Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1585/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, ust. 2, art. 31
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - specjalista Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... maja 2012 r. nr ... w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną; 1. Uchyla zaskarżona decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.na rzecz M. S. kwotę ... zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. S.(dalej "skarżąca") jest decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., (dalej "Dyrektor Oddziału") z ... maja 2012 r., nr ... w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości.

Decyzja wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu ... kwietnia 2007 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych – jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2007 oraz wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt – pakiet rolnictwo ekologiczne, w którym m. in. zadeklarowała ... ha uprawy ...

Decyzją z ... stycznia 2008 r. o numerze ... Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ...z siedzibą w W., (dalej "Kierownik Biura") przyznał wnioskowane płatności w wysokości ... (w tym jednolitą i uzupełniającą płatność obszarową).

W dniu ... czerwca 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo sporządzone przez jednostkę certyfikującą w rolnictwie ekologicznym B.Sp. z o.o. (dalej: "j.c. B.") Z załączonego do pisma protokołu wynikało, że w dniu ... czerwca 2008 r. w gospodarstwie M. S. przeprowadzona została niezapowiedziana kontrola. Wyniki kontroli wskazują, iż od co najmniej roku wnioskodawczyni na zadeklarowanych we wniosku działkach nie wykonywała żadnych zabiegów agrotechnicznych. Na polach stwierdzono liczne samosiejki m.in. drzew i krzewów. W związku z zachwaszczeniem nie można było zidentyfikować roślin, których uprawę zainteresowana deklarowała. Znalezione (nieliczne) siewki ... miały jedynie od 2 do 5 cm lub były zaschnięte.

Postanowieniem z ... października 2008 r. Kierownik Biura, na podstawie m.in. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z ... stycznia 2008 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 r. a następnie decyzją z ... kwietnia 2009 r. nr ... uchylił decyzję własną z ... stycznia 2008 r. i przyznał skarżącej jednolitą płatność obszarową w wysokości ... zł, jednocześnie odmówił przyznania płatności uzupełniających i nałożył sankcję w wysokości ... zł., która będzie potrącana z płatności, do których rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w kolejnych latach.

W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał na wyniki kontroli przeprowadzonej przez j.c. B.. Podniósł, iż na działkach zadeklarowanych przez wnioskodawczynię jako sad ... nie wykonywano żadnych zabiegów agrotechnicznych. Większość pół była porośnięta roślinami dzikorosnącymi, zaś na wzniesieniach widoczne były jednie żwir i kamienie. Sadzonki nie posiadały oznakowania poszczególnych rzędów oraz samych sadzonek, wśród których zdrowy materiał stanowił tylko 10 %. Znalezione siewki ... miały jedynie od 2 do 5 cm lub były zaschnięte. Wobec powyższego organ wyjaśnił, iż w związku z brakiem upraw kwalifikujących się do przyznania płatności uzupełniających, należało odmówić ich przyznania.

Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji. Zarzuciła, iż decyzja Kierownika Biura została wydana jedynie w oparciu o protokół kontroli przeprowadzonej w dniu ... czerwca 2008 r. przez j.c. B. pominięto natomiast inne złożone przez wnioskodawczynię dokumenty. Skarżąca wyjaśniła, iż ma wątpliwości, czy w istocie kontrola ta została przeprowadzona, bowiem nie poinformowano jej tym o fakcie. Nie miała także możliwości zapoznania się z protokołem kontroli. Nie wie także skąd pochodzą dołączone do dokumentacji sprawy zdjęcia, które rzekomo wykonane zostały podczas kontroli. Wskazała, iż prowadzone przez nią gospodarstwo kontrolowane było w dniach ... sierpnia 2007 r., ... października 2007 r., ... sierpnia 2008 r. i ... października 2008 r. Kontrolę w dniu ... sierpnia 2007 r. i ... października 2007 r. przeprowadzili eksperci z j.c. B.. W wyniku kontroli w 2007 r. nie stwierdzono nieprawidłowości na prowadzonej plantacji, w czasie pierwszej kontroli zlecono uzupełnienie ubytków, co skarżąca wykonała. Także treść protokołów kontroli przeprowadzonej ... sierpnia 2008 r. i 10 października 2008 r., przez inspektorów jednostki certyfikującej A. Sp. z o.o. potwierdza, że plantacja prowadzona była w sposób prawidłowy. Również kontrola przeprowadzona w październiku 2008 r. przez pracowników ARiMR nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Zainteresowana wskazała również, iż j.c. B. nieprawidłowo uznała, iż prowadzenie plantacji winno być zgodne z wytycznym jakie zawiera rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Zdaniem wnioskodawczyni wytyczne te dotyczą pomocy udzielonej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013, zaś jej wniosek był rozpatrzony w trakcie obowiązywania PROW 2004-2006 (błędnie wskazała 2004-2008), kiedy to nie było wytycznych dotyczących wielkości sadzonek .... W ocenie wnioskodawczyni działania j.c. B. są spowodowane rozwiązaniem umowy z ww. jednostka certyfikującą i zawarciem jej z inną jednostką, tj. A. Sp. z o.o.

