Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 3291/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: apl.prok. Tomasz Łoziński po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi Akademii Medycznej we W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

sygn.akt 3 I SA/Wr 3291/01 2

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...]Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] nr [...], która uznano zgłoszenie celne, dokonane przez Akademię Medyczną we W. , za nieprawidłowe i określono kwotę wynikającą z długu celnego.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że [...] zgłoszono do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu i zwolnienia z cła - na podstawie art.l90§l pkt 12 i pkt 32 Kodeksu celnego - stację centralnego systemu monitorowania, kontrolera sieci połączeniowej centralnego systemu monitorowania, monitory kolorowe i kolorowy systemu monitorowania wraz z wyposażeniem. Organ odwoławczy wywodził, że przepisy ustawy z dnia 9.01.1997r. Kodeks celny (Dz.U.Nr 23,poz.l 17 ze zm.) przewidują powszechność cła, co oznacza, iż przywóz towarów z zagranicy podlega cłu a wszelki odstępstwa od tej zasady mają charakter wyjątkowy i wynikać mogą jedynie bezpośrednio z przepisu prawa; wyjątki zaś od powyższej zasady - w tym wyjątek wynikający z art.l90§l pkt 32 - należy interpretować w sposób ścisły, zgodnie zatem z wykładnią gramatyczną a na poparcie takiego stanowiska organ celny powołał uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4.05.1999r. sygn.akt FPS 4/99.

Wskazano, iż zgodnie z treścią art.l90§l pkt 32 Kodeksu celnego zwolnieniu od cła podlegają towary, które ze swej natury służą bezpośrednio do celów naukowych lub badawczych. Ustalono tymczasem, że sprzęt sprowadzony z zagranicy jest urządzeniem umożliwiającym ciągły podgląd monitorowanych parametrów życiowych pacjentów leczonych na oddziale intensywnej terapii, sprzęt ten przechowuje wszelki dane pacjentów, rejestruje stany alarmowe i dokonuje ich ilościowej analizy. Podniesiono, że według oświadczenia importera dane uzyskiwane dzięki urządzeniu są bazą dla szczegółowych analiz skuteczności stosowanych terapii - co z kolei stanowi podstawę opracowań naukowych. Zdaniem organu celnego sprzęt umożliwiający ciągły podgląd monitorowanych parametrów życiowych pacjentów oddziału intensywnej terapii niewątpliwi usprawnia funkcjonowanie Akademii Medycznej, ale nie służy wyłącznie i bezpośrednio (co podkreślono) działalności badawczej. Stąd uznanie sprzętu za wolny od cła byłoby niedopuszczalnym zastosowaniem wykładni rozszerzającej powołanego przepisu. Organ II instancji powołała się tez na pogląd orzecznictwa NSA, że o zakwalifikowaniu jakiegoś towaru do grupy podlegającej zwolnieniu od cła nie decyduje konkretny, zamierzony sposób wykorzystania danego przedmiotu lecz jego obiektywne przeznaczenie - cechy konstrukcyjne. Tym samym wskazana w przepisie konieczność wykazania przeznaczenia rzeczy wyłącznie do celów dydaktycznych zawęża rozumienie tego terminu do przedmiotów służących bezpośrednio do przyswajania wiedzy, takich jak mapy, podręczniki, wyposażenie laboratoriów. Nie każdy zatem, jak

sygn.akt 3 I SA/Wr 3291/01 3

wywodził Prezes GUC, przedmiot - bezpośrednio czy pośrednio ułatwiający naukę lub badania naukowe - może być zaliczony do pomocy naukowych, aby bowiem rzecz zakwalifikować do takiej kategorii musi ona być skonstruowana lub przystosowana w tym właśnie celu i poza nim nie może mieć bardziej powszechnego zastosowania. Stwierdzono przy tym, iż przedmiotowy sprzęt ze względu na jego obiektywne przeznaczenie (tj. monitorowanie parametrów życiowych pacjentów) nie może być uznawany za towar, który z natury rzeczy wykazuje wyłącznie przeznaczenie naukowe lub badawcze, zamierzony zaś przez importera sposób wykorzystania do celów naukowo-badawczych nie może przesądzać o zakwalifikowaniu do rzeczy podlegających zwolnieniu z cła na podstawie art.l90§l pkt 32 Kodeksu celnego.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Akademia Medyczna we W. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagając się w niej uchylenia decyzji wydanych w sprawie przez organy celne obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania strona skarżąca podniosła zarzut błędnego zinterpretowania brzmienia przepisu art.l90§l pkt 32 Kodeksu celnego. W ocenie strony skarżącej przywieziona aparatura ze swej natury służy bezpośrednio do celów naukowo-badawczych, wskazano, iż system monitorujący od pozyskania środków na zakup aż po jego realizację był obiektywnie wyłącznie przeznaczony do badań naukowych i takie były cechy doboru poszczególnych elementów systemu, podczas procedury przetargowej wybrano określoną konstrukcję. Stwierdzono, że dokonując zgłoszenia celnego przedłożono uzasadnienie Kierownika Katedry i Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii Akademii Medycznej we W. , z którego wynikało, iż sporny sprzęt przeznaczony był do celów naukowo-badawczych, dydaktycznych z wyłączeniem przeznaczenia go do działalności gospodarczej bądź dalszej odsprzedaży. Podniesiono też, że rejestracja inwazyjnych parametrów życiowych u ciężko chorych w systemie "on linę" i ich przetwarzanie jest jedyną dostępną metodą pozwalającą na prowadzenie badań naukowych nad mechanizmem zjawisk zachodzących w organizmie podczas pewnych objawów i schorzeń, nad skutecznością różnych metod leczenia, nad przebiegiem określonych zespołów chorobowych i nie ma żadnej innej alternatywy dla realizacji tego typu projektów badawczych poza użyciem właśnie takiego systemu monitorującego. Tym samym - w ocenie Akademii Medycznej - sprowadzony zestaw jest z natury rzeczy przeznaczony wyłącznie dla zadań badawczych w jednostce medycznej posiadającej program naukowo-badawczy - jako swój cel statutowy. Wskazano też, że Akademia Medyczna we W. realizuje takie zadania badawcze (Grant AM 351, 353, 583) jak "Hormonalna odpowiedź na stres operacyjny u chorych po zabiegach kardiochirurgicznych wykonywanych w krążeniu pozaustrojowym", "Zintegrowany system zbierania i redystrybucji danych analitycznych wykorzystywanych w intensywnej terapii", "Analiza zmienności rytmu serca jako wskaźnik prognostyczny u chorych z niewydolnością wielonarządową",

sygn.akt 3 I SA/Wr 3291/01 4

"Analiza przydatności ciągłego zapisu EKG dla optymalnego programowania stymulacji elektrycznej serca" i "Badania przydatności różnych metod wentylacji mechanicznej dla optymalizacji wymiany gazowej i mechaniki oddychania w zespole ostrej niewydolności oddechowej". Podniesiono nadto, że uzyskiwany dzięki aparaturze obraz funkcji życiowych nie jest przydatny bezpośrednio w lecznictwie i dopiero po opracowaniu wyników dzięki niej uzyskanych może stanowić podstawę do dalszej diagnostyki i zastosowania metod leczenia.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako rzeczowo i miejscowo właściwy.

Po myśli art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

W ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona, brak bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu celnego I instancji za sprzeczne z prawem.

Dla oceny czy organy podatkowe właściwie zinterpretowały i zastosowały prawo materialne konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie czy w sprawie prawidłowo ustalono stan faktyczny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.

sygn.akt 3 ISA/Wr 3291/01

5

Zgodnie z art.190 §1 pkt 32 ustawy z dnia 9.01.1997r. Kodeks celny (Dz.U.Nr 23,poz.ll7 ze zm.) - który był materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia - przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są pomoce naukowe, w tym sprzęt sportowy i aparatura badawczo-pomiarowa oraz elementy i części zamienne do tej aparatury, służące wyłącznie do celów dydaktycznych lub badawczych, przywożone dla przedszkoli, szkół, instytucji i placówek naukowych oraz jednostek badawczo-rozwojowych, z wyłączeniem przywożonych do działalności gospodarczej.

