Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 758/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
oddalono wniosek uczestników o zasądzenie kosztów
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7 i 77 par. 1, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c"
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Mirosław Bator Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 11 marca 2011 r. nr WS.VI.EJ.7724-1-100-10 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz strony skarżącej Gminy Miejskiej Kraków kwotę 457 zł (słownie czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. oddala wniosek uczestników ,D.G. i Z.P. o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11.01.2005 r., znak [...], sprostowaną postanowieniem z dnia 31.01.2005 r., znak [...], Starosta Krakowski działając na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. odmówił zwrotu działki nr "1" o pow. 0,0989 ha, obj. Kw [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., na rzecz Z. G., D. G. i Z. P., przyjmując, że nie została spełniona przesłanka z art. 137 ust. 1 tej ustawy.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. G., D. G. i Z. P. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 23.12.2005 r., znak [...], na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 11.01.2005 r., znak [...], czyniąc analogiczne ustalenia, oraz uznając ją za prawidłową w świetle brzmienia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na skutek skargi Z. G., D. G. i Z. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 23.12.2005 r., znak [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 5.11.2007r., sygn. akt II SA/Kr 247/06 , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.8.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących Z. G., D. G. i Z. P. solidarnie kwotę 200 zł., jako zwrot uiszczonego wpisu, oraz na rzecz skarżącego D. G. kwotę 257 zł. tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania.

Orzekając w ten sposób uznał, że organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, przez co naruszyły przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W tym zakresie podał, że podstawową przesłanką zwrotu nieruchomości, wskazaną w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zdefiniowaną w art. 137, jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. W rozpatrywanej sprawie cel ten został określony jako "budowa szkoły i przedszkola dla os. [...]". Jednakże w aktach administracyjnych na k. 28 znajduje się mapa, z której wynika, że objęta wnioskiem nieruchomość przeznaczona była na sport osiedlowy. Mapa ta stanowi załącznik do decyzji znak [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji (k. 33 akt administracyjnych), w której mowa jest o terenach i urządzeniach sportowych ogólnodostępnych. Wyjaśnienia wymaga więc, czy przedmiotowa nieruchomość miała wejść w skład obiektów szkolnych, czy też była przeznaczona pod sport osiedlowy ogólnodostępny.

Nadto, na k. 85 akt administracyjnych pierwszej instancji znajduje się pismo do Urzędu Dzielnicowego Kraków – [...] zawierające prośbę "o uzgodnienie i zatwierdzenie korekty planu realizacyjnego inwestycji w zakresie rozwiązania urbanistycznego". W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie dokonano jednak ustalenia, czy korekta ta dotyczyła działki będącej przedmiotem postępowania.

Analizując przebieg inwestycji należy też zwrócić uwagę na następujące okoliczności.

Z załączników do umowy z dnia 16.07.1993 r. o wykonanie czynności inwestora zastępczego (k. 106 i 120 akt administracyjnych) wynika, że umowa ta obejmowała m. in. wykonanie segmentu D - sportowego o pow. 997,72 m2. Z kolei załącznik nr 1 do aneksu nr 2/96 do umowy z dnia 16.07.1996 r. , obejmujący zakres rzeczowo - finansowy do wykonania w 1996 r., w pkt 5 wylicza roboty zewnętrzne - m. in. drenaż boisk sportowych (k. 123). Boiska sportowe zostały również uwidocznione w pkt 8 wśród robót zewnętrznych przewidzianych do realizacji w roku 1997, przy czym termin zakończenia segmentu D ustalono na dzień 14.08.1997 r. (aneks nr 1/97 z dnia 24.06.1997 r. - k. 132 i 129). Do akt sądowych dołączono protokół odbioru i przekazania obiektu do użytku pomiędzy "[...]" Spółka z o.o., a Zespołem Ekonomiki Oświaty K. – [...] z dnia 28.08.1997 r. dotyczący segmentu D Szkoły Podstawowej Nr [...] w K., z którego wynika, że segment D został wykonany w czasie od 21.08.1997 r. do 28.08.1997 r., a umowa nr [...] z dnia 24.05.1993 r. przewidywała termin rozpoczęcia budowy w kwietniu 1996 r. i termin jej zakończenia – 14.08.1997 r. (k. 26 - 29 akt sądowych). Protokół odbioru robót zewnętrznych z dnia 23.11.1997 r. pomiędzy "[...]" Spółka z o.o. a Zespołem Ekonomiki Oświaty K. – [...] (k. 127 - 128 akt administracyjnych) - obejmujący m. in. boiska asfaltowe, boiska trawiaste, bieżnię, skocznie do skoku w dal i wzwyż, kort tenisowy i ogrodzenie - stwierdza natomiast, że przedmiot odbioru został wykonany w czasie od maja 1993 r. do 30.09.1997 r. zgodnie z umową nr [...]. Należy również zwrócić uwagę na treść zawiadomień z Urzędu Miasta Krakowa Wydziału Architektury z dnia 27.04.1999 r. (k. 136) oraz Wydziału Nadzoru Budowlanego z dnia 6.07.1998 r. (k. 135). Z zawiadomień tych wynika, że Zespół Ekonomiki Oświaty K. – [...] złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy Szkoły Podstawowej Nr [...] wraz z infrastrukturą - zlokalizowanej m. in. na działce "1" - w dniu 8.01.1998 r. Organy administracji powinny rozważyć tę datę w kontekście realizacji celu wywłaszczenia.

Nadto, z protokołu oględzin z dnia [...].04.2003 r. (k. 34 akt administracyjnych pierwszej instancji) wynika, że "działka "1" (...) położona jest za ogrodzeniem szkoły z prętów stalowych na podmurówce betonowej i stanowi część boiska trawiastego do rzutu młotem oraz część boiska asfaltowego do siatkówki". W piśmie z dnia 5.05. 2003 r. (k. 41 akt administracyjnych pierwszej instancji) Z. G., D. G. i Z. P. zarzucili, że w czasie rozprawy administracyjnej lokalizacja przedmiotowej działki została ustalona "na oko" bez pomiaru geodezyjnego. W ponownym postępowaniu należy powtórzyć oględziny nieruchomości i w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, gdzie dokładnie znajduje się działka objęta niniejszym postępowaniem i jak jest ona zagospodarowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu skarżących, że ustalenia zawarte w protokole rozprawy nie są wiarygodne ze względu na fakt, że pracownik Urzędu Miasta Krakowa, który je przeprowadzał, reprezentował jedną ze stron, co stanowi rażące naruszenie prawa. Rozprawa połączona z oględzinami nieruchomości została przeprowadzona w dniu 18.04.2003 r., a więc przed wydaniem przez Wojewodę Małopolskiego postanowienia o wyznaczeniu na podstawie art. 26 § 2 w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. Starosty Krakowskiego do załatwienia niniejszej sprawy. Należy przyjąć, że czynności dokonane przez organ podlegający wyłączeniu przed wydaniem postanowienia o wyznaczeniu innego organu do rozpoznania sprawy nie są z tego powodu wadliwe i pozostają w mocy.

Rozpoznając sprawę ponownie Starosta Krakowski wydał decyzję z dnia 30.07.2010 r., znak [...], którą na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o odmowie zwrotu działki nr "2" o po w. 0,0973 ha, obj. księgą wieczystą [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., na rzecz Z. G., D. G. i Z. P..

W uzasadnieniu decyzji nawiązał do zaleceń zawartych w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5.11.2007 r., sygn. akt II SA/Kr 247/06 , jak również zawarł następujące wyjaśnienia.

Postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu powyższych działek zostało wszczęte na wniosek Z. G., D. G. oraz Z. P., wskutek zawiadomienia Zastępcy Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa z dnia 21.08.2002 r., znak [...], że powzięty został zamiar użycia na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej nieruchomości stanowiącej własność Gminy Kraków, oznaczonej jako działka nr "3" o pow. 0,0065 ha, położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., w rejonie ul. [...].

Prezydent Miasta Krakowa pismem znak [...], powołując się na przepisy art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. uznał za zasadne wyłączenie się od załatwienia sprawy zwrotu działek nr "1" i nr "3", położonych w obrębie [...], jedn. ewid. [...], m. K., zaś Wojewoda Małopolski postanowieniem znak [...] z dnia 7.01.2004 r. wyznaczył Starostę Krakowskiego do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej Kw [...] działka nr "1" ( obecnie działka nr "2" ) oraz działka nr "3", położone w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K. stanowią własność Gminy Kraków.

Decyzją Urzędu Dzielnicowego Kraków – [...] z dnia 12.11.1987 r. , znak [...], wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa działka nr "0", o pow. 0,1054 ha, położona w obr. [...], jako niezbędna pod realizację szkoły i przedszkola dla os. [...]. Podstawą wywłaszczenia była decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji z dnia 30.03.1987 r. , znak [...].

W dacie wywłaszczenia opisana wyżej nieruchomość stanowiła współwłasność Z. G. i Z. P. - po 1/2 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – [...] w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia [...].12.2002 r. , sygn. akt I Ns [...] prawo do spadku po zmarłym Z. G. nabyła żona Z. G. i syn D. G. – po 1/2 części .

