Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 532/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 pkt 16, art. 4 , art. 5, art. 13
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2017 roku, nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 532/17

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

(dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] marca 2017 r.

Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Jak wynika z treści tych decyzji oraz akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z dnia [...] grudnia 2016 r. T. P. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko – syna A. P.

Po rozpatrzeniu wniosku Wójt Gminy [...] wskazaną decyzją z dnia

[...] stycznia 2017 r. – działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1-3 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r.,

poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 4, art. 5, art. 10 ust. 1, art. 13, art. 28, art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U.

z 2016 r., poz. 195, dalej: u.p.p.w.dz.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) – odmówił T. P. przyznania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko - syna A. P.

W uzasadnieniu wskazał, że małżeństwo wnioskodawcy zostało rozwiązane poprzez rozwód i na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. sygn. [...] władzę rodzicielska nad trójką dzieci pochodzących z małżeństwa powierzono obojgu rodzicom, ustalając, że miejscem ich zamieszkania dzieci miejsce zamieszkania matki, która też będzie nad nimi sprawować bezpośrednią pieczę.

Na mocy porozumienia pozasądowego zawartego przez rodziców [...] grudnia 2016 r. ustalono, że każdoczesnym miejscem zamieszkania dwójki małoletnich dzieci A. i A. P. będzie miejsce zamieszkania ojca i to on będzie sprawował nad nimi bezpośrednią pieczę. Od dnia [...] grudnia 2016 r. mieszkają one

w K., tam uczęszczają do szkoły i są na wyłącznym utrzymaniu ojca. Matka utrzymuje z nimi rzadki kontakt, nie łoży na ich utrzymanie.

Organ podkreślił, że choć w sprawie bezsporne jest, że to ojciec wychowuje dwoje małoletnich dzieci, to jednak decydujące znaczenie ma treść orzeczenia Sądu ustalającego miejsce ich zamieszkania przy matce. W tych okolicznościach,

w ocenie organu, brak jest podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko.

W odwołaniu T. P. zawnioskował o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że nie przysługuje mu świadczenie na drugie dziecko – syna A., podczas gdy faktycznie z nim zamieszkuje, jest on pod jego bezpośrednią opieką i na jego wyłącznym utrzymaniu. Świadczenie wychowawcze jest zatem w pełni należne.

Odwołujący poinformował także, że wystąpił do sądu o zmianę rozstrzygnięcia zawartego w wyroku rozwodowym dotyczącego miejsca pobytu małoletnich dzieci: A. P. i A. P.. Zarzucił brak uwzględnienia przez organ przedłożonego do akt sprawy porozumienia zawartego w dniu [...] grudnia 2016 r. z matką wspólnych małoletnich dzieci, że każdoczesnym miejscem ich zamieszkania będzie każdoczesne miejsce zamieszkania skarżącego.

SKO oznaczoną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2017 r., wydaną na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 pkt 16, art. 4, art. 5 i art. 28 u.p.p.w.dz., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Przytaczając treść art. 4 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 5 i 16 u.p.p.w.dz. określające warunki przyznawania prawa do świadczenia wychowawczego oraz definiujące pojęcie dziecka i rodziny SKO podało, że dziecko własne rodzica występującego

z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego jest zaliczane do członków jego rodziny, jeżeli są spełnione łącznie przesłanki: 1) zamieszkiwania wspólnie

z rodzicem, 2) pozostawania na jego utrzymaniu, 3) nie ukończenia 25 roku życia. Na gruncie u.p.p.w.dz. dziecko własne rodzica ubiegającego się o przyznanie świadczenia wychowawczego, które nie spełnia ww. kryteriów, nie może być zaliczone do członków jego rodziny.

