Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1142/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 maja 2022 r. nr SKO.ŚR/4111/435/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy B. decyzją z dnia 7 marca 2022 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu T. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. S.

W uzasadnieniu Wójt podniósł, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Wskazał na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w tym na wyniki wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzania istnienia bezpośredniego (niebudzącego wątpliwości) związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością opieki nad ww. osobą niepełnosprawną. Ponadto wskazał na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w tym przedmiocie, jednakże samo wejście w życie wyroku nie tworzy nowych przepisów prawa.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że nie przysługuje mu prawo do ww. świadczenia, z uwagi na brak związku przyczynowego między powstaniem niepełnosprawności jego matki, a rezygnacją z zatrudnienia. Ze względu na ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 6 maja 2022 r. nr SKO.ŚR/4111/435/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie, już w toku poprzedniego rozpoznania sprawy (w decyzji z dnia 21 grudnia 2021 r. nr SKO.ŚR./4111/1593/2021) stwierdzone zostało, że brak jest podstaw do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia z uwagi na art. 17 ust. 1b ustawy. Organ podkreślił, że w pełni podziela to stanowisko i uznaje je w całości za swoje.

W sprawie nie spełniona jest jednak inna zasadnicza przesłanka warunkująca przyznanie ww. świadczenia, tj. brak jest istnienia związku przyczynowego między rezygnacją (niepodejmowaniem) przez skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad jego matką. W ocenie Kolegium zakres opieki sprawowanej przez skarżącego przeczy jego twierdzeniom, jakoby, z tego tylko powodu zmuszony był on do niepodejmowania pracy.

SKO wyjaśniło, że jak wynika z akt, w okresie powstania niepełnosprawności matki, tj. w 2015 r., skarżący nie był już od dłuższego czasu zatrudniony na podstawie umowy o pracę, później natomiast, po wydaniu ww. orzeczenia, podejmował prace dorywcze. Jak wynika ze świadectwa pracy znajdującego się w aktach sprawy był on zatrudniony w okresie od 1 sierpnia 1984 r. do 16 sierpnia 1989 r. Kolejne zatrudnienie skarżącego miało miejsce - na 0,5 etatu w okresie od 15 września 2016 r. do 30 listopada 2016 r. (na czas określony.). Ponadto po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący podjął zatrudnienie na cały etat, na czas określony, tj. w miesiącu grudniu 2021 r., tj. od 2 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. (świadectwo pracy z dnia 31 grudnia 2021 r. - w aktach sprawy). Kolegium zwróciło uwagę przy tym, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane zostało w dniu 20 lipca 2015 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o niepełnosprawności w W.

W opinii Kolegium, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy między niepodejmowaniem pracy przez skarżącego na datę złożenia wniosku, a koniecznością opieki nad matką.

Organ podkreślił przy tym, że zawiadomieniem z dnia 1 marca 2021 r. poinformowano skarżącego, że nie spełniona została przesłanka konieczności rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki na matką, właśnie wobec ww. stwierdzonego faktu podjęcia przez niego zatrudnienia w grudniu 2021 r. Mimo doręczenia ww. zawiadomienia nie przedłożył on jednak żadnych dokumentów (np. zaświadczenia lekarskiego), które by poświadczały, że po ww. ostatnim okresie zatrudnienia, stan matki pogorszył się w stosunku do grudnia 2021 r. i uniemożliwia obecnie podejmowanie jakiejkolwiek pracy. Przywoływane przyczyny podjęcia pracy w okresie ubiegania się o ww. świadczenie pielęgnacyjne, tj. okoliczność, że skarżący nie miał środków do życia, nie wyłączają konieczności badania związku przyczynowego. Przeciwnie, dowodzą, że prawdziwość wcześniejszych twierdzeń o niemożności podjęcia pracy ze względu na konieczność opieki, pozostaje w sposób uzasadniony wątpliwa.

Stwierdzić należy też, że opieka jaką dotychczas sprawował skarżący nad matką, nie ma takiego charakteru, ażeby zmuszała do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Potwierdzają to wyniki wywiadu środowiskowego. Opieka ta, na co wskazuje zakres usług podany przez skarżącego oraz wywiad środowiskowy, sprowadza się do codziennej (w zakresie przygotowywania posiłków, ubierania, utrzymywania higieny i mycia) oraz innych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem w domu. Czynności te nie wymagają stałej obecności przy chorej, lecz poddają się takiej organizacji czasu, która umożliwia jednocześnie podjęcie pracy, choćby w ograniczonym zakresie. Problemy z widzeniem, trudności w poruszaniu podopiecznej, schorzenia ( w tym wymagające pomiaru ciśnienia) nie wyłączają możliwości podjęcia zatrudnienia, przy odpowiedniej organizacji opieki, w takim systemie, który umożliwiłby czasowe pozostawienie chorej samej w domu. Natomiast takie czynności jak: pranie, sprzątanie, prasowanie, robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Także ewentualne utrzymywanie kontaktu z lekarzami oraz realizacja recept, czy wychodzenie z matką na krótkie spacery nie wymaga całodobowej dyspozycyjności.

