Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1264/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ar. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2 pkt 2 i pkt 5
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 24 i nast., art. 17
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi [...] [...] na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. [...] [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 73,80 zł (siedemdziesiąt trzy złote osiemdziesiąt groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 13,80 zł (trzynaście złotych osiemdziesiąt groszy).


UZASADNIENIE

A. W. (zwany dalej: skarżącym) [...] marca 2009 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności ONW zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarstw na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.; dalej: rozporządzenie ONW). Do wniosku załączył oświadczenie, w którym wskazał, że w oparciu o wypis z rejestru gruntów z 13 lutego 2009 r. powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi 1,9579 ha, a ponadto w porównaniu ze stanem z poprzedniego "wypisu" uległa zmniejszeniu powierzchnia lasu na rzecz gruntów rolnych. Skarżący we wniosku zadeklarował na działce ewidencyjnej nr [...] działkę rolną A o łącznej powierzchni 1,96 ha do przyznania pomocy finansowej ONW.

Kierownik BP w P. decyzją z [...] października 2009 r. przyznał skarżącemu płatność ONW na 2009 r., w wysokości 517,44 zł do powierzchni stwierdzonej w kontroli administracyjnej - 1,88 ha.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] lipca 2011 r. stwierdził nieważność ww. decyzji [...] października 2009 r. Powodem stwierdzenia nieważności było błędne wykonanie pomiaru, co skutkowało wypłaceniem nienależnej płatności.

W wyniku złożonego odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] września 2011 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2011 r.

Następnie Kierownik BP ARiMR decyzją z [...] stycznia 2013 r. przyznał skarżącemu płatność ONW na 2009 r. w wysokości 430,32 zł, pomniejszoną o kwotę 58,08 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Powierzchnię stwierdzoną 1,85 ha kwalifikującą się do przyznania płatności ONW na działce ewidencyjnej nr [...] ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Natomiast w oparciu o art. 16 ust. 1 i 4 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006, płatność została pomniejszona o kwotę odpowiadającą dwukrotnej stwierdzonej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną.

Skarżący 7 lutego 2013 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, że uzasadnienie decyzji uniemożliwia ocenę zasadności ustaleń odnośnie przyjętej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG w wysokości 1,85 ha, przez co narusza art. 7, 8 i 11 k.p.a. Ponadto decyzja nie wskazuje miejsc i wielkości poszczególnych wykluczonych z płatności powierzchni oraz przyczyny ich wykluczenia, pomijając sposób i techniki obliczeń powierzchni. Skarżący powołał się na wyrok WSA w Warszawie z 4 grudnia 2012 r. V SA/Wa 754/12, wskazując, że nie została przez organ wystarczająco dowiedziona prawidłowość wyznaczonej powierzchni PEG. Zarzucił również, że nie została przy rozpatrywaniu sprawy uwzględniona informacja o powierzchni użytków rolnych zawarta w Wypisie z rejestru gruntów i budynków, których dane w 2008 r. zostały z urzędu zaktualizowane i wskazują, że wyłączone są jedynie powierzchnie 0,1 ha budynków i 0,11 ha lasów, co oznacza, że działka rolna ma powierzchnię 2,17 - (0,1+ 0,11) = 1,96ha. Skarżący wskazał, że w 2009, 2010 i 2011 r. powierzchnia 1,96 ha była w całości sadem. Zdaniem skarżącego rozporządzenie Komisji Nr 1122/2009, wg którego nie można przyznać płatności do powierzchni wykraczającej ponad działkę referencyjną, obowiązuje od 2 grudnia 2009 r. zaś decyzję nr [...] została wydana [...] października 2009 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), który reguluje zasady postępowania w sprawach płatności ONW i podkreślił, że obowiązek organów ARiMR ograniczony jest jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania.

Następnie powołał się na przepis § 2 pkt 2 i pkt 5 rozporządzenia ONW, który wskazuje na podstawy prawne i warunki przyznania rolnikowi wnioskowanej płatności ONW. Podkreślił, że płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

- łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

- są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1 ze zm.).

