Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 480/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] , po rozpoznaniu wniosku B. B. dalej skarżąca, wnioskodawca, strona) z dnia [...] r., odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrzeńcem A. K. od 1 sierpnia 2017 r. do 30 września 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny oraz zastosowane przepisy prawne. Wskazał, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności A. K. został złożony w dniu 7 sierpnia 2017 r., a zatem przesłanki zawarte w art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej u.ś.r) należy rozpatrywać od miesiąca sierpnia 2017 r. Organ zacytował treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z 20 września 2017 r. nr [...] wydanym do dnia 30 września 2021 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. . Organ zauważył, że niepełnosprawność A.K. istnieje od wczesnego dzieciństwa. Jego rodzice nie żyją i ma siostrę P. K. urodzoną [...]r ., która nie sprawuje nad bratem opieki, ponieważ zamieszkuje i pracuje na terenie Wielkiej Brytanii.

Organ podał, że strona od 2 marca 2017 r. została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego A. K (zaświadczenie Sądu Rejonowego sygn. akt [...] ) i od 11 stycznia 2017 r. nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (wydruk Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dn. 27 listopada 2017 r.). Ponadto Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z 9 października 2017 r. zezwolił stronie na zabranie z domu pomocy społecznej ubezwłasnowolnionego całkowicie A. K. do jej miejsca zamieszkania w C. .

Zdaniem organu strona będąc ciocią A. K. nie jest osobą, na której - zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym (dalej k.r.o.) - ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niego i nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad siostrzeńcem na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz o przyznanie świadczenia lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi. Wskazała, że jest opiekunem prawnym oraz faktycznym i jedyną osobą, która może się opiekować A. K. . W ocenie strony u.ś.r. stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje m.in. opiekunowi faktycznemu. Ponadto w związku ze sprawowaną opieką nie może pracować zarobkowo. Podkreśliła, że w dniu 9 czerwca 2017 r. zabrała A. K. z [...] do miejsca zamieszkania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej organ, SKO w C. , Kolegium) decyzją z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium przytoczyło przepisy dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym m.in. art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. oraz podało, że niespełnienie chociażby jednego kryterium uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzono, że zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.p.a.). Kolegium oceniając stanowisko organu I instancji zważyło, że istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne jest przesłanką konieczną do jego przyznania i niespełnienie tego warunku wyklucza możliwość jego przyznania. Organ odwołał się do art. 128 k.r.o. wskazując, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny osób spokrewnionych w pierwszym stopniu wyprzedza obowiązek osób spokrewnionych w dalszym stopniu. Organ stwierdził, że obowiązek alimentacyjny osoby zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero przy spełnieniu się określonych prawem przesłanek i jest to wówczas jej własny obowiązek (a nie cudzy przez nią wypełniany). Zatem osoba spokrewniona z potrzebującym pomocy w stopniu dalszym, uprawnienie do tego świadczenia uzyska dopiero wtedy, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji albo gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki. Świadczenie opiekuńcze nie jest bowiem skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie, lecz przeznaczone wyłącznie dla określonej kategorii osób. O ile przy tym z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej może okazać się celowym w danym stanie faktycznym przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna niż wymienione expressis verbis w ustawie - kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. Rodzina nie decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznanie świadczenie pielęgnacyjne, a bezwzględnie obowiązujący przepis prawa.

SKO w C. podało, że A. K. nie ma rodziców ani dzieci. Wobec tego obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności obciąża rodzeństwo - siostrę wymagającego opieki i dopóki nie zostanie wykazane, że osoba ta nie może sprawować opieki, gdyż sama wymaga pomocy i opieki osób drugich, obowiązek alimentacyjny (rodzeństwa niepełnosprawnego) nie przechodzi na dalszych krewnych. Organ podkreślił, że strona jest ciotką A.K. i nie jest dla niego osobą obcą, niemniej jednak z uwagi na regulację zawartą w art. 129 § 1 i art. 132 k.r.o. należy rozważyć, czy ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem siostrzeńca, który ma rodzeństwo.

Zdaniem Kolegium okoliczności dotyczące niemożności sprawowania opieki przez siostrę nad niepełnosprawnym bratem nie mogą mieć wpływu na istnienie obowiązku alimentacyjnego. W tej sytuacji obowiązek alimentacyjny obciąża bowiem rodzeństwo i nie przechodzi na dalszą rodzinę. Z tej przyczyny organ I instancji prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełnomocnik skarżącej w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. po przez błędną wykładnię tych przepisów skutkujących przyjęciem, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie spokrewnionej z podopiecznym A. K., jednakże niezobowiązanej do alimentacji wobec niego w sytuacji, gdy w świetle utrwalonego w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska wykładni wymienionych wyżej przepisów u.ś.r. organy winny dokonywać z uwzględnieniem norm konstytucyjnych, w szczególności zaś wyrażonych w art. 32 Konstytucji RP zasady równości obywateli wobec prawa oraz zasady sprawiedliwości społecznej, co z kolei prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również członkowi rodziny podopiecznego, który nie podlega obowiązkowi alimentacyjnemu względem niego, jeżeli jest on jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad nim,

2) naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że fakt posiadania przez podopiecznego członka rodziny zobowiązanego względem niego do alimentacji (siostry P. K.) automatycznie wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez innego członka rodziny niezobowiązanego do alimentacji względem osoby pozostającej pod opieką w sytuacji, gdy taki wniosek byłby uzasadniony dopiero po jednoznacznym ustaleniu przez organ, że osoba zobowiązana do alimenty ma rzeczywistą możliwość sprawowania opieki nad podopiecznym, przy czym organy obu instancji nie podjęły żadnej inicjatywy dowodowej w tym zakresie, a ponadto wiadomym jest, że mieszkająca w Wielkiej Brytanii P.K. nie ma możliwości sprawowania opieki nad A. K.,

3) naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez brak pełnego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy skutkującego przyjęciem, że siostra A. K., jako osoba zobowiązana do alimentacji brata, ma możliwość sprawowania faktycznej opieki nad nim, co zdaniem organu musi skutkować odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, że organy obu instancji nie podjęły żadnych czynności dowodowych w celu zweryfikowania powyższej kwestii, a zatem brak jest podstaw do wyprowadzenia wniosku o braku zasadności wniosku skarżącej ze względu na istnienie osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny na rzecz A. K..

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik podniósł, że dokonanie oceny art. 17 u.ś.r. wyłącznie w oparciu o wykładnię literalną przepisu może prowadzić do wniosku, że katalog osób mogących ubiegać się o to świadczenie jest ograniczony wyłącznie do osób zobowiązanych do alimentacji osoby pozostającej pod opieką. Jednakże przemawia przeciwko temu wykładnia systemowa oraz funkcjonalna tego przepisu. Pełnomocnik podniósł, że Trybunał Konstytucyjny opowiedział się za koniecznością rozszerzenia katalogu osób uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na wszystkie osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej stałej opieki. Pełnomocnik odwołał się do wybranych przeczeń sądów administracyjnych podnosząc, że art. 17 ust. 1 i 1a pkt 2 u.ś.r. należy odczytywać mając na względzie nie tylko jego literalną wykładnię, lecz z uwzględnieniem wartości konstytucyjnych, co z kolei powoduje objęcie katalogiem uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego także osoby niezobowiązane do alimentacji osoby wymagającej opieki, lecz będące członkami ich rodziny rozumianej tradycyjnie. Zatem brak jest podstaw do różnicowania sytuacji prawnej osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej formy zarobkowania w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny dotkniętym znacznym stopniem niepełnosprawności wyłącznie od tego, czy sprawujący opiekę jest wobec niego zobowiązany do alimentacji czy nie. Takie stanowisko powinno skutkować tym, że nie tracą gwarancji równego traktowania wobec prawa również osoby, które poświęcając się opiece nad krewnymi, co do których nie ciąży na nich obowiązek alimentacyjny, ale dla których są jedynymi członkami rodziny, mogącymi taką opiekę świadczyć bez nadmiernego uszczerbku dla sytuacji finansowej najbliższej rodziny - rezygnują z aktywności zawodowej i zarobkowej.

Pełnomocnik odniósł się do zarzutu naruszenia przepisów praw procesowego. Podkreślił, że Kolegium stwierdziło, iż fakt posiadania przez A. K. siostry P.K. oznacza automatycznie, że jest ona zobowiązana do sprawowania opieki nad bratem i że może się z tego obowiązku wywiązać. Zdaniem pełnomocnika błędne jest stanowisko organów, które uznały, że okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie. Organ odwoławczy nie uznał za celowe ustalenia sytuacji zawodowej, majątkowej czy zdrowotnej P. K. , a w konsekwencji czy istnieje rzeczywista możliwość sprawowania przez nią opieki nad A. K.. W ocenie pełnomocnika za zasadny uznać należy zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto pełnomocnik wskazał, że od dnia 2 czerwca 2017 r. skarżąca jest opiekunem prawnym A. K., a więc na podstawie postanowienia Sądu została desygnowana do wszelkich faktycznych i prawnych czynności względem osoby pozostającej pod jej opieką. W tej sytuacji niezasadne jest stanowisko organów, że A. K. powinien pozostawać po opieką siostry.

SKO w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i uzasadnienie wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja SKO w C. została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawa materialnego.

Zakwestionowana przez skarżącą decyzja Kolegium utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrzeńcem A. K. .

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., która w art. 17 ust. 1-5 zawiera regulacje dotyczące przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r.:

1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ponadto stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r.

