Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 527/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 i 29
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1  pkt 1,  art. 134,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie umorzenia składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2012 r. (data wpływu), skarżący zwrócił się Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. o umorzenie należności, wynikających z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010 r. (znak sprawy: [...]) o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. za zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. ZUS umorzył postępowanie w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek.

W uzasadnieniu wskazano, że z aktualnych rozliczeń (na dzień wypadania decyzji, z uwzględnieniem zakresu odpowiedzialności, wyznaczonego prawomocną decyzją ZUS z dnia [...].06.2010 r. wynika, że należności których obowiązek zapłaty ciąży na skarżącym, wynoszą łącznie [...] zł i obejmują:

- składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 10.2005 r. do 12.2005 r., od 02.2006 r. do 05.2007 r., w kwocie [...] zł,

- składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10.2005 r. do 12.2005 r., od 02.2006 r. do 05.2007 r., w kwocie [...] zł,

- składki na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od 10.2005 r. do 12.2005 r., od 02.2006 r. do 05.2007 r., w kwocie [...] zł,

- należne od ww. składek odsetki za zwłokę, liczone na dzień wydania decyzji o odpowiedzialności za zadłużenie spółki z o.o. "A", tj. na 30.06.2010 r., w kwocie [...] zł,

- koszty skierowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego upomnień w kwocie [...] zł,

- koszty egzekucyjne, w kwocie [...] zł.

Podniesiono w uzasadnieniu, że w okresie w którym powstało zadłużenie spółka "A" zatrudniała pracowników. Zgodnie natomiast z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 tej ustawy. To zadłużenie zatem nie może być przedmiotem postępowania w sprawie umorzenia i jako takie podlega umorzeniu.

Jednocześnie Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. odmówiono umorzenia należności wynikających z orzeczenia wobec skarżącego odpowiedzialności za zaległości Spółki, w tym:

1. składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, w tym na:

- ubezpieczenia społeczne za okres od 10.2005r. do 12.2005r., od 02.2006r. 05.2007r., w kwocie [...] zł;

- Fundusz Pracy i FGŚP za okres od 10.2005 r. do 12.2005 r., od 02.2006 r. do 05.2007 r., w kwocie [...] zł;

2. należnych od ww. składek odsetek za zwłokę, liczonych na dzień wydania decyzji o odpowiedzialności za zadłużenie spółki, tj. na [...].06.2010 r. w kwocie [...] zł;

3. kosztów skierowanych do skarżącego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego upomnień w kwocie [...] zł;

Na łączną kwotę [...] zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją nr [...], skarżący podniósł, że zobowiązanie z tytułu składek ubezpieczeniowych, także tych finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek, wynikało ze złożonych deklaracji i kwot zadeklarowanych przez spółkę "A" i to ten podmiot jest dłużnikiem wobec ZUS, a on jest jedynie osobą, która odrębną decyzją została obciążona za zobowiązania spółki z tego tytułu.

Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, przedmiotem postępowania nie jest umorzenie tych składek, a umorzenie zobowiązań z tytułu odpowiedzialności osoby trzeciej - członka zarządu za zobowiązania spółki. Tym samym, określenie "składek", użyte w treści przepisu 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie może być uznawane jako tożsame z pojęciem "odpowiedzialności członka zarządu z tytułu składek", a interpretacja zrównująca oba te pojęcia byłaby niedozwoloną rozszerzającą wykładnią przepisów. Tym samym umorzenie zobowiązań skarżącego nie powoduje ingerencji w kwestie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Biorąc powyższe pod uwagę, skarżący podniósł, że ZUS nie przeprowadził w tym zakresie pełnego postępowanie ustalające wszystkie te okoliczności w sprawie.

Powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego wskazał skarżący we wniosku, że decyzja o odpowiedzialności powinna być wydana wobec wszystkich członków zarządu. W sytuacji kiedy nie był jedynym członkiem zarządu spółki, decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności wydane została z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego brak wiedzy na temat tak istotnych faktów uznać należy za zawiniony ze strony organu orzekającego w sprawie.

Ponadto w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpoznani sprawy skarżący powołał się na swoją sytuację zdrowotną i majątkową, oraz bezskuteczność egzekucji.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr [...]), ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. (nr [...]).

W uzasadnieniu wskazano, że za zadłużenie z tytułu nieopłaconych w terminie składek ubezpieczeniowych odpowiedzialność ponosi płatnik składek. Jednakże w pewnych okolicznościach, a zwłaszcza w przypadku, gdy niemożliwe jest wyegzekwowanie tych należności od płatnika składek, przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszczają pociągnięcie do odpowiedzialności osoby trzecie. Możliwość taką przewiduje art. 31 powołanej powyżej ustawy, który zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania enumeratywnie wymienionych przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 r., poz. 1529), regulujących instytucję odpowiedzialności osób trzecich.

Stosownie do art. 116 § 1 ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Wobec powyższego, na gruncie rozpatrywanej sprawy bez znaczenia jest okoliczność, iż skarżący nie jest płatnikiem składek, bowiem za istniejące zadłużenie "A" sp. z o.o. odpowiada skarżący jako członek zarządu wyżej wskazanej spółki na podstawie prawomocnej decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości spółki.

Podniesiono w uzasadnieniu, że w art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zastrzeżono, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się 28 ustawy. Natomiast w oparciu o istniejącą regulację prawną w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek brak jest rozróżnienia, na umorzenie należności płatników składek oraz umorzenie należności osoby na którą odpowiedzialność za zadłużenie została przeniesiona na podstawie decyzji administracyjnej. Z uwagi na konstrukcję solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej taki rozróżnienie nie jest konieczne w związku z czym do członka zarządu ponoszącego odpowiedzialności jako osoby trzeciej znajdą zastosowanie odpowiednio regulacje dotyczące płatników składek.

Odnosząc się natomiast do argumentu rażącego naruszenia prawa przez organ orzekający o odpowiedzialności za zadłużenie spółki "A", podniesiono, że skarżący skorzystał z prawa wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...].09.2012 r. Sąd Okręgowy we W. je odrzucił. Natomiast zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają co do zasady zaspokojeniu przed innymi należnościami.

Ponadto podniesiono w uzasadnieniu, że skoro, w przypadku składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące ich płatnikami, ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, nie istnieją podstawy do merytorycznego rozpoznania wniosku w tym zakresie. Tym samym właściwym rozwiązaniem było umorzenie postępowania na podstawie art. 105 kpa.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powołując się na trudną sytuację majątkową i zdrowotną.

Podniósł w dalszej części uzasadnienia, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest umorzenie składek, w tym finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami, a umorzenie zobowiązania z tytułu odpowiedzialności osoby trzeciej - członka zarządu za zobowiązania spółki. Spółka, jako płatnik, nadal ponosiłaby swoją odpowiedzialność wobec ZUS z tytułu składek, gdyż taka odpowiedzialność spółki istnieje niezależnie od umorzenia bądź nie odpowiedzialności członka zarządu. Ty samym, nie można uznać za zasadne zastosowanie art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych dla umarzania kwot wynikających z odpowiedzialności osób trzecich.

Podniósł w uzasadnieniu skargi, że organ ZUS wydając decyzję działał z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie przeprowadził całkowicie postępowania dowodowego. Naruszył tym samym dyspozycję przepisu 107 § 1 i § 3 kpa, który wymaga aby w uzasadnieniu faktycznym decyzji zawarł w szczególności wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Ponadto zebranie materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie prawdy materialnej - zgodnie z art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej - stanowi obowiązek organów załatwiających sprawę. Powołując się na orzecznictwo skarżący stwierdził: "Jeżeli nawet strona nie wskazuje na konkretny środek dowodowy, organy podatkowe winny we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody, jeżeli wynik dotychczasowego postępowania nie był wystarczający do ocenienia rzeczywistego stanu rzeczy. Zaniechanie tych obowiązków czyni skutecznym zarzut podatnika o nienależytym wyjaśnieniu sprawy, a tym samym uchybienie to jest naruszeniem przez organ obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej". Tym samym naruszono w sprawie art. 77 § 1 kpa.

Wskazał skarżący w tym zakresie, że nie była jedynym członkiem zarządu w okresie, w jakim powstały okoliczności skutkujące obowiązkiem wszczęcia postępowania upadłościowego bądź naprawczego. Było dwóch członków zarządu. Wobec zachowania drugiego członka bez własnej winy nie mógł złożyć do Sądu stosownych wniosków w sprawie upadłości. Te okoliczności w ogóle pominięte przy orzekaniu o odpowiedzialności, a miały istotny wpływ na przedmiot sprawy, do tego uniemożliwiono skarżącemu czynny udziału w postępowaniu. Podniósł nadto, że wbrew regułom dotyczącym odpowiedzialności solidarnej wszystkich członków zarządu, orzeczono jedynie odpowiedzialność wobec skarżącego. Brak wiedzy na temat tak istotnych faktów należy uznać za zawiniony ze strony organu orzekającego w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią. Nadto mimo powyższych okoliczności zainicjowano w sposób nieuprawniony postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego.

W zakończeniu skargi skarżący wskazał, że została z nim rozwiązana umowa o pracę ze skutkiem na dzień [...].11.2012. Podniósł, że te powyżej okoliczności wskazują, że istniejąca wierzytelność jest całkowicie nieściągalna. Jego sytuacja osobista i zdrowotna nie rokuje nadziei na zmianę mogącą wpłynąć na chociażby częściową zdolność do spłacenia orzeczonych zobowiązań. W tym stanie rzeczy skarga jest uzasadniona, a jej uwzględnienie umożliwi mu w miarę normalne funkcjonowanie, biorąc pod uwagę stan zdrowia i sytuację materialną oraz zawodową.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Należy zaznaczyć, że przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. (Nr [...]), dotycząca umorzenia postępowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek. Idzie o nieopłacone należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, wynikające z prawomocnej decyzji ZUS z dnia [...] czerwca 2010 r. (znak [...]) o przeniesieniu na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania spółki, której był Prezesem.

Nie jest przedmiotem w niniejszej sprawie i nie może być postępowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego jako członka zarządy spółki "A". Ta sprawa była przedmiotem postępowanie przed sadem powszechnym. Wskazać należy, że w wyniku postępowania przed Okręgowym Sądem we W. — VIII Wydziałem Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt: [...]), postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. odwołanie skarżącego od decyzji z [...].06.2010 r. zostało odrzucone. Obecnie przed Sądem Okręgowym we W. — VIII Wydziałem Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt: [...]) toczy się postępowanie w sprawie odwołania skarżącego od decyzji organu rentowego wydanej w dniu [...] lutego 2013 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki.

Tym samym okoliczności podnoszone w skardze w zakresie postępowania w przedmiocie przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania spółki, zakończonego decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r., nie mogą być przedmiotem postępowanie w przedmiocie umorzenia należności składkowych. Nie trafne więc są argumenty i okoliczności podnoszone w skardze odnośnie nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu o przeniesieniu na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Istotne jest w przedmiotowej sprawie, że na skarżącego odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki prawomocną decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. Idzie w sprawie o umorzenie należności -składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek - przeniesionych na skarżącego. Wskazać należy, że zaległości dotyczące pozostałych składek są przedmiotem odrębnego postępowania (sygn. akt. III SA/Wr [...]).

Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w rozpatrywanej sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej w skrócie też ustawa).

Zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek (tak jak w rozpatrywanej sprawie) nie mają zastosowania przepisy art. 28 i art. 29 ustawy. Oznacza to, że przepisy te nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej.

Jak wynika z akt sprawy, w okresie w którym powstało zadłużenie spółki [...], za które odpowiada skarżący na mocy decyzji przenoszącej na niego - jako na członka Zarządu odpowiedzialność - spółka zatrudniała pracowników. W związku z czym, stosownie do art. 30 ustawy, te zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, nie mogą być przedmiotem postępowania umorzeniowego w trybie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak i rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W konsekwencji, wszczęte wnioskiem skarżącego postępowanie o umorzenia powyższych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek, wskazanych w decyzji z [...] czerwca 2010 r. Zakładu, zasadnie ZUS umarzył jako bezprzedmiotowe. Nie można zatem rozstrzygnięciu przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieścić się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Wskazać należy, że w decyzji z dnia [...].06.2010 r. przenoszącej odpowiedzialność, ujęto zaległości poczynając od października 2005 r. Natomiast zgodnie z przepisami (art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa), nie można wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Stosownie do art. 24 ust. 5 d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Decyzja przenosząca odpowiedzialność wydana została [...] czerwca 2010 r. Wskazuje to, że przedmiotowe zaległości na dzień złożenia wniosku o umorzenie nie uległy przedawnieniu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa. W rozpoznawanej ponownie sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, organ administracji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.