Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 98/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszenim prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 6
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 149  par. 1 i par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skarg R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązać Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego R. S. z dnia [...] listopada 2013 r., uzupełnionego wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. w terminie 14 dni od zwrotu akt po uprawomocnieniu się wyroku, 2. zobowiązać Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego R. S. z dnia [...] lutego 2014 r. w terminie 14 dni od zwrotu akt po uprawomocnieniu się wyroku, 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. w pozostałym zakresie skargi oddala, 5. przyznaje r.pr. K. Ś. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...]złotych) podwyższone o kwotę [...] zł ([...] [...] złotych i [...]) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] zł ([...] [...] [...] złotych i [...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. R. S. (zwany dalej: skarżący) złożył do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (zwany dalej: Prezes SR) wniosek o przesłanie mu wszystkich wyroków z uzasadnieniami z lat 2010-2013 wydanych w sprawach dotyczących roszczeń z tytułu odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działania lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej (art. 417 § 1 KC). Skarżący wskazał, że sprawy te zarejestrowane są pod symbolem 059 i informacja mogą być zapisane na płycie CD/DVD.

W odpowiedzi na powyższe pismo Prezes SR, pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. poinformował skarżącego, że do Sądu Rejonowego w [...] oraz Sądu Rejonowego w [...] (obecnie Wydziału Zamiejscowego Sądu Rejonowego w [...]) w latach 2010-2013 wpłynęły trzy sprawy dotyczące ww. roszczeń, zarejestrowane pod symbolem 059. Poinformowano również, że w sprawie [...], postępowanie zostało umorzone z uwagi na cofnięcie pozwu; w sprawie [...] powództwo oddalono i wyrok jest prawomocny; zaś sprawa [...] została przekazana według właściwości do Sądu Rejonowego [...] Stare Miasto. Wskazano także, że Sąd nie przesyła na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej odpisów wyroków i uzasadnień. Z aktami ww. spraw skarżący będzie mógł się zapoznać w gmachu Sądu Rejonowego w [...] lub VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą w [...] w sytuacji, gdy wykaże istnienie uzasadnionego interesu prawnego.

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] lutego 2014 r. skarżący ponownie zwrócił się do Prezesa SR o przesłanie wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2014 (w związku z rozpoczęciem się nowego roku kalendarzowego), wydanych w sprawach zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 059.

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Prezes SR poinformował skarżącego, że informacji dotyczącej możliwości i trybu uzyskania wyroków i uzasadnień w sprawach, których dotyczyły wcześniejsze pisma skarżącego, organ udzielił w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa SR, na podstawie art. 61 Konstytucji oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej o przesłanie mu wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2014, wydanych w sprawach zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056s. Skarżący poinformował, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. Prezes SR poinformował skarżącego, że do Sądu Rejonowego w [...] oraz Sądu Rejonowego w [...] (obecnie Wydziału Zamiejscowego Sądu Rejonowego w [...]) w latach 2010-2014 wpłynęło [...] spraw zarejestrowanych pod symbolem 056. W załączeniu organ przesłał odpisy tych wyroków oraz dwa odpisy wyroków w sprawach [...] oraz [...] zarejestrowanych pod symbolem 059. Jednocześnie organ poinformował, że na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesłano odpisów uzasadnień tych wyroków, gdyż zawierają one dane wrażliwe dla stron. Wskazano, że z aktami ww. spraw i treścią uzasadnień skarżący będzie mógł się zapoznać w gmachu Sądu Rejonowego w [...] lub VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą w [...] w sytuacji, gdy wykaże istnienie uzasadnionego interesu prawnego.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. skarżący złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu w sprawie wniosku z dnia [...] listopada 2013 i [...] lutego 2014 r. domagając się: zobowiązania organu do udostępnienie żądanej informacji zgodnie z wnioskami, stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 Ppsa oraz zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 4 litera a ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący przeprowadził wywód wskazujący na to, iż żądane przez niego informacje są informacją publiczną i w świetle obowiązujących przepisów po stronie ich dysponenta występuje obowiązek ich udostępnienia. Wskazywał, przy tym, iż organ bezpodstawnie kwestionuje jego żądanie. Skarżący wskazał również na bezskuteczny, niemal roczny termin oczekiwania na udostępnienie rzeczonej informacji, które są mu potrzebne do obrony swoich praw w innym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ opisał stan faktyczny w sprawie oraz wskazał, że wniosek z dnia [...] lutego 2014 r. przekazano niezwłocznie Przewodniczącemu Wydziału Cywilnego celem udzielenia żądanej informacji. Przez przeoczenie nie udzielono skarżącemu żądanych informacji. Powodem takiego stanu rzeczy był najprawdopodobniej fakt, iż skarżący przysłał do organu wniosek o interwencję w sprawie prowadzonej z jego powództwa przeciwko Skarbowi Państwa, w którym wnosił o nie przetransportowywanie go do Aresztu Śledczego w [...]. I przesłuchanie w drodze pomocy prawnej w Zakładzie Karnym w [...]. O nieudzieleniu odpowiedzi organ dowiedział się ze skargi na bezczynność i pismem z dnia [...] października 2014 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi. Organ wskazał, iż udzielenie odpowiedzi nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego, w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, wskazał, że organ nadal pozostaje w bezczynności w zakresie objętym wnioskami, w związku z nieprzesłaniem uzasadnień wyroków. Powołując się na orzecznictwo sądowe pełnomocnik wskazał, że uzasadnienia te stanowią informację publiczną i winny być udostępnione po ich zanonimizowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie w sprawie dostępu do informacji publicznej prowadzone na wniosek w trybie określonym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm., zwanej dalej: UDIP) ma charakter szczególny, wyrażający się m.in. w tym, że Kodeks Postępowania Administracyjnego znajduje do niego zastosowanie w ograniczonym zakresie. Generalnie rzecz ujmując, postępowanie to może prowadzić do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji, bądź też do odmowy udzielenia informacji w formie decyzji administracyjnej, bądź decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji – art. 16 ust. 1 i 2 UDIP).

W niniejszej sprawie skarżący domagał się udostępnienia mu wyroków wraz z uzasadnieniami zapadłych w sprawach objętych symbolami 059, 056 oraz 056s, a wydanych przez Sąd Rejonowy w [...] lub IV Zamiejscowy Wydział Cywilny Sądu Rejonowego w [...], w [...] (dawniej Sąd Rejonowy w [...]).

W odpowiedzi na swoje wnioski w tej sprawie z dnia [...] listopada 2013 r. i [...] lutego 2014 r. skarżącemu udostępniono: wyroki – bez uzasadnień – spraw objętych symbolami 059 i 056, natomiast nie udostępniono uzasadnień wyroków w tych sprawach, jak również nie udostępniono wyroków wraz z uzasadnieniami w sprawach objętych symbolem 056s.

Nie ulega wątpliwości, i z tym stanowiskiem zgadza się sam organ (dysponent informacji publicznej), że ww. informacje, które zostały udostępnione, udostępnione zostały skarżącemu ze znacznym opóźnieniem, co naraża organ na skuteczny zarzut rażącego naruszenia prawa. Ta kwestia pozostaje poza sporem.

Osią sporu pomiędzy stronami jest kwestia, czy uzasadnienia wyroków sądowych podlegają udostępnieniu w trybie przepisów UDIP.

W tej mierze wskazać należy, że żądane przez skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej określonej w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy. Dla podkreślenia należy podać, że zgodnie z ustawą informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a przy jej wykładni należy kierować się art. 61 Konstytucji RP, iż prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Informacją publiczną zatem będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej. Art. 10 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Prezes Sądu jest organem władzy publicznej i jest w posiadaniu akt sądowych, które zawierają informacje publiczne tj. wyroki, które są jawne i wraz z uzasadnieniami, jako ich integralna część, stanowią informację publiczna w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt. 4 lit a cytowanej wyżej ustawy. Znalazło to potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2011r. sygn. akt I OSK 1938/1; wyrok z 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 933/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1811/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1938/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 933/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 225/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2013 r.,II SA/Gd 185/13,LEX nr 1330731, wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tak więc orzeczenia sądowe, jako wydane w sprawie przez Sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach powszechnie obowiązującego prawa, są informacjami publicznymi i podlegają udostępnieniu po ich zanonimizowaniu, ze względu na prywatność osób fizycznych, o czym stanowi art. 5 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Nie ulega wątpliwości, że w treści żądanych informacji publicznych (uzasadnieniach wyroków) zawarte są dane osobowe. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 j.t. z późn. zm., zwana dalej: UODO) przesądza, że imię i nazwisko osoby fizycznej, podlega ochronie danych osobowych. Zatem UODO stanowi lex specialis w stosunku do UDIP. Organy administracji nie mogą zatem udostępnić danych, które umożliwiłyby zidentyfikowanie osoby fizycznej (art. 6 ust. 1 UODO). Nie oznacza to jednak, że są zwolnione z udostępnienia żądanych informacji publicznych. Dostęp do tych informacji powinien zostać na wniosek spełniony, pod warunkiem jednak zachowania w tajemnicy danych identyfikujących osoby fizyczne poprzez tzw. anonimizację, która jest czynnością czysto techniczną. Proces "anonimizacji", powoduje taki skutek, że w dokumencie (w tym przypadku w uzasadnieniu wyroku) danych wrażliwych nie ma, a w ślad za tym dokumentu takiego nie dotyczy ograniczenie wynikające z art. 27 ust. 1 UODO. Zatem rolą organu było takie zanonimizowanie wnioskowanych do udostępnienia informacji, aby uchronić osoby wskazane w wyrokach od ich identyfikacji.

W opisanych okolicznościach stwierdzić należy, że organ – Prezes SR – pozostaje nadal w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2013 r., uzupełnionego wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. oraz rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2014 r. Jednocześnie bezczynność ta, z uwagi na bardzo długi okres jej trwania, ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd nie uznał jednak za zasadne wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa), a to z tego względu, że bezczynność organu nie była wynikiem lekceważącego traktowania przez organ obowiązków nakładanych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej, ani też celowym działaniem skierowanym przeciwko skarżącemu. Nieudostępnienie żądanych informacji wynikał z błędnego założenia, że uzasadnienia wyroków nie mogą, w świetle obowiązujących przepisów, zostać skarżącemu udostępnione. Z tego względu w tym zakresie skarga podlegała oddaleniu.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt 1-4 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 i art. 151 Ppsa.

Natomiast o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego z urzędu w ramach prawa pomocy, będącego radcą prawnym, orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie art. 250 Ppsa oraz § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz.U. z 2013 r., poz. 490).