Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1374/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52a ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant Ref. staż. Marcin Sieradzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygnatura akt VII SA/Wa 1374/15

UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r. na podstawie art. 12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263 z późn. zm.), art. 4 pkt 27, art. 52 a ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012r., poz.124 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. Nr 98, poz. 267), wymierzył [...] karę pieniężną w kwocie 20.000 zł (dwadzieścia tysięcy złotych). Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ podał, że do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wpłynęło pismo Prokuratury Rejonowej [...]w [...] z dnia 27 października 2014 r. o wyłączeniu ze sprawy 1 Ds. [...]materiałów dotyczących wprowadzania do obrotu w dacie bliżej nieustalonej w 2013 r. - do dnia 5 grudnia 2013 r. w [...]środków zastępczych zawierających substancje AKB-48, 3C-P, 25B- NBOMe, 25C-NBOMe, 4-HO-MET i MXE, tj. o czyn z art. 52a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Z uzasadnienia postanowienia Prokuratury Rejonowej [...]w [...] wynikało, że prokuratura nadzorowała postępowanie w sprawie posiadania środków odurzających i substancji psychotropowych. W czasie dochodzenia wykonano opinię kryminalistyczną, która wykazała, że zabezpieczone substancje są w istocie środkami zastępczymi. Osoby u których zatrzymano substancje zeznały w jaki sposób weszły w ich posiadanie, co uzasadniało wyłączenie materiałów w zakresie wprowadzania przez [...] do obrotu substancji zastępczych i przekazania do prowadzenia właściwemu organowi.

Po przekazaniu tych materiałów, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wszczął postępowanie administracyjne w związku z podejrzeniem wprowadzania do obrotu środków zastępczych przez [...], który został przesłuchany 13.01.2015 r. Z protokołu przesłuchania wynikało, że jest uczniem LO im. [...]w [...], pozostaje na utrzymaniu rodziców i aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów. W dalszej części przesłuchania odmówił składania wyjaśnień.

Z akt przesłanych przez Prokuraturę Rejonową [...]w [...] wynikało, że [...] zajmował się wytwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów zawierających w swoim składzie: AKB-48, 3C-P, 25B-NBOMe, 25C-NBOMe, 4-HO-MET i MXE.

Podczas przeszukania w dniu 5.12.2013 r. pomieszczeń [...], funkcjonariusze Policji zabezpieczyli: opakowanie plastikowe, puszkę z zawartością proszku w kolorze brązowym, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością suszu roślinnego w kolorze zielonym na woreczku była naklejka o treści COLTSFOOF 50 G, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością suszu roślinnego w kolorze zielonym na woreczku była naklejka o treści Damiana 100 G, zawiniątko w kształcie cygara owinięte w tzw. folię aluminiową, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością dwóch przeźroczystych fiolek z białym proszkiem, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością suszu roślinnego w kolorze brunatnym, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością prostokąta papierowego oraz proszku w kolorze brązowym, woreczek foliowy z zapięciem strunowym wewnątrz był kieliszek szklany, na woreczku napis Damiana 50 g, woreczek foliowy z zapięciem strunowym wewnątrz były gałązki roślinne, woreczek foliowy z zapięciem strunowym wewnątrz był prostokąt papierowy koloru zielonego, woreczek foliowy z zapięciem strunowym wewnątrz zawiniątka z folii aluminiowej, woreczek foliowy z zawartością suszu roślinnego w kolorze brązowym (na woreczku napis Erythroxylum catuaba, Catuaba próbka), woreczek foliowy z zawartością suszu roślinnego w kolorze jasno-brązowym z napisem żeń-szeń syberyjski – próbka, woreczek foliowy z zawartością suszu roślinnego w kolorze zielonym na woreczku napis Mullein Leaf, próbka, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością białego proszku, napis na woreczku C15H21NO2 0,05 g, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością białego proszku, woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością suszu roślinnego w kolorze zielonym, woreczki foliowe z zapięciem strunowym puste szt. 14, fiolkę plastikową z napisem Auto-mix regular, fiolkę plastikową z napisem Swiss-regular, saszetki koloru srebrnego z napisem AKB 48 szt. 6, wagę elektroniczną, fifkę szklaną.