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z art. 14 i 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, każde państwo członkowskie ustanawia i prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli, zwany "zintegrowanym systemem", który obejmuje m. in. system identyfikacji działek rolnych. Zgodnie z art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej z ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Ustalenie czy dane grunty kwalifikują się do objęcia pomocą z tytułu ONW następuje w wyniku przeprowadzonej zgodnie z art. 24 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 kontroli administracyjnej, która stosownie do treści art. 24 ust. 1 lit. c dotyczy zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi we wniosku a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych oraz weryfikuje kwalifikacje do pomocy określonych terenów jako takich, tzn. polega na porównaniu powierzchni działek rolnych z wniosku z zapisaną w systemie identyfikacji działek rolnych maksymalną powierzchnią kwalifikowaną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia pomoc z tytułu ONW przysługuje do powierzchni nie większej niż wyznaczony maksymalny kwalifikowany obszar. W związku z powyższym, obowiązkiem organu jest wyjaśnienie rozbieżności w deklaracji powierzchni wnioskodawcy i wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru.

Maksymalny obszar kwalifikowany zgodnie z art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady Nr 73/2009 obejmuje grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, a także elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w obrębie działki rolnej obejmujące: drzewa będące pomnikami przyrody, oczka wodne o łącznej powierzchni do 100 m2 oraz rowy o szerokości do 2 m. Maksymalny obszar kwalifikowany (PEG) wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska itp.). Dostępna w systemie ZSZiK ortofotomapa cyfrowa tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe – pozyskane w trybie art. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne – po wykonaniu prac, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i są gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stanowiącego własność Skarbu Państwa. Ortofotomapy cyfrowe wykonane w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych "1992" tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów tj. stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Żaden pomiar powierzchni i odległości zgodnie z przepisami prawa geodezyjno - kartograficznego nie może być prowadzony po ukształtowaniu powierzchni terenu, wszystkie pomiary prowadzi się w tzw. rzucie ortogonalnym (prostopadłym). Ortofotomapa jest bezpośrednim odzwierciedleniem tego wymogu. Podkreślił, że ortofotomapa jest prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności, a rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), nie stanowi alternatywnej dla ortofotomapy podstawy ich weryfikacji. Ponadto zauważył, iż definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności bezpośrednich wynikająca z przepisów wspólnotowych (art. 124 ust. 2 rozporządzenia Nr 73/2009) nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w EGiB. Z powyższego względu powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla jednolitej płatności obszarowej. Dane z EGiB mogą być pomocne przy ustalaniu całkowitej powierzchni działki ewidencyjnej, na której znajduje się dane działka rolna. Dane z EGiB nie określają natomiast powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności. Powierzchnia referencyjna, czyli uprawniona do przyznania płatności, powinna być ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Nr 73/2009. Dlatego też wyznaczając powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru na danej działce ewidencyjnej ARiMR wykorzystując obraz ortofotomapy mają obowiązek wykluczenia powierzchni nieuprawnionych możliwych do zidentyfikowania na ortofotomapie.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wyjaśnił, że analizując obraz działki ewidencyjnej nr [...] (orotofotompa z 20 kwietnia 2011 r.) należy zauważyć, że w środkowej jej części widoczne są zabudowania, zaś po ich lewej/zachodniej stronie droga/plac manewrowy w kształcie koła, na której to powierzchni nie jest prowadzona faktyczna uprawa wymieniona w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Nr 73/2009 (grunt orny, trwały użytek zielony, uprawa trwała czy ogródek przydomowy). Po środku znajduje się powierzchnia która może być uprawą lecz jej powierzchnia 0,017 ha nie spełnia definicji działki rolnej zapisanej w § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW. Obszar uprawy wewnątrz placu manewrowego/drogi nie może być uznany za odrębną działkę rolną i zakwalifikowany do płatności ONW. Organ odwoławczy zauważył, że plac manewrowy/droga obok budynku widoczny jest również na ortofotomapie starszej z 2 sierpnia 2007 r., w związku z tym stwierdził, że obszar ten był w okresie od 2 sierpnia 2007 r. do 20 kwietnia 2011 r. trwale wyłączony z produkcji rolnej. Powierzchnia ta zmierzona na ortofotomapie wynosi łącznie z budynkiem 0,1777 ha, tj. 0,18 ha po dokonaniu zaokrąglenia. Sam budynek zajmuje powierzchnię 0,11 ha (według skarżącego 0,1 ha). Powierzchnia zalesienia znajdująca się na końcu działki ewidencyjnej nr 91 wg pomiaru dokonanego na ortofotomapie zajmuje powierzchnię 0,14 ha, a nie tak jak wskazują dane EGiB - 0,11 ha. Dane znajdujące się w Wypisie z EGiB działki nr 91, poza budynkiem i lasem, nie uwzględniają istnienia obszaru nie kwalifikującego się do przyznania płatności.

