Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1588/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 02 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1588/20

Uzasadnienie

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. (dalej także jako PPIS w G.) decyzją z [...].01.2010 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 59), w związku z art. 235 i 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm., dalej k.p.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) w trybie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.) nie stwierdził choroby zawodowej u C. P. (dalej skarżąca) w postaci : Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej [...] lat. Wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych - wymienionych w poz. Nr 15.2 załącznika wykazu chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1367) wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 k.p.

W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z właściwością miejscową, otrzymał od W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dokumentację dotyczącą zgłoszenia przez C. P. podejrzenia choroby zawodowej w związku z decyzją W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].09.2018 r. znak: [...], na mocy której uchylono w całości zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. znak: [...] z dnia [...].06.2018 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej i umorzono w całości postępowanie pierwszej instancji prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. ..

Zgłoszenie dotyczyło: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej [...] lat. Jednostka chorobowa wymieniona jest w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, który stanowi załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). W trakcie wywiadu ze skarżącą wyjaśniono, iż u ww. istnieje podejrzenie choroby zawodowej wymienionej pod poz. 15.2 wykazu chorób zawodowych, tj. przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej [...] lat. Wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych.

Organ I instancji ustalił, że skarżąca w latach [...].09.1985 r. do [...].08.1995 r., tj. przez okres [...] lat pracowała jako kierownik - nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej w Szkole F. w L. gmina O. M. i podlegała Zespołowi Szkół w D. S.. Następnie w okresie od [...].09.1995 r. do [...].08.2016 r. zatrudniona była jako nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej w Zespole Szkół w D. S. - obecnie Szkoła Podstawowa w D. S. gmina O. M. . W powyższych szkołach C. P. zatrudniona była w pełnym wymiarze czasu pracy [...] oraz dodatkowo w godzinach nadliczbowych.

Od [...].09.2016 r. do [...].08.2017 r. ww. pracowała jako doradca koordynatora ds. opiekuńczo-wychowawczych w G. Szkole Wyższej [...] w G.. Praca wykonywana była w wymiarze [...] etatu i polegała na "konsultacjach z koordynatorem ds. opiekuńczo-wychowawczych dotyczących trudności dzieci i młodzieży (...)". Praca ta nie była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej ponieważ nie miała charakteru dydaktycznego.

Skarżąca oświadczyła, iż pierwsze objawy chorobowe narządu głosu pojawiły się po [...] latach pracy a leczenie specjalistyczne nastąpiło po [...] latach. W trakcie pracy zawodowej skarżąca [...] razy korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia. Szkoły w których pracowała były szkołami wiejskimi, z ogrzewaniem węglowym (piece kaflowe), drewnianymi podłogami i tablicami kredowymi, co mogło mieć wpływ na wystąpienie schorzenia narządu głosu. Organ uznał, że wykonywana przez okres [...] lat praca dydaktyczna wiązała się z narażeniem na wzmożony wysiłek głosowy i mogła spowodować ewentualne wystąpienie u skarżącej choroby zawodowej.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. dnia [...].01.2019 r. opracował kartę oceny narażenia zawodowego na podstawie posiadanej dokumentacji oraz informacji uzyskanych od skarżącej dnia [...].01.2019 r., którą wraz ze skierowaniem na badania przekazał dnia [...].01.2019 r. do W. Centrum Medycyny Pracy w P. pismem znak: [...]

Dnia [...].05.2019 r. W. Centrum Medycyny Pracy w P. wydało orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - postępowanie prowadzone było w kierunku: Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej [...] lat. Wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano m.in., że "Po badaniu laryngologicznym, foniatrycznym i videostroboskopowym nie stwierdzono zmian morfologicznych dających podstawy do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, a zwłaszcza o typie guzków głosowych twardych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych ".

C. P. złożyła odwołanie od w/w orzeczenia lekarskiego znak: BP [...] z dnia [...].05.2019 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej II stopnia.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. dnia [...].12.2019 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (data wpływu [...].12.2019 r.). W uzasadnieniu tego orzeczenia podano m.in., iż "Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych ".

