Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1935/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Jacek Czaja o rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Op 455/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 17 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 14 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Op 455/17 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w Opolu z 17 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

[...] – dalej: skarżący lub strona - 19 lipca 2007 r. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej. Powyższe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 109, poz. 750, z późn. zm. dalej: rozporządzeniem z 2007 r.). Do wniosku załączono m.in. zaświadczenie wydane przez KRUS z którego wynikało, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1991 r. i nadal w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, jako rolnik.

Decyzją z 13 czerwca 2008 r., przyznano skarżącemu rentę strukturalną od maja 2008 r. do września 2015 r. w wysokości [...] zł. W kolejnych latach decyzja ta była zmieniana w związku z waloryzacjami kwoty najniższej emerytury.

Kierownik Placówki Terenowej KRUS w Strzelcach Opolskich 30 września 2015 r. przekazał do organu decyzję Prezesa KRUS z 24 września 2015 r. o ustaniu skarżącemu ubezpieczenia społecznego rolników od 1 kwietnia 1998 r. do 28 lutego 2006 r. Decyzja ta została wydana w związku z zatrudnieniem skarżącego w powyższym okresie w [...]na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy.

Postanowieniem z 1 grudnia 2015 r. organ wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z 13 czerwca 2008 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej i następnie decyzją z 29 grudnia 2015 r., stwierdził, że decyzja z 13 czerwca 2008 r. została wydana z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że skarżący w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres krótszy niż 5 lat, a więc nie spełniał warunków do jej przyznania.

Zawiadomieniem z 4 kwietnia 2016 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych skarżącemu z tytułu renty strukturalnej. Następnie decyzją z 12 sierpnia 2016 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w Polskiej Cerekwi ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że skarżący w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, przedstawiając aktualne zaświadczenie z KRUS dotyczące okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników wiedział, że w okresie 10 lat poprzedzających datę złożenia wniosku wykonywał pracę zarobkową na czas nieokreślony. Powyższe skutkowało nieposiadaniem minimum okresu 5 lat podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Brak poinformowania o tym fakcie jest zaniedbaniem strony, stanowiąc jednocześnie istotną okoliczność, która musi być brana pod uwagę przez organ wydający decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, gdyż powoduje ustanie ubezpieczenia społecznego rolników. Zachowanie strony wskazuje, że nie działała ona w dobrej wierze. Decyzja została stronie doręczona przed upływem 10 lat od dnia wypłaty środków, zatem ustalenie kwoty do zwrotu jest zasadne.

Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z 2 listopada 2016 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji i ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł, przyznanych na mocy decyzji z dnia 13 czerwca 2008 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy nie zgodził się ze sposobem wyliczenia łącznej kwoty do zwrotu, ponieważ nie zaistniał obowiązek zwrotu płatności w latach 2008-2009. Analiza przesłanki przedawnienia, a co za tym idzie ocena działania skarżącego pod kątem wystąpienia dobrej wiary, dotyczyć może tylko i wyłącznie płatności zrealizowanych w okresie od lipca 2008 r. do 31 grudnia 2009 r., a więc środków wypłaconych w trakcie obowiązywania rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141, s. 18, z późn. zm. dalej rozporządzenie nr 796/2004), co do których upłynął już czteroletni okres pomiędzy wypłatą płatności a zawiadomieniem o jej nienależnym charakterze. Od lipca 2008 r. do 31 grudnia 2009 na rzecz skarżącego zrealizowano nienależne płatności w łącznej wysokości [...] zł. O tę kwotę należało pomniejszyć łączną kwotę wyliczonych nienależnie pobranych płatności, ponieważ organ odwoławczy odmienny niż organ I instancji ocenił działania skarżącego, które doprowadziły do powstania konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności. Posiadają one znamiona dobrej wiary. Za takim podejściem przemawiają okoliczności związane z uzyskaniem przez skarżącego zaświadczenia Placówki Terenowej KRUS w Strzelcach Opolskich z 6 lipca 2007 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nie bez znaczenia jest też stopień skomplikowania regulacji prawnych związanych z ubezpieczeniem społecznym w przypadku rolników podejmujących zatrudnienie. Popełniony przez skarżącego błąd może zostać usprawiedliwiony. W tej sytuacji usprawiedliwione jest błędne przeświadczenie skarżącego, że renta strukturalna mu się należy, a działaniom skarżącego zmierzającym do otrzymania renty strukturalnej nie można przypisać złej wiary. Tym samym kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł i stanowi sumę płatności, jakie skarżący otrzymał z tytułu wypłacanej renty strukturalnej w okresie od stycznia 2010 r. do końca okresu jej pobierania, tj. do września 2015 r.

