Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 6/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145, 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 2 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Beata Sokołowska ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi E. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ....r. nr w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia .... roku nr II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 września 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił E., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3 i art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt. 3, 5, 6 i ust. 3 a, 3 b oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 205 z 2009r., poz. 1585 ze zm. ), umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne własne za okres 02/1998 – 12/1998 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej kwocie 11.504,80zł., na ubezpieczenia społeczne za okres od 02/2000 do 03/2006 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 60.367,99zł., na ubezpieczenia zdrowotne za okres od 12/2000 – 02/2001 r., 04/2001 r. – 06/2001 r., 06/2002 r., 01/2004 r., 03/2004 – 04/2004 r., 12/2005 r. i 03/2006 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.120,10zł. oraz na Fundusz Pracy za okres 02/2000 – 03/2006 r. wraz z odsetkami w kwocie 4.314,08zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w sprawie nie stwierdził przesłanki całkowitej nieściągalności wymienionej w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie zostały też spełnione przesłanki § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz.U. Nr 141, poz. 1365 ). Wskazano też , że Zakład nie odniósł się do § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia, gdyż ma on zastosowanie do przedsiębiorców a działalność gospodarcza wnioskodawcy została wyrejestrowana z dniem 11 maja 2006r. W toku postępowania ustalono, że zobowiązany osiągnął w 2008 r. dochód z tytułu stosunku pracy 466,54 zł przy przychodzie 1022,78 zł. a w okresie od 18 sierpnia 2008 r. był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Obecnie otrzymuje emeryturę w kwocie 769,68 zł ( po potrąceniu na rzecz zaległości z tytułu składek kwoty – 324,12 zł ). I. osiągnęła za okres od 16 lipca do 15 listopada 2008r. dochód w wysokości 2.325,00zł., a według potwierdzeń przelewów w okresie od 30 października 2008r. do 29 grudnia 2008r. na konto żony wnioskodawcy z tytułu wynagrodzenia za wykonane zlecenie wypłynęła kwota 1.399,25zl. Córka strony została przyjęta na studia stacjonarne – 2 letnie i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. Od kwietnia 2007 r. rodzina korzystała z pomocy społecznej, obecnie nie korzysta ze świadczeń tego rodzaju. Strona nie posiada zaległości podatkowych, ale ma zobowiązania wobec znajomych w kwocie 1.000,00 zł. Zobowiązany jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w S., na której Zakład dokonał zabezpieczenia hipotecznego. W toku postępowania strona udokumentowała koszty ponoszone na telefon, gaz, podatek od nieruchomości, energię elektryczną i wodę. W 2006 i 2008r. wnioskodawca przebywał na leczeniu szpitalnym z rozpoznaniem m.in. zespołu wieńcowego, nadciśnienia tętniczego, hipercholesterolemii, stłuszczenia wątroby, kamicy pęcherzyka żółciowego, zwyrodnienia kręgosłupa.

Organ wskazał ponadto, iż wobec zaległości za okres po 31 grudnia 1998r. wystawiono w dniu 24 lutego 2010r. tytuły wykonawcze, na podstawie których dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego E. Egzekucja jest skutecznie przeprowadzana a dochód otrzymywany przez stronę wraz z małżonką umożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

E. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia 21 września 2010 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie decyzji z dnia 6 września 2010r. i umorzenie należności z tytułu niezapłaconych składek wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. We wniosku strona raz jeszcze powołała się na okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej i pogarszającego się stanu zdrowia. E. wskazał, że jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 769,68zł., co jest niewystarczające dla zaspokojenia podstawowych potrzeb dwuosobowej rodziny, w szczególności, gdy wnioskodawca poważnie choruje.

Po rozpatrzeniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 16 listopada 2010r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 6 września 2010 r.

