Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2459/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-31 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. art. 246 par. 1 pkt 1, 255, 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia starszego referendarz sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2017 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

R. P. – skarżący w niniejszej sprawie, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego. Następnie złożył do Sądu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (PPF), w którym podał, że stał się osobą bezdomną, bez majątku i bez dochodów, zadłużoną bez swojej winy. W rubryce 10 formularza PPF skarżący podał, "obecnie nadal brak dochodów".

Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku

o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego

z [...] lutego 2017 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez:

a) wskazanie źródeł utrzymania, w szczególności oświadczenia czy skarżący korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej bądź pomocy materialnej innych osób (jeżeli tak, to zobowiązano skarżącego do przedstawienia kopii decyzji

o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, mieszkanie, odzież),

b) nadesłanie oświadczenia, czy skarżący jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych (jeśli tak, to należało przedłożyć stosowne zaświadczenie

z właściwego powiatowego urzędu pracy ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku),

c) nadesłanie oświadczenia czy skarżący posiada rachunki bankowe (w tym lokaty i konta dewizowe) - jeżeli tak, to zobowiązano go do nadesłania wyciągów z tych rachunków,

d) nadesłanie dokumentu potwierdzającego fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu egzekucji komorniczej.

Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 marca 2017 roku, przy czym skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, jak również nie udzielił żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Wobec powyższego starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia

27 kwietnia 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie, podając w szczególności, że skarżący nie przesłał

na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową,

w związku z czym brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246

§ 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wskazano w ww. postanowieniu, fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku

o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I OZ 895/09).

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie, zwrócił uwagę na swoją pogarszającą się sytuację, bezdomność, wzrost zadłużenia, ciężką chorobę i inne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Jak wynika z akt sprawy postępowanie sądowoadministracyjne, w ramach którego skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zostało wszczęte w dniu [...] października 2016 r. wobec tego zastosowanie w niniejszej sprawie ma przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.)

w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658).

W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu

od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy

o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Stosownie do przepisu art. 255 p.ps.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte

we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił.

W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc

o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny,

że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji życiowej, w której zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Przedstawione przez skarżącego w niniejszej sprawie okoliczności, nie poparte żadnym dokumentami, jak chociażby rachunkami bankowymi lub oświadczeniem o ich braku, zaświadczeniem o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, nie dają podstaw do przyjęcia, że występuje po jego stronie brak możliwości ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy nie można uznać jakoby skarżący wykazał, że spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a zatem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku

z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.