Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1113/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.84, art.87a, art.88, art.89, art.90
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art.7, art.77, art.80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm., dalej: "u.o.p."), po rozpatrzeniu odwołania W. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Nieruchomości W. G. ("strona", "skarżący"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Z. z [...] lipca 2020 r. ([...]) w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zniszczenie 1 szt. drzewa liściastego - dębu szypułkowy o obwodzie pnia 250 cm, zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w S..

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym.

Na wizji lokalnej z [...] lipca 2019 r. ustalono, że na terenie objętym inwestycją polegającą na budowie budynku usługowo-handlowego przy ul. [...] w S. rośnie drzewo dąb szypułkowy o obwodzie pnia 250 cm (na wys. 130 cm), które wykazuje cechy zamierania - zasychające liście. Wokół drzewa znajduje się misa ziemna o szerokości 2,35 m z czego najbliżej od pnia drzewa posadowione są krawężniki w odległości 20 cm i 80 cm od pnia dębu. Przy podstawie pnia znajduje się rozległy ubytek wgłębny obejmujący niemal całe wnętrze pnia, w którym według oświadczeń wykonawcy znajdowało się gniazdo szczurów. W odległości 2,3 m od drzewa podczas realizacji inwestycji dokonano wykopu o głębokości ok. 4 m. Przy dokonywaniu odkrywki systemu korzeniowego (wykop łopatą) stwierdzono poprzycinane korzenie podporowe.

Z ekspertyzy dendrologicznej z lipca 2019 r. wynika, że drzewo na wiosnę prawdopodobnie było ulistnione w całym płaszczu korony, a prace prowadzone w obrębie systemu korzeniowego doprowadziły do zwiędnięcia liści. Kolejnymi przyczynami takiego stanu rzeczy są wiek drzewa i niekorzystne warunki pogodowe. Pierwotną przyczyną więdnięcia liści i zamierania drzewa jest jednak ingerencja w system korzeniowy. Ekspert wskazał też, że ubytek wgłębny u podstawy pnia ma wpływ na statykę drzewa, ale też na więdnięcie liści.

Z protokołu przesłuchania osoby upoważnionej do działania w charakterze strony wynika, że w czasie przeprowadzania prac budowlanych w związku z realizacją inwestycji do drzewa zbliżono się z dwóch stron z wykopem, tj. od strony ul. [...] przy budowie studni separatorowej - o głębokości ok. 3 m i od strony budynku studzienka kanalizacyjna o głębokości ok 2 m. wykopy fundamentowe wykonywane były w odległości ok. 6 m na głębokości ok. 1 m. Strona oświadczyła, że pień drzewa podczas prac był cały czas zabezpieczony odeskowaniem oraz, że nie wie jakiego rodzaju korzenie zostały usunięte oraz, że wszystkie prace zmienne w obrębie korony drzewa wykonywane były koparką. Od innych stron drzewo, nie było naruszane.

Na wizji lokalnej [...] października 2019 r. stwierdzono, że w odległości ok. 2 m wykopana była studzienka. Stwierdzono, że uszkodzono korzeń przyporowy dębu a w wyniku prowadzonych prac ok. 30 % systemu korzeniowego było odsłonięte. U podstawy pnia stwierdzono wypróchnienie, które w chwili oględzin pozostawało bez wpływu na statykę drzewa. Stwierdzono również, że drzewo należy poddać obserwacji do przyszłego sezonu wegetacyjnego, gdyż mogło dojść do trwałego uszkodzenia od 30-50 % systemu korzeniowego.

