Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 319/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-06-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 260 par 1- 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bolesław Stachura po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 maja 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 319/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

H. M. (zwany dalej "Skarżącym"), w związku ze skargą na opisaną wyżej decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi, ustalonego na kwotę [...] zł (vide: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 29 marca 2016 r., k. 48 akt sądowych).

W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą

w zakresie obróbki drzewnej na terenie nieruchomości położonych we wsi K.

W 2006 r. nabył od syndyka nieruchomość rolną, zabudowania gospodarcze i budynek dawnego dworu we wsi K. Celem inwestycji była renowacja budynków, umożliwiająca prowadzenie w nich działalności w zakresie projektowania i produkcji opakowań z drewna. Inwestycja została skalkulowana z uwzględnieniem dotacji w kwocie [...] zł oraz zaciągnięciem kredytu na kwotę [...] zł.

Skarżący podał także, że w 2012 r. przyznano mu dotację, jednak nie wypłacono jej w całości. Skarżący na realizację inwestycji zaciągnął trzy kredyty, które nadal spłaca. Do prowadzenia działalności niezbędne są specjalistyczne maszyny oraz pojazdy, dlatego zbycie któregokolwiek z tych składników majątkowych pozbawiłyby go możliwości wykonywania działalności gospodarczej. Nadmienił, że są to specjalistyczne urządzenia i nawet, gdyby była możliwość ich zbycia, to procedura znalezienia nabywcy, który byłby skłonny je kupić w cenie rynkowej, trwałaby wiele miesięcy.

Ponadto Skarżący wskazał, że Zarząd Województwa [...] odmówił mu wypłaty dalszych kwot dofinansowania w kwocie ponad [...] zł oraz nakazał dokonanie zwrotu kwoty ponad [...] zł, w związku z czym cały dotychczasowy plan finansowania inwestycji się rozpadł, Skarżący jest zagrożony upadłością, a banki w każdej chwili mogą wypowiedzieć umowy, stawiając kredyty w stan natychmiastowej wymagalności ze względu na zagrożenie niewypłacalnością.

Skarżący podniósł, że aktualnie nie ma żadnych oszczędności, a przychody z bieżącej działalności przeznacza w całości na pokrycie najpilniejszych kosztów działalności, spłatę rat kredytów i leasingów, w związku z czym na utrzymanie siebie i żony pozostaje około [...] zł. Sytuacja ta uniemożliwia wygospodarowanie dodatkowej kwoty na uiszczenie wpisu od skargi na, jego zdaniem, wadliwą i niesłuszną zaskarżoną decyzję w sprawie.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Skarżący wskazał,

że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M., źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza Skarżącego, gdyż jego żona nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący oświadczył, że w 2015 r. odnotował zysk i miesięczny dochód wynosił ok. [...] zł, natomiast w 2016 r. - stratę w wysokości [...] zł miesięcznie.

Odnośnie do swojej sytuacji majątkowej podał, że posiada: nieruchomość rolną o powierzchni ok. 14 ha niewykorzystaną na cele rolnicze (odłogi), zabudowaną czterema budynkami (chlewnia, stodoła, dwa budynki gospodarcze), brak inwentarza żywego – wartość ok. [...] zł; urządzenia do obróbki drewna (trzy traki taśmowe); nieruchomość leśną o powierzchni ok. 2 ha – tereny zalesione VI klasy; jedną koparko-ładowarkę; dwa samochody półciężarowe.

Skarżący oświadczył, że wraz z żoną mieszkają na poddaszu w domu swoich dzieci przy ul. [...] w K.

Odnośnie do ciążących zobowiązań i stałych wydatków Skarżący wskazał na: kredyt w banku z aktualną kwotą zadłużenia [...] zł i miesięczną ratą ok. [...] zł; kredyt w banku z aktualną kwotą zadłużenia [...] zł i miesięczną ratą ok. [...] zł; ratę leasingową traka taśmowego - ok. [...] zł + 23% VAT; ratę leasingową

za koparko-ładowarkę ok. [...] zł + 23% VAT; opłaty za media ok. [...] zł.

Pismem z dnia 31 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, w tym: dokumentów potwierdzających wysokość dochodów Skarżącego za okres ostatnich sześciu miesięcy (zaświadczenie pracodawcy lub dokumenty potwierdzające wysokość przychodów i dochodów z działalności gospodarczej), decyzji właściwego organu podatkowego ustalającej Skarżącemu i jego żonie zobowiązanie podatkowe w zakresie podatków lokalnych w związku z posiadaniem nieruchomości – [...], wraz z dodatkowym oświadczeniem Skarżącego o aktualnym sposobie korzystania z ww. nieruchomości oraz wysokości ewentualnych dochodów z tego tytułu, wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe, za okres ostatnich sześciu miesięcy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nadesłał:

– wydruk bilansu i rachunku zysków i strat spółki "[...]" według stanu na 31 grudnia 2015 r. i 29 lutego 2016 r. (bez podpisu osoby sporządzającej i zatwierdzającej);

– oświadczenie żony Skarżącego z dnia 7 kwietnia 2016 r. o tym, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza została zawieszona od 8 sierpnia 2014 r.,

a 30 listopada 2015 r. została zakończona oraz o tym, że obecnie nie pracuje;

– wyciąg z rachunku bankowego żony Skarżącego za okres od 15 lutego do 31 marca 2016 r. (bez salda);

– zeznanie podatkowe żony Skarżącego (PIT-36L) za 2015 r. z zadeklarowaną stratą (-)[...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł) z działalności gospodarczej: produkcja pozostałych wyrobów z miner. surowców;

– zeznanie podatkowe żony Skarżącego (PIT-36L) za 2014 r, z zadeklarowaną stratą (-)[...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł);

– zaświadczenie banku o zablokowaniu rachunku bankowego żony Skarżącego

z tytułu zajęć administracyjnych na łączną kwotę [...] zł;

– bilans firmy [...] za okres od 1 stycznia do 29 lutego 2009 r. z wykazaną stratą (-)[...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł);

– zeznanie podatkowe Skarżącego (PIT-36L) za 2014 rok z zadeklarowanym dochodem [...] zł (przychód [...] zł, koszty [...] zł) z działalności gospodarczej w zakresie produkcji opakowań drewnianych, sprzedaży hurtowej drewna;

– zeznanie podatkowe Skarżącego (PIT-36L) za 2015 rok z zadeklarowanym dochodem z ww. działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł) oraz nadpłatą w kwocie [...] zł;

– oświadczenie Skarżącego o ponoszeniu wydatków na utrzymanie siebie i żony

w wysokości [...] zł (w tym opłata za gaz, energię elektryczną, wodę i wywóz ścieków) wraz z blankietami do uregulowania należności wynikających z faktur;

– dodatkowe oświadczenie Skarżącego z dnia 6 kwietnia 2016 r. o wykorzystaniu nieruchomości [...] do prowadzenia tartaku (cyt.): "część terenu dzierżawię spółce komandytowej za [...] zł rocznie";

– adresowany do Skarżącego nakaz płatniczy z dnia 22 lutego 2016 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. ustalający zobowiązanie pieniężne

w wysokości [...] zł od gruntów o powierzchni 16.1406 ha, w tym użytki rolne 15.3162 ha;

– bilans i rachunek zysków i strat spółki "[...]" Spółka komandytowa według stanu na 31.12.2013 r. i 31.12.2014 r. oraz niepodpisany bilans i rachunek zysków i strat ww. spółki za 2015 r.;

– harmonogram spłat kredytów;

– wyciągi z rachunków bankowych Skarżącego związanych z działalnością [...] za okres 15 lutego do 31 marca 2016 r. i rachunków bankowych za ww. okres spółki "[...]" Spółka komandytowa; wyciągi z osobistych rachunków bankowych Skarżącego za okres od 10 lutego do 31 marca 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] r., referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając,