Przed datą wywłaszczenia, planem podziału nr [...] z dnia 15.05.1987 r. działka nr "0" o pow. 0,1054 ha uległa podziałowi na działki nr "1" o pow. 0,0989 ha i nr "3" o pow. 0,0065 ha.

W dniu 18.04.2003 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami w trakcie której ustalono, że działka nr "1’ (obecnie działka nr "2") położona jest w obrębie ogrodzenia szkoły wykonanego z prętów stalowych na podmurówce betonowej i stanowi część boiska trawiastego do rzutu młotem oraz część boiska asfaltowego do gry w siatkówkę. Działka nr "3" stanowi natomiast teren porośnięty chwastami i trawą, który znajduje się poza ogrodzeniem szkoły. Do sporządzonego w trakcie oględzin opisu nieruchomości, pierwotnie przyjętego bez zastrzeżeń, wnioskodawcy wnieśli uwagi w piśmie z dnia 5.05.2003 r., dotyczące opisanego w protokole ogrodzenia szkoły. Wybudowane ono zostało ich zdaniem w innym miejscu niż przewidywał to plan realizacyjny inwestycji, co spowodowało podział wywłaszczonej działki nr "0" na dwie części oznaczone jako działki nr "1" i nr "3". Ponadto, dokonane przez wnioskodawców obserwacje w terenie oraz analiza planu realizacyjnego i porównanie go z mapą ewidencji gruntów obejmującą przedmiotowe działki miały uzasadniać stwierdzenie, że cyt: "działka nr "0" wg planu realizacyjnego miała być przeznaczona na "sport osiedlowy" (...), na którym miał być plac do gier i zabaw oraz tor saneczkowy. Inwestycje te do dnia dzisiejszego nie zostały zrealizowane, a teren sprawia wrażenie zaniedbanego i od lat przez nikogo nie użytkowanego (...)".

Wobec faktu, że wniosek o zwrot dotyczy dwóch odrębnych, odmiennie zagospodarowanych działek niniejsza decyzja rozstrzyga jedynie sprawę zwrotu działki nr "1" ( obecnie działka nr "2".) Rozstrzygnięcie dotyczące zwrotu działki nr "3" nastąpi w terminie późniejszym, po przeprowadzeniu dodatkowego rozpoznania i uzupełnienia materiału dowodowego.

Podstawą do rozpatrzenia wniosku dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części dotyczącej działki nr "1" (obecnie działka nr "2") jest art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 -2 przepisy ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do postanowień cytowanych artykułów przesłankami zwrotu nieruchomości, które muszą być spełnione łącznie są: po pierwsze - wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; po drugie - objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub ich części) , tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; po trzecie - zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Dokonane w sprawie ustalenia dowodzą, że pierwsze dwie przesłanki zostały spełnione, bowiem wnioskodawcy to poprzedni współwłaściciel i spadkobiercy drugiego współwłaściciela, a wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa działki "1" (obecnie działka nr "2") i nr "3’, stanowiących poprzednio jedną nieruchomość oznaczoną jako działka nr "0", obr. [...], nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wymienionej w art. 216 j ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dla ustalenia czy i trzecia przesłanka została spełniona, należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że działka nr "0" o pow. 0,1054 ha, obr. [...], uległa podziałowi na działki nr "1" i nr "3" planem podziału nr [...] wpisanym do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 15.05.1987 r. To zaś wskazuje, że już przed datą wywłaszczenia nastąpił podział przedmiotowej nieruchomości, a nie jak to sugerują wnioskodawcy nastąpił on wskutek wybudowania ogrodzenia obiektu szkoły w innym miejscu, niż to pierwotnie zaprojektowano.

Na wstępie wskazano już, że działka nr "1" (obecnie działka nr "2") została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy K. – [...] z dnia 12.11.1987 r. , znak [...], jako niezbędna pod budowę szkoły i przedszkola dla os. [...], zgodnie z decyzją z dnia 30.03.1987 r., znak [...], zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji. Treść planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do wyżej wymienionej decyzji pozwoliła na ustalenie, że na terenie planowanej inwestycji, obejmujący kilkadziesiąt działek, w tym również działkę nr "1" (obecnie działka nr "2") , wyodrębniono trzy obszary oznaczone literami A, B i C, a mianowicie:

A. Szkoła

1. plac przedwejściowy

2. zegar słoneczny

3. ogródek astronomiczny

4. dziedziniec

5. podjazd gospodarczy

6. parking

7. szkolne tereny sportowe

B. Przedszkole

8. plac przedwejściowy

9. oddziałowe place zabaw

10. piaskownice

11. brodziki, natryski

12. altany

13. plac zabaw konstrukcyjnych

14. tarasy

15. górka saneczkowa

16. plac zabaw i gier zbiorowych

17. grządki,

18. place z przyrządami zabawowymi

19. podjazd gospodarczy

20. stacja trafo

21. śmietnik, plac gospodarczy;

C. Osiedlowe tereny sportowo - rekreacyjne

22. górka

23. tenis

24. kometka

Teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr "1" (obecnie działka nr "2") znalazł się w obszarze oznaczonym literą A i cyfrą 7, a nie w obszarze oznaczonym literą C – [...] tereny sportowo-rekreacyjne. Porównanie treści planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji znak [...] z dnia 30.03.1987 r. z mapą ewidencyjną, gdzie zaznaczono granice działki nr "1" potwierdza, że na obszarze przedmiotowej nieruchomości miało powstać boisko do gier i zabaw, a nie obiekt wynikający z treści opisu obszaru C, w którego skład miały wejść górka, tenis i kometka.

W toku prowadzonego postępowania, z zasobów archiwalnych Urzędu Miasta Krakowa pozyskano materiał dowodowy, którego tematem jest korekta planu realizacyjnego w zakresie układu urbanistycznego obiektu "Szkoła i przedszkole. Osiedle [...] K.". Opracowanie to składa się z części opisowej i graficznej. W części opisowej wskazano, że zgodnie z sugestią Rady Technicznej Biura Projektów Budownictwa Ogólnego "[...]" K. zawartą w protokole nr [...] z dnia 4.12.1986 r., spisanym z posiedzenia tej Rady dla zaopiniowania dokumentacji technicznej obiektu os. "[...]" K. – [...] szkoła i przedszkole, którego inwestorem była Związkowa Spółdzielnia Mieszkaniowa w K., dokonano korekty planu realizacyjnego inwestycji " Szkoła i Przedszkole os. [...] K." w zakresie rozwiązania urbanistycznego terenu szkoły i przedszkola. Korekta ta polegała przede wszystkim na zmianie przebiegu dojścia pieszego do szkoły w sposób podkreślający kierunek lokalizacji obiektów oświaty w stosunku do zabudowy mieszkaniowej os. [...]. Skorygowano również przebieg drogi dojazdowej do szkoły i przedszkola, w sposób pozwalający uzyskać odpowiednią wielkość placu gospodarczego szkoły, przez obrócenie bryły przedszkola. Starano się uzyskać lepsze położenie wejścia do przedszkola w stosunku do głównego ciągu pieszego od strony osiedla, skrócenie drogi dojazdowej do placu gospodarczego przedszkola oraz udoskonalenie kompozycji urbanistycznej przełamując pewną sztywność poprzedniego rozwiązania. Skorygowano również zgodnie z opinią Kuratorium Oświaty i Wychowania w K. z dnia 27.11.1986 r. program terenowych urządzeń sportowo – rekreacyjnych, eliminując urządzenia zawarte w "wytycznych programowo - funkcjonalnych projektowania szkolnych terenowych urządzeń kultury fizycznej", tj. górkę saneczkową oraz 3 boiska do kometki. Poprzednie rozwiązanie uwzględniało zalecenia [...], aby na powiększonym terenie zlokalizować wzbogacony program urządzeń sportowo - rekreacyjnych ogólnodostępnych. Na skutek odmowy przez Kuratorium Oświaty i Wychowania w K. finansowania wyżej wymienionych urządzeń, po korekcie układu urbanistycznego zlokalizowano je poza zmniejszoną działką szkoły, na terenie przyszłej zieleni parkowej, jak w zapisie KZM. Część graficzna przedstawiająca wprowadzoną korektę planu realizacyjnego inwestycji "Szkoła i Przedszkole os. [...] K. " znajduje się w aktach sprawy.

W związku z korektą wprowadzoną do wyżej wymienionego planu realizacyjnego teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr "1" (obecnie działka nr "2") znalazł się w obszarze oznaczonym literą A - Szkoła i cyfrą 8 - szkolne tereny sportowe, z tą różnicą, że miała się tam znaleźć rzutnia do kuli, skocznia w dal oraz boisko do siatkówki. Porównanie treści skorygowanego planu realizacyjnego inwestycji " Szkoła i Przedszkole os. [...] K. " z mapą ewidencyjną z zaznaczonymi granicami działki nr "4", obr. [...] jedn. ewid. [...], potwierdza to ustalenie.