Organ odwoławczy podkreślił, że dane wykazywane w EGiB nie są często uaktualniane przez ich właścicieli w związku z czym nie przedstawiają aktualnego stanu gruntu. Łączna powierzchni gruntów wykluczonych z płatności na działce nr 91 w oparciu o analizę ortofotomapy wynosi 2,17- 0,14 - 0,18 = 1,85ha. Uprawniało to do przyjęcia, że organ I instancji dokonał prawidłowego ustalenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności ONW.

Uwzględniając ustaloną powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru na działce nr [...] w wysokości 1,85 ha, różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW - 1,96 ha, a powierzchnią stwierdzoną wynosi: (1,96-1,85)/1,85 = 5,94%.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, na przepisy art. 16 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji Nr 1975/2006 dotyczącego obliczenia pomniejszeń płatności oraz wskazał na obowiązujące wówczas stawki i dokonał obliczenia pomniejszenia płatności ONW.

Wobec pozostałych zarzutów skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że nie mają one znaczenia na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, ponieważ w decyzji z [...] stycznia 2013 r. nie powołano się na przepisy rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009, zaś decyzja z [...] października 2009 r. nie funkcjonuje w obiegu prawnym ze względu na stwierdzenie jej nieważności decyzją z [...] lipca 2011 r.

Resumując organ uznał, że wniosek skarżącego nie odpowiadał stanowi faktycznemu (powierzchni kwalifikowanej do płatności), zaś rolnik nie dokonał zweryfikowania powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo na deklarowanej działce ewidencyjnej i w tym sensie uznał jego winę wobec stwierdzonych nieprawidłowości.

W skardze z 14 kwietnia 2013 r. do tutejszego Sądu skarżący zarzucił, że załączniki przekazane wraz z decyzją, na których organ przedstawił pomiary powierzchni wyłączonych z płatności oraz tych powierzchni, które została zakwalifikowane do płatności, są nieczytelne co uniemożliwia ocenę wiarygodności ustaleń organu. Skarżący zarzucił, że nie został poinformowania o wyznaczonej powierzchni maksymalna kwalifikowanego obszaru wynoszącego dla działki nr 91 - 1,85ha, i w związku z tym nie miał możliwości złożenia zmiany do wniosku w celu uniknięcia zmniejszenia. Skarżący zarzucił także, że organ nie zweryfikował danych o powierzchni użytków wynikających z EGiB poprzez kontrolę sprawdzającą w terenie. Następnie wskazał na okoliczności, że: dla ustalenia powierzchni budynku zasadnicze znaczenie ma kształt i długość ścian; dla wyznaczenia powierzchni zalesionej znaczenie ma rodzaj drzew i zaznaczył, że leszczyna i orzechy włoskie przy budynku są częścią działki rolnej; że teren 0,07 ha jest sadem czy placem manewrowym zależy od tego czy w międzyrzędziach nowych nasadzeń orzechów włoskich zasadzonych w 2006 r. widać manewrujące pojazdy. Na końcu skarżący powołał się na wyroki tutejszego Sądu z 4 grudnia 2012 r. V SA/Wa 712/12 i V SA/Wa 75/12, stwierdzając, że konieczne jest w tej sprawie ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a w związku z tym wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lutego 2013r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zauważył, że w gospodarstwie skarżącego 19 lutego 2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu. Analizując wyniki kontroli organ zauważył, że w 2012 r. skarżący zadeklarował powierzchnię działki rolnej A działkach nr [...] i [...] (nie deklarowanej dotychczas), z czego powierzchnię 1,96 zadeklarował na działce nr [...], a 0,15 ha na działce [...]. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych (pomiar za pomocą GPS) stwierdzono łączną powierzchnię działki rolnej A w wysokości 1,86 ha, z czego 0,10 stwierdzono na działce ewidencyjnej nr [...], nie deklarowanej przez stronę w poprzednich latach. Powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności na działce nr [...] w 2012 r. zatem 1,86 - 0,10 = 1,76 ha. Tym samym kontrola z 2012 r. potwierdza wcześniejsza ustalenia organów, że powierzchnia maksymalna kwalifikująca się do przyznania płatności nie przekracza na działce nr [...] areału 1,85 ha. Faktyczna powierzchnia upraw stwierdzona w 2012 r. jest mniejsza i z pewnością nie jest większa i nie wynosi 1,96 ha, jak deklarował skarżący we wnioskach z lat 2009-2012.

