Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1341/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant referent - stażysta Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 r. sprawy ze skargi [...]Instytutu [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego Instytutu kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) umorzył postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku hali [...] "A" przy [...] w K. W uzasadnieniu organ podał, że działalność prowadzona w hali [...] od czasu jej wybudowania uległa zmianie - od naukowo badawczej, warsztatowego wykonywania prototypów po produkcyjną. Nie jest to jednak zmiana, o której mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego bowiem opinie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Okręgowego Inspektora Pracy dla obecnej działalności są pozytywne. Zdaniem organu orzekającego świadczy to o niezmienionych warunkach, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a tym samym o braku zmiany sposobu użytkowania hali [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - po rozpatrzeniu odwołania M. K. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego o zmianie sposobu użytkowania obiektu (jego części) w rozumieniu Prawa budowlanego można mówić tylko wtedy gdy wywołuje ona niedopuszczalną zmianę warunków bezpieczeństwa pożarowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń.

W wyniku rozpoznania skargi M. K. wyrokiem z dnia 12 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/GI 433/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję [...] WINB w K. z dnia [...] r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż porównanie stanu pierwotnego przeznaczenia hali używanej do działalności naukowo-badawczej i warsztatowego wykonywania prototypów z obecną działalnością produkcyjną pozwala na stwierdzenie, że doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania tej hali. Oznacza to, że do umorzenia postępowania doszło w sposób nieuprawniony z naruszeniem art. 105 k.p.a. Wobec niewątpliwie dokonanej zmiany sposobu użytkowania postępowanie nie stało się bowiem bezprzedmiotowe. Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji w pierwszym rzędzie powinien uzupełnić materiał dowodowy poprzez jednoznaczne ustalenie, kiedy doszło do zmiany sposobu użytkowania hali [...] i czy wówczas w tym celu wykonano roboty budowlane. Następnie niezbędne będzie wyjaśnienie, czy na tym terenie obecnie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i jakie jest przeznaczenie terenu wynikające z tego planu. W razie braku planu miejscowego dopuszczalność legalizacji dokonanej zmiany uzależniona będzie od legitymowania się przez właściciela bądź zarządcę obiektu decyzją o warunkach zabudowy dla spornej inwestycji. Wreszcie ocenie należy poddać spełnienie przez sporną część obiektu wszelkich wymogów techniczno-budowlanych, w aspekcie możliwości użytkowania na cele produkcyjne, w tym odległości od granic działek sąsiednich. Stwierdzić też należy, iż rozpatrzenie sprawy winno nastąpić na gruncie art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r., o ile zmiany sposobu użytkowania dokonano przed tym dniem bez wymaganego pozwolenia. Odpowiednie zastosowanie normy z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w warunkach określonych w art. 71 ust. 3 ustawy, oznacza możliwość wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania użytkowania obiektu celem ewentualnego dalszego wydania nakazów z art. 51 Prawa budowlanego. O ile zaś obowiązujący na tym terenie plan miejscowy nie przewiduje działalności produkcyjnej, likwidacja skutków samowoli polegać winna na wydaniu nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania, skierowanego do właściciela lub zarządcy. Natomiast w sytuacji, gdy do zmiany sposobu użytkowania hali [...] doszło po dniu 31 maja 2004 r., sprawa podlegać będzie rozpoznaniu na gruncie art. 71 a Prawa budowlanego.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji stosownie do wskazań zawartych w ww. wyroku uzupełnił materiał dowodowy, a następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] nakazał "A" wstrzymanie użytkowania hali [...] przy [...] w K. oraz przedłożenie w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia oceny zgodności obecnego sposobu użytkowania obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz oceny zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi w aspekcie możliwości użytkowania hali na cele produkcyjne, w tym odległości od granic działek sąsiednich. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 21 kwietnia 2010 r. stwierdzono, że stan faktyczny nie uległ zmianie od czasu wszczęcia postępowania, a do samowolnej zmiany sposobu użytkowania hali [...] doszło przed 31 maja 2004 r. W hali [...] działalność prowadzi "B" sp. z o.o., od 2003 r. W budynku nie wykonano w tym celu robot budowlanych. Dla terenu obejmującego nieruchomości "A" nie ma aktualnego miejscowego planu zagospodarowania terenu. W związku z powyższym organ wstrzymał użytkowanie przedmiotowej hali na podstawie art. 50 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r., zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/GI 433/09.

