Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1187/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk ( spr.), Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M.R. – O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

I.1

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie skontrolowania zgodności z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, realizowanego przez A. T. na dz. nr ew. [...] obręb [...], gm. [...] ([...]), w ostrej granicy z dz. nr ew. [...], obręb: [...] gm. [...] ([...]), której właścicielem jest M. R.-O. (Wnioskodawczyni, Skarżąca).

I.2

Po rozpatrzeniu odwołania M. R.-O., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

20 lipca 2020 r. przedstawiciele PINB przeprowadzili czynności kontrolne w sprawie. Ustalono, że na działce nr ewid. [...] wybudowany został budynek mieszkalny jednorodzinny zgodnie z projektem zagospodarowania terenu. Zgodnie z projektem wykonano w dociepleniu orynnowanie i rury spustowe. Na granicy z działką nr ewid. [...] wykonano ocieplenie do wysokości około 180 cm z wełny skalnej. Natomiast na ocieplenie ściany powyżej inwestor wystąpił do Starosty [...] o udzielenie pozwolenia na wejście na teren działki sąsiedniej, z uwagi na brak zgody ze strony właścicielki działki nr ewid. [...]. Budynek ma wykonane na pozostałych trzech ścianach elewacje i odwodnienia. Zapisy protokołu wskazują, że od strony Skarżącej roboty nie są skończone pomimo prowadzenia ich zgodnie z projektem. Na stronę Skarżącej, po wykonaniu robót docieplenia i orynnowania, nie będzie wystawał żaden okap. Woda z dachu będzie spływała do rynien i rur spustowych ukrytych w ociepleniu. a następnie na teren posesji Pana T. Aktualnie budynek wykonany w stanie surowym, wewnątrz brakuje tynków i podłóg. Wykonano część podtynkową instalacji elektrycznej, sanitarnej i grzewczej. Budynek jest zamknięty, ma docelowe okna. Tynk na trzech bokach elewacji budynku na ociepleniu wykonano. Wykonano docelowe pokrycie dachu. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w załączonej do ww. protokołu dokumentacji fotograficznej.

[...]WINB pozyskał w toku postępowania odwoławczego dokumentację projektową dotyczącą spornego budynku. Wynika z niej, że sporna inwestycja została zrealizowana na podstawie powtarzalnego projektu budynku mieszkalnego jednorodzinnego [...].

Decyzja Starosty [...] z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę spornego budynku mieszkalnego jednorodzinnego została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. nr [...].

Z części opisowej projektu zagospodarowania działki nr ewid. [...] wynika, że usytuowanie budynku w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy wymaga w każdym przypadku zastosowania ścian oddzielenia przeciwpożarowego od strony granicy. Projektowana budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie rodzi praw do terenu oraz nie powoduje naruszeniu prawa własności i uprawnień osób trzecich, nie stanowi przeszkody w dostępie do drogi publicznej oraz nie przesłania światła słonecznego, nie pozbawia możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej, cieplnej i środków łączności, nie wpływu negatywnie na projektowaną zabudowę działek sąsiednich i ich dotychczasowe użytkowanie. Inwestycja nie powoduje uciążliwości i zakłóceń oraz zanieczyszczenia powietrza i gleby, nie narusza warunków wodnych ani geologicznych inwestowanego terenu.

[...]WINB stwierdził, że umorzenie postępowania w sprawie było prawidłowe. Organ powiatowy w toku postępowania ustalił bowiem, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego realizowany jest zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją projektową. Jakkolwiek Skarżąca złożyła skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. to jednak na dzień wydawania niniejszego rozstrzygnięcia ww. decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, w związku z czym sporna inwestycja realizowana jest na podstawie ostatecznej decyzję o pozwoleniu na budowę. Powyższe ustalenie wyłącza po stronie organów nadzoru budowlanego kompetencje do badania zgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi. W ramach swoich uprawnień organy nadzoru budowlanego mogą badać zgodność inwestycji z zatwierdzonym projektem budowlanym, nie zaś prawidłowość tego projektu bowiem ocena taka należy do właściwości organów architektoniczno-budowlanych.

Powyższe ma zastosowanie również do kwestii zgodności inwestycji z przepisami planistycznymi, czy też spełnienia innych wymogów prawa.