Decyzją z ... lipca 2009 r., nr ... Dyrektor Oddziału, działając na podstawie art. 138 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z ... kwietnia 2009 r.

Podzielając stanowisko zaprezentowane w decyzji pierwszoinstancyjnej wyjaśnił, iż przyznanie płatności uzależnione jest m.in. od tego, czy osoba ubiegająca się o nie utrzymuje zadeklarowane we wniosku o płatności grunty zgodnie z normami, o których mowa w art. 2 pkt 33 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Następnie organ wskazał, iż przeprowadzona w gospodarstwie skarżącej kontrola na miejscu wykazała, iż deklarowane przez wnioskodawczynię grunty nie są uprawiane zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej, a wobec powyższego nie mogły zostać zakwalifikowane do przyznania płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora Oddziału skarżąca zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, że pierwsze kontrole przeprowadzone przez j.c. B. nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Stwierdzone w czasie pierwszej kontroli braki dotyczące ilości sadzonek, uniemożliwiające zakwalifikowanie działki do pakietu S02d01 – Uprawy sadownicze skarżąca uzupełniła. Druga kontrola z ... października 2007 r., przeprowadzona ponownie przez j.c. B. wypadła pozytywnie, wskazano m.in., iż wielkość sadzonek nie budzi zastrzeżeń, zaś wypady nie przekraczają 7%. Podobnie kontrola przeprowadzona przez jednostkę certyfikującą A. Sp. z o.o., która odbyła się ... sierpnia 2008 r. oraz ... października 2008 r., a także kontrola przeprowadzona w dniu ... września 2008 r. przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie wykazały żadnych nieprawidłowości, co potwierdzają protokoły ww. kontroli.

Zarzuciła organom orzekającym, że rozstrzygały jedynie w oparciu o wskazujący na liczne nieprawidłowości protokół z dnia ... czerwca 2008 r., sporządzony przez j.c. B. a pominęły korzystne dla niej pozostałe protokoły. W ocenie skarżącej takie działanie organu skutkowało naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Skarżąca zaznaczyła również, iż sporny protokół, który stanowił podstawę do wznowienia postępowania i odmowy przyznania jej wnioskowanych płatności nigdy nie został przez nią podpisany, a ponadto do akt dołączono jedynie jego nieczytelną kserokopię.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1424/09 uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku podniesiono, iż decyzja Kierownika Biura z ... kwietnia 2009 r. została wydana jedynie w oparciu o protokół kontroli przeprowadzonej w dniu ... czerwca 2008 r. przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o., pominięto natomiast inne zgromadzone w sprawie materiały, tj. protokoły kontroli z ... sierpnia 2007 r., ... października 2007 r., ...sierpnia 2008 r., ... października 2008 r. oraz ... września 2008 r.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, iż dokumenty te nie były przedmiotem analizy organu rozpoznającego sprawę, mimo, że były mu znane (znajdują się w aktach administracyjnych), zatem zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i w istocie nie wskazuje, jakimi względami kierował się organ przy podjęciu rozstrzygnięcia. Ponadto sąd zauważył, iż dołączony do akt niniejszej sprawy, protokół kontroli z ... czerwca 2008 r. ( będący podstawą wznowienia postępowania w sprawie przyznanej pomocy oraz – w konsekwencji – zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej) ma postać nieczytelnej kserokopii. Niewidoczne są, np. dane dotyczące kontrolowanego gospodarstwa, informacje odnośnie zauważonych w gospodarstwie braków (niedociągnięć), czy wreszcie udzielone przez kontrolującego zalecenia.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji z ...lipca 2009 r. organ wydał ją na podstawie wybiórczej oceny materiału dowodowego, pomimo iż miał możliwość skonfrontowania wyników każdej z przeprowadzonych kontroli i wykazania przyczyn stwierdzonych różnic.