Kolegium wskazało, że w okolicznościach sprawy kwestią sporną jest ustalenie przesłanki zamieszkiwania dziecka wspólnie z rodzicem. SKO powołało się na wyrok SO w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. orzekający rozwód T. P. i J. P. w którym ustalono, że miejscem zamieszkania małoletnich dzieci A. P. i A. P. będzie miejsce zamieszkania ich matki. Podało, że na mocy art. 365 § 1 K.p.c. organy administracji związane są sentencją w/w wyroku i zobligowane były przyjąć, że miejscem zamieszkania małoletnich dzieci jest miejsce zamieszkania ich matki. W tej sytuacji w ocenie Kolegium odwołującemu nie przysługuje świadczenie wychowawcze na syna A. P., jako na drugie dziecko w rodzinie. Zaznaczyło także, że okoliczność wystąpienia z wnioskiem o zmianę wyroku rozwodowego na obecnym etapie jest bez znaczenia, gdyż do zmiany orzeczenia nie doszło. Także porozumienie rodziców nie wywołuje w tym zakresie żadnych skutków prawnych.

Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie złożył T. P. wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia wychowawczego na syna A. P., zasądzenie wypłaty należnego oświadczenia za okres od 1 grudnia 2016 r. (najpóźniej od 1 stycznia 2017 r.), zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zdaniem skarżącego kwestionowana decyzja narusza przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 138 § 1, art. 77 K.p.a., art. 25, art. 26, art. 28 K.c., art. 95 K.r.io., art. 5 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 22, art. 23 ust. 3 u.p.p.w.dz. i art. 582 K.c. Skarżący zarzucił błędną wykładnię w/w przepisów i niewłaściwe ich zastosowanie, co uniemożliwiło mu nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Dodatkowo skarżący podniósł naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie

art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak rzetelnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czym naruszono słuszny interes obywateli. W jego ocenie przyjęta przez organ wykładnia pojęcia "zamieszkania" stoi w sprzeczności ze stanem faktycznym i art. 25, art. 26 i art. 28 K.c.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli we wskazanym zakresie Sąd uznał zasadność skargi, skutkującą uchyleniem tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.dz.). Przysługuje ono osobom o których mowa w art. 4 ust. 2 (tj. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka), do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 40 ust. 3),

w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1).

Wyłącznie w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko niezbędne jest spełnienie kryterium dochodowego, które nie może przekraczać 800 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne - 1 200 zł (art. 5 ust. 3 i 4).

Przez rodzinę należy rozumieć małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu

dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin

obydwojga rodziców (art. 2 pkt 16).

Na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego albo opiekuna prawnego dziecka.

We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia skarżący oświadczył, że

w skład jego rodziny wchodzą córki A. i A. oraz syn A.

Ponieważ córka A. ukończyła 18 rok życia, zgodnie z art. 4 ust. 3 u.p.p.w.dz. nie była uwzględniana jako dziecko, na które przysługuje świadczenie wychowawcze. W tej sytuacji status pierwszego i drugiego dziecka w rozumieniu ustawy przysługiwał odpowiednio córce A. i synowi A.

Wg wniosku, skarżący nie wnosił o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, lecz na kolejne (drugie, tj. syna A.), co nie było uzależnione od wykazania spełnienia kryterium dochodowego.

W wyniku rozpatrzenia wniosku organy orzekły o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia uznając, że syn A. z racji sądowego ustalenia w wyroku rozwodowym z dnia [...] lutego 2012 r. jego miejsca zamieszkania przy matce, nie spełnia warunku wspólnego zamieszkiwania z ojcem. W ocenie organów, mimo stosownych ustaleń w tym zakresie między T. P. i J. P. (znajdujących odzwierciedlenie w zawartym [...] grudnia 2016 r. pisemnym porozumieniu), małoletnie dzieci od dnia [...] grudnia 2016 r. jedynie faktycznie przebywają w K. u sprawującego nad nimi pełną opiekę i utrzymującego je ojca. Wg organów, bez znaczenia w tej sytuacji jest także, że od tej daty uczęszczają tam również do szkoły.