Z ekspertyzy dendrologicznej P. P. S. zespołu mgr inż. arch. kraj. D. S. i dr inż. K. J. wynika, że zmiana przeznaczenia gruntu, ingerencja w system korzeniowy (przez wykonane w bliskim sąsiedztwie drzewa prace ziemne – w tym w postaci głębokich wykopów oraz uszkodzenia mechaniczne korzeni) bezpośrednio przyczyniły się do stanu drzewa. Pośrednio do tego stanu przyczyniły się trudne warunki pogodowe w minionych sezonach wegetacyjnych, w tym m.in. długotrwała susza atmosferyczna.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Marszałek Województwa Z. wymierzył stronie administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie 1 szt. drzewa liściastego - dębu szypułkowego o obwodzie pnia 250 cm - zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...] w S., stanowiącej własność Gminy Miast S.. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonych czynności postępowania ustalono, że drzewo zostało trwale i nieodwracalnie zniszczone poprzez ingerencję w system korzeniowy i jego uszkodzenie - redukcję bocznych korzeni podporowych (od strony studzienki), mechaniczne uszkodzenia korzeni szkieletowych i odsłonięcie bryły korzeniowej drzewa, w związku z prowadzeniem głębokich wykopów (ok. 4 m) w odległości 2 - 2,3 m od drzewa. Ustalenia organu wynikają z wizji terenowej oraz ze sporządzonej ekspertyzy, którą organ uznał za zrozumiałą i sporządzoną z zasadami wiedzy technicznej oraz obowiązującymi przepisami prawa.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie oraz dopuszczenie zeznań z świadków, opinii biegłego dendrologa na okoliczności ustalenia faktycznych przyczyn obumierania drzewa, w tym wpływu dziury w pniu oraz bytności szczurów na kondycję drzewa, wpływu suszy na podciągniecie korzeni drzewa i ustalenia od kiedy drzewo obumierało, oraz dowodu z oględzin.

SKO w decyzji z dnia [...] października 2020 r. wskazało, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym ekspertyz dendrologicznych, nie budzi wątpliwości organu fakt zamierania drzewa z gatunku dąb szypułkowy rosnącego na działce nr [...] w S..

Kolegium zauważyło, że drzewo na wiosnę 2019 r. miało wytworzone ulistnienie w całej koronie, jednak w związku z trwającymi pracami budowlanymi, podczas których m.in. dokonano w jego pobliżu (w odległości 2,3 m) głębokich wykopów sprzętem mechanicznym - koparką - z dwóch stron (co w toku postępowania potwierdziła strona), odkrywając z tych stron system korzeniowy, uszkadzając mechanicznie nabiegi korzeniowe i korzenie szkieletowe, ulistnienie zaczęło zasychać w trakcie procesu wegetacyjnego. W lipcu 2019 r. liście zwiędły i opadły, jednak w tym czasie niewidoczne były objawy wskazujące trwający wieloletni proces zamierania drzewa objawiający się zasychaniem gałęzi w górnej partii drzewa. W wyniku obserwacji ustalono, iż w kolejnym okresie wegetacyjnym proces zamierania drzewa uległ pogłębieniu - drzewo nie wykształciło ulistnienia w 90% korony, pojawiły się też otwory żerowe oraz odchodząca warstwa kory.

SKO podkreśliło, że ustawa o ochronie przyrody nakłada obowiązek prowadzenia prac ziemnych z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywanych w obrębie korzeni, w sposób najmniej szkodzą drzewom. Oznacza to, że prowadzący prace winien uwzględnić fazę rozwoju drzewa, jego stan oraz warunki siedliskowe, prowadzić prace w odległości nie bliżej niż trzykrotna średnica pnia drzewa, oraz poddawać konsultacjom potrzebę usunięcia korzeni o średnicy przekraczającej 2,5 cm. Z wyjaśnień strony wynika, że pień drzewa podczas prowadzenia prac był chroniony przez jego odeskowanie, lecz prace ziemne związane z wykopami w obrębie systemu korzeniowego drzewa były prowadzone przy wykorzystaniu urządzeń mechanicznych - koparki. Prowadzenie głębokich wykopów w odległości 2,3 m od dębu o obwodzie pnia 251 cm spowodowało odsłonięcie bryły korzeniowej drzewa, oraz uszkodzenie korzeni, podczas wykonywania wykopów. Po przeprowadzeniu prac ziemnych stwierdzono zamieranie drzewa (bez objawów wcześniejszego zamierania), które pogłębiło się w kolejnym okresie wegetacyjnym. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wizji lokalnych, wyjaśnień strony i opisanego w ekspertyzie sposobu zamierania drzew z gatunku dąb, zdaniem SKO, istnieje związek przyczynowy pomiędzy pracami przeprowadzonymi przez stronę, a zamieraniem drzewa.