Organ ponownie rozpoznał zebrany w sprawie materiał dowodowy i podtrzymał ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione w uprzednio wydanej decyzji. Zakład wskazał m. in., iż przy aktualizacji kwestionariusza o możliwościach płatniczych z dnia 16 marca 2010r. zobowiązany informował o zatrudnieniu żony, nie podając jednak miejsca jej pracy i wysokości zarobków. Według organu I. nadal pracuje na ¾ etatu i na podstawie umowy zlecenia, wobec czego oświadczenie strony o zbyt niskich dochodach uznano za niewiarygodne. Rodzina nie korzysta z pomocy MOPR, nie ma trudności z regulowaniem bieżących płatności. Nie wykazano też, aby istniały trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb takich jak zakup żywności, ubrań, lekarstw. Wnioskodawca nie udowodnił ponadto, iż zły stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, żądał uchylenia decyzji ZUS z dnia 16 listopada 2010r. i przekazania sprawy do organu do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z faktur VAT, rachunków, zestawienia koniecznych wydatków, pisma I. do Sp. z o.o. i zaświadczenia o stanie zdrowia żony, na okoliczność trudnej sytuacji majątkowej.

W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumenty dotyczące kłopotów materialnych związanych z brakiem zatrudnienia I. i bardzo złym stanem zdrowia skarżącego i jego żony. Przedstawiono zestawienie stałych wydatków ( bez kosztów żywności) i podkreślono, że na leki zobowiązany i jego żona wydają miesięcznie około 450zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na jej uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem (legalności) i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wskazać należy, iż wątpliwości Sądu wzbudziła kwestia dotycząca ewentualnego przedawnienia części należności. Składki przedawnione nie mogą być skutecznie dochodzone, wobec czego bezzasadne staje się orzekanie o ich potencjalnym umorzeniu. Przedmiotowa sprawa dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne własne za okres 02/1998 – 12/1998 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia , na ubezpieczenia społeczne za okres od 02/2000 do 03/2006 r. wraz z odsetkami, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2000 – 02/2001 r., 04/2001 r. – 06/2001 r., 06/2002 r., 01/2004 r., 03/2004 – 04/2004 r., 12/2005 r. i 03/2006 r. wraz z odsetkami oraz na Fundusz Pracy za okres 02/2000 – 03/2006 r. wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm. ) zwanej dalej ustawą o s.u.s. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Po znowelizowaniu ustawy z dniem 1 stycznia 2003 r. podstawowy termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosi 10 lat. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, iż znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 ustawy ma zastosowanie jedynie do tych należności z tytułu składek, które nie przedawniły się przed wejściem w życie tej nowelizacji, czyli przed dniem 1 stycznia 2003 r. ( zob. m. in. wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., Sygn. akt II FSK 466/08, lex nr 549018; wyrok SN z 23 stycznia 2009 r., Sygn. akt I UK 204/08, M.P. Pr. 2009/7/375; wyrok WSA z 14 stycznia 2009 r., Sygn. akt I SA/Po 1481/08, lex nr 506627 ).

Na dzień 1 stycznia 2003 r. zaległości skarżącego wobec ZUS ( obejmujące okres od lutego 1998 r. ) nie były przedawnione, wobec czego objęte zostały nowym, 10 letnim ustawowym terminem. Zgodnie jednak z art. 24 ust. 5 b cytowanej ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być przy tym uznane tylko takie czynności ( orzeczenia, pisma kierowane do strony itd. ), z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności ( zob. m. in. teza 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., Sygn. akt V SA/Wa 1479/09, lex nr 583503 ).

Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnień obu decyzji nie wynika, czy dochodzone należności za okres od 02.1998 – 12.1998 nie uległy przedawnieniu, a jak już wskazano powyżej tylko kategoryczne ustalenia organu w tym zakresie umożliwiają merytoryczne rozpatrywanie wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji z dnia 6 września 2010r,. Zakład wskazał, iż wobec zaległości po 31 grudnia 1998 r. w dniu 24 lutego 2010 r. wystawiono tytuły wykonawcze, na podstawie których dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego ( k. 313 akt adm. ). Organ nie wyjaśnił natomiast w żaden sposób, dlaczego uznano, iż przedawnieniu nie uległy należności składkowe na ubezpieczenia społeczne własne strony dotyczące okresu od lutego do grudnia 1998 r. - w łącznej kwocie 11.504,80zł. Świadczeń tych nie obejmowała decyzja ZUS również z dnia 6 września 2010 r. umarzająca postępowanie w kwestii umorzenia części należności – z powodu upływu okresu przedawnienia (składki za okres 01/1999 – 5/1999 oraz 8/1999 – 12/1999 r. oraz za 01/2000 r. - zob. k. 309 akt. adm). Z akt sprawy i uzasadnień decyzji nie wynika ponadto, kiedy i jakie należności zostały zabezpieczone hipotecznie na nieruchomości gruntowej należącej do strony skarżącej (o czym organ wspomniał bardzo ogólnie w uzasadnieniach swoich decyzji k. 313 i 339).

