Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 195/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 3, art. 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 58 par. 1 i 1a
journal: Dz.U. 2015 poz 2082
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

P. K. złożył w dniu 14 sierpnia 2017 r. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i trzecie dziecko w rodzinie - córki A. i M. K. (urodzone odpowiednio w 2008 r. i w 2014 r.). We wniosku wskazał, że w skład jego rodziny wchodzi również córka W. K. urodzona w 2003 r.

Do akt administracyjnych zostały dołączone: wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt [...] orzekający rozwód pomiędzy wnioskodawcą i K. K., matką córki W. i ustalający miejsce jej pobytu przy matce oraz zasądzający od ojca alimenty na rzecz dziecka, a także ugoda pozasądowa - Rodzicielski Plan Wychowawczy sporządzona przez rodziców W. K. w dniu 9 października 2014 r. W Rodzicielskim Planie Wychowawczym ustalono, że miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce oraz ustalono kontakty ojca z dzieckiem.

Decyzją z dnia 15 listopada 2017 r., nr [...] Burmistrz Miasta odmówił P. K. przyznania świadczenia wychowawczego na córkę A. K. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017r. do 30 września 2018 r.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w ocenie organu I instancji najstarsza córka wnioskodawcy W. K. nie jest członkiem jego rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż pozostaje ona pod opieką matki na mocy prawomocnego wyroku rozwodowego. W wyroku tym nie ustalono opieki naprzemiennej, zaś przedstawiona ugoda sądowa - Rodzicielski Plan Wychowawczy nie zmienia treści tego orzeczenia. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że W. K. pozostaje pod opieką naprzemienną sprawowaną przez oboje rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach. Pierwszym dzieckiem w rodzinie wnioskodawcy w rozumieniu art. 2 pkt 14 ww. ustawy jest A. K..

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. K. zarzucając m.in. organowi I instancji naruszenie przepisu art. 2 pkt 16 ustawy poprzez przyjęcie, że córka W. K. pozostająca pod opieką naprzemienną wynikającą z ugody pozasądowej - Rodzicielskiego Planu Wychowawczego nie jest członkiem rodziny wnioskodawcy i jego pierwszym dzieckiem.

Decyzją z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przywołano treść przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, dotyczących świadczenia wychowawczego. Podniesiono, że zagadnieniem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia, czy w świetle przepisów tej ustawy W. K. urodzona w 2003 r. jest dla wnioskodawcy pierwszym dzieckiem, zaś A. K. urodzona w 2008 r. dzieckiem kolejnym. Wnioskodawca bowiem nie ubiega się o świadczenie na pierwsze dziecko, wobec czego w przypadku, gdyby A. K. była drugim dzieckiem w rodzinie, to wnioskodawcy przysługiwałoby również na to dziecko świadczenie wychowawcze.

Kolegium wskazało na definicje legalne zawarte w tej ustawie pojęć: "dziecko" (art. 2 pkt 5), "pierwsze dziecko" (art. 2 pkt 14), "rodzina" (art. 2 pkt 16), jednocześnie wskazując na brak definicji pojęcia "opieki naprzemiennej". Regulacji w zakresie opieki (pieczy) naprzemiennej należy się dopatrywać w nowelizacji przepisów kodeksowych dokonanych ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2015 r., poz. 1062), która weszła w życie w dniu 29 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 58 § 1 k.r.o. w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 58 § 1a w braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Z treści przywołanych przepisów wynika, że zasadą jest, aby w pierwszej kolejności o ewentualnej pieczy naprzemiennej decydowali sami rodzice w drodze porozumienia. Sąd powinien ingerować w relacje między rodzicami a dziećmi dopiero wtedy, gdy nie jest możliwe zawarcie takiego porozumienia między rodzicami. Dopiero w braku porozumienia sąd decyduje o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej. Co do zasady więc sąd wkracza w relacje pomiędzy rodzicami w zakresie opieki nad dziećmi dopiero, gdy sami rodzice nie potrafią dojść do porozumienia co do istotnych kwestii związanych ze sprawowaniem opieki (art. 582, 5821 k.p.c.). Powyższe regulacje prawne wskazują, że gdy nie ma takiej potrzeby sąd nie wkracza w sferę dokładnego uregulowania relacji pomiędzy rozwiedzionymi rodzicami w kwestiach dotyczących opieki nad dzieckiem. Z tego powodu nie można uznać, że objęcie dziecka pieczą naprzemienną następuje tylko w przypadku, gdy sąd rozstrzygnie w wyroku o takim sposobie sprawowania władzy rodzicielskiej - o opiece naprzemiennej rozstrzygać będzie w pierwszym rzędzie porozumienie rodziców i takie rozwiązanie jest preferowane przez prawo rodzinne. Żaden z przepisów prawa nie stanowi, że opieka naprzemienna może być ustalana jedynie przez sąd w orzeczeniu (np. wyroku rozwodowym), bowiem przepisy prawa rodzinnego pozwalają sądowi ingerować w sposób ustalania opieki nad dzieckiem jedynie wobec braku porozumienia rodziców. Opiekę naprzemienną należy zatem wiązać z sytuacją, w której ze zgodnego porozumienia rodziców lub z orzeczenia sądu wynika, że rodzice rozwiedzeni (lub żyjący w separacji) sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i że sąd obojgu rodzicom pozostawi władzę rodzicielską. Wiąże się to z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców na przemian w równych okresach. O tym, że dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców decyduje nie jego miejsce zamieszkania, tylko to, czy pozostaje ono pod opieką naprzemienną sprawowaną przez oboje rodziców. Koniecznym jest zatem ustalenie względnie równego, porównywalnego podziału opieki nad dzieckiem. Opiekę naprzemienną cechuje równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Ustalenie to - zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 2 pkt 16 in fine ustawy musi przy tym wynikać z orzeczenia sądu (wyroku rozwodowego, postanowienia w przedmiocie ustalenia kontaktów z dzieckiem), względnie zgodnego porozumienia zawartego między rodzicami co do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej.