W piśmie procesowym z 15 października 2013 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego poparł w całości złożoną skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pismem procesowym z 6 listopada 2013 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Wyjaśnić należy, iż niniejszej sprawie zastosowanie znajduje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarstw na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), które reguluje zagadnienia dotyczące płatności ONW. W myśl § 2 pkt 2 i pkt 5 ww. rozporządzenia – płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

- jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

- jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Sprawdzeniu powyższych warunków przyznania wnioskowanej płatności ONW oraz stwierdzeniu ich spełnienie przez wnioskodawcę, służy m.in. instrument prawny w postaci kontroli administracyjnej określonej przepisami unijnymi (art. 24 i nast. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, ze zm.).

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący zdeklarował do płatności ONW na działce ewidencyjnej nr [...] działkę rolną A o powierzchni 1,96 ha. Organy ARiMR stwierdziły natomiast powierzchnię na działce nr [...], kwalifikującą się do przyznania płatności ONW o wielkości 1,85 ha.

Z powyższego wynika, że w przedmiotowej sprawie kwestii spornej nie stanowiły przepisy prawa, lecz stan faktyczny sprawy. W ocenie organów, okoliczności faktyczne zostały w sprawie właściwie ustalone, na podstawie prawidłowo i wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, tj. dowodów uzyskanych w wyniku przeprowadzenia, odpowiadającej wymogom prawa unijnego i krajowego kontroli administracyjnej wniosku w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), w ramach systemu identyfikacji działek rolnych (LIPS), ustanowionego na podstawie zaimplementowanych do tego systemu zaktualizowanych kolorowych ortofotomap, a świadczących o prawidłowości poczynionych ustaleń co do powierzchni PEG przedmiotowych działek rolnych producenta rolnego. Zdaniem zaś skarżącego, organy dokonały, w oparciu o ortofotomapy, nieprawidłowych ustaleń faktycznych, bo nieodpowiadających wymogom Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jako, że w przedmiotowej sprawie kwestię sporną stanowił stan faktyczny sprawy, należało oceniając prawidłowość podjętych w sprawie rozstrzygnięć rozważyć, czy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał organom na poczynienie ustaleń stanowiących podstawę wydanych w sprawie decyzji oraz czy skarżący przedstawił w sprawie jakiekolwiek dowody mogące podważyć te ustalenia. Samo oświadczenie rolnika kwestionujące ustalenia organów, nie poparte materiałem dowodowym, jest bowiem w ocenie Sądu niewystarczające do podważenia dowodów przedstawionych przez organy. Wynika to z faktu, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności rolnych obowiązują, odmienne zasady przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w stosunki do zasad określonych w k.p.a. W postępowaniu tym stosuje się bowiem w pierwszej kolejności regulacje proceduralne zawarte w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), zaś przepisy k.p.a. mają zastosowanie dopiero, jeżeli powyższa ustawa nie stanowi inaczej (art. 21 ust. 1 ustawy). Powyższa ustawa jednoznacznie stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a ponadto określa ona, że to strony i inne osoby uczestniczące w omawianym postępowaniu mają obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (art. 21 ust. 3). Organ administracyjny został zaś zobligowany przez ustawodawcę, poza obowiązkiem czuwania nad przestrzeganiem zasady praworządności, jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 21 ust. 2 pkt 2), natomiast jego obowiązkiem nie jest już wymóg podejmowania z urzędu wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tak jak ma to miejsce w ramach reguł ogólnych postępowania administracyjnego.

Dokonując oceny zasadności zarzutów skargi należy zatem mieć na względzie ww. specyfikę postępowania w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, a także okoliczność, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności na 2009 r. został poddany kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu identyfikacji działek rolnych (LIPS), o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE nr L z 31 stycznia 2009 r., str. 16), a więc mającego oparcie w prawie unijnym. Według wskazanego przepisu system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych oraz korzysta on z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Jak wyjaśniły organy, wszystkie wykonywane na potrzeby posiadanego przez Polskę LIPS prace, w tym zaimplementowane do posiadanego przez ARiMR systemu informacji działek rolnych ortofotomapy cyfrowe są wykonywane, nadzorowane i zatwierdzane przez osoby posiadające stosowane uprawnienia i odpowiednie kwalifikacje w dziedzinie geodezji i kartografii, w zakresie pomiarów geodezyjnych, rozgraniczeń i podziału nieruchomości lub fotogrametrii i teledetekcji. Sam zaś LIPS, który posiada Polska oparty jest na skali co najmniej 1:5000.

W kontrolowanej sprawie orzekające organy oparły ustalenie co do powierzchnia PEG spornej działki właśnie na podstawie zaimplementowanych do LIPS kolorowych i zaktualizowanych ortofotomap (zdjęcia z 20 kwietnia 2011 r.), które wykazały jednoznacznie inną powierzchnię kwalifikująca się do płatności niż ta określona we wniosku przez skarżącego, na skutek nieobjęcia pomiarem widocznych na zdjęciach ortofotomapy obszarów niekwalifikujących się do płatności tj. zabudowania w środkowej części działki, droga/plac manewrowy w kształcie koła po lewej zachodniej części działki. Plac manewrowy jest widoczny także na ortofotomapie z 2 sierpnia 2007 r. Łączna powierzchnia obszarów niekwalifikująca się do płatności wynosi łącznie z budynkiem 0,1777 ha (0,18 ha po dokonaniu zaokrąglenia). Powierzchnia zalesienia znajdująca się na końcu działki nr 91 wg pomiaru dokonanego na ortofotomapie zajmuje 0,14 ha.

Sąd zauważa przy tym – odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczącego pomiaru budynku – że system informatyczny będący w dyspozycji ARiMR umożliwia dokonanie pomiaru powierzchni obiektów o nieregularnych kształtach. Organy wzięły także pod uwagę drzewa orzecha (leszczyny) znajdujące się w pobliżu domu oraz w zachodniej części działki i uwzględniły je w wyznaczonej powierzchni PEG. Natomiast wykluczona powierzchnia zadrzewień na wschodnim krańcu stanowi część większego jednolitego kompleksu leśnego, co uniemożliwia występowanie leszczyny w tym miejscu (k. 87 akt adm.).

Sąd nie zgadza się z zarzutem skarżącego, że przedstawione na ortofotomapach miejsca wyłączeń są nieczytelne. Z znajdujących się w aktach sprawy dowodów (karty 86-88 akt adm.) bardzo wyraźnie widać miejsca wyłączeń wraz z dokładnym opisem ich wielkości. Powyższe organ odwoławczy dodatkowo bardzo czytelnie opisał w zaskarżonej decyzji (str. 7 decyzji, k. 105 akt adm.).

Podkreślić należy, że wszystkie powyższe ustalenia organów znalazły potwierdzenie, podczas przeprowadzonej 19 lutego 2013 r. kontroli na miejscu na spornej działce, co uwidacznia "Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni" (k. 116 – 123 akt adm.). Z Raportu wynika, że skarżący w 2012 r. zadeklarował powierzchnię działki rolnej A na działkach ewidencyjnych 91 i 1046 (nie deklarowanej dotychczas), z czego powierzchnię 1,96 ha zadeklarował na działce nr 91, a 0,15 ha na działce 1046. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono łączną powierzchnię działki rolnej A w wysokości 1,86 ha, z czego 0,10 stwierdzono na działce ewidencyjnej nr 1046, nie deklarowanej przez skarżącego w poprzednich latach. Zatem powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności na działce ewidencyjnej nr 91 w 2012 r. wyniosła 1,76 ha, więc mniej niż ustalono w zaskarżonej decyzji. Tym samym uznać należy, że kontrola przeprowadzona na miejscu w 2012 r. potwierdziła wcześniejsze ustalenie organów, że powierzchnia maksymalna kwalifikująca się do przyznania płatności nie przekracza na działce ewidencyjnej nr 91 areału 1,85 ha.