Organ podniósł nadto, że skarżący posiada także siostrę, która w równym stopniu obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym względem matki. Wprawdzie osoba ta, wg. oświadczenia skarżącego, pracuje zawodowo i mieszka oddzielnie, zajmując się własną rodziną, lecz te okoliczności nie zwalniają jej z wykonywania ww. obowiązku alimentacyjnego opieki nad matką. Obowiązek ten można wykonywać zarówno w sposób bezpośredni - osobisty (np. dzieląc się opieką w określonym wymiarze), ale również pośredni - poprzez dofinansowanie opieki nad matką, zlecenie usług pielęgniarskich. W niniejszej sprawie, po stronie skarżącego istnieje zatem możliwość dzielenia się obowiązkami opiekuńczymi wobec matki, w taki sposób, aby mógł on podjąć zatrudnienie, choćby w mniejszym wymiarze czasu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Wobec powyższego, wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2022 r. skarżący przedłożył dokumenty dotyczące historii zdrowia jego marki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał ww. art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutki tego wyroku mają znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy. Mimo bowiem, że wyrok Trybunału nie doprowadził do wyeliminowania przez ustawodawcę niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, to jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę̨ interpretacyjną. Co więcej, przepis uznany przez sąd konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie może nadal stanowić podstawy rozstrzygnięć́. Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność́ powstała odpowiednio po ukończeniu 18 oraz 25 roku życia, to nie sposób uznać, iż orzeczenie to nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną skarżącego. Wręcz przeciwnie - data ustalenia niepełnosprawności matki skarżącego nie mogła być negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji rozstrzygając w zakresie przedmiotowego wniosku miał obowiązek procedować́ zatem w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem niekonstytucyjnej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, na co trafnie zwróciło uwagę SKO w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedniej decyzji z dnia 21 grudnia 2021 r. uchylającej w całości decyzję Wójta Gminy B. i przekazującej sprawę od ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić bowiem należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).

W przedmiotowej sprawie przy ustaleniu istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego nie bez znaczenia jest okoliczność niepodejmowania zatrudnienia przez skażającego od 1989 r. (świadectwo pracy k. 34-35 a.a.) - do 15 września 2016 r., kiedy to podjął zatrudnienie na 0,5 etatu do 30 listopada 2016 r., data uznania jego matki za osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu – 2015 r. oraz podjęcie pracy przez skarżącego na cały etat od 2 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. już po złożeniu wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Chociaż ustawa nie nakłada obowiązku złożenia ww. wniosku w jakimś terminie, to mając na uwadze zestawienie ww. dat, trudno przyjąć by rezygnacja z zatrudnienia, czy niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wiązało się właśnie z chorobą matki i koniecznością sprawowania opieki nad nią. Zwłaszcza, że skarżący na etapie całego postępowania administracyjnego (w tym pomimo zawiadomienia go przez organ o niespełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, możliwości wypowiedzenia się oraz o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów k. 40 a.a.), nie przedłożył dowodów świadczących o tym, że stan zdrowia jego matki w grudniu 2021 r., kiedy to zrezygnował z zatrudnienia po raz ostatni, znacząco się pogorszył. Przedłożone na etapie postępowania sądowego dokumenty dotyczące historii zdrowia matki również tego jednoznacznie nie potwierdzają.

Wykładnia art. 17 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, iż zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna (niemożność jej podjęcia) musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowanie opieki, pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Niewątpliwie matka skarżącego jest osobą schorowaną i wymagającą opieki. Jednakże opieka sprawowana przez skarżącego, nie ma takiego charakteru, na co zasadnie zwróciło uwagę Kolegium, żeby zmuszała go do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, co potwierdza zresztą podejmowanie przez niego zatrudnienia w latach 2016 r. i 2021 r. Racje ma organ, że nie sposób przyjąć, aby takie czynności jak: pranie, sprzątanie, prasowanie, robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, utrzymywanie kontaktu z lekarzami, realizacja recept mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Natomiast czynności polegające na utrzymywaniu higieny, wychodzenie z osoba niepełnosprawną na krótkie spacery nie są czynnościami oznaczającymi długotrwałą opiekę uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Również wskazywane problemy z widzeniem, czy poruszaniem się matki skarżącego oraz schorzenia wymagające, np. pomiaru ciśnienia nie wyłączają możliwości podjęcia takiej organizacji opieki, która by umożliwiała podjęcie pracy.

Mając na uwadze powyższe nie sposób przyjąć, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką powodował brak możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Wskazać należy również, że skarżący posiada siostrę, a zatem rodzeństwo może i ma obowiązek wspólnie realizować obciążający ich z mocy prawa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżący, czy też jego matka próbowali wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku od siostry skarżącego. W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się przez siostrę skarżącego z jej obowiązku alimentacyjnego względem matki.

W tym miejscu należy jedynie przypomnieć, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to przede wszystkim na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym np. poprzez skorzystanie z usług opiekuńczych), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie.

Reasumując, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności pomocy przez syna (do czego jest on zobowiązany zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednakże samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec czego na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z zw. z art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.