SKO stwierdziło, że w obu ekspertyzach wskazano na istnienie u podstawy pnia drzewa ubytku wgłębnego. Istnienie ubytków niewątpliwie ma wpływ na stan drzewa, jednak, jak wynika z ekspertyzy z lipca 2019 r. ubytek wgłębny u podstawy pnia ma wpływ na statykę drzewa, jednak pozostaje bez wpływu na więdnięcie liści. Według organu odwoławczego, w oparciu o obie ekspertyzy, bezpośrednią przyczyną zamierania drzewa stanowi ingerencja w system korzeniowy, nie zaś uszkodzenia i budowa pnia drzewa. Wobec powyższego SKO zauważyło, że ubytek w pniu drzewa nie wywołany działaniem strony nie skutkował zamieraniem drzewa. Istnienie zatem ubytku oraz okoliczności związane z jego powstaniem pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Mając na względzie wskazaną w ekspertyzach bezpośrednią przyczynę zamierania drzewa, Kolegium wskazało, że złe warunki atmosferyczne, chociaż mogły mieć wpływ na żywotność drzewa, miały jedynie wpływ pośredni. Oznacza to, że bez przyczyny bezpośredniej - w postaci ingerencji strony w system korzeniowy drzewa, jego żywotność zostałaby zachowana. Zdaniem SKO, w związku z prowadzeniem prac ziemnych w obrębie bryły korzeniowej oraz przycięciem korzeni strona zniszczyła drzewo gatunku dąb szypułkowy, doprowadzając do jego zamierania.

Kolegium wskazało, że podstawą ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew stanowi stawka opłaty za usunięcie drzew obowiązujące w dacie dokonania zniszczenia drzew. Kara za usunięcie drzew została zatem obliczona zgodnie wyliczeniem na str. 6 decyzji, gdzie wskazano, że obwód pnia na wysokości 130 cm wynosił 250 cm, stawka opłaty [...] zł, opłata (liczba cm na wys. 130 cm x stawka opłaty) w kwocie [...]zł oraz kara (2x opłata) w wysokości [...] zł.

SKO wyjaśniło nadto, iż wobec stwierdzenia przez organ faktu zniszczenia drzew pozostającego w związku z działalnością strony, które podlega administracyjnej karze pieniężnej, organ nie ma prawnych możliwości badania okoliczności towarzyszących dokonaniu zniszczenia drzew. Organ nie może również w sposób dowolny różnicować kary. Odpowiedzialność za zniszczenie drzewa ma charakter obiektywny a sprawca deliktu nie może wyłączyć swej odpowiedzialności w tym zakresie. Nie jest zatem prawnie dopuszczalne nienaliczenie kary za zniszczenie drzew wobec stwierdzenia faktu zniszczenia drzew.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

a) art. 7 k.p.a. poprzez niedostateczne działania zmierzające do wyjaśnienia całości stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś pominięcie kwestii odpowiedzialności Gminy Miasta S. za stan dębu szypułkowego oraz gniazdowania szczurów w jego pniu, które mogło mieć wpływ na pogorszenie jego stanu,

b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli,

c) art. 10 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez niezagwarantowanie stronie udziału w postępowaniu administracyjnym, co skutkowało tym, że strona nie mogła brać czynnego udziału w postępowaniu, a próby przez nią wzięcia udziału w postępowaniu zostały przez organ zignorowane poprzez nieprzeprowadzenie zawnioskowanych przez nią dowodów,

d) art. 81 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 §1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę w odwołaniu od decyzji, gdy fakty na jakie zostały powołane te dowody miały kluczowe znaczenie dla sprawy kluczowe, zaś organ nie miał podstaw by wnioski te oddalić albo fakty na jakie zostały zawnioskowane uznać za nieprawdopodobne,

e) art. art. 80 k.p.a poprzez dowolną i sprzeczną z zasadami logiki ocenę

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w efekcie uznanie, że:

- tylko i wyłącznie działania W. G. czy osób mu podległych doprowadziły do obumarcia drzewa, podczas, gdy z ekspertyz dendrologicznych wynika, że wpływ na to mogły mieć inne czynniki, w tym susza oraz niekorzystne uwarunkowania glebowe, w związku z czym stan drzewa mógł być efektem działania innych czynników,

- bezkrytyczne przyjęcie, że ze strony W. G. doszło do tzw. "bezprawia" administracyjnego podczas, gdy wszelkie prace były wykonywane z zachowaniem właściwych przepisów, zaś skutki naruszenia stanu zdrowia drzewa nie są wynikiem naruszenia przepisów prawa administracyjnego,

- z materiału dowodowego wynika związek przyczynowy istniejący pomiędzy zachowaniem skarżącego oraz osób mu podlegających, a zniszczeniem dębu szypułkowego, podczas gdy fakt ten z materiału dowodowego nie wynika.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej nieuwzględnienie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa

w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymującej w mocy decyzję Marszałka Województwa Z. z dnia [...] lipca 2020 r., administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu ww. decyzji Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności którejkolwiek z tych decyzji, względnie stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Podniesione w skardze zarzuty kwestionujące prawidłowość tych ustaleń nie zasługują, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (zwanej dalej również ustawą lub u.o.p.).

Zgodnie z art. 87a ust. 1 u.o.p. prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.

Zgodnie zaś z art. 88 ust. 1 u.o.p. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: ,

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

Na podstawie art. 90 ust. 1 i 2 u.o.p. czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Jeżeli prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty, czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje marszałek województwa.

Zgodnie z art. 84 u.o.p. posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 1). Opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty (art. 85 ust. 1).

Zgodnie zaś z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew lub krzewów, o czym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy, jest obowiązkiem organów administracji, a decyzja w tym przedmiocie nie ma charakteru uznaniowego. Kara jest wymierzana obligatoryjnie, jej wysokość w zależności od gatunku i obwodu drzewa określana jest według norm zawartych w przepisach rangi ustawowej i rozporządzenia.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organ I instancji prawidłowo i z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. zgromadził i ocenił materiał dowodowy oraz na jego podstawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, podzielanych przez Kolegium i niebudzących także wątpliwości Sądu.

Zniszczenie drzewa stanowi delikt administracyjny, a odpowiedzialność za ten delikt ma charakter obiektywny. Skutkiem tego w postępowaniu, w którym stwierdzone zostanie zniszczenie drzewa w rozumieniu art. 87 a u.o.p. nie jest dopuszczalne badanie stopnia zawinienia sprawcy w dokonaniu naruszenia, ani okoliczności powodujących dokonanie naruszenia.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przeprowadzonych oględzin drzewa, uzyskanych ekspertyz dendrologicznych (z lipca 2019 r. oraz [...] maja 2020 r.) wynika, że na działce nr [...] miasta S. drzewo z gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia 251 cm na wysokości 130 cm znajduje się w stanie zamierania (90% powierzchni korony nie wykazuje żadnej aktywności fizjologicznej), a wytworzone w kolejnym sezonie wegetacyjnym ulistnienie (pędy regeneracyjne, na głównych konarach i górnej partii pnia) nie jest wystarczające do poprawy kondycji drzewa i zachowania jego funkcji życiowych, co kwalifikuje drzewo do usunięcia z uwagi na stwarzanie zagrożenia dla otoczenia.

Z ekspertyzy dendrologicznej mgr. inż. W. M. z lipca 2019 r. wynika, że pień drzewa jest powyginany i ma ubytek wgłębny u podstawy do wysokości lm, mocno zmurszały. Korona drzewa symetryczna, zasycha - większość liści zwiędła, a zielone liście pojawiają się w niektórych konarach i są mocno zredukowane. Na dębie, będącym przedmiotem oceny, nie widać wieloletniego procesu zasychania dębu (który' trwa kilka, niekiedy kilkanaście lat i objawia się zrzucaniem liści i zasychaniem gałęzi w górnej partii drzewa). Drzewo na wiosnę prawdopodobnie było ulistnione w całym płaszczu korony, a prace prowadzone w obrębie systemu korzeniowego doprowadziły do zwiędnięcia liści. Kolejnymi przyczynami takiego stanu rzeczy są wiek drzewa i niekorzystne warunki pogodowe. Pierwotną przyczyną więdnięcia liści i zamierania drzewa jest jednak ingerencja w system korzeniowy. Ekspert wskazał też, że ubytek wgłębny u podstawy pnia ma wpływ na statykę drzewa a nie jego więdnięcie.

