Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 28/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi [...][...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Prezydent M. I. odmówił skarżącej P. N. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem - D. N.. Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ uzasadnił niespełnieniem szeregu ustawowych warunków uprawniających do jego otrzymania, tj.: zaistnieniem przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r."), ponieważ wymagający opieki ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z A. N., nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; niespełnieniem przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ jak wynika z przedłożonego orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2021 r. – nie da się ustalić od kiedy u ojca skarżącej istnieje niepełnosprawność; brakiem zaistnienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) przez skarżącą, a koniecznością sprawowania przez nią stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, ponieważ – jak wskazał organ – skarżąca nie jest aktywna zawodowo, a jej ostatnią pracą była umowa zlecenie w okresie od 21-28.08.2018 r., podczas gdy niepełnosprawność w stopniu znacznym u jej ojca stwierdzona została dopiero od [...] maja 2019 r., a ponadto z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że D. N., który choruje m.in. na raka pęcherza jest osobą samodzielną, bez konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna, a pomocy wymaga tylko przy zmianie worka na mocz, w czym – jak wskazał - pomaga mu żona A. oraz córka P..

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie:

a) art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia [...] października 2014 r. o sygn. akt 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części normy wyrażonej w tym przepisie w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 i 190 ust. 1 Konstytucji RP;

b) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia skarżącej, jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym i sprawującej faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym ojcem;

c) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że okoliczność pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim i nielegitymowania się małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia;

d) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie brak jest związku pomiędzy brakiem zatrudnienia skarżącej a sprawowaniem przez nią opieki, podczas gdy związek ten istnieje i przesądzające znaczenie w sprawie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza to rezygnację z trwającego stosunku pracy czy też niepodejmowanie pracy;

e) art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła ponadto, że jej obowiązek alimentacyjny uległ urzeczywistnieniu, ponieważ żona wymagającego opieki D. N. z obiektywnych względów - tj. z uwagi na sprawowanie opieki nad swoją niepełnosprawną matką - nie może sprawować opieki nad mężem. Nie jest też w stanie osobistej opieki zastąpić finansowym wsparciem. Ponadto skarżąca podniosła, że jej opieka nad ojcem jest permanentna i niekwestionowana, nie zaś doraźna, a jej zakres (stała i długotrwała opieka) uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., na którym to swoją decyzję oparł organ I instancji, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, a tym samym argumentacja Prezydenta pomijająca utratę konstytucyjności części ww. przepisu jest wadliwa i nie może uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak, SKO stwierdziło, że w sprawie – zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji - zaistniały podstawy do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy – w szczególności przeprowadzony wywiad rodzinny z dnia [...].09.2021 r. - pozwala bowiem na ustalenie, że żona D. N., zamieszkująca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest w stanie się nim opiekować. W ocenie SKO nie uniemożliwia tego okoliczność sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką, co – jak wskazał organ – nie zwalnia A. N. z ciążącego na niej w pierwszej kolejności obowiązku alimentacyjnego względem współmałżonka. Organ odwoławczy podkreślił również, że D. N. nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie, a zakres sprawowanej nad nim opieki (która polega na wymianie worka na mocz) nie wykracza poza możliwości sprawowania tej opieki przez jego żonę i nie pozwala uznać, że pomoc skarżącej w opiece nad ojcem podczas nieobecności jego żony jest opieką uniemożliwiającą podjęcie przez nią zatrudnienia.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie:

a) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez skarżąca nie wypełnia dyspozycji ww. przepisu, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią opieka nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym winna być stała lub długotrwała, jednak niekoniecznie całodobowa, co nie wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego a także niezasadne przyjęcie, że w sprawie brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką;

b) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że pozostawanie osoby niepełnosprawnej w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia skarżącej;

c) art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w zw z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki nad ojcem skarżącej oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a koniecznością opieki nad ojcem.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że obowiązek stałej, codziennej opieki nad ojcem ciąży wyłącznie na niej, a matka jedynie czasami wspiera ją w tej opiece, w chwilach kiedy ona z powodu wykonywania innych związanych z opieką czynności, nie jest w stanie jej sprawować. Wskazała również, że w związku z opieką nad ojcem wykonuje podstawowe czynności samoobsługowe, jak i czynności takie jak przygotowywanie posiłków, umawianie i dowożenie na wizyty lekarskie, nadzorowanie leczenia, realizowanie recept, zajmowanie się gospodarstwem domowym, sprzątanie, pranie itp. – których, jak wskazała, organ nie wziął pod uwagę podejmując zaskarżoną decyzję. Podniosła także, że jej matka nie jest w stanie z obiektywnych przyczyn sprawować opieki nad mężem, gdyż sprawuje całodobową opiekę nad swoją matką, a skarżącej pomaga w opiece nad ojcem jedynie czasami. Ponadto, jak wskazała skarżąca, jej matka nie ma również możliwości finansowych, pozwalających na opłacenie fachowej opieki nad mężem.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony przez stronę skarżącą w skardze, a organ w ww. ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

W następnej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia [...] listopada 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. I. z dnia [...] września 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania P. N. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przez organy obu instancji było ziszczenie się przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. - ponieważ niepełnosprawny ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – oraz brak spełnienia przez skarżącą podstawowej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., związanej z zaistnieniem związku przyczynowego pomiędzy koniecznością rezygnacji przez nią z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia), a zakresem opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną. Organ I instancji wskazał dodatkowo na brak możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ w sprawie nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność ojca skarżącej, co zakwestionowane zostało jednak przez SKO, które wskazało, że argumentacja organu I instancji, pomijająca okoliczność utraty konstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z wyrokiem TK z dnia [...] października 2014 r. K 38/13, jest wadliwa i nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w całości podziela ocenę SKO co do bezpodstawności zastosowania w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznając ją za prawidłową i przyjmując wraz z argumentacją wyrażoną w tym zakresie na gruncie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jako swoją.

Istota sporu w sprawie sprowadza się zatem do oceny legalności odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na ziszczenie się przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. oraz niespełnienie przez skarżącą podstawowych warunków przyznania tego świadczenia wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a zakresem sprawowanej opieki).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z powyższych unormowań wynika, po pierwsze to, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie to nie jest bowiem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej, a ponadto musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

Odnosząc się zaś do regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., uniemożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pozostającej w małżeństwie z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazać należy, że związana jest ona z kolejnością zobowiązania do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej, a tym samym ze zaktualizowaniem się w realiach konkretnej sprawy obowiązku alimentacyjnego osoby wnioskującej o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z woli ustawodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może bowiem przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, który stosowanie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm., dalej powoływanej jako "k.r.o.") obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają przy tym kolejność zobowiązanych, a obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Nie można ponadto pomijać, że w świetle przepisów k.r.o., obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 k.r.o. Dopóki bowiem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są określonym rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Przy czym rygory te nie są wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Z powyższym koresponduje właśnie art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Tym samym uznać należy, iż przepisy k.r.o. w konfrontacji z mającymi zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisami u.ś.r., jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, dopiero wtedy, gdy zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18 – dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Mając na uwadze ww. obowiązujące przepisy ustawy, organ I instancji, do którego wpłynął wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia skarżącej, zobligowany był więc do ustalenia w toku prowadzonego postępowania administracyjnego czy w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym do zweryfikowania związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Do oceny w tym zakresie konieczne było zaś ustalenie, czy skarżąca w celu sprawowania opieki zrezygnowała z zatrudnienia bądź go nie podejmuje, a jeżeli tak, ustalenie czy wymiar faktycznie sprawowanej przez nią opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Ponadto organ zobligowany był również do zweryfikowania czy w sprawie nie doszło do ziszczenia się którejś z przesłanek negatywnych, uniemożliwiających przyznanie świadczenia zgodnie z wniesionym wnioskiem.

Jak wynika z akt sprawy, Prezydent po otrzymaniu wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r., podjął czynności wyjaśniające i zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u wymagającego opieki D. N., z którego sporządzony został znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy kwestionariusz z dnia [...] września 2021 r., podpisany przez D. N.. Na podstawie wywiadu pracownik MOPS stwierdził, że D. N.: jest niepełnosprawny w stopniu znacznym; cierpi na schorzenia urologiczne (rak pęcherza) oraz schorzenia kręgosłupa; mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która nie pracuje i opiekuje się chorą matką; ma dwie dorosłe córki, a jedna z nich (skarżąca) pod nieobecność żony przychodzi i pomaga mu w wymianie worka na mocz; pomimo niepełnosprawności jest on osobą chodzącą, zdolną do samoobsługi i wykonywania czynności gospodarczych; nie wymaga stałej opieki, a jedynie pomocy przy zmianie worka na mocz. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie D. N. z dnia [...] września 2021 r., w którym oświadczył on, że "żona i córka pomagają mu przy wymianie worka".

