Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 7/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155 par. 1,  art. 262 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 4 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Halina Chitrosz, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant Stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi T. P. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary porządkowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia "A" S.A. w W. na postanowienie Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] w sprawie nałożenia kary porządkowej w kwocie 2.500 zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wyżej wymienionym postanowieniem Prezydent Miasta nałożył na "A" S.A. w W. na podstawie art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej karę porządkową w wysokości 2.500 zł, z powodu niezastosowania się do wezwania z dnia [...] wydanego w trybie art. 155 w/w ustawy i bezzasadnego odmówienia złożenia stosownych wyjaśnień.

"A" wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji zarzucając, iż nie miała obowiązku przedstawienia dokumentów wskazanych w wezwaniach Prezydenta Miasta a ponadto gdyby taki obowiązek istniał, to jego niedochowanie nie skutkuje nałożeniem kary porządkowej, gdyż sytuacja taka nie została wymieniona w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej.

Po rozpatrzeniu niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z akt sprawy, spółka w toku postępowania podatkowego została wezwana do dokonania określonej czynności, tj. podania wartości budowli i miała obowiązek udzielić organowi podatkowemu informacji lub wyjaśnień w tej sprawie celem prawidłowego opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. zostało wszczęte przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] nr [...].

W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego organ podatkowy wezwał spółkę w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej do podania aktualnej wartości należących do niej budowli znajdujących się na terenie miasta Z., stanowiących podstawę obliczania amortyzacji w roku 2007 celem prawidłowego opodatkowania spółki podatkiem od nieruchomości.

W wezwaniu jasno określono cel wezwania, termin złożenia informacji i wyjaśnień oraz pouczono spółkę o zagrożeniu karą porządkową w przypadku nie zastosowania się do niniejszego wezwania.

Pismem z dnia [...] spółka odmówiła podania żądanych informacji i wyjaśnień zarzucając organowi podatkowemu brak uprawnień do żądania przedstawienia dowodów znajdujących się w posiadaniu spółki.

Odpowiadając na powyższe Prezydent Miasta pismem z dnia [...] wyjaśnił spółce w sposób wyczerpujący podstawę prawną wezwania z dnia [...], ponownie prosząc o zastosowanie się do wezwania z dnia [...] w trybie pilnym.

Pomimo wyjaśnienia zawartego w w/w piśmie, "A" S.A. uznała, że nie ma obowiązku zadośćuczynienia temu wezwaniu i pismem z dnia [...] ponownie odmówiła udzielenia żądanej informacji.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, nałożenie na spółkę kary za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień i informacji jest prawidłowe i zgodne z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Zachowanie podatnika w toku postępowania podatkowego, a mianowicie dwukrotne uchylenie się od udzielenia żądanych informacji wpływa negatywnie na tok postępowania, powoduje jego przedłużenie, a nawet uniemożliwienie zakończenia postępowania podatkowego. Kara porządkowa jest środkiem dyscyplinującym uczestników postępowania. Jest sankcją administracyjną.

Stosownie do art. 262 Ordynacji podatkowej ukarane mogą być podmioty wskazane w § 1, wezwane do określonych czynności, które mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie dokonały określonych czynności; np. bezzasadnie odmówiły złożenia wyjaśnień, zeznań, itp.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło przy tym, iż organ podatkowy prowadził postępowanie w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2007 r. od dnia 9 lipca 2007 r., a powodem jego prowadzenia było odmienne stanowisko spółki w kwestii opodatkowania podatkiem od nieruchomości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej.

Zdaniem organu odwoławczego, takie odmienne stanowisko spółki co do podstawy opodatkowania, nie uprawniało jej do niezastosowania się do wezwania organu podatkowego.

Na powyższe postanowienie organu odwoławczego, "A" S.A. w W., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...].

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, polegające na nałożeniu kary porządkowej w związku z zaistnieniem zdarzenia, które nie zostało wskazane w tym przepisie jako przesłanka nałożenia kary porządkowej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej spółki podniósł, że karę porządkową można nałożyć tylko w przypadkach określonych w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. w przypadku:

1) niestawienia się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo tego, że podmiot był do tego zobowiązany

2) bezzasadnego odmówienia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności

3) opuszczenia bez zezwolenia organu podatkowego miejsca przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, odmowa przedstawienia wartości budowli znajdujących się na terenie miasta Z. nie jest ani "odmówieniem wyjaśnień" ani "odmówieniem zeznań".

Udzielenie wyjaśnień jest środkiem unormowanym w art. 155 Ordynacji podatkowej. Należy zwrócić uwagę, że przepis ten nie jest przepisem regulującym postępowanie dowodowe. Regulacja postępowania dowodowego zawarta jest w art. 180-200 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnienia podatnika w trybie art. 155 Ordynacji podatkowej nie są zatem dowodem w postępowaniu podatkowym. Tym bardziej wyjaśnienia te nie mogą zastąpić ustalenia stanu faktycznego, gdyż ten element stosowania prawa podatkowego jest wyłączną kompetencją organu podatkowego.