W toku prowadzonego postępowania, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono nadto, że w dniu 26.03.1988 r. decyzją Urzędu Dzielnicowego K. –[...], znak [...], udzielono Związkowej Spółdzielni Mieszkaniowej pozwolenia na budowę szkoły i przedszkola dla os. [...] na terenie zatwierdzonym planem realizacyjnym, z wyłączeniem działki nr "5" będącej własnością J. S. oraz J. S.. Udzielone pozwolenie na budowę traciło swą ważność jeżeli budowa nie zostałaby rozpoczęta w ciągu 2 lat od dnia uzyskania pozwolenia lub zostałaby przerwana na czas dłuższy niż 2 lata.

Następnie decyzją Urzędu Dzielnicowego K.- [...] z dnia 11.05.1990 r. Nr [...] orzeczono o przekazaniu w zarząd, odpłatnie, na czas nieokreślony, na rzecz Kuratorium Oświaty i Wychowania w K. ul. [...] nieruchomości państwowej położonej w K. b. gm. kat. [...], składającej się między innymi z działki nr "1" (obecnie działka nr "2") o pow. 0,0989 ha, na cele budowy szkoły podstawowej i przedszkola dla os. [...].

W dniu 15.05.1990 r., decyzją Nr [...] Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Dzielnicowego K. – [...], znak [...], udzielono pozwolenia na budowę stanowiącego aneks do powołanej wyżej decyzji z dnia 26.03.1988 r., znak [...], dla inwestycji o nazwie "Szkoła i Przedszkole dla os. [...] w K. – [...] przy ul. [...]", w związku z nabyciem na rzecz Skarbu Państwa w zarząd Kuratorium Oświaty i Wychowania w K. działki nr "5", położonej w obr. [...].

Z dokumentów przekazanych organowi w dniu 14.09.2004 r. przez Związkową Spółdzielnię Mieszkaniową oraz w dniu 23.09.2004 r. przez Zespół Ekonomiki Oświaty K. – [...] (uwierzytelnione i nie uwierzytelnione kserokopie) wynika, że w okresie od grudnia 1988 r. wykonywane były prace polegające na przygotowaniu placu budowy inwestycji "Szkoła i Przedszkole dla os. [...]", w tym między innymi: geodezyjne wytyczenie granic terenu, wykonanie prowizorycznej drogi dojazdowej, odwodnienie i uzbrojenie terenu, usunięcie drzew i krzewów. Ponadto w kolejnych latach - tj. od 24.08.1994 r. do 28.08.1997 r. oddawane były do użytku poszczególne obiekty kubaturowe szkoły: A i A-1, B i C-1, B-1, C, D. W dniu 3.11.1997 r. sporządzony został protokół odbioru robót zewnętrznych boiska, bieżni, skocznią rzutni, drogi i parkingów, chodników, zieleni, małej architektury, oświetlenia zewnętrznego i ogrodzenia, wykonanych na obiekcie " Szkoła Podstawowa dla os. [...] w K. ul. [...]." Przedmiot odbioru został wykonany w okresie od maja 1993 r. do 30.09.1997 r., a rękojmia za wady ustalona została od dnia 3.11.1997 r.

W latach od 1993 - 1997 sporządzane były również zakresy rzeczowo - finansowe do wykonania w ramach przyznanych środków finansowych dla przedmiotowego zadania inwestycyjnego, obejmujące roboty budowlano - montażowe na poszczególnych segmentach kubaturowych oraz roboty zewnętrzne, w ramach których wykonane miało zostać : ogrodzenie, ukształtowanie terenu, drogi, place, chodniki, boiska sportowe, oświetlenie itp. W związku z zakończeniem budowy Szkoły nr [...] wraz z infrastrukturą przy ul. [...] os. [...] w K., zlokalizowanej na działkach oznaczonych numerami: "6", "7", "8", "9", "10", "11", "12", "13", "14", "15", "16", "17", "18", "19", "20", "21", "22", "23", "24", "25", "26", "27", "28", "29", "30", "31", "32" w obr. [...], Urząd Miasta Krakowa Wydział Nadzoru Budowlanego i Wydział Architektury zawiadomieniami nr [...] z dnia 6.07.1998 r. oraz nr [...] z dnia 27.04.1999 r. poinformowały, że nie zgłaszają sprzeciwu wobec przystąpienia do użytkowania obiektu składającego się z segmentów kubaturowych: A i Al, B-l, B i Cl, C, a także segmentu D (sportowy).

W aktach znajduje się protokół z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu przeprowadzonej w dniu 18.04.2003 r.

Ponownie oględziny działki nr "1" (obecnie działka nr "2" zostały dokonane w dniu 4.09.2008 r. w trakcie rozprawy administracyjnej, podczas której geodeta uprawniony J. N., działający w Zakładzie Usług Inwestycyjnych "[...]" Sp. z o. o., na zlecenie organu prowadzącego postępowanie w przedmiotowej sprawie okazał w terenie przebieg granic zawnioskowanej do zwrotu działki. Granica zachodnia nieruchomości częściowo przebiega po ogrodzeniu wykonanym na podmurówce z elementów metalowych wspartych na słupkach, częściowo po terenie porośniętym trawą - punkty końcowe tej granicy znajdują się przy bramie wjazdowej na drogę przeciwpożarową znajdującą się na terenie szkoły, a drugi punkt od strony południowej wyznacza konstrukcja kosza do gry w koszykówkę. Granica południowa przebiega po terenie wyasfaltowanego boiska do gry w koszykówkę, którego większa część od strony południowej wchodzi w zakres zgłoszonego roszczenia. Granica wschodnia przebiega częściowo po terenie wyasfaltowanym, następnie porośniętym trawą, a dalej przez ciąg pieszy wykonany z płyt betonowanych chodnikowych ograniczony od strony zachodniej betonowym krawężnikiem. Chodnik jest szerokości 6 płyt chodnikowych, a część tego chodnika wchodzi w zakres zgłoszonego roszczenia w najszerszym miejscu - 5 płyt chodnikowych. Granica północna w części biegnie ciągiem pieszym na szerokości 5 płyt chodnikowych, dalej po terenie porośniętym trawą, następnie w kierunku zachodnim przebiega przez teren wyłożony kostką brukową ograniczony betonowymi krawężnikami. Granica kończy się w narożniku bramy wjazdowej na drogę przeciwpożarową znajdującą się na terenie szkoły. Teren przedmiotowej działki od strony zachodniej stanowi pas gruntu o szerokości ok. 7 m porośnięty trawą, przy ogrodzeniu rośnie 5 drzew iglastych. W południowym narożniku teren jest wyasfaltowany i stanowi część boiska do gry w koszykówkę. Wzdłuż granicy południowej teren również jest wyasfaltowany i stanowi część boiska do gry w koszykówkę. Równolegle do pasa gruntu porośniętego trawą, na szerokości 5 m teren wyłożony jest kostką brukową i ograniczony jest krawężnikami betonowymi. Zgodnie z oświadczeniem dyrektora szkoły, teren ten stanowi drogę przeciwpożarową. Następnie w kierunku wschodnim, równolegle do opisanej drogi przeciwpożarowej, teren stanowi grunt o szerokości od ok. 2 m do ok. 8 m i porośnięty jest trawą. Granica od punktu 510 biegnie ok. 7 m po terenie wyasfaltowanym, następnie ok. 7 m po terenie porośniętym trawą i wchodzi w teren wyłożony chodnikiem. Teren pomiędzy drogą przeciwpożarową, a chodnikiem oprócz jego południowej części o długości ok. 7 m jest porośnięty trawą do granicy północnej.

W wyniku przeprowadzonych czynności wyznaczenia punktów granicznych działka nr "1" o pow. 0,0989 ha, obr. [...] jedn. ewid. [...], zmieniła oznaczenie i powierzchnię, bez zmiany konfiguracji, na działkę nr "2" o pow. 0,0973 ha, co zostało zatwierdzone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17.12.2008 r., znak [...].