Sposób przedstawienia sprawy przez organ (w świetle jednego tylko protokołu kontroli) niewątpliwie narusza art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, ponieważ nie wykonuje obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.

W związku z powyższym dokonane przez organ ustalenia faktyczne należało uznać za dowolne lub co najmniej przedwczesne, znajdujące wprawdzie oparcie w materiale dowodowym ale nie w pełni rozpatrzonym.

Decyzją z ... maja 2010 Dyrektor Oddziału uchylił w całości decyzję organu I instancji z ... maja 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uchylona została przez Dyrektora Oddziału kolejna decyzja Kierownika Biura z ... stycznia 2011 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z ... grudnia 2011 r. Kierownik Biura uchylił decyzji własną z ... stycznia 2008 r. i przyznał skarżącej jednolitą płatność obszarową w wysokości ... zł, jednocześnie odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości ... zł.

Po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną decyzją z ... maja 2012 r. Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego, zweryfikowanym i podstawowym dowodem w sprawie stał się sporny protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu ... czerwca 2008 r. Wyniki dwukrotnych kontroli dokonanych w 2007 r. przez j.c. B. zostały zweryfikowane i poddane ponownej analizie właśnie w trakcie kontroli przeprowadzonej ...06.2008. W jej wyniku ustalono, że na działce należącej do wnioskodawczyni nie były wykonywane żadne zabiegi uprawowe mające na celu utrzymanie sadu ... zgodnie z wymogami, które kwalifikowałyby go do objęcia płatnością uzupełniającą. Z kolei raporty z kontroli wykonanych w dniach ...08.2008 r. i ...10.2008 r. przez jednostkę certyfikującą A. sp. z o.o. oraz raport z czynności kontrolnych z ...09.2008 wykonany przez O. w O. sp.z o.o zostały odrzucone, ponieważ dotyczyły zweryfikowania gospodarstwa w zakresie płatności za rok 2008 i nie mogły zostać uwzględnione w postępowaniu dotyczącym roku 2007.

Ustosunkowując się do zarzutu, iż skarżąca nie była powiadomiona o kontroli, która miała miejsce ...06.2008 r. oraz nie otrzymała protokołu kontroli organ wyjaśnił, że z informacji uzyskanych z j.c. B. wynika, że skarżąca była informowana o terminie kontroli, była również wzywana do zapoznania się z protokołem kontroli.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż w 2008 r. j.c. B. nie była już upoważniona do przeprowadzania kontroli jej gospodarstwa, ponieważ została z nią rozwiązana umowa o współpracy z dniem ...12.2007 r. organ wyjaśnił, że wypowiedzenie umowy j.c. B. zostało dokonane w dniu ...09.2008 r. a więc na dzień powtórnej kontroli (...06.2008 r.) B. nadal była podmiotem uprawnionym do przeprowadzania kontroli.

W skardze do sądu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. Naruszenie prawa materialnego – art. 31 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej poprzez przeprowadzenie przez inspektorów j.c. B. bezprawnej kontroli w dniu ...06.2008 r. bez zawiadomienia i obecności skarżącej, bez okazania upoważnienia, bez doręczenia raportu i bez możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń.

2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

• art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 2, art. 80 poprzez nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe i nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego

• art. 16 § 1 poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych

• art. 163 poprzez przyjęcie, że Kierownik Biura jest uprawniony do wzruszenia własnej decyzji ostatecznej i ponownego orzekania w tej samej sprawie.

Podniosła zarzuty w przedmiocie bezstronności JC B. oraz rzetelności i prawdziwości kontroli przeprowadzonej w dniu ...06.2008 r.

