Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 103/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a, art. 61 ust. 10, art. 62 ust. 4a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2016 r. sprawy ze skargi P.S.A. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r.


UZASADNIENIE

P. S.A. z siedzibą w T. (dalej też jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł z tytułu wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.)- dalej jako "kpa", "k.p.a."), art. 2 ust. 35a, art. 61 ust. 10, art. 62 ust. 4a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o mchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. - zwanej dalej "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm. - zwanej dalej "udp"), § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 305).

Podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji stanowiły następujące okoliczności faktyczne:

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 zł z tytułu wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Ustalił, że w dniu [...] lipca 2015 r., w miejscowości R., na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz czteroosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował K. M., który wykonywał przejazd z ładunkiem koparki w imieniu P. S.A. ze S. do T.

Podczas kontroli organ I instancji stwierdził, iż kontrolowany sześcioosiowy pojazd członowy poruszając się drogą krajową nr [...], przekroczył dopuszczalne normy:

- nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego - 10,5 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie o 0,5 t,

- długość pojazdu członowego - 17,29 m - przekroczenie dopuszczalnej długości o 0,79 m,

- wysokość pojazdu członowego 4,21 m (po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru) - przekroczenie dopuszczalnej szerokości o 0,21 m.

- masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego wynosiła 44,8 t. Zatem kontrolowany pojazd członowy przekraczał dopuszczalną masę całkowitą o 4,8 t.

Organ I instancji ustalił, ze w trakcie kontroli drogowej kierujący pojazdem okazał zezwolenie na przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym kategorii III, jednakże uznał, że zezwolenie kat. III nie upoważnia do przejazdu kontrolowanym pojazdem 1 członowym ze względu na przekroczenie dopuszczalnych nacisków pojedynczej osi napędowej pojazdu na drodze krajowej nr [...]. Tym samym stwierdził przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii IV o którym mowa w art. 64 ust. 2 prd.

Strona w piśmie z 24.07.2015 r. podnosiła, że przewóz wykonywany przez P. S.A. odbywał się prawidłowo: posiadane zezwolenie kategorii III uprawnia do przejazdu pojazdem członowym o długości 17,29m oraz wysokości 4,21 m. Przyznała, że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej - jednej z sześciu osi - przekraczał dopuszczalną wartość dla drogi o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10t o 5%. Podnosiła, że wynik badania nacisków na poszczególne osi wykazał duże rozbieżności, a przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku było spowodowane wyłącznie nieznacznym błędem w umiejscowieniu przewożonej koparki. W trakcie kontroli koparka została przemieszczona i po ponownym ważeniu pojazd został dopuszczony do ruchu. Wskazywała, że brak jest podstaw do wymierzenia kary pieniężnej, a wobec spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 140aa ust. 4 prd postępowanie winno ulec umorzeniu.

Organ nie uwzględnił powyższych twierdzeń, wskazał m.in., że przewoźnik winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przyjmowanego ładunku lub zmianę środków transportowych. Nie znalazł podstaw do umorzenia stwierdzonego w trakcie kontroli drogowej naruszenia w oparciu o przepis art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012.1137.).

W odwołaniu strona wnosila on o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzuciła zaskarżonej decyzji organu I instancji uchybienie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania, swobodnej oceny dowodów, art. 107 § 3 kpa wobec nie odniesienia się do wszystkich twierdzeń odwołującej się oraz art. 64 w zw. z art. 140aa ust. 1-3 prd poprzez zastosowanie tego przepisu i nałożenie kary pieniężnej, pomimo braku przesłanek do jej nałożenia. Jej zdaniem, zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędne i niewłaściwe ustalenia faktyczne, ponieważ organ I instancji nie wyjaśnił czy pomiaru pojazdu dokonano na "wyłączonym hamulcu". Podnosi on również, iż parametry kontrolowanego pojazdu członowego, poza naciskiem osi mieściły się w wartościach wskazanych w zezwoleniu kategorii III.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie, zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Stwierdził, że nie dopatrzył się także przesłanek do umorzenia postępowania w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd. Poczynił własną ocenę prawną ustaleń faktycznych opartych na protokole kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. oraz dokumentacji fotograficznej potwierdzającej, że przedmiotowym pojazdem członowym przewożono koparkę (ładunek niepodzielny). Uznał, że przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku.