W niniejszej sprawie nie kwestionowano, że sprowadzony sprzęt przywieziony został szkole wyższej - Akademii Medycznej - jako placówce, o której mowa w cytowanym przepisie. Mimo podniesienia zarzutu błędnej interpretacji przepisu art.l90§l pkt 32 kodeksu celnego nie było też - w gruncie rzeczy - sporne, że zgodnie z literalnym brzmieniem powyższej regulacji zwolnieniu od cła podlegają pomoce naukowe, w tym aparatura służąca wyłącznie celom dydaktycznym lub badawczym. Istotą sporu zdaje się być - jak wynika z treści skargi i jej uzasadnienia - to czy przedmiotowy w sprawie sprzęt/aparatura -służy wyłącznie takim właśnie celom. Kontroli wymaga zatem przede wszystkim to czy importowany towar został przez organy celne prawidłowo oceniony i czy istotnie nie zachodziły podstawy do zakwalifikowania go do pomocy naukowych w rozumieniu przepisu art.l90§l pkt 32 Kodeksu celnego. Zbadania wymaga w konsekwencji czy stan faktyczny sprawy odpowiada czy też nie odpowiada stanowi faktycznemu wyrażonemu w powołanym przepisie a zatem czy zachodziły podstawy do zwolnienia z cła.

W ocenie Sądu znajduje oparcie w materiale sprawy (w tym w treści umowy, specyfikacji dostawy, faktur z określeniem towaru, uzasadnienia zakupu, pisemnego wyjaśnienia strony z dnia [...]) ustalenie, że sprowadzony sprzęt jest urządzeniem monitorującym, umożliwiającym ciągły podgląd parametrów życiowych pacjentów intensywnej terapii, nadto rejestruje stany alarmowe, dokonuje ich analizy, przechowuje dane pacjentów, zaś rejestracja i przechowywanie danych stanowi podstawę do szczegółowych analiz skuteczności terapii, wpływu na układ krążenia i układ oddechowy pacjenta i dopiero to stanowi podstawę do opracowań naukowych. Przyjąć należy też, że powyższe uzasadnia poczynienie przez organ celny ustalenia, że sprzęt ten nie służy wyłącznie do celów dydaktycznych lub badawczych a zatem nie może korzystać ze zwolnienia od cła na podstawie powołanego przepisu prawa materialnego.

W sprzeczności z powyższym i niczym niepoparte zaś jest twierdzenie strony skarżącej, że przywieziona aparatura obiektywnie i wyłącznie przeznaczona była do badań naukowych. To w oparciu o oświadczenie Kierownika Katedry i Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii ustalono przecież, że system monitoruje parametry życiowe i dokonuje analizy tych danych u pacjentów oddziału intensywnej terapii. Biorąc pod uwagę, że na tego typu oddziałach

sygn.akt 3 I SA/Wr 3291/01

6

przebywają pacjenci w najcięższych stanach, w przypadku których - z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia - zachodzi stała konieczność badań kontrolnych dla oceny funkcji życiowych przyjąć należy, że badania, choć nie są same w sobie terapią, to jednak wchodzą w zakres leczenia, służą bowiem diagnozowaniu, analiza wyników rzutuje na metodę leczenia. Bez znaczenia jest przy tym, że w przekonaniu strony aparatura przeznaczona była wyłącznie do celów naukowo-dydaktycznych jak i to do jakich celów faktycznie była wykorzystywana.

Podzielając stanowisko organu celnego wskazać należy, iż o zakwalifikowaniu jakiegoś towaru do grupy podlegającej zwolnieniu od cła (jak i przy taryfikacji celnej) nie decyduje zamierzony i faktyczny sposób wykorzystywania danego przedmiotu, ale jego obiektywne - związane z cechami konstrukcyjnymi - przeznaczenie.

