Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 698/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199,art. 246 § 2 pkt 2, art. 184 w związku z art. 197 § 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 453/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Sp. z o.o. w S. na decyzję D. I. C. w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Bd 453/15 odmówił "E." Sp. z o.o. w S. (skarżąca) przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

Sąd I instancji rozpoznając wniosek strony zwrócił uwagę, iż z informacji przedstawionych przez spółkę wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą, której przychody kształtowały się na bardzo wysokim poziomie. W [...] r. spółka osiągnęła przychód w kwocie [...] zł, natomiast w [...] r. w kwocie [...] zł. Wprawdzie w latach tych spółka ponosiła również wysokie koszty uzyskania przychodów (odpowiednio [...] i [...] zł), jednak w obu latach odnotowała dochód w kwotach [...] zł ([...] r.) i [...] zł ([...] r.). Powołując się na orzecznictwo wskazał, że o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. W ocenie Sądu fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Ponadto podkreślił, iż strata, mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych, nie oznacza realnego braku środków finansowych.

W ocenie Sądu, bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych spółki pozostawało powołanie się na prowadzenie postępowań egzekucyjnych względem skarżącej, szczególnie w sytuacji, gdy nadal kontynuuje ona prowadzenie działalności gospodarczej.

Sąd wskazał również, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników, z akt sprawy nie wynika, ażeby skarżąca zwróciła się z takim żądaniem.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść tak zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Wobec powyższego wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w B. do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazała, że obecnie spółka nie posiada środków finansowych na opłacenie określonego wpisu. Wobec odnotowania straty za obecny rok obrotowy spowodowanej brakiem spłaty zobowiązań kontrahentów spółki. Ponadto, iż musi ponosić coraz wyższe koszty prowadzenia działalności, co powoduje zmniejszenie dochodu spółki, a konieczność opłacenia wpisu może przyczynić się do osłabienia funkcjonowania działalności spółki. Wskazała, że na nieruchomościach należących do niej zostały ustanowione hipoteki, co uniemożliwia spółce ich sprzedaż celem uzyskania środków na wypłatę wymaganych opłat.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jako nieuzasadnione podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzona przez Sąd I instancji została dokonana prawidłowo.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe ustalenia Sądu I instancji, że przychody spółki z działalności są znaczne - w [...] r. osiągnęła ona przychód w kwocie [...] zł, natomiast w [...] r. w kwocie [...] zł. Choć w latach tych spółka ponosiła również wysokie koszty uzyskania przychodów (odpowiednio [...] zł i [...] zł), jednak w obu latach odnotowała dochód w kwotach [...] zł ([...] r.) i [...] zł ([...] r.). Ponadto, należy mieć na uwadze, że wykazywana przez stronę strata powstała w następstwie nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad wydatkami, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (tj. brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi o braku środków finansowych, a w związku z tym powstanie straty nie oznacza utraty płynności finansowej podmiotu (v. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. I GZ 92/11; z dnia 11 maja 2011 r., sygn. II GZ 228/11, publ. www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z poglądem, że ubiegająca się o prawo pomocy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (v. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11, publ. www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Z przedłożonych przez skarżącą informacji nie wynika, aby zwróciła się ona do wspólników z takim żądaniem. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów źródłowych wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą i nie ma informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Odnosząc się dalej do zarzutów postawionych w zażaleniu w całości również należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, tym bardziej, iż spółka przez cały okres prowadzi rentowną działalność gospodarczą. Wskazać również trzeba, że środki przeznaczone na działalność gospodarczą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem uiszczania danin publicznoprawnych, w tym przed ponoszeniem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zatem w tym zakresie zarzut wskazany w zażaleniu należało uznać za chybiony.

Podkreślenia już tylko na marginesie wymaga, iż na uznanie, że spółce przysługuje prawo pomocy nie możne mieć wpływu ustanowienie hipoteki na nieruchomości, gdyż okoliczność ta nie pozbawia skarżącej możliwości sprzedaży, znacznej wartości nieruchomości i możliwości pozyskiwania z niej pożytków.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.