Wskazał, że zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać 40 ton. Wyjątek wprowadza § 57 ust. 3 tej ustawy, który stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pieiwszy przed dniem 13 marca 2003 r., może wynosić 42 tony. Wyjątek ten z uwagi na datę pierwszej rejestracji naczepy ciężarowej (3 września 2008 r.), nie znajduje jednak zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego wynosiła 44,8 t. Zatem kontrolowany pojazd członowy przekraczał także dopuszczalną masę całkowitą o 4,8 t.

Wskazał, że zgodnie z § 31 ust. 1 i 2 Zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, wymiary pojazdu sprawdza się przy użyciu przymiaru wstęgowego, oraz wysokościomierza, posiadających ważne dokumenty potwierdzające kontrolę metrologiczną lub dokument wzorcowania. W wyniku pomiaru przy użyciu wyżej wymienionych przyrządów uwzględnia się 1% błąd. W trakcie kontroli stwierdzono zaś, że długość pojazdu członowego wynosiła 17,36 m. Należało pomniejszyć ten pomiar o 1 %, co daje wynik ok. 17,19 m, a nie jak wskazał organ I instancji 17,29 m.

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że kontrolowany pojazd członowy przekroczył następujące dopuszczalne normy:

nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego - 10,5 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,5 t,

długość pojazdu członowego - ok. 17,19 (po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru) - przekroczenie dopuszczalnej długości o 0,69 m,

wysokość pojazdu członowego 4,21 m (po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru) - przekroczenie dopuszczalnej szerokości o 0,21 m,

masa całkowita pojazdu członowego - 44,8 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę dla każdej osi) - przekroczenie o 4,8 t.

Ustalony w takcie kontroli stan faktyczny, powinien zostać zatem zakwalifikowany jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VI, które stosownie do lp. 6 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach krajowych - zgodnie z wykazem dróg, o którym mowa w art. 64c ust. 8:

o szerokości nieprzekraczającej:

3,4 m dla drogi jednojezdniowej,

4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP,

o długości nieprzekraczającej:

15 m dla pojedynczego pojazdu,

23 m dla zespołu pojazdów,

30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t

o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Oznacza to, że podmiot wykonujący przejazd, powinien legitymować się zezwoleniem kategorii VI, a nie jak ustalił organ I instancji, zezwoleniem kategorii IV. Powyższe, jego zdaniem nie miało żadnego wpływu na kwalifikację prawną naruszenia, jak i wysokość nałożonej na stronę kary pieniężnej. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 prd, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III—VI. W związku z powyższym brak któregokolwiek zezwolenia kategorii od III do VI skutkuje taką samą kwalifikacją prawną. W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi 5000 złotych.

Dodatkowo ustalił i ocenił, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 2 kwietnia 2015 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd członowy został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w P. w dniu 22 stycznia 2014 r., na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) i weszła w życie wraz z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej, po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do lp. 7 załącznika nr 6, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008 r., Nr 5, poz. 29 z późn. zm.). Zgodnie natomiast z § 27 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia okres ważności legalizacji wyrażony w latach liczy się od dnia pierwszego stycznia roku następującego po roku, w którym legalizacja została dokonana. Pomiaru długości pojazdu członowego dokonano przy użyciu przymiaru wstęgowego końcowo - kreskowego o nr ITD. [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w K. w dniu 5 marca 2013 r., z terminem ważności do dnia 31 grudnia 2018 r. Natomiast pomiaru wysokości pojazdu członowego dokonano przy zastosowaniu wysokościomierza teleskopowego oznaczonego znakiem identyfikacyjnym "ITD. [...]", który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania, wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. w dniu 3 października 2008 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia.

Organ odwoławczy ocenił, że kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd członowy zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Odnosząc się do zarzutu strony, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, czy w trakcie pomiaru pojazdu członowego, hamulec był włączony czy też nie, organ odwoławczy powołał się na podpisane przez kierowcę oświadczenie potwierdzające, że pomiary przeprowadza się na biegu jałowym, z zaciągniętym hamulcem postojowym, a w przypadku gdy wynika to z instrukcji wagi, przy wyłączonym silniku, załączonym biegu oraz zwolnionych hamulcach; w przypadku pojazdów wyposażonych w automatyczną skrzynię biegów ważenie przeprowadza się po zblokowaniu co najmniej jednego koła pojazdu przy użyciu klinów zabezpieczających chyba, że instrukcja wagi wskazuje inaczej. Zgodnie zaś z punktem 3.4 instrukcji, użytych w trakcie kontroli wag SAW 10C/II, w trakcie pomiaru należy: "zwolnić hamulce i odczytać wynik pomiaru wagi w momencie, gdy wartość ustabilizuje się". W przypadku pomiaru za pomocą wag SAW 10C/II, hamulce powinny zatem zostać zwolnione i tak też z całą pewnością było w niniejszej sprawie. Za chybiony uznał zarzut, że tylko w przypadku ważenia nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu kontrolujący przyjęli inną procedurę pomiaru - kazali włączyć hamulec.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Uznał, że strona także nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd.

W skardze złożonej do tutejszego Sądu, za pośrednictwem organu, skarżąca spółka zaskarżyła wskazaną wyżej decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Zarzuciła naruszenie zasad określonych w art. 7, 8, 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz 107 § 3 kpa oraz art. 64 w zw. z art. 140aa ust. 1 - 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez zastosowanie tego przepisu i nałożenie kary pieniężnej, pomimo braku przesłanek do jej nałożenia.

Skarząca nie zgodziła sie z rozstrzygnięciem ze względu na fakt, że pomimo kilkukrotnego wskazywania na uchybienia popełnione w trakcie przeprowadzania kontroli, organy administracyjne nie poczyniły praktycznie żadnych ustaleń w tym zakresie, nie ustosunkowując się zarazem do przedmiotowych uchybień. Jej zdaniem organ nie odniósł się zarówno do sporządzonych przez Skarżącą zastrzeżeń (pisma z dnia 24.07.2015 r.) do kontroli przeprowadzonej w dniu 10.07.2015 r. jak również do twierdzeń podniesionych w odwołaniu od decyzji Organu I instancji. Poszczególne kwestie poruszone w protokole z kontroli zostały przez skarżącą poddane uzasadnionej krytyce, niemniej jednak poza ogólnikowymi spostrzeżeniami w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].11.2015 r. Organ nie podjął w tym zakresie szerszej polemiki, jak również nie poczynił dalszych ustaleń stanu faktycznego. Odnośnie wątpliwości skarżącej dotyczących sposobu dokonywania ważenia pojazdu, wskazał jedynie, że skoro kierujący został poinformowany o sposobie ważenia, to jest to równoznaczne z prawidłowym sposobem jego przeprowadzenia ("tak też z całą pewnością było w niniejszej sprawie - str 7 uzasadnienia). Poza wysnuciem powyższego domniemania, które Skarżąca na etapie całego postępowania podważała, organy nie poczyniły żadnych, dalej idących ustaleń.

Skarżąca powołała się na zastrzeżenia do kontroli tj., że - "w protokole kontroli brak jest informacji, czy pomiaru każdej z osi, w tym zwłaszcza osi II, dokonano przy wyłączonym hamulcu". Jej zdaniem, ustalenie to nabrało podstawowego znaczenia w sytuacji rzadko spotykanej, gdy tylko i wyłącznie na jednej osi odnotowano przekroczenie dopuszczalnego nacisku (oś II - 10,8 t), zaś na osiach sąsiednich występuje znaczne niedociążenie (oś I - 5,85 t, oś III 7,25 t). Już samo to zestawienie pomiarów osi sąsiednich, w kontekście elementarnych zasad doświadczenia życiowego wskazuje, iż pomiar osi II został wykonany najprawdopodobniej w innych warunkach, jak należy przyjąć, przy włączonym hamulcu.

Okoliczność, że po nieznacznym (kilkunastocentymetrowym) przesunięciu ładunku (koparki), pojazd bez odnotowania kolejnego ważenia (jak wprost wynika to z protokołu kontroli), został dopuszczony do dalszego ruchu. To zaś wyklucza uznanie poczynionych ustaleń za wiarygodne i odpowiadające rzeczywistym parametrom pojazdu, w szczególności w zakresie ważenia osi II pojazdu i zarzutu przekroczenia nacisku. Przypomniała, że dysponowała Zezwoleniem kategorii III nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy w terminie od 22.04.2015 r. do 21.10.2015 roku, a parametry kontrolowanego pojazdu mieściły się w przepisanych prawem kryteriach.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów związanych z czynnościami kontrolnymi wskazał, że protokół kontroli, będący dowodem w sprawie, był sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale skarżącego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli jest w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. dokumentem urzędowym. Zapis w protokole kontroli wskazujący na dopuszczenie pojazdu do ruchu po przemieszczeniu koparki na skrzyni ładunkowej wskazuje, iż była ona niepoprawnie załadowana, przez co wystąpiło naruszenie w postaci przekroczenia nacisku osi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, ze zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Przedmiotowa skarga analizowana według wskazanych powyżej kryteriów kontroli decyzji administracyjnych zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznania w pierwszej kolejności wymagały podniesione zarzuty procesowe, ponieważ zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania. Merytoryczna kontrola sądowa może dojść do skutku w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę oraz odpowiedniego (tj. zgodnego z art. 107 § 3 k.p.a.) uzasadnienia decyzji. Inaczej Sąd uchyla decyzję z powodu naruszenia formalnoprawnych zasad prowadzenia postępowania, gdy mogło to rzutować na wynik sprawy. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej i Sąd nie mógł przejść nad nią do porządku.

Spór sprowadza się zasadniczo do kwestii prawidłowości ważenia, czyli legalności wyników ważenia, co wynika z protokółu kontroli, uzyskanych użytymi wagami dla obliczenia nacisków osi składowych przy użyciu jedynie dwóch wag typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Strona nie kwestionuje natomiast ustalonych wyników przekroczenia szerokości i długości pojazdu. Niemniej jednak wymiar kary został ustalony po dodaniu wszystkich stwierdzonych naruszeń.

Według ustaleń organu, kontrolowany pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz czteroosiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], przewożący koparkę poza przekroczeniem dopuszczalnej wysokości i długości, przekraczał także dopuszczalny nacisk osi i dopuszczalną masę całkowitą. Tym samym uznal, że okazane przez kierowcę w trakcie kontroli zezwolenie kategorii III, nie uprawniało strony do wykonania tego przejazdu.

Strona zakwestionowała wyniki ważenia zwłaszcza osi II, wobec zaistnienia sytuacji rzadko spotykanej, gdy tylko i wyłącznie na jednej osi odnotowano przekroczenie dopuszczalnego nacisku (oś II - 10,5 t), zaś na osiach sąsiednich występuje znaczne niedociążenie (oś I - 5,85 t, oś III 7,25 t). Zestawienie pomiarów osi sąsiednich w świetle elementarnych zasad doświadczenia życiowego wskazuje na dokonanie pomiaru w innych warunkach, tj. przy włączonym hamulcu.

Należy przypomnieć, że uzyskane 2 wagami SAW 10C/II wyniki ważenia to zarówno ponadnormatywny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego - 10,5 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,5 t, jak i masa całkowita pojazdu członowego - 44,8 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę dla każdej osi) - przekroczenie o 4,8 t. Wyniki te zdeterminowały uznanie posiadanego przez skarżącą zezwolenia kategorii III za spełniające wymagania tego przejazdu nienormatywnego.

Nie ulega wątpliwości, że poruszanie się pojazdów o przekroczonych parametrach norm dopuszczalnych, może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Z art. 61 prd wynika wprost, że przewożony ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia.

Z tego względu, w ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania administracyjnego skarżąca spółka kwestionowała wynik ważenia zarzucając, że proces ważenia odbywał się niezgodnie z instrukcją ważenia, z czym organ odwoławczy się nie zgodził, załączając instrukcję obsługi SAW/Seria II producenta tych wag.

