Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 643/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45 ust 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego oddala skargę


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] [...] Konserwator Zabytków, działając na podstawie art. 45 ust. 1 i art. 96 ust. 2 w związku z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 z zm. - dalej jako u.o.z.) nakazał B. W. i M. B., wspólnikom spółki cywilnej M., doprowadzić zabytek jakim jest budynek przy ul. [...] w W. do poprzedniego stanu poprzez usunięcie elementów informacyjno-reklamowych lokalu "T." w postaci liter kasetonowych w kolorze żółtym, umieszczonych w trzech oknach lokalu, znajdującego się na II kondygnacji budynku - w terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu podniesiono, że budynek wpisany jest do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją Konserwatora Zabytków W. z lipca 1965 r. Umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru urządzeń technicznych, tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 2 pkt 16b i 16c ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 199, aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm.) oraz napisów, wymaga pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków.

Na skutek interwencji zarządcy ww. budynku, działającego w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej [...], wszczęte zostało postępowanie względem lokali nr [...] i [...], w oknach których pojawiły się napisy związane z prowadzoną tam działalnością gospodarczą.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.o.z. w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12, [...] Konserwator Zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

W dniu 21 grudnia 2017 r. przeprowadzono oględziny zabytku (umieszczonej reklamy) w trakcie których stwierdzono, że w trzech oknach znajdujących się na drugiej kondygnacji (1 piętrze) budynku znajdują się elementy informacyjno-reklamowe lokalu "T." w formie przestrzennych liter w kolorze żółtym, które zostały zamontowane na ciemnobrązowych listwach. Pomimo prawidłowego zawiadomienia, żadna ze stron nie wzięła udziału w oględzinach. W związku z tym pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. [...] Konserwator Zabytków przekazał stronom kopie protokołu i zawiadomił, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy zostanie wydana decyzja administracyjna kończąca postępowanie. Strony nie skorzystały z możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.

Nawiązując do definicji zabytku organ I instancji wskazał, że jedną z wartości zabytkowego obiektu jest jego wygląd będący świadectwem historycznych rozwiązań artystycznych i stylistycznych. Organ dostrzegł potrzebę oznaczenia miejsca działalności prowadzonej przez użytkowników obiektów zabytkowych, jednakże forma, wielkość, ilość i miejsce ich lokalizacji nie mogą prowadzić do obniżenia chronionych wartości obiektu. Dlatego też powinny one zostać każdorazowo zatwierdzane przez organ w drodze decyzji administracyjnej, którą sankcjonuje art. 36 ust. 1 pkt 10 i 11 u.o.z.

W ocenie [...] Konserwatora Zabytków montaż na dekoracyjnej, klasycystycznej elewacji żółtych, kontrastowych liter niekorzystnie wpływa na wygląd zabytku. Elementy te są niedopasowane do stylistki budynku i kłócą się z jego historycznym charakterem oraz jasną, stonowaną kolorystyką elewacji. Agresywna kolorystyka i współczesna forma napisów zaburzają pierwotny wyraz artystyczny budynku przy ul. [...], co prowadzi do obniżenia wartości zabytkowego obiektu. Napisy przesłaniają stolarkę okienną, zacierając czytelność podziałów, które stanowią jeden z elementów wyrazu architektonicznego budynku oraz zaburzając w ten sposób rytmikę elewacji. Działaniem niekorzystnym z punktu widzenia ochrony zabytków jest również umieszczenie oznaczenia lokalu na poziomie powyżej kondygnacji parterowej, tj. powyżej oznaczenia lokalu mieszczącego sklep odzieżowy. Prowadzi to do powstania chaosu kompozycyjnego, co negatywnie wpływa na wartość zabytku.

W ocenie organu oznaczenie działalności prowadzonej w zabytkowym budynku przy reprezentacyjnym [...], powinno ograniczać się do elementów informacyjnych umieszczanych w obrębie parteru, co jest nawiązaniem do tradycyjnej, utrwalonej historycznie lokalizacji szyldów. Stanowisko organu na temat dopuszczalnych form oznaczenia działalności prowadzonej w tym miejscu było znane najemcy lokalu. W wydanych na wniosek B. W. zaleceniach konserwatorskich z dnia [...] lipca 2017 r. wskazano, że umieszczenie oznakowania reklamowego w postaci liter blokowych w świetle okna jest niedopuszczalne pod względem konserwatorskim. Zamiast tej formy organ zalecił zastosowanie oznakowania reklamowego w postaci tabliczki umieszczonej po prawej stronie przejazdu bramnego oraz semafora na wysokości pierwszej kondygnacji. Strona nie zastosowała się jednak do ww. zaleceń.

Z uwagi na to, że opisane powyżej elementy wpływają negatywnie zarówno na wartości zabytkowe samego budynku jak i na jakość estetyczną wnętrza urbanistycznego ul. [...], a także [...], zabytkowego obszaru o wyjątkowo reprezentacyjnym i prestiżowym charakterze, jest to zjawisko niepożądane i szkodliwe z punktu widzenia ochrony zabytków.

Powołany art. 45 ust. 1 u.o.z. przewiduje możliwość usunięcia negatywnych skutków samowolnych działań albo poprzez zobowiązanie do doprowadzenia zabytku do poprzedniego stanu, albo przez zobowiązanie do doprowadzenia zabytku do stanu jak najlepszego. Wybór jednej z tych dwóch ewentualności uzależniony jest od tego, czy działania przy zabytku doprowadziły do stanu, który w ogóle nie może być zaakceptowany pod względem konserwatorskim, czy też do stanu, który można odpowiednio dostosować do wymagań ochrony konserwatorskiej poprzez podjęcie określonych działań. W ocenie organu, ze względu na kolorystykę i formę ww. nośników nie jest możliwe zaakceptowanie wskazanych treści informacyjno-reklamowych sklepu turystycznego. Nakazanie stronie wykonania nowego oznaczenia, zgodnego z zasadami ochrony zabytków wykracza poza uprawnienia, jakie daje organowi ochrony zabytków art. 45 ust. 1 u.o.z. Z tego powodu orzeczono ich całkowite usunięcie.

II.

Po rozpatrzeniu odwołania B. W. i M. B., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ wskazał, że adresaci decyzji organu I instancji nie uczestniczyli w przeprowadzaniu dowodu z oględzin, pomimo że zostali prawidłowo o nim powiadomieni. B. W. zawiadomiła organ o tym, że nie będzie uczestniczyć w zaplanowanych na dzień 21 grudnia 2016 r. oględzinach z powodu wyjazdu. Kolejne pismo w tej sprawie, tym razem wnoszące o wyznaczenie innego terminu i podpisane przez oboje wspólników, wpłynęło w dniu oględzin.

Niewątpliwie wspólnicy mieli uprawnienie do wzięcia udziału w oględzinach, niemniej jednak ocena wpływu uchybienia w tym zakresie musi być dokonywana z uwzględnianiem stanu sprawy, a przede wszystkim, czy na podstawie przeprowadzonego bez udziału zainteresowanych dowodu rzeczywiście ustalono istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne.

W ocenie Ministra przeprowadzone przez organ pierwszej instancji oględziny miały jedynie dodatkowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i bezpośrednio nie wpłynęły na rozstrzygnięcie. Dokonane przez organ I instancji w toku oględzin ustalenia są zgodne z pozostałym materiałem dowodowym sprawy w zakresie zrealizowanych samowolnie prac, a także w zakresie oceny ich wpływu na zabytkowy budynek. Skarżący otrzymali ponadto w dniu 25 stycznia 2017 r. kopię protokołu ww. oględzin i nie zgłosili do niego uwag czy zastrzeżeń.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów odwołania dotyczących błędnych ustaleń faktycznych [...] Konserwatora Zabytków, który miał ocenić oznaczenie "sklepu turystycznego", podczas gdy odwołujący się nie prowadzą tego rodzaju działalności gospodarczej. Zarzut ten został przytoczony w związku ze sformułowaniem "sklep turystyczny" użytym w końcowym fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Analiza akt sprawy daje jednak podstawy do jednoznacznego uznania, że owe błędne sformułowanie w jednym miejscu omawianego orzeczenia wynika z tzw. oczywistej omyłki organu, w tym wypadku zapewne związanej z procesem pisania tego uzasadnienia i korzystania z możliwości programu edytorskiego. W omawianej sprawie nie ulega zaś wątpliwości zakres samowolnie dokonanych prac, a także podmiot, który dopuścił się naruszenia przepisów o zabytkach.

W ocenie Ministra w sprawie doszło do ewidentnej samowoli, z naruszeniem przepisu art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z. [...] Konserwator Zabytków przekonująco wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, na czym polega negatywny wpływ samowolnie zamontowanych reklam na chronione wartości zabytkowego budynku wskazując, że montaż na dekoracyjnej, klasycystycznej elewacji żółtych, kontrastowych liter, niekorzystnie wpływa na wygląd zabytku; elementy te są niedopasowane do stylistyki budynku i kłócą się z jego historycznym charakterem oraz jasną, stonowaną kolorystyką elewacji; agresywna kolorystyka i współczesna forma napisów zaburzają pierwotny wyraz artystyczny tego budynku, co prowadzi do obniżenia wartości zabytkowych obiektu. [...] Konserwator Zabytków zwrócił także uwagę, że rzeczony napis przesłania stolarkę okienną, zacierając czytelność podziałów, które stanowią jeden z elementów wyrazu architektonicznego budynku oraz zaburzając w ten sposób rytmikę elewacji.

Racjonalności dokonanej przez organ I instancji oceny samowolnie wykonanych prac dowodzi także - zdaniem Ministra - wskazanie, że oznaczenie działalności prowadzonej w zabytkowym budynku przy reprezentacyjnym [...], powinno ograniczać się do elementów informacyjnych umieszczanych w obrębie parteru, co stanowi nawiązanie do tradycyjnej, utrwalonej historycznie lokalizacji szyldów. Nadto, zrealizowane prace są niezgodne także z zaleceniami konserwatorskimi z dnia [...] lipca 2016 r.

Wyjaśnić ponadto trzeba Skarżącym, że dysponowanie upoważnieniem do zamontowania informacji o prowadzonej w lokalu działalności gospodarczej, wynikającym z zawartej umowy najmu, nie zwalnia posiadacza zabytku od uzyskania stosownego pozwolenia organu ochrony zabytków. W zawartej w dniu [...] grudnia 2015 r. umowie najmu, w § 1 pkt 3, najemcy zostali poinformowani, że w przypadku umieszczenia reklamy na części wspólnej nieruchomości, konieczne jest otrzymanie nie tylko zgody Wspólnoty Mieszkaniowej, ale także Konserwatora Zabytków.

Zobowiązani błędnie także sądzą, że organ ochrony zabytków wydaje pozwolenie na oznakowanie czy też reklamę o charakterze ogólnym, bez uszczegółowienia w postaci załączonej do wniosku, konkretnej wizualizacji czy też projektu takiego szyldu. Niemniej błędne przekonanie posiadacza zabytku nie zwalnia od konsekwencji samowolnie przeprowadzonych prac przy zabytku.

Końcowo Minister podkreślił, że zaskarżona decyzja nie oznacza zakazu umieszczania na zabytku szyldu informującego o prowadzonej działalności, lecz organ konserwatorski ma kompetencje do stawiania w decyzji administracyjnej warunków, ograniczających gabaryty i formę reklamy, stosownie do przepisu art. 36 ust. 3 u.o.z.

III.

Skargę na powyższą decyzję wniosła M. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w W., powstała z przekształcenia spółki cywilnej M. B. W., M. B. i M. Sp. z o.o. (vide KRS nr [...], Dział 1, Rubryka 6). W skardze zakwestionowano decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie, jak i o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

Decyzji Ministra zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, w sytuacji w której wobec naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji mających swoje odzwierciedlenie w zarzutach wskazanych w odwołaniu, zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie nowej decyzji lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, w której organ I instancji nie wyznaczył innego terminu oględzin elementów informacyjno-reklamowych pomimo wniosku poprzedników prawnych Skarżącej oraz przeprowadził przedmiotowe oględziny w terminie, który nie odpowiadał poprzednikom prawnym Skarżącej, co uniemożliwiło im uczestniczenie w oględzinach oraz składanie wyjaśnień w trakcie przeprowadzania tego dowodu;

3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 1 u.o.z. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, w której organ I instancji niewłaściwie zastosował wyżej wskazany przepis i nakazał demontaż nośników informacyjno-reklamowych, ze względu na niemożliwość ich zaakceptowania przez organ I instancji z powodu ich kolorystyki i formy, podczas, gdy nośniki informacyjno-reklamowe nie dotyczą sklepu turystycznego, a zatem organ I instancji przy wydawaniu decyzji ocenił kolorystykę i formę nośników reklamowych nie będących przedmiotem niniejszej sprawy, a także dokonał tego z perspektywy działalności gospodarczej prowadzonej przez sklep turystyczny i nie rozpatrzył, czy zamiast nakazania usunięcia nośników możliwe jest zobowiązanie stron do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu poprzez modyfikację nośników lub przeniesienie ich w inne miejsce budynku;

4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności uznanie, ze organ I instancji nie dokonał błędnych ustaleń, że nośniki treści informacyjno-reklamowych dotyczą sklepu turystycznego, a użyte sformułowanie "sklep turystyczny" jest oczywistą omyłką organu związaną z procesem pisania uzasadnienia i korzystania z programu edytorskiego, podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym;

5. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Skarżącej lub jej poprzedników prawnych przed wydaniem decyzji przez organ II instancji o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, przez co organ II instancji nie zapewnił Skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym oraz uniemożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V.

Skarga jest niezasadna.

Istota stawianych organom zarzutów sprowadza się do trzech grup uchybień, mających zdaniem Spółki wpływ na końcowy wynik sprawy, co uzasadnia z kolei w ocenie Strony uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Mając to na uwadze Sąd zauważa, że po pierwsze Skarżąca kwestionuje sposób pozyskania przez organ I instancji istotnego dowodu jakim są oględziny budynku (a ściślej umieszczonej na nim reklamy), bez udziału wspólników spółki cywilnej (osób fizycznych), którzy informowali organ o tym, że nie mogą w wyznaczonym terminie wziąć w tej czynności udziału, co ma stanowić naruszenie art. 79 § 2 k.p.a.

Należy zatem wskazać, że [...] Konserwator Zabytków prawidłowo wyznaczył termin oględzin (zawiadomienie o tym zostało wysłane z odpowiednim wyprzedzeniem - doręczone 6 i 9 grudnia 2016 r. z terminem na 21 grudnia 2016 r.). W sprawie do akt rzeczywiście wpłynęło pismo wspólniczki B. W. informujące o tym, że nie może ona wziąć udziału w tych oględzinach z uwagi na zaplanowany wyjazd. Ponadto, wpłynęło również w dniu oględzin pismo od obydwojga wspólników (osób fizycznych), zawierające prośbę o przesunięcie terminu. Pomimo tego oględziny się odbyły.

W kontekście powyższego należy zauważyć, że w żadnym z tych pism podpisane pod nimi osoby nie wykazały (a tym bardziej nie uprawdopodobniły) przyczyn, z uwagi na które przełożenie oględzin było niezbędne. Samo twierdzenie o istniejącej kolizji terminów nie poddaje się jakiejkolwiek weryfikacji. Nadto, organ I instancji przesłał wspólnikom protokół oględzin, zawiadamiając ich o możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii. Żadna z tych osób nie wypowiedziała się jednak w tym przedmiocie, nie zażądała także powtórzenia czynności wraz ze wskazaniem na ewentualne uchybienia w przeprowadzonym dowodzie, wymagające poprawienia.

W kontekście powyższego trzeba zatem zwrócić uwagę, iż o ile strona ma niewątpliwe prawo brać udział w prowadzonym dowodzie z oględzin, o tyle uprawnienie to nie może być rozumiane jako bezwzględny nakaz jego przeprowadzenia zawsze przy udziale strony. Podkreślić należy prawidłowość zawiadomienia o tej czynności, gołosłowność twierdzeń dotyczących wyjazdu i spowodowanej tym kolizji terminów (w ogóle tej okoliczności nie uprawdopodobniono), a nadto brak jakiejkolwiek reakcji na doręczony protokół (brak zajęcia w tej kwestii merytorycznego stanowiska, które umożliwiałoby organowi swoistą reasumpcję postępowania dowodowego). Zebrany w toku oględzin materiał dowodowy poddaje się przy tym ocenie na każdym etapie sprawy, bowiem zawiera zdjęcie obrazujące wygląd spornego oznaczenia reklamowego. Jeżeli Skarżąca lub jej poprzednicy kwestionowali te ustalenia, mogli przeciwstawić im własny materiał zdjęciowy.