W powyższych okolicznościach organ prawidłowo ocenił zatem, że w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja, w której zaktualizował się obowiązek alimentacyjny wnioskującej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego córki D. N.. Wymagający opieki ojciec skarżącej pozostaje bowiem w związku małżeńskim z A. N., która – jak wynika z akt - nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. k. 13 akt organu I instancji). Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych, w tym również zstępnych, podopiecznego przysługuje natomiast dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe z przyczyn obiektywnych dotyczących stanu zdrowia i sprawności małżonka, wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy. Kryterium, które ustawodawca wskazał bezpośrednio w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., jako świadczące o braku możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka, jest orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej opieki. Przepis ten w swoim brzmieniu jest jednoznaczny i precyzyjny. Zgodnie z wolą ustawodawcy osoby pomiędzy którymi istnieje prawna więź małżeństwa poddane są określonym rygorom prawnym, także w sferze opiekuńczej, a jedyną przesłanką (obiektywną i niezależną od jego woli), która je znosi - i tym samym powoduje aktualizacje obowiązku alimentacyjnego u dalszych krewnych - jest zły stan zdrowia jednego małżonka (wynikający z orzeczenia wyspecjalizowanego organu), obiektywnie uniemożliwiający sprawowanie opieki niepełnosprawnym współmałżonkiem. Brak jest więc podstaw do tego, aby zgodnie z wolą skarżącej, za okoliczność znoszącą obowiązek alimentacyjny z A. N., tj. małżonki osoby wymagającej opieki, uznać sprawowanie przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Nie jest to bowiem przeszkoda obiektywna i niezależna od jej woli. Skoro więc w toku postępowania skarżąca nie wykazała aby jej matka z niezależnych od niej obiektywnych przyczyn, związanych ze stanem zdrowia, nie była w stanie sprawować rzeczywistej opieki nad swoim mężem, to bez jakiegokolwiek wpływu na aktualność obowiązku alimentacyjnego A. N. wobec jej męża pozostaje również powoływany przez skarżącą brak możliwości finansowych, pozwalających sfinansować opiekę nad mężem.

W związku z powyższym, prawidłowo zdaniem Sądu, organy obu instancji stwierdziły, że sam brak realnego wypełniania obowiązków małżeńskich pomiędzy mężem i żoną nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Dopóki bowiem współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, okoliczności w zakresie oceny możliwości sprawowania opieki przez tego małżonka oraz faktycznego sprawowania tej opieki przez dziecko osoby wymagającej opieki, tracą na znaczeniu (zob. wyrok NSA z dnia [...] września 2020 r. sygn. akt I OSK 960/20 – dostępny jw.).

Podkreślić należy ponadto, że w sprawie – zgodnie z tym co stwierdziły organy obu instancji – nie zostały spełnione podstawowe warunki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. umożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jak już wskazano powyżej, świadczenie to przyznawane jest bowiem tylko wtedy, gdy w sprawie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją /niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką, a więc gdy zostanie wykazane, że rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. W przeprowadzonym w sprawie postępowaniu ustalono natomiast, że po pierwsze - wbrew temu co twierdzi skarżąca -niepełnosprawny D. N. nie jest osobą wymagającą stałej opieki, jest samodzielny i wymaga pomocy jedynie w wymianie worka na mocz. Okoliczności te wynikają wprost z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, podpisanego przez D. N. oraz złożonego przez niego oświadczenia, w którym wskazał on, że żona i córka pomagają mu jedynie przy wymianie worka na mocz. W tym stanie rzeczy nie sposób stwierdzić aby zakres opieki, jakiej wymaga niepełnosprawny ojciec skarżącej uniemożliwiał podjęcie przez skarżącą pracy, choćby w niepełnym wymiarze. Ponadto, trafne w ocenie Sądu są również uwagi organu I instancji, który wyraził wątpliwość co do zaistnienia bezpośredniego związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Jak wskazał bowiem Prezydent, skarżąca jest bezrobotna, już od dłuższego czasu nie jest aktywna zawodowo, a ostatnie jej zatrudnienie miało miejsce w okresie 21-28.08.2018 r. na umowę zlecenie. Znaczny stopień niepełnosprawności u jej ojca datuje się natomiast od [...] maja 2019 r., co wynika wprost z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2021 r. (k. 10 akt administracyjnych organu I instancji), a zatem po kilkumiesięcznym okresie od ostatniej aktywności zawodowej skarżącej. Wyraźny odstęp czasowy pomiędzy tymi zdarzeniami (ustaniem zatrudnienia a stwierdzeniem znacznego stopnia niepełnosprawności) budzi natomiast poważne wątpliwości co do faktycznych powodów rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia.

W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie wydanie obydwu decyzji poprzedzone było ustaleniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, oraz prawidłową oceną tych okoliczności. Organ I instancji przeprowadził bowiem postępowanie wyjaśniające w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie, pozwalającym na stwierdzenie, że współmałżonka D. N. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (co jest równoznaczne ze ziszczeniem się przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) oraz że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a zakresem faktycznie sprawowanej przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem (co oznacza niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r.). SKO, w zaskarżonej decyzji należycie uzasadniło natomiast powody odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, odwołując się przy tym do obowiązujących regulacji prawnych i wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi organy kierowały się przy załatwieniu sprawy. Prawidłowo organ II instancji zakwestionował także błędną podstawę prawną wskazaną przez Prezydenta w decyzji I instancyjnej.

W tym stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.