Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 452/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 10, art. 41 § 1 i 2, art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r.,

poz. 23 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 12 ust. 1 i 2, art. 25, art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

(Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm., zwanej dalej: "u.p.o.u.a."), Burmistrz Gminy i Miasta w S. odmówił B. L. umorzenia należności w kwocie [...] zł oraz odsetek w kwocie [...] zł (stan należności i odsetek na dzień wydania tej decyzji), z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych, w okresie od [...] r., do [...] r. na podstawie decyzji organu z dnia [...] r., nr [...] wydanej dla A. K.

W uzasadnieniu decyzji, organ wyjaśnił, że pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r., strona zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym do alimentów. Organ pierwszej instancji wskazał, że uprzednio wydaną w sprawie decyzję odmowną (z dnia [...] r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzją z dnia [...] r.

Według ustaleń organu, B. L. prowadzi gospodarstwo domowe

z dwojgiem dzieci w wieku szkolnym i nie posiada nieruchomości, ruchomości, ani zasobów finansowych. Według oświadczenia wnioskodawczyni, otrzymuje alimenty

w formie rzeczowej, tj. zamieszkuje z dziećmi w mieszkaniu należącym do ojca dzieci, który opłaca wszelkie media związane z nieruchomością w zamian za rozliczenie alimentów. Strona oświadczyła, że nie korzysta ze świadczeń socjalnych bądź innych wspierających.

Wskazał, że pomimo wielokrotnych wezwań strona nie dokonała oszacowania wartości otrzymywanych alimentów w formie rzeczowej w skali miesiąca. Zdaniem organu, mimo braku ww. oszacowania wartości i kosztów opłat za media, takie rozliczanie alimentów powoduje znaczne odciążenie w bieżących miesięcznych wydatkach rodziny. Strona nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego

w jakiej wysokości ojciec zobowiązany jest do łożenia alimentów na ich dzieci. Strona

nie przedstawiła również żadnej umowy lub innego dokumentu zawartego z ojcem dzieci w sprawie przekazywania alimentów w formie rzeczowej.

Organ podniósł, że strona jest aktywna zawodowo. Zgodnie z dokumentem potwierdzającym dochód, w miesiącu sierpniu 2016 r. (dokument niemieckojęzyczny oraz jego tłumaczenie), strona uzyskała zarobek w kwocie [...]

(w przeliczeniu [...] zł, wg średniego kursu NBP z dnia 31 sierpnia 2016 r.). Wskazał, że pomimo wielokrotnych wezwań, strona nie udokumentowała wiarygodnie dochodu uzyskanego za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o umorzenie należności, tj. nie przedstawiła tłumaczenia dokumentu o uzyskanym dochodzie w marcu 2016 r.

Organ podniósł, że zgodnie z oświadczeniem strony jest ona przewlekle chora, jednak pomimo wielokrotnych wezwań nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających aktualny stan zdrowia. W piśmie z dnia 23 maja 2016 r. strona oświadczyła, że wydatki związane z jej leczeniem wynoszą miesięcznie [...] (wydatki nieudokumentowane).

Wskazał, że strona przedstawiła oświadczenie i dokumenty potwierdzające wydatki związane z bieżącym utrzymaniem oraz tłumaczenia tych dokumentów. Łącznie koszty te wynoszą od [...] do [...] miesięcznie. Organ stwierdził, iż daje wiarę oświadczeniu strony, z którego wynikają jej miesięczne wydatki.

Analizując przedstawione przez stronę dokumenty, na potwierdzenie wydatków poniesionych przez nią w miesiącu marcu i sierpniu 2016 r., organ stwierdził, że nie można na ich podstawie dokonać ustaleń. Zauważył, że przedstawione dokumenty, dotyczące wydatków są z różnych miesięcy (sierpień, wrzesień, październik 2016 r.). Zdaniem organu, brak było wskazania czy opłaty dokonane w miesiącach późniejszych dotyczą opłat za miesiące, za które wzywał organ (marzec i sierpień 2016 r.). Wskazał, że na niektórych dokumentach brak jest daty, daty są niepełne (np. wykazany tylko rok bez miesiąca i dnia wpłaty), na niektórych brak jest tytułu wpłaty lub tytuł jest niezrozumiały dla organu. Organ uznał, że powyższe powoduje, iż nie może on w dokładny sposób ustalić na podstawie wskazanych dokumentów, jakie wydatki strona poniosła na bieżące utrzymanie rodziny i czego wydatki te dotyczyły, za okres wskazany przez organ. Dodał, iż pełnomocnik strony w piśmie z dnia 23 listopada 2016 r. poinformował, że nie posiada innej dokumentacji, niż tej która została przedłożona organowi.

Organ stwierdził, iż wydatki (z uwzględnieniem spłaty zaległości alimentacyjnych) nie przewyższają bieżących dochodów strony, a ponadto nie ponosi ona kosztów utrzymania nieruchomości, w której mieszka, co znacznie odciąża jej budżet. Wskazał, że strona od lipca 2009 r., dokonuje wpłat na poczet spłaty należności tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stwierdził, że strona posiada środki finansowe na zabezpieczenie potrzeb własnych, jak i osób, wobec których jest zobowiązana do alimentacji. Zauważył, iż fakt, że strona nie posiada środków finansowych na jednorazową całkowitą spłatę zadłużenia, nie wyklucza możliwości regulowania zobowiązania w dotychczasowej wysokości.

Odwołanie od powyższej decyzji organu z dnia [...] r. wniosła B. L., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Wydanej decyzji strona zarzuciła błędną interpretację stanu faktycznego, polegającą na uznaniu, że wnioskodawczyni uzyskuje korzyści majątkowe w postaci zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów za nieruchomość, w której mieszka.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 30 u.p.o.u.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Zwrócił uwagę, na uzasadnienie odwołania, w którym strona odnosi się do powołanych przez organ pierwszej instancji okoliczności, że dzieci mieszkają z ojcem A. K., w mieszkaniu należącym do niego. Strony rozliczają alimenty w ten sposób, że B. L. płaci koszty utrzymania nieruchomości, jednocześnie nie ponosząc kosztów utrzymania nieruchomości, w której mieszka i strona doznaje ulgi finansowej, co z kolei uzasadnia rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Strona dodała, że opłaca rachunki za mieszkanie należące do swojego byłego męża, nie płaci wbrew twierdzeniom organu za lokal, w którym mieszka, ale za nieruchomość stanowiącą wyłączną własność A. K. Wskazała też, że świadczenia alimentacyjne rosną w czasie, gdyż były mąż systematycznie występuje do sądu o podwyższenie alimentów, a ostatnia sprawa była prowadzona na przełomie 2012/2013 r.

Organ odwoławczy stwierdził następnie, że kwestia sporu pomiędzy rodzicami dzieci uprawnionych do alimentów w kwestii kontaktów matki z dziećmi w żaden sposób nie ma wpływu na kwestię umorzenia należności. Uznał również, że kwestia uregulowania kontaktów matki z dziećmi jest zupełnie odrębna od kwestii zobowiązania do alimentacji na rzecz tych dzieci i okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Także nagminne zmiany numerów rachunków bankowych przez ojca dzieci, nie mają – według organu - wpływu na umorzenie należności.

