Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 607/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1, art. 1a pkt 12b
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Tomasz Świetlikowski, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżone postanowienie zostało wydane wskutek złożenia przez B.D. (dalej także: zobowiązany, strona, skarżący) zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. – z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]- oddalającego zarzuty skarżącego sformułowane we wniosku z dnia 8 stycznia 2015 r. a zgłoszone na mocy art. 33 § 1 pkt 1, pkt 5-7 oraz pkt 9 u.p.e.a. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] z dnia [...]grudnia 2014 r. wystawionych przez wierzyciela, to jest Wojewodę D., obejmujące grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1500 zł oraz opłatę za wydanie postanowienia w kwocie 68 zł.

Z akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym w dniu [...] lutego 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w celu egzekucji wobec skarżącego obowiązku udostępnienia dokumentacji budowy, powykonawczej i użytkowej, protokołów okresowej rocznej kontroli przewodów kominowych, okresowej pięcioletniej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego będącego współwłasnością - w miejscowości P. nr [...] tj. instalacji elektrycznej i piorunochronnej (jeżeli istnieje), a także umożliwienie przeprowadzenia kontroli tego obiektu budowlanego. Zobowiązany wniósł zarzuty odnośnie prowadzonej egzekucji tego obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Wojewoda D. jako organ egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym wydał [...] września 2014 r. Postanowienie[...], którym nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł. Wezwał go do uiszczenia grzywny w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz do wykonania obowiązku, a także do uiszczenia opłaty w kwocie 68,00 zł za dokonane czynności egzekucyjne - wydanie postanowienia. Zobowiązany złożył zażalenie na to postanowienie.

Zobowiązany nie uiścił w terminie grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie postanowienia. W związku z tym wojewoda będący w sprawie wierzycielem należności pieniężnej, wystawił w dniu [...] października 2014 r. upomnienie nr [...] wzywające do zapłaty powyższych należności pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu ich przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Mimo doręczenia upomnienia zobowiązany nie wykonał ciążących na nim zobowiązań pieniężnych. W związku z tym Wojewoda D. w dniu [...] grudnia 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w celu przymusowej egzekucji grzywny w celu przymuszenia i tytuł wykonawczy nr [...] w celu przymusowej egzekucji opłaty za wydanie postanowienia.

Zobowiązany wniósł w piśmie z dnia 8 stycznia 2015 r. do właściwego w sprawie egzekucji administracyjnej tych należności pieniężnych organu - Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. - zarzuty. W związku z tym organ egzekucyjny w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619, dalej także u.p.e.a.) zwrócił się do wojewody o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów. Wojewoda powołując się na art. 34 § 1 u.p.e.a. postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego zaś po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego z dnia 3 marca 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne – postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. o numerze [...] utrzymał w mocy swe poprzednie postanowienie uznające za nieuzasadnione zarzuty: wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Odnośnie do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku wojewoda stwierdził, że postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. sygn. akt [...] nałożył na zobowiązanego grzywnę w wysokości 1.500,00 zł celem przymuszenia go do wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, tj. udostępnienia organom nadzoru budowlanego dokumentacji budowy powykonawczej i użytkowej oraz protokołów z kontroli okresowej rocznej przewodów kominowych, a także okresowej pięcioletniej w zakresie stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego będącego współwłasnością - położonego w miejscowości P. Nr[...], jak również umożliwienia organom nadzoru budowlanego przeprowadzenia kontroli tego obiektu zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Wojewoda nałożył ponadto na zobowiązanego obowiązek zapłaty kwoty 68,00 zł za dokonane czynności egzekucyjne - wydanie powyższego postanowienia. Obie należności miały być uiszczone w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zobowiązany odebrał postanowienie w dniu 15 września 2014 r. i w ustawowym terminie złożył zażalenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który do dnia wydania postanowienia nie rozpatrzył sprawy.

