Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 44/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 862/09 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników (sygn. akt V SA/Wa 862/09).

Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 10 grudnia 2007 r. M. P. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Uzasadniając wniosek wskazała, iż KRUS nie poinformował jej o obowiązku opłacania składek po ustaniu prawa do renty chorobowej w 1994 r. W związku z tym skarżąca była przekonana, że nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Podkreśliła, iż spłata należności z tytułu składek za okres 10 lat przekracza jej możliwości finansowe.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego umorzył odsetki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 3.363,00 zł oraz odmówił umorzenia pozostałego zadłużenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż zadłużenie zainteresowanej w łącznej kwocie 14.880,60 zł powstało z powodu braku zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego po ustaniu prawa do renty. Po wstrzymaniu wypłaty renty w dniu 1 stycznia 1994 r. skarżąca nie została wezwana do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego rolników. Organ zaznaczył, iż niski dochód, jaki uzyskuje dłużniczka z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz wysokość świadczenia emerytalno - rentowego jej męża z ZUS w kwocie 538,45 zł uzasadnia umorzenie 50 % odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. M. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję własną z 13 marca 2008 r. Organ podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodał, że wskazane przez skarżącą okoliczności (niski dochód w rodzinie skarżącej oraz brak należytej staranności Placówki Terenowej KRUS przy podejmowaniu działań poprzedzających objęcie zobowiązanej ubezpieczeniem społecznym po ustaniu prawa do renty) uzasadniały umorzenie zaległości w wysokości 50 % należnych odsetek. M. P. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 2 października 2008 r. WSA w Warszawie uchylił decyzję Prezesa KRUS z [...] maja 2008 r. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało przez organ z pominięciem zasad postępowania administracyjnego, a w konsekwencji z naruszeniem przepisów kpa tj. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes KRUS decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2008 r., o umorzeniu odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od II kw. 1998 r. do III kw. 2007 r. w kwocie 3363,00 zł i odmowie umorzenia pozostałego zadłużenia. Organ ustalił, że źródłem utrzymania skarżącej są dochody z niezmechnizowanego gospodarstwa rolnego (podstawowe uprawy i hodowla kilku sztuk bydła). Ponadto utrzymuje się ona ze świadczenia rentowego małżonka w wysokości 639,94 złotych oraz z płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przyznawanych przez ARiMR. Organ wskazał ponadto, że dodatkowym dochodem pozwalającym na opłacenie składek może być użytkowanie gruntu o powierzchni 4,75 ha przeliczeniowego. Uzasadniając decyzję Prezes KRUS stwierdził, że określenie "ważny interes zainteresowanego", użyte w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r., o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), należy rozumieć jako zaistnienie szczególnych zdarzeń losowych, niezależnych od działań danej osoby, powodujących ograniczenie zdolności płatniczych. Ważnym interesem płatnika, dającym podstawy do udzielenia ulg lub umorzenia całości lub części zadłużenia jest potwierdzenie jego szczególnie trudnej sytuacji bytowej, w której konieczność opłacenia składek zagrażałaby podstawom egzystencji. Organ podkreślił, iż umarzanie przez KRUS należności nie może być obligatoryjną, zastępczą formą rozwiązywania problemów gospodarczych i finansowych poszczególnych rolników. Okoliczność, że skarżąca prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne nie może być podstawą do umorzenia całości zadłużenia, a więc faktycznego zwolnienia z obowiązku opłacania składek w kilkuletnim okresie. Zdaniem Prezesa KRUS za nadzwyczajną sytuację nie można uznać konieczności spłaty przez wnioskodawczynię kredytów bankowych, gdyż nie służyły one zaspokojeniu podstawowych potrzeb. Nie można tak również traktować konieczności wynajmowania maszyn rolniczych. Organ odwoławczy przyznał, iż znana mu jest trudna sytuacja finansowa zainteresowanej, która wynika z niskiej dochodowości gospodarstwa, jednak trudności takie dotykają wielu rolników prowadzących gospodarstwa na podobnym, niewielkim areale gruntów. W ocenie Prezesa KRUS poprzez umorzenie 50 % odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników organ udzielił producentce rolnej znaczącej pomocy, ponadto przedstawił możliwość udzielenia dalszych ulg w spłacie w postaci rozłożenia pozostałej zaległości na raty, co wymaga jednak złożenia stosownego wniosku przez zainteresowaną.

