Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 245/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 33(9) par. 1, 33(10) ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 507
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. w związku z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 507 ze zm.; dalej urp.), po rozpoznaniu odwołania P. S. od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską (dalej Komisja Egzaminacyjna), utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Uchwałą z dnia [...] września 2015 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że

P. S. (dalej skarżący) uzyskał negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Z uzasadnienia uchwały wynikało, że uzyskał on z testu 99 punktów, tymczasem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 urp., pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącego liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu.

W odwołaniu od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej skarżący wniósł o jej uchylenie i ustalenie, że uzyskał z testu na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską co najmniej 100 punktów, a więc uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na wspomnianą aplikację.

Skarżący stwierdził, że pytanie nr 44 sformułowane zostało w sposób uniemożliwiający udzielenie tylko jednej poprawnej odpowiedzi. Zauważył, że zgodnie z treścią przepisu art. 900 k.c. odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie, a przepis ten nie zastrzega dla przewidzianej w nim formy pisemnej rygoru nieważności wskutek jej niedochowania. W związku z tym, zgodnie z art. 73 § 1 k.c., który stanowi, że jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności, skarżący stwierdził, że odwołanie darowizny może nastąpić w dowolnej formie (odpowiedź A), w tym także na piśmie (odpowiedź B), a w przypadku gdy przedmiotem darowizny była nieruchomość, w formie aktu notarialnego (odpowiedź C). Na poparcie powyższego skarżący odwołał się do orzecznictwa sądowego oraz doktryny.

Z kolei wobec pytania nr 52 skarżący stwierdził, że odpowiedź C uznaną jako prawidłową, wynikającą z literalnego brzmienia art. 10 ust. 1 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym, nie można traktować jako jedyną poprawną, gdyż poprawne były również odpowiedzi A i B. Skarżący uznał, że pytanie nie dotyczyło bezpośredniego brzmienia przepisu ww. ustawy, a zawierało zdanie - które po wybraniu określonej odpowiedzi - powinno być sensowne i prawdziwe. W pytaniu użyto sformułowania "zawiera się", co innymi słowy można wyrazić jako "można zawrzeć:" lub "dopuszczalne jest zawarcie:". W związku z tym, w ocenie skarżącego, każda z zaproponowanych odpowiedzi może zostać uznana za poprawną.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2015 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił między innymi, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym Minister Sprawiedliwości uznał, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 urp.

Minister Sprawiedliwości odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 44 wskazał, że w świetle przepisu art. 900 k.c. propozycje odpowiedzi "A" i "C" są oczywiście błędne. Podał, że odpowiedź "A" stanowi o dowolnej formie oświadczenia, natomiast odpowiedź "C" różnicuje formę oświadczenia darczyńcy ze względu na przedmiot darowizny, co również jest niezgodne z treścią art. 900 k.c., bowiem odwołanie darowizny (bez względu na jej przedmiot) następuje wyłącznie w formie pisemnej. Natomiast odpowiedź "B" w połączeniu z treścią pytania stanowi literalne powtórzenie treści przywołanego przepisu. Tym samym, dla udzielenia poprawnej odpowiedzi na pytanie nr 44, wystarczająca była znajomość tego przepisu.