Kwestią sporną między skarżącym a organami pozostaje więc, czy dzieci skarżącego A. i A. – wobec faktycznego zamieszkiwania u ojca sprawującego nad nim wyłączną opiekę - mogą być uznane za członków jego rodziny w jej rozumieniu wynikającym z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.dz.

Niewątpliwie za punkt wyjścia w załatwieniu sprawy należało potraktować postanowienia w/w wyroku rozwodowego, rozwiązującego małżeństwo skarżącego T. P. i J. P. Z mocy bowiem art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zdaniem Sądu, w pełni uznając moc wiążącą postanowień tego wyroku i mając

świadomość istniejących na tym tle w orzecznictwie sądowym rozbieżności - to jednak - odmiennie niż przyjęły to orzekające w sprawie organy – jego ustalenia nie determinowały w sposób samoistny rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jej okoliczności wymagały ich interpretacji w kontekście uregulowań u.p.p.w.dz.

W ocenie Sądu, organy dokonały wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, a to art. 2 pkt 16 i art. 4 ust. 2 tej ustawy, co doprowadziło do błędnych ustaleń odnośnie skutków wynikających ze wskazanego wyroku rozwodowego i jego znaczenia dla prawidłowego rozpatrzenia złożonego wniosku, skutkując także naruszeniem przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107

§ 3 K.p.a.

Skupiając się bowiem na zawartym w tym wyroku zapisie ustalającym miejsce zamieszkania dzieci przy matce a tym samym przyznając decydujące znaczenie ich statusowi prawnemu wynikającemu z tego wyroku w dacie złożenia wniosku

o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i uznając wynikający z tego brak możliwości ich uwzględnienia jako członków rodziny wnioskodawcy, organy całkowicie pozbawiły znaczenia fakt, że jednocześnie Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad nimi obojgu rodzicom.

Ponieważ nie została ona w żaden sposób względem ojca dziecka (tj. skarżącego) ograniczona, należy uznać, że nie wykluczała również sprawowania przez niego

w całości bądź w części opieki, która z natury rzeczy sprowadza się do czynności faktycznych obejmujących wszystkie aspekty życia codziennego, a więc związane również z szeroko rozumianym wychowywaniem dzieci.

Odpowiada to wprost wskazanej wyżej regulacji art. 4 ust. 1 u.p.p.w.dz., która wskazując cel świadczenia wychowawczego akcentuje, że jest nim częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim

i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Tym samym przepis ten w sposób nie budzący wątpliwości przyznaje prymat prawa do pobierania świadczenia przez osobę faktycznie sprawującą opiekę nad dzieckiem i ponoszącą związane z tym wydatki,

o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania (matka, ojciec, opiekun faktyczny albo opiekun prawny dziecka),

a dziecko może być uznane za członka rodziny osoby wnioskującej.

Wszystkie te warunki zostały w sprawie spełnione. Skarżący należy do

ustawowego kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia

i od 1 grudnia 2016 r. sprawuje faktyczną i pełną opiekę nad zamieszkującymi z nim od tego czasu dziećmi A. i A., ponosząc całość związanych z tym wydatków (wg uzyskanych informacji, nie partycypuje w nich matka dzieci).

Zdaniem Sądu, nie stoi to w sprzeczności z treścią wyroku rozwodowego, gdyż określenie w nim miejsca zamieszkania dzieci przy matce, jak już wskazano, nie może być rozważane samoistnie, w oderwaniu od rzeczywistego wykonywania władzy rodzicielskiej i sprawowania nad nimi opieki.

W okolicznościach sprawy uregulowanie wyrokiem sądowym miejsca zamieszkania dzieci nie ma więc przesądzającego znaczenia dla odmowy przyznania świadczenia jego ojcu, gdyż nie oznacza, że ze względu na przysługiwanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, opiekę nad nimi może sprawować tylko matka.

