Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 223/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2, art. 10 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, art.  6, art. 104 a, art. 104 b
journal: Dz.U. 2001 nr 4 poz 24
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa.
article: art. 138, art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Tomasz Smoleń Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi [...] Parku Narodowego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia trwałego zarządu -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 223/12

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] Parku Narodowego jest decyzja Wojewody w R. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wygaszania trwałego zarządu.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 11 lutego 2010r., sygn. akt: II SA/Rz 937/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] września 2009r., nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2009r., nr [...] wygaszającej trwały zarząd [...] Parku Narodowego w U.G. w stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa położonej w B. gmina L., oznaczonej ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 15 o pow. 0,3424. W następstwie powyższego rozstrzygnięcia Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r., nr [...] wygasił trwały zarząd [...] Parku Narodowego w U.G. w stosunku do wspomnianej wyżej nieruchomości. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...] października 2010r., Nr [...].

W następstwie powyższych rozstrzygnięć powołaną na wstępnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., po rozpoznaniu wniosku S.C. Starosta [...] orzekł o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez [...] Park Narodowy w stosunku do zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w B. gmina L. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 15/2 o pow. 0,0585 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w L. Zamiejscowy VII Wydział Ksiąg Wieczystych w U.D. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano przepis art. 10 ust. 2a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 24 ze zm.).

Z ustaleń faktycznych organu wynika, że w/w zabudowana nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie [...] Parku Narodowego w U.G. – państwowej jednostki budżetowej nie posiadającej osobowości prawnej, do sprzedaży których upoważniony jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a to zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sprzedaż takich nieruchomości odbywa się na zasadach powołanej ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. W myśl jej art. 10 warunkiem skorzystania z uprawnienia do nabycia mieszkania na zasadach w niej określonych jest wystąpienie przez osobę uprawnioną z wnioskiem o nabycie mieszkania do organu reprezentującego Skarb Państwa. Wniosek taki został złożony przez uprawnionego najemcę S.C., który korzysta ze znajdującego się na działce budynku na podstawie umowy zawartej w 1973r. z Nadleśnictwem S., a następnie na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony z [...] Parkiem Narodowym. Starosta wyjaśnił również, że dla określenia przedmiotu postępowania dokonano podziału działki nr 15, z której wydzielono m.in. działkę nr 15/2. Wobec spełnienia przez wnioskodawcę wymogów do nabycia mieszkania na zasadach preferencyjnych zgodnie z art. 10 ust 2a powołanej ustawy niezbędne było wygaszenie trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem.

[...] Park Narodowy złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2011r., wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie wygaszenia trwałego zarządu. Ponadto zwrócił się o zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi na decyzję wydaną w przedmiocie podziału nieruchomości. Zdaniem odwołującego się zbycie przedmiotowej nieruchomości wymagało decyzji Starosty wydanej w porozumieniu z Dyrektorem Parku, o które jednak Starosta nie występował. Nie jest możliwa sprzedaż lokali mieszkalnych czy też nieruchomości wewnątrz kompleksu chronionego, ponieważ wyłączałoby to nieruchomość ze strefy ochrony, a tym samym osłabiałoby skuteczność ochrony zasobów przyrodniczych. Wygaszenie trwałego zarządu i ustanowienie własności osób trzecich w ścisłym terenie parku pozostaje w sprzeczności z ustawą o ochronie przyrody .

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Parku Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") i art. 10 ust. 2a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego złożenie w przepisanym terminie wniosku o wykupienie mieszkania stanowiącego własność Skarbu Państwa, a będącego w trwałym zarządzie jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, przez uprawnioną osobę wymagało wygaszenia trwałego zarządu nad taką nieruchomością. Obowiązek taki wynika wprost z przepisu art. 10 ust. 2a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. Skoro więc działka nr 15/2, powstała z podziału działki nr 15, jako zabudowana budynkiem mieszkalnym, była własnością Skarbu Państwa i pozostawała w trwałym zarządzie [...] Parku Narodowego, a wniosek o wykupienie został złożony przez uprawnioną osobę - najemcę, w terminie, to zaistniały przesłanki określone w art. 10 ust. 2a ustawy do wygaszenia trwałego zarządu. Wojewoda zwrócił również uwagę, że wygaszenie trwałego zarządu nie zmieni granic Parku Narodowego i nie koliduje z ustawą o ochronie przyrody.