PPIS w G. wskazał, że zgodnie z art. 235(1) k.p. "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W związku z faktem, że schorzenie powstałe u skarżącej nie figuruje w wykazie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. uznano za słuszne.

PPIS w G. przyznał jednak fakt narażenia przez okres [...] lat C. P. na nadmierny wysiłek głosowy, czyli czynnik mogący być przyczyną powstania choroby zawodowej. Jednak podkreślono, że zmiany powstałe w narządzie głosu nie spełniają kryteriów choroby zawodowej i nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych, co wynika z orzeczeń lekarskich, które mają walor dowodu z opinii biegłego. Żadna ze stron nie kwestionowała ich, a organ nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła C. P. wskazując, że się z nią nie zgadza, jak i z wydanymi orzeczeniami.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca zarzuciła, że nie uwzględniono w wydanych orzeczeniach wyników wcześniejszych badań stwierdzających występowanie u niej trwałych, nie poddających się leczeniu, dolegliwości związanych z narządem głosu oraz aktualnego stanu zdrowia. Uzasadnienia wydanych orzeczeń o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przez WCMP w P. i IMP w Ł. są zbliżone w treści. Skarżąca zauważyła, że obecne badania w kierunku stwierdzenia choroby zawodowej w 2019r., i poprzednie w roku 2016r. i 2017r., zostały przeprowadzane w tych samych instytucjach.

W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako WPWIS) decyzją z [...].07.2020 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swej decyzji WPWIS wyjaśnił, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej są przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.) oraz rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3-6 k.p. zostało wydane rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. Określa ono wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje (lub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenie lekarskie ma więc w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowi, w rozumieniu art. 84 k.p.a., obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Z tego też powodu, oprócz konkluzji, powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron i organów, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych.

W sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].05.2019 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...].12.2019 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Podczas wizyty w W. Centrum Medycyny Pracy w P. przeprowadzono badania specjalisty medycyny pracy, laryngologa i foniatry oraz wykonano badanie wideostroboskopowe. Badana przedstawiła dokumentację medyczną z leczenia w poradni laryngologicznej, foniatrycznej oraz leczenia szpitalnego i uzdrowiskowego, z którą szczegółowo się zapoznano. Po badaniu laryngologicznym, foniatrycznym i wideostroboskopowym nie stwierdzono zmian morfologicznych dających podstawy do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, a zwłaszcza zmian o typie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W związku z powyższym nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. przeprowadził ocenę wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową, która wykazała, że fałdy głosowe są blade, gładkie, prawidłowo ruchome w stawach pierścienno-nalewkowych, a zwarcie fonacyjne jest prawidłowe. W ocenie lekarskiej jednostki orzeczniczej II stopnia występuje tendencja do fonacji rzekomej. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano czynnościowe zaburzenia głosu - dysfonię hyperfunkcjonalną. Zdaniem Instytutu Medycyny Pracy w Ł. i nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Stwierdzone zmiany morfologiczno- -czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych.

W orzeczeniach jednostek medycyny pracy sformułowano jednoznaczne wnioski o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Podkreślono, iż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanych.