Pismem z dnia 7 lutego 2011r. Zakład został wezwany przez Sąd do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez m. in. nadesłanie powyższych aktów wykonawczych z 24 lutego 2010 r. oraz decyzji ZUS z dnia 26 stycznia 2009 r. stwierdzającej wysokość zadłużenia skarżącego wobec ZUS i orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydanego po rozpoznaniu odwołania skarżącego od tej decyzji (k. 40 akt sądowych). Na skutek wniosku organu Sąd przedłużył termin do uzupełnienia akt do dnia 1 marca 2011 r. (k. 44). Żądane dokumenty przekazano do sekretariatu Wydziału III Sądu dopiero w dniu 2 marca 2011r., po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie (k. 53, 49 akt). Z tego względu (brak niezbędnej dokumentacji, która powinna znajdować się w aktach administracyjnych) Sąd nie miał możliwości kontroli legalności decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w kwestii ewentualnego przedawnienia składek za rok 1998r.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ( ust. 3 a ). Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym miejscu wyraźnie trzeba podkreślić, iż decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że może być ona dowolna. Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności ( zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2007 r.,Sygn. akt V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2009 r., Sygn. akt I SA/Gd 874/08, lex nr 483118 ). Uzasadnienie decyzji organu winno przy tym spełniać bezwzględnie wymagania wskazane w art. 107 § 3 kpa. i art. 11 kpa ( zasada przekonywania).

W omawianej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych zanalizował stan faktyczny sprawy pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności wskazanych w art. 28 ustawy o s.u.s., uznając, iż nie było podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej. W ocenie Sądu organ zasadnie stwierdził, iż z emerytury zobowiązanego jest prowadzone skutecznie postępowanie egzekucyjne – na podstawie tytułów wykonawczych z 24 lutego 2010 r., wobec czego nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu braku składników majątkowych umożliwiających egzekucję.

Zakład nie poczynił jednak wyczerpujących ustaleń faktycznych dających podstawę do kategorycznego stwierdzenia, iż sytuacja majątkowa i zdrowotna wnioskodawcy i jego żony również nie uzasadnia umorzenia spornych należności ( przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ).

Należy bowiem podkreślić, iż zgodnie z art. 7 kpa organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując jako gospodarz postępowania, cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływająca na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ winien generalnie przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu (zasada oficjalności postępowania). Nie znaczy to jednak, że sama strona jest całkowicie zwolniona z realizacji tego obowiązku i nie powinna wykazywać aktywności ( zob. m.in. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Warszawa 2006 s 68-69 ).

W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m. in. porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody ( rzeczywiste czy potencjalne ), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia ( wyrok NSA z 10 października 2007 r., Sygn. akt II GSK 176/07, lex nr 399183 ). Trzeba ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania siebie i rodziny ( wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2007 r., Sygn. akt V SA/Wa 2247/07, lex nr 484964 ). Możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie ( w przypadku np. trwałej niezdolności do pracy ).

Organ ustalił, iż E. osiągnął w 2008 r. dochód z tytułu stosunku pracy 466,54 zł przy przychodzie 1022,78 zł, w okresie od 18 sierpnia 2008 r. był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, a obecnie otrzymuje emeryturę w kwocie 769,68 zł ( po potrąceniu kwoty 324,12 tytułem zaległości wobec ZUS ). Córka skarżącego została przyjęta na studia stacjonarne – 2 letnie i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. Od kwietnia 2007 r. rodzina zobowiązanego korzystała z pomocy społecznej, aktualnie nie korzysta ze świadczeń tego rodzaju. Źródłem dochodu obok emerytury skarżącego jest dochód otrzymywany przez I. ( wnioskodawca miał podać tę informację w dniu 16 marca 2010r. przy aktualizacji kwestionariusza nie wskazując jednak miejsca zatrudnienia i wysokości zarobków żony). Według organu żona skarżącego, wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, posiada zatrudnienie, wykonuje pracę zarówno na podstawie umowy o pracę w wymiarze 3/4 etatu jak i na podstawie umowy zlecenia.