W tym zakresie należy również zauważyć, że orzekające w sprawie organy administracji wykazały się niekonsekwencją, gdyż wywodząc odmowę przyznania skarżącemu świadczenia z zapisu pkt II wyroku rozwodowego o miejscu zamieszkania dzieci przy matce, całkowicie pominęły dalszą jego część, wg której to także ona miała sprawować nad nimi bezpośrednią pieczę ("wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron ... powierza się obojgu rodzicom i ustala, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania matki, która będzie sprawować nad nimi bezpośrednią pieczę"). Jak już wyjaśniono, sprawowanie "bezpośredniej" pieczy przez matkę nie wykluczało sprawowania opieki również przez inne osoby, w szczególności przez ojca (w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.dz. wskazano wprost, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków m.in. z tytułu opieki nad dzieckiem).

W kwestii tej organy nie zajęły jednak stanowiska i nie wyjaśniły w kontekście odmowy prawa do świadczenia wychowawczego, czy wobec wyznaczonego miejsca zamieszkania dzieci dopuszczalne było przekazanie przez matkę sprawowania nad nimi bezpośredniej pieczy ich ojcu oraz czy wobec stanowiska co do wymaganej sądowej zgody na zmianę miejsca zamieszkania dzieci, należało nią również dysponować przy przekazywaniu bezpośredniej pieczy nad nimi.

Z opisanymi wyżej - dotyczącymi dzieci - zapisami wyroku rozwodowego wiążą się kolejne okoliczności, które zdaniem Sądu przy podejmowaniu decyzji

o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego zostały całkowicie pominięte przez organy, a mogły mieć znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Są one związane z:

- realizacją obowiązku meldunkowego i dopuszczalnością ich zameldowania od

[...] grudnia 2016 r. na pobyt stały w miejscu zamieszkania ojca; zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r.,

poz. 657 ze zm.), pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania,

- realizacją przez nie od 1 grudnia 2016 r. obowiązku szkolnego w Zespole Szkół

w K., uzależnionego w tej dacie przez ustawę z dnia 7 września 1991 r.

o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.) od obwodu zamieszkania (analogiczne rozwiązania w tej mierze – obowiązujące od 1 września 2017 r. – zawiera ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, Dz. U. z 2017 r.,

poz. 59 ze zm.).

W ocenie Sądu, w sytuacji więc, gdy przepisy u.p.p.w.dz. jako przesłankę przyznania prawa do świadczenia statuują sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem - mimo uregulowań wyroku rozwodowego co do miejsca zamieszkania dzieci - brak jest uzasadnionych podstaw do wywodzenia przez organy odmowy jego przyznania z późniejszego dopuszczalnego i zgodnego z prawem porozumienia między rodzicami, z których jeden – przy którym Sąd ustalił miejsce zamieszkania dzieci – dobrowolnie ceduje na drugiego praktycznie całość obowiązków wynikających ze sprawowania nad nimi opieki.

Wadliwe jest stanowisko, że skoro w wyroku rozwodowym miejsce pobytu syna skarżącego ustalono przy matce, to z tego względu nie można tego dziecka zaliczyć do członków rodziny skarżącego w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.dz. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2017 r. III SA/Kr 1837/16).

Podkreślić należy, że postanowienia wyroku rozwodowego odnośnie miejsca zamieszkania dzieci odnoszą się przede wszystkim do sytuacji spornych między rodzicami i nie wykluczają późniejszego zgodnego ich współdziałania, których skutkiem jest modyfikacja tych postanowień w drodze czynności faktycznych, celem ich dostosowania do zmieniających się warunków rzeczywistych.

Jeżeli zatem matka dzieci nie domagała się realizacji postanowień wyroku i na jego podstawie po dacie złożenia przez ojca wniosku o przyznanie świadczenia nie wywodziła sprawowania nad nimi opieki z bezsprzecznego zapisu wyroku

o ich zamieszkiwaniu wraz z nią, nie stoi to w ocenie Sądu na przeszkodzie do przyjęcia, że wchodzą one w skład jego rodziny, wspólnie z nim zamieszkując

i pozostając pod jego opieką oraz na jego utrzymaniu.