Zabezpieczone podczas śledztwa dowody rzeczowe zostały poddane szczegółowym badaniom chemicznym w Instytucie Ekspertyz Sądowych w [...].

Z treści opinii nr [...]wydanej przez Pracownię Badania Alkoholu i Narkotyków w Instytucie Ekspertyz Sądowych w [...] z [...] września 2014 r. wynikało, że w zabezpieczonym materiale dowodowym stwierdzono obecność AKB-48, 3C-P, 25B-NBOMe, 25C-NBOMe, 4-HO-MET i MXE. Substancje te nie znajdują się na liście środków odurzających i substancji psychotropowych wymienionych w załączniku do ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485, z późn. zm.). Wypełniają one definicję środka zastępczego i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.

Zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii za środek zastępczy uważa się: substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...].01.2015 r. wydał decyzję zakazującą wytwarzania i wyprowadzania do obrotu ww. substancji oraz nakazującą wycofanie z obrotu ww. substancji oraz ich zniszczenie.

Z protokołu przesłuchania [...]z dnia [...].12.2013 r. sporządzonego przez Komendę Miejską Policji w [...] wynikało, że wytwarzał on i wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Według tych zeznań proceder miał miejsce wiosną 2013 r., kiedy zakupiony wcześniej susz roślinny o nazwie "Damiane" nasączany był "AKET" rozpuszczonym w acetonie. Wyprodukowany w ten sposób susz miał działanie podobne do marihuany. Następnie porcjowany był w woreczki foliowe z zapięciem strunowym i ważony na wadze elektronicznej. Produkt był sprzedawany przez [...]w porcjach po 1 g, w różnej cenie tj. 40 zł, 35 zł, 25 zł.

Jak wynikało z zeznań [...], od wiosny 2013 r. do wakacji 2013 r. wprowadził on w ten sposób do obrotu ok. 100 g wyprodukowanego suszu. Część z niego została zabezpieczona przez policję w trakcie przeszukania mieszkania. [...]zeznał także, jakim osobom sprzedał środki zastępcze. Zeznania świadków oraz zabezpieczone od nich środki zastępcze potwierdzają, że wprowadzał do obrotu ww. susz roślinny.

Wytworzony przez [...]produkt zawierał AKB 48 - syntetyczny kannabinoid, który jest agonistą receptorów kannabinoidowych wykazuje działanie podobne do psychoaktywnego składnika konopi delta-9-tetrahydrokannabinolu (delta-9-THC). Po przyjęciu syntetycznych kannabinoidów występują efekty bardzo podobne do tych, które występują po przyjęciu produktów konopi, tj. marihuany i haszyszu. AKB-48 zawiera analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz. 124). Substancja AKB 48 spełniają kryteria ustalone w definicji środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt. 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Z danych m. in. Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wynika, że substancje te wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Substancja ta może powodować wiele skutków ubocznych takich jak: nudności, wymioty, pobudzenie, ataki paniki, tachykardia, wzrost ciśnienia krwi rozszerzenie źrenic, czasami ból w klatce piersiowej, mioklonia, drgawki i ostre psychozy.

Zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, środek zastępczy to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Organ wymierzył karę pieniężnej na podstawie art. 52 a ustawy dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z ust. 1 art. 52 a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii: kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł. Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Wymierzając wysokość kary Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wziął pod uwagę: ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego - AKB 48, jego szkodliwość dla zdrowia ludzkiego.

[...]wniósł odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2015 r., wymierzającej mu karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 52a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124 z późn. zm.), poprzez błędne ustalenie, że podlega karze pieniężnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka zastępczego w postaci AKB-48;

- art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez błędne ustalenie, że substancja stanowiąca przedmiot postępowania odpowiadała definicji środka zastępczego;

Przepisów postępowania administracyjnego:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że substancja ta była środkiem zastępczym;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez wadliwe skonstruowanie rozstrzygnięcia decyzji, w sposób uniemożliwiający ustalenie, czy kara została wymierzona z tytułu wytarzania, czy wprowadzania do obrotu środka zastępczego oraz w sposób uniemożliwiający ustalenie, który środek zastępczy stanowił podstawę wymierzenia kary;

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprzytoczenie w uzasadnieniu decyzji dowodów, że kwestionowana substancja odpowiadała wymogom ustawowym środka zastępczego oraz że była przeznaczona do używania w takim samym celu jak środki odurzające lub substancje psychotropowe.

Zdaniem skarżącego organ I instancji błędnie uznał, że w sprawie miał zastosowanie art. 52a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124 z późn. zm.). Sentencja decyzji nie określa rodzaju deliktu administracyjnego, za jaki wymierzono karę. Organu I instancji nie ustalił, czy miało miejsce wytwarzanie czy wprowadzanie do obrotu środka zastępczego. Jak brzmi nazwa środka zastępczego, którego wytwarzanie lub obrót zarzucono ukaranemu oraz środka odurzającego (substancji psychotropowej) który można nim zastąpić. W uzasadnieniu wymienia się szereg substancji (AKB-48, 3C-P, 25B-NBOMe, 25C- NBOMe, 4-HO-MET oraz MXE). Nie wiadomo jaka substancja została objęta zakazem wytwarzania lub wprowadzania do obrotu, a następnie wymierzona kara z art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Nie wskazano na czym polegało wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu oraz w jaki sposób organ I instancji rozumiał zwrot "używanie zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej".

Zastępowanie, czyli używanie w sposób właściwy dla środka odurzającego lub substancji psychotropowej powinno być stwierdzone w realiach sprawy. Osoba wchodząca w posiadanie substancji na skutek wprowadzenia jej do obrotu, powinna mieć wolę korzystania z substancji w taki sposób, jak czyni się to ze środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi. W uzasadnieniu decyzji brakuje wywodu w tym zakresie.

Organ I instancji bezpodstawnie przyjął, że substancja czyni zadość wymogom środka zastępczego jeżeli wywołuje "efekty bardzo podobne" lub "wykazuje działanie podobne". Nie wskazano na zbieżność chemiczną lub biologiczną z jakimkolwiek środkiem odurzającym lub substancją psychotropową.

Organ nie wykazał, czy susz roślinny odnaleziony u adresata decyzji zawierał dostateczne stężenie substancji zastępczej. Opinia Instytutu Ekspertyz Sądowych w [...] z dnia [...] września 2014 r., nie była dostateczna do wydania zaskarżonej decyzji. Opinię tą, sporządzono wyłącznie na okoliczność, czy materiał zawierał substancje psychoaktywne, a nie czy zawierał ich taką ilość, że można go nazwać środkiem zastępczym.

Organ nie stwierdził, że w wypadku odwołującego się doszło do naruszenia zakazu określonego w art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. A tylko w następstwie naruszenia tego zakazu można wymierzyć środek w postaci kary pieniężnej z art. 52a ust. 1 tej ustawy.

Brak było podstaw do stwierdzenia, że środki w postaci suszu, w rozmiarach i składzie chemicznym ustalonym w opiniach, spełniały warunki określone w art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27c ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] maja 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 44 b, oraz 52a ustawy z dnia 29 lipca 2009r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 124 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...], od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...].03.2015 r., wymierzającej mu karą pieniężną w wysokości 20 000 zł - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że podstawowe znaczenie w tej sprawie miało wykazanie, że produkty opisane w decyzji są środkami zastępczymi, jak również powiązanie ich z osobą [...].

W tym kontekście organ podniósł, że faktycznie w decyzji organu I instancji początkowo, opisuje się grupę kwestionowanych substancji, ale w dalszych rozważaniach decyzji konkretyzuje się substancję - AKB 48. W treści decyzji cytowany jest protokół przesłuchania [...]z dnia 6.12.2014 r. (str. 48 - 50, tom II akt), który w swoich zeznaniach używał określenia "AKB", co do substancji której używał zarówno wytwarzając środki zastępcze jak też wprowadzając je do obrotu. Analizy substancji dokonał Instytut Ekspertyz Sądowych w [...], który w swojej opinii nr [...]zawarł informację, że z 20 przebadanych dowodów 14 z nich posiada w swoim składzie substancję o akronimie AKB 48. Zgodnie z wnioskami opisanymi w opinii AKB 48 jest środkiem zastępczym w myśl ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i stosują się do nich przepisy dotyczące tych środków. AKB 48 jest syntetycznym kannabinoidem, a jego działanie jest podobne do delta-9-THC - głównego psychoaktywnego składnika konopi.