Z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że w załączonym wyroku rozwodowym nie orzeczono o opiece naprzemiennej. W październiku 2014 r. w toku trwającego postępowania przed Sądem Rejonowym w W. o pozbawienie P. K. władzy rodzicielskiej nad córką W. rodzice zawarli ugodę pozasądową - rodzicielski plan wychowawczy, w którym ustalili, że miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce. Ojciec będzie utrzymywał kontakty z dzieckiem w swoim miejscu zamieszkania lub poza nim w każdy II i IV piątek miesiąca poczynając od końca zajęć szkolnych dziecka do godz. 19.00 oraz w każdy I i III weekend miesiąca - od soboty o godz. 10.00 do niedzieli o godz. 17.00, zaś od 01 września 2015 r. w każdy II i IV piątek miesiąca od końca zajęć szkolnych do godz. 19.00 i w każdy I i III weekend miesiąca od piątku od godz. 17.00 do niedzieli do godz. 17.00. W kwestii noclegów u ojca decyduje zdanie córki. Wakacje i dni wolne dziecko spędzać będzie naprzemiennie z jednym z rodziców w sposób zapewniający mu stałą opiekę, święta i inne dni szczególne (urodziny, Dzień Dziecka, uroczystości szkolne) rodzice mogą spędzać wspólnie z dzieckiem lub odrębnie, a Boże Narodzenie, Nowy Rok i Wielkanoc naprzemiennie.

Treść porozumienia wskazuje, że opieka sprawowana nad W. przez jej rodziców nie ma cech opieki naprzemiennej, sprawowanej w porównywalnych i powtarzających się okresach. Z jej treści wynika, że zdecydowaną większość miesiąca W. pozostaje pod opieką matki. Okresy sprawowania stałej opieki przez matkę i ojca ustalone w ugodzie nie są porównywalne i mimo tego, że okresy te są powtarzalne, to wobec ich oczywistej nierówności nie mogą być uznane za okresy opieki naprzemiennej. Dlatego należy uznać, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że W. K. nie pozostaje pod opieką naprzemienną sprawowaną przez ojca i matkę i nie wchodzi w skład rodziny wnioskodawcy (nie jest więc pierwszym dzieckiem w rodzinie w rozumieniu ustawy).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł P. K. domagając się przyznania dodatku w formie rodzina 500+.

W uzasadnieniu skargi, zarzucił organom źle zrozumiałą odpowiedź na oczywistość utrzymywania kontaktów z córką W. K.. Wyjaśnił, że córka spotyka się z nim i kontaktuje w sposób stały oraz nie ograniczony - tak jak zapisane jest we wspólnym planie wychowania dzieci oraz W. indywidualnych potrzeb bycia z tatą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako - "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie z przyczyn w niej wskazanych.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2018 r., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 15 listopada 2017 r. odmawiającą P. K. (dalej jako "skarżący") świadczenia wychowawczego, wnioskowanego na A. K. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1851, dalej zwana - "ustawą"), która w art. 4 ust. 1 i 2 stanowi, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.

W myśl art. 5 ust. 1 i 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne - 1200,00 zł, zgodnie z art. 5 ust. 4).

Stosownie zaś do treści z art. 8 ustawy świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej; 3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko; 4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Legalna definicja "rodziny" unormowana została w art. 2 pkt 16 ustawy i oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Pojęcie "opieki naprzemiennej", którym ustawodawca posłużył się w przywołanym unormowaniu, stanowiące istotę sporu w niniejszej sprawie, jest niewątpliwie nowością w polskim systemie prawnym.