Strona nie posiada zaległości podatkowych, ale ma zobowiązania wobec znajomych w kwocie 1.000 zł. Jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w S. W toku postępowania strona udokumentowała koszty ponoszone na telefon, gaz, podatek od nieruchomości, energie elektryczną i wodę. W 2006 i 2008 r. wnioskodawca przebywał na leczeniu szpitalnym.

W decyzji z dnia 16 listopada 2010 r. organ stwierdził, że I. nadal pracuje, nie podając jednak miejsca jej pracy oraz kwoty otrzymywanego z tego tytułu dochodu. Skarżący podnosił zaś konsekwentnie, iż żona nie pracuje i jedynym źródłem ich utrzymania pozostaje jego emerytura, która nie wystarcza na zaspokojenie bieżących niezbędnych potrzeb życiowych rodziny. Z powodu braku jakichkolwiek wyjaśnień Zakładu uzasadniających jego tezę o zatrudnieniu żony skarżącego i wysokości jej wynagrodzenia, prawidłowość ustaleń faktycznych organu w tym zakresie praktycznie uchyla się spod kontroli sądowej.

W uzasadnieniach obu decyzji nie ma wobec tego wyczerpującego zestawienia dochodów strony ( rodziny ) i zestawienia wszystkich wydatków ponoszonych przez nią na gospodarstwo domowe prowadzone wraz z żoną. Pominięto m.in. koszty zakupu żywności, środków czystości i leków, które w ocenie skarżącego z uwagi na stale pogarszający się stan zdrowia żony i jego, stanowią poważne obciążenie budżetu domowego – ok. 450 zł. miesięcznie. Brak ustaleń w tym zakresie nakazuje stwierdzenie, iż teza o nieistnieniu przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne została przyjęta przedwcześnie i zbyt arbitralnie.

Zaznaczyć jednak należy, iż nawet ustalenie, że skarżący spełnia przesłankę umożliwiającą umorzenie zaległości nie odbiera Zakładowi prawa do odmowy udzielenia tej ulgi, ale organ zobowiązany jest wtedy wykazać i dokładnie wyjaśnić, dlaczego okoliczności sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w szczególny sposób i nie przemawiają za choćby częściowym umorzeniu należności.

Ponadto akta administracyjne winny zawierać wszystkie niezbędne dokumenty, na które powoływał się Zakład w uzasadnieniach swoich decyzji. Obok wspomnianych powyżej tytułów wykonawczych oraz orzeczeń ( organu i Sądu) Zakład Ubezpieczeń Społecznych był w toku postępowania sądowego wzywany do przedłożenia również kwestionariuszy o możliwościach płatniczych strony z dnia 24 listopada 2008r. i 16 marca 2010r. stanowiących bardzo istotne dowody w sprawie. Te dokumenty niestety także zostały dostarczone już po wydaniu wyroku w sprawie, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie pełnej oceny legalności postępowania dowodowego prowadzonego przez organ.

Ponownie rozpoznając sprawę Zakład uwzględni poczynione wcześniej rozważania i uwagi. W szczególności wyjaśni kwestię ewentualnego przedawnienia składek za okres od lutego do grudnia 1998r., ustali okoliczności, o których mowa w niniejszym uzasadnieniu, w razie takiej konieczności przeprowadzi też dowód z zeznań strony, a następnie dokona wszechstronnej i wnikliwej oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów. Uzasadnienie decyzji będzie zaś spełniało wymogi określone w art. 107 § 3 kpa i będzie do zaakceptowania z punktu widzenia wyrażonej w art. 11 kpa zasady przekonywania.

Ponieważ Sąd stwierdził, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7, 77, 107 kpa w zw. z art. 11 kpa ) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,. poz. 1270 ze zm.), orzekł o ich uchyleniu.

O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd postanowił w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy.