Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1306/95
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1997-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę oznacza jedynie, że w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym Sąd do jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności, nie wyłącza natomiast możliwości jej zmiany lub uchylenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym, przewidzianym dla wzruszenia decyzji prawnie niewadliwych.

Dopuszczalne jest zatem wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 Kpa. /patrz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 1986 r. - SA/Wr 137/86 - ONSA 1986 nr 1 poz. 29/.

TEZY

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę oznacza jedynie, że w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym Sąd do jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności, nie wyłącza natomiast możliwości jej zmiany lub uchylenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym, przewidzianym dla wzruszenia decyzji prawnie niewadliwych.

Dopuszczalne jest zatem wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 Kpa. /patrz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 1986 r. - SA/Wr 137/86 - ONSA 1986 nr 1 poz. 29/.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie określenia podatku dochodowego za rok podatkowy od 1 marca 1993 r. do 28 lutego 1994 r.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy ponoszone przez "A." SA w R. wydatki w roku podatkowym obejmującym okres od dnia 1 marca 1993 r. do dnia 28 lutego 1994 r. są kosztami uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 6 marca 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 28 poz. 127/.

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest dochód rozumiany jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Kwestia kosztów uzyskania przychodów ma zatem istotne znaczenie, bowiem możliwość zaliczenia określonych wydatków do tych kosztów wpływa na wysokość dochodu będącego podstawą opodatkowania, a tym samym na wysokość zobowiązania podatkowego. Konstrukcja prawna kosztów uzyskania przychodów określona w art. 15 ust. 1 cytowanej ustawy oparta jest na swoistej klauzuli generalnej według której kosztem uzyskania przychodu są wszystkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu z wyjątkiem kosztów taksatywnie wyliczonych w art. 16 ust. 1 cytowanej ustawy. Sformułowanie "koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu" oznacza, że podatnik ma możliwość odliczenia do celów podatkowych wszelkich kosztów pod warunkiem, że wykaże, iż mają one bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Powyższa zasada zaliczania wydatków do kosztów, oparta na prostym kryterium celu wydatków jest modyfikowana postanowieniami art. 16 ust. 1 cytowanej ustawy, który zawiera wyliczenie wydatków, których ustawodawca nie zalicza do kosztów uzyskania przychodu.

W celu zapewnienia możliwości ustalenia wysokości dochodu /straty/, podstawy opodatkowania i należnego podatku, podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych zobowiązani są - na podstawie art. 9 ust. 1 cytowanej ustawy - do prowadzenia ewidencji rachunkowej w sposób zgodny z odrębnymi przepisami. Odrębnymi przepisami, które znalazły zastosowanie w niniejszej sprawie są przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości /Dz.U. nr 10 poz. 35 ze zm./.

1. Przechodząc do kwestii niezaliczenia - przez orzekające w sprawie organy podatkowe - do kosztów uzyskania przychodu w roku podatkowym obejmującym okres od dnia 1 marca 1993 r. do dnia 28 lutego 1994 r. kwoty stanowiącej opłatę roczną uiszczoną przez Spółkę na rzecz GPC z tytułu umowy kooperacyjnej, to Sąd podziela stanowisko organów podatkowych. Bezsporne jest bowiem, że przedmiotowa umowa kooperacji została zawarta w dniu 6 marca 1993 r. Z umowy wynika, że wiąże ona strony umowy od daty jej zawarcia, a zapłata z tytułu wykonanych usług będzie dokonywana w dniu 1 marca każdego roku. Tym samym twierdzenia Spółki, iż przedmiotowa umowa upoważnia do zapłaty za usługi świadczone na jem rzecz w 1992 r. nie znajdują uzasadnienia w treści umowy. Brak jest również dowodu potwierdzającego wykonanie usług na rzecz Spółki w 1992 r. tj. przed dniem zawarcia ww. umowy. W tym stanie rzeczy stanowisko organów podatkowych, iż opłata nie może stanowić kosztów uzyskania przychodu w roku podatkowym objętym zaskarżoną decyzją jest prawidłowe.