Materiał dowodowy przekazany przez Prokuraturę wskazuje, że [...]w 2013 r., w bliżej niekreślonym terminie zajmował się zarówno wytwarzaniem, jak i wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych, gdzie substancją aktywną był AKB 48, do czego przyznał się podczas przesłuchania. Wraz z kolegą kupowali oni podkład roślinny - Damiane - najprawdopodobniej tzw. ziele czy liść Damiana, po czym nasączali taki podkład substancją aktywną – AKB 48, wytwarzając produkt, który przez użytkowników "dopalaczy" nazywa się "[...]". Tak przygotowany produkt, według przesłuchiwanego, był dystrybuowany wśród kolegów.

AKB jest środkiem zastępczym, co wynika z opinii Instytutu Ekspertyz Sądowych, a wytworzone przez [...]produkty były wprowadzone do obrotu, co potwierdzają zeznania świadków.

Zdaniem organu II instancji nie ma znaczenia czy kara została nałożona z tytułu wytwarzania czy też wprowadzania do obrotu. Wprawdzie ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii, rozróżnia te dwie okoliczności, jednakże zgodnie z art. 52a ust. 1 ww. ustawy " Kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy; podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł". Ustawa nie przewiduje oddzielnego postępowania w przypadku wytwarzania lub wprowadzania do obrotu. Wystarczy, że zaistnieje jedna z tych przesłanek, by państwowy inspektor sanitarny wymierzył karę.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, gdyż Państwowi Inspektorzy Sanitarni nie muszą udowadniać, że zakwestionowane produkty były spożywane. Wystarczy sama możliwość użycia wskazanych w ustawie substancji, nie jest konieczne stwierdzenie ich faktycznego używania. Celem ustawy jest przeciwdziałanie narkomanii i wykluczenie substancji jeszcze przed ich użyciem, które może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.

Przeciwne rozumienie oznaczałoby, że po ustaleniu przez organy występowania takich produktów musiałby one czekać na ich użycie przez osobę, co powodowałoby narażenie jej życia i zdrowia. Zadaniem organów jest przeciwdziałanie takim zdarzeniom, a nie czekanie na skutki działania zakazanych substancji" (wyrok WSA w Bydgoszczy sygn. akt. II SA/Bd 1263/13, wyrok WSA w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 277/14). Bez znaczenia pozostaje stężenie toksycznych substancji w materiale, gdyż ustawa nie wprowadza pojęcia stężeń granicznych dla stwierdzenia czy produkt jest środkiem zastępczym czy też nie.

Powszechnie wiadomo, że zażywanie środków zastępczych prowadzić może do zatruć. Środki zastępcze, niejednokrotnie będąc analogami strukturalnymi znanych narkotyków, w większości opierają się na sztucznie syntetyzowanych składnikach, co do których dokładnego działania nie ma dostatecznych badań. Dlatego są one jeszcze bardziej niebezpieczne od przebadanych i sklasyfikowanych substancji narkotycznych. Ponadto "dopalacze" produkowane są często z zanieczyszczonych substancji, bez należytej kontroli i testów co do ich wpływu na ludzki organizm co powoduje, że ich działanie jest jeszcze bardziej nieprzewidywalne, a skutki zatrucia są trudne w leczeniu.

Przywołana w decyzji opinia Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA), jest agencją Unii Europejskiej, której zadaniem jest dostarczanie rzeczowych, obiektywnych, wiarygodnych i porównywalnych informacji dotyczących narkotyków i narkomanii oraz ich konsekwencji dla państw członkowskich. Przywołana opinia nie stanowi dowodu, a jedynie informację uzupełniającą. Podstawą merytoryczną dla ustaleń organów była ekspertyza Instytutu Ekspertyz Sądowych im. [...]w [...], nr [...].

Argument dotyczący statusu [...] (uczeń Liceum Ogólnokształcącego), pozostaje bez znaczenia, bowiem ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie rozróżnia, czy odpowiedzialny za wprowadzanie do obrotu bądź wytwarzanie środków zastępczych, jest w stanie zapłacić karę.