Wniosła o:

• uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura z ...12.2011 r.

• dopuszczenie dowodu z zeznań świadków,

• nakazanie organowi wypłaty uzupełniającej płatności obszarowe za 2007 r.,

• zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w decyzjach obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd nie prowadzi też postępowania dowodowego, nie był więc możliwy do uwzględnienia wniosek o przesłuchanie świadków w postepowaniu przed sądem

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest ustalenie, czy Kierownik Biura miał podstawy do uchylenia swojej ostatecznej decyzji z 16 stycznia 2008 r. przyznającej skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

W pierwszej kolejności należy ustalić, jakie przepisy maja zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W niniejszej sprawie w związku z powyższym do jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych za 2007r. należy stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.) - dalej: "ustawa o płatnościach" oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46. poz. 309 ze zm.) dalej: "rozporządzenie MRiRW z 13 marca 2007".

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej, zgodnej z ochroną środowiska. Wymogi takie mnie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane w kontekście rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz środków rolno - środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych (art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 196/2004).

W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2007, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli - w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie. Uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów ( §2).

W myśl art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu;

2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych;

3) innych roślin.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2007 płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw objęte są n.in. ... uprawiane w plonie głównym.

Zgodnie z art. 83 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, pomoc wspólnotowa jest przyznawana rolnikom produkującym m.in. orzechy włoskie. Szczegółowe wymagania jakie powinien spełniać rolnik ubiegający się o tego rodzaju pomoc zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE. L.04.345.1). Z art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 wynika, że do płatności obszarowych kwalifikują się jedynie działki rolne obsadzone drzewami orzechowymi spełniające określone w tym przepisie warunki. Należą do nich: minimalny rozmiar działki (0,10 ha) oraz liczba drzew orzechowych na hektar, która w przypadku orzecha włoskiego nie może być mniejsza od 50.

Tak więc obowiązujące w roku 2007 przepisy prawa wspólnotowego i wydane w oparciu o nie przepisy prawa krajowego zezwalały na przyznanie płatności uzupełniającej do powierzchni upraw ... jeśli grunty były utrzymywane zgodnie z normami, działka na której była prowadzona uprawa była nie mniejsza niż 0,1 ha, liczba drzew ... nie może być mniejsza niż 50 na 1 ha.

W przypadku spełnienia powyższych wymogów, rolnikowi należały się dopłaty. Kierownik Biura decyzją z ... stycznia 2008 r. przyznał wnioskowane dopłaty (jednolitą i uzupełniającą płatność obszarową). Po otrzymaniu wyników kontroli przeprowadzonej przez jc.. B. w dniu ... czerwca 2008, wznowił postępowanie i decyzją z ... listopada 2011 r., utrzymaną w mocy przez Dyrektora Oddziału, uchylił decyzję przyznającą płatności na rok 2007 i przyznał płatności w pomniejszonej wysokości – a mianowicie odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do uprawy ... i nałożył stosowne sankcje.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy grunty zgłoszone do uzupełniającej płatności obszarowej – plantacja ... - utrzymywane były w 2007 r. zgodnie z obowiązującymi normami. W ocenie organów orzekających, działka zgłoszona przez skarżącą nie kwalifikowała się do przyznania płatności, ponieważ był to ugór.

Zgodnie z treścią protokołu z ... czerwca 2008 r. z kontroli przeprowadzonej przez inspektorów z j.c. B., na skontrolowanych działkach z ... stwierdzono bardzo silne zachwaszczenie, chwasty wysokości 30 – 50 cm, w tym chwasty wieloletnie, zaschnięte, wskazujące na brak jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych sprzyjających utrzymaniu gleby w dobrej kulturze rolnej. Na działce stwierdzono też drzewka ... w wys. 40 cm. do 1 m. Sadzonki ... są uschnięte lub ich brak. Niewielki procent żywych sadzonek – ok. 5 % wysokości 2 – 6 cm. Ponadto inspektorzy podnieśli, że sadzonki ... nie spełniają wymagań materiału szkółkarskiego, co sugeruje, że sadzone były siewki ..., które w tych warunkach glebowych nie miały żadnych szans na ukorzenienie się i prawidłowy wzrost.