Orzekając na skutek skargi strony na ww. decyzję WSA w Opolu wyrokiem z 16 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 13/17, uchylił decyzję z 2 listopada 2016 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pomimo uchylenia rozporządzenia nr 796/2004 ma ono nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych i okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Skoro przyznana skarżącemu decyzją z 13 czerwca 2008 r. renta strukturalna dotyczyła okresu premiowego, który rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2010 r., to w sprawie należało uwzględnić przepisy rozporządzenia nr 796/2004. Skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze, a za takim podejściem przemawiają okoliczności związane z uzyskaniem przez producenta zaświadczenia Placówki Terenowej KRUS w Strzelcach Opolskich z 6 lipca 2007 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wobec tego za okres od stycznia 2010 r. do września 2015 r. nie ustalono, czy doszło do spełnienia przesłanek odstąpienia od obowiązku zwrotu należności, o których mowa w przepisach art. 73 ust 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. Dokonując oceny zasadności żądania zwrotu wypłaconej renty strukturalnej, organ powinien uwzględnić, iż wypłata środków skarżącemu dotyczyła okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. oraz dokonać oceny, czy w sprawie zasadne jest przyjęcie dobrej wiary skarżącego również w odniesieniu do pozostałych okresów płatności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, decyzją z 17 lipca 2017 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji i ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł, przyznanych na mocy decyzji z dnia 13 czerwca 2008 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej nie wynika z pomyłki organów ARiMR, a jest konsekwencją wyjścia na jaw - już po wydaniu decyzji przyznającej płatność - nowych okoliczności faktycznych. Skarżący nie prowadził nieprzerwanie działalność rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie, co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres, co najmniej 5 lat nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, które wpływały na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W sprawie nie ma wątpliwości, że wypłata przyznanej skarżącemu renty strukturalnej nie była wynikiem błędu czy też pomyłki organu ją przyznającego.

Organ II instancji podał, że art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004stanowi, iż obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat, jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Organ I instancji pismem z 4 kwietnia 2016 r., powiadomił skarżącego po raz pierwszy, o nieuzasadnionym charakterze przyznanej płatności. Analiza przesłanki przedawnienia, a co za tym idzie ocena działania skarżącego pod kątem wystąpienia dobrej wiary, dotyczyć powinna płatności zrealizowanych w okresie od lipca 2008 r. do 4 kwietnia 2012 r., co, do których upłynął już czteroletni okres pomiędzy wypłatą płatności a zawiadomieniem o jej nienależnym charakterze (wszczęcie postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności). Od lipca 2008 r. do 4 kwietnia 2012 r. na rzecz strony zrealizowano nienależne płatności w łącznej wysokości [...] zł. W stosunku do pozostałej kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł, wypłaconej w okresie od 20 kwietnia 2012 r. do września 2015 r. nie upłynął okres przedawnienia, gdyż okres ten, w przypadku uznania dobrej wiary, wynosi cztery lata. Kwota odpowiadająca sumie powyższych wartości stanowi łączną kwotę wypłaconej skarżącemu renty strukturalnej i odpowiada sumie kwot zawartych w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również wyjaśnienia strony nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżący nie działał w dobrej wierze. Składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej strona pozostawała w dobrej wierze, a za takim podejściem przemawiają okoliczności związane z uzyskaniem przez producenta zaświadczenia KRUS z 17 sierpnia 2007 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, jak też poziom skomplikowania przepisów nakazujących unikanie podwójnego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wykonujących pracę poza granicami kraju, a także fakt, iż strona wykonując prace polowe przekonana była o tym, że prowadzi działalność rolniczą nieprzerwanie, mimo faktu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za granicą. W tych okolicznościach błędne przeświadczenie skarżącego, iż renta strukturalna się należy, jest usprawiedliwione, a działaniom strony nie można przypisać złej wiary.

Organ II instancji wskazał, że płatności pobrane przez skarżącego w okresie od lipca 2008 r. do 4 kwietnia 2012 r., z uwagi na upływ czteroletniego terminu od dnia ich realizacji do dnia wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oraz z powodu przyznania działaniom strony charakteru dobrej wiary, nie są płatnościami nienależnymi. Tym samym kwotę nienależnie pobranych płatności ustalono w wysokości [...] zł i stanowi sumę płatności, jakie strona otrzymała z tytułu wypłacanej renty strukturalnej w okresie po 5 kwietnia 2012 r. do końca okresu jej pobierania, tj. września 2015 r.

Uzasadniając oddalenie skargi strony na powyższą decyzję WSA w Opolu podkreślił, że organ odwoławczy dokonał niezbędnych dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, co do stanu faktycznego oraz w sposób trafny ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Nadto, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA z 16 marca 2017 r., organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w zaskarżonej decyzji przepisy i właściwie ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł.

Sąd I instancji podniósł, że pomimo uchylenia rozporządzenia nr 796/2004 dokonanego rozporządzeniem nr 1122/2009, ma ono nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych i okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. W konsekwencji w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy rozporządzenia nr 796/2004 skoro przyznana skarżącemu decyzją z 13 czerwca 2008 r. renta strukturalna dotyczyła okresu premiowego, który rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 jest przepisem spełniającym warunki uznania go za bezpośrednio skuteczny, a więc za przepis, który w świetle zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa prawa unijnego stanowił (i powinien był stanowić) wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa do żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej. Skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze, za czym przemawiają okoliczności związane z uzyskaniem przez producenta zaświadczenia Placówki Terenowej KRUS z 6 lipca 2007 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, fakt prowadzenia przez skarżącego działalności rolnej pomimo świadczenia pracy oraz nieprzerwanego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Błędne przeświadczenie skarżącego, iż renta strukturalna jest należna jest usprawiedliwione, a działaniom strony zmierzającym do otrzymania tej płatności nie można przypisać złej wiary.

W ocenie WSA organ odwoławczy prawidłowo zastosował się do oceny prawnej oraz wskazań wynikających z uprzednio wydanego w sprawie wyroku WSA w Opolu. Organ II instancji zastosował przepisy rozporządzenia nr 796/2004 dla wszystkich okresów premiowych, których dotyczyła wypłata skarżącemu środków z tytułu przyznanej renty strukturalnej. W sytuacji, gdy ostateczną decyzją z 29 grudnia 2015 r. uznano, że przyznanie skarżącemu pomocy w postaci renty strukturalnej nastąpiło z naruszeniem prawa, gdyż nie zostały spełnione warunki do jej nabycia (w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej skarżący nie spełniał warunku posiadania minimum 5-letniego udokumentowanego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną), prawidłowo organy zakwalifikowały wypłacone środki jako nienależne, a zatem podlegające zwrotowi.

Sąd podniósł, że obowiązek zwrotu pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości pomocy wynika z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004. Obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (ust. 4 zdanie pierwsze). Zgodnie zaś z art. 73 ust. 5 tego rozporządzenia, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działa w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny okoliczności faktycznych sprawy w kontekście przesłanek zawartych w art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Wypłata przyznanej skarżącemu renty strukturalnej nie była wynikiem błędu organu ją przyznającego. Takie też stanowisko wyraził Sąd w wyroku z 16 marca 2017 r.

[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. W każdym z przypadków skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie,

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz jego wadliwego zastosowanie,

2. naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przerzucenie na skarżącego ciężaru nieprecyzyjnych regulacji prawnych i błędnej informacji udzielonej przez urzędników

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach, której działa Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega, więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna - wobec niedostrzeżenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przesłanek skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji - podlega rozpoznaniu w granicach sformułowanych zarzutów.

Zarzuty skargi kasacyjnej obejmują wyłącznie naruszenie prawa materialnego. Oparcie zaś skargi kasacyjnej wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego oznacza, że podstawą jej rozpoznania jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji, co z kolei pozwala przyjąć stan faktyczny wskazany w zaskarżonym wyroku za w pełni miarodajny. Autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przez błędną jego wykładnię oraz wadliwe zastosowanie. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Przed odniesieniem się szczegółowo do tego zarzutu przypomnieć należy, że argumentacja autora skargi kasacyjnej, iż stan faktyczny sprawy ustalony przez organy, a przyjęty przez Sąd I instancji do wyrokowania jest nieprawidłowy - gdyż został wadliwie ustalony, bo błędnie oceniono materiał dowodowy bądź też nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy - możliwa jest wyłącznie w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Brak tego rodzaju zarzutów bądź też ich bezskuteczność oznacza, że podstawą oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (lub brak zastosowania), jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia.

Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że już uprzednio wydanym w sprawie wyroku z 16 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 13/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przesądził, że wypłata przyznanej skarżącemu renty strukturalnej nie była wynikiem błędu czy też pomyłki organu ją przyznającego. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., konsekwencją związania sądów oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, iż stanowisko sądu pierwszej instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem, chyba że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. Związanie sądu w rozumieniu tego przepisu oznacza, ze nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Na zaistnienie błędu organu nie wskazuje też materiał dowodowy sprawy. Tym samym, skoro przyznana skarżącemu decyzją z dnia 13 czerwca 2008 r. renta strukturalna dotyczyła okresu premiowego, który rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2010 r., to w sprawie należało uwzględnić przepisy rozporządzenia nr 796/2004.

Poprawnie wywiódł WSA w Opolu, że w sprawie nie ma zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, ponieważ w niniejszej sprawie płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR. Natomiast okoliczności mające wpływ na zmianę decyzji o przyznaniu renty strukturalnej wyszły na jaw już po wydaniu decyzji w tym zakresie. Skarżący nie prowadził nieprzerwanie działalność rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie, co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres, co najmniej 5 lat nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, które wpływały na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Jednocześnie stosownie do treści art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Powołany przepis reguluje wyłączenie obowiązek zwrotu płatności nienależnej, gdy jej wypłata nastąpiła wskutek pomyłki organu przy braku możliwości jej wykrycia przez rolnika. Taką wykładnię art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 przyjęły organy oraz Sąd I instancji w uprzednio wydanym w sprawie orzeczeniu. Jest ona – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – prawidłowa.

W niniejszej sprawie ustalono, iż wypłata przyznanej skarżącemu renty strukturalnej nie została dokonana na skutek błędu ARMiR oraz tego, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Oznacza to, iż podstawą do oceny trafności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego są ustalenia WSA w Opolu, które są takie, iż wypłata przyznanej skarżącemu renty strukturalnej nie została dokonana na skutek błędu organu w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004. Skoro w sprawie nie stwierdzono, że zostały spełnione łącznie te dwie przesłanki wymienione w tym przepisie to brak było podstaw do zastosowania art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia.

Podsumowując argumentacja autora skargi kasacyjnej sprowadza się w istocie rzeczy do kwestionowania przyjętych ustaleń faktycznych, co do tego, że wadliwie ustalono, iż wypłata przyznanej skarżącemu renty strukturalnej nie wynikała z błędu organu. Zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (tj. poprzez jego niezastosowanie) nie można skutecznie podważać przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyroki NSA z 20 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2360/11; z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 611/12). Kwestia zaś czy wypłata płatności została dokonana na skutek błędu organu oraz czy brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, zważywszy na określone okoliczności, pozostaje w sferze faktów przesądzonych przez orzekający uprzednio w sprawie WSA w Opolu.

Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przerzucenie na skarżącego ciężaru nieprecyzyjnych regulacji prawnych i błędnej informacji udzielonej przez urzędników należy zauważyć, że Skarżący kasacyjnie nie uzasadnił, w jaki sposób Sąd I instancji dopuścił się naruszenia - sformułowanej w wymienionym przepisie ustawy zasadniczej - zasady demokratycznego państwa prawnego. Wskazany w petitum skargi kasacyjnej artykuł Konstytucji RP odnosi się do bardzo szerokiego pojęcia, będącego treścią naczelnej zasady Konstytucji, takiej jak demokratyczne państwo prawa oraz zasada sprawiedliwości społecznej. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że na art. 2 Konstytucji RP można się powoływać tylko wtedy, gdy nastąpiło naruszenie przynajmniej jednej ze szczegółowych zasad "pochodnych" lub "przejawowych", nigdy na samą zasadę demokratycznego państwa prawnego w całości, czy jeden z jej fragmentów - zasadę państwa prawnego lub demokratycznego albo sprawiedliwego ("sprawiedliwości społecznej") (zob. wyroki z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt K 13/02, OTK-A 2003/4/28; i z dnia 14 kwietnia 2003 r. sygn. akt K 34/02, OTK-A 2003/4/30). Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił, w jaki sposób przerzucono na skarżącego ciężar nieprecyzyjnych regulacji prawnych względnie błędnej informacji udzielonej przez urzędników.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.