Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4974/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 108 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 425/20 w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. oddala wniosek S. O. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 425/20, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a." oddalił skargę S. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] listopada 2019 r. Prodziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] skreślił skarżącego z listy studentów drugiego roku, drugiego stopnia studiów niestacjonarnych (zaocznych) na kierunku administracja na Wydziale [...] [...] z powodu niezliczenia w terminie (do 30 września 2019 r.) przedmiotu objętego programem II roku studiów.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu Rektor podał, że stosownie do art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "p.s.w.i.n." student może zostać skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Skarżący w terminie do 30 września 2019 r. nie złożył egzaminu z przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne (w tym aspekty środowiskowe)", wymaganego w programie II roku studiów uchwalonym na rok 2019/2020 (§ 4 ust. 1 Zasad studiowania na kierunku Administracja, II stopień), jak i nie złożył wniosku o powtarzanie etapu studiów ani o wpis warunkowy na kolejny etap studiów. Na skutek powyższego skarżący nie uzyskał zaliczenia II roku studiów. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał także, że powodem niezaliczenia ww. przedmiotu była okoliczność, iż w ocenie egzaminatora złożona przez skarżącego praca zaliczeniowa ma cechy plagiatu. Także kolejna (druga) praca skarżącego stanowi plagiat prac innych autorów lub zawiera zapożyczenia ze stron internetowych.

Skargę na powyższą decyzję wniósł S. O., domagając się jej uchylenia. Wskazał, że decyzja Rektora została wydana z naruszeniem art. 1, art. 3, art. 4, art. 24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1169), art. 24 i art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. z 2009 r. nr 203, poz. 1569) oraz art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a."

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że nie podziela zapatrywania skarżącego, iż skarżący nie miał świadomości zmiany zasad zaliczenia przedmiotu oraz że nie wyjaśniono, dlaczego jego praca nie została uznana za "wystarczającą" do zaliczenia przedmiotu. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego organy ustaliły wszystkie okoliczności sprawy, zebrały i rozważyły cały materiał dowodowy. Skarżący posiadał wiedzę o tym, że warunkiem zaliczenia przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne" jest obecność na wykładach i pozytywna ocena złożonej pracy zaliczeniowej. W ocenie Sądu do podważenia zaskarżonej decyzji nie może prowadzić przekonanie skarżącego co do nieprawidłowej oceny jego pracy zaliczeniowej w kontekście wykazania "cech plagiatu". Ocena w tym zakresie dokonywana jest w ramach przysługującemu uczelni władztwa fachowego, nie podlega zatem bezpośredniej kontroli sądowej. Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu pierwszej instancji skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną złożył S. O., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przez wydanie decyzji administracyjnej o skreśleniu skarżącego z listy studentów studiów zaocznych II stopnia na kierunku administracja prowadzone przez Wydział [...] Uniwersytetu [...] w sytuacji gdy decyzja ta ma charakter fakultatywny (tj. "..student może być skreślony z listy studentów"') w sytuacji, gdy okoliczności związane z negatywną oceną prac złożonych przez skarżącego pozostawały niewyjaśnione, a sama informacja o niezaliczeniu przedmiotu przez prowadzącą przedmiot została przekazana skarżącemu na tyle późno, iż został on praktycznie pozbawiony możliwości podjęcia jakichkolwiek działań naprawczych, co w rezultacie poskutkowało nadużyciem przez organ przysługującej mu możliwości swobodnego decydowania o skreśleniu skarżącego z listy studentów.