Dla pełnego rozpatrzenia zgłoszonego roszczenia i stwierdzenia, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości zaistniały przesłanki zbędności w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszczono jako dowód zeznania osoby posiadającej wiedzę na temat sposobu zagospodarowania działki nr "1" (obecnie nr "2"), obr. [...], jedn. ewid. [...], w dacie wywłaszczenia i w latach późniejszych. W dniu 13.05.2009 r. zeznania złożył J. K. - Dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących Integracyjnych Nr [...] w K. przy ul. [...], który przed przystąpieniem do składania zeznań, uprzedzony został o odpowiedzialności z art. 233 § 1 kk za fałszywe zeznania oraz o tym, że zgodnie z art. 83 § 2 i 3 k.p.a. ma prawo do odmowy składania zeznań i odmowy udzielania odpowiedzi na zadawane pytania. Wyżej wymieniony zeznał, że jest dyrektorem szkoły od samego początku jej istnienia tj. od 1.05.1994 r., brał udział przy odbiorach obiektów szkolnych, a szkoła rozpoczęła swą działalność w dniu 1.09.1994 r. Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot od początku wchodziła w skład obiektów szkolnych i nigdy nie miała być przeznaczona pod sport osiedlowy ogólnodostępny. Planowane boiska szkolne były wykonywane sukcesywnie zgodnie z planem, a ich odbiór nastąpił w 1997 r. J. K. nie posiada wiedzy na temat uzgodnień i korekty planu realizacyjnego będącego podstawą wywłaszczenia. W 2006 r. nastąpiła zmiana w sposobie zagospodarowania terenu, na którym wcześniej wykonane były boiska, a zakończenie i odbiór tych prac nastąpił w dniu 1.09.2007 r. Zmiana zagospodarowania terenu poprzez budowę drogi przeciwpożarowej była związana z budową drugiej sali gimnastycznej. Podczas przesłuchania pełnomocnik wnioskodawcy zadał świadkowi pytania dotyczące ustalenia przebiegu oraz momentu rozpoczęcia budowy ogrodzenia szkoły. Zeznający podał, że ogrodzenie to od strony ul. [...], tj. cz. A i Al, zostało wykonane w 1994 r., a w pozostałym zakresie w miarę jak oddawano poszczególne segmenty szkoły, przy czym część objęta wnioskiem o zwrot w 1997 r. na pewno była już ogrodzona, ale dokładnej daty ani osób ustalających przebieg ogrodzenia świadek nie potrafił podać.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Starosta Krakowski podał, że zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody pozwalają stwierdzić, że na zawnioskowanej do zwrotu działce nr "2", obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany i z tego powodu nie można uznać jej za zbędną oraz orzec o zwrocie.

Od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 30.07.2010 r., znak [...], wnioskodawcy złożyli w terminie odwołanie, w którym wnieśli o jej uchylenie oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez orzeczenie o zwrocie działki nr "2" o pow. 0,0973 ha, położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., na rzecz Z. G., D. G. i Z. P., ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a nadto o przyznanie kosztów postępowania administracyjnego od organu pierwszej instancji.

Skarżący zarzucali, że stan faktyczny ustalony w zaskarżonej decyzji jest mylny, nie odzwierciedla prawdy materialnej, zaś został dokonany w oparciu o nierzetelną bo wybiórczą, pobieżną i pozbawioną obiektywizmu analizę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, podając trzy przykłady powyższego. Następnie w pkt 1 - W dalszych wywodach w pkt 1- 7 eksponowali błędy w ustaleniach, przedstawiając własne stanowisko.

Reasumując stwierdzali, że zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia 30.03.1987 r., określającym cel wywłaszczenia, działka nr "2" (poprzednio działka nr "1") w dacie wywłaszczenia przeznaczona była pod ogólnodostępny "sport osiedlowy". Miało się na niej znaleźć boisko do gier i zabaw. Kuratorium Oświaty i Wychowania w K. opiniując ten plan realizacyjny w piśmie z 27.11.1986 r. stwierdziło, że obiekty ogólnodostępne sportu [...] mogą wchodzić w skład opracowania, ale koszty ich budowy nie powinny obciążać szkolnictwa. Boisko to nigdy na przedmiotowej działce nie zostało wybudowane. Na działce nr "1’ w ciągu 10 lat od daty wywłaszczenia, tj. od 10.12.1997 r. nie były wybudowane żadne boiska, ani dla celów rekreacji czy sportu dla mieszkańców os. [...], ani boiska dla celów edukacyjnych, czyli szkolne. Teren działki przez okres prawie 20 lat był zbędny dla realizacji celu, na który dokonano wywłaszczenia w 1987 r. Z chwilą opracowania w lipcu 1989 korekty planu realizacyjnego, zakładającej przeznaczenie działki nr "1" na cel inny niż w momencie wywłaszczenia, tj. zagospodarowanie jej pod budowę szkolnych boisk sportowych, stała się ona zbędna na cel, na który została wywłaszczona i zgodnie z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przedmiotowa działka powinna być zwrócona.

Po rozpoznaniu odwołania od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 30.07.2010 r., znak, [...], Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia 11.03. 2011r., znak [...], którą na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.09. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższego nawiązał do wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia oraz zarzutów odwołania, jak również wskazując na przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, powołał uznane za trafne poglądy doktryny i orzecznictwa dotyczące stosowania tego przepisu. W tym zakresie wwiódł w szczególności, że celu wywłaszczenia, który jest wiążący dla oceny przesłanek zbędności, należy poszukiwać w decyzji wywłaszczeniowej lub akcie notarialnym , zaś gdy nie został on tam określony precyzyjnie, niezbędna jest także analiza planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz dokumentacji dołączanej do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego . W świetle art. 137 ust. 1, rozstrzygnięcie o zwrocie lub odmowie zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości powinno być każdorazowo poprzedzone ustaleniem, czy na tej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia jej wywłaszczenia (przejęcia) rozpoczęto lub nie rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia) oraz czy cel ten zrealizowano przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia. Dopiero dokonanie ustaleń w powyższym zakresie przez organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości umożliwia temu organowi rozstrzygnięcie o zwrocie lub o odmowie zwrotu nieruchomości. Ustalenia poczynione tylko w zakresie aktualnego stanu nieruchomości, a nie faktów podjęcia w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia oraz ich zrealizowania przed upływem lat 10 od tej daty, nie dają organom wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji w kwestii zwrotu nieruchomości lub jego odmowy. Dla postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie ma znaczenia obecne jej wykorzystanie , jeżeli cel po dacie wywłaszczenia został zrealizowany. Jeśli zatem nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, a później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to mimo że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia należy uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Uwzględniając powyższe Wojewoda Małopolski wskazał, że zebrany dotychczas przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy należy ocenić jako niewystarczający, aby w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy rzeczywiście na nabytej przez Skarb Państwa całości przedmiotowej nieruchomości rozpoczęto w ciągu 7 lat albo zakończono w ciągu 10 lat od daty wywłaszczenia realizację celu wywłaszczenia, określonego jako budowa szkoły i przedszkola dla os. [...].

Ze względu na fakt, że cel wywłaszczenia działki nr "1" (obecnie działka nr "2") określony został w decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia 12.11.1987r. , znak [...] w sposób ogólny - tj. jako budowa szkoły i przedszkola dla os. [...], Starosta Krakowski zobowiązany był do pozyskania do akt sprawy materiałów archiwalnych, które pozwoliłyby na jego doprecyzowanie, poprzez wskazanie co konkretnie planowano realizować na wywłaszczonej nieruchomości w ramach tak określonego celu wywłaszczeniowego. W tym zakresie zasadnicze znaczenie ma zatem treść decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia 12.11.1987 r., znak [...], z której wynika, że działka nr "1" (obecnie działka nr "2"), obr. [...], była niezbędna Skarbowi Państwa pod budowę szkoły i przedszkola dla os. [...], zgodnie z decyzją z dnia 30.03.1987 r. , znak [...], zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji. Jak ustalił Starosta Krakowski, wskazany plan realizacyjny poddany został następnie korekcie w zakresie układu urbanistycznego terenu szkoły i przedszkola os. [...] K.. Zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym w tej kwestii, korekta ta polegać miała głównie na zmianie przebiegu dojścia pieszego do szkoły w sposób podkreślający kierunek lokalizacji obiektów oświaty w stosunku do zabudowy mieszkaniowej os. [...]. Skorygowano również przebieg drogi dojazdowej do szkoły i przedszkola, w sposób pozwalający uzyskać odpowiednią wielkość placu gospodarczego szkoły, przez obrócenie bryły przedszkola. Skorygowano też zgodnie z opinią Kuratorium Oświaty i Wychowania w K. z dnia 27.11.1986 r. program terenowych urządzeń sportowo-rekreacyjnych. Jak ustalił organ pierwszej instancji, w związku z wprowadzoną do planu realizacyjnego korektą teren zawnioskowanej do zwrotu działki nr "1" (obecnie działka nr "2") znalazł się w obszarze oznaczonym literą A-Szkoła i cyfrą 8 - szkolne tereny sportowe, na którym planowano zlokalizować rzutnię do kuli, skocznię w dal oraz boisko do siatkówki. Na uwagę zasługuje jednak fakt, że znajdujący się w aktach sprawy załącznik graficzny, mający w ocenie organu pierwszej instancji stanowić korektę planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia 30.03.1987 r. znak [...], a stanowiącego podstawę wywłaszczenia zawiera mało czytelne oznaczenia, które nie pozwalają w pełni potwierdzić słuszności dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń, że rzeczywiście załącznik graficzny ten stanowi korektę przedmiotowego planu realizacyjnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta Krakowski powinien dokonać w tym zakresie stosownego uzupełnienia materiału dowodowego o czytelne dokumenty.

Kwestia ustalenia celu wywłaszczenia pozostaje w ścisłym związku z problematyką możliwego rozszerzenia lub modyfikacji przeznaczenia nieruchomości określonego w decyzji wywłaszczeniowej (zwłaszcza gdy w decyzji tej określone ono zostało w sposób ogólny i nieprecyzyjny) w zakresie, w którym nie będzie to mogło być traktowane jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezgodny z celem wywłaszczenia. Rozważając ten problem Sąd Najwyższy w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 27.01.1988 r., sygn. akt III AZP 11/87 (por. T. Woś, Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Wyd. LexisNexis, Warszawa, 2004, s. 213) uznał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu. Za zmianę celu Sąd uznał jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Modyfikacja celu wywłaszczenia pociąga natomiast za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej zostaje ten sam, co Sąd Najwyższy ilustruje przytoczonymi w uchwale przykładami. Tak więc cel wywłaszczenia zostaje zachowany jeśli na nieruchomości wywłaszczonej pod budowę ośrodka zdrowia został wybudowany obiekt szpitalny, zmiana jakościowa celu zaś nastąpiła jeśli nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi została przeznaczona pod zabudowę budynkami jednorodzinnymi (por. T. Woś, Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Wyd. Lexis Nexis, Warszawa, 2004, s. 214).

W ocenie organu odwoławczego dokonana korekta planu realizacyjnego polegająca na zaplanowaniu na przedmiotowej nieruchomości innego rozmieszczenia i charakteru obiektów sportowych niż pierwotnie zakładano nie niweczy realizacji głównego celu wywłaszczenia nieruchomości, tj. budowy szkoły i przedszkola dla os. [...], stąd może stanowić dopuszczalną jego modyfikację. Z realizacją tego celu związana była bowiem właśnie infrastruktura towarzysząca, służąca prawidłowemu funkcjonowaniu obiektów. Zmieniona lokalizacja obiektów sportowych nie powoduje jakościowej zmiany celu wywłaszczenia tej nieruchomości, na której docelowo znajdować miały się inne obiekty sportowe niż pierwotnie zakładano, skoro budowa tych obiektów sportowych mieści się nadal w realizacji głównego celu jakim była budowa szkoły i przedszkola dla os. [...]. Kwestią wymagającą jednak wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu jest jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości określenie oraz ustalenie sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr "1" (obecnie działka nr "2") w latach 1987-1997, tj. czy rzeczywiście w tym okresie podjęto działania, a jeśli tak to jakie, w wyniku których na całości przedmiotowej nieruchomości faktycznie zrealizowano tak sprecyzowany cel wywłaszczenia. Znajdujący się bowiem w aktach przedmiotowej sprawy materiał dowodowy pozwala jedynie na domniemanie, że we wskazanym powyżej okresie, który ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawy powstały planowane obiekty sportowe. Nie pozwala jednak w sposób niebudzący wątpliwości na wskazanie jakie to były konkretnie obiekty sportowe i czy powstały wszystkie te obiekty planowane, tj. rzutnia do kuli, skocznia w dal oraz boisko do siatkówki, oraz czy rzeczywiście powstały one na całości wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, czy np. tylko na j ej części.

Uwzględniając powyższe wątpliwości Starosta Krakowski prowadząc ponownie postępowanie w niniejszej sprawie powinien mieć na uwadze iż ustalenie, że na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia winno być poprzedzone niebudzącym wątpliwości skonkretyzowaniem tego celu oraz analizą, czy tak określony cel wywłaszczenia został zrealizowany na konkretnej nieruchomości na całym jej obszarze, czy jedynie na jej części. Ustalenia te są istotne ze względu na dyspozycję art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W dalszych wywodach Wojewoda Małopolski wskazał na obowiązki organów administracji publicznej wynikające z art. 7 k.p.a., popierając czynione wywody stosownym orzecznictwem.

W tym kontekście podał że w ocenie organu odwoławczego jako przedwczesne należy uznać wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawy, w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy. Jest on bowiem niewystarczający aby w sposób niebudzący wątpliwości uznać, iż w latach 1987-1997 r. na wywłaszczonej nieruchomości faktycznie zrealizowano cel jej wywłaszczenia. Wyjaśnił nadto, że takie ustalenia należą do istotnych kwestii z punku widzenia prawidłowego zakończenia postępowania w sprawie o zwrot przy uwzględnieniu interpretacji art. 137 przez NSA w wyroku z dnia 1.10. 2010 r. , sygn. akt I OSK 1612/09, którego wywody obszernie zacytował.

Na zakończenie Wojewoda Małopolski odwoławczy zauważył, że niewątpliwie powołany przez organ pierwszej instancji dowód w postaci protokołu odbioru robót zewnętrznych z dnia 3.11.1997 r. stanowi istotne źródło informacji na temat stanu realizacji projektowanej inwestycji, niemniej jednak nie wynika z niego w sposób niebudzący wątpliwości, że wykonane prace - tj. budowa obiektów sportowych zostały w ogóle przeprowadzone na działce nr "2", a tym bardziej nie można określić, czy wybudowano wszystkie zaplanowane obiekty - rzutnię do kuli, skocznię w dal oraz boisko do siatkówki, czy też nie, oraz czy wykorzystano do tego cały teren wnioskowany do zwrotu. Nadto, w kontekście zgłaszanych przez odwołujących wątpliwości odnośnie identyfikacji daty sporządzenia powyższego protokołu za zasadne należałoby uznać podjęcie przez organ pierwszej instancji próby uzyskania do wglądu oryginału tego dokumentu w Zespole Ekonomiki Oświaty K., gdzie winien się on znajdować). Istotnych wątpliwości w tym zakresie nie wyjaśniają zarówno zeznania dyrektora szkoły użytkującej nieruchomość (wartość tego środka dowodowego jest zresztą mniejsza również przez fakt, iż reprezentuje on jedną ze stron niniejszego postępowania, zainteresowaną przecież sposobem rozpatrzenia złożonego wniosku o zwrot nieruchomości), ani tym bardziej pozyskana mapa zasadnicza przedstawiająca znacznie późniejszy stan zagospodarowania nieruchomości. W związku z powyższym dla dokładnego wyjaśnienia sprawy koniecznym byłoby pozyskanie dowodu z przesłuchania świadków, tj. na przykład osób uczestniczących w odbiorze prac wskazanych w protokole z dnia 3.11.1997 r., a więc posiadających wiedzę na temat tego gdzie dokładnie były wówczas zlokalizowane poszczególne elementy szkolnej infrastruktury, lub okolicznych mieszkańców, świadków zaproponowanych przez wnioskodawców, czy też nawet samych wnioskodawców. Powyższe pozwoli na precyzyjne określenie sposobu wykorzystania działki nr "2" w istotnym okresie czasu, a tym samym ocenieniu jej zbędności w rozumieniu art. 137 ust. 1 .

Co do zarzutów odwołania Wojewoda Małopolski podał, że znajdująca się w aktach przedmiotowej sprawy decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej szkoły i przedszkola dla os. [...] z 1985 r. [...] oraz zatwierdzony tą decyzją załącznik graficzny, na którym przedmiotowa nieruchomość zlokalizowano została na terenie określonym jako sport osiedlowy, jak wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej wydanej w 1987 r. nie stanowiła podstawy wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie może stanowić dowodu na określenie jej celu wywłaszczenia.

Odnośnie uwzględnienia zawiadomień Urzędu Miasta Krakowa - Wydział Architektury z dnia 6.07.1998 r. i z dnia 27.04.1999 r. stwierdził, że nie wskazują one terminu zakończenia budowy, a jedynie podają, kiedy inwestor zawiadomił o tym iż została ona zakończona. Dokumenty te nie mogą zatem stanowić wyłącznego dowodu, że planowana inwestycja została zakończona po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności organ odwoławczy uznał, że należało uchylić w całości jako przedwczesną zaskarżoną decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 30.07. 2010 r., znak [...], zaś sprawę przekazać do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, który w pierwszej kolejności winien w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, co w ramach planowanej inwestycji miało powstać na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości (tj. przede wszystkim udokumentować fakt, iż znajdujący się w aktach sprawy załącznik graficzny stanowi korektę planu realizacyjnego, zatwierdzonego decyzją z dnia 30.03.1987 r., znak [...]), a następnie za pomocą przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego środków dowodowych ustalić, czy zamierzenia te zostały zrealizowane stosownie do terminów określonych w art. 137 ugn i w zależności od tego wydać stosowne rozstrzygnięcie. Przeprowadzenie tych czynności dowodowych przez organ odwoławczy, ze względu na ich zakres oraz charakter nie jest możliwe, gdyż naruszałoby to zawartą w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 3 marca 1999 r. sygn. akt IV S.A. 2393/98: "Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie badania zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przez organ II instancji było niedopuszczalne, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy").

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 11 marca 2011r., znak [...], Gmina Miejska Kraków domagała się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

Procesowego, według norm przepisanych zarzucając :

1. naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie przez Wojewodę Małopolskiego zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności do załatwienia sprawy, zakwestionowanie zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego;

2.naruszenie przepisów postępowania odwoławczego, a to niezastosowanie art. 136 k.p.a. oraz bezzasadne zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. - poprzez nieuzasadnione uchylenie przez Wojewodę Małopolskiego organowi decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 30.07.2010 r. i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wskazując w pierwszym rzędzie na posiadanie interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji organu drugiej instancji z uwagi na przysługującą Gminie Miejskiej Kraków własność przedmiotowej nieruchomości, w dalszych wywodach skarżąca rozwijała powyższe zarzuty. Cytując poglądy prezentowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.06.2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 728/10 , Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8.02. 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1442/10 i z dnia 20.12.2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1201/10 akcentowała istnienie po stronie organu odwoławczego obowiązku zebrania materiału dowodowego i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na regulacje z art. 7, 77§ 1, 136 z art. 138 § 2 k.p.a., a także dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej, jedynie jako wyjątku od tych zasad. Odnosząc powyższe uwagi natury ogólne do stanu faktycznego niniejszej sprawy skarżąca z podaniem stosownych przykładów wywodziła, że organ odwoławczy nie wykazał istnienia uzasadnionych podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Nadto, wskazywała też na całkowicie niezrozumiałym zakwestionowanie przez Wojewodę Małopolskiego w całości zeznań świadka J. K., pełniącego od maja 1994 r. funkcję dyrektora szkoły przy ul. [...], które wykazywały przebieg procesu budowlanego budynku szkolnego oraz towarzyszących obiektów budowlanych. Podnosił, że z racji pełnionej funkcji świadek posiada bogatą wiedzę co do przedmiotu rozpoznania w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a został on przesłuchany po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej, w obecności i przy udziale wnioskodawców. Zeznania świadka tylko uzupełniają i potwierdzają w zakresie jego wiedzy ustalenia dokonane w oparciu o dokumenty, zaś ograniczanie mocy dowodowej tych zeznań przez Wojewodę Małopolskiego z racji jego potencjalnego zainteresowania rozstrzygnięciem sprawy jest nieuprawnione w kontekście całokształtu zebranego w postępowaniu materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wnosił o jej oddalenie podając, że rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w części dotyczącej istnienia kluczowych dla sprawy okoliczności. Organ odwoławczy uzasadnił odstąpienie od zastosowania art. 136 k.p.a., zaś podejście odmienne do przyjętego skutkowałoby naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a.

W piśmie przygotowawczym z dnia 18.08.2011r. uczestnicy Z. G., D. G. i Z. P. w obszernych wywodach zawarli własne stanowisko w sprawie przeznaczenia działki nr "0" w dacie wywłaszczenia i celu wywłaszczenia, stwierdzonych nieprawidłowości w procesie wywłaszczenia oraz co do korekty planu realizacyjnego, jako dowodu na rzekome przeznaczenie działki nr "1" pod budowę boisk szkolnych.

Do pisma dołączyli w celach dowodowych dokumenty wymienione w pkt 1-9 pisma , pozyskane z Archiwum Urzędu Miasta Krakowa.

Na rozprawie dnia 15.09.2011r. uczestnicy wnosili o oddalenie skargi oraz zasądzenie na ich rzez od Gminy Miejskiej Kraków zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, jak również dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma z dnia 18.08.2011r. na okoliczność wywłaszczenia spornej działki na cel inny niż faktycznie zrealizowany oraz na okoliczność, że ten inny cel – budowa szkoły i przedszkola dla os. [...], nie został zrealizowany w ciągu 10 lat od daty wywłaszczenia. Uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową z uwagi na niewyjaśnienie przez organ pierwszej instancji szeregu istotnych okoliczności oraz tendencyjność dokonanych ustaleń akcentowali znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy decyzji lokalizacyjnej z 1985 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08. 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym wnioskami i zarzutami skargi ( art. 134 §1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto, fakt uprzedniego wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku z dnia 5.11.2007r., sygn. akt II SA/Kr 247/06, ma między innymi ten skutek, że dokonywana obecnie ponowna kontrola dotyczy w szczególności czynności oraz decyzji podjętych po tej dacie. Co do zasady winna ona nastąpić z uwzględnieniem wiążącego charakteru oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu tego orzeczenia ( art. 153 p.p.s.a.), z tym zastrzeżeniem, iż ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 , ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Podobny skutek mogą wywołać istotne zmiany stanu faktycznego. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury, oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu eliminację błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dostrzeżonych wadliwości, przy czym wskazania te nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na uwadze powyższe ogólne uwagi oraz przedmiot niniejszego postępowania należy stwierdzić, że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku z dnia 5.11.2007r., sygn. akt II SA/Kr 247/06, art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami został uznany za niezgodny z art. 2, art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.04.2008 r. (Dz.U. Nr 59, poz.369) i stracił moc z dniem 9.04.2008 r. Ponadto, nowe brzmienie z dniem 1.04.2009 r. uzyskał art. 137 ust. 2 tej ustawy, który został zmieniony przez art. 1 ustawy z dnia 9.01.2009 r. (Dz.U. Nr 42, poz. 335). Nadto, także art. 229a tej ustawy został uznany za niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.04.2008 r. (Dz.U. Nr 59, poz. 369). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc z dniem 9.04.2008r.

Sygnalizowane zmiany w przepisach pozostają jednakże bez wpływu na moc wiążącą oceny prawnej i zaleceń wyrażonych w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 5.11.2007r., sygn. akt II SA/Kr 247/06, albowiem nie dotyczą poruszanych w nim matarialnoprawnych oraz procesowych kwestii odnoszących się do konieczności zbadania jednej z przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką stanowi jej zbędność na cel wywłaszczenia. W tym bowiem zakresie stan prawny nie ulegał zmianom, zaś w świetle oceny prawnej prezentowanej wyroku z dnia 5.11.2007r., sygn. akt II SA/Kr 247/06 i zaleceń co do dalszego toku postępowania, bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia pozostają również ewentualne zmiany stanu faktycznego polegające na realizacji celu wywłaszczenia po terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 21.09.1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.).

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, zaś zarzuty w niej podnoszone są zasadne.

Słusznie podnosi skarżąca z powołaniem się na wywody zawarte w jednym z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ( z dnia 8.02.2011r., sygn. akt II SA/Kr 1442/10), wypowiedziane w innej sprawie, w składzie zbliżonym do rozpoznającego niniejszą, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego z art. 15 k.p.a., organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpoznać oraz rozstrzygnąć sprawę, w której orzekał organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustala stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, mając nadto możliwość jego uzupełnienia stosowanie do art. 136 k.p.a. Z zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a. pozostają w zgodzie przepisy art. 138 § 1 – 2 k.p.a., przy czym decyzja kasacyjna o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, o której mowa w art. 138 §2 k.p.a., jest wyjątkiem od o zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy. Na wyjątkowość uregulowania zawartego w art. 138 § 2 k.p.a. oraz obowiązek rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji co do istoty wielokrotnie zwracano uwagę tak w doktrynie (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie, 1962, s. 226; W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne; 1983, s. 223; B. Adamiak Komentarz, 1996, s. 592; Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 328), jak i w orzecznictwie ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.03.2006 r., sygn. akt II OSK 633/05, Lex Omega nr 198333 oraz z 25.09.2009 r., sygn. akt II OSK 1441/08, Lex Omega nr 597285, czy wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Szczecinie z 11.09.2008 r., sygn. akt II SA/Sz 329/08, Lex Omega nr 517958).

Artykuł 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części ( zd. 1 ), zaś przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ( zd. 2 ). Przy stosowaniu przedmiotowego przepisu jako wyjątku od zasady, nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca.

Rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości wtedy, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, albo prowadził je z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego w stopniu uzasadniającym powtórzenie postępowania w całości. Ta ostatnia sytuacja ma miejsce w szczególności w przypadku stwierdzenia wad , o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. - gdyż przepisy wyłączają stosowanie sankcji nieważności aktu przy rozpoznaniu odwołania ( tak np. NSA w wyroku z dnia 12.03.1981r. SA 472/81, ONSA 1981 Nr 1, poz. 21 ), a nie zawsze zachodzą równolegle podstawy do umorzenie postępowania administracyjnego. Przyczyną powyższego może być również orzekanie przez organ pierwszej instancji w warunkach pozbawienia strony bez jej winy udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji ( art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ), albo też wystąpienia innych wad, przy których wydanie przez organ odwoławczy merytorycznego rozstrzygnięcia prowadziłoby do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy ( art. 15 k.p.a. ).

O ile podstawą wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, przesłanka ta winna zostać w uzasadnieniu decyzji podania i wykazana, zaś prawidłowość rozstrzygnięcia kasacyjnego zależy od jej faktycznego wystąpienia.

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy uznać, że Wojewoda Małopolski nie wykazał jak dotąd istnienia uzasadnionych podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W żadnym fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie stwierdził bowiem, że w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości jak również nie wykazał w sposób prawidłowy, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, tj. w zakresie wykraczającym poza kognicję organu odwoławczego zakreśloną w dyspozycji art. 136 k.p.a.

Zważyć należy, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było w efekcie rozstrzygnięcie o zasadności żądania Z. G., D. G. i Z. P. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w części stanowiącej działkę nr "2" o po w. 0,0973 ha, obj. księgą wieczystą KR [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K.. Wniosek o zwrot nieruchomości w części dotyczącej działki nr "3", obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., był bowiem rozpatrywany odrębnie, zaś z twierdzeń uczestników w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynika, że został on uwzględniony .