że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy stwierdził, że Skarżący, mimo skierowanego do niego wezwania, nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację finansową. Wskazał, że dopiero na podstawie dodatkowego oświadczenia Skarżącego możliwe było ustalenie, że, obok działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą [...], Skarżący posiada jeszcze dwa inne źródła utrzymania, tj. dochód z udziału w zysku spółki komandytowej "[...]" i dochód z dzierżawy nieruchomości. Przy czym Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość przychodów i dochodów za okres ostatnich sześciu miesięcy, jakie uzyskał w związku z działalnością gospodarczą w ramach spółki komandytowej, oraz nie przedstawił umowy dzierżawy. Referendarz sądowy dostrzegł także, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach umowy spółki cywilnej [...] s.c. [...] a obecnie okoliczności tej nie wykazał.

Ponadto referendarz sądowy stwierdził, że wykazana w księdze podatkowej strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż kondycja finansowa strony wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Wyjaśnił, że Skarżący, inicjując postępowanie przed sądem administracyjnym, bez względu na podnoszoną przez Skarżącego zasadność skargi, powinien zarezerwować środki na koszty z nim związane, również z wykorzystaniem posiadanych niemałych aktywów majątkowych. Wskazał także, że kwestia zasadności skargi nie podlega ocenie w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy, zatem nie ma podstaw, aby wniosek uzasadniać okolicznością, że w postępowaniu administracyjnym nałożono na Skarżącego bezprawnie obowiązek zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie.

Odpis postanowienia referendarza sądowego wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącemu w dniu 19 maja 2016 r.

W dniu 25 maja 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, kwestionując zawartą w nim argumentację

i podnosząc, że referendarz sądowy, który rozpatrywał wniosek Skarżącego, nie zapoznał się dogłębnie z przedłożonym wnioskiem oraz dokumentami.

Zdaniem Skarżącego, przedstawiona w uzasadnieniu argumentacja zasadza się głównie na tym, że skoro Skarżący nosił się z zamiarem wystąpienia na drogę postępowania sądowego, to winien się liczyć z tym, że będzie zobowiązany

do ponoszenia kosztów z tym związanych. Tymczasem przyjęcie takiego założenia przez referendarza jest błędne, albowiem przeczy temu stanowisku chociażby przyjęcie przez ustawodawcę instytucji pomocy prawnej, przejawiającej się m.in. zwolnieniem od ponoszenia opłaty od skargi. Ponadto złożona przez Skarżącego skarga nie jest przejawem takiej a nie innej postawy Skarżącego, ale efektem bezprawnego działania organu. Brak tej skargi spowodowałby de facto ogromne straty w majątku Skarżącego, gdyż organ mógłby przeprowadzić egzekucję z jego majątku, pomimo braku podstaw do tego, aby domagać się od Skarżącego prawidłowo wykorzystanej dotacji unijnej. Przyjęcie zatem prezentowanego stanowiska, pozbawiałoby podmioty, które nie są w stanie ponieść opłat koniecznych do dalszego procedowania skargi, do prawa do sądu, przyznanego im w Konstytucji RP.

Skarżący zarzucił, że referendarz sądowy w ogóle nie zweryfikował aktualnych możliwości płatniczych Skarżącego (a w zasadzie ich braku) i nie dostrzega różnicy pomiędzy tym, czym jest posiadany majątek, a tym, czym są aktualne możliwości płatnicze Skarżącego. Przedstawione przez referendarza sądowego stanowisko zmuszałoby Skarżącego do tego, aby upłynnił on swój majątek po to, aby uzyskać fundusze na opłacenie wpisu od skargi.

Ponadto Skarżący wskazał, że nie uwzględniono kwoty kredytu, jaki spłaca

w wysokości około [...] zł miesięcznie, a która to kwota nie została wliczona

do dochodu netto z podanych rozliczeń rocznych firmy [...] (jest to kwota nie ujęta w dochodzie).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.

Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje się jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny.

Z przytoczonej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej (skarżącym), albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a.

in principio, który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jedynym kryterium, jakim kieruje się referendarz sądowy/sąd, rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są bowiem możliwości finansowe wnioskującego. Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do referendarza sądowego/sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym referendarz sądowy/sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy (vide np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; 18 października 2011 r. o sygn. akt II GZ 460/11; 15 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 175/12; orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei, niedopełnienie obowiązku przedłożenia dodatkowych dokumentów

i oświadczeń (tj. uchylenie się strony skarżącej od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych) może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Niedostarczenie bowiem żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829).

W rozpoznawanej sprawie Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jak zasadnie stwierdził referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, Skarżący nie sprostał powyższemu wymogowi.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wykazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z niepracującą małżonką, a źródłem utrzymania obojga jest działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącego. Jednocześnie Skarżący wskazał, że aktualnie działalność ta nie przynosi dochodów, lecz straty w kwocie ok. (-)[...] zł miesięcznie. Przy czym Skarżący wrócił uwagę

na ciążące na nim duże zobowiązania kredytowe (miesięczne raty kredytu w łącznej wysokości [...] zł oraz raty leasingowe w wysokości przekraczającej [...] zł), których regulowanie skutkuje tym, że na utrzymanie Skarżącego i jego żony pozostaje około [...] zł. Skarżący wskazał także na posiadany przez siebie majątek w postaci: nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 14 ha zabudowanej czterema budynkami (chlewnia, stodoła, dwa budynki gospodarcze) – wartość ok. [...] zł, urządzeń do obróbki drewna (trzy traki taśmowe), nieruchomości leśnej o powierzchni ok. 2 ha (tereny zalesione VI klasy), jednej koparko-ładowarki i dwóch samochodów półciężarowych.

Z akt sprawy wynika, że działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., referendarz sądowy wezwał Skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku i w ośmiu punktach określił, jakich konkretnie dokumentów oraz jakich wyjaśnień wymaga dla pełnej oceny zgłoszonego żądania. Skarżący odpowiedział na to wezwanie, ale w sposób wybiórczy, albowiem nie nadesłał wszystkich dokumentów źródłowych, bądź zastąpił je dokumentami, które w jego uznaniu były wystarczające dla rozpoznania sprawy. I tak, Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość przychodów i dochodów za okres ostatnich sześciu miesięcy, jakie uzyskał w związku z działalnością gospodarczą w ramach spółki komandytowej "[...]", oraz nie przedłożył umowy dzierżawy nieruchomości, na którą powołał się w swoim oświadczeniu z dnia 6 kwietnia 2016 r.

Niewątpliwie niewystarczające w tym zakresie było przedłożenie przez Skarżącego, niepodpisanych przez osobę sporządzającą oraz zatwierdzającą, wydruków o nazwie "bilans" i "rachunek zysków i strat" ww. spółki komandytowej według stanu na 31 grudnia 2015 r. i 29 lutego 2016 r. Wydruki te nie stanowią bowiem dowodu na okoliczność dochodów Skarżącego (tj. udziału w zysku) z tej spółki, tym bardziej, że Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który potwierdzałby aktualną wysokość udziałów Skarżącego w zyskach spółki.

Powyższe, jak również nieprzedstawienie umowy dzierżawy nieruchomości bądź innego dokumentu, który potwierdzałby wysokość uzyskiwanych na tej podstawie dochodów, niewątpliwie wyłączyło możliwość zweryfikowania rzeczywistej wysokości dochodów aktualnie osiąganych przez Skarżącego. Zauważyć przy tym należy, że Skarżący nie przedłożył stosownej dokumentacji także wraz ze sprzeciwem, poprzestając wyłącznie na gołosłownej polemice ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu.

Słusznie również referendarz sądowy stwierdził, że wykazana w księdze podatkowej strata z działalności [...] nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że kondycja finansowa Skarżącego wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Należy bowiem wskazać na ugruntowane już w orzecznictwie stanowisko - a które Sąd rozpoznający sprzeciw Skarżącego podziela - że o potencjale do gromadzenia środków finansowych przedsiębiorcy, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 maja 2014 r. o sygn. akt II GZ 191/14; 12 marca 2014 r. o sygn. akt II GZ 91/14; 12 grudnia 2013 r. o sygn. akt II FZ 1163/13).

W konsekwencji nie można uznać - jak chce tego Skarżący - że przedstawiona przez niego dokumentacja w pełni potwierdza konieczność przyznania wnioskowanej pomocy. Skarżący zdaje się bowiem nie dostrzegać, że na podstawie tak skompletowanych dokumentów nie da się potwierdzić wykazywanych przez niego danych, ani na temat wskazywanej straty w kwocie (-)[...] zł miesięcznie, ani na temat pozostających mu na utrzymanie środków w wysokości [...] zł (takie kwoty podał w formularzu PPF). Dokumenty te nie pozwalają również na zweryfikowanie, skąd - przy braku oszczędności - Skarżący pozyskuje kwotę [...] zł miesięcznie na pokrycie wydatków na utrzymanie oraz na opłaty za media (taką kwotę Skarżący podał w oświadczeniu z dnia 6 kwietnia 2016 r.) oraz czy byłby w stanie zgromadzić środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi.

Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu sprzeciwu, wyjaśnić należy, że to okoliczności przedstawione powyżej stanowiły zasadniczo podstawę odmowy przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czyli uchylenie się od udzielenia żądanych informacji, jest bowiem w istocie przeszkodą, wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez Skarżącego zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13; z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). Natomiast powoływana przez referendarza sądowego okoliczność, że Skarżący, inicjując postępowanie przed sądem administracyjnym, bez względu na wskazywaną przez Skarżącego zasadność skargi, powinien zarezerwować środki na koszty z nim związane, również z wykorzystaniem posiadanych niemałych aktywów majątkowych, ma w tym wypadku charakter uzupełniający. Niemniej jednak nie sposób - na gruncie rozpoznawanej sprawy - zakwestionować zasadność stanowiska wyrażonego przez referendarza sądowego. Zastosowanie prawa pomocy nie może bowiem prowadzić do ochrony czy też wzbogacania majątku osób prywatnych, które występując na drogę postępowania sądowego winny mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i - w miarę możliwości - zgromadzić i zabezpieczyć środki na jego prowadzenie. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14; por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14).

Podkreślić w tym miejscu należy, że nie ma podstaw do przyjmowania, że wpis sądowy będący zobowiązaniem publicznoprawnym winien być zaspokajany w dalszej kolejności aniżeli wydatki związane z prowadzeniem działalności czy zobowiązania prywatne o charakterze cywilnoprawnym (np. pożyczki, kredyty).

W rozpoznawanej sprawie ani z treści wniosku, ani z treści sprzeciwu nie wynika, że Skarżący podjął jakiekolwiek działania, aby zabezpieczyć środki z bieżących dochodów (mimo iż średniomiesięczny dochód Skarżącego w 2015 r. wynosił [...] zł, co wynika z zeznania PIT-36L za 2015 r.), czy zdobyć dodatkowe fundusze na pokrycie kosztów sądowych. Zważyć przy tym należy, że - poprzedzone kontrolą - postępowanie administracyjne toczyło się ponad 16 miesięcy (o wszczęciu postępowania administracyjnego zawiadomiono Skarżącego 19 sierpnia 2014 r., a wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło 21 stycznia 2015 r.), co oznacza, że Skarżący miał wystarczająco dużo czasu, by przygotować się do prowadzenia takiego sporu. Ponadto w zeznaniach podatkowych za lata 2014 i 2015 Skarżący wykazał nadpłaty w kwocie [...] zł (za 2014 r.) i [...] zł (za 2015 r.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 § 1-§ 3 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.