Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 28/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 5 pkt 2, art. 23 ust. 4 lit. h
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par 3
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], [...] po rozpatrzeniu odwołania K. Sz., reprezentowanej przez pełnomocnika - radcę prawnego M. P. od, wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy T., decyzji Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych w Ośrodku Pomocy Społecznej w T. z dnia [...], nr [...] odmawiającej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, na podstawie:

-art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego,

-art. 10 ust. 5 pkt 2 i art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. h ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.),

-§ 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2008 r. K. Sz. wystąpiła o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem – K. Sz. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko. Wniosek nie zawierał wymaganych przez przepis § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne dokumentów tj.: 1) zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu wnioskodawczyni urlopu wychowawczego oraz okresie na jaki urlop wychowawczy został udzielony 2) zaświadczenia o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego 3) zaświadczenia organu emerytalno- rentowego stwierdzającego, że wnioskodawczyni jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym w dniu 26 sierpnia 2008 r. organ wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia w/w brakujących dokumentów.

W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie wnioskodawczyni stawiła się w siedzibie organu i złożyła pisemne oświadczenia, w którym wniosła o zawieszenie postępowania do czasu wydania prawomocnego wyroku sądowego ustalającego fakt przebywania wnioskodawczyni na urlopie wychowawczym w związku z urodzeniem drugiego dziecka K. Sz. Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie w sprawie -na podstawie art. 98 § 1 k.p.a.

W dniu 20 kwietnia 2010 r. wpłynął wniosek pełnomocnika Wnioskodawczyni o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z tym organ, postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2010 r., podjął zawieszone postępowanie w sprawie.

Jednocześnie pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. organ ponownie wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentów wymaganych przepisem § 3 ww. rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Przedmiotowe wezwanie pozostało bez odpowiedzi ze strony wnioskodawczyni.

Organ pismem z dnia 20 maja 2010 r. ponownie wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia wymaganych dokumentów. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie pełnomocnik wnioskodawczyni w piśmie z dnia 7 czerwca 2010 roku wskazał powody nie przedłożenia zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu wnioskodawczyni urlopu wychowawczego oraz o okresie na jaki urlop wychowawczy został udzielony, tj. fakt braku odpowiedzi pracodawcy na wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego w okresie od dnia 30 kwietnia 2008 r. do dnia 12 grudnia 2010 r. w związku z urodzeniem drugiego dziecka K. Sz. i związanego z tym braku zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu wnioskodawczyni urlopu wychowawczego oraz okresie na jaki urlop wychowawczy został udzielony. Pełnomocnik wnioskodawczyni wyjaśnił, że Sąd Rejonowy dla Wrocławia Śródmieścia, wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r. (sygn. akt IV 2P 129/09) oddalił powództwo wnioskodawczyni o nakazanie pracodawcy złożenia oświadczenia woli w przedmiocie udzielenia wnioskodawczyni urlopu wychowawczego w związku ze złożonym wnioskiem o udzielenie urlopu wychowawczego, gdyż według Sądu Rejonowego żaden przepis prawa nie nakłada na pracodawcę obowiązku wydania pracownikowi zaświadczenia o okresie udzielonego pracownicy urlopu wychowawczego. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010r. oddalił apelację wnioskodawczyni podtrzymując argumentację Sądu I instancji. Pełnomocnik wnioskodawczyni oświadczyła, że nie ma więc żadnych możliwości wyegzekwowania od pracodawcy zaświadczenia o okresie udzielonego jej urlopu wychowawczego. W tych okolicznościach strona wniosła, aby przyjąć, że urlop został udzielony zgodnie z wnioskiem złożonym przez wnioskodawczynię do pracodawcy. Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawczyni wskazała, że fakt zatrudnienia wnioskodawczyni co najmniej w okresie 6 miesięcy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego wynika wprost z wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 31 października 2006 r. (sygn. akt VII Pa 358/06) oraz pozostawania wnioskodawczyni na urlopie wychowawczym od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 11 grudnia 2007 r., a następnie po urlopie macierzyńskim od dnia 12 grudnia 2007 r., w związku z urodzeniem dziecka K. Sz. — co stwierdza decyzja ZUS Oddział we W. nr [...].

Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji odmówił K. Sz. przyznania wnioskowanego dodatku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż przepis § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne stanowi, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego składa wniosek o zasiłek rodzinny, do którego dołącza wskazane w tym przepisie dokumenty. Wskazane w treści § 3 rozporządzenia dokumenty są, w ocenie organu pierwszej instancji, obligatoryjnymi załącznikami do wniosku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - bez których wniosek musi zostać uznany przez organ za dotknięty brakami formalnymi. Organ wskazał, że zmuszony jest odmówić przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni nie przedłożyła dokumentu w postaci zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu wnioskodawczyni urlopu wychowawczego oraz okresie na jaki urlop wychowawczy został udzielony. Odnosząc się do złożonych w sprawie wyroków sądowych, tj. wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 17 grudnia 2009 roku (sygn. akt IV 2P 129/09) wraz z uzasadnieniem oraz sentencji wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22 kwietnia 2010 roku Sygn. akt VII Pa 91/10 organ pierwszej instancji podkreślił, że żądanie K. Sz., będące przedmiotem rozpoznania przez Sąd Rejonowy, a następnie w apelacji przez Sąd Okręgowy, sprowadzało się do żądania nakazania pozwanemu pracodawcy, aby wydał zaświadczenie o okresie udzielenia urlopu macierzyńskiego od dnia 12 grudnia 2007 roku do dnia 29 kwietnia 2008 roku oraz nakazanie pozwanemu, aby złożył oświadczenie woli o udzieleniu powódce urlopu wychowawczego od dnia 30 kwietnia 2008 roku do dnia 31 sierpnia 2010 roku. Sąd Rejonowy dla Wrocławia Śródmieścia w wyroku z dnia 17 grudnia 2009 roku Sygn. akt IV 2P 129/09 wskazał, że żaden przepis prawa nie nakłada na pracodawcę obowiązku wydania pracownikowi zaświadczenia o okresie udzielonego pracownicy urlopu wychowawczego - tym niemniej nie sposób zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika wnioskodawczyni, że wnioskodawczyni nie ma więc żadnych możliwości wyegzekwowania od pracodawcy zaświadczenia o okresie udzielonego jej urlopu wychowawczego i że w tych okolicznościach organ pierwszej instancji ma przyjąć, że urlop został udzielony zgodnie z wnioskiem przedłożonym przez wnioskodawczynię do pracodawcy. Organ pierwszej instancji podkreślił, że nie będąc uprawnionym do czynienia ustaleń i rozstrzygania sporów z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie może poczynić takich ustaleń jakich żąda pełnomocnik wnioskodawczyni, gdyż wnioskodawczyni znając stanowisko sądu, że żaden przepis nie nakłada na pracodawcę obowiązku wydania zaświadczenia o udzieleniu urlopu wychowawczego, czy też samego oświadczenia woli w tym zakresie, winna wystąpić do sądu z powództwem w oparciu o art. 189 k.p.c. o ustalenie, że w ramach zatrudnienia u danego pracodawcy przebywa na urlopie wychowawczym i czasookresie tego urlopu wychowawczego. W ocenie organu pierwszej instancji taki wyrok ustalający mógłby zasadnie zastąpić wymagany przez przepisy ww. rozporządzenia dokument w postaci zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu wnioskodawczyni urlopu wychowawczego oraz okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony, w sytuacji gdy pracodawca odmawia wydania przedmiotowego zaświadczenia i gdy sąd przyjął, że pracodawca nie ma obowiązku wydania takiego zaświadczenia. Ponieważ wnioskodawczyni nie przedłożyła, w toku prowadzonego postępowania ani przedmiotowego zaświadczenia pracodawcy ani wyroku sądowego ustalającego fakt jej przebywania na urlopie wychowawczym i czasookresie tego urlopu organ pierwszej instancji nie mógł poczynić w tym zakresie żadnych ustaleń i w związku z tym rozpoznać złożonego wniosku pozytywnie.

