Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 74/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...] z [...] lipca 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej także jako Zakład, ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwana dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych), po rozpatrzeniu wniosku K. K. z [...] maja 2010 r. orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu składek:

1. na ubezpieczenie społeczne własne za okresy: październik 1997r. – grudzień 1997 r., luty 1998 r. – lipiec 1998 r., listopad 1998 r. – grudzień 1998 r. w łącznej kwocie [...] zł. w tym odsetki liczone na dzień [...] maja 2010 r. w kwocie [...] zł;

2. na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę za okresy maj 1998 r. – lipiec 1998 r., grudzień 1998 r. w łącznej kwocie [...] zł., w tym odsetki w kwocie [...] zł;

3. na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych na podstawie umowy agencyjnej - za miesiąc kwiecień 1998 r. w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż [...] maja 2010 r. K. K. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne oraz na ubezpieczenie społeczne pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę i umowę agencyjną. Jako podstawę wniosku wskazała trudną sytuację rodzinną, zdrowotną oraz finansową rodziny.

Organ przytoczył treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, że należności z tytułu składek i odsetek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Wystąpienie przesłanek o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt. 1-7 nie stwarza obowiązku umorzenia zadłużenia, daje jedynie tylko potencjalną możliwość takiego rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że w myśl z kolei art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności – w sytuacji gdy za umorzeniem przemawia ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia.

Organ podniósł, iż w przypadku wnioskodawczyni i jej męża nie zachodzi całkowita nieściągalność. Wprawdzie postępowanie egzekucyjne prowadzone za pośrednictwem organu skarbowego zostało umorzone wobec stwierdzenia, iż nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, niemniej zdaniem Zakładu, nawet jeśli występuje któraś z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jeżeli uzna, że istnieją jeszcze jakiekolwiek możliwości na ich wyegzekwowanie. Wnioskodawczyni, wraz ze swoim małżonkiem posiadają bowiem nieruchomości, na których ZUS zabezpieczył wpisem hipoteki należności z tytułu składek. Przedłożona przez wnioskodawczynię dokumentacja medyczna dotycząca jej i męża oraz ustalony stan majątkowy, zdaniem Zakładu, nie świadczą o istnieniu okoliczności przemawiających za ważnym interesem osoby zobowiązanej. Przedstawione dokumenty lekarskie nie wskazują, że posiadane schorzenia uniemożliwiają lub ograniczają zarobkowanie. Trudna sytuacja finansowa rodziny ma charakter przejściowy, bowiem zarówno wnioskodawczyni jak i jej mąż są w wieku aktywności zawodowej i posiadają potencjalne możliwości podjęcia pracy zarobkowej i uregulowania zobowiązań z tytułu składek. Do [...] lutego 2010 r. mąż wnioskodawczyni pozostawał w zatrudnieniu, a obecnie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy. Fakt zarejestrowania w urzędzie pracy świadczy o gotowości podjęcia pracy. Na utrzymaniu wnioskodawczyni i jej małżonka nie pozostają inne osoby. Wnioskodawczyni i jej małżonek nie wyjaśnili także skąd aktualnie posiadają środki na bieżące utrzymanie. Nie wykazali żadnych dochodów, nie korzystają też z pomocy MOPS. Tym samym, w ocenie organu nie zachodzą również przesłanki umorzenia zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Optymalną formą pomocy, w ocenie Zakładu, może być rozłożenie należności z tytułu składek i odsetek na raty na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy.

W złożonym do ZUS wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wnioskodawczyni odnosząc się do faktu zarejestrowania jej męża w urzędzie pracy wyjaśniła, że jest on cukrzykiem i ma prawo korzystać z bezpłatnej opieki zdrowotnej, co zapewnia obywatelom Konstytucja RP. Będąc nie zarejestrowanym w urzędzie pracy nie mógłby zaś korzystać z bezpłatnej opieki zdrowotnej. Powyższe umożliwiło także, aby wnioskodawczyni została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny. W okresie od [...] lutego 2008 r. do [...] lutego 2010 r. mąż wnioskodawczyni pracował jako kierowca na ½ etatu. Wykryta w tym czasie u niego choroba (cukrzyca) uniemożliwia mu jednak dalszą pracę w charakterze kierowcy.