Racje ma organ uznając, że taki wynik kontroli stanowił podstawę do wznowienia postępowania w zakresie płatności za rok 2007. Pomimo, że kontrola przeprowadzona została w czerwcu 2008 r., wskazuje na okoliczności dotyczące roku poprzedniego. Organ prawidłowo wznowił postępowanie i we wznowionym postępowaniu powinien ocenić wszystkie materiały zgromadzone w sprawie.

Przede wszystkim należy mieć na względzie, że inspektorzy tej samej jednostki certyfikującej B. przeprowadzili dwukrotnie kontrole w 2007. Wyniki tych kontroli diametralnie różnią się od oceny dokonanej w czerwcu 2008 r.

Pierwsza kontrola miała miejsce ... sierpnia 2007 r.. Jak wynika z treści protokołu, przedmiotem kontroli była plantacja ... założona na pow. ... ha. Na str. 2 jest informacja, że rolnik nie ujawnił materiału siewnego w 2007 r. Z przeprowadzenia 1 próby wynik 34 punkty bez sadzonek. Na str 5 protokołu zamieszczono wpis, że nie stwierdzono niezgodności/naruszeń, zalecono wykonanie badania gleby.

Druga kontrola miała miejsce ... października 2007 r. Inspektor stwierdził istnienie plantacji ... – uprawa w I roku przestawiania; "... w rozsadzie 10 x 10 o wysokości łodygi 3 – 12 cm, wypady na poziomie 7%. Międzyrzędzia w czarnej uprawie. Sadzonki oznaczono foliowymi wstęgami. Rośliny wysadzone z ... w 2006 r. Decyzja o zaliczeniu plantacji ... zostanie podjęta przez kierownictwo jednostki certyfikującej".

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest przyznanie rolnikowi dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Czynności kontrolne dotyczące jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych powinny być przeprowadzone zgodnie z ustawą o płatnościach.

W zakresie spełnienia przez rolnika warunków przyznania tych płatności, na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadza kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy, Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1.

W myśl art. 31 ustawy o płatnościach, czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji (ust. 1). Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania (ust. 2). Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli (ust. 3). Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 (ust. 4). Kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 28 i 48 rozporządzenia nr 796/2004. W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła (art. 31 ust. 7 ustawy).

W świetle powyżej przywołanych reguł przyznawania płatności stwierdzić trzeba, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

W rozpoznawanej sprawie nie została przeprowadzona kontrola w trybie ustawy o płatnościach. Organy orzekające oparły się wyłącznie na protokole kontroli sporządzonym przez j.c. B.. Wszystkie trzy protokoły JC B. zostały sporządzone "w celu stwierdzenia zgodności z rozporządzeniem Rady (EWG) 2029/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych z późn. zm. oraz ustawą o rolnictwie ekologicznym z dnia 20 kwietnia 2004 (Dz. U. Nr 93, poz. 898 ze zm.)"

Zadaniem jednostek certyfikujących, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym jest tylko i wyłącznie kwalifikowanie produktów na rynek rolnictwa ekologicznego oraz ocena prowadzenia uprawy metodami ekologicznymi lub okresu przestawiania gospodarstwa na ekologiczne metody uprawy. Jednostki certyfikujące są upoważniane do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów zgodności na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i są zobowiązane przekazywać do dnia 31 października każdego roku Ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym określone w rozporządzeniu Rady nr 2092/91

Przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą jest więc odmienny od inspekcji terenowych wykonywanych przez Agencję. Rolą tych jednostek nie jest kwalifikowanie działek rolnych do płatności rolnośrodowiskowych, przyznawanych przez Agencję. Wymagania w zakresie produkcji ekologicznej nie są tożsame ze spełnieniem wymagań do uzyskania bezpośrednich dopłat do gruntów rolnych a jednostki certyfikujące nie mają kompetencji do weryfikacji spełnienia warunków w zakresie przyznawania jednolitych płatności obszarowych.

Organy rozpatrujące wnioski o przyznanie dopłat bezpośrednich mogą wykorzystywać ustalenia dokonane przez inspektorów jednostek certyfikujących przy kwalifikowaniu działek rolnych do przyznania płatności. Jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z przywołanym przepisem przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla sprawy, czyli dotyczące danej sprawy administracyjnej oraz mające znaczenie prawne.