Zażalenie na otrzymane postanowienie wniósł "A" w K. domagając się jego uchylenia w części dotyczącej wstrzymania użytkowania hali [...]. Zdaniem Instytutu nakaz ten jest nieuzasadniony oraz narusza art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydaniu postanowienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz art. 8 k.p.a. przez prowadzenie sprawy w sposób powodujący utratę zaufania obywateli do organów Państwa. Wedle Instytutu nie nastąpiła bowiem zmiana sposobu użytkowania przedmiotowej hali. Hala ta jest wynajmowana przez "A" firmie "B" na podstawie umowy najmu z dnia 7 kwietnia 2003 r. Ustanowiony w umowie okres wypowiedzenia najmu wynosi 6 m-cy. Nakaz opuszczenia z dnia na dzień hali przez spółkę "B" zatrudniającą 10 pracowników spowoduje niepowetowane szkody finansowe, a przede wszystkim negatywne skutki w zakresie spraw pracowniczych. Wykonanie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego łączy się bowiem z naruszeniem norm kodeksu pracy oraz kodeksu karnego. Należy także liczyć się z protestami pracowników firmy "B", którzy niewątpliwie nagłośnią problem kierując swoje roszczenia do Państwowej Inspekcji Pracy i Sądu Pracy.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie, w części w jakiej nakazano jego mocą przedłożenie oceny zgodności obecnego sposobu użytkowania obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, natomiast w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie akcentując związanie organów prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 433/09, którego wskazania i ocenę prawną we fragmentach przytoczył. Podkreślił, iż w ponownym postępowaniu organ powiatowy przeprowadził oględziny przedmiotowego obiektu ustalając, że w hali [...] od maja 2003 r. działalność prowadzi "B" sp. z. o.o. Podzielił w konsekwencji poczynione przez organ I instancji ustalenie, że do zmiany sposobu użytkowania doszło przed dniem 31 maja .2004 r. Trafnie zatem organ powiatowy wstrzymał w oparciu o art. 50 w zw. z art. 71 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r. użytkowanie przedmiotowej hali oraz nakazał przedłożenie oceny zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi w aspekcie możliwości użytkowania hali na cele produkcyjne, w tym odległości od granic działek sąsiednich. Działanie to stanowiło realizację wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Brak było natomiast podstaw do nakazania przedłożenia "oceny zgodności obecnego sposobu użytkowania obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu". Ocena taka jest bowiem obowiązkiem organu i nie może być przerzucona na inny podmiot.

Pismem z dnia 8 listopada 2010 r. "A" w K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji, domagając się jego uchylenia bądź umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z ww. przepisem ustawy postanowienie o wstrzymaniu użytkowania hali [...] przy [...] w K. traci ważność po upływie dwóch miesięcy od dnia doręczenia tego postanowienia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1 ustawy. Postanowienie nr [...] z dnia [...] r. zostało doręczone skarżącemu "A" w dniu 10 maja 2010 r., zatem postanowienie to utraciło byt prawny 10 lipca 2010 r. Tylko wydanie we wskazanym terminie decyzji w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania hali [...] powoduje ten skutek, że postanowienie o wstrzymaniu użytkowania hali [...] zachowuje moc prawną. Decyzja taka nie została jednak wydana. Oczywistym jest, zdaniem "A", iż postępowanie wszczęte w wyniku zaskarżonego postanowienia [...], które utraciło moc prawną, wobec braku jego przedmiotu stało się postępowaniem bezprzedmiotowym i powinno zostać umorzone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 105 k.p.a. Skarżący "A" ponowił także podnoszone już w zażaleniu na postanowienie pierwszoinstancyjne twierdzenia, iż nakaz wstrzymania użytkowania hali jest nieuzasadniony oraz narusza art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydaniu postanowienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz art. 8 k.p.a. przez prowadzenie sprawy w sposób powodujący utratę zaufania obywateli do organów Państwa. Hala [...] jest bowiem wynajmowana przez "A" firmie "B" sp. z o.o., a nakaz opuszczenia hali przez spółkę zatrudniającą 10 pracowników spowoduje wyrządzenie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki w postaci upadłości spółki, a tym samym utraty pracy przez 10 osób. Nie można nadto wykluczyć, że ww. spółka nie opuści zajmowanej hali dobrowolnie co spowoduje konieczność wszczęcia postępowania o wydanie hali. Skarżący "A" podniósł nadto, że w roku 2010 odnalazł dodatkowe dokumenty, a to projekt techniczny hal, generalny projekt wstępny, dokumentację hal technologicznych z 1953 r.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skarżącego "A" za chybione i podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo zaakcentował, przywołując na poparcie swych twierdzeń orzecznictwo sądów administracyjnych, iż jego zdaniem upływ dwumiesięcznego terminu od wydania postanowienia o wstrzymaniu użytkowania nie powoduje bezprzedmiotowości orzekania przez organ odwoławczy w przedmiocie prawidłowości takiego postanowienia. Co więcej, w ocenie organu fakt, że w terminie 2 miesięcy od wydania przedmiotowego postanowienia, nie wydano decyzji rozstrzygającej w przedmiocie samowolnej zmiany sposobu użytkowania, powoduje jedynie, że postanowienie o wstrzymaniu użytkowania traci ważność, jednakże nie zamyka organom nadzoru budowlanego możliwości rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Za takim stanowiskiem przemawia także fakt, iż zgodnie z wiążącymi tutejszy organ wskazaniami wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. II SA/Gl 433/09 dopuszczalność legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania będzie uzależniona od legitymowania się przez inwestora decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Uzyskanie takiej decyzji w ciągu 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia nie jest praktycznie możliwe. Organ II instancji wskazał, że w orzecznictwie występują jednak też poglądy przeciwne, np. wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z 13 maja 1999 r. sygn. akt III RN 2/99 (OSNAPUS 2000/9/336). Odnośnie z kolei odnalezionych przez I"A" dokumentów organ II instancji wskazał, iż w chwili orzekania nie znał ich treści. Ich analiza nie pozwala wysnuć jednak wniosku, że stanowią one nowe okoliczności, które uchyliłyby związanie organów wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl natomiast utrwalonego w tej mierze orzecznictwa wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci zawartych w wyroku wskazań co do dalszego postępowania, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06. Podkreślenia wymaga, iż ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II FSK 209/07.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w obecnym składzie związany jest ocenami i wskazaniami wyrażonymi przez ten Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 12 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/GI 433/09 i nie może ocenić odmiennie kwestii przez Sąd ten wówczas przesądzonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie może zatem podjąć ponownych rozważań co do tego czy skarżący "A" dopuścił się samowolnej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowej hali, nie może też podjąć rozważań co do tego, czy w razie ustalenia przez organ, iż zmiana miała miejsce przed 2004 r., co w trakcie ponownego postępowania organ nadzoru budowlanego potwierdził, można, na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w warunkach określonych w art. 71 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r. wydać postanowienie wstrzymujące użytkowanie hali. Kwestie te zostały już bowiem przesądzone przez tut. Sąd w wyroku, o którym mowa powyżej. W obecnym składzie Sąd ograniczył zatem zakres kontroli zaskarżonego postanowienia do kwestii w przywołanym wyroku nie przesądzonych.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie.

