Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 645/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 52
law: Ustawa  z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - tekst jedn.
article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 61, art. 173
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 2 pkt 1, par 4 ust. 1-3, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. C. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 11 lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu M.K. z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.", art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Prezes Sądu Apelacyjnego w Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. z [...] r. w sprawie o numerze [...] o odmowie udostępnienia M. K. wnioskowanej informacji publicznej w zakresie danych wskazanych we wniosku.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 14 stycznia 2020 r. M.K. wniósł do Sądu Okręgowego w Ł. o udostępnienie informacji publicznej w postaci wyroków sądowych zapadłych od 1 stycznia 2000 r. do 1 stycznia 2009 r. wraz z uzasadnieniami w sprawach cywilnych wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Ł.

Prezes Sądu Okręgowego w Ł. uznając, że wnioskowana informacja stanowi informację przetworzoną, pismem z 29 stycznia 2020 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w terminie 7 dni od daty odbioru wezwania, pod rygorem odmowy udostępnienia informacji.

W piśmie z 5 lutego 2020 r. skarżący wskazał, że żądane informacje są mu niezbędne w celu ich wykorzystania w sprawie z własnego powództwa. Według skarżącego, może on popierać własne powództwo wydanymi już wyrokami. Nadto skoro wyroki i ich uzasadnienia stanowią informację publiczną, to tym samym podlegają one opublikowaniu.

Decyzją z [...] r. Prezes Sądu Okręgowego w Ł. odmówił M. K. udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w zakresie danych wskazanych we wniosku.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że informacja żądana przez wnioskodawcę stanowiła informację publiczną przetworzoną. Wnioskodawca nie wykazał szczególnego interesu społecznego, który uzasadniałby jej udostępnienie. Objęte wnioskiem żądane informacje, to wyroki sądowe wydane w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 1 stycznia 2009 r. wraz z uzasadnieniami, w sprawach cywilnych wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Ł. i stanowią informację przetworzoną. Nie ma bowiem możliwości prostego ich uzyskania z systemu komputerowego Sędzia2. Uzyskanie takich informacji wymagałoby analizy akt każdej ze spraw i "ręcznego" wykonania szeregu czynności, w następstwie których dopiero, byłoby możliwe uzyskania żądanych informacji. W ocenie organu pierwszej instancji, brak było zatem podstaw do oceny, że żądanie skarżącego spełniało przesłankę z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W odwołaniu od tej decyzji M. K. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący stwierdził, że nie dysponuje wykształceniem prawniczym. Zna podstawowe przepisy prawa. Zapoznał się z orzeczeniami sądów administracyjnych. Jego błąd i brak znajomości prawa doprowadziły do wydania zaskarżonej decyzji.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Ł. podzielając stanowisko organu pierwszej podniósł, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Informację publiczną przetworzoną stanowi informacja, na którą składa się pewna suma informacji prostej, lecz ze względu na treść żądania, udostępnienie jej, to nie tylko techniczne przeniesienie danych, lecz konieczność przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem, które to zabiegi czynią informacje proste, informacją przetworzoną. Biorąc powyższe pod uwagę, informacje objęte wnioskiem skarżącego miały charakter informacji przetworzonych. Ich udostępnienie wymagało bowiem podjęcia dodatkowych czynności, które połączone były z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem do tych czynności określonych środków osobowych. Nie było też możliwe proste wygenerowanie tych informacji z systemu Sędzia2.

