Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1740/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowego
Powołane przepisy: article: art. 280 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M.P., K.W., T.C. i B.H. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2053/17 oddalającym skargę kasacyjną M.P., K.W., T.C. i B.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 309/17 w sprawie ze skargi M.P., K.W., T.C. i B.H. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na rzecz M.P., K.W., T.C. i B.H. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2053/17 oddalił skargę kasacyjną M.P., K.W., T.C. i B.H. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 309/17 w sprawie ze skargi M.P., K.W., T.C. i B.H. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2020 r. skarżący na podstawie art. 272 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1629 - dalej jako: P.p.s.a.) wnieśli o wznowienie postępowania sądowoaministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2053/17, wnosząc o jego zmianę przez uchylenie decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. oddalającego skargę stron w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu żądania wskazano, że skarżący w dniu 4 grudnia 2019 r. złożyli skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który na posiedzeniu w dniu 23 kwietnia 2020 r. w składzie jednoosobowym, rozpatrzył złożoną skargę nr 65188/19, uznając ją za niedopuszczaną. Skarga wniesiona do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu uznana została za niedopuszczalną w świetle przepisu art. 35 ust. 2.lit. b. Konwencji, która stanowi, że Trybunał nie rozpatruje żadnej skargi wniesionej w trybie artykułu 34, która jest co do istoty identyczna lub podobna ze sprawą, która została poddana innej międzynarodowej procedurze dochodzenia lub rozstrzygnięcia i jeśli skarga nie zawiera nowych, istotnych informacji, zatem przywołany przepis ma zastosowanie przy rozpatrywaniu wniesionej skargi o wznowienie, gdyż dotyczy przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości gruntowe. Omawiana sprawa wywodzi się ze skargi nr 71243/01 wzniesionej do Trybunału przeciwko Łotwie przez dwóch obywateli, których nieruchomości gruntowe zostały w 1997 r. wywłaszczone w celu rozbudowy portu w Rydze. Trybunał w wyroku wydanym w tej sprawie 25 października 2012 r. uznał, że wywłaszczając skarżących z ich ziemi oraz przyznając nieproporcjonalnie niskie odszkodowanie Rząd przekroczył przysługujący margines oceny naruszając sprawiedliwą równowagę, którą należało zachować pomiędzy ochroną mienia a wymaganiami ogólnego interesu.

Dalej podniesiono, że skarżący jako następcy prawni wywłaszczonego, którzy wszczęli tą sprawę wskazują, iż przedmiotowa sprawa toczy się ponad 80 lat bezskutecznie, bowiem żaden organ do tej pory nie uregulował wobec strony odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na cele publiczne. W toku sprawy zapadło szereg orzeczeń zarówno organów administracji jak i sądowych, lecz dotychczas skarżący- jako następcy prawni nie dość, że utracili nieruchomość, to nie otrzymali również żadnej kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga o wznowienie postępowania, którą złożyli skarżący, nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Skarżący mylnie bowiem uznali, że w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2053/17, mogli żądać wznowienia powołując się na postanowienie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 kwietnia 2019 r. W konsekwencji wznowienie postępowania było niedopuszczalne, a złożona skarga podległa odrzuceniu.

Formułując taką ocenę Sąd miał na uwadze, że na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. badanie i rozstrzyganie w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy formalnie powołano się w niej na jedną lub więcej podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu je wyrażającego w ramach art. 271-273 P.p.s.a. Czynności te wymagały przede wszystkim zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Skarga o wznowienie musi bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, bo tak stanowi art. 279 ab initio P.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 P.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Skarga tak wyrażona podlega więc odrzuceniu.

W rozpoznanej sprawie skarżący jako ustawową podstawę wznowienia powołali art. 272 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu: "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego." Istotę tej podstawy wznowienia kształtuje treść owego rozstrzygnięcia i obowiązek zapewnienia mu mocy wiążącej w krajowym porządku prawnym. Uznanie istnienia wskazanej w art. 272 § 3 P.p.s.a. potrzeby uzasadnione jest wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia organu międzynarodowego będzie wskazywać na konieczność dostosowania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego do wykładni aktu prawa unijnego dokonanego w trybie prejudycjalnym. Taka sytuacja nie miała miejsca w tej sprawie.

Wskazać należy, że powołanym przez skarżących postanowieniem Europejski Trybunał Praw Człowieka odrzucił ich skargę jako niedopuszczalną. Z treści powołanego postanowienia wynika, że Trybunał orzekając w świetle całości posiadanego materiału i w zakresie swoich kompetencji, nie ujawnił żadnych oznak naruszenia prawa i wolności określonych w Konwencji lub jej protokołach. Ponadto uznał, że kryteria określone w art. 34 i 35 Konwencji nie zostały spełnione. Wbrew twierdzeniom skarżących, z treści powołanego postanowienia nie wynika, iż Trybunał uznał skargę za niedopuszczalną z uwagi na art. 35 ust. 2 lit. b) Konwencji.

Zauważyć również należy, że powyżej wskazana podstawa wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego została dodana do art. 272 P.p.s.a. ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196). Dodanie tej regulacji wprowadzało podstawę do wznowienia postępowania w przypadkach, w których Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Realizuje to z jednej strony Zalecenie Komitetu Ministrów Rady Europy z 19 stycznia 2000 r. (Rec (2000) 2) w sprawie ponownego rozpatrywania lub wznawiania pewnych spraw na poziomie krajowym na skutek wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a z drugiej strony wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 28 lutego 2006 r. (por. Hauser R., Wierzbowski M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017, s. 1195). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że postanowienie ETPC nie stanowiło rozstrzygnięcia organu międzynarodowego w rozumieniu tego przepisu. Z postanowienia tego, jak również z jego uzasadnienia wynika jedynie, że Trybunał nie jest w stanie zaoferować pomocy, bowiem nie ujawnił żadnych oznak naruszenia prawa i wolności określonych w Konwencji lub jej protokołach.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu NSA orzekł zaś na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.