K. Sz., reprezentowana przez pełnomocnika, odwołała się od powyższej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów postępowania, w szczególności art. 6 i art. 12 § 1 k.p.a. na skutek nieuwzględnienia okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla ustalenia prawa do dodatku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania przez nią z urlopu wychowawczego. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że "z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że K. Sz. nadal łączy z pracodawcą Z. Z. stosunek pracy (wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 31 października 2006 r., potwierdzenie korzystania z urlopu wychowawczego od 1 listopada 2006 r. do 31 grudnia 2007 r., decyzje OPS w T. o przyznaniu prawa do dodatku rodzinnego na A. Sz., wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2010 r. o przyznaniu prawa do zasiłku macierzyńskiego od 12 grudnia 2007 r. do 29 kwietnia 2008 r., wniosek K. Sz. o udzielenie jej urlopu wychowawczego od dnia 29 kwietnia 2008 r. do 12 grudnia 2010 r., decyzja ZUS stwierdzająca podleganie ubezpieczeniu społecznemu do 29 kwietnia 2008 r. jako osoba pobierająca zasiłek macierzyński). Okoliczność, że pracodawca nie wypełnia ciążących na nim obowiązków, to jest nie reaguje na pismo pracownicy informujące o zamiarze korzystania z przysługującego urlopu wychowawczego i nie wydaje zaświadczenia potwierdzającego ten fakt, nie może pozbawić jej świadczeń. W ocenie strony, decyzja OPS w T. jest wadliwa, a nadto wydana została z opóźnieniem nie mającym żadnego uzasadnienia. Wszystkie niezbędne do wydania decyzji dokumenty zostały złożone wraz z wnioskiem". K. Sz. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do dodatku rodzinnego od dnia złożenia wniosku przez okres 24 miesięcy kalendarzowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując ponownie sprawę stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut naruszenia art. 10 ustawy oświadczeniach rodzinnych jest bezzasadny, podobnie jak zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 oraz art. 12 § 1 k.p.a.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń reguluje powołana we wstępie ustawa oświadczeniach rodzinnych, zwana dalej "ustawą". Zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. h ustawy, do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych należy dołączyć zaświadczenie pracodawcy o terminie urlopu wychowawczego i okresie, na jaki został udzielony, oraz o okresach zatrudnienia. Również przepis § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne stanowi, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego składa wniosek o zasiłek rodzinny, do którego dołącza:

1) zaświadczenie pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony;

2) zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego;

3) zaświadczenie organu emerytalno-rentowego stwierdzające, że osoba ubiegająca się była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych;

4) zaświadczenie lekarza zalecające przebywanie dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności z powodów terapeutycznych w żłobku albo w przedszkolu;

5) zaświadczenie placówki zapewniającej całodobową opiekę, w przypadku umieszczenia w niej dziecka, o liczbie dni w tygodniu, w których korzysta w niej z całodobowej opieki.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że K. Sz. nie posiada zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony. Próba otrzymania tych dokumentów na drodze postępowania przed sądem pracy okazała się nieskuteczna - powództwo o nakazanie wydania zaświadczenie o okresie udzielenia urlopu macierzyńskiego od dnia 12 grudnia 2007 roku do dnia 29 kwietnia 2008 roku oraz nakazanie pracodawcy złożenia oświadczenie woli o udzieleniu powódce urlopu wychowawczego od dnia 30 kwietnia 2008 roku do dnia 31 sierpnia 2010 roku zostało oddalone.

Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem odwołania, że "wszystkie niezbędne do wydania decyzji dokumenty zostały złożone wraz z wnioskiem", skoro wniosek nie zawierał załączników wymaganych przez przepisy ustawy oraz ww. rozporządzenia.

Pomimo, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że K. Sz. łączył z pracodawcą Z. Z. stosunek pracy, to na tej podstawie nie można czynić ustaleń zastępujących treść dokumentów, jakie są wymagane do przyznania wnioskowanego świadczenia. Dokonywanie takich ustaleń nie tylko naruszałoby art. 6 k.p.a., ale także doprowadziłoby do sytuacji, w której załatwienie sprawy mieściłoby się w sferze uznania administracyjnego. Tymczasem świadczenia rodzinne, do których należy również przedmiotowy dodatek, są świadczeniami, których przyznanie nie zależy od uznania organu orzekającego. Ustawodawca precyzyjnie określił warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych i rola organu administracji sprowadza się jedynie do tego, aby ocenić, czy wnioskodawca spełnia wymagane przesłanki. Warunki przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego są określone w sposób konkretny i sprawdzalny, a ich spełnienie podlega obiektywnej ocenie. Z jednej strony, nie jest więc możliwe przyznanie zasiłku, gdy warunki te nie zostały spełnione z drugiej jednak strony, jeśli zostały spełnione, organ obowiązany jest wydać decyzję przyznającą świadczenie rodzinne.

W kwestii ubiegania się o świadczenia rodzinne wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I SA/Wa 964/07, opubl. LEX nr 355309), stwierdzając, iż "Obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. Natomiast w razie jakichkolwiek wątpliwości organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń rodzinnych jest zobowiązany do udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku." Ten pogląd jest potwierdzeniem przekonania Kolegium, iż podejmowanie inicjatywy w zakresie zastąpienia ustaleniami dokumentów, jakie należy dołączyć do wniosku, byłoby naruszeniem przepisu art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczącym także o przekroczeniu kompetencji organu administracji.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 14 września 2005 r. (sygn. akt I SA/Wa 1566/04, opubl. LEX nr 192952) zauważył, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek podmiotów wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie przepis art. 23 ust. 3 ustawy precyzyjnie wskazuje, co powinien zawierać wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, a przepis art. 23 ust. 4 ustawy, określa dokumenty, jakie winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nie jest dopuszczalna bez wniosku zaopatrzonego w dokumenty, określone w art. 23 ust. 4 ustawy.

W zaskarżonej decyzji znalazła się informacja, iż K. Sz. może wystąpić z powództwem o ustalenie, że w ramach zatrudnienia u danego pracodawcy przebywała na urlopie wychowawczym i okresie tego urlopu wychowawczego - na podstawie art. 189 k.p.c. W ocenie Kolegium zasadne byłoby także rozważenie wystąpienia z pozwem o nakazanie pracodawcy złożenia oświadczenia woli, gdzie wyrok sądu zastępowałby takie oświadczenie (art. 64 k.c.).

W zakończeniu Kolegium stwierdziło, że nie uznaje za trafny zarzut, iż zaskarżona decyzja została wydana "z opóźnieniem nie mającym żadnego uzasadnienia". Zauważono, że strona sama wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania, a następnie była wielokrotnie wzywana do przedłożenia brakujących dokumentów.

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego pełnomocnik K. Sz. zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych na skutek nie przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem K. Sz. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego;

2. naruszenie przepisów postępowania: art. 6, 7, 8, 75 i 77 k.p.a. polegające na nierozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, konstatując, że pracodawca był zobowiązany udzielić skarżącej urlopu w żądanym wymiarze.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do kontroli decyzji wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Materialną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 23 ust. 4 pkt 4 "h" powołanej wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, oraz przepis § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawie o świadczenia rodzinne, powołanego wyżej. Pierwsze z powołanych unormowań stanowi, że do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych należy dołączyć zaświadczenie pracodawcy o terminie urlopu wychowawczego i okresie na jaki został udzielony (...). W myśl drugiego z powołanych unormowań, osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego składa wniosek o zasiłek rodzinny, do którego dołącza:

1) zaświadczenie pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony;

2) zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego;

3) zaświadczenie organu emerytalno-rentowego stwierdzające, że osoba ubiegająca się była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych;

4) zaświadczenie lekarza zalecające przebywanie dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności z powodów terapeutycznych w żłobku albo w przedszkolu;

5) zaświadczenie placówki zapewniającej całodobową opiekę, w przypadku umieszczenia w niej dziecka, o liczbie dni w tygodniu, w których korzysta w niej z całodobowej opieki.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że K. Sz. nie posiada wymaganego powołanymi wyżej przepisami zaświadczenia pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony. Próba otrzymania tych dokumentów na drodze postępowania przed sądem pracy okazała się nieskuteczna, ponieważ sąd pracy oddalił powództwo o nakazanie wydania zaświadczenie o okresie udzielenia urlopu macierzyńskiego oraz nakazanie pracodawcy złożenia oświadczenie woli o udzieleniu K. Sz. urlopu wychowawczego.

Z treści jasno i kategorycznie sformułowanych regulacji w niesporny sposób wynika, że do formalnych wymogów prawidłowo dokonanego aktu złożenia wniosku o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego należy przedłożenie właściwemu organowi kompletu wymaganych prawem dokumentów. Wymóg ten został sformułowany w ustawie w postaci zwrotu stanowiącego, że do wniosku "należy dołączyć", a w rozporządzeniu, w postaci zwrotu, że do wniosku "dołącza się" wskazane dokumenty.

