Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 487/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za stronę postępowania postanawia odrzucić skargę. /-/ Tomasz Świstak


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. J. jest postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2014 r. ([...]) wydane w przedmiocie odmowy uznania skarżącego za stronę postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie [...] na terenie działek o nr [...], położonych w [...] przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu skargi P. J. podał, że pismem z dnia 3 lutego 2014 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie bezskuteczności czynności odmowy uznania skarżącego za stronę postępowania i wniósł o dopuszczenie go do czynnego udziału w [...] [tym] postępowaniu, jednak organ nie odpowiedział na złożone wezwanie. Skarżący podniósł, że w innym wcześniej toczącym się postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla innej inwestycji na tych samych działkach (wniosek tego samego właściciela) znak [...] został uznany za stronę postępowania i organ nie wyrażał żadnych zastrzeżeń odnośnie dopuszczenia go do udziału w sprawie, w której następnie została wydana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu nr [...] i prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 230/12. Stwierdził też, że żaden spośród uczestniczących w postępowaniu, którego dotyczy niniejsza skarga, podmiotów nie złożył protestu co do jego wniosku z dnia 19 grudnia 2013 r. o uznanie za stronę postępowania, a planowana zabudowa będzie oddziaływała na jego nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę Wójt, powołując się na treść zmodyfikowanego wniosku inwestora, stwierdził, że w tej sprawie (z uwagi na uwarunkowania komunikacyjne) nieruchomość skarżącego znajduje się poza strefą negatywnego oddziaływania nieruchomości, której dotyczy postępowanie o ustalenie warunków zabudowy. Ponadto Wójt dla uzasadnienia formy, w której zajął stanowisko odnośnie statusu skarżącego w postępowaniu administracyjnym powołał się na pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1258/08. Organ zwrócił także uwagę na orzecznictwo, zgodnie z którym załatwienie wniosku osoby uważającej się za stronę postępowania nie przybiera formy procesowej orzeczenia. Nadto organ wyjaśnił, że aktualnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu rozpoznaje zażalenie stron na dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenia A, którego skarżący jest członkiem (wraz z zażaleniem przekazano organowi II instancji akta sprawy). Przy takiej argumentacji organ wniósł o oddalenie skargi lub ewentualnie o jej dorzucenie jako niedopuszczalnej.

W kolejnym piśmie procesowym (z dnia 16 maja 2014 r.) organ doprecyzował, że oryginały akt sprawy znak [...], której dotyczy skarga, zostały przekazane do Kolegium wraz z zażaleniem na postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...] 2014 r., a sprawa jest prowadzona przez Kolegium pod sygn. akt [...], i do dnia przekazania skargi Sądowi nie została rozpatrzona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że rozpatrzenie sprawy nie wymagało szczegółowego zapoznania się z aktami postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy znak [...]. Treść skargi oraz odpowiedzi skarżonego organu oraz dołączona do nich dokumentacja (w aktach sądowych znajduje się kopia zaskarżonego aktu, a fakt jego wydania jest przyznany i potwierdzony przez organ) stanowiła wystarczająca podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko organu, a w szczególności fakt wydania i treść zaskarżonego postanowienia z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] były niewątpliwe.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Katalog spraw, w jakich sądy te orzekają, sprawując kontrolę nad wskazaną działalnością określa § 2 powołanego przepisu stanowiąc, że zaskarżeniu podlegają m.in.: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Kognicją sądu administracyjnego objęta jest również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że skoro Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) nie przewiduje rozstrzygania w formie zaskarżalnego zażaleniem postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w prowadzonym postępowaniu, to nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na akt wydany w tym przedmiocie (por. np. postanowienia NSA z dnia 24 lipca 2007 r. sygn. akt II OSK 988/07 i z dnia 18 września 2013 r. sygn. akt II GSK 1406/13, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i to niezależnie od tego, czy przybierze on postać postanowienia czy też innego aktu (pisma). W Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest przepisu pozwalającego na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym. W szczególności podstawy takiej nie stanowi art. 28 K.p.a. zawierający definicję strony (stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek). Przepis art. 31 § 2 K.p.a. przewiduje wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jednakże regulacja to dotyczy wyłącznie organizacji społecznych. Sąd nie znajduje też żadnych podstaw do uznania, że tego rodzaju akt (pismo, stanowisko) dotyczący odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu można zakwalifikować do kategorii innych niż określone w pkt 1-3 § 2 art. 3 P.p.s.a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższa kategoria form działalności administracji publicznej objętych przepisem art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. była przedmiotem analizy zarówno w doktrynie, jak i w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Poza wyżej przywołanymi orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zwracają uwagę na stanowisko literatury przedmiotu, warto odwołać się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2008 r. sygn. akt II GSK 340/08, w którym stwierdzono, że objęcie lub nieobjęcie wnioskodawcy postępowaniem administracyjnym nie wymaga podjęcia żadnego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, bowiem nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.

Z uwagi na brak podstaw do podjęcia odrębnego aktu o uznaniu bądź odmowie uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, skargę na postanowienie organu w tym przedmiocie należy uznać za niedopuszczalną, jako nieprzewidzianą w art. 3 § 2 pkt 2 i 4 P.p.s.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że jeżeli strona postępowania została pominięta (pozbawiona udziału) przez organ w tym postępowaniu (nie brała w nim udziału bez swojej winy), może bronić swojego interesu prawnego poprzez wniesienie odwołania w terminie biegnącym dla tej strony postępowania, której została doręczona decyzja. Natomiast po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania pominięta strona może skutecznie bronić się poprzez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 129, Nb 4-5). To, że konieczność skorzystania z takich form ochrony interesu prawnego rodzi określone utrudnienia nie oznacza, iż dopuszczalne jest zaskarżenie działań organu administracji, które polegają wyłącznie na dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia oznaczonej osoby do postępowania administracyjnego. Ocena interesu prawnego oznaczonej osoby, warunkującego jej status strony w konkretnej sprawie administracyjnej, dokonywana jest na podstawie prawa materialnego. Nie należy zatem traktować zagadnienia legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym wyłącznie w aspekcie formalnym, gdyż musi być ono oceniane merytorycznie na podstawie przepisów prawa materialnego i przy uwzględnieniu właściwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji nie jest celowe, aby w przedmiocie statusu strony toczyło się postępowanie incydentalne, bowiem weryfikowanie interesu prawnego strony odbywa się na każdym etapie postępowania głównego i jest ściśle powiązane z rozstrzyganiem sprawy (patrz postanowienie NSA z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2543/13, dostępne jw.).

W świetle powyższego odmowa uznania za stronę postępowania nie stanowi ani zaskarżalnego postanowienia (rozstrzygnięcia procesowego), ani też aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, tym bardziej, że Kodeks postępowania administracyjnego zawiera przepisy umożliwiające skarżącemu obronę swoich interesów w postępowaniu przed organami administracji i następnie przed sądem administracyjnym.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 i 4 P.p.s.a.

/-/ Tomasz Świstak