Z decyzją Wojewody nie zgodził się [...] Park Narodowy wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek do uchylenia decyzji I instancji i umorzenia postępowania w sprawie, naruszenie przepisu art. 138 § 1 zd. 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie wobec braku podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 - 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 224, poz. 1337) przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że pomimo wygaśnięcia trwałego zarządu wskutek wejścia w życie powołanej ustawy z dniem 1 stycznia 2012 r. i równoczesnego powstania z mocy ustawy prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków na nim posadowionych na rzecz państwowej osoby prawnej – [...] Parku Narodowego, dopuszczalne było stwierdzenie wygaśnięcia trwałego zarządu, podczas gdy zarząd ten wygasł z mocy prawa, a w jego miejsce powstało prawo użytkowania wieczystego, naruszenie przepisu art. 110 k.p.a. przez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie w zaskarżonej decyzji zmiany stanu prawnego spowodowanego ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz konieczności zastosowania przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1-2 tej ustawy i stwierdzenia, że wobec wygaśnięcia trwałego zarządu z mocy prawa w czasie pomiędzy wydaniem zaskarżonej decyzji w dniu 27 grudnia 2011 r., a jej doręczeniem już w 2012 r. powinna ona ulec zmianie, ewentualnie uchylona, a postępowanie umorzone, naruszenie przepisu art. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez jego niezastosowanie i doręczenie zaskarżonej decyzji w wersji nieuwzględniającej zmiany stanu prawnego w chwili jej wysłania do strony i doręczenia stronie, tj. że sporna nieruchomość z dniem 1 stycznia 2012 r. została ex lege oddana w użytkowanie wieczyste, a budynki przeszły na własność parku narodowego, zatem bezprzedmiotowe było orzeczenie o stwierdzeniu wygaśnięcia trwałego zarządu, w sytuacji gdy trwały zarząd wygasł wcześniej, naruszenie przepisu art. 130 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest skuteczne i wykonalne przed rozpoznaniem skutecznie wniesionego na nie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zażalenia, naruszenie przepisu art. 6 k.p.a. przez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w całkowitej i rażącej sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami prawa. Na tej podstawie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Uzupełniająco wskazano, że postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2011 r. o odmowie zawieszenia postępowania zostało zakończone postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymującym je w mocy. Natomiast w kwestii zmiany stanu prawnego stwierdzono, że brano pod uwagę stan prawny z daty wydania decyzji, a nie z daty je doręczenia stronom. Ponadto przepis przejściowy ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. w art. 14 zezwalał na dalsze prowadzenie wszczętego i niezakończonego postępowania na podstawie przepisów dotychczasowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej zwana w skrócie p.p.s.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem sądowej kontroli pozostaje decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. orzekającą o wygaśnięciu trwałego zarządu sprawowanego przez [...] Park Narodowy w stosunku do zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w B. gm. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 15/2 o pow. 0,0585 ha – pozostającej na podstawie umowy najmu na czas nieokreślony we władaniu S.C.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa, która stanowi samodzielną podstawę dla jej załatwienia. Z art. 10 ust. 1 tej ustawy wynika bowiem prawo podmiotowe dla osoby uprawnionej, które jest realizowane na zasadach określonych w tej ustawie. Na jego podstawie mieszkania, stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w trwałym zarządzie jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, może być zbyte osobie uprawnionej na jej wniosek po cenie pomniejszonej stosownie do art. 6, przy czym uprawnienie to wygasa, jeśli wniosek nie zostanie złożony organowi reprezentującemu Skarb Państwa do dnia 31 grudnia 2008r. Dla prawidłowego załatwienia sprawy z wniosku S.C. niezbędne było więc ustalenie czy jest on osobą uprawnionymi w rozumieniu art. 2 pkt 2 w/w ustawy, czy wniosek o nabycie mieszkania został złożony do właściwego organu w terminie wskazanym w art. 10 ust. 2 ustawy, tj. do 31 grudnia 2008 r., jaki rodzaj mieszkania zajmuje ta osoba - art. 2 pkt 3 lit. a) i b) ustawy, jakie rozmiary powinna mieć powierzchnia nieruchomości gruntowej zabudowanej jednorodzinnym budynkiem mieszkalnym, aby mogła być uznana za niezbędną do prawidłowego i racjonalnego korzystania z budynku i urządzeń z nim związanych - art. 2 pkt 3 lit. b) ustawy.

Powyższe ustalenia i spełnienie wymogów do zbycia nieruchomości w trybie art. 10 ust. 1 ustawy jest podstawą do wydania decyzji, której podstawą prawną jest przepis art. 10 ust. 2a ustawy. Przepis ten stanowi, że po otrzymaniu wniosku względem mieszkania stanowiącego własność Skarbu Państwa, będącego w trwałym zarządzie jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, właściwy organ wydaje decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości lub jej części, której dotyczy wniosek. Ustalenie osoby uprawnionej i faktu jej zamieszkiwania w mieszkaniu spełniającemu warunki określone w art. 2 pkt 3 ustawy oraz złożenie wniosku w prawem zakreślonym terminie wiąże organ i obliguje go do wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu. W ramach uznania administracyjnego rozstrzygana jest natomiast kwestia dotycząca obszaru działki zabudowanej jednorodzinnym budynkiem mieszkalnym, którego dotyczyć będzie wydawana decyzja.