Starosta Krakowski wydał w niniejszej sprawie decyzję z dnia 30.07.2010 r., znak [...], którą na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr "2". Niezależnie od zasadności samego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Dotyczy to w szczególności uzasadnienia faktycznego i prawnego, które pomimo pewnych niedostatków pozwala na kontrolę procesu decyzyjnego leżącego u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. I tak, uzasadnienie faktyczne zawiera opis istotnego przebiegu postępowania, wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sygnalizowana na wstępie istotna treść decyzji organu pierwszej instancji wskazuje, że ustaleniami objął on wszystkie przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ugn - który stanowił, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jak również w art. 137 ust. 1 ugn - w myśl którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W szczególności, takie obszerne ustalenia dotyczą: legitymacji wnioskodawców do zgłoszenia rozpoznawanego żądania, faktu i podstaw wywłaszczenia nieruchomości , określenia celu wywłaszczenia w dacie wywłaszczenia wraz z jego sprecyzowaniem i późniejszą modyfikacją, rozpoczęcia realizacji celu wywłaszczenia przed upływem 7 lat oraz realizacji tego celu przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, zachodzących na przestrzeni czasu zmian geodezyjnych, a także zmian własnościowych. Organ pierwszej instancji ustalił dodatkowo stan faktyczny na działkach nr "1" ( która następnie zmieniła oznaczenie na działkę nr "2" i powierzchnię , ale bez zmiany konfiguracji ) i nr "3" w dacie pierwszych oględzin w dacie 18.04.2003 r., oraz zmiany zaszłe potem na działce będącej przedmiotem postępowania do dnia kolejnych oględzin 4.09.2008 r., nie uznając ich jednakże za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi w konkretnym stanie faktycznym z uwagi na stwierdzenie uprzedniej realizacji celu wywłaszczenia w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ugn.

Czyniąc określone ustalenia organ pierwszej instancji wskazał mniej lub bardziej precyzyjnie dowody, na podstawie których zostały one dokonane, aczkolwiek pominął w pisemnej ocenie niektóre materiały dostępne w aktach sprawy, bez podania przyczyn tego stanu rzeczy. Identyfikacja dowodów wymienionych w uzasadnieniu organu pierwszej instancji jest możliwa i znajdują się one w aktach sprawy.

Zauważyć należy także, że Starosta Krakowski honorował ocenę prawną i wskazania co do dalszego toku postępowania zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5.11.2007 r., sygn. akt II SA/Kr 247/06. W szczególności wyjaśnił , że w myśl decyzji wywłaszczeniowej Urzędu Dzielnicowego K. z dnia 12.11.1987 r., znak [...] oraz w niej powołanej decyzji z dnia 30.03.1987 r., znak [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego , jak również samego planu realizacyjnego, będącego załącznikiem do tej ostatniej decyzji, a nie decyzji wcześniejszej z 1985r., przedmiotowa nieruchomość miała wejść w skład obiektów szkolnych, nie zaś ternu przeznaczonego pod ogólnodostępny sport [...]. Mając na uwadze treść pisma do Urzędu Dzielnicowego K. z daty 26.02.1988r. ustalił także obszernie, czy i w jakim zakresie wspomniana w nim korekta planu realizacyjnego zatwierdzonego uprzednio decyzją znak [...] dotyczyła przedmiotowej nieruchomości. Ustalił również moment uzyskania pozwoleń ba budowę i rozpoczęcia prac związanych z realizacją tego celu , zasadnicze etapy odnoszące się do wykonania obiektów kubaturowych szkoły oraz urządzeń z nią związanych – w tym boisk szkolnych, formalnego zgłoszenia obiektów do użytku, odróżniając przy tym jednoznacznie jako mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zakończenie robót budowlanych, od następującego potem zgłoszenia inwestycji do użytkowania. Ustalił również, gdzie dokładnie znajduje się przedmiotowa działka oraz powtórzył oględziny. Co do identyfikacji przedmiotu postępowania sporządził nawet dokumenty poglądowe powstałe przez nałożenie danych z aktualnych map geodezyjnych na plany pochodzące z okresu wywłaszczenia i dokonanej modyfikacji.

Co charakterystyczne, odwołanie od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 30.07.2010 r., znak [...], w pierwszym rzędzie zawiera wniosek o wydanie przez Wojewodę Małopolskiego decyzji reformatoryjnej, a podnoszone w nim zarzuty nie dotyczą braków w materiale dowodowym, lecz jego pobieżnej i nieobiektywnej oceny. Nie ma w nich również mowy o nieczytelności dokumentów.

Jak wyżej wskazano, w zaskarżonej decyzji kasacyjnej Wojewoda Małopolski nie powołał żadnych okoliczności pozwalających na uznanie, że prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości.

Nadto, nie zakwestionował w jakimkolwiek zakresie ustaleń, czy materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji na okoliczność : legitymacji wnioskodawców do zgłoszenia rozpoznawanego żądania, faktu i podstaw wywłaszczenia nieruchomości, zachodzących na przestrzeni czasu zmian geodezyjnych, zmian stanu prawnego, czy stanu faktycznego na działkach nr "1" ( potem nr "2") i "3" w dacie 18.04.2003 r., oraz zmian zaszłych potem na działce będącej przedmiotem postępowania do dnia kolejnych oględzin 4.09.2008 r. Z oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnika zresztą, że także organ drugiej instancji nie uznaje za istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanu zagospodarowania nieruchomości w okresach innych niż objęte terminami wskazanymi w art. 137 ust. 1 ugn. Wojewoda Małopolski podał też, że znajdująca się w aktach przedmiotowej sprawy decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej szkoły i przedszkola dla os. [...] z 1985 r. [...] oraz zatwierdzony tą decyzją załącznik graficzny, na którym przedmiotowa nieruchomość zlokalizowano została na terenie określonym jako sport osiedlowy, jak wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej wydanej w 1987 r. nie stanowiła podstawy wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie może stanowić dowodu na określenie jej celu wywłaszczenia. Przyjął dalej podobnie jak organ pierwszej instancji, że zawiadomienia Urzędu Miasta Krakowa - Wydział Architektury z dnia 6.07.1998 r. i z dnia 27.04.1999 r. nie wskazują terminu zakończenia budowy, a jedynie podają, kiedy inwestor zawiadomił o tym iż została ona zakończona, stąd nie mogą stanowić wyłącznego dowodu, że planowana inwestycja została zakończona po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia.

Wydając decyzję kasacyjną Wojewoda Małopolski uznał jedynie, że zebrany dotychczas przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy jest niewystarczający, aby w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy rzeczywiście na nabytej przez Skarb Państwa całości przedmiotowej nieruchomości rozpoczęto w ciągu 7 lat albo zakończono w ciągu 10 lat od daty wywłaszczenia realizację celu wywłaszczenia, określonego jako budowa szkoły i przedszkola dla os. [...].

W tym zakresie wskazał po pierwsze, że znajdujący się w aktach sprawy załącznik graficzny mający stanowić korektę planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia 30.03.1987 r. znak [...], zawiera mało czytelne oznaczenia, które nie pozwalają w pełni potwierdzić słuszności dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń, że rzeczywiście załącznik graficzny ten stanowi korektę przedmiotowego planu realizacyjnego.

Uwzględniając powyższe należy zauważyć, że nie jest wiadomym, który konkretnie dokument uznaje organ odwoławczy za mało czytelny, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie podano, ani jego charakterystyki, ani numeru karty akt administracyjnych. Nadto, takie oczekiwane uzupełnienie materiału winno nastąpić w trybie art. 136 k.p.a.

