Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1593/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 roku sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz J. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Wójt Gminy L., po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie usunięcia drzew gatunku grochodrzew bez wymaganego zezwolenia z dz. nr geod. [...] - obręb Z., Gmina L. w związku z decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. nr [...] z dnia [...] lutego 2016r., wymierzył J. R. administracyjną karę pieniężną w wysokości: [...] zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia gatunku grochodrzew w ilości 9 sztuk o obwodach pni ustalonych na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, z terenu działki nr geod. [...] - obręb Z., Gmina L.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2015 r. Wójt Gminy L. po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego na skutek wniosku mieszkańców gminy L. z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydał decyzję, w której wymierzył J. R. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie drzew gatunku grochodrzew w ilości 9 sztuk o obwodach pni ustalonych na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, z terenu działki nr geod. [...] - obręb Z., Gmina L. Od wymienionej decyzji strona złożyła odwołanie. Następnie, decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w T. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ podał, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. przesłuchano w sprawie świadków, którzy zeznali, że potwierdzają fakt usunięcia drzew z terenu ww. działki w Z. Podali oni, że usunięto kilkanaście sztuk drzew gatunku akacja, wycinka trwała kilka dni w miesiącach czerwiec-lipiec 2015 r. od rana do wieczora. Zeznali, że wycinki drzew i usunięcia ich korzeni dokonał J. R. wraz z innymi osobami w lipcu 2015 r. Świadkowie zeznali, że drzewa rosły na tym terenie od ponad 20 lat (zgodnie z wypisem z rejestru gruntów - świadkowie zakupili swoją działkę w 1996 r. - drzewa rosły już na działce sąsiedniej stanowiącej obecnie własność strony postępowania, nr geod. [...] w Z.), a obwody pni na wysokości 1,3 m mogły mieć od 60 cm do 100 cm, z całą pewnością obwód pni drzew na wysokości 5 cm od gruntu przekraczał 25 cm. Pozostałości drzew, tj. gałęzie, kłody i korzenie zostały wywiezione z terenu działki. Podali, że wcześniej rosnące drzewa na działce nr geod. [...] w Z. widoczne są na mapach geodezyjnych i widokach ulic street view.

Organ podał, że dnia [...] października 2015 r. pracownicy Urzędu Gminy L. przeprowadzili oględziny miejsca wycinki drzew i sporządzili protokół.

W toku postępowania J. R. wskazał, że nie posiada wiedzy co do usunięcia drzew z terenu działki stanowiącej jego własność. Ponadto wyjaśnił, że wycięte drzewa były stare, spróchniałe, suche, obumarłe i rosły obok linii wysokiego napięcia. Podał, że nie posiada informacji o dokładnym obwodzie pni drzew na wysokości 1,3 m, nie posiada wiedzy na temat powodów usunięcia drzew, narzędzi i sprawcy. Podał, że nie posiadał zezwolenia na usuniecie drzew.

Organ dla potwierdzenia faktu, że na przedmiotowej działce rosły drzewa wskazanych gatunków, o znacznych obwodach i wieku powołał się na dane pozyskane z uproszczonego planu urządzania lasu terenów położonych we wsi Z. w gminie L., woj. t. wg stanu na 1 stycznia 1993 r. sporządzonego przez inż. [...] (ponieważ wcześniej działka [...] w Z. była sklasyfikowana i oznaczona symbolem LsV i RVI). Z uproszczonego planu urządzania lasu z 1993 r., wynika, że działka [...] Z. była zalesiona gatunkiem głównym "Ak" (akacja, grochodrzew) o wieku 40 lat. Przekwalifikowano grunty z LsV na Lz-RVI i później z Lz na Lzr. Organ podał, że w aktualnym uproszczonym planie urządzania lasu zapisano, że z działki nr geod. [...] w Z. ubyło powierzchni leśnej 0,05 ha (zadrzewienie). Dla potwierdzenia, że na danym terenie rosły drzewa gatunku grochodrzew o znacznych wymiarach organ podaje jako źródło mapy Street View z maja 2013 r. Widać na nich, że na działce nr geod. [...] w Z. od strony ulicy D. i B. przy słupkach klinkierowych w kierunku ul. A. do betonowego ogrodzenia rosły grochodrzewie oraz inne gatunki. Na widoku ulicy Street View z maja 2013 r. zliczono 9 sztuk drzew gatunku grochodrzew. Dalej organ podał, że na podstawie podkładów mapowych w skali 1:500 z X.2014 r. (załącznik do pisma nr rej. [...] z dnia [...] września 2015 r.) stwierdzono, że uprawniony geodeta na opisywanej części działki nr geod. [...] - obręb Z. tj. patrząc od strony ulicy D. do zaznaczonego ogrodzenia "w poprzek" działki oznaczył 7 pozycji symbolem drzewa; a dalej oznaczył 18 pozycji symbolem drzewa, w tym jeden symbol dla drzew iglastych (patrząc od strony litery A na mapie w stronę litery D). Reasumując, na całej działce nr geod. [...] - obręb Z. miałoby być, zgodnie z podkładem mapowym, 25 sztuk drzew.