Odnosząc się do treści odwołania [...]WINB wskazał, że subiektywne odczucia i niezadowolenie Skarżącej nie mogą przysłonić prawidłowo zastosowanych przepisów proceduralnych i materialnych.

Podczas kontroli PINB ustalił, że okap dachu, o którym wspomina Skarżąca nie istnieje. Od strony działki sąsiedniej nr ew. [...] ściana przedmiotowego budynku nie posiada otworów okiennych i drzwiowych, a elementem znajdującym się na granicy z tą działką jest ściana murowana z bloczków betonowych z rdzeniami żelbetowymi i izolacją z wełny skalnej wykonaną do wysokości około 180 cm od poziomu terenu.

Zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia ws. warunków technicznych usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bez otworów okiennych i drzwiowych ze ścianą oddzielenia przeciwpożarowego jest możliwe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Nadto, badanie kwestii dostępu do drogi publicznej spornej inwestycji nie należy do kompetencji organu. Kwestia ta winna być bowiem badania na etapie zatwierdzania dokumentacji projektowej oraz udzielania pozwolenia na budowę.

Decyzja nie została zaskarżona do tutejszego Sądu i stała się w związku z tym prawomocna.

II.1

Wnioskiem z 19 listopada 2020 r. M. R.-O. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji [...]WINB z [...] listopada 2020 r. zarzucając jej wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Uzasadniając swoje stanowisko Wnioskodawczyni wyjaśniła, że nigdy nie miała jakichkolwiek zastrzeżeń odnośnie do zgodności wykonywanych robót budowlanych z zatwierdzonym projektem, natomiast twierdzi, że inwestycja realizowana jest na podstawie projektu zawierającego błędy wynikające z ignorowania przepisów Prawa budowlanego, przepisów techniczno-budowlanych i zasad postępowania administracyjnego. W związku z powyższym oczekiwała, że budowa zostanie wstrzymana a sprawa według kompetencji zostanie przekazana do [...]WINB, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 84b ust. 1 Prawa budowlanego, który stwierdza, że działalność kontrolną w zakresie badania prawidłowości postępowania administracyjnego przed organami administracji architektoniczno-budowlanej, oraz wydawanych w jego toku decyzji i postanowień, na podstawie art. 84a ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, w stosunku do starosty wykonuje wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego.

II.2

Decyzją z [...] marca 2021 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z [...] listopada 2020 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania zwyczajnego oraz omówił istotę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Z istotnych okoliczności sprawy organ wskazał, że wyrokiem z 13 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 462/20 tutejszy Sąd oddalił skargę M. R.-O. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. utrzymującej udzielone na sporną inwestycję pozwolenie na budowę.

W ocenie GINB, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżąca żądała od PINB podjęcia czynności kontrolnych na budowie oraz wstrzymania prowadzonych robót m.in. z uwagi na zarzucaną niezgodność budowy z warunkami technicznymi. W związku z tym organ powiatowy zgodnie z posiadanymi kompetencjami wszczął postępowanie administracyjne, w którego toku Skarżąca kierowała do organu pisma uzasadniające jego prowadzenie.

Stanowisko Wnioskodawczyni, że PINB nie był organem właściwy rzeczowo do załatwienia sprawy, jest całkowicie nieuzasadnione.

W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że organ powiatowy naruszył art. 65 § 1 k.p.a., nie przekazując sprawy [...]WINB, aby ten na podstawie art. 84a ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego podjął stosowne działania kontrolne wobec "wadliwej" decyzji Starosty [...] udzielającej pozwolenia na budowę spornego budynku mieszkalnego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ powiatowy nie stwierdził jakiegokolwiek naruszenia obwiązujących przepisów. W tej sytuacji, nie można czynić mu zarzutu, że nie zwrócił się do organu wojewódzkiego o skontrolowanie pozwolenia na budowę. Poza tym sprawa spornej budowy była przedmiotem rozpoznania przez organ wojewódzki, w związku z wniesionym odwołaniem od decyzji organu powiatowego z [...] sierpnia 2020 r.

W wyroku NSA z 3 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 382/10 wskazano, że kontrola przestrzegania i stosowania przepisów Prawa budowlanego odbywać się może tylko w granicach właściwości organów nadzoru budowlanego, co oznacza, że organy nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane wykonywane są zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę nie mają podstaw do ingerencji i zobowiązane są do umorzenia postępowania prowadzonego w sprawie legalności budowy. Nie zmienia tego przepis ust. 2 art. 84a Prawa budowlanego, zgodnie z którym organy nadzoru budowlanego mają również uprawnienia do badania prawidłowości postępowań administracyjnych prowadzonych przed organami administracji architektoniczno-budowlanej. Działania, jakie organy nadzoru budowlanego (wskazane w art. 84b ust. 1) mogą podejmować przy realizacji tych uprawnień zostały unormowane w art. 84b ust. 2 i nie mają one charakteru władczego w stosunku do organów administracji architektoniczno-budowlanej.

Zdaniem GINB oznacza to, że w razie uznania przez organ nadzoru budowlanego, że określona decyzja organu administracji architektoniczno-budowlanej narusza prawo, organ nadzoru budowlanego może jedynie zwrócić się o przeprowadzenie odpowiedniego postępowania nadzwyczajnego przez odpowiedni organ administracji architektoniczno-budowlanego, zaś nie może samodzielnie prowadzić postępowania zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanej.

Podsumowując PINB był organem właściwym do kontroli wykonywanych robót budowlanych, w tym do przeprowadzenia w tym przedmiocie postępowania i wydania decyzji. Skoro Strona Skarżąca wniosła o kontrolę budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, to słusznie PINB uznał się za właściwy w sprawie.

GINB nie znalazł również innych wad kwalifikowanych decyzji.

II.3

Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy GINB decyzją z [...] kwietnia 2021 r. znak [...] utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie.

Ponad argumentację powołaną we wcześniejszej decyzji GINB wskazał, że przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem.

W związku z powyższym brak jest podstaw do przyjęcia, aby w kontrolowanej sprawie z rażącym naruszeniem prawa umorzono postępowanie.

GINB zauważył także, że skierowane do PINB przez Skarżącą żądanie dotyczyło expressis verbis przeprowadzenia kontroli budowy oraz wstrzymania prowadzonych robót w związku z naruszeniem, jej zdaniem, przepisów techniczno-budowlanych, nie zaś kontroli zgodności z prawem decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Należy stwierdzić zatem, że PINB w [...] był organem właściwym do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w związku z żądaniem Skarżącej oraz do wydania decyzji, nie zaś do przekazania wniosku właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca wskazała, że "Prawo budowlane poprzez przepis art. 84.b.1, w związku z art. 84a.2.1 zleca Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego kontrolę prawidłowości postępowania administracyjnego, oraz prawidłowości wydawanych w jego toku decyzji i postanowień w stosunku do starosty. Moje żądanie stanowi w istocie prośbę o wykonanie takiej kontroli w stosunku do decyzji Starosty [...] nr [...] znak: [...], udzielającej pozwolenia na budowę budynku, zlokalizowanego tak, iż jego jeden z okapów, znajduje się w ostrej granicy z moją działką."

GINB podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko zgodnie z którym w razie uznania przez organ nadzoru budowlanego, że określona decyzja organu administracji architektoniczno-budowlanej narusza prawo, organ nadzoru budowlanego może jedynie zwrócić się o przeprowadzenie odpowiedniego postępowania nadzwyczajnego przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, zaś nie może samodzielnie prowadzić postępowania zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji.

Skarżąca jednoznacznie żądała od organu powiatowego przeprowadzenia kontroli budowy a nie kontroli decyzji o pozwoleniu na budowę i tak też to żądanie odczytały terenowe organy nadzoru budowlanego. Jeśli jednak zamiarem Wnioskodawczyni jest spowodowanie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w stosunku do decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r., powinna złożyć w tym przedmiocie odrębne, jednoznaczne podanie do organu właściwego.

Na marginesie należy wskazać, że sama możliwość wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego jest obecnie znacząco ograniczona z uwagi na prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 13 listopada 2020 r. W wyroku tym Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty Skarżącej dotyczące dostępu do drogi publicznej oraz zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, które zarzuty Skarżąca podnosi także w niniejszym postępowaniu.

Ponowna analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że decyzja [...] WINB z [...] listopada 2020 r. nie jest obarczona żadną z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

III.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła M. R.-O. kwestionując ją w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 7 k.p.a.