[...]wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 52a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124 z późn. zm.), poprzez błędne przyjęcie, że podlega karze pieniężnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka zastępczego – AKB 48;

- art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez błędne przyjęcie, że substancja stanowiąca ta odpowiada definicji legalnej środka zastępczego;

Przepisów postępowania, to jest:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że substancja stanowiąca przedmiot oceny była środkiem zastępczym;

- art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wadliwe skonstruowanie rozstrzygnięcia decyzji, w sposób uniemożliwiający ustalenie, czy kara została wymierzona z tytułu wytarzania, czy wprowadzania do obrotu środka zastępczego;

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieuprawnione pominięcie, dowodów dających podstawy do twierdzenia, iż kwestionowana substancja odpowiadała wymogom ustawowym środka zastępczego oraz, że była przeznaczona do używania w takim samym celu jak środki odurzające lub substancje psychotropowe.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy, błędnie uznał, że w sprawie zaszły podstawy do zastosowania art. 52a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124 z późn. zm.). Środek zastępczy został zdefiniowany w art. 4 pkt 27 ustawy - stanowi on, że środkiem takim jest substancja pochodzenia naturalnego lun syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierająca taką substancję, używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

W sentencji decyzji nie określono rodzaju deliktu administracyjnego, za jaki wymierzono karę, to jest czy zarzucana działalność obejmowała, wytwarzanie czy wprowadzanie do obrotu środka zastępczego.

W uzasadnieniu decyzji I instancji wymienia się szereg nazw substancji (AKB-48, 3C-P, 25B-NBOMe, 25C-NBOMe, 4-HO-MET oraz MXE), potem odnosi się już tylko do środka o nazwie AKB, oraz środka określonego jako AKB 48. Decyzja I instancji nie wskazywała definitywnie, z tytułu jakiej substancji objętej wytwarzaniem lub wprowadzaniem do obrotu, została wymierzona kara z art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wadliwości tej nie naprawił organ odwoławczy.

W zaskarżonej decyzji, z naruszeniem art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zaniechano wskazania: na czym polegało wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu oraz w jaki sposób organ rozumiał zwrot "używanie zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej".

Organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędną wykładnię. Przyjęły bowiem, że substancja czyni zadość wymogom środka zastępczego jeżeli wywołuje efekty bardzo podobne lub wykazuje działanie podobne, zaś w II instancji, że ma podobne działanie do delta-9THC, głównego składnika konopi.

Nie wskazano miejsca publikacji danych Europejskiego Instytutu Monitorowania Narkotyków i Narkomanii.

Organy nie wykazały, czy susz roślinny zawierał dostateczne stężenie środka, który został potraktowany jako substancja zastępcza.

Dowód z opinii Instytutu Ekspertyz Sądowych w [...] z dnia [...] września 2014 r., nie był dostateczny do wydania zaskarżonej decyzji. Opinię tą, sporządzono wyłącznie na okoliczność, czy badany materiał zawierał substancje psychoaktywne, a nie czy zawiera ich taką ilość, że można nazwać środkami zastępczymi. Rolą organu było wykazanie, czy substancja ta jest używana zamiast środków odurzających lub psychotropowych w postaci delta-9-THC, tzn.: 1) w celu osiągnięcia takiego samego stopnia i czasu odurzenia; 2) przy używaniu takich samym dawek i stężeń, jak w badanym suszu; 3) z uwzględnieniem takich samych następstw: a) efektów odurzających oraz b) skutków ubocznych i stopnia ryzyka dla zdrowia bądź życia.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz.1647), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Skarga jest niezasadna.

Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 124 z późn. zm., zwanej dalej: u.p.n.) Przepis art. 44b u.p.n. ustanawia zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych.

Natomiast stosownie do treści art. 4 pkt 27 u.p.n. środek zastępczy oznacza substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Z kolei w myśl art. 52a ust. 1 u.p.n. kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Jednocześnie w art. 4 pkt 34 u.p.n. ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia "wprowadzanie do obrotu", stanowiąc, że oznacza to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy art. 44b i 52a u.p.n. zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396) zmieniającą przedmiotowa ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, nazywanych potocznie "dopalaczami". Ustawa wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną uzupełniając pierwotną ustawę o nowy rozdział 6a.

Ustawodawca uznał, że prócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa.

Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia życia i zdrowia jednostki. Dodatkowo przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a ust. 4 wskazują, że do kary, o której mowa w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a organowi inspekcji sanitarnej przysługują uprawnienia organu podatkowego, wyegzekwowana kara pieniężna stanowi dochód budżetu państwa.

Regulacja art. 52a u.p.n. funkcjonuje obok wcześniejszych postanowień ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w razie ustalenia, że wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 u.p.n. organ inspekcji sanitarnej obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3) (wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt II OSK 77/14, baza orzeczeń NSA). Wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i nabywającymi je w celu własnego spożycia.

Odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego.

Materiał dowodowy przedstawiony organowi sanitarnemu przez Prokuraturę Rejonowa [...]ewidentnie wskazywał, że [...]udostępniał odpłatnie (sprzedawał) produkty zawierające środki zastępcze innym osobom, zaś organy orzekające trafnie uznały, że wprowadzał w ten sposób do obrotu środek zastępczy.

Sąd nie podziela argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przez organ w trakcie postępowania norm prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy daje wystarczającą podstawę, by uznać, że substancja zabezpieczona u skarżącego wypełnia znamiona substancji będącej środkiem zastępczym. Dawał nadto wystarczającą podstawę aby przyjąć, że została spełniona przesłanka zachowania skarżącego które polegało na wytwarzaniu, a potem wprowadzenia do obrotu – poprzez sprzedaż bezpośrednią innym osobom środków zastępczych.

Opis działalności skarżącego zawarty w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, wskazuje dobitnie na to, iż zaistniały obydwie przesłanki przewidziane treścią ust. 1 art. 52 a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (wytwarza lub wprowadza do obrotu środek zastępczy) - uzasadniające wymierzenie kary przez organ sanitarny.

O tym, że skarżący wytwarzał i wprowadzał do obrotu środki zastępcze organy administracyjne orzekały na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie oraz zebranych dowodów. W szczególności dysponowały protokołami przesłuchań skarżącego oraz świadków, opinią wdaną przez Instytut Ekspertyz Sadowych w [...], w której w sposób jednoznaczny stwierdzono, że środki, które zabezpieczono u skarżącego zawierały substancje wykazujące działanie psychoaktywne będące środkami zastępczymi, stwarzającymi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Także sam skarżący nie kwestionował tego, że wytwarzał i sprzedawał "dopalacze".

Tym samym nie dyskwalifikuje zaskarżonej decyzji, brak opisania w jej sentencji, przejawów działalności skarżącego za które wymierzono karę administracyjną albowiem wynika to z jej uzasadnienia. Zdaniem Sądu nie było niezbędne, opisanie tych przejawów w sentencji, tak jak jest to w przypadku przestępstw. Tam bowiem wchodzą w grę inne okoliczności prawne (np. związane z recydywą, czy koniecznością wypełnienia zachowaniem znamion czynu będącego przestępstwem). Wyrok sądu karnego może funkcjonować w obrocie prawnym bez uzasadnienia, odmiennie jest natomiast w przypadku decyzji administracyjnej. Wbrew zarzutom skargi nie zaistniała niejasność rozstrzygnięcia, które wraz z uzasadnieniem stanowi całość.

Należy podkreślić, że organy inspekcji sanitarnej oparły się na nie zakwestionowanych materiałach sprawy przesłanych przez Prokuraturę Rejonową w [...]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się możliwość czynienia ustaleń faktycznych na podstawie akt takiej sprawy (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt SA/Bk 752/10), co skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela. Dotyczy to w szczególności czynności, których w postępowaniu administracyjnym nie da się powtórzyć (np. przeszukanie, ekspertyza i opinia biegłego).

W ocenie Sądu wymiar orzeczonej kary pieniężnej w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, skoro jest to minimum ustawowe. Organy wskazały, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej - zgodnie z art. 52a ust. 3 ustawy - kierowały się ilością wprowadzonego do obrotu środka zastępczego.

Bezpodstawne były zarzuty naruszenia art. 52a i art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez błędne ustalenie, że [...]podlega karze pieniężnej, albowiem niezbicie ustalono (w opinii wyspecjalizowanego instytutu) że zabezpieczone substancje stanowiły środek zastępczy. Niewątpliwie w sprawie chodziło o substancję AKB-48, a organ nie musiał ustalać jakie stężenie środka znajdowało się w zabezpieczonym materiale, wystarczyło że badania wykazały obecność AKB-48.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012r., poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.