Podnieść należy, że także w stanie prawnym wynikającym z Prawa celnego (art.14 ust.l pkt 36) przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła ... jeżeli przedmiotem przywozu są pomoce naukowe, w tym sprzęt sportowy i aparatura badawczo-pomiarowa, służące wyłącznie do celów dydaktycznych lub badawczych, przywożone dla szkół, instytucji i placówek naukowych oraz jednostek badawczo-rozwojowych, z wyłączeniem przywożonych do działalności gospodarczej. Na tle tego analogicznego unormowania wykształcił się pogląd - w pełni podzielany przez skład rozpoznający niniejszą sprawę - że pod pojęciem pomocy naukowych rozumieć należy przedmioty służące wyłącznie przyswajaniu wiedzy; maszyny i urządzenia, z natury rzeczy konstrukcyjnie i celowościowo przeznaczone do innych celów, mogą stanowić pomoc naukową tylko, gdy proces dydaktyczny obejmuje poznawanie zasad budowy urządzenia lub obsługę - co w niniejszej sprawie miejsca nie miało (vide zachowujący aktualność na tle Kodeksu celnego wyrok NSA z dnia 25.03.1992r. sygn.akt III SA 1481/91, ONSA 1992/2/41). Zgodzić należy się przy tym z organem celnym, że instytucja zwolnienia z cła -będąca wyjątkiem od zasady powszechności pobierania tej opłaty i zasady równego traktowania dokonujących obrotu towarowego z zagranicą - wymaga wykładni ścisłej. W konsekwencji powyższego bez znaczenia jest i to, że będąca stroną Akademia Medyczna zgodnie z ustawą o szkolnictwie wyższym oraz statutem ma za zadanie kształcenie i prowadzenie badań, jak i to, że badania takie faktycznie prowadziła (choć okoliczność badań prowadzonych w ramach Grantów nie została wykazana i podniesiono ją dopiero w skardze). Omawiany przepis uzależnia bowiem zwolnienie z cła nie od podmiotu, który dokonuje obrotu towarowego z zagranicą ale przede wszystkim od przeznaczenia przedmiotów (wyłącznie do celów dydaktycznych lub badawczych), choć dodatkowo tylko w szkołach, instytucjach i placówkach naukowych oraz jednostkach badawczo-rozwojowych. Gdyby przyjąć, że o obiektywnym przeznaczeniu sprzętu świadczyć miałby fakt, że szkoła prowadzi konkretne badania i że przedmiot sprowadziła w związku z tymi badaniami - to wówczas

sygn.akt 3 I SA/Wr 3291/01

7

niemal każdy przedmiot sprowadzony np. przez uczelnię kwalifikowany byłby do pomocy naukowych, a literalne brzmienie art.l90§l pkt 32 Kodeksu celnego nie pozwala na stwierdzenie, że taka była wola ustawodawcy. Istotne zatem w sprawie jest jedynie to, że choć rejestrowane i przechowywane dane pacjentów po analizie stanowiły podstawę opracowań naukowych (vide oświadczenie Kierownika Katedry i Kliniki Anestezjologii) to jednak przeznaczeniem tego sprzętu nie był wyłącznie cel dydaktyczno naukowy. Godzi się zauważyć, że nie można mylić (jak zdaje się to czynić strona) przeznaczenia urządzenia do badań pacjentów (bez względu na cel tych badań: diagnostyka, wybór metody leczenia, ocena skuteczności leczenia, wpływu leczenia na układ oddechowy i układ krążenia czy inne podane przez stronę) z przeznaczeniem do celów badawczych. Dodatkowo zauważyć należy też, że stosownie do treści art. 3 ust.4 ustawy o szkolnictwie wyższym uczelnie medyczne uczestniczą także w sprawowaniu opieki zdrowotnej. Nie bez powodu przy tym - w ocenie Sądu - ustawodawca rozróżnia zasady zwolnienie z cła pomocy naukowych od zwolnienia z cła sprzętu medycznego (art. 190§1 pkt 12 Kodeksu celnego) - choćby dodatkowo wykorzystywany był on do celów dydaktycznych lub badawczych. Wobec powyższego skarga -jako nieuzasadniona - podlegała oddaleniu.

Z tych wszystkich względów, działając zgodnie z przepisem art.151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.