Wskazać w tym miejscu należy, że skarżący "A" sformułował wobec zaskarżonego postanowienia kilka zarzutów, spośród których większość nie może nawet hipotetycznie zostać uwzględniona. Wobec bowiem, jak to wskazano powyżej, ocen zawartych w wyroku z dnia 12 listopada 2009 r. zarzuty dotyczące dopuszczalności wstrzymania użytkowania hali i argumenty o sprzeczności takiego działania organu z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, w tym argumenty o możliwej wskutek nakazu opuszczenia hali upadłości wynajmującej halę spółki - nie mogą odnieść skutku. Rozważenia wymaga natomiast sformułowany przez skarżący "A" zarzut podważający w sposób generalny dopuszczalność merytorycznego rozpoznania przez organ II instancji zażalenia wniesionego na postanowienie wstrzymujące użytkowanie hali. Notabene zarzut ten został sformułowany nieprecyzyjnie. Niejasnym jest zatem czy zdaniem "A" w przypadku zażalenia na postanowienie, które utraciło ważność organ II instancji winien był umorzyć postępowanie zażaleniowe czy też umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne związane z samowolną zmianą sposobu użytkowania obiektu. Skoro jednak na poparcie swego twierdzenia "A" przywołał wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 października 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 988/09, który to wyrok traktuje wyłącznie o umorzeniu postępowania zażaleniowego, to można domniemywać, że taka też jest istota zarzutu "A". W konsekwencji zarzut ten może dziwić albowiem to właśnie "A" wniósł zażalenie, co którego twierdzi obecnie, że nie powinno ono było podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Jeśli zaś strona nie chciała by jej zażalenie było rozpoznane przez organ II instancji mogła go nie składać, a już wniesione – wycofać. Okoliczności te nie zmieniają jednak faktu, iż wyrażona przez skarżącego wątpliwość czy może podlegać merytorycznemu rozważeniu zażalenie na postanowienie, które wskutek upływu ponad 2 miesięcy od dnia doręczenia i bezspornego w sprawie niewydania w tym czasie przez organ kolejnych decyzji, stosownie do art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego straciło już ważność, niewątpliwie wymaga wnikliwej uwagi.