Z materiału dowodowego wynika, że w czasie przeprowadzania prac budowlanych w związku z realizacją inwestycji do drzewa zbliżono się z dwóch stron z wykopem, tj. od strony ul. [...] przy budowie studni separatorowej - o głębokości ok. 3 m - i od strony budynku studzienka kanalizacyjna o głębokości ok 2 m. Wykopy fundamentowe wykonywane były w odległości ok. 6 m na głębokości ok. 1 m.

Na wizji lokalnej w dniu [...] października 2019 r. stwierdzono, że w odległości ok. 2 m wykopana była studzienka. Stwierdzono, że uszkodzono korzeń przyporowy dębu a w wyniku prowadzonych prac ok. 30 % systemu korzeniowego było odsłonięte. U podstawy pnia stwierdzono wypróchnienie, które w chwili oględzin pozostawało bez wpływu na statykę drzewa. Stwierdzono również, że drzewo należy poddać obserwacji do przyszłego sezonu wegetacyjnego, gdyż mogło dojść do trwałego uszkodzenia od 30-50 %;systemu korzeniowego.

Z ekspertyzy dendrologicznej P. P. S. zespołu mgr inż.arch.kraj. D. S. i dr inż. K. J. wynika, że na drzewie zaobserwowano zaawansowane procesy zamierania widoczne głównie w koronie. Przy pniu stwierdzono obniżenie terenu gruntu powstałe w wyniku deniwelacji terenu pod budowę parkingu. Ujawniono uszkodzenia mechaniczne odpowiedzialnych za stabilizację drzewa w gruncie korzeni szkieletowych. Stwierdzono też, że w kolejnym po 2019 r. sezonie wegetacyjnym drzewo nie wytworzyło prawidłowego ulistnienia niezbędnego do przeprowadzenia procesów fizjologicznych. Bardzo nieliczny, a w zasadzie ratunkowy aparat asymilacyjny, nie jest wystarczający do poprawy kondycji drzewa i zachowania jego funkcji życiowych. W konarach, w tym konstrukcyjnych, oraz w gałęziach uwidoczniono postępujące i nieodwracalne procesy zamierania w postaci otworów żerowych i odchodzącej warstwy kory. Z ekspertyzy wynika, że zmiana przeznaczenia gruntu, ingerencja w system korzeniowy (przez wykonane w bliskim sąsiedztwie drzewa prace ziemne- w tym w postaci głębokich wykopów oraz uszkodzenia mechaniczne korzeni) bezpośrednio przyczyniły się do stanu drzewa. Pośrednio do tego stanu przyczyniły się trudne warunki pogodowe w minionych sezonach wegetacyjnych, w tym m.in. długotrwała susza atmosferyczna.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym ekspertyz dendrologicznych, nie budzi wątpliwości organu fakt zamierania drzewa z gatunku dąb szypułkowy rosnącego na działce nr [...] w w S.. Drzewo na wiosnę 2019 r. miało wytworzone ulistnienie w całej koronie, jednak w związku z trwającymi pracami budowlanymi, podczas których m.in. dokonano w jego pobliżu głębokich wykopów sprzętem mechanicznym- koparką - z dwóch stron (co w toku postępowania potwierdziła strona skarżąca), odkrywając z tych stron system korzeniowy, uszkadzając mechanicznie nabiegi korzeniowe i korzenie szkieletowe, ulistnienie zaczęło zasychać w trakcie procesu wegetacyjnego. W lipcu 2019 r. liście zwiędły i opadły, jednak w tym czasie niewidoczne były objawy wskazujące trwający wieloletni proces zamierania drzewa objawiający się zasychaniem gałęzi w górnej partii drzewa. W wyniku obserwacji ustalono, że w kolejnym okresie wegetacyjnym proces zamierania drzewa uległ pogłębieniu - drzewo nie wykształciło ulistnienia w 90% korony, pojawiły się też otwory żerowe oraz odchodząca warstwa kory.

W kontekście powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi błędnego ustalenia, iż to strona skarżąca ponosi odpowiedzialność za zniszczenie i uszkodzenie drzewa.