Odnosząc się natomiast do argumentu nie korzystania z pomocy społecznej strona podniosła, iż wraz z mężem są właścicielami budynku murowanego, jednopiętrowego o kubaturze [...] m3 i kiedy udała się do MOPS-u po pomoc poinformowano ją, że żadna pomoc jej się nie należy, ponieważ posiada dom, który może spieniężyć, a za uzyskane środki kupić mniejsze mieszkanie i jeszcze zostanie jej na życie. Wyjaśniła, że nie sprzeda domu, musi bowiem sobie i mężowi zapewnić byt na starość. Obecnie działają bowiem banki wprowadzające kredyty tzw. hipoteki odwróconej, co umożliwia osobom w ich wieku, pozostającym bez pracy i szansy jej podjęcia na godny byt na starość. Zakwestionowała argument organu dotyczący tego, że zarówno trudności jej jak i małżonka są przejściowe, wskazując, że taka sytuacja w jej rodzinie trwa już 10 lat. W konkluzji dodała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją i jej małżonka zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Utrzymują się bowiem dzięki pracom dorywczym oraz pomocy rodzony.

Na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z [...] listopada 2010 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) w związku z art. 83 ust. 4 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lipca 2010 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Po ponownej analizie pełnego materiału dowodowego sprawy ustalił, że mąż wnioskodawczyni prowadził działalność gospodarczą: do [...] października 1990 r., pod firmą "[...]" (nr wpisu [...]) do [...] czerwca 1994 r., pod firmą "[...]" (nr wpisu [...]) do [...] lutego 2000 r., pod firmą "[...]" do [...] września 2005 r. Od [...] lipca 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. mąż wnioskodawczyni był zarejestrowany jako bezrobotny, następnie w okresie od [...] lutego 2008 r. do [...] lutego 2010 pozostawał w zatrudnieniu na podstawy umowy o pracę na ½ etatu. Obecnie od [...] marca 2010 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. jest jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Z zaświadczeń organu skarbowego wynika, iż w latach 2007 r., 2008 r., 2009 r. mąż wnioskodawczyni wykazał dochód wynoszący odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł. Wnioskodawczyni do [...] kwietnia 2009 r. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Od [...] marca 2010 r. została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez męża jako członek rodziny. Na przestrzeni lat 2007 – 2009 wnioskodawczyni nie składała zeznań podatkowych. Nie korzystała także ze świadczeń z pomocy społecznej. Wnioskodawczyni wraz z mężem są wieczystymi użytkownikami działki o powierzchni [...] m2 położonej przy ul. [...] w R. oraz właścicielem budynku murowanego jednopiętrowego o kubaturze [...] m2 – KW [...] oraz współwłaścicielami w 1/3 części nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej przy ul. [...] w R. – KW [...]. Innych nieruchomości na terenie powiatu strona i jej mąż nie posiadają, nie są także posiadaczami zarejestrowanych pojazdów. Wydatki wnioskodawczyni związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą: z tytułu bieżących opłat za zużycie wody – [...] zł (niezapłacone), za energię elektryczną łącznie za okres od marca do maja 2010 r. – [...] zł (zapłacone), wywóz śmieci za 1 miesiąc – [...] zł (niezapłacone), telefon – [...] zł (niezapłacone), wyżywienie – [...] zł, leki – [...] zł, środki czystości – [...] zł.

Organ podniósł, że w stosunku do wnioskodawczyni ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne, które [...] grudnia 2000 r. zostało umorzone wobec ustalenia, że w jego wyniku nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Ponadto stwierdził, iż wobec strony i jej męża komornik sądowy prowadzi postępowanie egzekucyjne w ramach egzekucji łącznej. Ze sporządzonego dla celów tego postępowania w dniu [...] czerwca 2006 r. przez komornika sądowego protokołu, do którego to wyjaśnienia złożył mąż wnioskodawczyni wynika, iż razem z synem zamieszkiwał on w mieszkaniu przy ul. [...], a utrzymuje się z pracy we W. Z wyjaśnień tych wynikało nadto, że wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą i zamieszkiwała przy ul. [...], na terenie nieruchomości darowanej jej przez matkę. Nieruchomość tą wnioskodawczyni darowała następnie w 2009 r. na rzecz swojego syna i jego żony.

