Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 133/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Joanna Runge-Lissowska Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 7 września 2005 r. sygn. akt II SA/Go 108/05 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. prostuje z urzędu w rubrum wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 września 2005 r. sygn. akt II SA/Go 108/05 oczywistą omyłkę w ten sposób, że w miejsce wyrazu "postanowienie" wpisuje wyraz "decyzję".


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 7 września 2005 r. sygn. akt II SA/Go 108/05, uwzględnił skargę A. P. i uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] nr [...], w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przytoczył ustalenia i rozstrzygnięcia organów, z których wynikało, że w wyniku kontroli dokonanej w dniu 26 listopada 2003 r. o godz. 21:52:47 ustalono, że pojazd składający się z ciągnika marki Jelcz o 2 osiach i numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy typu ZREMB o osiach i numerze rejestracyjnym [...], wykazał przekroczenie na osi piątej 0,12,68 kN i przekroczenie szerokości pojazdu z ładunkiem o 0,03 m.

Z znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż pojazd był ważony dwukrotnie: na wadze nr 919/2 o godz. 21:35 i na wadze o numerze 919/3 o godz. 21:52.

Wyniki pomiarów różnią się o 50 kg przy nacisku na drugą oś, podobnie jest z pozostałymi pomiarami łącznie z masą pojazdu, która różni się o 210 kg.

Do podstawy wymiaru kary organ zastosował pomiar wagi z późniejszego pomiaru, a mianowicie z godziny 21:52.

W aktach administracyjnych (karta – 11) znajduje się oświadczenie kierowcy, który podaje, iż ważenie miało miejsce 27 listopada oraz, że organ pomimo jego żądania, odmówił ponownego ważenia pojazdu.

Na skutek złożonego przez stronę odwołania, sprawę rozpoznawał ponownie Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie, który decyzją z dnia [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu podał, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 98-124, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Wynik ważenia dynamicznego pojazdu jest efektem przetworzenia danych przez program komputerowy. Dla uniknięcia ewentualnego błędu pomiarowego, otrzymany wynik ważenia pomniejszony został o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej.

Odnośnie zarzutu odmowy dwukrotnego ważenia organ podał, że bez sygnalizowania błędu przez urządzenie ważące nie może być mowy o powtórnym ważeniu. Jednakże w tej sprawie uczyniono odstępstwo i pozwolono na powtórne ważenie, które wykazało przekroczenie dopuszczalnej normy nacisku na tej samej piątej osi.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gorzowie Wielkopolskim z wnioskiem o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wynik kontroli przedstawia dane, które zaprzeczają rzeczywistości i podstawowym zasadom matematyki i fizyki zarówno co do masy całkowitej pojazdu, jak i co do nacisku na poszczególne osie. Dostrzegł to kierujący pojazdem i zażądał powtórnego ważenia, którego mu odmówiono. Zdaniem skarżącego nie może być tak, iż pomimo tego, że wyliczenia matematyczne nie zgadzają się, to o wyniku decyduje komputer. Skarżący zarzucił także, iż podpis osoby, która podpisała decyzję jest nieczytelny.

Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, uwzględniając skargę stwierdził, iż jest ona zasadna. Pomimo tego, iż w sprawie istnieje szereg rozbieżności, organy orzekające w uzasadnieniu decyzji do nich się nie ustosunkowały.

W aktach sprawy znajdują się dwa raporty ważenia pojazdu skarżącego z dnia 26 listopada 2003 r. z godzin 21:35 i 21:52 z różnymi wynikami co do masy całkowitej, nawet 240 kg i nacisku na piątą oś o 50 kg. W uzasadnieniu skargi organ podał jedynie, że oparł się na wynikach drugiego ważenia, które było dla strony korzystniejsze. Natomiast nie wyjaśnił samego faktu wystąpienia różnic i nie odniósł się do zarzutu skarżącego odnośnie stosunku uzyskanych pomiarów.

Stąd też zgłoszone przez kierowcę następnego dnia po zapoznaniu się z treścią protokółu noszącego datę 27 listopada 2003 r., żądanie ponownego ważenia pojazdu, należało uznać w kontekście rozbieżności wagi i art. 78 kpa za całkowicie uzasadnione.

Przepis ten zobowiązuje organ do przeprowadzenia dowodu na żądanie strony, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a tak było w niniejszej sprawie. Organ dysponował bowiem różniącymi się wynikami pomiarów.

Odmowa dopuszczenia dowodu może mieć miejsce wówczas, gdy żądanie dowodu nie zostało zgłoszone w odpowiednim czasie postępowania dowodowego albo jeżeli okoliczność będąca przedmiotem dowodu została wykazana innymi lecz niebudzącymi wątpliwości dowodami.

Stąd też odmowa przez organ powtórnego ważenia pojazdu tylko z tego powodu, że program komputerowy elektronicznego ważenia nie wskazywał nieprawidłowości, uznać należy za niezgodny z treścią wcześniej cytowanego przepisu kpa.

Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż znajdująca się w aktach sprawy decyzja, a także decyzja przesłana stronie, zawierają nieczytelne oznaczenie osoby upoważnionej do wydania decyzji.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji stwierdzając naruszenie przez organy art. 7, 77 i 107 kpa, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzję organów obu instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie i zaskarżając wyrok w całości zarzucił: naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne stwierdzenie, że organy celne w prowadzonym postępowaniu naruszyły podstawową zasadę postępowania administracyjnego prawdy obiektywnej realizowanej przez art. 7, art. 77, art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy w rzeczywistości do naruszenia tych przepisów w postępowaniu administracyjnym nie doszło.

Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną wniósł:

1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny,

2. o zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena postępowania przeprowadzonego przez organy celne była niewłaściwa. Wskazał, że postępowanie w tej sprawie przed organem pierwszej instancji jest postępowaniem specyficznym, gdyż jest ono prowadzone na przejściu granicznym, przez które w ciągu jednej doby przejeżdża ogromna ilość samochodów.

Celem tego postępowania jest ustalenie całkowitej masy oraz nacisku na poszczególne osie pojazdu, który porusza się po drogach publicznych. Sposobem ustalenia tego jest ważenie pojazdów na wadze dynamicznej w ruchu i stacjonarnej, całkowitej masy pojazdu. Pomiar wagi pojazdu jest jedynym dowodem w sprawie.

Postępowanie dowodowe powinno sprowadzać się zatem tylko do tego dowodu.

W niniejszej sprawie podczas wykonywania ważenia pojazdu kierowca nie deklarował masy własnej ciągnika. W czasie pierwszego ważenia stwierdzono przekroczenie nacisku na piątą oś. W tej sytuacji dokonano drugiego ważenia, które również wykazało przekroczenie nacisku na piątą oś przy równomiernym rozłożeniu ładunku. Uznano, że skoro dwukrotne ważenie wykazało przekroczenie nacisku na tę samą oś, to nie było podstaw do dokonywania trzeciego pomiaru. W ocenie skarżącego stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że należało uwzględnić żądanie strony o trzecie ważenie pojazdu, było nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wskazał, iż odmawiając dokonania trzeciego ważenia kierowano się tym, że brak było racjonalnych podstaw do kwestionowania pomiarów dokonanych na wagach legalizowanych, które w procesie ważenia nie wykazywałyby nieprawidłowości, a oba wskazywałyby na przekroczenie nacisku na tę samą oś.

Autor skargi kasacyjnej przyznał, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera uzasadnienia odmowy trzeciego ważenia, to jednak w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wyjaśniono zasady ważenia oraz to, że trzecie ważenie pojazdu do stanu faktycznego nie wniosłoby nic nowego.

Odnośnie stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, że wydana w sprawie decyzja organu pierwszej instancji jest niezgodne z art. 107 kpa, gdyż zawiera nieczytelny podpis osoby upoważnionej do jej wydania wskazał, że decyzja ta jest podpisana pod względem merytorycznym przez kierownika zmiany, którego nazwisko jest wyraźne. Brak zatem przeszkód do ustalenia, który funkcjonariusz wydał tę decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a jej przesłanki normatywne określa § 2 art. 183, które w tej sprawie nie występują.

W tej sprawie skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, 77 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest nietrafny. Z akt sprawy wynika, że podstawowym dowodem w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia po drogach publicznych, jest protokół z czynności ważenia pojazdu. W tej sprawie jest to protokół z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP nr 552/2003-1127 z dnia 27 listopada 2003 r., dotyczący pojazdu należącego do A. P. W protokóle tym zamieszczono wynik ważenia pojazdu, który wykazał przekroczenie dopuszczalnych norm na piątej osi. Stanowiło to podstawę do uznania, że pojazd jest nienormatywny, a skoro nie miano na przejazd zezwolenia, to zasadnym było wszczęcie postępowania administracyjnego o wymierzeniu z tego tytułu kary pieniężnej.

Sąd pierwszej instancji trafnie podniósł, iż pomimo tego, że dwukrotne ważenie pojazdu wykazało różnice, organ nie wyjaśnił przyczyn ich wystąpienia oraz nie odniósł się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego stosunku wzajemnych pomiarów.

Niewątpliwe wystąpienie podczas dwukrotnego ważenia tak znacznych różnic uzasadniało uwzględnienie wniosku kierowcy o kolejne ważenie i wskazanie czym były one spowodowane.

Uzasadnione jest również stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż decyzja organu pierwszej instancji zawierała nieczytelne oznaczenie osoby, która ją podpisała.

Przypomnieć należy, iż podpis z podaniem imienia i nazwiska osoby oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji administracyjnej jest jednym ze składników prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej. Podpis pod decyzję służy do sprawdzenia, czy decyzję wydała osoba do tego uprawniona. Osobą uprawnioną do podpisania decyzji jest osoba piastująca funkcję organu albo osoba działająca z upoważnienia udzielonego na mocy art. 268a kpa albo przepisów odrębnych.

Podpisanie decyzji przez osobę nieposiadającą upoważnienia organu, uznaje się za decyzję podjęta z rażącym naruszeniem prawa, a więc nieważną.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił. Ponadto na mocy art. 156 § 3 P.p.s.a. sprostowano z urzędu w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 września 2005 r. sygn. akt II SA/Go 108/05 oczywistą omyłkę polegająca na określeniu przedmiotu zaskarżenia wpisano "postanowienie" winno być "decyzję".