Ponadto S. O. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z, art. 7 w zw. art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz w zw. z art. 81 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "k.p.a.", przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób całościowy i rzetelny, co poskutkowało nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy przejawiające się w niepełnym zbadaniu okoliczności związanych z:

a) warunkami zaliczenia przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne (w tym aspekty środowiskowe) w roku akademickim 2018/2019 oraz ich zmianą dokonaną przez prowadzącą sprzecznie z obowiązującym Regulaminem studiów oraz sylabusem,

b) okolicznościami przyznania oceny negatywnej dwóch prac zaliczeniowych w toku studiów złożonych przez skarżącego z przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne (w tym aspekty środowiskowe)" w roku akademickim 2018/2019, co skutkowało brakiem możliwości ustalenia, dlaczego prace te zostały ocenione negatywnie z wyjątkiem stwierdzenia, iż "mają one cechy plagiatu",

c) uznaniowością organu, przejawiającą się w dowolnym i rozszerzającym interpretowaniu pojęcia władztwa administracyjnego (tj. wyrażającego się w przyznaniu organowi "swobody w podejmowaniu decyzji dotyczącej skreślenia studenta z listy studentów"), co skutkowało niezasadnym wydaniem decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów, w sytuacji gdy skarżący nie otrzymał jasnej informacji o przesłankach uzasadniających wydanie tej decyzji,

- a w rezultacie przez uznanie decyzji obu instancji za prawidłowe, pomimo że zostały one wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, na skutek nieprzeprowadzenia przez organy właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy.

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym oparciu orzeczenia na okolicznościach faktycznych, których sąd nie był w stanie stwierdzić nie posiadając kompletnych akt postępowania administracyjnego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty S. O. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie w całości. Zdaniem organu skarżący został wyczerpująco poinformowany, że decyzją prowadzącej przedmiot podstawę zaliczenia stanowiła wymagana obecność oraz pozytywna ocena złożonej pracy zaliczeniowej. Podkreślił, że skarżący miał możliwość ponownego złożenia pracy, wobec czego niezasadne są twierdzenia, iż forma i kryteria zaliczenia przedmiotu są niemożliwe do zweryfikowania wobec braku dokumentów w aktach postępowania administracyjnego. Skarżący składał prace zaliczeniowe, a zatem wiedział jaka jest forma i kryteria zaliczenia.

Pismem z 31 marca 2021 r. S. O. uzupełnił uzasadnienie skargi kasacyjnej, wskazując że w świetle informacji uzyskanej z Ministerstwa Edukacji i Nauki niewpisanie oceny z przedmiotu stanowi naruszenie obowiązującego prawa przez wykładowcę [...].

Pismem z 7 kwietnia 2021 r. Rektor Uniwersytetu [...] wniósł dodatkowo o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie z 17 kwietnia 2021 r. S. O. uzupełnił ponownie uzasadnienie skargi kasacyjnej. Wskazał na naruszenie art. 24 k.p.a., albowiem dr hab. S. Z. brał udział w postępowaniu, podpisując zarówno decyzję organu pierwszej instancji, jak i decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy swoją decyzję wydaną w pierwszej instancji.

Pismem z 11 maja 2021 r. Rektor Uniwersytetu [...] wskazał na bezpodstawność oraz spóźnienie zarzutu skarżącego, sformułowanego w piśmie z 31 marca 2021 r.

Następnie pismem z 28 maja 2021 r. Rektor Uniwersytetu [...] odniósł się do pisma skarżącego z 17 kwietnia 2021 r., wskazując że decyzja organu odwoławczego nie została podpisana przez dr. hab. S. Z., a przez prof. dr hab. J. C., Prorektora ds. studentów i jakości kształcenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Należy także wskazać, że uzupełnienie podstaw kasacyjnych może nastąpić tylko w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, po tym terminie można tylko uzupełniać lub przytaczać nowe uzasadnienie skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zatem zarzuty naruszenia § 17 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 27 września 2017 r. w sprawie studiów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1861, ze zm.) oraz art. 6, 8 i 24 k.p.a. podniesione w pismach z 31 marca 2011 r. i z 17 kwietnia 2021 r. są spóźnione i jako takie bezskuteczne.

Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności przez zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób całościowy i rzetelny, co skutkowało nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy.

Nie budzi wątpliwości, że decyzja o której mowa w art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce o skreśleniu studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, jest decyzją uznaniową ("student może być skreślony...."). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, wyrok WSA w Olsztynie z 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 376/14, pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Taki (swobodny) charakter decyzji umożliwia organom uczelni uwzględnienie różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązania się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych. W postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy studentów organy uczelni powinny ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania tego zaliczenia.

Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego, działając w ramach uznania administracyjnego, organ nie przestaje być związany podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasada prawdy materialnej (obiektywnej) – obligująca organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Wiąże się z tym następnie wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest tym samym uchylanie się przez organ od oceny i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. Organy związane są także zasadą dwuinstancyjności postępowania, zawartą w art. 15 k.p.a., która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dwukrotnego rozpatrzenia sprawy nie można rozumieć w sposób formalny. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone.

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w art. 108 ust. 2 pkt 3 przewiduje tylko "możliwość" skreślenia studenta w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Dlatego, to nie tylko fakt niezaliczenia przedmiotu musi być niewątpliwy, ale także organ powinien ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić, tak jak w rozpoznawanej sprawie, obiektywną możliwość uzyskania tego zaliczenia. Bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i przeprowadzenia ich analizy oraz oceny decyzja uznaniowa nie może zostać uznana za zgodną z prawem.

Należy tu podkreślić, że niedopuszczalne jest konwalidowanie braków decyzji w tym zakresie dopiero na etapie postępowania sądowego, w szczególności postępowania kasacyjnego, co zdaje się czynić Rektor [...]. To decyzja jest przedmiotem kontroli jej zgodności z prawem a nie składane przez strony pisma procesowe.

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje nie spełniają powyższych wymogów. Lakoniczna decyzja Dziekana opiera się na bezspornej okoliczności, że student nie zaliczył jednego z przedmiotów objętych programem studiów, jednak nie zawiera żadnego odniesienia się do stanowiska studenta, który usprawiedliwia ten stan rzeczy. W istocie zatem ograniczone ustalenia faktyczne i ich ocena zawarte są dopiero w decyzji organu odwoławczego. Z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ nie uzasadnił w dostateczny sposób faktycznych podstaw skreślenia skarżącego z listy studentów, tj. niezaliczenia przedmiotu "planowanie i zagospodarowanie przestrzenne" w określonym terminie i nie ocenił wszystkich dowodów niezbędnych do prawidłowego rozpoznania sprawy. Brak konkretnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, świadczy o dowolności w działaniu organu, wykraczającej poza granice dopuszczalnej swobody organu w podejmowaniu rozstrzygnięć w ramach uznania administracyjnego. Obowiązkiem organu administracji jest zarówno wnikliwe ustalenie, jak i należyte udokumentowanie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, co nie nastąpiło w niniejszej sprawie.

Trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że nie wyjaśniono okoliczności związanych z warunkami zaliczenia przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne" w roku akademickim 2018/2019 oraz ich zmiany dokonanej przez prowadzącą ten przedmiot. Bezspornym jest, że z Zasad Studiowania i sylabusa tego przedmiotu wynikało, że warunkiem zaliczenia tego przedmiotu było zdanie egzaminu. Organy opierając się na stanowisku prowadzącej ten przedmiot przyjęły, że skarżący go nie zaliczył. Przy czym, jak twierdzi skarżący, prowadząca ten przedmiot zmieniła sposób zaliczenia tego przedmiotu, na obecność na zajęciach i uzyskanie pozytywnej oceny ze złożonej pracy zaliczeniowej. Wydaje się, że utożsamianie przez organ egzaminu z obecnością na zajęciach i uzyskaniem pozytywnej oceny ze złożonej pracy zaliczeniowej jest nie tylko sprzeczne z potocznym rozumieniem tego sposobu weryfikacji wiedzy ale również nie odpowiada formom zaliczenia przedmiotów wskazanym w Zasadach studiowania na kierunku Administracja, w których przyjmuje się jako odrębne formy: egzamin, zaliczenie na ocenę, zaliczenie, praca zaliczeniowa. Tymczasem organ nie wyjaśnił czy prowadząca była uprawniona do zmiany formy egzaminu, a jeżeli tak to czy miała ona jakikolwiek sformalizowany przebieg, czy została w jakikolwiek sposób zatwierdzona i skutecznie ogłoszona studentom w przewidzianej formie. Jak zarzuca skarżący zmiana formy egzaminu nie została ogłoszona w jakiejkolwiek udokumentowanej formie, w szczególności nie została odzwierciedlona w systemie informatycznym do obsługi studentów ani w sylabusie przedmiotu. Przy czym pomimo zarzutów skarżącego w tym zakresie, organ nie złożył do akt sprawy sylabusa przedmiotu, z którego niewątpliwie powinna wynikać forma jego zaliczenia i kryteria oceny. Jak trafnie zarzuca skarżący, chociażby to uniemożliwia ocenę prawidłowości przyjętego przez organ kryterium zaliczenia przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne". Omawiana tu kwestia jest na tyle istotna, że nieprawidłowa a tym samym bezskuteczna zmiana formy zaliczenia przedmiotu przez prowadzącą ten przedmiot i w konsekwencji nieprzeprowadzenie prawidłowego egzaminu wiązać należałoby z bezskutecznością zarzucenia skarżącemu niezaliczenia tego przedmiotu. Ponieważ z obiektywnych przyczyn do jego prawidłowego zaliczenia nie mogłoby dojść. W konsekwencji stwierdzić też przyjdzie, że irrelewantne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że skarżący dowiedział się o zmienionej formie zaliczenia egzaminu. Zbędne wydają się tu rozważania na temat obowiązku Uniwersytetu zapewnienia stabilności programu studiów, w szczególności formy zaliczania poszczególnych przedmiotów wynikającej z Zasad studiowania na kierunku Administracja.