Podsumowując organ stwierdził, że z uwagi na to, iż w terenie nie było możliwości dokonania pomiarów usuniętych drzew, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustalono na postawie informacji zebranych w toku postępowania, powiększając je o 50% - jest to zgodne i dopuszczalne przez ustawodawcę w art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Organ podał także, że tabela wiekowa drzew wg prof. [...] podaje, że grochodrzewie w wieku 10 lat winny mieć 22 cm obwodu na wysokości 1,3 m, w wieku 20 lat - 41 cm, w wieku 40 lat 82 cm, w wieku 70 lat - 141 cm. Z pewnością drzewa te miałyby na wysokości 5 cm obwód przekraczający 25 cm lub/i 35 cm. W związku z powyższym we wszystkich wymienionych przypadkach usunięte drzewa gatunku grochodrzew podlegałyby konieczności uzyskania zezwolenia na ich wycinkę, jednakże strona postępowania takim zezwoleniem nie dysponowała.

Wójt Gminy L. wyjaśnił, że rozpatrując niniejszą sprawę wg obowiązującej wersji ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2015.1651), która dopuszcza jej zastosowanie w zw. z określonym w art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015.1045), nie bierze się pod uwagę już wieku drzew tylko ich obwody na wysokości 5 cm od gruntu. Wobec czego przywołane przez pełnomocnika strony postępowania przepisy dot. wieku drzew i orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie oraz powoływanie się na wiadomości specjalne z dziedziny dendrologii czy też powołanie biegłego są zadaniem organu bez znaczenia dla niniejszej sprawy.

Wójt Gminy L. wskazał, że działa na podstawie art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2015.1651). Ustawodawca w tym przepisie dopuszcza wyliczenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%, jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W konsekwencji, do obliczenia administracyjnej kary pieniężnej posłużą informacje zebrane w toku postępowania administracyjnego, m.in. zeznania świadków, dokumentacja zdjęć ulicy, protokoły, pisma. Ponadto dla potwierdzenia faktu, że na terenie nieruchomości rosły drzewa o znacznych wymiarach jest mapa w skali 1:500, na której uprawniony geodeta wyrysował symbole drzew. Zgodnie z instrukcją techniczną K-l Mapa zasadnicza - Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii - znajduje się zapis, że na mapach w skali 1:500, 1:1000 wykazuje się drzewa znajdujące się na terenie o średnicy powyżej 20 cm. Na mapach dot. działki nr geod. [...] w m. Z. symbol drzewa dodatkowo zaopatrzony jest kropką w środku co oznacza, że położenie drzewa zostało pomierzone.

Zdaniem organu, działania polegające na wycince drzew i późniejszym uporządkowaniu działki i fragmentów po usuniętych drzewach (usunięcie korzeni i innych elementów budowy morfologicznej drzewa) były dokonane w sposób zamierzony, przy udziale właściciela działki, na co wskazuje również położenie nowych obrzeży chodnikowych i nasadzenie nowych drzewek (zdjęcia z [...] października 2015 r. i zeznania świadków).

Karę wymierzono zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r. nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 24 października 2014 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2015. (M.P. 2014.958). Administracyjną karę pieniężną wyliczono na podstawie art. 89 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2013 r., poz. 627 ze zm.). Na podstawie art. 89 ust. 1 tej ustawy administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6.

Organ uzasadnił nadto, że zgodnie z art. 89 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2013. 627 ze zm.) i art. 89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2015.1651 t.j.), - jeżeli ustalenie usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%.

Wójt w zw. z art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25.06.2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015.1045) postanowił w niniejszej sprawie zastosować się do przepisów ustawy, które będą względniejsze dla strony postępowania. Zdaniem organu wyliczona administracyjna kara pieniężna wg "nowych" przepisów (tj. dwukrotna opłata) w samym wyliczeniu matematycznym jest wartością mniejszą.

Zdaniem organu bezspornie ustalono, że z terenu działki nr [...] - obręb Z., gmina L. zostały wycięte drzewa, o obwodach pni wskazanych przez świadków zdarzenia jako 1 metr. Właściciel nieruchomości zezwoleniem na usunięcie drzew nie dysponował, wobec czego organ zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wymierzył administracyjną karę pieniężną. Stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 2, ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2015.1651) wójt, wymierza administracyjna karę pieniężną za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia; ust. 2 stanowi, że kara nakładana jest na posiadacza nieruchomości albo właściciela urządzeń albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

W świetle przytoczonych regulacji prawnych i przedstawionego stanu sprawy istniały wszelkie podstawy do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Kara została ustalona zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody i rozporządzeń wyszczególnionych w postawie prawnej decyzji.

W ustalonym stanie faktycznym organ uważa, że nie można było zastosować art. 89 ust. 6 i 7 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2015.1651).

Od decyzji Wójta Gminy L. odwołanie złożył J. R. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

a) przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik postępowania, tj.:

--art. 7, art. 77 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz niezebranie i nierozstrzygnięcie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie sprzeczności między zeznaniami świadków i uznanie ich zeznań za wiarygodne dowody, mimo licznych sprzeczności polegających wskazywaniu kilku różnych dat dokonywanej wycinki, a także różnicami między treścią złożonego przez świadków zawiadomienia a treścią złożonych zeznań, jak również uznanie zeznań świadków za wiarygodne, podczas gdy z przeprowadzonego dowodu wynika, iż świadkowie pozostają w konflikcie z J. R.,

--art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz niezebranie i nierozstrzygnięcie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie, iż w lipcu 2015 r. przedmiotowa nieruchomość była ogrodzona wbrew dowodom wskazanym przez stronę,