W ocenie organu drugiej instancji, za prawidłowe należy również uznać wezwanie skarżącego przez Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. do wykazania w terminie 7 dni przesłanki do uzyskania dostępu do informacji publicznej przetworzonej, jaką jest wykazanie, że uzyskanie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca powinien przede wszystkim wykazać, że informacja, której się domaga, jest ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców i nie dotyczy wyłącznie jego interesu. Brak jest natomiast podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa. Organ pierwszej instancji dokonał zatem właściwej oceny treści wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Słuszny okazał się wniosek, że uzyskanie przez skarżącego informacji publicznej przetworzonej nie było szczególnie istotne dla interesu publicznego. W szczególności nie wykazał tego sam wnioskodawca. Prezes Sądu Okręgowego w Ł. wykazał brak istnienia przesłanki ustawowej wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., bowiem skarżący, jako wnioskodawca żądający wydania informacji publicznej przetworzonej, nie wykazał, że działa w interesie publicznym. Nie wykazał też, że żądane przez niego informacje mogłoby stworzyć możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Przeciwnie, w swoich pismach wskazywał wielokrotnie, że żądne informacje będą mu pomocne w sprawie indywidualnych powództw, dotyczących jego osoby, jakie zamierza wytoczyć. W swoich pismach wnioskodawca wskazywał wprost na interes indywidualny, a nie interes publiczny, będący przesłanką do uzyskania informacji publicznej przetworzonej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie zostały one uiszczone ani w części, ani w całości.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organy pierwszej i drugiej instancji błędnie uznały, że wyroki sądowe zapadłe od 1 stycznia 2000 r. do 1 stycznia 2009 r. wraz z uzasadnieniami w sprawach cywilnych wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego stanowią informację publiczną przetworzoną. Przetworzenie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. polega na stworzeniu nowej informacji z już istniejących. Powstaje zatem zupełnie nowa jakość, co dotyczy również zebrania wielu informacji prostych, ponieważ nakład pracy przy ich zebraniu powoduje, że wykracza to poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego. Powoduje to, że stworzony zostaje nowy zbiór charakteryzujący się w istocie nowymi cechami, nieistniejącymi w chwili złożenia wniosku. Dokonując anonimizacji wyroku organ nie tworzy żadnego nowego zbioru ani treści. Treść pozostaje taka sama, a organ zabezpiecza jedynie dane osobowe. Udostępnienie wyroków sprowadza się wyłącznie do skserowania i następnie wykonania prostej czynności technicznej opisanej powyżej. Wskazane informacje stanowią zatem informacje proste, których udostępnienie w żądanej formie nie powinno nastręczać pracownikom sądu żadnych realnych trudności. Nie sposób w szczególności uznać, że wykonanie wskazanych czynności mogłoby spowodować konieczność przekształcenia wielu dokumentów, zakłócić normalny tok działania sądu i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną przez proces anonimizacji, bo czynność ta polega jedynie na jej przekształceniu, a nie przetworzeniu. Również wtedy, gdy organ administracji publicznej posiada w swoich zbiorach dane objęte wnioskiem, wykonanie prostych czynności technicznych nie może być uznane za przetworzenie informacji publicznej. Wyroki, o które wnioskuje skarżący, w żadnym wypadku nie mogą zostać uznane za informacje publiczne przetworzone. Organy obu instancji błędnie uznały, że jakikolwiek nakład pracy polegający na przygotowaniu wyroków wraz z uzasadnieniem skutkuje przetworzeniem informacji publicznej. Organ pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych poprzez wykazanie szczególnego interesu publicznego. Wnioskowane dokumenty stanowią informację publiczną prostą, wobec czego powinny zostać udostępnione skarżącemu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Rozporządzenie Rady Ministrów z 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, wydane na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. poz. 1758 ze zm.) w § 1 ustaliło, że obszarem, na którym wystąpił stan epidemii wywołany zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazanie rodzajów obszarów, na których obowiązują dodatkowe ograniczenia, nakazy i zakazy w związku z wystąpieniem stanu epidemii obejmujący powiaty nastąpiło w wykazie będący załącznikiem do rozporządzenia.

W związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta Łodzi i niektórych powiatów województwa łódzkiego obszarem czerwonym, mając na względzie zalecenia właściwych organów sanitarno-epidemiologicznych wydanych wobec istotnego zagrożenia zakażeniem wirusem SARS-CoV-2, na podstawie zarządzenia nr 29/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dniem 19 października 2020 r. odwołano rozprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 16 listopada 2020 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały zawiadomione. Strony poinformowano również o możliwości złożenia pisma zawierającego stanowisko i ewentualnego uzupełnienia argumentacji.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego sądu. Zgodnie ze wskazaną regulacją brak jest podstaw do uzależnienia rozpatrzenia sprawy od zgody lub sprzeciwu strony. Niemożliwy jest bowiem do przewidzenia termin, w którym mogłoby nastąpić rozpatrzenie sprawy na rozprawie (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2020 r., II FSK 1745/18).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący wnioskiem z 14 stycznia 2020 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. o udostępnienie informacji publicznej w postaci wyroków sądowych zapadłych w sprawach cywilnych wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztowi Śledczemu w Ł. w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 1 stycznia 2009 r.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji uznały, że żądana przez skarżącego informacja publiczna jest informacją przetworzoną, zaś skarżący nie wykazał, że za jej udostępnieniem przemawia szczególny interes publiczny.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem organów administracji, skarżący w skardze wywodził, że żądana przez niego informacja publiczna jest informacją prostą i nieprawidłowe było wezwanie go do wykazania szczególnego interesu prawnego.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie zatem jest, czy żądana przez skarżącego informacja publiczna jest informacją prostą, czy też przetworzoną i czy zasadne było wzywanie skarżącego do wykazania szczególnego interesu prawnego.