Należy jednakże zauważyć, że ustalenia dokonane przez inspektorów j.c. B. w protokole z kontroli z ... czerwca 2008 diametralnie różnią się od ustaleń dokonanych w dwóch kontrolach w 2007 r.

Należy pamiętać, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przyznawane są na konkretny rok. Nie ma w tym wypadku konieczności kontynuacji przedsięwzięcia, jak ma to miejsce w przypadku kwalifikowania upraw w ramach pakietów ekologicznych. Dlatego bardziej miarodajne są kontrole przeprowadzane w okresie, za który przyznawana jest dana płatność. Z obydwóch kontroli z 2007 r. wynikało, że na zgłoszonych przez skarżącą działkach prowadzona jest uprawa – plantacja ... W protokole z kontroli znalazł się co prawda zapis, że "decyzja o zaliczeniu plantacji ... zostanie podjęta przez kierownictwo jednostki certyfikującej" ale ten zapis odnosi się wprost do wykazu producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, a który to wykaz jednostka certyfikująca sporządza każdego roku Ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa. W ocenie jednostki certyfikującej skarżąca nie spełniła wymagań dotyczących produkcji ekologicznej, dlatego jej nazwisko nie znalazło się w wykazie sporządzonym przez j.c. B. za rok 2007. Natomiast ustalenia dokonane w ramach tych kontroli nie kwestionują, że plantacja ... była prowadzona i że grunty były utrzymywane zgodnie z dobrą kulturą rolną.

Jak już wskazano wyżej, z art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 wynika, że do płatności obszarowych kwalifikują się działki rolne o rozmiarze min. 0,10 ha obsadzone drzewami ..., przy czym liczba drzew ... na hektar, nie może być mniejsza od 50. Z protokołu kontroli z 19 października 2007 r. wynika, że nawet przy uwzględnieniu wypadów, ilość drzewek jest wystarczająca (... w rozsadzie 10 x 10, wypady na poziomie 7%). Dla otrzymania dopłat bezpośrednich nie było określonych wymogów w zakresie użycia na plantacji określonych co do jakości sadzonek.

Skarżąca podnosi, że nie była powiadomiona o kontroli z ... czerwca 2008 przeprowadzanej przez j.c. B., nie otrzymała także protokołu kontroli. Organ podjął próbę ustalenia prawidłowości tych twierdzeń skarżącej, uzyskał wyjaśnienia od Prezes B. Sp. z o.o. D. M., że skarżąca była informowana o kontroli oraz wzywana do podpisania protokołu – kierowane były do skarżącej listy polecone. Nie zostały jednakże przedstawione żadne dowody potwierdzające te informacje.

Nie bez znaczenia dla obiektywizmu jednostki certyfikującej może być również okoliczność, że skarżąca złożyła w dniu 30 października 2007 r. skargę na działanie upoważnionej jednostki certyfikującej, co wynika ze znajdujących się a aktach sprawy pism kierowanych z Departamentu Programowania i Analiz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Pani D. M..

Należy zauważyć, że w sytuacji gdy do Agencji wpłynęły różniące się w swej treści protokoły dotyczące kontroli tej samej plantacji, należało przeprowadzić kontrolę w trybie ustawy o płatnościach. Taka kontrola przesądzałaby o tym, czy dopłaty są należne.

Sąd podziela stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż powołane przez skarżącą protokoły kontroli przeprowadzonych przez jednostkę certyfikującą A. Sp. z o.o. w 2008 r. oraz protokół z dnia ... września 2008 r. sporządzony przez Biuro Kontroli na Miejscu M. Oddziału Regionalnego ARiMR dotyczyły 2008 r., dlatego nie mogły być uwzględnione w niniejszej sprawie, która dotyczy płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Rozpatrując sprawę ponownie Dyrektor Oddziału powinien odnieść się do całości materiałów dowodowych zgromadzonych w aktach sprawy, z uwzględnieniem poczynionych uwag Sądu, a następnie wydać decyzję, która zawiera jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, tj. zgodną z art. 107 k.p.a.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.