Bez znaczenia zatem dla możliwości otrzymania świadczenia wychowawczego przez ojca od miesiąca grudnia 2016 r. było uzyskanie przez niego stosownego orzeczenia zmieniającego, o które - jak wynika z akt administracyjnych sprawy - wystąpił zresztą do Sądu Rejonowego w [...] w grudniu 2016 r. i które – jak wykazał na etapie postępowania sądowego – uzyskał [...] maja 2017 r. w postaci postanowienia zatwierdzającego ugodę (zatytułowaną jako porozumienie) między rodzicami; w jej pkt 3 i 4 znalazł się wprost zapis, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania dzieci od 1 grudnia 2016 r. J. P. wyraża zgodę na przeniesienie i uczęszczanie dzieci do Szkoły Podstawowej w K. oraz że w związku z ich zamieszkiwaniem od tej daty z T. P. i pozostawania pod jego bezpośrednią pieczą, zaprzestaje on płacenia alimentów na ich rzecz (w następstwie tego Wójt Gminy [...] - po rozpatrzeniu kolejnego wniosku T. P. - wydał w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego na syna A. od 1 maja do 30 września

2017 r.).

Uznanie A. P. za członka rodziny skarżącego nie wymagało też ustalenia - jako ewentualnego warunku przyznania na niego świadczenia wychowawczego - sprawowania przez rozwiedzionych rodziców dopuszczonej przez art. 5 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.dz. opieki naprzemiennej (a tym samym zaliczenia dziecka do członków rodzin obydwojga rodziców, skoro bezsprzecznie z dniem 1 grudnia 2016 r. w rozumieniu u.p.p.w.dz. przestał być członkiem rodziny swojej matki).

Stanowisko, że A. P. jest członkiem rodziny skarżącego wzmacnia zawarte w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.dz. wyliczenie negatywne, kogo nie zalicza się do członków rodziny; żadne zawarte w tym przepisie wyszczególnienie nie odnosi się do niniejszej sprawy. W świetle zawartej w tym przepisie definicji ustawowej rodziny, dziecko z racji samego faktycznego zamieszkiwania z rodzicami bądź jednym z nich bądź z opiekunem faktycznym jest uznawane za jej członka.

Tym samym, skoro A. i A. P. w dacie złożenia przez ojca wniosku o przyznanie świadczenia nie zamieszkiwali z matką, lecz z nim, to w rozumieniu u.p.p.w.dz. należeli do jego rodziny.

Odmienne uznanie, iż mimo zmian zaistniałych od 1 grudnia 2016 r.

w dalszym ciągu należą do rodziny swej matki, musiałoby w tej sytuacji prowadzić do zaaprobowania całkowitej fikcji nie tylko co do ustaleń faktycznych (tj. że już z nią nie zamieszkują i nie pozostają pod jej bezpośrednią opieką), jak i okoliczności mających znaczenie prawne (związanych z obowiązkiem meldunkowym i miejscem realizacji obowiązku szkolnego), jako odpowiadających ich rzeczywistemu miejscu zamieszkania i pobytu.

Jako pozbawione wzajemnej spójności jawią się w tej sytuacji zapisy zawarte

w uzasadnieniach decyzji organu I i II instancji, które z jednej strony wskazują, że rodzic może uwzględnić dziecko w składzie rodziny jedynie wtedy, gdy spełniona jest przesłanka pozostawania dziecka na jego utrzymaniu i wspólnego zamieszkiwania (co do zasady opierają się one na stanie faktycznym i obydwie w niniejszej sprawie zachodzą), zaś z drugiej, powołując się na treść orzeczenia sądowego ustalającego miejsce zamieszkania dziecka przy matce, negują jego status jako członka rodziny wnioskodawcy i wspólne zamieszkiwanie (określone przez organ I instancji jako fizyczne przebywanie).