W pierwszej kolejności wyjaśnić zatem trzeba, że w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji, według art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności organy władzy publicznej.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że definicja pojęcia "informacji publicznej", wynikająca z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por. wyrok NSA z 4 lutego 2016 r., I OSK 2223/14). W u.d.i.p. nie określono zamkniętego katalogu informacji publicznej, ponieważ ustawodawca chciał, aby społeczeństwo posiadało instrument do jak najszerszej kontroli instytucji publicznych. Taki instrument, aby był sprawny, powinien obejmować jak największą liczbę stanów faktycznych. Liczba ta nie może być ograniczona, ponieważ dynamiczny charakter stosunków społeczno-gospodarczych rodzi nowe sytuacje, w których pojawia się aktywność podmiotów publicznych. Ta aktywność w państwie demokratycznym powinna być poddana kontroli społecznej za pośrednictwem narzędzia, jakim jest prawo dostępu do informacji publicznej. Dlatego też uznaje się, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14).

Żądane przez skarżącego informacje stanowią expressis verbis informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie. Zgodnie z treścią tego przepisu udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Niespornym jest również, że Prezes Sądu Okręgowego w Ł. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Na podstawie art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej. Stosownie zaś do treści art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 365 ze zm.), organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu.

Przechodząc zatem do kluczowej na gruncie rozpatrywanej sprawy kwestii wskazać trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w przepisach u.d.i.p. Niemniej jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowanym na tle rozważanego unormowania podkreśla się, że kryterium "przetworzenia" sprowadza się zasadniczo do dwóch grup stanów faktycznych. Jedno rozumienie przetworzenia uwzględnia aspekt jakościowy zmian wprowadzanych w odniesieniu do informacji prostych, drugie zwraca uwagę na aspekt techniczny i ilościowy, traktując przetworzenie informacji prostych w kategoriach czynności, jakim muszą zostać poddane, aby uzyskać dane podlegające udostępnieniu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach wyroków z 17 września 2020 r., sygn. akt I OSK 396/20 i z 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 574/20, oba te rozumienia "przetwarzania" informacji prostych nie stoją w sprzeczności z potocznymi intuicjami językowymi, nie wprowadzają zatem jakiegoś sztucznego rozumienia informacji przetworzonej. Nie stanowią też rozumień wzajemnie konkurencyjnych i wykluczających się, ale uzupełniają się, tworząc dwa kryteria uznawania informacji publicznej za informację przetworzoną. Posługując się niejednoznacznym terminem, ustawodawca dopuścił tę dwuznaczność. W pierwszym rozumieniu informacja przetworzona to informacja jakościowo nowa, nieistniejąca dotychczas w ostatecznej treści i postaci, jej wytworzenie wymaga podjęcia przez podmiot zobowiązany określonych czynności analitycznych, porządkujących w odniesieniu do posiadanego zbioru danych. Przetworzeniem jest zebranie, często na podstawie różnych kryteriów, informacji prostych i ich następne zanalizowanie, zredagowanie, opracowanie w postaci nowego dokumentu i nowej informacji o treści, która do tej pory w takiej postaci nie istniała. Drugie rozumienie informacji przetworzonej dotyczy przypadków, gdy żądanie udostępnienia istniejącej informacji publicznej ma taki zakres i rozmiar, że wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia działań poza zakresem jego rutynowych czynności, a nakierowanych na przygotowanie żądanej informacji i nadanie jej formy umożliwiającej udostępnienie, albowiem proste udostępnienie w formie posiadanej przez podmiot zobowiązany nie jest możliwe. W tym drugim rozumieniu suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich wyselekcjonowaniem i przygotowaniem nakładem koniecznej pracy i środków, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA z: 9 sierpnia 2011 r., I OSK 977/11; 5 marca 2015 r., I OSK 863/14; 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14; 19 grudnia 2017 r., I OSK 1362/17; 18 grudnia 2019 r., I OSK 1056/18; 18 maja 2020 r., I OSK 4369/18, 22 listopada 2018 r., I OSK 2622/16 i I OSK 2587/16, 18 kwietnia 2018 r., I OSK 2336/17, 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1362/17 oraz I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Wolters Kluwer 2016, komentarz do art. 3, teza 1). Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wielkości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności i liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyrok NSA z 17 września 2020 r., I OSK 242/20).