Innymi słowy, wezwania do udzielenia wyjaśnień, o którym mowa w art. 155 Ordynacji podatkowej, nie można rozumieć jako obciążenia podatnika obowiązkiem dowodzenia oraz wywodzenia z dowodów twierdzeń o stanie faktycznym.

W przepisie tym wyraźnie wskazano, że przesłanką wezwania jest to, aby udzielenie wyjaśnień było niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego (lub rozstrzygnięcia sprawy), nie zaś dla ustalenia stanu faktycznego. Gdyby wezwanie, o którym mowa w art. 155 Ordynacji podatkowej rozumieć jak Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Prezydent Miasta, to wezwaniem tym można by zastąpić wynikający z art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej ciążący na organach podatkowych obowiązek zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego oraz ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej.

Wezwanie do udzielenia wyjaśnień w rozumieniu art. 155 Ordynacji podatkowej to zatem wezwanie do wyjaśnienia szczegółowych kwestii z powodu powstałych u organu podatkowego wątpliwości, wyjaśnienie sposobu rejestrowania zdarzeń w księgach podatkowych, wyjaśnienie, w jaki sposób ustalone zostały kwoty wykazane w konkretnych pozycjach deklaracji podatkowej, itp. Nie może to być natomiast wskazanie podstawy opodatkowania - tak, aby organ podatkowy mógł już tylko obliczyć wysokość zobowiązania podatkowego i wydać decyzję podatkową. Ustalenie podstawy opodatkowania to kompetencja organu podatkowego.

Przedstawienie wartości budowli w istocie prowadziłoby do ustalenia stanu faktycznego. Nie może zatem zostać uznane za udzielenie wyjaśnień w rozumieniu art. 155 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 15 marca 2007 r. "A" S.A. w W. złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2007, w której skorygowała podstawę opodatkowania budowli o wartość linii kablowych położonych w kanalizacjach kablowych.

Po wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. (postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...].), organ pismem dnia [...] wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w trybie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie do podania w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, wartości budowli znajdujących się na terenie miasta Z., które są niezbędne do prawidłowego opodatkowania spółki podatkiem od nieruchomości, pod rygorem zastosowania kary porządkowej z art. 262 § 1 tej ustawy.

Zgodnie z art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy.

Powyższy przepis pozostaje w zgodzie z art. 122 stanowiącym, że organ podatkowy ma obowiązek podejmowania wszystkich czynności procesowych, które są niezbędne do wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, albowiem granicę swobody organu w stosowaniu tego unormowania wyznacza wskazane w przepisie tym wymaganie "niezbędności" udziału strony w czynnościach. Czynny udział strony ma być niezbędny do wyjaśnienia okoliczności składających się na stan faktyczny sprawy lub też wymagających ustalenia okoliczności faktycznych służących rozstrzygnięciu. Innymi słowy, gdy organ kieruje do strony wezwanie w toku postępowania na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, to pośrednio uznaje, że udział ten jest niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Z uwagi na znaczenie tych czynności dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania, w szczególności dla realizacji zasady szybkości, niewykonanie obowiązku może być związane z nałożeniem kary porządkowej, która może być zastosowana w stosunku do osoby, która uchyla się od zadośćuczynienia wezwaniu (art. 262 Ordynacji podatkowej).

Zdaniem sądu, organ podatkowy I instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 155 Ordynacji podatkowej, w celu uzyskania wyjaśnień niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.

Prawidłowo również zastosował art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, może zostać ukarana karą porządkową do 2.500 zł.

Skarżąca spółka pismem z dnia [...] została prawidłowo wezwana do podania wartości budowli znajdujących się na terenie miasta Z. (w tym spornych linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej), stanowiących podstawę obliczenia amortyzacji w roku 2007 (niepomniejszonych o odpisy amortyzacyjne) na dzień 1 stycznia 2007 r.

Skoro zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6, podstawę opodatkowania stanowi wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego, to dla prawidłowego ustalenia stronie podatku od nieruchomości na 2007 r., niezbędne było wskazanie przez stronę takiej wartości.

W powyższym wezwaniu strona została pouczona o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania – zgodnie z art. 159 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca spółka odmówiła złożenia wyjaśnień wywodząc, że to na organie podatkowym ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy i, że nie jest na mocy art. 155 zobowiązana do dostarczenia organowi dowodów będących w jej posiadaniu.

Takie stanowisko w świetle powyższych uwag dotyczących zastosowania art. 155 Ordynacji nie zasługuje na aprobatę (zauważyć przy tym należy, że organ wezwał stronę do podania określonej informacji, a nie przedstawienia określonych dowodów – art. 189), a zatem odmowa zadośćuczynienia wezwaniu przez spółkę była nieuzasadniona.

Mając zatem na uwadze, iż strona została prawidłowo wezwana przez organ podatkowy do złożenia niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnień i, że bezzasadnie odmówiła ich złożenia, należało uznać, że organ właściwie zastosował w rozpoznawanej sprawie art. 262 Ordynacji podatkowej.

Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.