W tej sytuacji niezasadny jest zarzut nr 1 i 2 skargi.

Po drugie, Skarżąca zarzuca Ministrowi, że w istocie bezrefleksyjnie zaakceptował decyzję organu I instancji, podczas gdy w jej uzasadnieniu organ ten błędnie ocenił nośnik informacyjno-reklamowy, dotyczący sklepu turystycznego, która to działalność gospodarcza nie jest prowadzona pod wskazanym adresem. W konsekwencji nie rozważono zdaniem Strony tego, czy zamiast nakazania usunięcia nośników możliwe jest zobowiązanie stron do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu poprzez ich modyfikację lub przeniesienie w inne miejsce na frontonie budynku.

Twierdzenia te w ocenie Sądu są błędne. Na tle zarówno uzasadnienia organu I instancji, jak również rozważań Ministra nie może być wątpliwości, że w sprawie oceniany był prawidłowo określony nośnik reklamowy, umieszczony w konkretnym miejscu zabytku objętego wpisem do rejestru, a także w kontekście prawidłowo określonej działalności gospodarczej, której profil dla oceny niniejszej sprawy nie ma notabene większego znaczenia (chodzi bowiem o oznaczenie prowadzonej działalności jako takiej, a nie o oznaczenie konkretnego rodzaju działalności, które miałoby wpływ na podjętą decyzję). Organ I instancji niewątpliwie użył sformułowania "sklep turystyczny" i jest to jak słusznie wskazuje Minister pomyłka, wynikająca zdaniem Sądu z posługiwania się przy redagowaniu treści decyzji metodą "kopiuj-wklej" z innego aktu administracyjnego, co w czasach powszechnej informatyzacji jest działaniem niestety dosyć często spotykanym. Pomimo jednak tego uchybienia nie może być absolutnie żadnych wątpliwości co do tego, co rozstrzygał organ I instancji. Szczegółowy opis samych oznaczeń umieszczonych na budynku, ocena tego obiektu w kontekście jego wartości chronionych jak również wartości wynikających z chronionego na innej podstawie [...], czy wreszcie odwołanie się do wcześniej udzielonych zaleceń konserwatorskich czyni uwagi skargi oczywiście bezzasadnymi. Sąd nie podziela twierdzeń o tym, aby organ I instancji rozstrzygał o innym oznaczeniu reklamowym niż to należące obecnie do Skarżącej.

Co do kwestii nierozważenia możliwości swoiście reformatoryjnego orzeczenia organu poprzez nakazanie dostosowania oznaczeń lub przeniesienia ich w inne miejsce budynku należy wskazać, że ze względu na miejsce ich umiejscowienia i stanowisko organu w tym zakresie, ich dostosowanie i pozostawienie na dotychczasowym miejscu nie wchodzi w ogóle w rachubę. Zdaniem należycie uzasadnionego stanowiska organów z uwagi na warunki konserwatorskie, oznaczenia reklamowe na kamienicy mogą być umieszczane jedynie w parterze budynku, nie zaś na jego wyższych kondygnacjach. Ta kwestia została szczegółowo wyjaśniona w obu decyzjach.

Nie jest także możliwe orzeczenie w niniejszej sprawie obowiązku doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu poprzez przeniesienie liter w inne miejsce (w kondygnacji parteru). Przede wszystkim ocena tego rodzaju żądania może być rozważana w całkiem innym postępowaniu, w którym zostanie przedstawiony, przed wykonaniem takich prac przy zabytku, konkretny projekt, zwierający rozwiązania techniczne i estetyczne proponowanej reklamy (w niniejszej sprawie Strona ich nawet w ogóle nie prezentuje, domagając się niejako zbadania tej kwestii przez organ z urzędu). Poza tym Sąd zwraca uwagę, iż przedmiotowe oznaczenie zostało wykonane w sposób bezprawny (bez zgody konserwatora zabytków). Niniejsze postępowanie ma zatem przywrócić naruszony tym działaniem stan zabytku, a nie udzielać zgody na umieszczenie reklamy. W jego ramach Skarżąca nie może zatem oczekiwać, iż organ nakaże przeniesienie oznaczeń reklamowych w inne miejsce bez posiadania jakiegokolwiek, nawet szczątkowego, zarysu jak i gdzie takie oznaczenie miałoby zostać umieszczone. Działania organu nie można również traktować jako swoistego usankcjonowania stanu braku zgody wspólnoty mieszkaniowej na umieszczenie reklamy, na którą wprost powołuje się Skarżąca. Decyzje organów konserwatorskich nie służą rozstrzyganiu wewnętrznych sporów pomiędzy członkami wspólnot mieszkaniowych. Skarżąca nie może więc oczekiwać, aby pod pozorem nakazu przywrócenia zabytku sankcjonować brak zgody właściciela elewacji na umieszczenie na niej reklamy.