Z dokumentów dołączonych do akt sprawy wynikało, że skarżącą łączył z pracodawcą stosunek pracy. Odniesienie powyższej konstatacji do przepisów kodeksu pracy (art. 186 i nast.) oznacza nałożenie na pracodawcę określonych obowiązków związanych z wnioskiem pracownika w przedmiocie zgłoszonego przezeń zamiaru skorzystania z urlopu wychowawczego. Oznacza to, że pracodawca jest obowiązany udzielić takiego urlopu na okres wskazany we wniosku (w wypadku umów terminowych – na czas trwania stosunku pracy), jeżeli pracownik spełnia wymagane przesłanki.

Okoliczność, że prawo do urlopu wychowawczego jest uprawnieniem pracownika nie oznacza, że ma ono samowykonalny charakter. Warunkiem aktualizującym uprawnienie pracownika jest złożenie stosownego "wniosku" o rozważany urlop, w wyniku którego pracodawca, po sprawdzeniu, czy został spełniony układ warunkujący powstanie uprawnienia urlopowego, dokonuje czynności "udzielenia" urlopu. Przepisy kodeksu pracy nie określają precyzyjnie, w jaki sposób pracodawca udziela pracownikowi urlopu, tzn. w jakim momencie pracownik może rozpocząć wykorzystywanie urlopu bez narażania się na zarzut, że rozpoczął urlop samowolnie. Udzielenie urlopu przez pracodawcę musi być wyraźne, tzn. akceptacja rozpoczęcia urlopu w zaplanowanym terminie nie może budzić wątpliwości. Pracownik, który złożył wniosek o udzielenie mu urlopu nie może zatem bez wyraźnej akceptacji podmiotu zatrudniającego przystąpić do jego wykorzystywania. Takie zachowanie pracownika mogłoby bowiem zostać zakwalifikowane jako naruszenie obowiązków pracowniczych prowadzące do zastosowania wobec niego sankcji kodeksowych.

Odmowa udzielenie pracownikowi urlopu wychowawczego w sytuacji, gdy spełnia on wszystkie określone prawem wymagania, stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 5 k.p.), zagrożone karą grzywny. Ponieważ prawo do urlopu stanowi roszczenie wynikające ze stosunku pracy, pracownik może go dochodzić przed sądem pracy.

Nie oznacza to jednak, że wskazana odmowa, nawet wadliwa prawnie, prowadzi do samoczynnego powstania po stronie pracownika prawa do rozpoczęcia takiego urlopu w terminie i w okresie wskazanym we wniosku. Pracownik może natomiast doprowadzić do jego egzekucji na drodze sądowej.

W związku z powyższym za niezasadny należy uznać wniosek pełnomocnika skarżącej, by – wobec braku możliwości wyegzekwowania od pracodawcy zaświadczenia o udzielonym jej urlopie wychowawczym – uznać, że urlop został udzielony zgodnie z wnioskiem złożonym przez skarżącą do pracodawcy.

Przepisy prawa pracy nie stwarzają podstaw do przyjęcia domniemania, że w przedmiotowej sytuacji "milczenie" pracodawcy jest równoznaczne z zaakceptowaniem wniosku pracownika w sprawie udzielania mu urlopu wychowawczego.

Należy przychylić się do argumentacji organu, że pomimo iż skarżąca pozostawała w czasie składania wniosku o urlop w stosunku pracy, to jednak nie można na tej podstawie czynić ustaleń zastępujących treść dokumentów wymaganych do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak zauważono w motywach zaskarżonej decyzji dokonywanie takich ustaleń nie tylko naruszałoby art. 6 k.p.a., ale także doprowadziłoby do sytuacji, w której załatwienie sprawy mieściłoby się w sferze uznania administracyjnego. Tymczasem warunki przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego są określone w sposób konkretny i sprawdzalny, a ich spełnienie podlega obiektywnej ocenie. Nie jest więc możliwe przyznanie zasiłku, gdy warunki te nie zostały spełnione.

W świetle materiałów aktowych sprawy nie znajduje uzasadnienia zarzut przewlekłości postępowania administracyjnego (strona sama wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania, a następnie wielokrotnie była wzywana do dostarczenia brakujących dokumentów), jak i postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 i art. 77 k.p.a., zwłaszcza że skarżąca nie uzasadniła, na czym polegało naruszenie przepisów postępowania.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 127 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.