Organ odwoławczy pismem znak: [...] z dnia [...].03.2020 r. zwrócił się do lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia z wnioskiem o przeanalizowanie załączonej do odwołania z dnia [...].02.2020 r. dokumentacji medycznej i wskazanie, czy w ocenie lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia zasadne jest rozpoznanie u skarżącej chorób zawodowych narządu głosu, wymienionych w poz. 15 pkt 2 i w poz. 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych. W odpowiedzi z dnia [...].03.2020 r. W. Centrum Medycyny Pracy w P. wyjaśniło, że orzeczenie lekarskie nr [...] zostało wydane w oparciu o badania specjalistyczne przeprowadzone w 2019 r. Nie stwierdzono wówczas w narządzie głosu zmian chorobowych wymienionych w poz. 15 pkt 2 i w poz. 15 pkt 3, a załączona dokumentacja medyczna pochodzi z 2016 r. Lekarska jednostka orzecznicza I stopnia zaznaczyła, że wykaz chorób zawodowych zawiera zamkniętą listę schorzeń spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, czyli zmian organicznych utrwalonych i potwierdzonych w badaniu przedmiotowym specjalistycznym, podczas gdy w odwołaniu z dnia [...].02.2020 r. odwołująca podkreśla utrzymywanie się "dolegliwości związanych z narządem głosu" nie poddających się leczeniu, co nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem W. Centrum Medycyny Pracy w P. dolegliwości podawane przez skarżącą mogą być spowodowane licznymi przyczynami pozazawodowymi, takimi jak schorzenia ogólne, infekcje itp. i nie mogą stanowić podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Ponadto WPWIS stwierdził, iż w odniesieniu do podejrzenia choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej prowadzone było uprzednio postępowanie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. .. W toku tego postępowania wydane zostało orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].08.2017 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...].12.2017 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ I instancji wydał decyzję znak: [...] z dnia [...].06.2018 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej [...] lat:, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją znak: [...] z dnia [...].09.2018 r. z uwagi na brak właściwości uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. znak: [...] z dnia [...].06.2018 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. w sprawie C. P. dotyczące choroby zawodowej (poz. 15 wykazu chorób zawodowych).

Tym samym w związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej wydane zostały cztery orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].08.2017 r., orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...].12.2017 r. orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].05.2019 r. oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...].12.2019 r. Organ odwoławczy stwierdził, iż wydane opinie lekarskie są spójne i w sposób jednoznaczny wskazują na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu u odwołującej.

Podkreślono specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK [...]; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl [...]; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] maja 2010 r. sygn. akt II OSK [...]). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii).

Ocena orzeczeń lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się więc do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Orzeczenia wydane w niniejszej sprawie przez lekarskie jednostki orzecznicze są rzeczowe, spójne i logiczne.

W świetle art. 2351 k.p. wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest zatem, gdy zajdą następujące przesłanki:

1. w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia,

2. rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych,

3. ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej 3. choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy.

W ocenie organu odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej z uwagi na fakt, iż nie stwierdzono u skarżącej schorzenia objętego wykazem chorób zawodowych.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu C. P. wnosząc na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie aktu pierwszej instancji.

Skarżąca podniosła, iż w Poradni Foniatrycznej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K. [...] sierpnia 2016r. podczas badań stroboskopowych lekarz specjalista - foniatra rozpoznał u niej wrzecionowatą szczelinę fonacyjną w odcinku międzybłoniastym głośni, dysfonię hyperfunkcjonalną, niewydolność głośni z powodu niedowładu mięśni napinających i przywodzących fałdy głosowe, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych. Lekarze specjaliści Oddziału Rehabilitacji Narządu Głosu Szpitala Uzdrowiskowego [...] w K. Z. przeprowadzając różne badania w czasie pobytu na turnusie rehabilitacyjnym od [...]. 09 do [...].10. 2016r. (badanie otolaryngologiczne, badanie videolaryngoskopowe krtani, oraz badanie videostroboskopowe krtani) stwierdzili u niej między innymi wrzecionowatą niewydolność głośni. Badania specjalistyczne miała również przeprowadzone w dniu [...].10.2017r. w Szpitalu Klinicznym im. [...], gdzie lekarze specjaliści rozpoznali u niej dysfonię hyperfunkcjonalną i szczelinowatą niedomykalność w części międzybłoniastej głośni.

Analizując wyniki badań przeprowadzonych w wielu różnych ośrodkach medycznych można stwierdzić, że występują u skarżącej trwałe zmiany narządu głosu. Zabrakło jedynie połączenia nazw jednostkowych występujących u skarżącej dolegliwości w brzmienie nazwy choroby zapisanej w wykazie chorób zawodowych.

Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.7, art.75 § 1, art.77 § 1, art.78 § 1, art.80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegające na tym, że w otrzymywanych orzeczeniach lekarskich zostało zastosowane nazewnictwo pojedynczych schorzeń narządu głosu np.: dysfonią hiperfunkcjonalna, wrzecionowata niewydolność głośni, niewydolność głośni z powodu niedowładu mięśni napinających i przywodzących fałdy głosowe, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, natomiast w wykazie chorób zawodowych zastosowana jest łączna nazwa choroby np.: niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią".

Organy pierwszej i drugiej instancji nie kwestionowały przesłanek takich jak: okres pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia występującymi w miejscu pracy, występowanie w środowisku pracy czynników uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia oraz oceny narażenia zawodowego wykazującego związek przyczynowy chorób krtani i gardła z warunkami w miejscu pracy.

Zarzucono, że organy obu instancji przy wydawaniu decyzji oparły się głównie na wynikach badań przeprowadzonych przez Instytuty Medycyny Pracy, a pominięto wskazania i wyniki badań lekarzy specjalistów z przebiegu leczenia od [...] roku przez ponad okres [...] lat, a także wskazania zawarte w wynikach badań profilaktycznych prowadzonych przez Lekarski Ośrodek Badań Profilaktycznych w K..

W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest odmowa stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 26 października 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).

Jak trafnie wyjaśnił to organ odwoławczy zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym.

Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3-6 k.p. zostało wydane rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Co istotne, zgodnie z § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W ocenie Sądu organy obu instancji, wbrew zarzutom skargi, nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i w związku z art.7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. W przedmiotowej sprawie organy sanitarne obu instancji, prawidłowo i wnikliwie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceniły, że brak jest przesłanek do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.

Wskazać należy, że dostarczona przez skarżącą dokumentacja medyczna pozwoliła ocenić stan jej zdrowia w zakresie wystąpienia choroby zawodowej.

W niniejszej sprawie z uwagi na początkową wadliwą właściwość PPIS w K. lekarze orzecznicy właściwych jednostek medycyny pracy w związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej wydali aż cztery orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].08.2017 r., orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...].12.2017 r., orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].05.2019 r. oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...].12.2019 r.

Organ odwoławczy słusznie stwierdził, iż wydane opinie lekarskie są spójne i w sposób jednoznaczny wskazują na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej. Trafnie także podkreślono specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK [...]; wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl [...]; wyrok NSA z dnia [...] maja 2010 r. sygn. akt II OSK [...]). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii).

Ocena orzeczeń lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się jedynie do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Orzeczenia wydane w niniejszej sprawie przez lekarskie jednostki orzecznicze są rzeczowe, spójne i logiczne.

Skarżąca w zasadzie kwestionuje jedynie orzeczenia lekarskie. Należy podkreślić, że skarżąca przeszła wielospecjalistyczne badania diagnostyczne. W sprawie wydano aż cztery obiektywne orzeczenia lekarskie przez niezależne, uprawnione i wyspecjalizowane jednostki medyczne. Te orzeczenia są zgodne, gdyż w żadnym z nich u skarżącej nie stwierdzono choroby zawodowej. Wszystkie jednostki orzecznicze wydające opinie w sprawie były jednomyślne co do faktu, że całokształt przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, przy uwzględnieniu danych z dostępnej dokumentacji medycznej oraz narażenia zawodowego, nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. § 6 ust. 2 wymienia czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Organy sanitarne I i II instancji dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydają decyzję na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim i formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 w/w rozporządzenia).

Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swych wyroków (por. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn.. akt II OSK [...]; wyrok z dnia [...] lipca 2016 r. sygn.. akt II OSK [...]) orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a., jednak związane są one orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy, gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny i podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku jeżeli nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Jak trafnie wyjaśniono w wyroku WSA w Olsztynie z [...] listopada 2013 r. o sygn. II SA/Ol [...] (publ. CBOSA) wydane w sprawie choroby zawodowej orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

W niniejszej sprawie zatem Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., jak i [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. oraz Sąd orzekający w niniejszej sprawie są związani ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Należy podkreślić, że organ odwoławczy dodatkowo pismem znak: [...] z dnia [...].03.2020 r. zwrócił się do lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia z wnioskiem o przeanalizowanie załączonej do odwołania z dnia [...].02.2020 r. dokumentacji medycznej i wskazanie, czy w jej ocenie zasadne jest rozpoznanie u skarżącej chorób zawodowych narządu głosu, wymienionych w poz. 15 pkt 2 i w poz. 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych. W odpowiedzi z dnia [...].03.2020 r. W. Centrum Medycyny Pracy w P. wyjaśniło, że orzeczenie lekarskie nr [...] zostało wydane w oparciu o badania specjalistyczne przeprowadzone w 2019 r. Nie stwierdzono wówczas w narządzie głosu zmian chorobowych wymienionych w poz. 15 pkt 2 i w poz. 15 pkt 3, a załączona dokumentacja medyczna pochodzi z 2016 r. Lekarska jednostka orzecznicza I stopnia zaznaczyła, że wykaz chorób zawodowych zawiera zamkniętą listę schorzeń spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, czyli zmian organicznych utrwalonych i potwierdzonych w badaniu przedmiotowym specjalistycznym, podczas gdy w odwołaniu z dnia [...].02.2020 r. odwołująca podkreśla utrzymywanie się "dolegliwości związanych z narządem głosu" nie poddających się leczeniu, co nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem W. Centrum Medycyny Pracy w P. dolegliwości podawane przez skarżącą mogą być spowodowane licznymi przyczynami pozazawodowymi, takimi jak schorzenia ogólne, infekcje itp. i nie mogą stanowić podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Nie dysponując kontrdowodami (których skarżąca nie przedstawiła) wobec tych opinii organy nie miały żadnych podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia skarżącej jest odmienny niż stanowią o tym wyniki badań zawarte w orzeczeniach lekarskich i konkluzje tych orzeczeń. Nie kwestionując schorzenia rozpoznanego u skarżącej, należy przyjąć, że nie zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Reasumując, w sprawie przeprowadzono w sumie 4 badania (2 w trakcie postępowania przed organem niewłaściwym miejscowo – PPIS w K. ). Dwukrotnie badania przeprowadzono w W. Centrum Medycyny Pracy, a także po wniosku skarżącej dwukrotnie ponownie w Instytucie medycyny pracy w Ł. . We wszystkich tych orzeczeniach nie stwierdzono u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W ocenie Sądu orzeczenia lekarskie są prawidłowo uzasadnione, zrozumiałe i kompletne. Sąd nie zauważył między nimi rozbieżności. Istotne jest, że organ odwoławczy – jak już wspomniano - zlecił ocenę dokumentacji medycznej załączonej przez skarżącą do odwołania. Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia, a więc nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. (wyrok NSA z [...].04.2015 r., sygn. II OSK [...], publ. CBOSA).

Bezspornym pozostaje fakt narażenia przez okres [...] lat skarżącej na nadmierny wysiłek głosowy, czyli czynnik mogący być przyczyną powstania choroby zawodowej. Powyższe wynika z bezspornego i wiarygodnego materiału dowodowego w postaci dokumentów i zeznań skarżącej. Organ nie znalazł podstaw by ten materiał kwestionować. Zastrzeżeń nie miały również strony. Z całą mocą jednak trzeba podkreślić, że zmiany powstałe w narządzie głosu skarżącej nie spełniają kryteriów choroby zawodowej i nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych, co wynika z dowodu w postaci orzeczeń lekarskich, które mają walor dowodu z opinii biegłego.

Organy obu instancji nie dopuściły się zatem naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani w konsekwencji naruszenia prawa materialnego w postaci art. 2351 Kodeksu Pracy skoro choroba zawodowa nie została rozpoznana.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych wyżej na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalono.