Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 771/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1028/2022/4996 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) decyzją z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1028/2022/4996, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 17 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania B. B. (strona, skarżący) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią D. W. .

Powyższe decyzje zapadły w opisanym poniżej stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 grudnia 2021 r. skarżący złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią – D. W. Organ I instancji decyzją z dnia 17 marca 2022 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią. W ocenie organu I instancji świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane , gdyż nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 – dalej "u.s.r.").

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona, reprezentowana przez matkę, wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Podniosła, że sprawuje opieką nad babcią osobiście, w sposób ciągły. Babcia jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga opieki. Zakres tej opieki uniemożliwia stronie podjęcia zatrudnienia. Opisała swoją sytuację rodzinną. Zauważyła, że sprawuje opiekę również nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym dziadkiem, który również ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreśliła, że wykonuje wszystkie czynności domowe, a w miarę swoich możliwości wspiera stronę w opiece nad dziadkami matka. Strona wyjaśniła dalej, że mama utrzymuje z pracy zawodowej siebie i upośledzoną w stopniu znacznym siostrę. Nie jest w stanie opiekować się niepełnosprawną matką.

SKO decyzją z 15 kwietnia 2022r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Wskazało, że babcia strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2022 r. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 listopada 2021 r. J. W. (mąż D. W. ) legitymuje się orzeczeniem z dnia 23 listopada 2021 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2022 r. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność . Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 listopada 2021 r.

Strona oświadczyła, że sprawuję opiekę nad babcią. Ustalono, że D. W. ma córkę, która pracuje i sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną córką.

SKO przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b u.s.r. Wyjaśniło, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności. Wskazało, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności. Stwierdziło, że osoby spokrewnione w pierwszej linii tj. córka D. W. żyje i brak jest przyczyn uniemożliwiających sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.s.r.

Zdaniem SKO, powyższe okoliczności nie uzasadniają przyznania świadczenia stronie, jako wnukowi osoby wymagającej opieki.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez skarżącego, jak dotychczas reprezentowanego przez matkę, zarzucił decyzji SKO naruszenie: prawa materialnego w postaci art. 17 ust 1 pkt. 4 u.s.r. poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; prawa procesowego w postaci art. 7, k.p.a., art. 7a § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o dowolną, a nie obiektywna ocenę dowodów; art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie celu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podnoszone zarzuty, w znacznym stopniu powtarzając argumentację przedstawioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 ust. 2 p.p.s.a sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że organy administracji publicznej I i II instancji prawidłowo i w stopniu wystarczającym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje i uznaje za podstawę do swoich dalszych rozważań. W sprawie niesporne było, że D. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (k. 4 akt adm.). Również jej mąż legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (k. 12 akt. adm.).

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615- dalej: "u.s.r."), obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 17 u.s.r.

Istotą sporu pomiędzy rozstrzygającymi sprawę organami, a skarżącym jest zagadnienie, czy dopuszczalna była w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi (skarżący) z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią w sytuacji, gdy wymagająca opieki ma córkę zobowiązaną do opieki ze względu na obowiązek alimentacyjny osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, która nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Według zaś ust. 1a tego przepisu ustawy, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 17 ust 1b u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnie SKO przyjęło, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.s.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że fakt, iż nie można ustalić daty, od której osoba niepełnosprawna została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji, nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie Sąd wskazuje, że zasadnie SKO uznało, że skoro osoba niepełnosprawna wymagająca opieki ma córkę, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to ona jest w pierwszej kolejności uprawniona do wystąpienia o świadczenie pielęgnacyjne.

Z akt sprawy, w szczególności akt administracyjnych I instancji, wynika, że D. W. w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała 64 lata i mieszka w miejscowości S. wraz mężem i wnukiem. Zarówno osoba wymagająca opieki, jak i jej mąż legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Babcia skarżącego choruje, przyjmuje leki i ma trudności w poruszaniu się, chodzi z pomocą balkonika.

W świetle oświadczeń i informacji uzyskanych w toku wywiadu środowiskowego z dnia 1 lutego 2022 r. organy ustaliły, że D. W. ma córkę, która w miarę swoich możliwości wspiera rodziców oraz skarżącego w opiece. Córka osoby wymagającej opieki pracuje i sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną córką. Córka D. W. nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący oświadczył, że wykonuje wszystkie czynności domowe, a w miarę swoich możliwości wspiera go w opiece nad dziadkami jego matka. Jego mama pracuje i wychowuje samotnie jego niepełnosprawną siostrę (k. 13-14 akt adm.). W ocenie skarżącego powyższe okoliczności winny świadczyć o tym, że to skarżącemu powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż jest on faktycznym opiekunem osoby niepełnosprawnej. Mieszka z babcią i dziadkiem. Faktycznie sprawuje opiekę zarówno nad nią, jak i dziadkiem co nie było kwestionowane. W ocenie skarżącego okoliczności szeroko opisywane zarówno w odwołaniu, jak i w skardze uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Sąd tej oceny skarżącego nie podziela, bowiem to córka osoby wymagającej opieki (a matka skarżącego) jest osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i to taką osobę ustawodawca w pierwszej kolejności zakwalifikował do ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia ze względu na opiekę nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Tymczasem, skarżący jest wnukiem osoby niepełnosprawnej, w związku z czym jest z nią spokrewniona w linii prostej, ale w drugim stopniu. Przepis art. 17 ust. 1a u.s.r. wprowadza możliwość udzielenia świadczenia innym osobom niż spokrewnionym w stopniu pierwszym, lecz wyłącznie w przypadku, gdy łącznie zostaną spełnione warunki określone następnie w pkt 1-3 powołanego przepisu, a te nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zatem decyzją uznaniową. To decyzja związana, co oznacza, że organ zobowiązany jest do przyznania świadczenia w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek określonych w ww. przepisach. Organ nie może natomiast według swojego uznania przyznać świadczenie, kierując się zasadami współżycia społecznego, czy też słuszności, w razie nawet ciężkiej sytuacji życiowej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 29 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 426/19, https://cbois.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Zarówno organ I instancji, jak i SKO ustaliły, że córka osoby niepełnosprawnej nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które niejako warunkuje, w myśl powołanych wyżej przepisów, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej w dalszej kolejności (wnukowi).

Należy w tym miejscu przytoczyć definicję legalną obowiązku alimentacyjnego z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którą obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z definicji ustawowej wynika zatem, że obowiązek alimentacyjny to obowiązek o charakterze materialnym, związanym z dostarczaniem środków utrzymania. Podobnie uznał Sąd Najwyższy w uchwale z 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, przyjmując, że "Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania" (System Informacji Prawnej LEX nr 3575). Z kolei w doktrynie wskazuje się: "W art. 128 K.r.o. ustawodawca określił również przedmiot świadczenia alimentacyjnego, który stanowią środki utrzymania, a w miarę potrzeby także środki wychowania osoby uprawnionej. W przepisie chodzi o świadczenie pieniężne" (G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019). Zatem, niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej przez wzgląd na pracę, czy też inne okoliczności osobiste i rodzinne, nie stanowi zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Obowiązek alimentacyjny nie jest bowiem związany z osobistą opieką. Zgodnie z art. 129 § 1 oraz § 2 K.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Powołany przepis wskazuje na kolejność realizacji obowiązku alimentacyjnego. Natomiast zgodnie z art. 132 K.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Tak też powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych słusznie argumentował organ odwoławczy.

Należy mieć na względzie, że przepisy K.r.o. dotyczą obowiązku alimentacyjnego z punktu widzenia cywilnego, które nakładają obowiązek pomocy osobie potrzebującej. Cywilistyczna konstrukcja świadczeń alimentacyjnych nie może automatycznie przekładać się na regulacje dotyczące przyznawania świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1a u.s.r. W sprawie nie jest kwestionowane to, kto ma obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej. Jednakże sprawowanie nad nią faktycznej opieki przez wnuczka nie może automatycznie prowadzić do uznania, że wobec tego, iż żyje córka osoby wymagającej opieki, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a nie wywiązuje się z określonego w K.r.o. obowiązku alimentacyjnego, uprawnia skarżącego do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Z woli ustawodawcy osoba wskazana w art. 17 ust. 1a u.s.r. może uzyskać świadczenie, jeżeli zostaną spełnione łącznie warunki określone w pkt 1-3.

Przyjąć zatem należy, iż obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje, w zaistniałej sytuacji, pomoc polegającą na przyznaniu jej tzw. świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 u.s.r.). Świadczenie to jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę. Jest to bowiem określona przepisami kwota pieniężna, z którą wiąże się również opłacanie przez Państwo składek emerytalno-rentowych. Podkreślono, że pomoc świadczona w taki sposób przez Państwo jest przeznaczona dla konkretnych przypadków, to jest dla osób, które obciąża obowiązek alimentacyjny. Zaakcentowano, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.11.2012 r., sygn. I OSK 1700/12, dostępny CBOSA). Jak dalej wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, to nie rodzina decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa. Z tego powodu, zawarte w art. 17 ust. 1a u.s.r. uregulowanie, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu, czy też sprawowania opieki nad innym członkiem rodziny. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. W takim przypadku, obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w postaci starań osobistych, a może polegać na np. opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może nią być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji, choć mieści się w kręgu osób zobowiązanych do niej w dalszej kolejności, ale osoba ta w takiej sytuacji nie nabywa - z racji sprawowania opieki - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Słusznie zatem wskazuje SKO, że wnuk nie ma możliwości uzyskania świadczenia ze strony organów pomocy społecznej, jeżeli to córka osoby uprawnionej jest zobowiązana do zapewnienia tej pomocy, a wskazane przez nią okoliczności wyłączające nie tylko nie stanowią wyłączeń opisanych w art. 17 ust. 1a pkt 1-3 u.s.r., ani szczególnie nadzwyczajnych i wyjątkowych, ale i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że skarżący jako osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności, mógłby skorzystać z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przywołać w tym miejscu należy pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom inny niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki (wyroki NSA z 21 lutego 2019 r., sygn. I OSK 3804/18, z 16 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1220/19, z 28 kwietnia 2022r., sygn. I OSK 1261/21, dostępne CBOSA).

Wskazać należy jednak, iż wprawdzie nie istnieje bezwzględny zakaz przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego wobec osób zobowiązanych w dalszej kolejności, jednak zobowiązanie to musi wynikać z obiektywnych okoliczności. Ustawodawca wprowadził szczególne obiektywne przesłanki, które muszą być łącznie spełnione, aby osoba spokrewniona w dalszym stopniu z osobą wymagającą opieki mogła skutecznie domagać się uzyskania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.s.r.

Sąd podkreśla, że w realiach rozpatrywanej sprawy córka osoby niepełnosprawnej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pracuje. Wprawdzie opiekuje się swoją niepełnosprawną córką, ale też oświadczyła, że "w miarę możliwości" opiekuje się również swoimi rodzicami. Oprócz oświadczenia o niemożności sprawowania opieki nad matką oraz wyrażenia woli, aby świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane skarżącemu, nie istnieją przyczyny uniemożliwiające matce skarżącego osobiste świadczenie tej opieki, względnie ewentualne pokrycie kosztów opieki nad matką sprawowaną przez osobę trzecią, którą może być skarżący.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości, jak orzekł w wyroku.