Sąd zauważa jednocześnie, że skarżący kwestionując poprawność wyznaczenia przez organy ARiMR powierzchni PEG, jako swój główny argument przywołuje wypis z Rejestru Gruntów z 13 lutego 2009 r., zgodnie z którym powierzchnia działki ewidencyjnej nr 91 wynosi 1,9579 ha. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym nie można pojęcia działki rolnej utożsamiać z pojęciem działki ewidencyjnej. Powierzchnia ewidencyjna działki nie musi pokrywać się z powierzchnią faktycznie użytkowaną (uprawianą) i w razie rozbieżności decydujący na gruncie postępowania w przedmiocie płatności jest obszar gruntu, na którym prowadzona jest określona uprawa, ustalony zgodnie z wynikami kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2007 r., II GSK 259/07, wyrok WSA w Poznaniu z 5 listopada 2011 r., III SA/Po 659/10). Wymaga również wskazania, że działki rolne nie są przedmiotem wpisu w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów obejmuje bowiem informacje dotyczące gruntów, ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą, a także informacje dotyczące właściciela. Użytki gruntowe wykazywane w tej ewidencji (zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków Dz. U. Nr 38, poz. 454) dzielą się na:

1) użytki rolne: grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska trwałe i grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami i rowy,

2) grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione,

3) grunty zabudowane i zurbanizowane,

4) użytki ekologiczne,

5) nieużytki,

6) grunty pod wodami,

7) tereny różne.

Pojęcia działki rolnej nie można zatem utożsamiać z żadną z kategorii użytku gruntowego. To zaś oznacza, że pojęcie działki ewidencyjnej nie jest równoznaczne z pojęciem działki rolnej. W praktyce może się bowiem okazać, że działka rolna może, ale nie musi, zajmować całej powierzchni działki ewidencyjnej. Może się również zdarzyć, że na jednej działce ewidencyjnej może znajdować się kilka działek rolnych. Tak więc ewidencja gruntów i budynków nie jest rejestrem działek rolnych. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że wypis z ewidencji gruntów, jakkolwiek jest dokumentem urzędowym, nie może stanowić dowodu co do danych dotyczących działek rolnych, ich powierzchni, albowiem danych tych nie ma w ewidencji gruntów i budynków, tym samym wypis z ewidencji gruntów i budynków ich nie zawiera (por. E. Kremer, glosa do wyroku NSA z 9 stycznia 2008 r., II GSK 295/07, LEX nr 39/2008).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że źródłem danych dotyczących działek rolnych jest wniosek strony o przyznanie płatności. Organ dokonuje natomiast weryfikacji tych danych w oparciu o dostępne informacje i dane geodezyjno- kartograficzne, ortofotomapę, przeprowadzone kontrole na miejscu i kontrole administracyjne, przy czym w trakcie kontroli na miejscu nie mierzy się działek ewidencyjnych, a działki rolne.

Reasumując Sąd uznał, że analiza akt sprawy dała podstawę do stwierdzenia, że zarzuty skarżącego są nietrafne i nie podważają ustaleń organów co do faktycznego użytkowania powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności.

W świetle powyższych ustaleń organy obu instancji zasadnie stwierdziły zawyżenie przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności ONW powierzchni działki kwalifikującej się do płatności (1,96 ha) o 0,11 ha – co stanowi 5,94 % powierzchni stwierdzonej (1,85 ha). W rezultacie organy prawidłowo pomniejszyły przyznaną kwotę płatności ONW.

Odnosząc się do powołanych przez skarżącego wyroków o sygn. akt V SA/Wa 712/12 i 754/12, wskazuje, że wyroki te nie wiążą Sądu w niniejszej sprawie. Niemniej jednak w przeciwieństwie do tamże ustalonego stanu faktycznego sprawy, w przedmiotowej sprawie stan faktyczny został ustalony w sposób dokładny i staranny.

Mając na uwadze to, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę. Podstawę prawną rozstrzygnięcia zwrotu kosztów pomocy prawnej adwokata ustanowionego z urzędu w kwocie 73,80 zł stanowił art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2012 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 491), podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego typu czynności (§ 2 ust. 3 rozporządzenia).