Wskazano dalej, że art. 18 u.p.e.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, którego art. 143 stanowi, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione. Biorąc pod uwagę powołane przepisy organ stwierdził, że wniesienie zażalenia na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia oraz wzywające do uiszczenia opłaty za jego wydanie, nie powoduje zatem, że ustaje obowiązek zapłaty nałożonych zobowiązań. Należności z tytułu nałożonej grzywny oraz opłaty są więc wymagalne. Stan ten może zostać jedynie zmieniony przez wydanie przez organ wydający postanowienie (w rozpatrywanej sprawie jest to wojewoda) postanowienia wstrzymującego wykonanie postanowienia nakładającego należności. Wykonanie postanowienia Wojewody D., nakładającego grzywnę w celu przymuszenia na zobowiązaną i nakazujące jej uiszczenie opłaty za wydanie postanowienia, nie zostało wstrzymane. W tym stanie rzeczy obowiązek zapłaty obu zobowiązań jest aktualny, mimo że postanowienie o ich nałożeniu nie jest ostateczne.

Z uwagi na brak zapłaty przez zobowiązanego obu należności, wojewoda jako wierzyciel w dniu

[...] października 2014 r. wystawił upomnienie nr[...], którym wezwał zobowiązanego do zapłaty grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł, opłaty za wydanie postanowienia nakładającego grzywnę w kwocie 68,00 zł i obciążył go kosztami upomnienia w kwocie 11,60 zł. Zobowiązany został dodatkowo pouczony, że w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucji.

Wobec braku zapłaty wojewoda jako wierzyciel był zobowiązany do wszczęcia postępowań egzekucyjnych wobec zobowiązanego. W dniu [...] grudnia 2014 r. wystawił zatem tytuł wykonawczy nr [...]w celu przymusowego wyegzekwowania grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł i tytuł wykonawczy nr [...]w celu przymusowego wyegzekwowania opłaty za wydanie postanowienia w kwocie 68,00 zł. Według organu ze stanu faktycznego sprawy wynika, że należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia i opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (wydanie postanowienia) istnieją i nie zostały ani wykonane, ani umorzone w całości lub w części, nie są przedawnione ani nie wygasły, dlatego też zarzut zobowiązanej w tym zakresie organ uznał za nieuzasadniony.

W sprawie zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym organ powołał art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być taka niewykonalność. Zarzut ten zgłoszono do postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wystawionych w dniu [...] grudnia 2014 r. przez Wojewodę D

.. Zostały one jednak wystawione w celu wszczęcia egzekucji należności pieniężnych, tj. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł i opłaty za dokonane czynności egzekucyjne - wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w kwocie 68,00 zł. Obydwa obowiązki mają bezspornie charakter pieniężny. W takim stanie rzeczy niemożliwe jest uznanie zasadności zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Co do zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zastosowanego środka egzekucyjnego i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia organ powołał art. 33 § 1 pkt 6 i 7 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt 6); brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt 7). Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym, grzywna w celu przymuszenia nałożona postanowieniem wojewody z dnia 11 września 2014 r. jest wymagalna, a jej termin płatności minął. Według art. 124. § 1 u.p.e.a. nałożone grzywny w celu przymuszenia, a nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w tej ustawie. Wobec tego egzekucja nałożonej grzywny w celu przymuszenia jest dopuszczalna. Opłatę za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, która należy do grupy kosztów egzekucyjnych uregulowanych w rozdziale 6 u.p.e.a., nałożono na podstawie art. 64a u.p.e.a. Artykuł 64c § 5 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...). Dopuszczalne jest więc prowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny. Wystawione tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...] zawierają wszystkie obligatoryjne elementy wskazane przez art. 27 u.p.e.a., a zatem zostały wystawione prawidłowo. Wojewoda w dniu [...] października 2014 r. wystawił upomnienie nr[...] , którym wezwał zobowiązanego do uregulowania należności objętych postępowaniem egzekucyjnym, tj. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł oraz opłaty za wydanie postanowienia nakładającego grzywnę w kwocie 68,00 zł. Zobowiązany odebrał upomnienie w dniu 30 października 2014 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na druku - potwierdzenie odbioru. Wobec tego zachowane zostały wymagania wskazane w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Co do zarzutu niedoręczenia upomnienia pełnomocnikowi zobowiązanego, organ wskazał, że "wezwanie o wykonanie obowiązku poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest czynnością wynikającą z relacji wierzyciel - zobowiązany, a nie czynnością organu egzekucyjnego skierowaną do strony postępowania egzekucyjnego. Powinno być zatem adresowane bezpośrednio do zobowiązanego, a nie do pełnomocnika. Doręczenie upomnienia posiada charakter czynności wymagającej osobistego działania zobowiązanego, z uwagi na explicite personalny kierunek oddziaływania powyższej normy postępowania, a ściślej - treści upomnienia. Nie sposób bowiem pominąć faktu, że to na zobowiązanym ciążą określone w decyzji lub przepisie prawa i obowiązki, i to w stosunku do jego majątku mogą zostać skierowane tak poważne środki przymusu administracyjnego, do których zaliczane są środki egzekucyjne." Stanowisko to wynika z wyroku NSA z dnia 11 maja 2007 r. (sygn. akt II FSK 365/06) i z wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2014 r. (sygn. akt I SA/Po 1209/13).

