Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1378/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Mirosław Bator / spr. / NSA Jan Zimmermann Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2010 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Wojewody [ ] z dnia 30 czerwca 2009 r. nr [ ] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody [ ] na rzecz skarżącego M.G. kwotę 3336, 90 zł / trzy tysiące trzysta trzydzieści sześć złotych dziewięćdziesiąt groszy / tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 grudnia 2008r. znak: [...] Prezydent Miasta K. orzekł w punkcie 1 o ustaleniu na rzecz M. G. i J. W. odszkodowania w wysokości 615.981,00 zł za nieruchomość, oznaczoną jako działka nr "1" o pow. 0,1283 ha obr. [...] jedn. ewid. [...] objętą w dniu 28.02.2003 r. księgą wieczystą nr [...] wchodząca w skład linii kolejowej nr [...] K., przejętą z mocy prawa z dniem 1.06.2003 r. na własność Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...]. W punkcie 2 decyzji orzekł o wypłacie ustalonego odszkodowania na rzecz poprzednich właścicieli w/w nieruchomości w następujący sposób: na rzecz M. G. kwotę 307.990,50 za udział w wysokości ½ cz.; na rzecz J. W. kwotę 307.990,50 za udział w wysokości ½ cz. Do zapłaty odszkodowania zobowiązane zostały Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w W.. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt. 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 5, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm.) oraz art. 37 a ust. 1, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 8.09.2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84 poz. 948 z późn. zm.), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz upoważnienia Nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 15 listopada 2007 r. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, iż przedmiotowa nieruchomość oznaczona obecnie jako dz. nr "1" w chwili wywłaszczenia stanowiła własność M. U.. Na mocy orzeczenia z dnia 24 lutego 1955r. nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa i na cele Polskich Kolei Państwowych. Powyższe orzeczenie wydane zostało w trybie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w czasie wojny 1939-1945. (przedmiotowa nieruchomość zajęta została w okresie od dnia 1.09.1939 r. do dnia 9.05.1945 r. na cele komunikacji publicznej). Zmiana stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości spowodowana w/w orzeczeniem o wywłaszczeniu nr [...] nie została ujawniona we właściwej księdze wieczystej. M. G. i J. W. nabyli przedmiotową nieruchomość na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1996 r. od J. U. i T. U.. Zgodnie ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej na dzień 28 lutego 2003r. nr M. G. i J. W. byli właścicielami tej działki. Przedstawiając stan sprawy organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z 26 marca 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł, że z dniem 1 czerwca 2003r. Skarb Państwa nabył z mocy prawa własność, a Polskie Koleje Państwowe S.A. prawo użytkowania wieczystego działki nr "1", zajętej pod linię kolej ową nr [...] K.. Tą samą decyzją stwierdzono nabycie przez Polskie Koleje Państwowe S.A. prawa własności budynków i budowli położonych na tym gruncie tj. budynku hali postojowej (rok budowy 1989), budynku wymiennikowni (rok budowy 1989) oraz torów głównych zasadniczych (rok budowy 1962). Organ wskazał, że PKP S.A. złożyło w dniu 21 czerwca 2007r. oświadczenie, iż działka nr "1" pozostawała do dnia 31 maja 2003r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. i jej poprzedników prawnych nieprzerwanie powyżej 30 lat. Z kolei M. G. podniósł, iż przedmiotowa nieruchomość nie pozostawała od dnia 31 maja 2003r. w posiadania samoistnym PKP S.A. i jej poprzedników prawnych nieprzerwanie od ponad 30 lat. Na potwierdzenie swojego stanowiska wskazał orzeczenia sądów powszechnych m.in. wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 4.02.2005 r. sygn. akt [...], którym oddalono powództwo Skarbu Państwa przeciwko M. G. oraz J. W. o uzgodnienie treści księgi wieczystej, a także na wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].02.2007 r. sygn. akt [...], którym zasądzono od pozwanych PKP S.A. na rzecz M. G. oraz J. W. kwotę po 6.705,00 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji wyjaśnił, iż w toku postępowania podjął próbę ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość była wykazana przez PKP S.A. w deklaracji składanej w trybie ustawy z dnia 12 stycznia 1992r. o podatkach i opłatach lokalnych. Jak wynika z pism Wydziału Podatków i Opłat, wobec zbiorczego zadeklarowania przez PKP S.A. nieruchomości zwolnionych od podatku od nieruchomości, brak jest możliwości jednoznacznego potwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość była deklarowana przez PKP S.A., jako posiadacza samoistnego, jako nieruchomość zwolniona od podatku od nieruchomości. Organ I instancji zwrócił się także do PKP S.A. o przedstawienie deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2003, jednakże PKP S.A. nie przedstawiła ani deklaracji, w której przedmiotowa nieruchomość wykazana była jako zwolniona od w/w podatku, ani dowodu zapłaty w/w podatku. M. G. oświadczył, iż opłacał podatek przedmiotowej od nieruchomości, albowiem był adresatem decyzji ustalających wysokość należnego podatku. W dalszej części uzasadnienia swego stanowiska organ I instancji przytoczył treść art. 37a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wskazując, że odszkodowanie za grunty wchodzące w skład linii kolejowych, które z dniem 1 czerwca 2003 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa, jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości - na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Natomiast roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje, jeżeli grunt ten pozostawał do dnia 31 maja 2003r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jego poprzedników prawnych, nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy M. G. i J. W. zachowali określony w ustawie termin do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Został spełniony również warunek nabycia przez Skarb Państwa własności działki nr "1", wchodzącej w skład linii kolejowej nr [...] K., bowiem decyzją z 26 marca 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł, że z dniem 1 czerwca 2003 r. Skarb Państwa nabył z mocy prawa własność, a Polskie Koleje Państwowe S.A. prawo użytkowania wieczystego działki nr "1". Organ I instancji stwierdził zatem zaistnienie dwóch pozytywnych przesłanek ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie. Uzasadniając natomiast zaistnienie przesłanki negatywnej ustalenia odszkodowania, jaką jest pozostawanie nieruchomości do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat, organ wskazał m.in., iż przeniesienie posiadania danej nieruchomości na PKP S. A. przez podmiot trzeci, np. przez Skarb Państwa, bez jednoczesnego zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, które skutkowałoby nabyciem przez PKP S.A. prawa własności danej nieruchomości, nie daje podstaw do przyjęcia, iż poprzedni posiadacz nieruchomości jest poprzednikiem prawnym PKP S.A. Należy zatem stwierdzić, iż poprzednikami prawnymi PKP S.A. są jedynie podmioty, w których sytuację prawną PKP S.A. weszło pod tytułem ogólnym. Równocześnie organ stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość z pewnością pozostawała we władaniu PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych do dnia 31.05.2003 r. przez okres co najmniej 30 lat jednakże, wbrew potocznemu rozumieniu pojęcia posiadania, fakt władania rzeczą przez dany podmiot nie wystarcza do stwierdzenia, iż rzecz jest w posiadaniu tego podmiotu. O fakcie posiadania, a także o rodzaju posiadania decyduje wola podmiotu władającego daną rzeczą, przy czym istnienie tej woli należy ustalać na podstawie jej zamanifestowanych przejawów. Organ podniósł także, iż należy wykluczyć możliwość doliczenia posiadania samoistnego sprawowanego przez Skarb Państwa do okresu posiadania samoistnego, które miałoby być sprawowane przez PKP S.A. Doliczenia takiego nie wolno dokonać, albowiem Skarb Państwa nie jest poprzednikiem prawnym PKP S.A., a zatem próba takiego doliczenia nie znajduje podstaw prawnych w przepisie art. 37 a ust. 7 w/w ustawy, ani w żadnym innym przepisie prawa. Organ zauważył także, że twierdzenia PKP. S.A., iż nieruchomość pozostaje w zarządzie jak i że jest przedmiotem przysługującego PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego wykluczają równocześnie możliwość posiadania samoistnego przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu I instancji należy zatem odmówić mocy dowodowej oświadczeniu przedstawicieli PKP S.A. o pozostawaniu przedmiotowej nieruchomości w samoistnym posiadaniu PKP S.A.