Normę wynikającą z przepisu 10 ust. 2a ustawy należy wykładać z uwzględnieniem przepisu art. 2 pkt 3 lit. b) ustawy. Oznacza to, że wygaszenie trwałego zarządu względem całości albo części nieruchomości powinno być dokonane w taki sposób, aby wyznaczona powierzchnia działki nie przekraczała rozmiarów niezbędnych do prawidłowego i racjonalnego korzystania z budynku i urządzeń z nim związanych. Wyjaśnienie tej okoliczności znalazło odzwierciedlenie w decyzji Starosty Bieszczadzkiego, bowiem ustawa generalnie nie ma zastosowania do nabywania budynków gospodarczych (zgodnie z jej art.1 ust. 1, reguluje ona zasady i tryb zbywania mieszkań wchodzących w skład budynków mieszkalnych). Objęcie decyzją budynków gospodarczych jest jednak możliwe i uzależnione od sposobu wyznaczenia obszaru gruntu zabudowanego jednorodzinnym budynkiem mieszkalnym tak, aby pozwolił on w sposób prawidłowy i racjonalny korzystać z tego budynku i urządzeń z nim związanych. Bez wątpienia nie może być to obszar wyznaczony obrysem usytuowanego na nim budynku, gdyż nie byłoby możliwe wtedy racjonalne korzystanie z takiego obiektu, niemniej jednak jego granic nie można również utożsamiać z granicami działki na której jest posadowiony obejmującej także inne zabudowania i urządzenia aktualnie na niej się znajdujące. To, że na działkach związanych z przedmiotem niniejszej sprawy poza budynkami mieszkalnymi posadowione są także obiekty gospodarcze wymaga obiektywnego ustalenia, czy budynki te pozostają w funkcjonalnym związku z budynkiem mieszkalnym (niezbędne jest zatem uwzględnienie takich okoliczności, jak miejsce posadowienia budynku, jego rozmiarów i funkcji, wyposażenia i położenia urządzeń zapewniających prawidłowe jego wykorzystanie). Brak tego związku uzasadnia wygaszenie trwałego zarządu tylko względem tych ich części, na których znajdują się budynki mieszkalne. Taką wykładnia przepisu art. 2 pkt 3 lit. b) ustawy wynika z uzasadnień wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie II SA/Rz 937/09 oraz II SA/Rz 1224/10 i Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest nią związany z mocy art. 153. p.p.s.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że prawidłowo organy wyjaśniły uprawnienia do nabycia lokalu mieszkalnego przez S.C. Wynikają one z uregulowanego w art. 2 pkt 2 lit. b uprawnienia do stałego zamieszkiwaniem z najemcy w przedmiotowym budynku, a to ma swoje źródło w umowie najmu z dnia [...] grudnia 1998r. zawartej pomiędzy skarżącym a [...] Parkiem Narodowym jako wynajmującym. Wniosek został złożony do właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa w terminie do 31 grudnia 1998r. i dotyczy mieszkanie w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. b) ustawy. Zasadnie zatem Starosta wygasił trwały zarząd względem oznaczonej w jego decyzji działki wydzielonej zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyrokach WSA w Rzeszowie wskazanych powyżej jako obszar niezbędny do prawidłowego i racjonalnego korzystania z budynku i urządzeń z nimi związanych.

W powyższym kontekście nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 in fine i art. 138 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., zasadnie bowiem organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, a w konsekwencji niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6 k.p.a.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów kwestionujących dalszą dopuszczalność wygaszania prawa trwałego zarządu w trybie art. 10 ust. 2a ustawy w związku z wejściem życie od 1 stycznia 2012 r. ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw przyznającej [...] Parkowi Narodowemu osobowość prawną i nabyciem przez niego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddanych mu dotychczas w trwały zarząd (jako państwowej jednostce budżetowej) wraz z własnością położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali (art. 7 ust. 1), niezależnie od regulacji art. 14 ustawy zmieniającej nakazującej do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie stosować przepisy dotychczasowe (a więc przepisy ustaw zmienianych), to zgodnie z jej art. 7 ust. 4, nabycie praw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 tego artykułu nie może naruszać praw osób trzecich. W oczywisty sposób odnosi się to do praw przez nabytych przez te osoby na podstawie innych ustaw w zakresie, w jakim nowe uregulowania zawarte w ustawie o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw byłyby dla nich mniej korzystne (ustawa ta poprzez art. 1 pkt 14 do ustawy o ochronie przyrody dodała art. 104a i 104b zawierające samoistne zasady sprzedaży przez park narodowy nieprzydatnych mu budynków mieszkalnych, samodzielnych lokali mieszkalnych oraz samodzielnych lokali użytkowych przeznaczonych na garaże wraz z pomieszczeniami przynależnymi oraz prawem związanym z prawem własności lokalu).

W świetle powyższego decyzja Wojewody nie narusza prawa i Sąd podziela stanowisko w niej wyrażone. Mając powyższe na uwadze, wniesioną skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. należało oddalić.