Wyjaśnił, że wsparcie finansowe ze strony matki na rzecz dzieci nie jest równoznaczne z regulowaniem obowiązku alimentacyjnego zasądzonego orzeczeniem. Organ odniósł się do okoliczności podnoszonych przez stronę, że realizowanie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego spowoduje u strony duże problemy finansowe, brak płynności finansowej oraz brak środków finansowych na pokrycie kolejnych wpłat związanych z obowiązkiem alimentacyjnym. Stwierdził, że brak dochodu lub niska kwota nie stanowi okoliczności szczególnej, o ile przeszkodą do jego uzyskania nie są takie czynniki, jak np.: niepełnosprawność, przewlekła choroba czy niedołężność z powodu wieku. Zauważył, że strona nie wskazała na żadne okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, wykluczające możliwość spłaty zobowiązania zarówno w dacie wnioskowania o umorzenie przedmiotowych należności, jak i w przyszłości (art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.).

Kolegium wskazało, iż z przedłożonego materiału wynika, że strona zamieszkuje za granicą, na terenie N. i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci w wieku szkolnym. Podał, że strona nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności czy niezdolności do pracy, a jest osobą aktywną zawodową, zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, nie korzysta ze świadczeń socjalnych. Nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, opłaty te reguluje ojciec zamieszkujących z nią dzieci, tytułem kompensaty alimentów na rzecz małoletnich dzieci.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w treści odwołania, Kolegium uznało,

że nie znajdują one uzasadnienia. Stwierdziło, że organ pierwszej instancji

w swej decyzji nie wskazał wbrew twierdzeniu strony, iż dzieci zamieszkują wraz

z ojcem A. K., w należącym do niego mieszkaniu, a strony rozliczają alimenty w ten sposób, że strona płaci koszty utrzymania nieruchomości. Zdaniem Kolegium, organ nie badał sytuacji rodzinnej ani finansowej A. K. i zamieszkujących z nim dzieci, a jedynie sytuację strony, która wniosła o umorzenie przedmiotowych należności. Zauważyło, iż organ pierwszej instancji wskazał, że strona zamieszkuje z dwójką dzieci w mieszkaniu należącym do ojca tych dzieci. Stwierdziło, że ani z treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji, ani z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby chodziło o dzieci A. K. Zdaniem organu, było wręcz przeciwnie, gdyż chodziło o dzieci, które B. L. urodziła ze związku z innym mężczyzną. Wskazało, że z dokumentów wynika, że chodzi o zamieszkiwanie wspólnie z B. L. jej dzieci: N.(k) S. M. S., w mieszkaniu należącym do ich ojca, nie zaś do A. K.

Ponadto zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji, nie przyjął wbrew twierdzeniom strony (jej pełnomocnika), że miejsce pobytu jednego z byłych małżonków jest także adresem wspólnym dla wszystkich członków rodziny. Według Kolegium, podobnie organ pierwszej instancji nie twierdził, że strona płacąc rachunki

za mieszkanie należące do byłego męża, nie płaci za lokal, w którym mieszka,

ale za nieruchomość stanowiącą własność A. K. Kolegium uznało, że było wręcz przeciwnie z akt sprawy wynika, że strona nie ponosi kosztów utrzymania nieruchomości, w której zamieszkuje w zamian za niepłacenie alimentów

na rzecz jej dzieci, wspólnie z nią zamieszkujących. Według organu odwoławczego, brak jest dokumentów aprobujących twierdzenie, że strona opłaca rachunki

za nieruchomość A. K.

Kolegium podniosło dalej, że wysokość miesięcznych dochodów strony wynosi około [...]. Natomiast wydatki miesięczne strony kształtują się w wysokości

od [...] do [...] i składają się na nie koszty wyżywienia i środków czystości, dojazdu do pracy, ubezpieczenia zdrowotnego rodziny, szkoły muzycznej dziecka łącznie z wyżywieniem, opłaty za telefon, opłaty za wizyty lekarskie związane z chorobą oraz spłata zaległych alimentów.

W ocenie Kolegium, sytuacja finansowa rodziny nie jest trudna i pozwala

na regulowanie zobowiązania choćby w małych ratach. Zdaniem organu, również sytuacja zdrowotna strony nie została udokumentowana, jako wymagająca znacznych nakładów finansowych na leczenie oraz uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia i uzyskiwania dochodów z tego tytułu. Zauważyło, że strona nie przedłożyła orzeczenia o niepełnosprawności bądź niezdolności do pracy. Wskazało, iż strona oświadczyła, że cierpi na chorobę przewlekłą, jednakże na potwierdzenie tej okoliczności nie przedłożyła żadnego dokumentu, brak jest jakiejkolwiek informacji na temat aktualnego stanu zdrowia (strony). Kolegium podniosło, że brak też było udokumentowania wydatków na leczenie (strony), a mimo to organ przyjął za wiarygodne oświadczenie pisemne strony o ponoszonych na ten cel wydatkach

w wysokości [...] miesięcznie.

Kolegium podzieliło stanowisko prezentowane w sprawie przez organ pierwszej instancji. Wskazało na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., uznał bowiem, że sytuacja dochodowa i rodzinna strony nie jest trudna, aby uniemożliwiała kiedykolwiek spłatę długu, który jest długiem publicznoprawnym, są to zaległości wobec Skarbu Państwa. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji w prawidłowy sposób, zgodny z obowiązującymi przepisami, rozpatrzył wniosek strony. Wskazało stronie, że w przypadku zmiany jej sytuacji np. zdrowotnej, rodzinnej, finansowej możliwe jest ponowne złożenie wniosku o umorzenie przedmiotowej należności.

B. L., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. wnosząc o jej uchylenie w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

Strona wskazała na naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji następujących przepisów prawa:

- art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy,

- art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie w sposób niepogłębiający zaufania do organów państwa i prowadzący do wydania decyzji krzywdzącej dla strony,

- art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w niniejszej sprawie,

- art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącej o umorzenie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego,

- art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do której spłaty została zobowiązana, pomimo iż prawidłowa ocena materiału dowodowego pozwala na stwierdzenie, że okoliczności sprawy a w szczególności sytuacja materialna skarżącej nie pozwala jej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i małoletnich dzieci na dokonanie spłaty, jak również, że obowiązek zwrotu wskazanej kwoty powstał z przyczyn od skarżącej niezależnych, wyłącznie na skutek złośliwego zachowania ojca dzieci, utrudniającego skarżącej regularne płacenie alimentów.

W uzasadnieniu skargi, strona podniosła, iż nie wiadomo dlaczego organ odwoławczy uznaje okoliczności nieuchylania się przez nią od obowiązku alimentowania dzieci, które otrzymywały od niej pomoc finansową, za nieistotne

i zbywa jej twierdzenia krótkim stwierdzeniem, że nie mają one znaczenia dla sprawy, w sytuacji, gdy nieumorzenie przez organ przedmiotowych należności spowoduje, że skarżąca będzie musiała dokonać zapłaty jeszcze raz tych świadczeń, które jak wskazała, zostały przez nią faktycznie uiszczone.

Skarżąca wskazała, że organ dokonując oceny jej sytuacji finansowej pominął ocenę skutków wydanej decyzji dla sytuacji materialnej skarżącej, a tym samym stanu środków, jakimi będzie ona dysponowała na utrzymanie nie tylko siebie,

ale i pozostających pod jej pieczą dzieci w sytuacji, gdy w stosunku do skarżącej zostało wydanych siedem decyzji organu pierwszej i drugiej instancji odmawiających umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, na ogólną kwotę [...] zł (bez odsetek). Skarżąca uważa, że organ ograniczył się w tym zakresie

do wskazania, że jej sytuacja finansowa "nie ma znaczenia dla sprawy".

Argumentowała, że osiągane przez nią dochody są niewielkie przy uwzględnieniu kosztów życia w N., a ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, nie posiada majątku, nie otrzymuje alimentów w formie pieniężnej od ojca dzieci, może w zamian za to mieszkać z dziećmi w jego mieszkaniu i nie ponosi z tego tytułu opłat. Skarżąca dodała, że z uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę ponosi samodzielnie wszelkie wydatki także te, które zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego obciążają matkę prowadzącą gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci, a które nie zostały ujęte w złożonym przez nią oświadczeniu, dotyczącym ponoszenia tych kosztów (np. zakup odzieży, kosztów związanych z edukacją i rozwijaniem zainteresowań dzieci m.in. książki, artykuły szkolne).

Skarżąca stwierdziła, że wydana w sprawie decyzja organu odwoławczego jest dla niej krzywdząca, a przy jej wydaniu naruszono art. 7, art. 8, jak również art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten nie narusza prawa.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze. zm.) zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.

Podkreślenia wymaga, że obowiązek alimentacyjny rodziców w stosunku do dzieci wynika wprost z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zatem w pierwszej kolejności z obowiązku tego winni się wywiązywać rodzice, łożąc na utrzymanie swoich dzieci. Dopiero w sytuacji, gdy rodzic nie wywiązuje się z obowiązku alimentacji, środki na utrzymanie dziecka (dzieci) zastępczo wykłada państwo w ramach konstytucyjnego obowiązku wspierania rodziny (art. 71 Konstytucji RP). Pomocnicze działanie państwa ogranicza się do tych przypadków, gdy rodzice wychowujący dzieci, pozbawieni alimentów ze strony osób zobowiązanych, nie są w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeb w zakresie utrzymania dziecka. Pomocniczy charakter wsparcia państwa oznacza w tym przypadku, że – zgodnie z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, może i powinno się ono domagać zwrotu wypłaconych zastępczo za rodzica zobowiązanego do alimentacji środków.

Wynikający z art. 27 ust. 1 tej ustawy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu należności nie jest jednak bezwzględny. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Nie ulega wątpliwości, jak słusznie zaznaczył organ, że umorzenie należności alimentacyjnych jest instytucją wyjątkową, a jej zastosowanie wymaga istnienia szczególnych okoliczności po stronie dłużnika alimentacyjnego. W orzecznictwie wskazuje się, że umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek zaliczek alimentacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 544/07; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2471/15, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 3252/15).

Decyzja w przedmiocie umorzenia ma zatem charakter uznaniowy co oznacza, że organ administracji ma pewną swobodę co do treści rozstrzygnięcia, będąc jednak przy tym związany przesłankami wskazanymi w przepisie stanowiącym podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym przypadku - w art. 30 ust. 2 ustawy, którymi są sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika.

Te dwa elementy, które organ powinien brać pod uwagę przy wydaniu rozstrzygnięcia muszą być przedmiotem szczegółowego wyjaśnienia i rozważań organu, który prowadząc postępowanie poprzedzające wydanie decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych art. 7 k.p.a. Powinnością organu jest dążenie do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązek załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Ocena czy przy załatwieniu sprawy administracyjnej organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, wymaga zbadania czy wydane rozstrzygnięcie odpowiada właściwym przepisom prawa materialnego oraz czy zostało podjęte po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Kontrola sądowa decyzji podjętej w ramach uznania administracyjnego jest więc ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt SA/Sz 2548/00). W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do stwierdzenia, iż wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego organy uchybiły.

Kolegium, rozważając sytuację majątkową i osobistą Skarżącej uznało, że nie jest ona wyjątkowa i nie zachodzą obiektywne przesłanki do umorzenia jej zadłużenia.

