Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3092/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 551 par. 5, art. 584 par. 2 i 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant asystent sędziego Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. z o.o. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3901/14 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] czerwca 2014 r., nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. Spółki z o.o. w N. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3901/14 oddalił skargę J.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia:

W dniu 16 grudnia 2013 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [..] zatrzymano do kontroli drogowej pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [..] waz z trzyosiową naczepą [...]. Pojazdem członowym kierował [...], który w załodze z [...] wykonywał przejazd z ładunkiem półtusz wieprzowych (ładunek podzielny) wykonując przewóz drogowy w imieniu skarżącego [...]. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.

Podczas kontroli stwierdzono, że ww. pojazd członowy poruszając się drogą krajową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono nacisk 10,95 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,95 t, podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów obowiązujących w transporcie drogowym.

Po zakończeniu postępowania [..] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (WITD) decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 0,95 t w stosunku do dopuszczalnych 10 t. W przedmiotowej sprawie kara pieniężna została nałożona za stwierdzone naruszenie norm dotyczących dopuszczalnych nacisków osi stosownie do art. 64 oraz art. 140aa ust. 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. - dalej: p.r.d.). Naruszenie takie jest odrębną kategorią prawną naruszeń, gdyż możliwe jest przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu przy jednoczesnym nieprzekroczeniu dopuszczalnej ładowności pojazdu i dopuszczalnej/rzeczywistej masy całkowitej (DMC/RMC).

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Tym samym nie stwierdził przesłanek do przeprowadzania dodatkowego postępowania w postaci przesłuchania w charakterze strony kontrolowanego kierowcy.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z dnia [...] czerwca 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. uznał, że organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno wskazanych przez stronę przepisów postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego, w szczególności art. 140ab ust. 4 p.r.d.

Sąd I instancji podniósł, że bezspornym jest, iż droga krajowa nr [...] w miejscowości Tęgoborze, na której doszło w dniu 16 grudnia 2013 r. do kontroli pojazdu należącego do skarżącego przedsiębiorcy, została zaliczona do dróg, po których zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061).

Z protokołu kontroli wynika, że podczas czynności kontrolnych wykonano pomiary rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisków osi pojazdu. Pomiarów dokonano w obecności kierowcy, który był obecny przy czynnościach ważenia pojazdu, został pouczony przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego o procedurze ważenia i nie zgłaszał uwag do wspomnianej procedury ważenia.

W wyniku pomiarów przeprowadzonych w trakcie kontroli stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu (po odjęciu 2%), przekroczył dopuszczalną wartość dla drogi, po której poruszał się kontrolowany pojazd o 0,95 t. oraz nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Podczas kontroli kierowca pojazdu nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ustalenia te nie zostały przez stronę zakwestionowane, co dokumentuje protokół kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2013r.

Sąd przy tym wskazał, że wybór trasy przejazdu należy wyłącznie do sfery uprawnień przewoźnika, który podejmując decyzję o wyborze trasy, jako profesjonalny podmiot gospodarczy, powinien uwzględnić powszechnie obowiązujące w transporcie drogowym normy, w szczególności w zakresie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu. W przypadku badanej sprawy skarżący nie był ograniczony w tym wyborze (w żadnym razie nie wskazują na to okoliczności sprawy), zatem mógł uniknąć naruszenia ww. norm wybierając drogę przejazdu o wyższej nośności.

Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd I instancji wyjaśnił również, że kontrolowany przejazd nie mieści się w granicach, o których mowa w art. 64b ust. 1 p.r.d., tj. zezwolenia kategorii II. Sporny przejazd był dokonywany na drodze krajowej, co wyłącza także stosowanie zezwolenia kategorii I, wydawanego dla przejazdów na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich. Przejazdu dokonał pojazd nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych norm (nacisku osi pojazdu), co oznacza, że w przypadku przewozu ładunku podzielnego, jak to miało miejsce w badanej sprawie, zostały spełnione przesłanki z art. 64 ust. 2 p.r.d. Przepis ten stanowi o zakazie przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, z wyjątkiem zezwoleń kategorii I oraz kategorii II. WSA uznał, że przypadku niniejszej sprawy prawidłowo została ustalona kategoria zezwolenia, jako kat. IV, gdyż kat. VII, obejmuje inne przypadki przejazdów nie mieszczących się w kategorii zezwoleń od I do VI.

Zdaniem Sądu I instancji, w okolicznościach dokonanego przejazdu pojazdem nienormatywnym nie budzi wątpliwości stwierdzenie przez organy naruszenia zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., co prowadzi do zastosowania art. 140ab ust. 2 p.r.d. W przypadku naruszenia tego zakazu za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Użycie słowa "jak" w przytoczonym wyżej przepisie sprawia, iż kara w przypadku, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, tj. naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d., jest ustalana w taki sam sposób, jak w przypadku przejazdu bez zezwolenia odpowiedniej kategorii. Biorąc pod uwagę parametry pojazdu, który podczas dokonywanego przejazdu był pojazdem nienormatywnym oraz fakt przejazdu po drodze krajowej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo wymierzyły karę, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii IV mając na uwadze stwierdzone wymiary kontrolowanego pojazdu oraz wysokość przekroczenia dopuszczalnych norm.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił również, że nie stwierdził naruszenia przez organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji, zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wynikających z art. 6, art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał wystarczające podstawy do podjętych przez organy rozstrzygnięć, co oznacza również, że organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji - nie naruszył przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła S. sp. z o.o. z siedzibą w N. W skardze kasacyjnej wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie w przypadku zaistnienia okoliczności przewidzianych w art. 188 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 lutego 2014 r., a w obu przypadkach zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i nie wydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy oraz uchybienie zasadzie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także poprzez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony,