Minister Sprawiedliwości stanął na stanowisku, że dywagacje skarżącego odnośnie do możliwości przyjęcia dowolnej formy dla oświadczenia o odwołaniu darowizny są błędne. Wyjaśnił, że pytanie nr 44 dotyczyło formy takiego oświadczenia zastrzeżonej przez ustawę, nie zaś skutków niezachowania tej formy. Formą jaką zastrzega ustawa dla oświadczenia o odwołaniu darowizny jest forma pisemna, co wprost wynika z brzmienia art. 900 k.c. Inną sprawą jest, o co w pytaniu 44 nie pytano, jakie skutki wywołuje niezachowanie tej formy. Powołane przez skarżącego orzeczenie Sądu Najwyższego, wydane na gruncie postępowania wieczystoksięgowego, nie neguje w żadnym razie prawidłowości pytania, albowiem problematyka w nim zawarta dotyczy kwestii zaistnienia przesłanki materialnoprawnej - rażącej niewdzięczności, a więc zdarzenia, które musi najpierw zaistnieć, ażeby następnie skutecznie odwołać darowiznę oraz ciężaru dowodowego spoczywającego na wnioskodawcy co do wykazania skutecznego poinformowania obdarowanego o oświadczeniu woli o odwołaniu darowizny. Ta ostatnia przesłanka dotyczy jednak ewentualnej wadliwości oświadczenia woli o odwołaniu darowizny, a więc przesłanki następczej w stosunku do samego oświadczenia w tej mierze, które zgodnie z art. 900 k.c. winno być ad probationem złożone w formie pisemnej.

Jak podał Minister Sprawiedliwości, część rozważań skarżącego dotyczy skutków, jakie wywołuje skuteczne złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny i jakie mogą nastąpić na gruncie art. 898 § 2 k.c. Wbrew jednak sugestiom skarżącego, jest możliwe, a wręcz konieczne, rozdzielenie instytucji odwołania darowizny z instytucją skutków tego odwołania, a więc z instytucją powrotnego przejścia własności przedmiotu darowizny. Najpierw bowiem darczyńca musi złożyć obdarowanemu oświadczenie o odwołaniu darowizny na podstawie art. 900 k.c. i koniecznym, ale maksymalnym wymaganiem, jakie ustawodawca określił co do formy takiego oświadczenia, to zachowanie formy pisemnej, niezależnie od tego, czy przedmiotem darowizny była rzecz ruchoma czy nieruchomość (może to być list, pismo wzywające do zwrotu rzeczy ruchomej bądź przeniesienia własności nieruchomości, a nawet odpis pozwu). Dopiero zatem po skutecznym i uzasadnionym prawnie złożeniu pisemnego oświadczenia o odwołaniu darowizny, można przejść do rozważań wynikających z art. 898 § 2 k.c., a więc do skutków takiego odwołania. Zgodnie z tym przepisem, zwrot przedmiotu darowizny (a więc niejako realizacja obowiązku, jaki aktualizuje się dopiero po skutecznym odwołaniu darowizny), powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Minister Sprawiedliwości zauważył, że tu rzeczywiście wyrażane są poglądy, że w przypadku ruchomości zwrot przedmiotu darowizny następuje przez wydanie (przeniesienie posiadania) tej rzeczy, zaś w przypadku nieruchomości obdarowany (a nie darczyńca) powinien złożyć oświadczenie o przeniesienie własności, w formie aktu notarialnego. Obie instytucje są rozłączne, gdyż w art. 900 k.c. chodzi o formę oświadczenia darczyńcy, a w art. 898 § 2 k.c. o obowiązki (w tym złożenie oświadczenia woli) obdarowanego, który okazał rażącą niewdzięczność.

W konsekwencji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że powoływanie się przez skarżącego na orzecznictwo i niejednolite poglądy doktryny, które dotyczą obowiązków obdarowanego, nie zaś formy oświadczenia darczyńcy (co było treścią pytania 44), nie zasługuje na uwzględnienie. Stanowisko to bowiem nie odnosi się do materii objętej zakresem pytania dotyczącego wyłącznie oświadczenia darczyńcy o odwołaniu darowizny, co do którego wyłączną formą - niezależnie od przedmiotu darowizny - będzie każdorazowo, zgodnie z literalną treścią przepisu art. 900 k.c., forma pisemna.

Co do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 52 Minister Sprawiedliwości wskazał, że w art. 10 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym ustawodawca wprowadził zasadę, zgodnie z którą umowę odwróconego kredytu hipotecznego zawiera się w formie pisemnej. Wprowadzenie takiej zasady niesie ze sobą daleko idące skutki prawne, a mianowicie w świetle tej zasady do zawarcia umowy odwróconego kredytu hipotecznego wystarczająca jest forma pisemna i nie są wymagane formy szczególne: forma pisemna pod rygorem nieważności czy forma aktu notarialnego. Minister Sprawiedliwości uznał, że skoro z przepisu wyraźnie, wynika, że do zawarcia umowy odwróconego kredytu hipotecznego wystarczy forma pisemna, to nieprawdziwa jest odpowiedź, że zgodnie z ustawą umowę taką "zawiera się" w formie pisemnej pod rygorem nieważności (bo wystarczająca jest zwykła forma pisemna) i z tego samego powodu nieprawdziwa jest odpowiedź, że zgodnie z ustawą umowę taką zawiera się w formie aktu notarialnego. Wbrew twierdzeniu skarżącego zwrot "zawiera się" nie oznacza dowolności i nie jest równoznaczny pojęciom "można zawrzeć", czy też "dopuszczalne jest zawarcie". Maksymalnym, a zarazem wystarczającym wymogiem ustawowym co do tego rodzaju umowy jest bowiem forma pisemna, co wynika expressis verbis z brzmienia treści przepisu art. 10 ust. 1 ww. ustawy. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, twierdzenie skarżącego, że pytanie nie dotyczyło bezpośredniego brzmienia przepisu ustawy wskazuje na brak znajomości treści tego przepisu, bowiem właśnie połączenie treści pytania i prawidłowej odpowiedzi "C" stanowi dosłowne odzwierciedlenie brzmienia treści ww. przepisu.

Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości stwierdził, że pytanie nr 52 spełnia wszystkie postulaty co do prawidłowej konstrukcji i zawartości treściowej pytań testowych, zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Ponadto Minister Sprawiedliwości wskazał, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa o radcach prawnych w art. 339 ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

W skardze z dnia [...] grudnia 2015 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, poprzez zmianę uchwały z dnia [...] września 2015 r. i ustalenie, że skarżący uzyskał 101 punktów z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej z przepisami prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów, a mianowicie:

- art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 339 ust. 3 oraz art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 900 k.c., poprzez przyjęcie, że skarżący prawidłowo odpowiedział jedynie na 99 pytań, zatem uchwała z dnia [...] września 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa,

- art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. w związku z art. 339 ust. 3 oraz art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym, poprzez przyjęcie, że skarżący prawidłowo odpowiedział jedynie na 99 pytań, zatem uchwała z dnia [...] września 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa.

W uzasadnieniu postawionych zarzutów skarżący stwierdził, że zarówno pytanie nr 44, jak i pytanie nr 52 zostały sformułowane w sposób błędny, gdyż wszystkie zaproponowane odpowiedzi mogą zostać uznane za poprawne, stąd oba pytania powinny zostać unieważnione oraz za każde z tych pytań powinien zostać przyznany skarżącemu punkt.

Wobec pytania nr 44 skarżący stwierdził, że istotą pytania nie było to, jak przyjmuje organ w zaskarżonej decyzji, "w jakiej formie winno być złożone (przez darczyńcę) oświadczenie o odwołaniu darowizny", a to kiedy, w jakiej formie, zgodnie z Kodeksem cywilnym następuje odwołanie darowizny przez oświadczenie darczyńcy złożone obdarowanemu. Zdaniem skarżącego, na tak postawione w teście pytanie nie ma jednej prawidłowej odpowiedzi spośród odpowiedzi przedstawionych kandydatowi do wyboru.

Skarżący, odnosząc się do orzecznictwa oraz doktryny, jako nieuzasadnione uznał twierdzenie organu, że "najpierw bowiem darczyńca musi złożyć obdarowanemu oświadczenie o odwołaniu darowizny na podstawie art. 900 k.c. i koniecznym, ale maksymalnym wymaganiem, jakie ustawodawca określił co do formy takiego oświadczenia, to zachowanie formy pisemnej, niezależnie od tego, czy przedmiotem darowizny była rzecz ruchoma, czy nieruchomość (może to być list, pismo wzywające do zwrotu rzeczy ruchomej bądź przeniesienia własności nieruchomości, a nawet odpis pozwu)". Zdaniem skarżącego, brak zastrzeżenia przez ustawodawcę rygoru nieważności, co jest faktem bezspornym, czyni twierdzenie organu bezpodstawnym, decyzję opartą na takim założeniu, nietrafną.

Odnośnie do pytania nr 52 skarżący podał, że twierdzenia organu o rzekomo postulowanej przez skarżącego dowolności co do formy zawarcia umowy odwróconego kredytu hipotecznego są bezpodstawne. Skarżący nadmienił, że nigdzie w pytaniu nie było mowy o wymogu przewidzianym przez ustawę, a jedynie chodziło o wskazanie w jakiej formie, zgodnie z ustawą o odwróconym kredycie hipotecznym, zawiera się umowę odwróconego kredytu hipotecznego. Uznał, że stanowisko Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym ustawa dopuszcza wszystkie formy przewidziane w odpowiedziach do pytania nr 52, powinno skutkować przyznaniem za to pytanie skarżącemu jednego punktu.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, podtrzymując stanowisko zawarte zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] stwierdzającą, że P. S. uzyskał wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską odpowiadając poprawnie na 99 pytań.

Na wstępie wskazać należy, że podniesiony w skardze zarzut sprowadza się do stwierdzenia, że pytania nr 44 i 52 z testu stanowiącego egzamin wstępny na aplikację radcowską, nie spełniały wymogów art. 339 § 1 oraz art. 3310 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Skarżący podniósł, że treść tych pytań sformułowana była niejednoznacznie, nieprecyzyjnie i sprzecznie z przepisem art. 339 ust. 1 urp. w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia egzaminu wstępnego. Powyższa nieprawidłowość w konstrukcji pytania nr 44 i 52, skutkowała w ocenie skarżącego brakiem możliwości udzielenia tylko jednej prawidłowej odpowiedzi.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast w myśl art. 339 ust. 3 tej ustawy pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Rozstrzygnięcie zatem, czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej stwierdzającą, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, została wydana z naruszeniem art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych, wymaga ustalenia, czy pytanie nr 44 i 52 z testu zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i poprawny, zgodnie z wymogami tego przepisu.

Zgodnie z wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pytania na egzaminie konkursowym na aplikację powinny być skonstruowane w sposób możliwie precyzyjny. W szczególności pytania oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa winny być sformułowane w sposób jasny, jednoznaczny i nie budzący istotnych wątpliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 857/09; z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK 833/09; z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. II GSK 982/09 z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 97/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W ocenie Sądu zakwestionowane w skardze pytanie nr 44 odpowiadało wymogom z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jak również kryteriom, o których mowa w przytoczonym wyżej orzecznictwie. Sąd orzekający w sprawie w całości popiera argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczącą zakwestionowanego pytania i przyjmuje ją za właściwą. Sformułowanie przedmiotowego pytania, jak szczegółowo wyjaśnił organ, świadczy, że była możliwa tylko jedna odpowiedź prawidłowa a połączenie zapytania z odpowiedzią wskazaną przez organ tworzyło zdanie prawdziwe. Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 44 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie darczyńcy złożone obdarowanemu:

A. w dowolnej formie,

B. na piśmie,

C. na piśmie, a w przypadku gdy przedmiotem darowizny była nieruchomość, w formie aktu notarialnego".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 900 Kodeksu cywilnego.

Przepis ten brzmi: "Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie". Odwołujący udzielił odpowiedzi "C".

W odwołaniu i skardze skarżący podniósł, że przepis art. 900 k.c., będący podstawą do udzielenia wskazanej jako prawidłowa odpowiedzi, nie zastrzega formy pisemnej dla odwołania darowizny pod rygorem nieważności. W opinii skarżącego oznacza to, że darowizna może być odwołana w dowolnej formie, a gdy jej przedmiotem jest nieruchomość, w formie aktu notarialnego.

Porównując treść samego pytania nr 44 z treścią przytoczonego przepisu art. 900 k.c. nie ulega, w ocenie Sądu, wątpliwości, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 44 była odpowiedź B, która to odpowiedź wynika wprost z przepisu prawa. Nie można zarazem podzielić punktu widzenia skarżącego, że pytanie to zostało sformułowane niejednoznacznie, nieprecyzyjnie i sprzecznie z przepisem art. 900 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dniu egzaminu. Sąd w żadnym wypadku nie podziela stanowiska skarżącego, że darowiznę można odwołać w dowolnej formie.

Zakwestionowane przez Odwołującego pytanie nr 52 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o odwróconym kredycie hipotecznym, umowę odwróconego kredytu hipotecznego zawiera się:

A. w formie pisemnej pod rygorem nieważności,

B. w formie aktu notarialnego,

C. w formie pisemnej".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (Dz. U. poz. 1585).

Przepis ten brzmi: "Umowę odwróconego kredytu hipotecznego zawiera się w formie pisemnej.

Odwołujący udzielił odpowiedzi "A".

W odwołaniu i skardze podniósł, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, oprócz wskazanej jako poprawna odpowiedzi "C", prawidłowe są również pozostałe dwie odpowiedzi. W ocenie skarżącego, pytanie nie dotyczyło bezpośredniego brzmienia przepisu ustawy, zaś użyto w nim sformułowania "zawiera się", co innymi słowy można wyrazić jako "można zawrzeć" lub "dopuszczalne jest zawarcie", w związku z czym każda z zaproponowanych odpowiedzi może być uznana za poprawną. Odwołujący, powołując się na treść art. 76 k.c., wskazał na możliwość zawarcia umowy odwróconego kredytu hipotecznego w formie pisemnej zastrzeżonej pod rygorem nieważności, co w jego przekonaniu oznacza prawidłowość odpowiedzi "A". Z uwagi zaś, że akt notarialny jest przewidziany w ustawie jako forma wyższa, umowa taka może być również zawarta w tej formie, co oznacza z kolei, iż zdaniem skarżącego za prawidłową należy uznać odpowiedź "B". Na okoliczność tę Odwołujący powołał stanowiska wyrażane przez przedstawicieli doktryny.

W ocenie Sądu zakwestionowane w skardze pytanie nr 52 odpowiadało wymogom z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jak również kryteriom, o których mowa w przytoczonym wyżej orzecznictwie. Sąd orzekający w sprawie w całości popiera argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczącą zakwestionowanego pytania i przyjmuje ją za właściwą. Sformułowanie przedmiotowego pytania, jak szczegółowo wyjaśnił organ, świadczy, że była możliwa tylko jedna odpowiedź prawidłowa a połączenie zapytania z odpowiedzią wskazaną przez organ tworzyło zdanie prawdziwe, ponadto odpowiedź na pytanie wynika wprost ze wskazanego przepisu praw.

Wyraźnie podkreślić należy, że egzamin na aplikację radcowską jest egzaminem konkursowym i nie można oczekiwać, że pytania w teście będą wiernie przytaczać jeden, konkretny przepis prawa. Zdający musi legitymować się bowiem umiejętnością zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, jak również rozstrzygać proste problemy interpretacyjne. Oczywistym jest, że kandydatom na aplikację radcowską można stawiać wymagania znajomości podstawowych zasad wykładni prawa, czy też analitycznego myślenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 27/10). Nieprawidłowo sformułowane to takie, na które żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, gdy więcej niż jedna z odpowiedzi jest odpowiedzią prawdziwą, a także takie, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. W rozpatrywanej sprawie żadna z tych wad nie wystąpiła, albowiem, jak wskazano powyżej, w odniesieniu do pytań nr 44 i 52 połączenie pytania wraz z odpowiedzią stanowiło logiczną całość, znajdującą swoje uzasadnienie w treści przepisu art. 900 k.c. i 10 ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym. Tym samym zarzuty zawarte w skardze uznać należy za nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.