Zasadnie zarzucono również w skardze kasacyjnej, że nie wyjaśniono prawidłowo okoliczności związanych z przyznaniem negatywnej oceny prac zaliczeniowych złożonych przez skarżącego z przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne", co skutkowało brakiem możliwości ustalenia czy stanowisko prowadzącej ten przedmiot mogło być podstawą skreślenia skarżącego z listy studentów. Co prawda Rektor [...] powołuje się na fakt przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie okoliczności faktycznych związanych z twierdzeniami i zarzutami skarżącego, jednak w aktach sprawy brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających stan faktyczny, na którym oparł się Rektor [...] wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ oparł się przede wszystkim na notatkach służbowych i wyjaśnieniach przesłanych drogą e-mailową, co w sytuacji odmiennych twierdzeń skarżącego, nie stanowi o prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. W aktach sprawy brak jest nawet prac zaliczeniowych złożonych przez skarżącego. Nie przesłuchano świadków, w tym prowadzącej przedmiot "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne" i Kierownika Studiów na istotne sporne okoliczności związane z zaliczeniem tego przedmiotu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym tego, że zakładom administracyjnym, jakim jest Uniwersytet, przysługuje pewien rodzaj władztwa wobec studentów jako użytkowników tego zakładu. Uczelnia (jej organy), w ramach tzw. władztwa administracyjnego, kształtują sytuację prawną studentów (np. przez decyzję o wpisie warunkowym, skreśleniu z listy studentów), natomiast jej pracownicy w ramach "niesformalizowanego" tzw. władztwa "fachowego", zapewniają prawidłową działalność merytoryczną uczelni (zakładu administracyjnego). Takim przejawem tego władztwa jest np. możliwość wystawiania ocen, zaliczeń przez nauczyciela akademickiego, które jako jednostronne akty wiedzy, nie podlegają bezpośredniej kontroli sądowej (por. np. A. Jakubowski, Władztwo fachowe a władztwo administracyjne w zakładzie publicznym [w:] Fenomen prawa administracyjnego, Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermana, red. W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz, WKP 2019). Nie można jednak zapominać, że ustawodawca w art. 108 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przyjął, że skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zatem odstąpił od wcześniej stosowanej zasady odpowiedniego stosowana w tych sprawach k.p.a. na rzecz stosowania przepisów k.p.a. wprost. Przyjąć wobec tego należy, że czynności podejmowane przez pracowników Uniwersytetu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlegają kontroli pośredniej, co najmniej pod względem formalnym. W okolicznościach niniejszej sprawy brak oceny merytorycznej złożonych prac z powodu uznania ich za plagiat, wymaga wykazania tego przez prowadzącą przedmiot i umożliwienia dokonania oceny takiego stanowiska prowadzącej przedmiot przez organ i sąd. Przy czym nie chodzi tu o merytoryczną ocenę prac zaliczeniowych objętego władztwem fachowym prowadzącej przedmiot, lecz czy rzeczywiście prace mają dyskwalifikujące je cechy plagiatu. Dlatego prace zaliczeniowe skarżącego z przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne" z naniesionymi przez sprawdzającą uwagami wskazującymi na plagiat prac (które jak twierdzi naniosła), powinny wchodzić w skład zgromadzonego materiału dowodowego.

Jak już wyżej wskazano, uznaniowość decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów wymaga ustalenia wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na konieczność uwzględnienia interesu uczelni a nie słusznego interesu studenta. Zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia wymaga także zdarzenie z [...] kwietnia 2019 r. na zajęciach prowadzonych przez J. R., w szczególności to czy treść jej wypowiedzi pod adresem skarżącego była tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do jej obiektywności przy ocenie prac zaliczeniowych skarżącego. Należy też wziąć pod uwagę to, że po tym zdarzeniu skarżący dwukrotnie pisemnie wnosił o zmianę wykładowcy, co nie spotkało się z akceptacją władz Uniwersytetu. Obawy skarżącego w zakresie obiektywności prowadzącej przedmiot J. R. wydaje się potwierdzać to, że złożona [...] czerwca 2019 r. przez skarżącego, w uzgodnieniu z Prorektorem i prowadzącą przedmiot, druga praca zaliczeniowa została oceniona, pomimo złożenia [...] lipca 2019 r. pisma ponaglającego do Prodziekana Wydziału, dopiero po ponad dwóch miesiącach, tj. [...] września 2019 r. Takie postępowanie egzaminatora nie tylko podważało jej obiektywność ale także poddaje w wątpliwość słuszność decyzji o odmowie zmiany wykładowcy (egzaminatora). Biorąc pod uwagę to, że sesja poprawkowa kończyła się 15 września 2019 r. a rok akademicki 30 września 2019 r. rażąca przewlekłość w ocenie pracy zaliczeniowej poważnie utrudniła skarżącemu możliwość zaliczenia tego przedmiotu w roku akademickim 2018/2019. Powyższe okoliczności bez wątpienia powinny być wzięte pod uwagę przy wydaniu uznaniowej decyzji o skreśleniu niepełnosprawnego skarżącego z listy studentów. Rektor [...] nie powinien również pomijać tego, że niezaliczony przedmiot jest jedyną przeszkodą przed obroną pracy magisterskiej przez skarżącego. Jak to wskazuje, uzyskał bardzo dobre oceny z innych przedmiotów, a jego praca magisterska, której obrona została wyznaczona w czerwcu 2019 r. została również zrecenzowana jako bardzo dobra.

W rezultacie należy uznać, że Sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie organy dostatecznie ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

Wskazane wyżej okoliczności nie były przedmiotem rozważań przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja wydana została nie tylko bez wyjaśnienia wszystkich wcześniej przedstawionych istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, ale także zawarte w niej twierdzenia nie wynikają w sposób jednoznaczny z załączonych akt administracyjnych i znajdujących się tam dokumentów. Co dodatkowo uzasadnia zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.

W rezultacie zasadnie skarżący zarzucił także naruszenie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z przekroczeniem granic przysługującego Rektorowi [...] uznania administracyjnego, ponieważ jak wykazano, organ ten nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i nie rozważył ich podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie. Tymczasem okoliczności te mogą świadczyć o tym, że niezaliczenie przedmiotu "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne" było spowodowane czynnikami niezależnymi od skarżącego.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego na mocy art. 188 p.p.s.a. ją uwzględnił i uchylił zaskarżony wyrok a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę.

Wyżej wykazano, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a. oraz art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Rektora [...].

Ponownie rozpoznając sprawę Rektor [...] stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. uwzględni wyżej przedstawione stanowisko NSA i wynikające z niego wprost wskazania co do dalszego postępowania.

Wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oddalono z braku przesłanek z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., bowiem skarżący nie wykazał aby takie koszty poniósł.