Po wtóre, zdaniem Wojewody Małopolskiego, kwestią wymagającą wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji jest jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości określenie oraz ustalenie sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr "1" (obecnie nr "2") w latach 1987-1997. Stwierdza przy tym, iż znajdujący się w aktach materiał dowodowy pozwala jedynie na domniemanie, że we wskazanym powyżej okresie powstały planowane obiekty sportowe, natomiast nie w sposób niebudzący wątpliwości na wskazanie jakie to były konkretnie obiekty sportowe, i czy powstały wszystkie obiekty planowane, tj. rzutnia do kuli, skocznia w dal oraz boisko do siatkówki, oraz czy rzeczywiście powstały one na całości wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, czy np. tylko na jej części. Wojewoda Małopolski uznaje, że niewątpliwie powołany przez organ pierwszej instancji dowód w postaci protokołu odbioru robót zewnętrznych z dnia 3.11.1997 r. stanowi istotne źródło informacji na temat stanu realizacji projektowanej inwestycji, niemniej jednak nie wynika z niego w sposób niebudzący wątpliwości, że wykonane prace tj. budowa obiektów sportowych zostały w ogóle przeprowadzone na objętym wnioskiem o zwrot terenie, tj. działce nr "2", a tym bardziej nie można określić czy wybudowano wszystkie zaplanowane obiekty - rzutnię do kuli, skocznię w dal oraz boisko do siatkówki, czy też nie, oraz czy wykorzystano do tego cały teren wnioskowany do zwrotu. Nadto, w kontekście zgłaszanych przez odwołujących wątpliwości odnośnie identyfikacji daty sporządzenia powyższego protokołu, za zasadne uznaje Wojewoda Małopolski podjęcie przez organ pierwszej instancji próby uzyskania do wglądu oryginału tego dokumentu w Zespole Ekonomiki Oświaty K., gdzie winien się on znajdować.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić , że zażądanie oryginału protokołu odbioru robót zewnętrznych z dnia 3.11.1997 r. winno nastąpić na zasadach przewidzianych w art. 136 k.p.a. W pozostałości, także i w tym przypadku nie jest wiadomym jakie konkretnie dowody z dokumentów - poza protokołem odbioru robót zewnętrznych z dnia 3.11.1997 r. - uznaje Wojewoda Małopolski za stwarzające domniemanie , że w latach 1987-1997 rozpoczęto i zakończono realizację celu wywłaszczenia, pomimo że dla wyjaśnienie powyższego w aktach zgromadzono obszerny materiał, opisany ogólnie w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Towarzyszące takiej negatywnej ocenie dalsze wyjaśnienia organu odwoławczego mają charakter rozważań prawnych, a nie oceny konkretnych zgromadzonych materiałów. Poza budzącą zastrzeżenia dowolnością wypowiedzi i wskazań organu odwoławczego należy zgodzić się też z cytowanymi w skardze poglądami pochodzącymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20.12.2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1201/10 że : "Sama wątpliwość, czy dany dowód w sposób wyczerpujący pozwala na ustalenie stanu faktycznego sprawy nie uzasadnia zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Stosując ten przepis organ odwoławczy zobowiązany jest wykazać, że zgromadzone w sprawie przez organ pierwszej instancji dowody są niewłaściwe, błędne i nie ustalają należycie stanu rzeczywistego. W postępowaniu administracyjnym tak organ I instancji, jak i organ II instancji są organami merytorycznymi, zobowiązanymi do merytorycznego załatwiania sprawy. W demokratycznym państwie prawnym, zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy organ administracji musi działać na podstawie prawa zgodnie z posiadanymi kompetencjami. Taką zaś kompetencją organu odwoławczego jest uzupełnienie postępowania dowodowego. Nie kolidowałoby to również z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego(...) "

Jak już wskazano wyżej, w sprawie niniejszej organ odwoławczy nie poddając analizie całokształtu zgromadzonego w sprawie dokumentów nie wykazał, że wątpliwości jakie powziął są uzasadnione.

Budzi również zastrzeżenia jako dowolna dokonana przez Wojewodę Małopolskiego ocena wartości dowodowej zeznań dyrektora szkoły. Zważyć należy bowiem, że wbrew temu co podaje organ odwoławczy, wyżej wymieniony nie brał udziału w sprawie jako podmiot uprawniony do reprezentacji jednej ze stron, lecz został przesłuchany w charakterze świadka. W kwestii kręgu stron postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Wojewoda Małopolski nie poczynił odpowiednich ustaleń z powołaniem stosownych dowodów. Nadto, sam fakt pełnienia roli organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu korzystającego z budynku szkoły i z nim związanych urządzeń nie stanowi dostatecznej podstawy do podważa wiarogodności składanych przez taką osobę zeznań, które w myśl reguł wynikających z zasady określonej w art. 80 k.p.a. winny być ocenianie merytorycznie, na tle całego zgromadzonego materiału oraz pod kątem wewnętrznej spójności, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Podejście organu odwoławczego do wartości określonych środków dowodowych jest zresztą wewnętrznie sprzeczne skoro w późniejszych wywodach dla precyzyjnego ustalenia istotnych okoliczności widzi możliwość przesłuchania samych wnioskodawców, czyli stron, które stosując kryteria oceny Wojewody Małopolskiego musiałyby zostać uznane a priori za tendencyjne.

Niezależnie od tego, o ile organ drugiej instancji dostrzegał potrzebę przeprowadzenia dalej idącego postępowania dowodowego przy wykorzystaniu osobowych środków dowodowych, a w szczególności pozyskanie dowodu z przesłuchania świadków dla precyzyjnego określenie sposobu wykorzystania działki nr "2’ w istotnym okresie czasu, brak było przeszkód do przeprowadzenia w tym kierunku dowodów w trybie art. 136 k.p.a. na jednej rozprawie. Nadto, organ odwoławczy nie zalecił, jak ustalić krąg mieszkańców mających w sprawie rzetelne wiadomości z lat poprzednich, nie rozważył jaką wartość dowodową mogą mieć zeznania podmiotów niezainteresowanych bezpośrednio urządzeniami szkolnymi, i czy w tym zakresie rzetelnych wiadomości nie mieliby np. byli wychowankowie szkoły przebywający na jej terenie.

Argumentem mającym przemawiać w sprawie niniejszej za odstąpieniem od prowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego miał być zdaniem Wojewody Małopolskiego pogląd prezentowany w wyroku z dnia 3 marca 1999 r., sygn. akt IV S.A. 2393/98. Należy jednakże zauważyć, że cytowana przez organ odwoławczy teza została wypowiedziana w konkretnym stanie faktycznym sprawy, zasadniczo różnym od niniejszego. Nadto, cytat wyrwano z kontekstu szerszej wypowiedzi, w której Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że : " Biorąc pod uwagę przeprowadzone dotychczas postępowanie przez organ I instancji uznać należy, że uzupełnienie we wskazanym zakresie postępowania oznacza jego uzupełnienie w znacznej części " i jedynie z uwagi na powyższe dodał, że : " Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast był zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie badania zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przez organ II instancji było niedopuszczalne, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy. W sytuacji wyżej wskazanej, wbrew twierdzeniom skarżącego, wobec konieczności przeprowadzenia, przed rozstrzygnięciem sprawy, postępowania wyjaśniającego w znacznej części rozstrzygnięcie organu II instancji było prawidłowe."

Dotychczas przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w sprawie niniejszej postępowanie wyjaśniające – w tym również w zakresie badania zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – należy uznać za daleko idące, stąd zastosowania przez organ odwoławczy bez szerszej analizy zagadnienia analogia jest nieuprawniona.

Wymienione wyżej wadliwości zaskarżonej decyzji prowadzą do jej wydania z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Niezależnie od dowolnego i bezzasadnego uchylenia się od obowiązku uzupełnienia postępowania wyjaśniającego po myśli art. 136 k.p.a. zaskarżona decyzji budzi zastrzeżenia także z tej przyczyny, że Wojewoda Małopolski wbrew zasadom wynikającym z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a, 80 k.p.a. oraz 107§ 1 i 3 k.p.a. nie poczynił w sprawie żadnych własnych ustaleń co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy innych niż realizacja celu, na który wywłaszczono nieruchomość, a nawet nie zaakceptował wprost - przyjmując za własne w tym zakresie - ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji. O ile za stronę postępowania uznał jakiś podmiot reprezentowany przez J. K., to nie poczynił ustaleń uprawniających do takiego stwierdzenia. Organ odwoławczy nie dostrzegł nawet, że w uzasadnieniu decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 11.01.2005 r., znak [...], zacytowano art. 137 ust. 2 w brzmieniu sprzed istotnej zmieniony dokonanej w art. 1 ustawy z dnia 9.01.2009 r., obowiązującej od dnia 1.04.2009 r., aczkolwiek to uchybienie nie stwarza podstaw do wydania decyzji kasacyjnej bowiem w sprawie nie odmówiono zwrotu części z powodu niespełnienia kolejnych przesłanek określonych dawniej w tym przepisie. Wskazane wady nakazują jednakże uznać, że Wojewoda Małopolski nie wykonał prawidłowo ani obowiązków kontrolnych, ani dotyczących ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Rozpoznając złożoną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek dowodowy zgłoszony przez uczestników Z. G., D. G. i Z. P. w piśmie przygotowawczym z dnia 18.08.2011r., sprecyzowany na rozprawie, albowiem zmierza on do ustalenia stanu faktycznego. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21.01.2009r., sygn. akt I OSK 1869/07 ( zam zb. LEX nr 478284 ): " Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji. "

Nadto, analogiczne jak wnioskowane jako dowód dokumenty dostępne są w większości w aktach administracyjnych poza .

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku, biorąc za podstawę za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., zaś rzeczą Wojewody Małopolskiego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień. W szczególności, wydając w sprawie decyzję organ drugiej odwoławczy winien na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji, stosownie do dyspozycji art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., a także mając na względzie obowiązki wynikające z art. 136 k.p.a. dokonać własnych ustaleń co do wszelkich, a nie tylko niektórych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie decyzji winno spełniać wymogi przewidziane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w tym zawierać uzasadnienia faktyczne, obejmujące wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, wszystkich dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z wrażeniem ich oceny determinowanej zasadami logiki i doświadczenia życiowego ( art. 80 k.p.a.).

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono jak w pkt. II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

W pkt II. sentencji wyroku oddalono wniosek uczestników D. G. i Z. P. o zasądzenie kosztów postępowania sądowo administracyjnego wobec braku podstaw prawnych do jego uwzględnienia.