Organ powołał się na literaturę przedmiotu, gdzie wskazuje się, że zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego może być podniesiony w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego niewymienionego w enumeratywnym katalogu z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Ani z treści zgłoszonych zarzutów, ani z akt sprawy, którymi dysponuje wierzyciel, nie wynika jednak, aby organ egzekucyjny zastosował inne środki egzekucyjne niż uregulowane w ustawie.

W kwestii zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny powołano art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a., według którego podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, z naruszeniem właściwości rzeczowej i miejscowej. Według art. 19 u.p.e.a., naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (...). Postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu wyegzekwowania od zobowiązanej należności pieniężnych - grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. Właściwość rzeczowa nie została zatem naruszona. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego (...). Miejscem zamieszkania zobowiązanej jest miejscowość P.. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1441) stanowi, że terytorialny zasięg działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. obejmuje powiat z., czyli miasta W., Z. oraz gminy P., S. , Z., Z. Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest nieuzasadniony. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. jest bowiem właściwy rzeczowo i miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych wobec zobowiązanej.

Na tym tle – rozpoznając w pierwszej instancji wniosek skarżącego z dnia 8 stycznia 2015 r., w którym zgłosił on opisane zarzuty, Naczelnik wydał w dniu 30 kwietnia 2015 r. wskazane na wstępie postanowienie oddalające zarzuty powielając argumentację Wojewody i akcentując między innymi, że Wojewoda występuje w sprawie nie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel, czyli podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, tak więc zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ nie znajduje zastosowania. Odnosząc się do kwestii doręczenia upomnienia, Z. wyjaśnił, że Wojewoda D. wystawił w dniu [...].10.2014 r., upomnienie nr[...]. Któren zostało skutecznie doręczone dorosłemu domownikowi, tj. Pani Z. D. w dniu 30.10.2014 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Jeżeli chodzi o kwestię rozstrzygnięcia zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, podkreślono, że objęte tytułami obowiązki mają charakter pieniężny, tj. dotyczą grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty za wydanie wymienionego postanowienia oraz podlegają dochodzeniu w trybie egzekucji administracyjnej, w związku z czym zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpatrując wniesione przez skarżącego zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika. Przywołał treść art. art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Następnie podał, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jego moc wiążąca rozciąga się również na organ nadzoru.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. wyjaśnił zatem w pierwszej kolejności, że rozpoznanie zarzutów wymagało od organu egzekucyjnego uzyskania stanowiska Wierzyciela, tj. Wojewody D. przy czym co do części zarzutów, tj. zarzutów wymienionych w przepisach art. 33 § 1 pkt 1, 5 i 7 u.p.e.a. - organy egzekucyjne obu instancji są związane stanowiskiem Wierzyciela. W przypadku pozostałych zarzutów, tj. tych, które zostały wniesione na podstawie przepisu art. 33 § 1 pkt 6 i 9 u.p.e.a., organ egzekucyjny był zobligowany do uprzedniego uzyskania stanowiska Wierzyciela, jednakże stanowisko wyrażone przez niego - nie było dla organu egzekucyjnego wiążące.

Odnosząc się do kwestii upomnienia, podkreślono okoliczność jego skutecznego doręczenia dorosłemu domownikowi w dniu 30.10.2014 r. w związku z powyższym zachowane zostały wymogi wynikające z przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a.

Jeżeli chodzi o kwestię rozstrzygnięcia zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, Dyrektor stwierdził, że obejmują obowiązki o charakterze pieniężnym, a jako takie podlegają dochodzeniu w trybie egzekucji administracyjnej, w związku z czym zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zarzut - nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej. Powyższe oznacza, że nałożona przez Wojewodę D. grzywna podlega egzekucji administracyjnej, a nie - jak podniósł zobowiązany - egzekucji sądowej. Podkreślić również należy, że skoro wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu kompletny, spełniający wszystkie wymogi przewidziane przepisami prawa wniosek o dochodzenie należności, to Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał podstaw do tego aby nie przystąpić do egzekucji.

Właściwość tego organu wynika wprost z przepisu art. 19 § 1 u.p.e.a.. który stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków o odzyskanie należności pieniężnych oraz podjęcie środków zabezpieczających należności pieniężne określonych w ustawie o wzajemnej pomocy, z zastrzeżeniem § 2-8. Właściwość organu egzekucyjnego ustalana jest na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 22 § 2 u.p.e.a., właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a-3a. Terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych został uregulowany rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1441). Według załączonego do ww. rozporządzenia wykazu siedzib naczelników urzędów skarbowych P. (będąca miejscem zamieszkania skarżącego), a znajdująca się w powiecie złotoryjskim, jest objęta zasięgiem terytorialnym działania właśnie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że organem egzekucyjnym właściwym zarówno miejscowo, jak i rzeczowo, do dochodzenia należności objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z..

Odnosząc się do kwestii skierowania upomnienia do skarżącego, zamiast do ustanowionego pełnomocnika, Dyrektor zauważył, że pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy (w tym przypadku do akt postępowania kontrolnego) także nie może wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika, ponieważ przepis art. 33 § 3 k.p.a. stosowany pomocniczo na podstawie art. 18 u.p.e.a. wyraźnie stanowi, że chodzi o akta sprawy, nie zaś o akta dowolnej sprawy prowadzonej wcześniej przez organ. W związku z powyższym należy uznać, że złożenie pełnomocnictwa jeszcze przed wszczęciem egzekucji nie może odnieść skutku w zakresie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii, iż wydane przez Wojewodę postanowienie z dnia [...].09.2014 r., nr[...], jest drugim postanowieniem nakładającym na grzywnę w celu przymuszenia - Dyrektor wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zarzutów jest postępowaniem odrębnym od postępowania jurysdykcyjnego, które było prowadzone przez Wojewodę.

W kwestii umorzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia [...].02.2014 r., nr [...] postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego i jego małżonki Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że w istocie - takie rozstrzygnięcie zostało wydane. Przyczyną wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. takiego a nie innego rozstrzygnięcia, było prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez podstawy prawnej. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wskutek błędnej interpretacji przepisów prawa uznał się za wierzyciela i wystawiwszy tytuły wykonawcze - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku małżonków. Powyższe postępowanie egzekucyjne zostało jednak umorzone. Obecnie wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] oraz obejmujących odpowiednio grzywnę w celu przymuszenia oraz opłatę za wydanie postanowienia nakładającego powyższą karę. Postępowanie to nie zostało umorzone, w związku z czym - argument strony nie zasługiwał na uwzględnienie.

Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie postanowienia, podtrzymując swe dotychczasowe zarzuty formułowane w toku postępowania i dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2015 r.