Odnosząc poczynione dotychczas uwagi ogólne do stanu faktycznego sprawy niniejszej zgodzić się trzeba z organami obu instancji, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a nie prostej.

Prezes Sądu Okręgowego w Ł. w motywach decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej wyjaśnił, że nie ma możliwości ich prostego uzyskania z systemu komputerowego Sędzia2. Wszystkie te orzeczenia i ich uzasadnienia możliwe są do uzyskania wyłącznie z akt sądowych w formie papierowej. Tym samym żądane dane nie mogą być uzyskane w żaden inny sposób niż przez analizę każdego postępowania osobno, czyli poprzez "ręczne" przeszukanie tomów akt każdej sprawy sądowej przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Ł., sporządzenie kserokopii wyroku z uzasadnieniem oraz dokonanie ich anonimizacji. Takie "ręczne" przeszukanie szeregu akt z 10 lat stanowi czynności wymagające ogromnego nakładu pracy i czasu.

W rozpatrywanej sprawie z uwagi na szeroki zakres i rozmiar żądanej informacji ze względów technicznych i ilościowych, nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w skardze, że wyszukanie orzeczeń sądowych odpowiadających wskazanym przez niego we wniosku kryteriom (w sprawach cywilnych przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Ł. z okresu od 1 stycznia 2000 r. do 1 stycznia 2009 r., a więc z okresu 9 lat) i ich udostępnienie, po uprzedniej anonimizacji, to tylko proste czynności techniczne, które nie prowadzą do powstania informacji przetworzonej.

Realizacja wniosku skarżącego wymagałaby wydobycia informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które to zbiory za okres 2000-2008 prowadzone są w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych, a informacja musiałaby zostać przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy. Przygotowanie i udostępnienie informacji wymagałoby podjęcia niewątpliwie dodatkowych czynności, dokonania analiz, selekcji i zaangażowania dodatkowych, nadzwyczajnych sił, środków i osób, co będzie wymagało ponadprzeciętnego zaangażowania ze strony Sądu Okręgowego w Ł. Z uwagi na to, że sprawy z okresu 1 stycznia 2000 – 1 stycznia 2009 r. nie zostały wprowadzone do systemu komputerowego Sędzia2, przeszukanie urządzeń ewidencyjnych, a następnie akt szeregu spraw z tego okresu jest czymś zupełnie innym niż wydrukowanie nawet znacznej liczby wyroków z systemu Sędzia2. W tym wypadku wytworzenie informacji według wskazań wnioskodawcy to nie tylko przejrzenie akt, skserowanie i anonimizacja wyroków sądowych i ich uzasadnień. Realizacja wniosku niewątpliwie wymagałaby zgromadzenia akt sądowych z 9 lat, ich przejrzenia i analizy celem odnalezienia spraw, które spełniałyby kryteria wskazane we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak również ustalenia, które z akt znajdują się nadal w Sądzie Okręgowym w Ł. Część akt mogła zostać przekazana do archiwum, a część do innych sądów w związku z czynnościami procesowymi w tych sprawach, co mogłoby implikować konieczność zażądania przez Sąd Okręgowy w Ł. przesłania akt tych spraw i mogłoby okazać się utrudnione albo wręcz nieskuteczne. Następnie należałoby dokonać ich selekcji i oceny, czy nie zachodzą podstawy do ograniczenia prawa do informacji publicznej, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W celu realizacji wniosku należałoby wreszcie sporządzić kserokopie wyselekcjonowanych wyroków i uzasadnień oraz dokonać ich anonimizacji. Dodać w tym miejscu trzeba, że specyfika procesów i orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami jest tego rodzaju, że częstokroć zawierają one nie tylko dane stron postępowań, lecz również innych osób. Anonimizacja w tego rodzaju przypadkach nie ogranicza się wyłącznie do wyeliminowania z dokumentacji imion i nazwisk, lecz wiąże się również z koniecznością usunięcia określonych fragmentów uzasadnień, tj. takich ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób, a to z kolei wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych i intelektualnych (por. wyrok NSA z 2 marca 2018 r., I OSK 1991/17). Anonimizacja musiałaby skutkować modyfikacją treści uzasadnień w stopniu znacznym, a taka ingerencja w treść uzasadnienia orzeczenia sądowego, przekraczająca typową anonimizację, wymaga zwiększonego nakładu czasowego i znacznej ostrożności, by nie pozbawić dokumentu kompletności i zachować logikę rozumowania sądu. Taki właśnie skutek mogłoby wywołać uwzględnienie wniosku, wymagający do jego uwzględnienia kilkudniowego zaangażowania oddelegowanego specjalnie w tym celu pracownika organu zobowiązanego, co z oczywistych względów czyniłoby niemożliwym podejmowanie przez niego zwykłych czynności służbowych, zakłócając tym samym prawidłowe działanie tego sądu (poz. wyrok NSA z 19 kwietnia 2016 r., I OSK 2867/14).

W ocenie sądu, powyższe wskazuje, że udzielenie żądanych informacji wymaga dokonania wielu czasochłonnych czynności i znacznego zaangażowania, także intelektualnego pracowników Sądu Okręgowego w Ł. Udostępnienie wnioskowanych informacji wymagałoby niewątpliwie wytworzenia jakościowo nowej informacji. Pomimo tego, że jej źródłem są materiały, które powinny znajdować się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i może ona stanowić sumę informacji prostych, to jednak w tym wypadku sposób jej wytworzenia, w następstwie kwerendy i selekcji bardzo wielu akt spraw sądowych z 9 lat, a także analizy dokumentów potrzebnych do jej udzielenia, pozwala zgodzić się z organami obu instancji, że żądana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną. Ponadto należy zwrócić uwagę, że zakres czynności koniecznych do wykonania w celu realizacji wniosku skarżącego, który niewątpliwie wiąże się z ponadnormatywną pracą osób wykonujących obwiązki służbowe, nie może być uznany za proste czynności kancelaryjno-biurowe o charakterze technicznym, które nie wymagają wysiłku intelektualnego. Powyższa selekcja i analiza dokumentów źródłowych nie stanowi zwykłych czynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Wytworzenie owej informacji wymagałoby podjęcia działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłóciłyby normalny tok działania Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Ł. i utrudniły wykonywanie przypisanych mu zadań. Również z powyższego punktu widzenia wnioskowaną informację, pomimo że może składać się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, należy uznać za informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III. WK 2016, uwaga 1 do art. 3).

W tym stanie rzeczy udostępnienie żądanej informacji publicznej przetworzonej wymagało wykazania przez skarżącego przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2306/19, proces przetworzenia informacji publicznej w celu jej udostępnienia musi znajdować uzasadnienie w tej szczególnej przesłance. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będący podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp. Nie chodzi przy tym o to, by udzielenie informacji publicznej było jedynie "istotne" dla interesu publicznego, lecz ma być dla tegoż interesu publicznego "szczególnie istotne". Pojęcie interesu publicznego jest pojęciem szerokim i nieostrym, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje ono interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Każde działanie w interesie ogółu jako określonej wspólnoty publicznoprawnej jest zatem działaniem w interesie publicznym, a wobec tego działanie "szczególnie istotne" musi charakteryzować się podwójnie dodatkową kwalifikacją z punktu widzenia interesu ogółu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano już na tle analizy unormowań u.d.i.p., że interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, a z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że nie wystarczy, aby uzyskanie informacji przetworzonej było istotne dla interesu publicznego, lecz ma być szczególnie istotne, co stanowi dodatkowy kwalifikator, przy ocenie, czy dany wnioskodawca ma prawo do jej uzyskania (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2011 r., I OSK 1870/10). Działanie wnioskodawcy nie tylko w interesie indywidualnym, lecz także w interesie "ponadindywidualnym" nie jest samoistnie wystarczające dla przyjęcia "szczególnej istotności dla interesu publicznego" takiego działania. Należy przyjąć, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Innymi słowy, korzyści z upublicznienia tej informacji muszą być większe niż konsekwencje zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu na jej przetworzenie. Nie chodzi tu jednak o udowodnienie takich możliwości, lecz co najmniej o ich przekonujące uprawdopodobnienie. O szczególnie istotnym charakterze interesu decydują czynniki natury podmiotowej i funkcjonalnej (por. A. Jakubowski, Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji publicznej, "Kwartalnik Prawa Publicznego" 2012, nr 2, s. 153–154). Zatem poza funkcją odpowiedzi na wniosek o informację przetworzoną, należy uwzględnić właściwości podmiotu o nią występującego. W doktrynie wyrażony został pogląd, że charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku. Przykładem takiego podmiotu może być poseł zasiadający w komisji ustawodawczej Sejmu, radny w jednostce samorządu terytorialnego lub też minister nadzorujący działalność podległego mu resortu. Osoby te w swoim codziennym działaniu mają rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów (por. wyroki NSA: z 27 stycznia 2011 r., I OSK 1870/10; z 17 maja 2012 r., I OSK 416/12). Do kategorii podmiotów mających możliwość efektywnego wykorzystania informacji przetworzonej w celu realizacji szczególnego interesu publicznego zaliczyć można także jednostki sfery nauki: szkoły wyższe, Polską Akademię Nauk, państwowe instytuty badawcze, a nawet grupy badawcze czy pojedynczych naukowców – jeżeli dana informacja wiąże się ściśle z przedmiotem ich badań naukowych wspieranych przez sferę publiczną, np. grantem (por. A. Jakubowski, Prowadzenie badań naukowych..., s. 141–154). Wskazane wyżej przykłady podmiotów spełniających przesłankę uzyskania dostępu do informacji publicznej przetworzonej nie oznaczają oczywiście automatycznego wyeliminowania z tego katalogu innych podmiotów, które nie pełnią wymienionych wyżej funkcji. Byłby to wniosek zbyt daleko idący, a takie rozumienie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bezzasadnie ograniczałoby obywatelskie prawo do uzyskania informacji publicznej, o którym mowa zarówno w art. 61 Konstytucji RP, jak i w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 9 listopada 2011 r., I OSK 1365/11). Inne podmioty również mogą być w stanie wykazać swoje możliwości wykorzystania przetworzonej informacji publicznej w sposób przynoszący ogółowi korzyści przeważające nad kosztami publicznymi wytworzenia tej informacji.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji trafnie uznały, że skarżący, pomimo wezwania ze strony organu pierwszej instancji, nie wykazał, ażeby udostępnienie żądanej informacji publicznej było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Na istnienie po stronie skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego nie wskazuje ani treść jego wniosku, ani odpowiedzi na wezwanie do jego wykazania (pismo z 6 lutego 2020 r.). W skardze skarżący twierdził, że żąda informacji prostej i kwestionował zasadność wezwania go do wykazania spełnienia tego wymogu.

Zdaniem sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo oceniły, że wniosek skarżącego służy jedynie zaspokojeniu jego indywidualnych, prywatnych potrzeb (powództwo przeciwko Skarbowi Państwa). Nie służy natomiast jakiemukolwiek dobru publicznemu. Jest to próba korzystania z uprawnień w ramach u.d.i.p. dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne. Trzeba mieć przy tym na względzie, że regulacja zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma przeciwdziałać zalewowi wniosków, zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów osobistych lub komercyjnych oraz zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzieleniu informacji publicznej (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 2306/19). Zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z 3 lutego 2017 r., I OSK 1068/15).

Podsumowując, sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu i brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego. Zasadnie Prezes Sądu Okręgowego w Ł., kierując się treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmówił skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej przetworzonej. W motywach wydanych decyzji organu obu instancji jasno i rzeczowo wyjaśniły przesłanki natury faktycznej i prawnej odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Z tych wszystkich względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1-3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

dc