M. P. zaskarżyła powyższą decyzję do WSA, żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazała, że z uwagi na niski stan dochodów jej rodziny nie jest w stanie uiścić kwoty należnej z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę WSA w Warszawie na wstępie zauważył, że przedmiotem zaskarżenia jest sprawa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników ciążące na skarżącej, które było już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zdaniem Sądu I instancji Prezes KRUS zastosował się w sposób prawidłowy i wyczerpujący do wytycznych Sądu zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2008 r. o sygn. akt V SA/Wa 1866/08. Prezes KRUS odniósł się do konkretnej sytuacji zobowiązanej, ocenił bardzo dokładnie i uzasadnił przekonująco, iż decyzja odmowna nie stoi w sprzeczności ze słusznym interesem wnioskodawczyni. Organ odwoławczy odniósł się także do braku z jego strony należytej staranności przy podejmowaniu działań poprzedzających objęcie producentki rolnej ubezpieczeniem społecznym.

Sąd I instancji podał, że przywołane w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi, umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę.

WSA stwierdził, że w toku postępowania wyjaśniającego organ przede wszystkim ustalił, że zadłużenie powstałe na koncie skarżącej powstało wskutek niedopełnienia obowiązku terminowego zgłoszenia faktów mających wpływ na przebieg ubezpieczenia. Skarżąca zgłosiła się dopiero w maju 2007 r., a jednostka terenowa KRUS objęła wnioskodawczynię ubezpieczeniem społecznym rolników z okresem wstecznym i wymierzyła należne składki wraz z odsetkami. Prezes KRUS potwierdził, że nie podjął wystarczających działań w celu ustalenia statusu ubezpieczonej już w roku 1994, bezpośrednio po ustaniu prawa do renty. Dopiero pismami z 11 września 1996 r. oraz 12 listopada 1996 r. wezwał męża producentki do wyjaśnienia kwestii obowiązku ubezpieczenia społecznego rolników, a jednocześnie do dostarczenia dokumentów w sprawie zainteresowanej, co jednak nastąpiło dopiero w maju 2007 r. Jednakże brak należytej staranności zarówno ze strony organu, jak i samej zainteresowanej, nie jest ustawową przesłanką do umorzenia zadłużenia. Zgodnie z art. 37 ustawy o ubezpieczeniu na rolniku ciąży obowiązek zgłoszenia się, bez wezwania jednostki KRUS, w ciągu 14 dni od dnia spełnienia warunku do objęcia ubezpieczeniem, w przypadku skarżącej od dnia ustania prawa do otrzymywania renty.

W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo uznał, że sytuacja finansowa skarżącej pozwoli na spłatę zaległości składkowych. Z ustaleń faktycznych wynika, że oprócz niskodochodowego gospodarstwa rolnego skarżąca uzyskuje dochód również ze świadczenia rentowego męża oraz dopłat do gruntów rolnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. P., żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) poprzez:

- błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na uznaniu, że brak należytej staranności ze strony Prezesa KRUS, który pozostaje bezspornie w bezpośrednim związku przyczynowym z niedopełnieniem przez zainteresowaną obowiązku uiszczenia składek po ustaniu jej prawa do renty, jest okolicznością nie mającą znaczenia prawnego przy rozpatrywaniu jej wniosku o umorzenie należności na podstawie wskazanego przepisu - podczas gdy właściwie rozumiana treść tegoż przepisu upoważnia do wniosku przeciwnego;

- jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że na podstawie wskazanego na wstępie przepisu brak jest w ustalonym stanie faktycznym podstaw do umorzenia należności KRUS względem zainteresowanej, zgodnie z jej wnioskiem podczas gdy prawidłowa subsumpcja ustalonego stanu faktycznego nie upoważnia do takiej konstatacji.