Podniósł, że sprawa się toczy od 2005 roku i dotyczy kontroli budynku mieszkalnego. Przytoczył, iż Sąd Okręgowy w L. wydał 3 prawomocne wyroki, w tym z dnia 3 marca 2015 r. w których stwierdził brak podstawy prawnej do dokonania wobec skarżącego i jego żony dnia 17 maja 2013 r. działań kontrolnych przez Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W sprawie wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało jeszcze wydane prawomocne postanowienie ostateczne, w szczególności nie zostało zakończone postępowanie prowadzone przed Ministrem Administracji i Cyfryzacji. Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym nie została zatem zakończona. Mimo to wojewoda nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia. Zarzucił, że mimo istnienia jednego postanowienia w sprawie obowiązku o charakterze niepieniężnym zostały wydane cztery tytuły wykonawcze, na podstawie których działają dwa wymienione organy – Naczelnik i Dyrektor, co oznacza, że Wojewoda "rozmnożył sprawę" z naruszeniem art. 29 u.p.e.a. Zarzucono naruszenie przepisu art. 19 k.p.a. wobec braku zachowania właściwości przez wierzyciela, która to właściwość reguluje art. 82 Prawa budowlanego. Dodatkowo wskazano na przepis art. 92 ust. 2 Prawa budowlanego oraz dostrzeżono naruszenie normy art. 15 k.p.a. w związku z art. 78 Konstytucji RP, a także wskazano na przewlekłość postępowania w Ministerstwie Cyfryzacji.

W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że zawiera ona zarzuty rozpatrywane już w toku dotychczasowego postępowania. Zarzuty te nie zostały uznane za zasadne. W tej sytuacji organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Według art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy czy w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie nie występują zarzucane w skardze wady i uchybienia. Sąd podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, które zostało oparte na prawidłowo ustalonych faktycznych i prawnych przesłankach. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

W sprawie niniejszej organy trafnie podkreślały przed wszystkim na fakt ich związania stanowiskiem wierzyciela (Wojewody) w sprawie, a to w kontekście brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Oznacza to, że już z tej racji nie mogły być skutecznie podniesione w tym postępowaniu zarzuty:

- dotyczące wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku (pkt 1),

- niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (pkt 5) ,

- braku doręczenia upomnienia (pkt 7).

W tej materii zresztą stanowisko wierzyciela wyrażone ostatecznie w postanowieniu Wojewody D. z dnia . marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało poddane kontroli tutejszego Sądu, który w dniu 5 listopada 2015 r. wyrokiem (nieprawomocnym) o sygnaturze III SA/Wr 378/15 skargę wniesioną na to postanowienie oddalił w całości.

W kwestii natomiast zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) orzekające w sprawie niniejszej organy nadto zasadnie eksponowały okoliczność, pomijaną bezpodstawnie przez skarżącego, że egzekucję administracyjną należności pieniężnych wszczętą na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych należy odróżnić od prowadzonej wobec skarżącego w innym postępowaniu egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Są to dwa odrębne postępowania egzekucyjne, prowadzone przez dwa różne organy egzekucyjne, do których prowadzenia należy odrębnie składać zarzuty. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem egzekucji są więc wyłącznie obowiązki o charakterze pieniężnym (grzywna i opłata). Ani zatem organy egzekucyjne w osobach Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz orzekającego w drugiej instancji Dyrektora Izby Skarbowej, ani Sąd, nie są władne odnosić się do licznych zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zakresie materialnoprawnych uwarunkowań sprawy, uregulowanych przez przepisy prawa budowlanego, a także egzekucji obowiązków skarżącego o charakterze niepieniężnym. Są one bowiem przedmiotem odrębnych postępowań prowadzonych przez organy państwowego nadzoru budowlanego.

Tym samym także zarzuty dotyczące niezakończenia postępowań przed tymi organami pozostają bez wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia. Analogicznie – z powodu konieczności rozróżnienia odrębnego charakteru obowiązków oraz idącej za tym odrębności procedur, w tym osobnej właściwości organów nadzoru budowlanego oraz organów egzekucyjnych właściwych dla egzekwowania obowiązków niepieniężnych oraz organów egzekucyjnych właściwych dla egzekwowania obowiązków pieniężnej natury wskutek niewywiązania się z prawem przypisanych powinności (czyli dotyczącej grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie takiego postanowienia o nałożeniu grzywny) nie można zarzucać organom naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Odnośnie wyczerpującego dyspozycję art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Sąd stwierdza, że jest on chybiony. Według bowiem art. 19 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Postępowanie, którego celem jest wyegzekwowanie takich należności, także w postaci grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, jest prowadzone przez miejscowo i rzeczowo właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Właściwość rzeczowa naczelnika urzędu skarbowego wynika z art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego w egzekucji należności pieniężnych ustala się natomiast według miejsca zamieszkania zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie jest to miejscowość P.. Wynika to wprost z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1441), według którego terytorialna właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. obejmuje m.in. miejscowość – P..

Skarżący kwestionując właściwość wojewody w rozpatrywanej sprawie wskazywał w toku postępowania administracyjnego nietrafnie jako podstawę prawną art. 82 ust. 3 prawa budowlanego. Przepis ten reguluje bowiem zakres właściwości rzeczowej tego organu w sprawach z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej. Jak już wskazano, rozpatrywana sprawa dotyczy natomiast egzekucji administracyjnej, gdzie wierzycielem jest wojewoda. Powołany zaś dodatkowo w skardze przepis art. 92 prawa budowlanego reguluje odpowiedzialność karną, gdzie przymusowe wykonywanie orzeczeń podlega egzekucji sądowej. Z uwagi na to, że rozpatrywana sprawa ma bezspornie charakter administracyjnoprawny, a brak jest przepisu szczególnego, o którym jest mowa w art. 3 § 1 u.p.e.a. przewidującego tryb egzekucji sądowej, zarzut skarżącego jest w tym zakresie oczywiście bezzasadny.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest natomiast wierzycielem innych obowiązków, wynikających bezpośrednio z art. 65 w zw. z art. 62 ust. 4 i art. 81c ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2; art. 81 ust. 4 i art. 81c ust. 1 prawa budowanego w rozumieniu art. 5 § 1 pkt u.p.e.a., w zw. z art. 81c ust. 1 i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego. Jego zadaniem jest czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązane podmioty obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W powyższych sprawach wojewoda jest organem egzekucyjnym właściwym do żądania ich wykonania od zobowiązanych na rzecz wierzyciela (art. 20 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Biorąc to pod uwagę powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nie jest właściwy do stosowania środków egzekucyjnych wskazanych w tej ustawie. Właściwość powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu egzekucyjnego jest oparta o powołane przepisy i to, że wskazane obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisu prawa. Organy wskazane w art. 20 § 1 pkt 2 - pkt 4 u.p.e.a., do których należy powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, są ponadto właściwe w zakresie egzekucji obowiązków wynikających z wydanych przez nie decyzji administracyjnych.

Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie, wojewoda będący organem, który nałożył grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1.500 zł i żądającym uiszczenia opłaty w kwocie 68,00 zł za dokonane czynności egzekucyjne jest wbrew zarzutom skarżącej wierzycielem, czyli podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku.

Skarżący podniósł, że w sprawie wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało jeszcze wydane postanowienie ostateczne. Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym nie została zakończona, a mimo to wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. W tej mierze trzeba wskazać, że art. 18 u.p.e.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 143 k.p.a. stanowi, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Zatem wojewoda, który wydał postanowienia o nałożeniu grzywny oraz opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, może wstrzymać jego wykonanie wtedy, gdy uzna to za uzasadnione. Wniesienie zażalenia na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia oraz wzywające do uiszczenia opłaty za jego wydanie nie powoduje wobec tego ustania obowiązku zapłaty nałożonych zobowiązań. W tym stanie rzeczy należności z tytułu nałożonej grzywny oraz opłaty są wymagalne. Mogłoby to ulec zmianie tylko przez wydanie przez wojewodę postanowienia wstrzymującego wykonanie postanowienia nakładającego przedmiotowe należności. Nie miało to miejsca w rozpatrywanej sprawie, a zatem obowiązek zapłaty przez skarżącego obu zobowiązań jest aktualny.

Postanowienia wojewody zostały wydane w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. Odrębnie zaś, w oparciu o art. 1a pkt 12b u.p.e.a. wojewoda nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia mającą na celu wykonanie obowiązków o charakterze niepieniężnym. Sąd nie stwierdził zatem nadmiernej liczby, czy niepotrzebnego mnożenia postanowień, których adresatem był skarżący.

Skoro zaś skarżący nie wykonał w terminie wynikającego z tych postanowień obowiązku zapłaty grzywny nałożonej w celu przymuszenia oraz opłaty za wydanie postanowienia o jej nałożeniu – zasadnie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania tych należności na podstawie tytułów wykonawczych [...] oraz[...].

W konkluzji rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.