1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie wtedy, gdy są spełnione łącznie powyższe przesłanki.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca, która od dnia 11 stycznia 2017 r. nie podjęła zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej, od dnia 2 marca 2017 r. została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego siostrzeńca A. K. . Rodzice A. K. zmarli, natomiast jego siostra P. K. zamieszkuje w Wielkiej Brytanii i nie może w związku z tym sprawować nad nim opieki. Skarżącą, która jest ciotką A. K. , nie jest obciążona wobec niego obowiązkiem alimentacyjnym zgodnie z przepisami k.r.o.

W przedmiotowej sprawie spór dotyczy wykładni powołanego wyżej art. 17 u.ś.r. i stwierdzenia, czy osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

Zdaniem Sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego są niezasadne. Wykładnia językowa art. 17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie bowiem wskazuje, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie wchodzą osoby, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Kwestie obowiązku alimentacyjnego uregulowane zostały w k.r.o. i te przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Prawodawca nie dopuszcza modyfikowania tego zbioru podmiotów poprzez jego rozszerzenie o osoby w przepisach k.r.o. nie wymienione, ale związane bliskimi więzami faktycznymi, czy też np. wchodzące do kręgu spadkobierców. Brak obowiązku alimentacyjnego pomiędzy wnioskodawcą i osobą, którą się on opiekuje, wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Niedopuszczalne byłoby stosowanie wykładni rozszerzającej i uzupełnianie zakresu podmiotowego osób uprawnionych. Takie działanie nosiłoby bowiem znamiona zabiegu prawotwórczego, niedozwolonego dla interpretatora tekstu prawnego, który co do zasady jedynie odtwarza normy prawne zawarte w tym tekście, a nie je tworzy lub rozbudowuje (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 177/18).

Sądowi znane jest stanowisko prezentowane przez skarżącą w powołanych w skardze orzeczeniach sądów administracyjnych. Należy wskazać, że wobec istotnych rozbieżności orzecznictwa w kwestii interpretacji art. 17 u.ś.r. dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad członkiem rodziny w sytuacji braku obowiązku alimentacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę siedmiu sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 5/13), stwierdzając, że: "osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych". W uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in., że zarówno w pierwotnej wersji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255), jak i w toku kolejnych zmian tej ustawy, świadczenie to przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Pierwotnie świadczenie to przysługiwało tylko w wypadku opieki sprawowanej przez rodziców lub opiekunów nad dzieckiem. Na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (OTK ZU-A 2008, nr 6 poz. 107) i z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 (OTK ZU-A 2008, nr 6, poz. 109), którymi uznano za sprzeczne z Konstytucją RP pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych członków rodziny, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny, sprawujących opiekę nad niepełnoletnim, niesprawnym członkiem rodziny, a także nad innym członkiem rodziny wymagającym opieki ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych do tego świadczenia. W każdej jednak z kolejnych regulacji prawnych, przyjmowano wymóg, by osoba świadcząca opiekę była obciążona w stosunku do podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. Ustawodawca uznawał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym i mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych od warunku tego nie odstąpił. Sąd wywodził, że stosowanie do art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.). Poza tym zgodnie z art. 61(7) § 1 k.r.o., krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Tak więc krewnymi w linii prostej są zstępni i wstępni - zstępnym jest syn, wnuk, wstępnym - ojciec i dziadek, rodzeństwem zaś osoby mające choćby jednego wspólnego przodka.

Powołana wyżej uchwała została podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r., natomiast aktualnie ustawa ta obowiązuje w brzmieniu znowelizowanym. Jednak zmianie nie uległ zapis uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy niepełnosprawnym a opiekunem, zamieszczony wcześniej w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., a obecnie w ust. 1 pkt 4 tego przepisu ustawy. Z tego tez względu wyrażony w powołanej uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. pogląd prawny wraz z argumentacją na jego poparcie, zachowuje aktualność również w obecnym stanie prawnym.

Należy powtórzyć, że skarżąca, jako ciotka nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji wobec jej siostrzeńca. Warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów k.r.o. Zatem brak obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie powołanych przepisów, stanowi negatywną przesłankę do przyznania takiego świadczenia. Skarżąca zatem nie wchodzi do określonego przepisami o charakterze iuris cogentis, kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, a kwalifikacji tej nie może zmienić okoliczność, że skarżąca jest osobą bliską dla A. K. .

Ponadto organy administracji prawidłowo ustaliły, że brak jest innych osób, mogących sprawować opiekę nad A. K. Jego rodzice zmarli, natomiast siostra P. K. zamieszkuje i pracuje w Wielkiej Brytanii i nie może z tej przyczyny sprawować nad bratem opieki.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy administracji nie naruszyły przepisów u.ś.r. wskazanych w skardze. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w u.ś.r. do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego są bezzasadne.

W konkluzji należy stwierdzić także, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie i zaskarżona decyzja wraz z uzasadnieniem spełnia wymogi z art. 107 k.p.a. Zostały także prawidłowo zinterpretowane (o czym stwierdzono wyżej), mające zastosowanie w sprawie, przepisy u.ś.r. Ponadto Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego skargę należało uznać za bezzasadną, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. do jej oddalenia.