Niezasadny jest zatem zarzut nr 3 i 4 skargi.

Po trzecie, w postępowaniu przed Ministrem doszło do dwóch uchybień. Trwało ono bowiem zdecydowanie zbyt długo bo aż 17 miesięcy (data wpływu odwołania z aktami 3 lipca 2017 r., zaś data wydania decyzji [...] grudnia 2018 r.), przy braku konieczności prowadzenia innych dowodów w sprawie bądź bardziej szczegółowych wyjaśnień. Nadto organ zaniechał zawiadomienia Skarżącej jak i jej poprzedników prawnych o zakończeniu prowadzonego postępowania i możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.

Niemniej jednak podnoszony przez Skarżącą zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To na niej spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy.

Okoliczność uniemożliwienia stronie brania czynnego udziału w sprawie nie świadczy per se o tym, że wydane w tak przeprowadzonym postępowaniu rozstrzygnięcie winno podlegać w każdym przypadku uchyleniu. W orzecznictwie swoistym notorium jest to, że przepis art. 10 § 1 k.p.a. wymaga każdorazowo zbadania, czy niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym mogło skutkować odmiennym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, przy czym wykazanie tego związku pomiędzy uchybieniem a potencjalnym rozstrzygnięciem spoczywa na stronie postępowania, która tak twierdzi (por. najnowsze orzecznictwo, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1022/17).

W niniejszej sprawie pomimo niezawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w postępowaniu odwoławczym Strona nie wskazała, jakie negatywne konsekwencje, jakie utrudnienia dla niej z tego wynikły i jaki mają one wpływ na wydaną decyzję. Nie jest takim wyjaśnieniem okoliczność braku możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji odwoławczej, niepoparta jakimkolwiek wyjaśnieniem chociażby w kwestii jakie jeszcze dowody mogły zostać zawnioskowane, bądź co jeszcze powinno zostać w sprawie wyjaśnione przez Ministra. O ile wiec sam fakt niezawiadomienia o możliwości przejrzenia akt jest co do zasady naganny, o tyle w niniejszej sprawie w żaden sposób nie przełożył się na sposób zakończenia postępowania.

Podsumowując Sąd zwraca uwagę, iż na mocy art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z. zgody konserwatora zabytków wymaga umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru: urządzeń technicznych, tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 2 pkt 16b i 16c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz napisów. Wymóg uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub ministra jest obligatoryjny we wskazanym przypadku.

Zgodnie zaś z art. 45 ust. 1 pkt 5 u.o.z. w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu podjęto przy zabytku wpisanym do rejestru inne działania, o których mowa m.in. w art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

W niniejszej sprawie merytoryczne działania organu konserwatorskiego jak również i Ministra są w pełni prawidłowe. O konsekwencji organów a nie dowolności przyjętej linii rozstrzygania w kwestii reklam umiejscawianych na frontonach budynków znajdujących się wzdłuż [...] świadczy również przedłożona przez stronę na rozprawie decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...]. Potwierdza ona przyjętą przez nadzór konserwatorski zasadę, iż reklamy mogą być umieszczane jedynie na dolnej kondygnacji budynków położonych wzdłuż ul. [...] w W.. Działaniu takiemu, czy wręcz swoistej polityce ochrony zabytków do której organy mają prawo pod warunkiem jej należytego umotywowania (a tak jest w sprawie niniejszej), nie sposób zarzucić dowolności, która nakazywałaby uchylenie zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.