Ustawa o ochronie przyrody nakłada obowiązek prowadzenia prac ziemnych z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywanych w obrębie korzeni, w sposób najmniej szkodzą drzewom. Oznacza to, że prowadzący prace winien uwzględnić fazę rozwoju drzewa, jego stan oraz warunki siedliskowe, prowadzić prace w odległości nie bliżej niż trzykrotna średnica pnia drzewa, oraz poddawać konsultacjom potrzebę usunięcia korzeni o średnicy przekraczającej 2,5 cm. Z wyjaśnień strony wynika, że pień drzewa podczas prowadzenia prac był chroniony przez jego odeskowanie, lecz prace ziemne związane z wykopami w obrębie systemu korzeniowego drzewa były prowadzone przy wykorzystaniu urządzeń mechanicznych- koparki. Prowadzenie głębokich wykopów w odległości 2,3 m od dębu o obwodzie pnia 251 cm spowodowało odsłonięcie bryły korzeniowej drzewa, oraz uszkodzenie korzeni, podczas wykonywania wykopów. Po przeprowadzeniu prac ziemnych stwierdzono zamieranie drzewa ( bez objawów wcześniejszego zamierania), które pogłębiło się w kolejnym okresie wegetacyjnym. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wizji lokalnych i wyjaśnień strony i opisanego w ekspertyzie sposobu zamierania drzew z gatunku dąb, nie budzi wątpliwości, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy pracami przeprowadzonymi przez stronę, a zamieraniem drzewa.

Podnoszony przez stronę skarżącą fakt istniejącego uszkodzenia pnia drzewa oraz bytowania w nim gryzoni nie miało wpływu na zamieranie drzewa. W obu ekspertyzach wskazano na istnienie u podstawy pnia drzewa ubytku wgłębnego. Istnienie ubytków niewątpliwie ma wpływ na stan drzewa, jednak, jak wynika z ekspertyzy z lipca 2019 r., ubytek wgłębny u podstawy pnia ma wpływ na statykę drzewa, jednak pozostaje bez wpływu na więdnięcie liści. Taki wniosek wywieźć można również z wniosków wypływających z obu ekspertyz, że bezpośrednią przyczyną zamierania drzewa stanowi ingerencja w system korzeniowy, nie zaś gryzonie, uszkodzenia i budowa pnia drzewa.

Mając na względzie wskazaną w ekspertyzach bezpośrednią przyczynę zamierania drzewa wskazać należy, że złe warunki atmosferyczne, chociaż mogły mieć wpływ na żywotność drzewa, miały jedynie wpływ pośredni. Oznacza to, że bez przyczyny bezpośredniej - w postaci ingerencji strony w system korzeniowy drzewa, jego żywotność zostałaby zachowana.

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy uzasadniał zatem przyjęcie, że w związku z prowadzeniem prac ziemnych w obrębie bryły korzeniowej oraz przycięciem korzeni strona zniszczyła drzewo gatunku dąb szypułkowy, doprowadzając do jego zamierania.

Nie budzi także żadnych wątpliwości Sądu sposób obliczenia i wysokość ustalonej kary pieniężnej.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 należało ustalić w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1 u.o.p. Opłatę należało wyliczyć zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 4b u.o.p. mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330).

Wbrew zarzutom skargi materiał dowodowy zgromadzony przez organy był wystarczający. Wskazać należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli zgodnie z art. 7 k p a. Organ w świetle art. 77 § 1 k.p.a. jest obowiązany z urzędu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie jego całokształtu, ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej, skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., nie oznacza jednak, że organy mają nieograniczony obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego. Powołany przepis nie oznacza obciążenia organów nieograniczonym obowiązkiem przeprowadzenia kolejnych dowodów w sytuacji, gdy materiał dowodowy pozwala na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Sądu, organy nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia reguł oceny dowodów. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego wnikliwie odnosząc się w szczególności do opinii dendrologicznych załączonych do sprawy. Ocena dowodów, jakiej dokonano w tej sprawie, nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Ocena ta, wbrew zarzutom skargi, została dokonana z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz została poparta przekonującą argumentacją. Końcowo wyjaśnić należy, że dokonanie ustaleń faktycznych w sposób odbiegający od oczekiwań strony nie może być automatycznie utożsamiane z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.

Organ swoje ustalenia opisał w uzasadnieniu decyzji. Następnie, obszernie i szczegółowo przedstawił wnioski, które wysnuł z dokonanych ustaleń, dając tym samym wyraz zasadzie budowania zaufania do organów wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.