W uzasadnieniu Strona podniosła, że w trakcie postępu prac od ekipy murarskiej pozyskała informacje, że wznoszony przez nią budynek będzie przykryty dachem dwuspadowym, z jednym okapem skierowanym w stronę jej działki i nieznacznie wystającym poza obrys budynku. Dlatego 16 marca 2020 r. zwróciła się do PINB z prośbą o interwencję, gdyż usytuowanie w granicy działki budynku z okapem skierowanym w jej stronę wydało się niezgodne z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie, we własnym zakresie, postanowiła uzyskane informacje potwierdzić w Starostwie Powiatowym. Wyjaśniono jej wówczas, że budowany budynek oparty jest o projekt powtarzalny i jeden z okapów projektowany jest w ostrej granicy z jej działką, i będzie ukryty w ociepleniu.

Na wezwanie PINB z 2 kwietnia 2020 r. o sprecyzowanie żądania odpowiedziała pismem w 8 kwietnia 2020 r. Skorygowała treść żądania w związku z informacjami uzyskanymi w Starostwie. Wyjaśniła, że okap wznoszonego budynku nie będzie wystawał a znajdzie się w ostrej granicy działki. Określiła też zakres żądanej kontroli inwestycji do sprawdzenia jej zgodności z przepisem § 12 ust. 7 rozporządzenia ws. warunków technicznych.

W dniu 1 lipca 2020 r. poinformowała PINB, że inwestycja odbywa się bez zapewnienia dostępu do drogi publicznej, co potwierdziło pismo UG w [...], w którym stwierdza się, że zapewnienie dostępności działki przez ul. [...] (jak zakłada zatwierdzony projekt) jest niezgodne z ustaleniami planu. W międzyczasie, widząc wzrost tempa prac budowlanych, 29 marca 2020 r. zwróciła się do PINB o zatrzymanie budowy. W dniu 20 lipca 2020 r. odbyły się na przedmiotowej budowie oględziny. Po zapoznaniu się z protokołem sporządzonym w ich trakcie 28 lipca 2020 r. wysłała do PINB pismo zawierające odrębne zdanie, które poparła graficzną interpretacją § 12 rozporządzenia sporządzoną przez Izbę Architektów Rzeczypospolitej. Mimo to [...] sierpnia 2020 r. PINB umorzył postępowanie, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją [...]WINB z [...] listopada 2020 r.

Zdaniem Skarżącej jasno i ostatecznie sformułowała żądanie w piśmie z 8 kwietnia 2020 r. wnosząc o pilne skontrolowanie inwestycji pod względem jej zgodności z rozporządzeniem ws. warunków technicznych. Podobnie 1 lipca 2020 r. dodała zarzut braku dojazdu do działki budowlanej poparty odpowiednim dokumentem Urzędu Gminy w [...] potwierdzającym jego brak.

Żądanie skontrolowania inwestycji w zakresie określonym powyżej (rozporządzenia i braku dojazdu) jest niczym innym jak żądaniem skontrolowania decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonego nią projektu.

Nie jest wypełnieniem tego żądania przeprowadzenie kontroli wykonania budynku pod względem jego zgodności z projektem, określenie stopnia zaawansowania budowy i stwierdzenie, że żaden okap nie wystaje (o co nie wnosiła) oraz stwierdzenie, że polną, gruntową drogą o szerokości ok. 4 m można przejechać samochodem i ciągnikiem. Jest to działanie poza granicami żądania.

Zdaniem Skarżącej organy nadzoru budowlanego najpierw twierdzą, że nie mogą kontrolować decyzji budowlanej a następnie dokonują takiej kontroli.

W ocenie Strony gdyby organ powiatowy stosował się do zasady informowania strony o jej prawach, to pouczyłyby ją o możliwości skierowania żądania do [...]WINB bądź też przekazał takie żądania celem podjęcia działań przez organ względem decyzji budowlanej.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji GINB i uznanie decyzji PINB za nieważną oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V.

Skarga jest oczywiście bezzasadna.

Procedura stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji tego rodzaju aktu i stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych, pozostających w obrocie prawnym i w większości sytuacji nadających danemu podmiotowi określone prawo lub nakładających obowiązek prawny.

Stwierdzenie nieważności decyzji może więc nastąpić w przypadku niewątpliwego i oczywistego wystąpienia którejkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zaznaczyć jednocześnie należy, że w tym trybie nie prowadzi się postępowania mającego zastąpić i naprawić pierwotne działanie organu, którego decyzja jest badana (nie jest to bowiem postępowanie zwyczajne), bądź też zweryfikować i sanować wszelkie błędy tak postępowania zwykłego jak i wydanej w jego toku decyzji administracyjnej, w tym dokonać odmiennej oceny okoliczności sprawy od tej jaką przeprowadzono pierwotnie. Podkreślenia wymaga także i to, że weryfikacja prawidłowości decyzji następuje z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, nie zaś stanu obecnie istniejącego, "nowego poziomu wiedzy" w danej dziedzinie, czy też nowo ukształtowanego sposobu rozumienia określonej normy prawnej albo dodatkowych wyjaśnień strony. W postępowaniu tym nie prowadzi się tym samym - co do zasady - nowych dowodów, ani też nie czyni się nowych ustaleń, chyba że chodzi o pewne drobne ze swej istoty doprecyzowanie (w granicach przewidzianych prawem i charakterem trybu nadzwyczajnego) okoliczności ustalonych już w pierwotnym postępowaniu, które z uwagi na swoją niejednoznaczność czy niejasność mogą budzić wątpliwości wpływające na ocenę występowania wady kwalifikowanej.

W trybie nadzwyczajnym ocenia się działanie organu, którego decyzja poddana jest nadzwyczajnej weryfikacji w kontekście dowodów zebranych w postępowaniu zwykłym i stanu prawnego obowiązującego w dacie pierwotnego orzekania.

Jak już wskazano, w administracyjnym postępowaniu nadzwyczajnym kontroluje się ważność decyzji ostatecznej przez pryzmat ewentualnie tkwiących w niej od samego początku wad o charakterze kwalifikowanym, a więc najpoważniejszych uchybień jakimi może być dotknięty akt administracyjny. Należy mieć więc na uwadze to, że tylko wady doniosłe, nie zaś wszystkie uchybienia dotyczące decyzji administracyjnej, mogą zostać uznane za istotne, tj. takie które uzasadniają wyeliminowanie konkretnej decyzji administracyjnej (również postanowienia) z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Skarżąca nominalnie wskazuje jedną podstawę nieważności decyzji PINB i [...]WINB, bowiem podkreśla naruszenie przepisów o właściwości i w istocie rozstrzygnięcie sprawy przez organ nieuprawniony do jej załatwienia z uwagi na przedmiot złożonego żądania - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd dodatkowo wskazuje, że z całokształtu okoliczności sprawy i twierdzeń Strony zdaje się pośrednio wynikać również twierdzenie, że decyzje PINB i [...]WINB są nieważna także z uwagi na rażące naruszenie prawa procesowego mające w głównej mierze polegać na wadliwym przyjęciu zakresu i podstaw żądania Skarżącej z jakim wystąpiła do PINB, przy czym do pewnego stopnia jest to konsekwencja zarzutu braku właściwości organu.

VI.

Odnosząc się do twierdzenia o rozstrzygnięciu sprawy przez organ niewłaściwy należy wyjaśnić, że w podstawowej formie nieważność decyzji z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości dotyczy zarówno naruszenia właściwości rzeczowej (nie ten organ rozstrzyga daną kategorię spraw), instancyjnej (sprawę załatwiał nie ten organ z uwagi na jego hierarchiczne umiejscowienie w systemie prawa) i miejscowej (sprawę załatwia organ, który nie ma kognicji ze względu na swój obszar działania).

Z kolei przesłanka nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, na co słusznie wskazuje m.in. prof. M. Jaśkowska (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wyd. LEX) może dotyczyć zarówno przepisów: materialnych, procesowych, jak i ustrojowych. Wskazano na to również już w wyroku NSA OZ we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 1986 r. sygn. akt SA/Wr 370/86 zwracający uwagę, że z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wynika, aby wadliwość miała dotyczyć tylko podstawy materialnoprawnej decyzji. Z kolei w wyroku z dnia 14 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Go 414/19, WSA w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, że możliwe jest oparcie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego, aczkolwiek przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Na możliwość stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie przepisów procesowych wskazuje także B. Adamiak (zob. Gradacja naruszenia procesowego prawa administracyjnego, PiP 2012/3/54).