Jednocześnie, abstrahując od wydanych rozstrzygnięć – co słusznie zresztą podniósł skarżący – tak organ I jak i II instancji w uzasadnieniach swych decyzji całkowicie pominęły wyjaśnienie, w jakim celu w ramach postępowania dowodowego żądano od niego zaświadczenia potwierdzającego uczęszczanie dzieci do SP w K.

i przeprowadzono wywiad środowiskowy, w którym de facto potwierdzono, że dzieci od lutego do listopada 2016 r. zamieszkiwały z matką w R., a od

1 grudnia 2016 r. mieszkają z ojcem (zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.p.w.dz., przesłanką przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub pobierającej to świadczenie jest m.in. wystąpienie wątpliwości dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem).

W tych okolicznościach ustalone w wyroku rozwodowym miejsce zamieszkania A. P. przy matce nie miało w niniejszej sprawie rozstrzygającego znaczenia dla odmowy przyznania świadczenia wychowawczego jego ojcu. Ze względu bowiem na jednocześnie określone w nim prawo wykonywania władzy rodzicielskiej przez obydwoje rodziców nie oznaczało, że wyłącznie matka ma sprawować nad nim opiekę oraz że wobec faktycznej zmiany jego miejsca

zamieszkania na miejsce przy ojcu jako rzeczywiście sprawującemu tę opiekę

w pełnym wymiarze i przy całkowitej akceptacji matki, nie może być ono zaliczone do jego rodziny.

W myśl wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2017 r. I SA/Wa 691/17, istotne dla ustalenia, czy dzieci wchodzą w skład rodziny tego rodzica, który ubiega się

o świadczenie wychowawcze jest dokonanie wykładni sformułowania "zamieszkujące wspólnie", zawartego w legalnej definicji rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy z 2016 r.

o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sformułowanie "zamieszkujące wspólnie" należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę

i faktycznie zaspakaja jego potrzeby życiowe. Wskazuje na to cel na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze, który określony jest w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie zostało potwierdzone sprawowanie przez ojca dziecka opieki w warunkach rodzinnych z którymi przepisy u.p.p.w.dz. wiążą prawo do świadczenia wychowawczego, a pod jego pieczą oprócz syna A. znajdowało się jeszcze jedno dziecko (córka A.), zachodziły podstawy do przyznania mu od 1 grudnia 2016 r. - jako sprawującemu od tej daty faktyczną opiekę nad dwojgiem dzieci - wnioskowanego świadczenia bez wykazywania spełnienia kryterium dochodowego (stosownie do art. 18 ust. 2 u.p.p.w.dz., prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, nie wcześniej niż od dnia objęcia dziecka opieką).

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego z dnia [...] grudnia 2016 r. organy będą miały na uwadze wyrażone wyżej stanowisko Sądu dotyczące wykładni i stosowania wskazanych przepisów u.p.p.w.dz.

Uwzględnią przy tym wykazane w toku postępowania porozumienie rodziców J. P. i T. P. z dnia [...] grudnia 2016 r. co do ustalenia od 1 grudnia 2016 r. miejsca zamieszkania małoletnich dzieci A. i A. przy ojcu.

Podsumowując, przyjęcie przez organy w oderwaniu od okoliczności sprawy, że ustalone sądownie miejsce zamieszkania dziecka przy matce wyklucza możliwość uznania go za członka rodziny sprawującego tę opiekę ojca (mimo przysługiwania władzy rodzicielskiej obydwojgu rodzicom) naruszyło w sposób mający wpływ na wynik sprawy przepisy prawa materialnego w postaci art. 2 pkt 16 i art. 4 ust. 2 u.p.p.w.dz., jak również przepisy postępowania administracyjnego - art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

Z przytoczonych względów – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) P.p.s.a. - Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.