Ponadto autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przez organ rentowy przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - wobec niedostrzeżenia przez WSA w Warszawie, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 8 k.p.a. polegającym na naruszeniu zasady zaufania obywatela do działań organów administracji publicznej oraz z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., obligujących tenże organ do wnikliwego i szczegółowego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2009 roku, powiela błędy decyzji uchylonej przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 2 października 2008 roku. Po raz kolejny podał, że zaległości w uiszczaniu należnych składek powstały na skutek zaniedbań KRUS (brak wezwania po ustaniu prawa skarżącej do renty). Stwierdził, że organ w sposób wadliwy ocenił okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej skarżącej.

Kasator podał, że zakres ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wyznacza art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym Prezes Kasy władny jest umorzyć w całości lub części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, uwzględniając jego możliwości płatnicze oraz stan funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Odnosząc się do ostatniej przesłanki (stan funduszów emerytalno-rentowego i składkowego), strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ponownie nie podniesiono żadnych merytorycznych argumentów, co do stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego. Upoważniać to może zatem do wniosku, że stan ten nie sprzeciwiał się uwzględnieniu w całości wniosku M. P.. Sąd I instancji, zdaniem kasatora, również pominął tę kwestię, mimo że była podnoszona w skardze. Nawiązując do przesłanek dotyczących "ważnego interesu" i "możliwości płatniczych" skarżącej, autor skargi kasacyjnej wskazał, że sytuacja rodzinna i materialna skarżącej nie uległa praktycznie żadnej zmianie "na korzyść" w stosunku do stanu istniejącego w chwili wydania pierwszego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sytuacja skarżącej jest niezwykle trudna.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych kasator podał, że niemożność opłacenia składek ze względu na brak środków finansowych należy uznać za sytuację uzasadniającą istnienie, po stronie podlegającego ubezpieczeniu rolnika, ważnego interesu w umorzeniu należności z tytułu składek. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencyjnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych.

W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, Prezes KRUS prowadząc postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, miał obowiązek wyjaśnić sytuację majątkową skarżącej i ustalić, czy zapłata tych należności może zagrozić jej egzystencji. W rozpoznawanej sprawie organ obowiązku tego nie wykonał, gdyż nie zawarł w uzasadnieniu decyzji dokładnej analizy dochodów skarżącego oraz wydatków, które musi on ponosić w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Zdaniem kasatora działanie Prezesa KRUS naruszało zasadę określoną w art. 8 k.p.a., ponieważ skarżąca nie została we właściwym czasie powiadomiona o obowiązku uiszczania składek. Uważała, że jest objęta ubezpieczeniem męża. Okoliczność ta nie może być, w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, pominięta w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd ten, w odróżnieniu od Sądu I instancji, nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kontroli jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), NSA mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) zarówno poprzez jego błędną wykładnię, jak też niewłaściwe zastosowanie.

Wskazany wyżej przepis stanowi, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Użycie w tym przepisie zwrotu "Prezes Kasy (...) może umorzyć należności" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że w przypadku zaistnienia określonych w przepisie przesłanek umorzenia należności, organ może dokonać takiego rozstrzygnięcia, ale może również odmówić umorzenia. Kontrola sądowa przedmiotowej decyzji uznaniowej sprowadza się zatem do oceny, czy organ administracji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w kontekście przesłanek umorzenia wskazanych w powyższym przepisie. W tego typu sprawach sąd I instancji ma obowiązek zbadać, czy organ uzasadnił swój wybór, czy nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę oraz czy nie pominął istotnych dla sprawy elementów materiału dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS, który ponowienie rozpoznając sprawę dokładnie ustalił zarówno sytuację życiową (w tym możliwości finansowe) skarżącej, jak też okoliczności w jakich doszło do powstania zaległości w uiszczaniu należnych składek na ubezpieczenie społeczne.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wskazała, że Sąd uznał, iż brak należytej staranności ze strony Prezesa KRUS (brak pouczenia o konieczności przystąpienia do ubezpieczenia społecznego), nie miał wpływu na sposób załatwienia przez organ wniosku o umorzenie należności. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy uznać, że nie znajduje on potwierdzenia w świetle poczynionych w sprawie ustaleń. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, zgodnie z art. 37 rolnik jest obowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie oraz informować Kasę o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Zatem brak informacji ze strony KRUS o konieczności uiszczania składek nie może być automatycznie traktowany, jako przesłanka do umorzenia zaległych należności. Niemniej jednak należy podkreślić, że okoliczność ta nie była bez znaczenia przy rozpoznawaniu przez organ wniosku M. P. Organ umarzając należności skarżącej w części, wskazał na brak należytej staranności Placówki Terenowej KRUS przy podejmowaniu działań poprzedzających objęcie zobowiązanej ubezpieczeniem społecznym po ustaniu prawa do renty, jako na przesłankę, która miała wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, Prezes KRUS udzielił skarżącej znaczącej bonifikaty w spłacie zaległych należności (50 % odsetek od zaległej kwoty).