2. Sąd podziela również stanowisko orzekających w sprawie organów podatkowych co do nieuznania za koszt uzyskania przychodu amortyzacji od kwoty zwiększającej wartość środków trwałych jak również kwoty zaliczonej do kosztów działalności eksploatacyjnej. Zwiększenie wartości środków trwałych dokonano bowiem w oparciu o postanowienia umowy o świadczenie usług inwestycyjnych i potwierdzenie zapłaty, natomiast nie zostało udokumentowane dowodami księgowymi. Zgodnie z par. 7 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. podstawą zapisu w księgach rachunkowych jest dokument /dowód księgowy/ stwierdzający dokonanie określonej operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierający m.in. określenie stron uczestniczących w operacji gospodarczej, datę jej dokonania, przedmiot operacji i jej wartość z podpisami osób odpowiedzialnych za prawidłowe dokonanie operacji gospodarczej i jej prawidłowe udokumentowanie. Dowodów księgowych w ww. znaczeniu, dokumentujących zwiększenie wartości poszczególnych środków trwałych Spółka nie przedstawiła. Nie przedstawiła również - poza wymienioną wyżej umową i potwierdzeniem zapłaty - dowodów księgowych dokumentujących wykonanie prac objętych harmonogramem.

3. Prawidłowe jest również - w ocenie Sądu - nieuznanie za koszty uzyskania przychodu skutków obniżenia wartości zapasu półfabrykatów. Stosownie do treści par. 37 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Ministrów Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. przeszacowanie może objąć zapas towarów i produktów gotowych przekraczający możliwości ich sprzedaży. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym polecenia księgowania z dnia 28 lutego 1994 r. oraz sprawozdania finansowego wynika, że Spółka przeszacowała zapas półfabrykatów. Późniejsza zmiana stanowiska przez Spółkę nie może być - wobec powyższych dowodów - uwzględniona. Niezależnie od powyższego stanowiska - w kwestii przedmiotu przeszacowania - organ odwoławczy zauważył, że Spółka przyjmując, że przeszacowanie dotyczyło zapasu wyrobów gotowych - nie wykazała, że zapas ten przekroczył możliwości sprzedaży.

4. Zasadny jest - w ocenie Sądu - zarzut skargi odnośnie do niezaliczenia do kosztów uzyskania przychodu opłat za użytkowanie gruntów należących do Skarbu Państwa. Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na nabycie gruntów, prawa wieczystego użytkowania, z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów. Nie ulega zatem wątpliwości, że opłata za użytkowanie wieczyste uważana jest za koszty uzyskania przychodu. Faktu uiszczenia przez Spółkę opłaty za użytkowanie wieczyste gruntów organy podatkowe nie kwestionują. Tym samym brak jest podstaw do przejęcia stanowiska, że uiszczone przez Spółkę opłaty za użytkowanie wieczyste nie stanowiły kosztów uzyskania przychodu w roku podatkowym objętym zaskarżoną decyzją. Ewentualna późniejsza refundacja uiszczonych przez Spółkę opłat nie może mieć wpływu na koszt uzyskania przychodu przez Spółkę w omawianym roku podatkowym. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że przyjęte przez orzekające w sprawie organy podatkowe stanowisko jest sprzeczne z art. 16 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

5. Ustosunkowując się do kwestii nieuznania za koszty uzyskania przychodu kwoty stanowiącej równowartość "utraconych" odsetek z tytułu umowy pożyczki udzielonej GPC Sąd stwierdza, że ww. decyzja Izby Skarbowej w R. była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku skargę oddalił. Jednocześnie Spółka wystąpiła do Urzędu Skarbowego w R. o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wywodząc, że po rozpoznaniu sprawy przez sąd administracyjny otrzymała od GPC przekazem faksowym dokumenty, które potwierdzają fakt zawarcia umowy sprzedaży słoiczków i dokumenty dotyczące rozwiązania umowy z producentem na ich dostawę do Polski. Wymienione wyżej dokumenty pełnomocnicy Spółki przedłożyli również na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę oznacza jedynie, że w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym Sąd do jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności, nie wyłącza natomiast możliwości jej zmiany lub uchylenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym, przewidzianym dla wzruszenia decyzji prawnie niewadliwych. Dopuszczalne jest zatem wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 Kpa /patrz wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 1986 r. - SA/Wr 137/86/.

Skoro zatem dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie, która była przedmiotem oceny sądu administracyjnego, to w sytuacji gdy w niniejszej sprawie ujawnione zostały okoliczności określone w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, nie będąc związany treścią art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.

Biorąc pod uwagę powyższe wywody Sąd na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy o NSA orzekł jak w sentencji. Sąd stwierdzając wadliwość decyzji w części omówionej w pkt 4 i 5 nie był jednak w stanie wyodrębnić kwotowo zakwestionowanego rozstrzygnięcia.