--art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, wyrażającą się w przyjęciu, iż wyciętych drzew było 9 i każde miało obwód 100 cm w sytuacji kiedy świadkowie zeznawali, iż drzew było kilkanaście i każde miało obwód od 60 do 100 cm - co wiedzą z obserwacji, i w konsekwencji uznanie ww. za wiarygodne podczas, gdy świadkowie nie posiadają specjalistycznej wiedzy w tym zakresie,

--art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, ocenę materiału dowodowego, wyrażającą się w przyjęciu za niewiarygodne wyjaśnienia J. R. odnośnie przebywania w województwie łódzkim w okresie od maja do października 2015 r., podczas gdy mając jakiekolwiek wątpliwości organ winien te wątpliwości wyjaśnić przeprowadzając stosowne dowody,

--art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego w sprawie wyrażającej się zwłaszcza w przyjęciu, że w sprawie J. R. wiedział o wycince drzew i godził się nią, a także na uznaniu, że materiał dowodowy w sprawie pozwala na nałożenie na skarżącego kary oraz, że ponosi on odpowiedzialność za działania osób trzecich, w sytuacji, gdy nie zlecał nikomu wycinki drzew, a także na przyjęciu za ustalone gatunek, wiek i obwód drzew stanowiących podstawę do wymierzenia kary,

--art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w szczególności dlaczego organ uznał, że w przedmiotowej sprawie J. R. wiedział o wycince drzew,

--art. 84 § 1 k.p.a. poprzez oparcie ustaleń ws. parametrów drzew na opinii świadków oraz domniemań organu, który nie posiada specjalistycznej wiedzy w tym zakresie;

b) przepisów prawa materialnego:

--art. 88 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. 2015r., poz. 1651) - dalej jako ustawa lub ustawa o ochronie przyrody poprzez jego zastosowanie, podczas gdy nie można nałożyć kary administracyjnej na właściciela lub posiadacza nieruchomości gdy nie wiedział o wycince drzew i nie zgadzał się na nią,

--art. 89 ust. 1, ust. 3 i ust. 8 poprzez ich zastosowanie i wymierzenie kary na ich podstawie w sytuacji gdy organ nie udowodnił parametrów drzew ani ich ilości, które mogłyby stanowić podstawę do nałożenia kary. Ustalenia organu w tym zakresie opierają się na domniemaniach ustalonych na podstawie danych z lat 90 oraz z 2013 r. Nawet świadkowie nie wskazali jednoznacznie parametrów, ani ilości drzew. W ocenie skarżącego zeznania świadków charakteryzują liczne sprzeczności i niejasności. Organ I instancji nie ustalił wieku, a także obwodów drzew usuniętych z terenu działki skarżącego. Ustalenie wieku wyciętych drzew, z uwagi na treść art. 83b ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 85 ustawy o ochronie przyrody, jest istotną przesłanką wymierzenia kary za ich wycięcie bez zezwolenia. Przy czym wysokość kary uzależniona jest od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Ustalenia w omawianym zakresie nie mogą być czynione przez organ w sposób dowolny. Wycięcie drzew wymaga dokonania ustaleń opartych na materiale dowodowym i nie może być dokonane na podstawie przypuszczeń organu. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że J. R. dokonał wycinki 9 drzew o obwodzie 1 metra.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.), art. 75 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.) Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; (...) Zgodnie z ust. 2 Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości (...). Organ zauważył, że dla odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 u.o.p. nie jest konieczne osobiste działanie ukaranego. Wyłączenie odpowiedzialności może nastąpić tylko wówczas, gdy wycinka czy usunięcie drzew i krzewów nastąpiło bez jego wiedzy i zgody. Usuwanie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. nie musi być działaniem zamierzonym, a dla powstania odpowiedzialności wystarczy że będzie ono wynikiem braku należytej staranności przy wykonywaniu konkretnych czynności. Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew lub krzewów jest odpowiedzialnością zobiektywizowaną, oderwaną od kwestii winy sprawcy. Do poniesienia tej odpowiedzialności wystarczy zatem ustalenie, że podmiot, który dokonał usunięcia drzew lub krzewów, uczynił to bez zezwolenia właściwego organu administracji publicznej. Karę taką wymierzyć można jedynie posiadaczowi nieruchomości, na której rosły wycięte drzewa, gdyż tylko ten podmiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia.

W ocenie organu odwoławczego okolicznością bezsporna jest, że doszło do usunięcia drzew z terenu działki nr [...] w Z., bez uzyskania zezwolenia właściwego organu. Zdaniem organu, za niezasadny uznać należy podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie organu odwoławczego nie ma podstaw, aby nie dać wiary zeznaniom złożonym przez R. i J. G., którzy w dniu [...] sierpnia 2015 zawiadomili organ I instancji o wycięciu drzew z terenu działki. W oświadczeniu z dnia [...] września 2015 r. wskazali, że "wycięcie drzew dokonane zostało przy pomocy piły łańcuchowej i spycharko - ładowarki. Przesłuchany w charakterze świadka J. G. zeznał, "(...) że widział właściciela działki J. R. jak siedział w spycharko - ładowarce podczas wycinki drzew, spycharko - ładowarka miała wysięgnik, do którego była przymocowana paleta, na której stała jakaś osoba (osoba nieznana z nazwiska obcinała po kawałku drzewa od góry)".

Dowodami potwierdzającymi, że na działce nr [...] rosły drzewa gat. grochodrzew są m.in. uproszone plany urządzenia lasów położonych na terenie wsi Z., sporządzony w 1993 r. dla terenów obejmujących m.in. działkę nr [...], z której wydzielona została działka nr [...] oraz sporządzony na okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2018 r. dla terenu obejmującego działkę nr [...]. Wg stanu na dzień 1 stycznia 1993 r. na działce nr [...] rosły drzewa gat. Akacja (grochodrzew) w wieku około 40 lat. Istnienie drzew na przedmiotowej działce potwierdzają również zgromadzone przez organ I instancji dokumenty geodezyjne oraz zdjęcia dostępne w sieci Internet. SKO przyjęło, że wiek tych drzew przekraczał 10 lat, a ich obwód pnia na wysokości 5 cm przekraczał 25 cm, w związku z czym usunięcie tych drzew wymagało uzyskania zgody Wójta Gminy L.

Aktualny sposób zagospodarowania działki nr [...] ustalony został w trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego, dysponując ww. dowodami organ I instancji miał podstawy aby przyjąć liczbę drzew gatunku akacja usuniętych z terenu działki nr [...].

Z uwagi na fakt uprzątnięcia terenu działki nr [...] nie było możliwe ustalenie obwodu wyciętych pni poprzez dokonanie pomiaru obwodu ściętych kłód. Dla ustalenia obwodu wyciętych drzew organ I instancji posiłkować się musiał dostępnymi, możliwymi do uzyskania dowodami. Na podstawie zgromadzonych przez organ dowodów możliwe było określenie obwodu pni drzew na potrzeby obliczenia kary za ich wycięcie. Zdaniem organu, wyjaśnienia złożone na piśmie oraz zeznanie złożone przez R. i J. G., w których wskazują oni, że ścięte drzewa miały obwód około 1 m, są tylko jednym z dowodów, na podstawie których organ mógł ustalić obwód drzew. Na potrzeby postępowania w sprawie organ załączył do akt sprawy tabelę wiekową drzew, zgodnie z którą akacja (grochodrzew) w wieku 40 lat ma obwód pnia wynoszący 82 cm, a w wieku 70 lat 141 cm. Zgodnie z danymi zawartymi w planie urządzenia lasu, sporządzonego wg stanu na dzień 1 stycznia 1993, akacje rosnące w granicach działki nr [...] miały ok. 40 lat. Zgodnie z tabelą wiekową drzew obwód ich pni wynosił ok. 80 cm. Przez okres ponad 20 lat, jaki minął od sporządzenia planu urządzenia lasu obejmującego działkę nr [...] obwód drzew zwiększał się, zbliżając się do wartości właściwych dla drzew w wieku 70 lat. W ocenie organu odpowiedzialność J. R. za usunięcie drzew z terenu przedmiotowej nieruchomości nie budzi wątpliwości.

Ponadto organ wyjaśnił, że do usunięcia drzew z terenu działki [...] bez wymaganego zezwolenia doszło w lipcu 2015 r. tj. przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045 ). Ustawa ta znowelizowała m.in. przepis art. 88 u.o.p., m. in. co do zasad wymierzania kar za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza. Jednak postępowanie w niniejszej sprawie organ I instancji wszczął w dniu 7 września 2015 r. tj. po wejściu w życie ustawy zmieniającej, w związku z czym przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy u.o.p. - w tym również przepisy określające zasady ustalania wysokości kary administracyjnej za bezprawne usunięcie drzew - w brzmieniu nadanym im ustawą zmieniającą. Organ I instancji prawidłowo zastosował nowe przepisy określające zasady obliczania wysokości kary za wycięcie drzew.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustalenia organu I instancji, jak i wydana na ich podstawie decyzja są zgodne z prawem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] października 2016 r. złożył J. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając decyzję w całości. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zwrot skarżącemu od organu kosztów postępowania, w tym kosztów reprezentacji przez pełnomocnika, według norm przepisanych.

Przedmiotowej decyzji zarzucił:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

-art. 89 ust. 1 i 3 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez uznanie, że to na J. R. może być nałożona kara administracyjna w sprawie za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, a ponadto, w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do uznania, że osobą odpowiedzialną za usunięcie drzew jest właściciel nieruchomości;

-art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez obciążenie J. R. karą pieniężną, w oparciu o nieprawidłowe wyliczenie wysokości tej kary wynikające z nieprawidłowej interpretacji treści przepisu art. 89 ust. 3 ww. ustawy polegającej na przyjęciu, iż powiększenie o 50% następuje zarówno co do wielkości obwodu pnia drzewa jak i co do wysokości wyliczonej w tej sposób kary pieniężnej;

-art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez pominięcie tego przepisu w niniejszej sprawie i nie uwzględnienie, że jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%;

b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

-art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy była ona wadliwa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia;

-art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, rozpatrzenie i zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz błędną ocenę zebranych dowodów poprzez: nie przesłuchanie w charakterze świadka ojca J. R., podczas gdy świadkowie zeznali, że był on obecny podczas usuwania drzew; nie przesłuchanie w charakterze świadka P. C. i nie zbadanie w jakim charakterze przebywał on na działce skarżącego, a przez to dowolne przyznanie temu podmiotowi charakteru domownika; nieuzasadnione pominięcie twierdzeń skarżącego oraz dowodu z faktury VAT nr [...] dotyczących tego, że usunięcie drzew odbyło się bez jego wiedzy i zgody, bowiem w lipcu 2015 r. obszar działki nie był ogrodzony i miały do niej dostęp osoby trzecie; błędną ocenę zeznań świadków w osobach R. G. i J. G. w zakresie tego, że działka, z której usunięto drzewa była ogrodzona, podczas gdy treść faktury VAT nr [...] jako dokumentu księgowego oraz zeznania skarżącego jednoznacznie dowodzą, że w lipcu 2015 r. działka, z której usunięto drzewa nie była ogrodzona, wobec czego miały do niej dostęp osoby trzecie; niedostrzeżenie przez organ powodów, dla których świadkowie R. G. i J. G. obciążają w swych zeznaniach skarżącego, podczas, gdy z protokołu zeznań tych świadków z dnia [...] kwietnia 2016 r. wynika, że pozostają oni w konflikcie ze skarżącym; oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia m.in. o uproszczony plan urządzenia lasu z 1993 r. oraz sporządzony na okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2018 r. a także zdjęcia dostępne w sieci Internet, z których wprost wynika, iż obecność, liczbę i wielkość drzew na działce nr [...] obręb Z., gmina L. określono na podstawie danych z 1993 roku oraz zdjęć z Internetu, których dat powstania i zamieszczenia w sieci nie ustalono, a zatem obecność, liczba i wielkość tych drzew została stwierdzona na rok 1993 r., co nie oznacza, iż stan ten był identyczny w roku 2015 r.; przyjęcie, iż nie budzi wątpliwości, że wiek drzew przekraczał 10 lat, a ich obwód na wysokości 5 cm przekraczał 25 cm oraz przez przyjęcie ilości drzew gatunku akacja podczas, gdy brak jest jednoznacznych dowodów na wysuwanie takich twierdzeń; przyjęcie, że obwód pni drzew przekraczał 1 m na podstawie zeznań świadków R. G. i J. G., podczas, gdy osoby te jak wynika z ich własnych zeznań nie brały udziału w wycince drzew, rzekomo obserwowały te czynności z daleka, wobec czego nie mogły mieć wiedzy na temat parametrów pni drzew; przyjęcie, iż drzewa były w wieku około 60 lat, co uprawnia do uznania, że zbliżały się do wartości właściwych dla drzew w wieku 70 lat wyłącznie na podstawie planu urządzenia lasu z 1993 r. oraz tabeli wiekowej drzew, podczas, gdy te dowody nie mogą być dowodami pozwalającymi jednoznacznie określić wiek i wielkość usuniętych drzew. Powyższe doprowadziło do błędnych ustaleń w sprawie i naruszenia zasady prawdy obiektywnej przez organ.

Ponadto, skarżący zarzucił naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. przez niezwrócenie się do biegłego w sprawie wydania opinii na temat gatunku, ilości, wieku i wielkości usuniętych drzew, podczas gdy do ustalenia tego typu danych wymagane są wiadomości specjalne; oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez skrótowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia.

Skarżący podkreślił, że organ wydający zaskarżoną decyzję naruszył regulacje, co do wysokości nałożonej kary pieniężnej. Na tle ust. 3 art. 89 ww. ustawy należy wnioskować, że powiększeniu o 50% podlegają dane potrzebne do wyliczenia kary pieniężnej albo sama kara, nie zaś obie te wartości, jak to uczynił organ I instancji. Ponadto przy wymierzaniu kary pieniężnej organ pominął treść art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody i nie uwzględnił, że jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. W decyzji brak jednak ustaleń w tym zakresie. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ popełnił także szereg naruszeń przepisów prawa procesowego dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organ oparł bowiem rozstrzygnięcie m.in. o dokumentację w postaci uproszczonego planu urządzania lasu z 1993 r., co nie może świadczyć o tym, że obecność, liczba, wielkość i wiek drzew z tego okresu można odnosić do roku 2015 r. i dokonywać na tej podstawie jakichkolwiek rachunków. Podobnie nie można stwierdzać na podstawie zdjęć z sieci Internet ww. okoliczności, bowiem brak jest możliwości oceny tego kiedy zostały wykonane zdjęcia, z jakiej daty zdjęcia obrazują drzewa oraz kiedy zostały umieszczone w sieci. Te dowody a także opracowanie w postaci tabeli wiekowej drzew nie mogą być dowodami pozwalającymi jednocześnie określić wiek i wielkość usuniętych drzew, a co za tym idzie stanowić podstawy wymierzenia kary pieniężnej. Organ opierając się na tabeli wiekowej drzewa, które jest jedynie opracowaniem naukowym a także w oparciu o dokumentację z 1993 r. nie określił żadnej ewentualnej granicy błędu ani też nie dokonał badania w zakresie tego, czy wszystkie usunięte drzewa osiągnęły wiek powyżej 10 lat oraz tego, jaka wielkość konkretnych drzew uprawniła organ do wymierzenia określonej kary pieniężnej. W konsekwencji, zdaniem skarżącego decyzja jest na tyle wadliwa, że zachodzi konieczność jej uchylenia.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] o wymierzeniu J. R. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie drzew, bez wymaganego zezwolenia, gatunku grochodrzew w ilości 9 sztuk, o obwodach pni ustalonych na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, z terenu działki nr geod. [...] obręb Z., gmina L. Wyliczenie administracyjnej kary pieniężnej zawarto w tabeli 2 ujętej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Powyższe decyzje organy wydały na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651), ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r. Nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 24 października 2014 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2015 (M.P.2014.958).

Bezsporne w sprawie jest, że na posesji należącej do skarżącego, stanowiącej działkę nr [...], rosły drzewa, które zostały usunięte bez wymaganego zezwolenia wraz z kłodami i korzeniami. W miejscu ich lokalizacji nie pozostały żadne elementy usuniętych drzew. Teren został uporządkowany i zagospodarowany nowymi roślinami.