Niezasadny jest także zarzut niewłaściwego zastosowania art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie ocenił, że organ prawidłowo zastosował powołany przepis i prawidłowo uznał, że nie został wykazany ważny interes strony przemawiający za umorzeniem w całości zaległego świadczenia. Brak jest podstaw do przyjęcia tezy przedstawionej przez kasatora, że w ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował wspomniany przepis.

Za pozbawiony uzasadnionych podstaw NSA uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a, polegający na nieuwzględnieniu skargi mimo naruszenia przez organ rentowy przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77,art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a.). W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną naruszenie to miało polegać na oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, mimo że organ administracji nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie dokonał należytej oceny całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone przez organ administracji postępowanie dowodowe uznając, że materiał dowodowy został w niniejszej sprawie należycie zgromadzony i oceniony. Zebrany przez organ administracji materiał dowodowy był wystarczający do oceny – wskazanych w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – przesłanek umorzenia nienależnie pobranych świadczeń i wydania rozstrzygnięcia w ramach przysługującego organowi w tej sprawie uznania administracyjnego. Należy jednocześnie zauważyć, że zaskarżone orzeczenie dotyczyło decyzji Prezesa KRUS wydanej po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wcześniejszej decyzji tego organu. Zatem w myśl art. 153 p.p.s.a. Sąd I instancji rozpoznając niniejszą sprawę związany był oceną prawną zawartą we wcześniejszym wyroku. Oceniał więc głównie, czy organ prawidłowo wykonał wytyczne sądu, co do sposobu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Kasator stwierdził ponadto, że działanie Prezesa KRUS naruszyło zasadę określoną w art. 8 k.p.a., ponieważ skarżąca nie została we właściwym czasie powiadomiona o obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że zasada wyrażona we wspomnianym przepisie nakłada na organy administracji publicznej prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Oznacza to, że zainteresowana osoba będąca uczestnikiem postępowania administracyjnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji niewłaściwego działania organów administracji publicznej w tym zakresie. Nie można jednak doszukiwać się naruszenia tej zasady w działaniu organu właściwego w sprawach ubezpieczeń społecznych polegającego na niepoinformowaniu osoby podlegającej ubezpieczeniu o obowiązku uiszczania z tego tytułu składek. Wniosek taki wynika z ogólnych zasad rządzących systemem ubezpieczeń społecznych, to jest z zasady powszechności ubezpieczeń społecznych oraz zasady przymusowości, które znajdują swoje odzwierciedlenie m. in. w treści wspomnianego wyżej art. 37 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Reasumując należy podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wskazać również trzeba, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Zatem dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych Prezes Kasy musi każdorazowo ważyć zasadność wniosku. Zdaniem NSA, Sąd I instancji trafnie uznał, że ustalone w sprawie możliwości płatnicze skarżącej pozwalają na systematyczne regulowanie należności, a ponadto skarżąca może wystąpić do organu o rozłożenie spłat zadłużenia na większą ilość dogodniejszych dla niej rat.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.