Wątpliwość, o której mowa, rozważana była zarówno w doktrynie, jak też w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie i na przestrzeni lat zarysowały się w tej mierze 2 stanowiska, obydwa posiadające przemawiające za sobą ważkie, choć odmienne, argumenty. Jedno, dowodzące, iż umorzenie postępowania odwoławczego, możliwe jest jedynie w przypadku bezprzedmiotowości tego postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Taka bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego zachodzi jedynie w razie skutecznego cofnięcia środka zaskarżenia. Skoro bowiem z woli ustawodawcy przewidziana została możliwość kwestionowania przez stronę trafności postanowienia opartego na treści art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w drodze zażalenia o jakim mowa w ust. 5 tego artykułu, to strona winna mieć zagwarantowane prawo dokonania weryfikacji stanowiska organu I instancji co do wystąpienia w sprawie przypadku określonego w art. 50 ust. 1 omawianej ustawy, po ponownym rozpoznaniu i rozpatrzeniu sprawy co do istoty przez organ II instancji. Prawo strony do wykorzystania przewidzianej przez ustawodawcę możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy w II instancji realizowane jest, gdy organ II instancji orzeka merytorycznie, a nie ogranicza swej wypowiedzi do formalnego zakończenia postępowania drugoinstancyjnego poprzez jego umorzenie, które nie zawiera prawnej oceny konkretyzacji praw i obowiązków strony, dokonanej przez organ I instancji - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 564/06 (wprawdzie wyrok ten zapadł w odmiennych okolicznościach faktycznych, kiedy to w trakcie obowiązywania postanowienia wydano decyzję z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, jednak wyrażona w uzasadnieniu teza ma, jak się wydaje, charakter generalny).

Drugie ze stanowisk, w ostatnim okresie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominujące, oparte jest z kolei na tezie, iż przewidziany w art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego termin 2 miesięcy, jest okresem, w którym organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić niezbędne postępowanie wyjaśniające i ewentualnie wdrożyć postępowanie naprawcze. Wydanie decyzji w tym terminie oznacza, że pozostaje w obrocie prawnym postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Konsekwencją wydania decyzji jest więc możliwość rozpatrzenia przez organ II instancji wniesionego przez stronę zażalenia. Bezskuteczny natomiast upływ 2-miesięcznego terminu z art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego i niepodjęcie jednej z decyzji przewidzianych przepisem art. 51 tej ustawy oznacza, że ustaje zakaz prowadzenia robót budowlanych. Upływ terminu i brak decyzji oznacza również, że nie jest dopuszczalne merytoryczne rozpoznanie zażalenia, gdyż termin 2-miesięczny dotyczy także organu odwoławczego – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 625/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1304/08 (wskazujący, iż jedynie w odniesieniu do kontroli legalności postanowienia przez sąd administracyjny upływ ważności aktu nie stanowi przeszkody prawnej); nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 988/09.

Sąd w obecnym składzie przychyla się do drugiego z poglądów. Skoro bowiem stosownie do art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane postanowienie w przedmiocie wstrzymania użytkowania obiektu straciło ważność, a tym samym nie pozostaje już w obrocie prawnym to bezprzedmiotowym byłoby merytoryczne rozpoznanie przez organ odwoławczy wniesionego zażalenia. Działanie takie musiałoby bowiem zostać zakończone, wobec nie wycofania zażalenia przez stronę, jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Pamiętać zaś należy, że organ odwoławczy ocenia zaskarżone doń postanowienie bądź decyzję w dacie orzekania, nie zaś w dacie podjęcia rozstrzygnięcia przez organ I instancji. W konsekwencji, zdaniem składu orzekającego, nie można podzielić poglądu, który w efekcie oznaczałby, że organ II instancji utrzymuje w mocy postanowienie, które już wcześniej, z mocy samego prawa, z obrotu prawnego zostało wyeliminowane, bądź postanowienie, które w obrocie tym już nie istnieje uchyla.

Tym samym, zdaniem Sądu, organ II instancji po stwierdzeniu, że minął już okres, po którym postanowienie straciło ważność winien był postępowanie zażaleniowe umorzyć jako bezprzedmiotowe. Nie był już bowiem uprawniony do merytorycznego badania wniesionego zażalenia. W efekcie zaskarżone postanowienie musi zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, organ winien bowiem poprawne rozstrzygnięcie oprzeć na art. 105 k.p.a.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że umorzenie postępowania zażaleniowego nie jest tożsame z umorzeniem postępowania w sprawie samowoli, której dopuścił się skarżący "A". Zdaniem obecnego składu orzekającego w żadnej mierze nie oznacza zatem, zwłaszcza w świetle oceny prawnej dokonanej przez tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 12 listopada 2009 r., ani legalizacji owej samowoli, ani też nie blokuje możliwości i obowiązku podejmowania dalszych działań przez organ nadzoru budowlanego.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 240,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17,00 zł orzeczono na wniosek skarżącej Spółki na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).