W związku z podniesionymi zarzutami skargi, spór sprowadza się do oceny, czy prawidłowo został określony adresat administracyjnej kary pieniężnej oraz, czy informacje zebrane w toku postępowania administracyjnego były wystarczające, aby zastosować do wyliczenia kary przepis art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia [...] września 2015 r., które osobiście odebrał skarżący w dniu [...] września 2015 r. pod adresem ul. [...] w Z., a więc w miejscu lokalizacji nieruchomości, z której usunięto drzewa.

Zwrócić należy uwagę, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło po nowelizacji ustawy o ochronie przyrody w tym art. 88 ustawy o ochronie przyrody, wprowadzonej ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), obowiązującej od dnia 28 sierpnia 2015 r. Zgodnie z przepisem intertemporalnym zawartym w art. 53 ust. 3 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza. Wyjątek ten, jak każde odstępstwo od reguły, należy interpretować ściśle. Ustawodawca w art. 53 ust. 3 ustawy zmieniającej w wyraźny sposób ograniczył możliwość zastosowania przepisów nowych do samej wysokości kary pieniężnej, wymierzanej za usunięcie drzew. Dlatego do ustalenia, kto jest uprawniony do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości, stosuje się przepisy ustawy o ochronie przyrody w dotychczasowym brzmieniu.

Organ I instancji, zastosował przy wymierzaniu kary przepisy ustawy o ochronie przyrody w nowym brzmieniu, jako względniejszej dla skarżącego, bowiem wysokość kary pieniężnej wymierzonej na jej podstawie jest niższa od kary wymierzonej w trybie przepisów ustawy przed nowelizacją.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

Z art. 88 ust. 2 tej ustawy wynika, że kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Przepisu art. 88 ust. 1 ww. ustawy nie stosuje się jednak do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 u.o.p.

Organy orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo określiły adresata administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie drzew.

Przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 w powiązaniu z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym na dzień rozstrzygnięć, nie budziły wątpliwości judykatury ani doktryny. Z przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 jednoznacznie wynikał obowiązek nałożenia kary administracyjnej w przypadku usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia skutkuje obligatoryjnym wymierzeniem kary administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2, niezależnie od przyczyn samowolnego działania. Ustawa nie dopuszcza bowiem możliwości żadnego samowolnego działania posiadacza nieruchomości. Usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia jest deliktem administracyjnym, którego popełnienie zagrożone jest sankcją w postaci kary administracyjnej. Kara administracyjna jest wymierzana za działanie niezgodne z prawem, polegające (jak w tym przypadku) na samowolnym usunięciu drzew. Przywołane przepisy, ani też inne ustawy o ochronie przyrody nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew z własnej nieruchomości bez wymaganego zezwolenia, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, wykluczający jakąkolwiek uznaniowość organu w tej sprawie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2157/10 (Lex nr 1138091) administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia nie ma charakteru odszkodowawczego. Jest to odpowiedzialność za delikt administracyjny, przy której wartość przyrodnicza usuwanego drzewa nie ma znaczenia, ponieważ jest to odpowiedzialność za działanie bez zezwolenia (por. W. Radecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 266; czy: C. Grzybowski, Odpowiedzialność z tytułu kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, Monitor Prawniczy z 2000 r., nr 6, s. 366).

Administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego. Nie ma również znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Tylko w sytuacji, gdy drzewa usunęła osoba trzecia bez jego wiedzy, której działaniu nie mógł zapobiec, brak jest podstaw do obciążenia właściciela nieruchomości karą przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie odpowiedzialność za usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia należało przypisać skarżącemu.

Zachowanie skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego zawierało przejawy unikania czynnego udziału w postępowaniu. Organ wykazał, że skarżący osobiście w dniu [...] września 2015 r. odebrał w miejscu wycinki drzew zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Wiedział zatem w tym dniu o usunięciu drzew bez zezwolenia i na to się godził, ponieważ nie zgłosił właściwym organom ani Policji, że doszło do usunięcia drzew z jego posesji bez zezwolenia.

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi, że organ dopuścił się naruszenia art. 89 ust. 1 i 3 w związku art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez uznanie, że na skarżącego nałożono karę za usunięcie drzew. W ocenie Sądu wbrew stanowisku skargi materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że administracyjna kara pieniężna powinna zostać nałożona na skarżącego, jako właściciela nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w Z. Organ w celu wyjaśnienia kwestii adresata kary zastosował wszystkie dopuszczalne przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego środki dowodowe.

Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W trakcie prowadzonego postępowania skarżący wielokrotnie nie podejmował korespondencji, nie stawiał się na wezwania i wyznaczone oględziny miejsca. Swoją bierną postawą przyczynił się do tego, że jego zeznania należy uznać za niewiarygodne w stosunku do pozostałych środków dowodowych zgromadzonych przez organ w postaci zeznań w charakterze świadka, oględzin miejsca zdarzenia, pokładów mapowych sporządzonych przez geodetę, fotografii miejsca wycięcia drzew sporządzonych w trakcie oględzin oraz wydruków ze strony internetowej "street view".

Powody, które zadecydowały jednak o uwzględnieniu skargi związane są z naruszeniem przez organy obydwu instancji przepisów prawa materialnego, a dokładnie art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, który stanowił podstawę materialno-prawną wydanych decyzji. Otóż sposób ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew uregulowany został art. 89 ustawy o ochronie przyrody. W obowiązującym stanie prawnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji przepis ten w ust. 1 stanowił, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1. Przepis ten znajdował zastosowanie do stanów faktycznych, w których organy dysponowały w toku postępowania wyciętym drzewem.

Ustawodawca przewidział również sposób ustalenia kary w przypadkach takich jak rozpoznawana, gdy w miejscu usuniętych drzew nie pozostawiono żadnych pozostałości w postaci kłody, pni, czy korzeni. Stan faktyczny (protokół z oględzin miejsca przeprowadzonych w dniu [...] października 2015 r.) potwierdził bowiem, że na działce nie pozostawiono śladów po usuniętych drzewach. Stwierdzono wykarczowany pień, brak kłody oraz usunięte korzenie. Teren po usuniętych drzewach został uprzątnięty i zagospodarowany.

W związku z powyższym przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej zastosowanie w sprawie powinien znaleźć przepis art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50 %.

Organ I instancji wyliczenie administracyjnej kary pieniężnej zawarł uzasadnieniu decyzji w tabeli nr 2. Analiza sposobu obliczenia wymierzonej skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia świadczy o wadliwym zastosowaniu przez organy art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Na skutek powyższego organy wadliwie dokonały wyliczenia kary. Otóż z wyliczenia kary zawartego w tabeli nr 2 uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że do obliczeń przyjęty został obwód pnia na podstawie informacji zebranych w toku postępowania. Przyjęto za obwód 100 cm pnia powiększając go o 50 %, ponieważ ustalenie obwodu usuniętego drzewa było niemożliwe. Tymczasem to nie obwód drzewa winien zostać powiększony o 50%, a administracyjna kara pieniężna. Powyższe świadczy o wadliwym wyliczeniu opłaty i braku weryfikacji wyliczeń przez organ II instancji.

W ocenie Sądu, Kolegium dodatkowo nie uwzględniło obowiązującego stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, co również jest istotnym uchybieniem. Zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. organ rozstrzygający daną sprawę ma obowiązek zastosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji. Zasada ta dotyczy więc również organu odwoławczego, który wydając decyzję musi uwzględnić zmianę przepisów prawa, jeżeli taka nastąpiła po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Ustawodawca stanowiąc nowe prawo powinien określić, jaki reżim prawny obowiązuje wobec stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy, które pozostają w toku. Może przewidzieć bezpośrednie działanie nowych przepisów do tzw. "przechwyconych spraw", albo dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych. Jeżeli jednak nie wypowiada się w tej kwestii wyraźnie, należy przyjąć jako obowiązującą zasadę bezpośredniego zastosowania nowej ustawy.

Uszło uwadze organu odwoławczego to, że na dzień orzekania, tj. [...] października 2016r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1354), które weszło w życie w dniu 29 sierpnia 2016 r. Ww. rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych - rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r. Nr 228, poz. 2306), które zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045) utraciło moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Jak zatem wynika z powyższego, Kolegium obowiązane było do orzekania wg stanu prawnego aktualnie obowiązującego. Organ odwoławczy powinien zweryfikować decyzję organu I instancji w części dotyczącej wysokości wymierzonej przez organ I instancji administracyjnej kary pieniężnej i dokonać jej obliczenia z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dniu orzekania przez organ odwoławczy.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie istnieją również wątpliwości w zakresie przyjętego przez organy wieku drzew i obwodu pnia. Z ustaleń organu wynika, że usunięcie drzew miało miejsce prawdopodobnie w lipcu 2015 r. Na podstawie podkładów mapowych wykonanych w skali 1:500 pochodzących ze strony Starostwa Powiatowego w T. (WebEwid - Internetowy System Informacji Przestrzennej oparty na danych z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego oraz map satelitarnych i z systemu zdjęć ulic (tzw. street view) ustalono, że na działce [...] rosły drzewa (wyrysowane przez uprawnionego geodetę) i są widoczne na zdjęciu (street view) ulicy w maju 2013 r.

W dniu oględzin, tj. [...] października 2015 r. nie stwierdzono drzew oraz pozostałości po nich w postaci korzeni, pnia, kłody. Teren był przekopany. Na podstawie informacji zawartej w piśmie sąsiadów z dnia [...] sierpnia 2015 r. ustalono obwód pnia przekraczający 1m. Ustalono na podstawie tabeli prof. [...] , że wycięte drzewa były 40 - letnie. Kolejnym dowodem na wiek drzew według organu kontrolnego jest plan uproszczony urządzania lasu. Wg stanu na dzień 1 stycznia 1993 r. wcześniej działka nr [...] obręb Z. była sklasyfikowana i oznaczona symbolem LsV i RVI. W uproszczonym planie urządzania lasu z 1993 r. w tabeli zawarto informacje, że działka nr [...] – Z. była zalesiona gatunkiem głównym "AK" wiek 40, bonitacja – AK- akacja, grochodrzew i należała do gminy L. Na mapie stanowiącej załącznik do planu uproszczonego lasu zaznaczono ten sam obszar terenu, który obecnie pokrywa się z działką nr geodezyjny [...], obręb Z.

Organ powołał się również na dane z archiwum jednostki rejestrowej - raport wygenerowany elektronicznie z systemu WebEwid, z których wynika, że skarżący nabył działki nr [...] i [...] od gminy L. Organ wskazał również, że nastąpiła zmiana klasyfikacji gruntów. Działka nr [...] w 2012 r. stanowiąca grunty leśne o symbolu Ls została przeklasyfikowana na grunty leśne o symbolu Lz-RVI na powierzchni 0,511 ha, następnie w 2014 r. nastąpiła kolejna zmiana użytków i klas na symbol Lzr- RVI i ten stan trwa do tej pory. Powołane w protokole dowody (fotografie, wydruki ulicy ze strony internetowej, wydruki archiwalne ze strony internetowej, kopia uproszczonego planu urządzenia lasów położonych na terenie Z. wg stanu na dzień 1 stycznia 1993 r. oraz uproszczony plan urządzenia lasu na okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2018 r.) zostały załączone do akt sprawy.

Organ przeprowadził dowody z zeznań skarżącego oraz świadków – R. i J. G. W dniu [...] listopada 2015 r. organ przesłuchał do protokołu J. R., który potwierdził brak na nieruchomości wyciętych drzew. W jego ocenie drzewa były ok. 17 letnie. Obwody pni drzew mierzone na wysokości 5 cm od gruntu przekraczały 25 cm obwodu. Skarżący potwierdził brak 5 drzew, nie potrafił określić daty wycinki drzew, ponieważ od ok. 1,5 roku nie przebywał na terenie nieruchomości. Oświadczył, że drzewa były suche i obumarłe, bez szans na przeżycie. Skarżący zgłosił, że teren był nieogrodzony, co umożliwiało wstęp osób trzecich na posesję. W dniu [...] kwietnia 2016 r. organ przesłuchał R. i J. G. Z ich zeznań wynika, że usuwanie drzew z posesji trwało kilka dni, czerwiec – lipiec 2015 r. Wycięto akację (grochodrzew), prawdopodobnie ponad 10 drzew. Drzewa miały ponad 20 lat o obwodzie od 60 do 100 cm. J. G. zeznał, że widział przy wycince drzew ojca skarżącego. Wycięcia dokonano piłą łańcuchową, koparko-ładowarką i maszynami budowlanymi. Świadek zeznał, że widział w spycharko-ładowarce podczas wycinki właściciela J. R. Świadkowie zaprzeczyli, aby drzewa były obumarłe, dodali również, że w koronach drzew były ptasie gniazda. Wskazali, że drzewa rosły w miejscu oznaczonym na mapie w skali 1:500 przez geodetę. W pkt 16 zeznań zeznający wskazali na świadków zdarzenia usuwania drzew dwóch sąsiadów – Z. P., zam. ul. [...] w Z. oraz M. C., zam. ul. [...] w Z. Pomimo tego, że zeznania skarżącego i świadków zawierały wiadomości, które należało zweryfikować w toku postępowania administracyjnego, organ tego nie uczynił. Nie przesłuchano w sprawie w charakterze świadka ojca skarżącego oraz sąsiadów wskazanych przez zeznających świadków. Na dzień wydawania decyzji organ dysponował zeznaniami skarżącego i świadków, które były ze sobą sprzeczne co do ilości usuniętych drzew, ich wieku, objętości pnia i stanu żywotności. Zeznania sąsiadów powinny zostać zweryfikowane w oparciu o inne źródła dowodowe, ponieważ nie zostały poparte dokumentacją fotograficzną. Organ powinien mieć na uwadze przy ocenie materiału dowodowego również to, że istnieje konflikt sąsiedzki. Dowody z zeznań świadków powinny zostać ocenione z dużą ostrożnością, gdy mamy do czynienia z sytuacją "słowo przeciwko słowu". Skoro protokoły z zeznań są nośnikiem informacji, które można zweryfikować, to organ winien to uczynić.

Poza tym, organ zaniechał wyjaśnienia sprawy, w zakresie wieku drzew z nadleśnictwem właściwym miejscowo. W aktach sprawy znajdują się kopie dokumentów potwierdzające plany urządzania lasu w Z. Organ powinien zwrócić się do nadleśnictwa właściwego miejscowo o wyjaśnienie, kiedy miały miejsce nasadzenia drzew – akacja (grochodrzew) na działce nr [...]. Poza tym ustalenia wymaga, czy usunięte drzewa były pozostałością większego planu nasadzeń tego gatunku w jednym czasie. Być może w okolicy pozostały jeszcze drzewa z tego okresu, w oparciu o które będzie możliwe dokonanie pomiarów objętości pnia. Wobec powyższego, organy nie dokonały ustalenia ponad wszelką wątpliwość wieku usuniętych drzew.

Organ prowadząc postępowanie w oparciu o obowiązujące przepisy rozważy konieczność przesłuchania w charakterze świadków osób wskazanych przez skarżącego R. i J. G. W celu ustalenia wieku usuniętych drzew organ powinien posłużyć się opinią biegłego dendrologa, o ile będzie to konieczne do wymierzenia kary.

Całkowicie jest nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. W przedmiotowej sprawie w miejscu usunięcia drzew nie pozostawiono pnia, kłody, korzeni i gałęzi po drzewach. Przepis wskazany w skardze jako pominięty w ogóle nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności, zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji należało uchylić, działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. art. 205 § 1 p.p.s.a. Sumę przyznanych kosztów stanowi kwota [...] zł, na którą złożyły się: wpis sądowy § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193), wynagrodzenie pełnomocnika § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa art. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).

Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku mając w szczególności na uwadze aktualny stan prawny, obowiązujący na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody.