Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 3785/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia NSA Teresa Kobylecka Asesor WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant Joanna Dziedzic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi K. B., I. K., A. K., M. K. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K. B. kwotę 260,00 (dwieście sześćdziesiąt ) złotych i na rzecz I. K., A. K. i M. K. kwoty po 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA 3784-3787/03

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku K. B. na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w U. z dnia [...] września 1978 r. nr [...] na mocy, której przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość rolną o pow. 7.16 ha położoną w M. gmina U., stanowiącej własność J. K. w oparciu o przepisy art.2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym / Dz.U. nr 39, poz. 174 /, oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrow z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych / Dz.U. nr 39, poz. 198 /. W uzasadnieniu decyzji podano, iż przedmiotowa decyzja Naczelnika Gminy w U. wydana została zgodnie z powołanymi w niej przepisami. Potwierdza to, protokół lustracji gospodarstwa rolnego z dnia 12 sierpnia 1977 r., z którego wynika, iż właściciel nieruchomości J. K. nie żyje a spadkobiercy w gospodarstwie nie zamieszkują i nigdy go nie prowadzili. Dotychczasowy użytkownik gospodarstwa M. S. zrezygnował z dalszego użytkowania z uwagi na zmianę miejsca pracy. Gospodarstwo rolne pozostaje nie użytkowane a znajdujące się tam zabudowania są zdewastowane i zagrażają bezpieczeństwu. Także wnioskodawczyni w złożonym wniosku nie zarzuca nieprawidłowości przy przejęciu gospodarstwa a jedynie podaje, że "sprawa wymaga ponownego rozpoznania z uwagi na zmiany, jakie zaszły w naszym kraju w ostatnich latach oraz fakt, iż przez ponad 20 lat ziemia nie została racjonalnie zagospodarowana". Zdaniem Wojewody [...] przedstawione argumenty nie stanowią przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji.

Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania K. B. od w/w decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podzielił w całości argumentację przedstawioną w decyzji Wojewody [...], podając, iż jedyną przesłanką stanowiącą podstawę przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa był fakt jej opuszczenia i nie użytkowania przez właściciela lub dzierżawcę. Natomiast przytoczone w odwołaniu argumenty pozaprawne odnośnie nie użytkowania nieruchomości przez prawie dwadzieścia lat nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyli K. B., I. K., A. K., M. K. zarzucając naruszenie art. art. 7, 8, 61, 155 k.p.a. i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organy obydwu instancji nie rozpoznały istoty sprawy przedstawionej we wniosku z dnia 3 lutego 1997 r a mianowicie żądania uchylenia decyzji z dnia [...] września 1978 r. a nie stwierdzenia jej nieważności. Jednolite orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w oparciu o żądanie strony, którym było rozpoznanie sprawy w oparciu o treść art. 155 k.p.a. Zdaniem skarżących zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w treści art. 155 k.p.a. a mianowicie: wyrażenie zgody przez stronę na uchylenie decyzji, istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony oraz brak przeciwwskazań dla uchylenia decyzji w przepisach szczególnych. Na organie administracyjnym również ciąży obowiązek odpowiedniego informowania strony o przysługujących jej uprawnieniach a tym samym prowadzić postępowanie w taki sposób, ażeby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 /.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie pozostaje zaś w sferze oceny organu. W przedmiotowym postępowaniu, co słusznie zauważają skarżący, ich intencją nie było stwierdzenie nieważności decyzji a jedynie uchylenie decyzji ostatecznej w trybie at. 155 k.p.a. We wniosku z dnia 3 lutego 1997 r. jak i w jego uzupełnieniu skierowanym do Wojewody [...] z dnia 12 marca 1997 r. nie są wymieniane żadne przesłanki mogące być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. A wręcz po pouczeniu o możliwości wystąpienia z takim wnioskiem wnioskodawczyni K. B. zakłada, że "organy Gminy działały zgodnie z prawem" a jedynie zmiana sytuacji i słuszne roszczenia właściciela uzasadniają ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie decyzji. Poprzednio organy administracji rozpoznawały przedmiotową sprawę w trybie art. 162 § 1 pkt 1 kp.a. Dlatego też organy administracji przede wszystkim powinny zbadać zaistnienie przesłanek określonych w art. 155 k.p.a., gdyż takie było żądanie przedstawione we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne.

Art. 155 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zamieniana przez organ administracji państwowej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie tej decyzji i przemawia za tym interes społeczny, lub słuszny interes strony. Jedną z przesłanek jest, więc zgoda strony, która nabyła prawo. Mając na uwadze treść decyzji z dnia [...] września 1978 r. stroną, która nabyła prawo własności nieruchomości o pow. 7.16 ha położonej we wsi M. jest Skarb Państwa, do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. będzie, więc niewątpliwie wymagana zgoda odpowiedniego statio fisci Skarbu Państwa, który jest ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej. Nie można, więc zgodzić się z tezą przedstawioną w uzasadnieniu skargi, iż wszystkie przesłanki określone w art. 155 k.p.a. zostały spełnione, gdyż zgoda wyrażona przez skarżących jest niewystarczająca a przede wszystkim zgodę powinna wyrazić strona "nabywająca prawo". Po spełnieniu tej przesłanki należy dopiero zbadać pozostałe przesłanki niezbędne do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a.

W przedmiotowym postępowaniu poza skarżącymi powinni brać udział aktualni właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa na podstawie decyzji z dnia [...] września 1978 r., gdyż niewątpliwie postępowanie dotyczy ich interesu prawnego. Należy, zatem zgromadzić materiał dowodowy odnośnie własności przedmiotowej nieruchomości po wydaniu w/w decyzji, gdyż w aktach sprawy znajdują się wyłącznie wypisy z rejestru gruntów.

Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie, art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 153 w/w ustawy przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 w/w ustawy.