Wprowadzone zostało do obrotu prawnego z dniem 1 kwietnia 2016 r. wraz z wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, choć co istotne nie zostało dotychczas zdefiniowane przez ustawodawcę ani w treści wspomnianej ustawy, ani też w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2015 r., poz. 2082, dalej w skrócie - "K.r.o."), czy też w przepisach innych ustaw. Na co też prawidłowo wskazało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Trzeba tu przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 1a K.r.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 sierpnia 2015 r., w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka.

Od dnia 29 sierpnia 2015 r. przepis art. 58 § 1 i § 1 a K.r.o. na skutek jego nowelizacji stanowi, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Jednocześnie wskazać należy, że do art. 58 K.r.o. dodano § 1b zgodnie z którym, na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Podzielając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, także w przekonaniu Sądu orzekającego, powyższe regulacje prawne prowadzą do jednoznacznego wniosku, że gdy nie zachodzi taka potrzeba, sąd w wyroku rozwodowym nie wkracza w sferę dokładnego regulowania relacji pomiędzy rozwiedzionymi rodzicami w kwestiach dotyczących sprawowania opieki na dzieckiem (dziećmi), poza orzeczeniem o pozostawieniu władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, co w żadnym razie nie oznacza, że w takim przypadku nie dochodzi faktycznie do wykonywania opieki naprzemiennej pomiędzy rodzicami, którzy w taki sposób układają wzajemne stosunki związane z opieką nad dzieckiem (dziećmi), że dzieci naprzemiennie pozostają pod ich wyłączną pieczą.

Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, w punkcie drugim wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt [...], orzekającym rozwód pomiędzy skarżącym, a K. K. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią W. K. urodzoną w 2003 r. powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania matki. Jednocześnie w jego punkcie trzecim zobowiązano oboje rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniego dziecka, zasądzając od ojca alimenty na rzecz małoletniej W..

Zaznaczyć tu należy, że skarżący jest również ojcem córek: A. i M. K. urodzonych w 2008 r. i w 2014 r.

Ponadto, z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 9 października 2010 r. rodzice małoletniej W. zawarli ugodę pozasądową - Rodzicielski Plan Wychowawczy, tj. porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron W. K. (dalej w skrócie - "Rodzicielski Plan Wychowawczy"). Już w treści tego porozumienia rodzice oświadczyli, że przed Sądem Rejonowym w W. toczą się postępowania: w sprawie pozbawienia władzy rodzicielskiej skarżącego - sygn. akt [...] oraz dotyczące kontaktów ojca z małoletnią córką - sygn. akt [...].

Jednak, co istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, na etapie postępowania odwoławczego (w uzupełnieniu odwołania z dnia 4 grudnia 2017 r.) skarżący poinformował, że w dniu 5 marca 2015 r. doszło do zawarcia ugody sądowej przed Sądem Rejonowym w W. w sprawie [...] dotyczącej uregulowania jego kontaktów z córką, zaś przedmiotowy Rodzicielski Plan Wychowawczy z dnia 9 października 2010 r., dotyczący sprawowania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z małoletnią W. stanowił jej podstawę. W związku z powyższym zostały sformułowane również przez skarżącego zarzuty odwołania, w tym zarzut dotyczący związania organu administracyjnego ugodą sądową - punkt 3 lit. b petitum odwołania (vide: - k. 15-18 akt administracyjnych organu odwoławczego).

Pomimo to, rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie zweryfikowało w żaden sposób podniesionej przez skarżącego okoliczności, zawarcia w dniu 5 marca 2015 r. ugody sądowej, pomijając tą ważną kwestię w swoim rozstrzygnięciu. W konsekwencji też nie odniosło się do podniesionych na tym tle zarzutów odwołania.

Nie może przy tym ujść uwadze, że w odwołaniach z dnia 1 grudnia 2017 r. znajdujących się w aktach administracyjnych organu odwoławczego, skarżący jednoznacznie wskazywał, że oczekuje na dokument z Sądu Rodzinnego ("na potwierdzony przez sąd z uwierzytelniającymi pieczątkami sądu"), na dowód czego dołączył kserokopię wniosku z dnia 20 listopada 2017 r. skierowanego do Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich w W., w którym domaga się otrzymania "odpisu wyroku o ugodzie" oraz ponaglenie z dnia 30 listopada 2017 r. skierowane również do tego Sądu Rejonowego o niezwłoczne wystawienie tego dokumentu. Na ww. pismach figuruje prezentata Sądu Rejonowego w W. (vide: - k. 8 i 10, 11, 12-14 akt administracyjnych organu odwoławczego).

Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r. w sprawie I OSK 2423/17 - " W postępowaniu administracyjnym fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 78 § 1 K.p.a.) ustala się na podstawie dowodów, przy czym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinia biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 K.p.a.). Dowodem w zakresie zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym. W sytuacji, gdy nie zawierają one stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (ad casum). Istotne jest, by opieka naprzemienna obojga rodziców była "zgodna z orzeczeniem sądu" - zatem nie może zaistnieć wbrew orzeczeniu sądu powszechnego (np. pozbawiającego ubiegającego się o świadczenie wychowawcze władzy rodzicielskiej bądź ustanawiającego zakaz kontaktów tego rodzica z małoletnim dzieckiem), jak i spełniała właściwą rolę".

Zdaniem Sądu orzekającego, podzielającego powyższe stanowisko, jak również poglądy wyrażone w wyrokach z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 918/16, z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 90/16 oraz z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 787/16, że oceny w zakresie sprawowania opieki naprzemiennej dokonać winny samodzielnie organy orzekające w sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena ta, powinna zostać dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego i odpowiadać powinna na pytanie czy zgodne ustalenia rozwiedzionych rodziców w zakresie wychowania dzieci stanowią wystarczającą podstawę do stwierdzenia istnienia opieki naprzemiennej, poprzez ustalenie faktycznego zakresu tej opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dzieci u każdego z rodziców. Jeśli bowiem, jak ma to miejsce w tej sprawie, władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, a rzeczywista opieka nad córką W. jest sprawowana w taki sposób, że w powtarzających się okresach rodzic sprawuje wyłączną opiekę nad nią, to nie można wykluczyć, że w świetle treści ugody sądowej (na którą powołuje się w odwołaniu skarżący) mogą istnieć podstawy do uznania, że w sprawie mamy do czynienia z opieką naprzemienną. Brak też jest aktualnie podstaw do przyjęcia, że treść ugody sądowej i Rodzicielskiego Planu Wychowawczego są tożsame. Wobec braku wyjaśnienia kwestii dotyczącej zawarcia ugody sądowej regulującej kontakty ojca z córką, ocena materiału dokonana przez organ odwoławczy jest co najmniej przedwczesna oraz niepełna.

Tym samym w świetle poczynionych rozważań, należy przyjąć, że materiał dowodowy niniejszej sprawy jest niewystarczający dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia, ponieważ organ administracyjny uchylił się od zweryfikowania prawdziwości twierdzeń skarżącego, co do zawarcia ugody sądowej przed Sądem Rejonowym w W. w dniu 5 marca 2015 r. w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które mogło w istotnym stopniu rzutować na wynik sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazało tylko, że "w październiku 2014 r. w toku trwającego postępowania przed Sądem Rejonowym w W. o pozbawienie P. K. władzy rodzicielskiej nad córką W. rodzice dziecka zawarli ugodę pozasądową - rodzicielski plan wychowawczy". Jednak ustalenie to musi nasuwać uzasadnione wątpliwości, gdyż miały się toczyć się dwa postępowania sądowe, w tym w sprawie ustalenia kontaktów z córką, co znajduje jednoznaczne odzwierciedlenie w treści Rodzicielskiego Planu Wychowawczego. Ponadto, w drugiej z tych spraw, jak podnosił skarżący miała zostać zawarta ugoda sądowa (co jednak nie zostało wyjaśnione).

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei w art. 80 k.p.a. zastrzeżono, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu orzekającego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie sprostało ww. obowiązkom, przez co nie można jednoznacznie ocenić, czy okoliczności sprawy uzasadniają uznanie, że skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad córką W. i tym samym, czy jest ona członkiem rodziny skarżącego i jego pierwszym dzieckiem w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. Naruszono zatem przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Niewątpliwie organ odwoławczy posiada kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Nie można zatem uznać, że doszło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż organ nie dysponował pełnym i wyczerpującym materiałem dowodowym, a w konsekwencji nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny, nie dokonując należytej jego oceny.

Tym samym wydana decyzja jest przedwczesna.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.). Uwzględniając tak zakreśloną kognicję Sądu konieczne było wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, wobec tego, iż naruszała ona prawo.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organu administracji wynikają z dokonanych rozważań.

Przede wszystkim organ odwoławczy wyjaśni kwestię ugody sądowej z dnia 5 marca 2015 r., która miała zostać zawarta w sprawie [...] przed Sądem Rejonowym w W.. Następnie dokona prawidłowej analizy i oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, odnosząc się do zarzutów odwołania oraz biorąc pod uwagę sformułowane powyżej poglądy prawne. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Przywołane w treści orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.