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń dotyczących kwestii wag użytych i pomiaru nacisku ponad 10 ton oraz w zakresie braku wykazania podstawy prawnej podjętej decyzji w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami,

naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie orzeczenia w oparciu o analizę tylko części materiału dowodowego,

naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej,

art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiarów nacisków osi niezgodnie ze wskazaniami producenta,

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci sprawdzenia wymiarów kontrolowanego pojazdu oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu oraz porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy; II. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 1-3 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącego karą w wysokości 5.000 zł za brak zezwolenia kategorii IV oraz przyjęcie, iż pojazd skarżącego spełniał warunki na przyjęcie za pojazd nienormatywny - mimo, że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują na fakt naruszenia przez skarżącego przepisów w sposób uzasadniający przyjęcie zaistnienia naruszenia i zastosowania kary pieniężnej.

Skarżąca kasacyjnie ponadto wskazała, że dnia 3 lutego 2014r. nastąpiło przekształcenie przedsiębiorcy wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą pod nazwa [..] w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Od tego więc momentu działalność podmiotu prowadzona jest pod firmą S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, jednakże z innych powodów niż negatywna ocena wskazanych w niej podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna została wniesiona przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w [..]. Spółka nie była stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, w którym to postępowaniu Sąd I rozpoznał i oddalił skargę wniesioną przez J.M..

Uzasadniając wniesienie skargi kasacyjnej przez spółkę z o.o. [...] autor skargi kasacyjnej powołał się na okoliczność przekształcenia przedsiębiorcy wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. [..] w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Wskazał, że od momentu przekształcenia, to jest od dnia 3 lutego 2014 r. działalność podmiotu prowadzona jest pod firmą [...] sp. z o.o.

Wskazując jako podstawę prawną art. 5842 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U z 2017 r., poz. 1577 ze zm.; dalej: k.s.h.) stwierdził, że na skutek dokonanego przekształcenia doszło do sukcesji generalnej pomiędzy stroną postępowania a spółką [...], której na skutek przekształcenia przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształconego.

Stanowisko autora skargi kasacyjnej, zgodnie z którym spółka z o.o. [...] jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznanej sprawie nie jest prawidłowe.

Przed dokonaniem oceny legitymacji spółki z o.o. [..] do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznanej sprawie, celowe jest przypomnienie przepisów stanowiących podstawę przekształcenia przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego J.M. w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością [...].

Stosownie do art. 551 § 5 k.s.h. przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.) - (przedsiębiorca przekształcany) może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą) (przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową).

Jak wynika z odpisu z KRS spółki z o.o. [...] przekształcenia dokonano w trybie art. 5841 k.s.h., zgodnie z którym przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki do rejestru (dzień przekształcenia). W myśl przywołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 5842 § 1 i 2 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. Spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.

Wpisu spółki z o.o. [...] do Krajowego Rejestru Sądowego dokonano dnia 3 lutego 2014 r. i z tą datą przedsiębiorstwo prowadzone przez J.M. stało się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spółka przekształcona stała się podmiotem praw i obowiązków, które przysługiwały przedsiębiorcy J.M. dnia [..] lutego 2014 r.

Należy podkreślić, że decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na J.M. kary pieniężnej została wydana dnia 24 lutego 2014 r.

Tak więc w dacie przekształcenia przedsiębiorstwa J.M. w spółkę z o.o. S. obowiązek zapłacenia kary pieniężnej jeszcze nie powstał. Obowiązek, który nie istniał w dacie przekształcenia przedsiębiorstwa nie mógł być przedmiotem przejęcia w drodze sukcesji generalnej dokonywanej w dacie przekształcenia.

Z powyższego zestawienia dat wynika, że spółka z o.o. S. nie przejęła obowiązku związanego z nałożeniem na skarżącego J.M> kary będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

NSA zaznacza, że nie było przedmiotem oceny w rozpoznanej sprawie zagadnienie możliwości przejęcia w ramach sukcesji generalnej na podstawie ww. przepisów k.s.h. kary pieniężnej nałożonej na podstawie przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym na osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, jako że ocena taka wobec przedstawionej wyżej sekwencji czasowej zdarzeń byłaby bezprzedmiotowa.

Rozpoznając sprawę w kontekście wyżej omówionych przepisów kodeksu spółek handlowych Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na spółkę z o.o. [...] nie przeszedł obowiązek zapłacenia kary, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, ponieważ spółka nie tylko nie była stroną tego postępowania ale co więcej nie mogła być, w związku z czym nie przysługiwało jej prawo wniesienia skargi kasacyjnej, jako że stosownie do art. 173 § 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Ponieważ ustalenie, czy spółce z o.o. [..] przysługiwało prawo wniesienia skargi kasacyjnej wymagało merytorycznej oceny przejęcia przez nią praw i obowiązków przedsiębiorcy przekształcanego, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skargę kasacyjną oddalić, a nie odrzucić. Za możliwością wydania takiego orzeczenia opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt OPS 1/04.(publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatrzył zarzutów skargi kasacyjnej.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).