Odwołanie od tej decyzji złożyło PKP S.A. zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 7 , 8 i 77 § 1 oraz art. 107 § 1, 3 k.p.a., a także przepisów prawa materialnego polegająca na błędnej interpretacji art. 37 a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Strona odwołująca wniosła o zmianę decyzji w całości poprzez odmowę ustalenia odszkodowania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W odwołaniu podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy obalenia domniemania samoistnego posiadania z art. 330 k.c. przez poprzedników prawnych PKP S.A. Przedsiębiorstwa państwowe wykonywały bowiem władztwo nad nieruchomościami, zarządzając nimi, użytkując je i czerpiąc z nich pożytki. Przedsiębiorstwa państwowe wykonywały zatem, w swoim imieniu, uprawnienia wynikające z zarządu częścią mienia ogólnonarodowego, a w stosunkach zewnętrznych czyniły to jak właściciel. Pomimo przysługującej państwu niepodzielnej własności ogólnonarodowej, to przedsiębiorstwa państwowe wykonywały w zakresie przekazanego im mienia uprawnienia właścicielskie. Z tych względów, zdaniem strony odwołującej, błędne jest stanowisko organu, że zarząd nieruchomością sprowadzał się jedynie do zarządu rzeczą cudzą. Ponadto podniesiono, iż działając jako następca prawny PP PKP, zarządzając i eksploatując linię kolejową K., PKP S.A. wykazały okoliczność posiadania tej nieruchomości. Niezrozumiałe są także wątpliwości organu dotyczące ciężaru dowodu, czy też braków dowodów w zakresie ponoszenia opłat za nieruchomości o charakterze publiczno prawnym.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2009r. znak: [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 2004 roku ze zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 roku ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że dowód z przesłuchania świadka, jaki organ I instancji dopuścił na wniosek PKP S.A. został przeprowadzony w sposób niepełny. Zdaniem organu odwoławczego nieścisłości w zeznaniach świadka J. O. mogą wynikać z faktu, iż przeprowadzenie tego dowodu nastąpiło w siedzibie Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K., podczas gdy w ocenie organu odwoławczego zasadnym byłoby przesłuchanie świadka w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w związku z oględzinami przedmiotowej nieruchomości. Pozyskanie tego typu dowodu winno odbyć się bezpośrednio w terenie tj. na przedmiotowej nieruchomości, gdyż dopiero wówczas świadkowie, mogliby po uprzednim okazaniu właśnie w terenie przez biegłego geodetę granic przedmiotowej działki precyzyjnie określić istotne dla toczącego się postępowania okoliczności. Świadkami mogliby być np. okoliczni mieszkańcy, pracownicy PKP lub innych firm, wykonujący prace na tym terenie. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na odmówienie przez organ I instancji mocy dowodowej oświadczeniu złożonemu przez PKP S.A., w którym stwierdzono, że działka nr "1" pozostawała do dnia 31 maja 2003r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. i jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres powyżej 30 lat. Jeżeli oświadczenie to wzbudziło wątpliwości organu I instancji, to winien on dążyć do ich usunięcia zgodnie z obowiązkiem ustalenia prawdy obiektywnej. Zastrzeżenia organu odwoławczego budzi także stanowisko organu I instancji dotyczące kwestii regulowania należności podatkowych przez PKP S.A. Przepis art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatkach lokalnych nakłada obowiązek podatkowy na posiadaczy samoistnych, jednak ma to miejsce w sytuacji, gdy nie można ustalić właściciela lub posiadającego prawo rzeczowe podlegające wpisowi w ewidencji gruntów i budynków a zatem stan prawny gruntów nie jest uregulowany. W przedmiotowej sprawie wiadomym jest, że działka nr "1" została nabyta w drodze umowy sprzedaży w dniu 19 czerwca 1996 r. przez M. G. oraz J. W., które to prawo własności zostało ujawnione w dziale II księgi wieczystej nr [...]. W związku z powyższym PKP S.A. nie miała możliwości wykazania, iż płaciła podatek od przedmiotowej nieruchomości, gdyż adresatem tych płatności byli właściciele nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, szczególnie wnikliwej analizy wymaga kwestia pozostawania przedmiotowych działek do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat, tj. od 31 maja 1973 r. do 31 maja 2003 r., i ustalenie, czy podmiot ten lub jego poprzednicy prawni wykonywali faktyczne władztwo nad przedmiotową nieruchomością jak jej właściciele. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji powinien dokonać także szerokiej analizy pojęcia "faktycznego władania nieruchomością" w odniesieniu przedmiotowej nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem przejawów faktycznego władztwa nad tą nieruchomością przez PKP S.A. i jej poprzedników prawnych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek hali postojowej, wymiennikowi oraz tory główne. W związku z tym należy ustalić, czy można w ogóle wykluczyć faktyczne władztwo PKP nad przedmiotową nieruchomością a zatem zamanifestowane przejawy władania tą nieruchomością jak właściciel przez podmiot. W ocenie organu odwoławczego, dla ustalenia faktycznego władania PKP nad nieruchomością niezbędne jest przeprowadzenie oględzin nieruchomości oraz przesłuchanie świadków na okoliczność ustalenia, czy inwestycje poczynione na nieruchomości mogły być wykorzystane jednie na cele kolejowe. Fakt poczynienia przez koleje państwowe tak istotnych nakładów na nieruchomości, które to nakłady mogą być wykorzystane tylko przez koleje państwowe daje podstawę do twierdzenia, iż PKP faktycznie władało tą nieruchomością i korzystało z niej zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem. Trudno byłoby twierdzić, iż przedsiębiorstwo świadczące usługi kolejowo - transportowe realizowało inwestycje o tak dużych i trwałych nakładach mając na uwadze, że czyni to tymczasowo (działając jedynie jako posiadacz zależny). Organ odwoławczy wskazał również, że Prezydent Miasta K. posługując się wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2007 r. pominął kluczowe dla przedmiotowej sprawy ustalenia dokonane przez ten sąd, z których wynika, że cenie, tego sądu PKP był posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości.

Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M. G. i J. W. zarzucając naruszenie art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", poprzez jego błędną wykładnię wynikającą z pominięcia obowiązującego do dnia 31 stycznia 1989 r. art. 128 k.c. tj. zasady jednolitej własności państwowej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2000r. sygn. akt. IICSK 73/08 podnieśli, że dysponowanie nieruchomością przez przedsiębiorstwa państwowe przed 1989 r. nie miało charakteru posiadania samoistnego, ale było tylko dzierżeniem. Skoro PKP z przyczyn ustrojowych nie mogły być posiadaczem samoistnym nieruchomości w okresie od maja 1973 r. do stycznia 1989 r. to nie mogły również spełniać przesłanki nieodpłatnego nabycia przedmiotowej nieruchomości. Wątpliwości skarżących budzi także fakt, iż PKP S.A. uważając się za samoistnego posiadacza nieruchomości, równocześnie uiszczała należność za korzystanie z gruntu w okresie od czerwca 19 czerwca 1996r. do 31 maja 2003r.

Skarga J. W. postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2009 r. została odrzucona jako nieopłacona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest przy tym w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi z kolei, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mające wpływ na wynik postępowania. Ocenie sądy podlegają także decyzje kasacyjne organów administracji wyższego stopnia wydawane w stosunku do decyzji organów I instancji pod względem ich legalności. Przepisem który reguluje tą kwestię jest art. 136 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jed. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz1071 z późn. zm.) który stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 lutego 2009 r. VII SA/Wa 936/08 LEX nr 478524 wyraził pogląd, iż organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Brak ten nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy. Pogląd wyrażony w wyżej przytoczonym orzeczeniu sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.

Rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, organ administracji wyższego stopnia, może uchylić zaskarżona decyzję jedynie wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle, lub postępowanie to nie wyjaśniło okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tak, że koniecznym jest przeprowadzenie tego postępowania, co najmniej w znacznej tj. w przeważającej części. Sytuacja, kiedy ustalenia organu pierwszej instancji są niepełne, a rozstrzygnięcie prawy wymaga wyjaśnienie niektórych jedynie kwestii, w rozmiarze nie uzasadniającym przyjęcie, iż jest to znaczna cześć ustaleń, organ administracji publicznej II instancji obowiązany jest dokonać tych ustaleń samodzielnie i bądź oddalić odwołanie, bądź uchylić decyzję i orzec w sprawie merytorycznie.

W niniejszej postępowaniu, przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, była konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, w celu ustalenia czy na dzień 31 maja 2003 r. PKP było posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. Stanowiska tego nie podziela sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, był wystarczający do rozstrzygnięcia, a jeżeli nawet wymagał uzupełnienia, z pewnością nie wymagało to przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości czy też w znacznej części. Zdaniem sądu, stanowisko organu II instancji w kwestii koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego jest niezrozumiałe. Organ ten podnosi, iż w sposób nieprawidłowy, bo w siedzibie organu a nie w terenie, przesłuchany został świadek J. O.. Z tego też względu, zdaniem organu odwoławczego, pojawiły się nieścisłości w tych zeznaniach i dlatego należy świadka ponownie przesłuchać, w połączeniu z oględzinami nieruchomości przy udziale geodety. Przede wszystkim organ nie wyjaśnia jakich to nieścisłości dopatrzył się w zeznaniach świadka, stąd też kontrola sądu w przedmiocie oceny dowodów jakiej organ ten dokonał jest utrudniona czy wręcz niemożliwa. Sąd z urzędu nieścisłości w tych zeznaniach się nie dopatrzył. Jeżeli nawet uznać by, że zeznania te są zbyt lapidarne i wymagają uzupełnienia (co nie jest tożsame z nieścisłościami), nic nie stało na przeszkodzie by świadka ponownie przesłuchać przed organem II instancji. Niezrozumiałym dla sądu jest stanowisko organu II instancji, by świadka przesłuchać w terenie tj. na przedmiotowej nieruchomości z udziałem geodety który wskaże mu jej granice. Sprawa w żaden sposób nie dotyczy przebiegu granic nieruchomości. Zbędnym jest zatem dokładne ich obrazowanie świadkowi, który zeznawać ma na okoliczność posiadania tej nieruchomości przez PKP. Z zeznań tego świadka nie wynika zresztą aby miał on jakiekolwiek kłopoty z lokalizacją tej nieruchomości. Po co więc mu ją okazywać i to z udziałem geodety który wskaże granice nieruchomości. Organ II instancji kwestii tej nie wyjaśnił. Niezrozumiałym dla sądu jest także stanowisko organu, iż należy przesłuchać także innych świadków – okolicznych mieszkańców i pracowników PKP i innych firm które wykonywały prace w terenie. Organ nie wyjaśnił na jakie okoliczności mieliby zeznawać ci świadkowie. Ponownie podkreślić należy, iż sporne w sprawie są okoliczności dotyczące posiadania tej nieruchomości PKP a w zasadzie ustalenie czy było to posiadanie samoistne czy też zależne. Sam fakt władania przedmiotową nieruchomością przez PKP tj. element fizyczny posiadania – corpus, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie budzi wątpliwości organu II instancji. Mowa o tym na 2 i 3 stronie uzasadnienia. Skoro tak, to jedyną okolicznością jaka musiał wyjaśnić organ był element psychiczny posiadania (aminus) - wola podmiotu który włada nieruchomością, tj. czy czyni to jak właściciel, czy też jak ktoś, komu do nieruchomości tej przysługuje inne niż własność prawo do rzeczy. W tym zakresie przesłuchiwanie świadków, którzy mogą zeznać jedynie o wykonywaniu przez PKP władztwa fizycznego w stosunku do nieruchomości (co jak mowa wyżej nie budzi wątpliwości organu) jest zbędne. Rodzi się zresztą pytanie, o jakich to okolicznościach z zeznań świadków wiedzę czerpać miałby organ administracji – jeżeli chodzi o sposób wykonywania władztwa w stosunku do nieruchomości tj. sposobu i zakresu w jakim podmiot władający czyli PKP z nieruchomości tej korzystał. Mamy tu bowiem do czynienia z nieruchomością zajętą pod tory kolejowe wraz z budynkami kolejowej hali postojowej. Także co nowego, w kontekście nakładów jakie PKP czyniło na tą nieruchomość mógłby dowiedzieć się organ z zeznań świadków. Sposób z korzystania ze z torów kolejowych i budynku hali postojowej jest sam w sobie oczywisty, a o nakładach jakie PKP na nieruchomości poczyniło, organ ma dostateczną wiedzę z innych zgromadzonych dotychczas materiałów dowodowych (str. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) i dodatkowych ustaleń nie wymaga. Jeżeli zaś chodzi o badanie woli podmiotu władającego przedmiotową nieruchomością, organ II instancji miał możliwość odmiennej oceny dowodu - oświadczeniu PKP SA jakie w imieniu strony złożyły osoby reprezentujące tą instytucje. Jeżeli organ II instancji uważał, iż zasadnym jest przesłuchanie tych osób w trybie art. 86 k.p.a. powinien dowód ten przeprowadzić samodzielnie. Przesłuchanie strony z całą pewnością nie jest czynnością wymagającą przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części.

Konkludując, materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przez organ I instancji, w kontekście przedmiotu postępowania (faktu że przedmiotowa nieruchomość jest zajęta pod infrastrukturę kolejową) był wystarczający do rozstrzygnięcia merytorycznego, a jeżeli nawet wymagał uzupełnienia, organ II instancji uzupełniające postępowanie dowodowe powinien przeprowadzić samodzielnie, gdyż dowody te nie wymagały przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części.

Podnieść też należy, iż organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił własne stanowisko w zakresie oceny prawnej zaistniałej sytuacji, odmienne od stanowiska wyrażonego przez organ I instancji. Stanowisko to dotyczyło kwalifikacji posiadania przedmiotowej nieruchomości sprawowanego przez PKP w kontekście obowiązku podatkowego, nakładów poczynionych na tą nieruchomość, ustaleń i oceny prawnej dokonanej przez sądy powszechne w postępowaniu o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, a także możliwości zaliczenia przez PKP do samoistnego posiadania, okresu posiadania sprawowanego przez Skarb Państwa. Zajęcie stanowiska w tych kwestiach byłoby uzasadnione, jedynie w sytuacji uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczeniu przez organ odwoławczy co do istoty sprawy. W sytuacji takiej organ II instancji dokonuje odmiennej niż dokonał to organ I instancji oceny, tak co do ustaleń (w razie konieczności także w oparciu o własne postępowanie wyjaśniające) jak i kwalifikacji prawnej stanu faktycznego i orzeka merytorycznie. W sytuacji uchylenia decyzji organu I instancji i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy nie powinien wskazywać własnych zapatrywań prawnych, sugerujących organowi I instancji sposób rozstrzygnięcia w zakresie zastosowania prawa. Z brzmienia art. 138 § 2 k.p.a. wynika bowiem, iż uchylenie decyzji organu I instancji następuje do ponownego rozpatrzenia. Ponowne rozpatrzenie sprawy z kolei to nie tylko przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, ale także dokonanie przez ten organ kwalifikacji prawnej ustalonego przez siebie stanu faktycznego. Organ II instancji nie ma zatem prawnej możliwości sugerowania organowi I instancji sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Nie podzielając poglądów organu I instancji, organ odwoławczy może jedynie w toku kontroli instancyjnej uchylić wadliwą jego zdaniem decyzję i orzec co do istoty sprawy. Wskazanie organowi I instancji okoliczności jakie powinien on wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy o której to kompetencji mowa jest w art. 138 § 2 k.p.a. zdanie drugie - dotyczy jedynie okoliczności które wymagają ustalenia i bądź wyjaśnienia przy ponownym rozpatrzeniu sporawy. Wskazanie to, nie może natomiast dotyczyć oceny prawnej jaką powinien przyjąć organ I instancji.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.