Dalej organ wskazał, że na ww. nieruchomości ZUS posiada zabezpieczenia należności z tytułu składek przypadających od wnioskodawczyni. Aktualnie prowadzone przez komornika sądowego postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone z uwagi na udzieloną stronie ulgę w spłacie należności w postaci układu ratalnego. Postępowanie egzekucyjne wobec wnioskodawczyni i jej męża prowadzone jest również z wniosku innych wierzycieli. Obydwoje posiadają majątek nieruchomy, który stanowi przedmiot zabezpieczenia na poczet zaległych składek ZUS. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawczyni dotyczącego jej sprzeciwu na sprzedaż domu w którym zamieszkuje wraz ze swoim małżonkiem, organ podniósł, iż z aktualnego odpisu księgi wieczystej tej nieruchomości wynika, że w dziale III widnieje zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z wniosku [...] Oddział w R., natomiast w dziale IV figurują wpisy hipoteki z tytułu zaległości wobec Wodociągów Miejskich, ZUS, Sądu Rejonowego w R.. Ponadto organ zauważył, że wnioskodawczyni posiadała majątek w postaci nieruchomości przy ul. [...], którego jednak wyzbyła się przekazując go synowi.

Organ wyjaśnił również, że podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności dotyczące stanu zdrowia jej męża nie uniemożliwiają mu podjęcia zatrudnienia. Także orzeczony w 2000 r. wobec jego osoby uszczerbek na zdrowiu nie stanowił przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia w następnych latach. W konsekwencji organ stwierdził, iż sytuacja materialna rodziny chociaż trudna, nie ogranicza możliwości uregulowania zobowiązań wobec ZUS. Ponadto organ dodał, że wnioskodawczyni była poinformowana o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Podnoszone zaś przez nią okoliczności w ocenie Zakładu nie stanowią podstawy do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się K. K. (dalej skarżąca), która pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. złożyła skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, przedstawiając przebieg postępowania skarżąca podniosła, że z wydanej decyzji nie jest zadowolona. Pomimo bowiem uznania przez organ "że nasza sytuacja materialna i rodzinna, posiadane zobowiązania oraz fakt bezrobocia jest niewątpliwie trudna i mogłaby mieścić się w granicach wyznaczonych przepisami" Zakład odmówił umorzenia zaległości. Wskazała przy tym na zwłokę organu, który wydał decyzję w terminie 3 miesięcy i 10 dni po wniesieniu odwołania.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem oceny Sądu w toku niniejszego postępowania jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarga na wskazaną decyzję analizowana stosowanie do wskazanych wyżej kryteriów kontroli decyzji administracyjnych zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Legalność decyzji administracyjnej oznacza bowiem nie tylko jej zgodność z prawem materialnym, ale również z przepisami postępowania.

Podstawę materialnoprawną do wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 28 ust. 1 – 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności zostały wskazane w ust. 3 art. 28, a wyliczenie to ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że tylko zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych w tym przepisie okoliczności pozwala na uznanie, iż w stosunku do wnioskodawcy zachodzi całkowita nieściągalność warunkująca umorzenie należności w oparciu o ten przepis. Należy przyznać rację organowi, że zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek stwarza dopiero potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Konstrukcja art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oparta jest bowiem na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w tym zakresie przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek może, ale nie musi umorzyć zaległości. Oznacza to, iż organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnianych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy z kolei delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 powołanego rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Orzekając w oparciu o powołane wyżej przepisy organ ma obowiązek zebrania w wyczerpujący sposób materiału dowodowego w sprawie, a następnie szczególnie wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i jego rzetelnej oceny, bowiem również w tym przypadku decyzja ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ma jedynie możliwość, a nie obowiązek umorzenia należności z tytułu składek, nawet wówczas, gdy ustalone zostanie stwierdzenie istnienia okoliczności wskazanych w powołanym wyżej przepisie. W żadnym razie bowiem ustalenie takie nie obliguje organu do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.

Uznaniowy charakter decyzji zobowiązuje organ nie tylko, jak wskazano wyżej, do szczególnie wnikliwej oceny stanu sprawy, ale również uzasadnienia swojego stanowiska w sposób kompleksowy, co umożliwi Sądowi ocenę czy w danym przypadku nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Sąd administracyjny ocenia zaś, czy w prawidłowy sposób zostało przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne, w tym czy w wyczerpujący sposób zebrano materiał dowodowy w sprawie, a następnie dokonano jego wszechstronnej oceny.

Należy wskazać, iż zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia należności spoczywa na zobowiązanym. Nie zwalnia to jednak organu administracji od obowiązku wyjaśnienia zasadności złożonego wniosku wówczas, gdy strona sama nie przedłożyła dostatecznych dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W orzecznictwie przyjmuje się, że przerzucenie ciężaru dowodu w tym zakresie na stronę zobowiązaną nie zwalnia organu z obowiązku określonego w art. 7 Kpa, który to obowiązek będzie wypełniony wówczas, gdy strona zostanie wezwana do wskazania dodatkowych dowodów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2070/06, opubl. Lex 328921).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem z przekazanych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, aby organ zebrał i rozpatrzył w wyczerpujący sposób materiał dowodowy który miał zastosowanie w niniejszej sprawie. W zaskarżonym rozstrzygnięciu powołuje się on w znacznej części na materiał dowodowy, który w ogóle nie znajduje odzwierciedlenia w aktach administracyjnych niniejszej sprawy. Organ nie dołączył bowiem do akt niniejszego postępowania dowodów z których wynika, że skarżąca posiadała majątek którego się wyzbyła w 2009 r. (nieruchomość przy ul. [...] w R.). Brak jest również wyjaśnień małżonka wnioskodawczyni jakie złożył on do protokołu komornika sądowego sporządzonego w dniu [...] czerwca 2006 r., a na które to powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. Już ten fakt uniemożliwia Sądowi rozpoznanie sprawy pod kątem tego, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Gdy zaś organ w treści rozstrzygnięcia dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powołuje się na dowody, których brak jest w aktach sprawy, należy stwierdzić, że decyzje zostały wydane bez należytego jego zebrania oraz bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Ponadto, należy również zauważyć, że ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygania. Organ tymczasem powołuje się na wyjaśnienia złożone przez małżonka wnioskodawczyni, w innym postępowaniu, do protokołu komornika sądowego z dnia [...] czerwca 2006 r. Powołuje się więc na okoliczności które miały miejsce ponad 4 lata przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organ miał zaś obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia aktualnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej oraz ustalenia, czy zapłata składek rzeczywiście może zagrozić egzystencji skarżącej i jej rodziny.

Kolejnym uchybieniem organu jest powoływanie się w zaskarżonej decyzji na fakt, że z aktualnego odpisu księgi wieczystej nieruchomości – domu, w którym skarżąca zamieszkuje wraz ze swoim małżonkiem wynika, że w dziale III widnieje zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z wniosku [...] Oddział w R., natomiast w dziale IV figurują wpisy hipoteki z tytułu zaległości wobec Wodociągów Miejskich, ZUS, Sądu Rejonowego w R. Tymczasem, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej, w której znajdują się przedmiotowe wpisy, dotyczą one innej nieruchomości, na której to skarżąca wraz ze swoim małżonkiem posiadają 1/3 udziału we współwłasności – [...]. Natomiast nieruchomość na której oni zamieszkują ma inny numer księgi wieczystej, jak wskazuje sam organ w uzasadnieniu swojej decyzji – [...]. W aktach administracyjnych przekazanych Sądowi brak jest odpisu z ww. księgi wieczystej, który potwierdziłby ww. argumentację organu.

Stosownie zaś do art. 7 Kpa – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 Kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji.

Oceniając sprawę w kontekście zebranego w sprawie w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie może zostać uznana za odpowiadającą prawu. W ocenie Sądu organ przekroczył bowiem granice uznania administracyjnego. Skoro bowiem w aktach administracyjnych brak jest dowodów na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji należy uznać ją za dowolną.

Reasumując - Sąd stwierdził, że organ zaniechał podjęcia wszelkich kroków zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na wszechstronną ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. W konsekwencji, ustalenia faktyczne oparte na niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym, należy traktować jako dowolne.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 Kpa) (por. wyrok SN z dnia 23 11 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPU 1995, nr 7, poz. 83).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ mając na uwadze powyższe wskazania Sądu przede wszystkim zgromadzi w wyczerpujący sposób materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a dopiero na jego podstawie przeprowadzi po raz kolejny, tym razem zgodnie z ww. przepisami Kpa postępowanie wyjaśniające. Dopiero bowiem dokonanie powyższego umożliwi prawidłową ocenę, czy skarżąca spełnia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Dokonując ponownie ustaleń, organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7,10,77, 80 i 81 Kpa i ocenić wynik postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Ustalenia dotyczące spełniania przesłanek umorzenia odnosić się przy tym winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości lub przewidywań odnośnie przyszłości. Następnie organ winien wydać rozstrzygnięcie w sprawie, mając na uwadze w szczególności art. 107 § 3 Kpa.

Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania - w ocenie Sądu – mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł, jak w sentencji. Zawarte w wyroku stwierdzenie w pkt 2 wyroku znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a.

-----------------------

1