VII.

W niniejszej sprawie nie ma jakiejkolwiek mowy o naruszeniu przepisów o właściwości i wydaniu decyzji przez niewłaściwy organ.

Sąd w całości podziela ocenę prawną prezentowaną w tym względzie przez GINB. Przede wszystkim z inicjatywą wszczęcia postępowania wystąpiła Skarżąca żądając od PINB kontroli trwającej na sąsiedniej nieruchomości inwestycji i żądając podjęcia działań w sprawie rzekomego okapu skierowanego nad jej działkę, w tym wstrzymania inwestycji. W toku prowadzonego postępowania organ powiatowy, jako właściwy w sprawie kontroli przestrzegania przepisów budowlanych przy tego rodzaju inwestycjach (dom jednorodzinny) podjął czynności kontrolne, prawidłowo zgromadził materiał dowodowy i dokonał oceny wskazywanego przez Stronę naruszenia. W kontekście całokształtu okoliczności sprawy organ w pełni słusznie uznał, że dalsze postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem trwająca budowa jest w całości zgodna z zatwierdzonym projektem budowlanym i udzielonym pozwoleniem.

Nie ma przy tym mowy w niniejszej sprawie o wskazywanej przez Skarżącą rozbieżności w twierdzeniach organu, co do możliwości kontroli przezeń decyzji budowlanej. Stanowisko PINB i [...]WINB wyrażone w tym względzie jest w pełni prawidłowe i nie stanowi o wadzie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Otóż trafne jest twierdzenie, że organ nadzoru budowlanego nie może sam dokonać wiążącej prawnie eliminacji wadliwej decyzji budowlanej z obrotu prawnego, nie jest bowiem organem architektoniczno-budowlanym. Niemniej jednak brak takiej właśnie kompetencji nie oznacza, że organ dokonując kontroli danej budowy i dokumentów formalnych na podstawie których jest prowadzona, nie może ich oceniać i badać, czy inwestycja jest prowadzona w zgodzie z nimi oraz czy one same także nie są wadliwe z punktu widzenia prawa. Czyni to jednak zawsze przez pryzmat wykonywanych lub wykonanych robót i prowadzonej kontroli. To właśnie w toku takiej kontroli i oceny robót wykonywanych na podstawie projektu budowlanego organ może powziąć wiedzę i przekonanie o tym, że roboty są wykonywane wprawdzie zgodnie z zatwierdzonym projektem, jednakże ten jest wadliwy z punktu widzenia przepisów prawa. W takiej sytuacji wprawdzie nie może sam zignorować zatwierdzonego projektu i wydanej decyzji budowlanej jednakże może z urzędu podjąć działania zmierzające do jego wyeliminowania z obrotu prawnego w jednym z trybów nadzwyczajnych, rozstrzyganych przez organ uprawniony.

Jak słusznie wskazano w wyroku tutejszego Sądu z 2 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1518/20 organy nadzoru budowlanego nie posiadają uprawnień do bezpośredniego ingerowania w decyzje wydane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Stosowny wniosek o stwierdzenie nieważności, wadliwie wydanej zdaniem strony decyzji ostatecznej, może złożyć sama skarżąca. Organy nadzoru budowlanego nie są właściwymi do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym, ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Z kolei powoływany przez Skarżącą przepis art. 84b P.b. (w tym ust. 3) należy rozumieć tak, że wnioski organów nadzoru budowlanego w kwestii wznowienia postępowania bądź stwierdzenia nieważności decyzji budowlanej obligują organ administracji architektoniczno-budowlanej do wszczęcia odpowiedniej procedury. Jest to więc zupełnie odrębna procedura kontrolna organów nadzoru budowlanego, wykonywana generalnie względem konkretnego organu architektoniczno-budowlanego. Twierdzenie obecnie, że Skarżąca domagała się aby taką właśnie generalną kontrolę [...]WINB przeprowadził nie ma uzasadnienia ani w okolicznościach sprawy ani też w twierdzeniach samej Strony. To, że Skarżąca wskazuje na jakimś etapie sprawy, że być może decyzja budowlana jest wadliwa nie ma znaczenia jakie aktualnie mu przypisuje. Po pierwsze, Skarżąca nie ma jakichkolwiek uprawnień by domagać się wszczęcia generalnej kontroli organu architektoniczno-budowlanego, a jej uwagi co najwyżej mogły stanowić skargę lub wniosek rozpatrywany w trybie Działu VIII k.p.a. Po drugie, w związku z twierdzeniami Skarżącej organ powiatowy a następnie [...]WINB ocenili zatwierdzony projekt budowlany, nie stwierdzając jednak wad jakich dopatruje się w nim Skarżąca. Trudno więc mówić, że z tego względu powinno dojść do jakiegokolwiek przekazania pism Skarżącej przez PINB do [...]WINB, tym bardziej że z ich treści jasno i klarownie wynika żądanie skontrolowania inwestycji. Po trzecie, projekt budowlany i decyzja Starosty oraz Wojewody [...], zostały skontrolowane przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z 13 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 462/20 prawomocnie oddalił skargę M. R.-O. Wbrew formułowanej ocenie Skarżącej wyrok ten oznacza, że pozwolenie na budowę na podstawie którego jest realizowana inwestycja jest prawomocne i zostało ocenione w pełnym spektrum, w tym również z punktu widzenia dostępu do drogi publicznej i ewentualnych wad kwalifikowanych.

Tym samym za całkowicie oderwane od okoliczności sprawy należy uznać obecne twierdzenia skargi, że przedmiotem postepowania prowadzonego przez PINB nie mogło być żądanie Skarżącej bowiem chodziło jej o wszczęcie postępowania z art. 84b P.b.

W ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw by w sposób uzasadniony twierdzić, że decyzje PINB i [...]WINB dotknięte są wadą z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. a więc, że w istocie wszczęto sprawę i wydano rozstrzygnięcie, którego Skarżąca się nie domagała.

VIII.

W sprawie nie może być również mowy o rażącym naruszeniu prawa procesowego poprzez błędne odczytanie żądania Skarżącej i przez to skierowanie postępowania na niewłaściwe tory - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Rozwijając argumentację GINB Sąd wskazuje, że przede wszystkim e-mail Strony z 15 marca 2020 r. i jej pismo z dnia następnego (k. 1-2 akt PINB) mogły i słusznie zostały zinterpretowane jako żądanie wszczęcia postępowania kontrolnego w ramach uprawnień nadzoru budowlanego. Twierdzenie przeciwne nie ma uzasadnienia w okolicznościach sprawy także jeżeli uwzględni się późniejsze pisma Skarżącej, w tym wskazujące na ewentualną potrzebę przekazania sprawy innemu organowi. Skarżąca nie może na podstawie swoich ogólnikowych i generalnych pism, zawierających wyrazy niezadowolenia z trwającej u sąsiada inwestycji, wyciągać przekonania, że organ powinien przewidzieć i odczytać je zgodnie z jej niewyrażoną wprost intencją. Dość wskazać, że Strona mogła poddać rozstrzygnięcie PINB i [...]WINB ocenie tutejszego Sądu, czego jednak nie zrobiła. Sięganie w takim przypadku po tryb nadzwyczajny stwierdzenia nieważności nie może odnieść zamierzonego skutku. Ani bowiem przepisy procesowe nakazujące przestrzeganie swojej właściwości, ani też zastosowany art. 105 § 1 k.p.a. nie zostały naruszone, a tym bardziej rażąco. Wynik przeprowadzonej kontroli jednoznacznie wskazuje, że inwestycja jest i była prowadzona w sposób zgodny z prawem, w tym z zatwierdzonym projektem. Ponadto, projekt ten i decyzja budowlana pozostają w obrocie prawnym, gdyż skarga Strony na decyzję Wojewody z [...] stycznia 2020 r. została prawomocnie oddalona. Co istotne, w dacie inicjowania postępowania przed PINB, Skarżąca posiadała pełną wiedzę o wydanej decyzji budowlanej, a nadto złożyła już skargę z 12 lutego 2020 r. kwestionującą decyzję Wojewody. Działanie takie nie uzasadnia kierowanego względem organów nadzoru budowlanego zarzutu błędnego prowadzenia postępowania bądź oczywiście i rażąco mylnego odczytania treści żądań Strony.

W związku z powyższym tutejszy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.