W ocenie Sądu stanowisko to, w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego należy uznać za zasadne. Organ podjął wszelkie starania, aby sytuację rodzinną i majątkową Skarżącej wyjaśnić, a następnie prawidłowo ją ocenił

Z dokumentów nadesłanych przez Skarżącą wynika, że wysokość jej miesięcznych dochodów to kwota ok. [...], a wysokość wydatków to kwota w wysokości od [...] do [...], co zdaniem organu dawało podstawę do przyjęcia, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie było uzasadnione, bowiem jak słusznie zauważył organ, sytuacja Skarżącej nie uniemożliwia jej regulowania zaległości alimentacyjnych. Pogląd ten należało podzielić, zważywszy na okoliczność, iż Skarżąca może domagać się rozłożenia zadłużenia na raty. Na aprobatę zasługuje wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd, iż brak dochodu, czy też niskie dochody nie stanowią okoliczności szczególnej, która uzasadniałaby sama w sobie udzielenie ulgi w postaci umorzenia. Dopiero w powiązaniu z innymi okolicznościami uniemożliwiającymi uzyskanie wyższych dochodów, czy też dochodów w ogóle, na przykład niepełnosprawnością, czy przewlekłą chorobą, mogłyby stanowić podstawę do rozważenia możliwości zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Innymi słowy mówiąc tylko stałe obniżenie dochodów, czy też ich nieodwołalna utrata związana z tymi szczególnymi okolicznościami mogłaby stanowić podstawę udzielenia ulgi. Okoliczności takie nie zachodzą wówczas, gdy strona ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej, bądź jej zmiany na taką, która poprawi jej sytuację materialną.

W niniejszej sprawie Skarżąca podnosiła w toku postępowania, że ponosi koszty leczenia, jednak nie udokumentowała żadnych wydatków w związku z chorobą na którą cierpi. Pomimo tego, organ na korzyść strony przyjął jako wydatek na ten cel [...], podany w jej oświadczeniu.

Jakkolwiek sytuacja osobista skarżącej, może zostać uznana za obiektywnie trudną z uwagi na samotne wychowywanie dwójki dzieci, pochodzących ze związku z mężczyzną, z którym związała się w N., gdzie obecnie mieszka i pracuje, to jednak nie może ona przesądzać o istnieniu szczególnie uzasadnionej okoliczności, wystarczającej do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej dzieci, które pozostały z ojcem w Polsce, wobec których ma orzeczony obowiązek alimentacyjny, którego Skarżąca nie realizowała.

Z uwagi na wykazaną możliwość skarżącej zapewnienia sobie i dzieciom, z którymi mieszka w N., środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania, ale także stopniową spłatę zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego, nie można było przyjąć, że aktualna sytuacja skarżącej przesądza o braku możliwości spłaty zadłużenia w ogóle.

Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi odnoszących się do nieuzasadnionego żądania zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. Wywody Skarżącej w tym zakresie zmierzały do wykazania, że alimenty zostały przez nią uiszczone, a zaległości powstały z winy ojca dzieci, który utrudniał jej regularne płacenie alimentów. Okoliczności te nie mogły ani przez organy orzekające w niniejszej sprawie, ani przez Sąd zostać uwzględnione.

Wskazać należy, że w sprawie o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego, badaniu nie podlega zasadność przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ani też czy podstawy do wypłaty tego świadczenia istniały przez cały okres jego pobierania. Stąd kwestionowanie zasadności zwrotu przedmiotowego świadczenia przez skarżącą, nie mogło odnieść skutku, a przeprowadzanie postępowania wyjaśniającego w oparciu o zeznania osób, które przekazywały pieniądze dla dzieci, w niniejszym postępowaniu było bezcelowe.

W ocenie Sądu, w trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniono wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, przy czym zauważyć należy, że organ, dążąc do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, kilkukrotnie wzywał skarżącą do nadesłania dokumentów potwierdzających jej aktualną sytuację majątkową i zdrowotną.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium kompleksowo odniosło się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i argumentów strony podniesionych w odwołaniu, dokonując szczegółowej analizy i oceny zebranych dowodów pod kątem przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy. Dlatego też zarzut strony skarżącej naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. należy uznać za chybiony.

Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja prowadzi do wniosku, że organ prawidłowo, nie naruszając granic uznania administracyjnego zastosował w sprawie przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i zasadnie odmówił umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.