienie prawa zarządu na dzień [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Przeprowadzone zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, pomimo niepełnego uzasadnienia odpowiada obowiązującemu prawu i z tego względu skarga nie mogła zostać uwzględniona. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trafnie bowiem zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez "A" S.A. z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy S., położonej w S., oznaczonej geodezyjnie nr dz. [...].

Jak trafnie wskazało Kolegium przesłanką stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n., przewidzianą wprost w tym przepisie jest to, by grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy były, w dniu [...] r., w zarządzie państwowych czy też komunalnych osób prawnych.

Stosownie do delegacji zawartej w art. 206 u.g.n. w dniu 10 lutego 1998 r. Rada Ministrów wydała przywoływane już wyżej rozporządzenie w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień [...] r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wyliczonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia dokumentów.

Strona skarżąca podnosi, że wystarczającą podstawą do stwierdzenia istnienia prawa zarządu jest decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością i na tę okoliczność przedkładała w toku postępowania decyzję Geodety Miejskiego w S. z dnia [...] r. dotyczącą ustalenia wysokości opłaty z tytułu zarządu gruntu ww. nieruchomości Jednakowoż obydwa orzekające w sprawie organy stanęły na stanowisku, że nawet legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu tego prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.

W tym względzie argumentacja organów obu instancji opiera się na poglądach przeważających w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (opub. w OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt U 10/00 (opub. w OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) wyraził pogląd, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałaby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 570/07 sformułował stanowisko, że pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść jako prawidłowy także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. Pogląd, iż w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu, wielokrotnie wyrażony został w orzecznictwie – por. np. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 2469/13, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 651/11, wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I OSK 204/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 października 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 801/15, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1288/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2098/05 (słusznie wskazuje w tej mierze Kolegium w odpowiedzi na skargę, że przywołany przez skarżącą wyrok NSA z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09, jest uznawany za odosobniony, nie wsparty ani innymi wyrokami - tak w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1697/11 i w wyroku NSA z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt 2585/14). Tym samym skoro decyzja Geodety Miejskiego z dnia [...] r. o wymierzeniu opłaty za zarząd nieruchomością w żaden sposób nie powołuje się ani nie nawiązuje do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może decyzja ta stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu. Przedstawiony przez skarżącą Spółkę dokument nie wskazuje, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Sama li tylko decyzja ustalająca opłatę roczną, nie przywołująca żadnego aktu ustanawiającego prawo zarządu, nie przesądza bowiem istnienia takiego prawa. Notabene z przedłożonej dokumentacji nie wynika nawet, czy opłaty ponoszone były w dniu [...] r.

Na gruncie niniejszej sprawy należy zaakcentować, że nie zostały ujawnione jakiekolwiek inne dokumenty w rozumieniu § 4 rozporządzenia z 1998 r. (o charakterze wyżej określonym) pozwalające stwierdzić dotychczasowe prawo zarządu poprzednika prawnego Spółki, o którym mowa w art. 200 u.g.n., do nieruchomości obejmującej działkę nr [...]. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wyrażono pogląd, że nie można skutecznie powoływać się na ustanowienie zarządu lub istnienie innego tytułu prawnorzeczowego do gruntu, jeżeli takie zdarzenia prawne nie zostały potwierdzone odpowiednimi dokumentami. Brak udokumentowanego prawa zarządu przedsiębiorstwa do nieruchomości Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. nie pozwala zatem na wyłączenie tego mienia z komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (por. wyroki NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1131/08, z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 668/11, z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1282/13, z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2585/14 i I OSK 1867/14, z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 3400/15, z dnia 31 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 3399/15 i z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2526/14 oraz powołane w tych wyrokach liczne inne orzeczenia NSA). Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił też uwagę, że akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa "A" oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (tak w wyrokach NSA z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1457/06 i I OSK 1456/06, z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 187/07, z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 2087/10 i z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2520/13). Należy jednak podkreślić, że w orzecznictwie NSA prezentowany jest również odmienny pogląd (por. wyroki z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09 i I OSK 1430/09, z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1956/10, z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2526/14 i powołany w skardze z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 3398/15). Stwierdzono bowiem, że bez względu na to, czy "A" legitymuje się obecnie dokumentami wykazującymi przekazanie mu konkretnych gruntów, może udowodnić wszelkimi środkami, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie "C", co stanowi przeszkodę do komunalizacji. Przyjęcie, że grunty, w stosunku do których "A" nie legitymuje się dokumentem wykazującym prawo tego przedsiębiorstwa, są zarządzane przez terenowe organy administracji publicznej z mocy art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – w ocenie Sądu – jest nietrafne z tego powodu, że pogląd ten nie dotyczy gruntów oddanych w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, szczególnie gdy zarząd powstał z mocy tego samego prawa. Sąd wskazał, że – co do zasady – możliwe jest powoływanie się na akt prawny regulujący powstanie konkretnego podmiotu i wykazanie, że zgodnie z jego regulacją całe określone w sposób niezindywidualizowany mienie przeszło w zarząd tego podmiotu. Brak jest bowiem przekonywujących argumentów dla poglądu, że akty prawne regulujące status prawny "A" oraz akty nacjonalizacyjne nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości.

O istniejących w tym względzie wątpliwościach świadczy też treść zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA przez skład orzekający tego Sądu postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2148/15.

Dla rozpoznania niniejszej sprawy i skargi przesądzająca jest jednak zdaniem Sądu okoliczność objęcia przedmiotowej działki nr [...] decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] r. W postępowaniu zakończonym tą prawomocną decyzją skarżąca Spółka brała udział powołując się m.in. na treść art. 34 i 34 a ustawy z dnia 8 września o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "A".

W następstwie wydania tej decyzji zostało przesądzone w świetle treści w/w przepisów w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustaw o pracownikach samorządowych, że w dniu [...] r. działka nr [...] nie pozostawała w zarządzie skarżącej. W konsekwencji organy orzekające na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. po uzyskaniu przez w/w decyzję komunalizacyjną przymiotu prawomocności nie mogły w tym względzie zająć innego stanowiska. W związku z treścią art. 16 Kpa były tą decyzją związane. Jest nią związany również Sąd w niniejszym postępowaniu niezależnie od tego czy zawarte w niej stanowisko podziela. Inna ocena stanu prawnego sprawy mogłaby być możliwa jedynie po wyeliminowaniu tej decyzji z obrotu prawnego.

W tej sytuacji należało przyjąć, że sprawa została w postępowaniu administracyjnym należycie wyjaśniona do końcowego jej załatwienia oraz, iż nie doszło przy wydawaniu zaskarżonej decyzji do naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa materialnego. Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja pomimo częściowo niedostatecznego uzasadnienia odpowiada prawu. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.