Należy wskazać, że zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co potem jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji.

Organ nie złożył wprawdzie świadectwa homologacji, jednakże już tylko ze złożonej instrukcji – z pkt 1.1. i 1.2 wynika, że SAW jest wagą obciążenia kół. Z instrukcji nie wynika, by wagi te służyły do uzyskania ważenia masy całkowitej pojazdu.

Co więcej, z pkt. 2.4 instrukcji wynika, że przy pomiarze obciążenia osi stosuje się konfigurację 2 wag, ale wówczas – pkt 2.6: należy połączyć ze sobą przeciwne wagi przy pomocy 5 metrowego przewodu łączącego. Przy czym pojazdy 2 i 3 osiowe ważone podczas jednej procedury pomiaru wagi w grupach od 4 do 6 wag – pkt 2.4).

Procedura ważenia – ustawienia pomiaru dla różnych typów pojazdów – przy użyciu połączonych wag do pomiaru obciążeń kół przedstawiona jest w pkt 2.5 instrukcji. Jednoznacznie z niego wynika, że jedna para wag SAW służy do uzyskania wyników ważenia pojazdów ciężarowych, przyczepy, naczepy 2 –osiowych i 3 osiowych. W przypadku większej ilości osi – wymagane są do ważenia odpowiednio: 2 pary wag SAW, 3 pary wag SAW i 4 pary wag SAW – podczas jednej procedury ważenia. Przy czym 4 pary wag przy ciężarówkach z 4 osiami.

Tymczasem pojazd członowy będący przedmiotem kontroli, co jest bezsporne, składał się z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz czteroosiowej naczepy ciężarowej.

Powyższe oznacza, że użycie 1 pary wag do ważenia tego pojazdu nie wyczerpywało wymagań instrukcji w celu uzyskania wiarygodnego wyniku obciążenia osi. Tym samym wątpliwości skarżącej odnoszące się do uzyskanych wyników ważenia osi pojazdu członowego znajdują uzasadnienie, skoro z instrukcji użytkowania wagi SAW/Seria II wynika, że służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi w układzie dwóch połączonych wag - w odniesieniu do osi wielokrotnych składających się z maksymalnie 3 osi składowych.

Co więcej istnieje zasadnicza wątpliwość, czy taki pojazd członowy mógł być – w sposób wiarygodny co do uzyskanych wyników – ważony wagami SAW w zakresie masy całkowitej.

W ocenie Sądu, w swoich argumentach dotyczących możliwości użycia przedmiotowych wag do określenia spornego nacisku osi wielokrotnej pojazdu członowego (osie 2 plus 4) organ nie wykazał, że inne są zasady pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej dwiema wagami do pomiarów statycznych. Złożył natomiast do akt administracyjnych instrukcję producenta w której nie przewidziano procedury ważenia takiego zespołu, a tym bardziej wyklucza ona zastosowanie 2 wag zarówno do pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej, jak i użycie tych 2 wag do pomiaru masy całkowitej.

W tej sytuacji należy uznać, że pomiar nacisku na osie przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonanych niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonych w świadectwie legalizacji oraz niezgodnie z instrukcją producenta wag nie był wystarczający do uznania za prawidłowy i zgodny z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym. Innymi słowy, uzyskane wyniki ważenia osi i dmc ww. pojazdu nie są wiarygodne.

W tym stanie rzeczy już tylko z tego powodu przedmiotowy pomiar nie może być uznany za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na skarżącą. W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza art. 7, 77, 107 § 1 k.p.a. co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia, w stopniu majacym istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, organ dokona ponownie ustaleń i oceny wyników ważenia uzyskanych przy użyciu 2 wag SAW do pomiarów statycznych, mając na uwadze przepis art. 153 p.p.s.a. Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego organ będzie mógł zając stanowisko, czy posiadane przez skarżącą zezwolenie kategorii III na przejazd pojazdem nienormatywnym było wystarczające i uwzględniając fakt, że wyniki pomiarów długości i szerokości zespołu kontrolowanego pojazdu nie były kwestionowane.

Z powyższych przyczyn należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego nie orzeczono wobec braku wniosku w tym zakresie.