Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 990/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Pracy z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Pismem z 16 grudnia 2010 r. K.P. złożył skargę na nieumieszczenie go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach. W skardze stwierdził, że wykonuje pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach, które uzasadniają umieszczenie go w tej ewidencji. Ponadto podniósł, że przeprowadzone w zakładzie pracy badania pod kątem wydatku energetycznego na jego stanowisku pracy budziły wiele zastrzeżeń. Jednocześnie zaznaczył, że zajmowane przez niego stanowisko było zaliczane do pracy w warunkach szczególnych na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

W przedmiotowej sprawie inspektor pracy przeprowadził kontrolę w dniach 12, 24, 25 stycznia 2011 r. w Kompanii Węglowej S.A. Oddział Kopalnia Węgla Kamiennego "A" w B. Ustalenia z kontroli zawiera protokół nr rej. [...].

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], inspektor pracy odmówił nakazania umieszczenia pracownika K. P. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Wskutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] r. o nr [...], Okręgowy Inspektor Pracy w K. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, z uwagi na konieczność uzupełnienia dokonanych ustaleń.

Ponowna kontrola została przeprowadzona w dniach 19, 29 lipca oraz 2, 8, 11 sierpnia 2011 r. Ustalenia z kontroli zawiera protokół nr rej. [...].

Kolejną decyzją z dnia [...] r., nr rej. [...], inspektor pracy odmówił nakazania umieszczenia pracownika K.P. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Po rozpatrzeniu odwołania z dnia 29 sierpnia 2011 r. Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...] r., nr rej. [...], uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że w trakcie postępowania prowadzonego w ramach pierwszej instancji nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto stwierdził, że w kontekście zarzutów zawartych w odwołaniu, zachodzi konieczność ponownego przeanalizowania rodzaju i charakteru prac wykonywanych przez odwołującego się.

W dniach 30 listopada, 1, 2, 15 grudnia 2011 r. oraz 3, 10 stycznia, 8, 12 marca 2012 r. została przeprowadzona kontrola w Kompanii Węglowej S.A. Oddział Kopalnia Węgla Kamiennego "A" w B. Ustalenia z kontroli zawiera protokół nr rej. [...].

Decyzją z dnia [...] r., nr rej. [...], inspektor pracy odmówił nakazania umieszczenia pracownika K.P. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ponieważ stwierdził, iż praca wykonywana przez pracownika nie jest pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu (załącznik nr 1 pkt 1 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, Dz. U. Nr 237, poz. 1656).

Od tej decyzji pracownik złożył odwołanie, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem. Odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nakazanie pracodawcy - Kompanii Węglowej S.A. Oddział Kopalnia Węgla Kamiennego "A" umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Zaznaczył, że pracuje stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter. Z dalszej części odwołania wynika, iż "zdaniem Inspektora Pracy zajmowane przeze mnie stanowisko nie spełnia kryteriów jako praca bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla powołując się na wyjaśnienia zespołu problemowego Komisji Trójstronnej ds. ubezpieczeń społecznych z dnia 11 marca 2010 r. cyt. - określenie "prace bezpośrednio przy przeróbce surowców" należy rozumieć jako wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze stref obróbki itp. Oznacza to, że prace przy związane z utrzymaniem ruchu elektrycznego maszyn, urządzeń i wyposażenia elektrycznego zakładu przeróbczego, konserwacją i remontami urządzeń i wyposażenia elektrycznego zakładu przeróbczego mogą być kwalifikowane jako prace w szczególnych warunkach, tylko i wyłącznie w przypadku ich zgodności z przedstawioną wyżej charakterystyką. Odwołujący się zaznaczył, że Inspektor Pracy nie zwrócił uwagi na dalszy ciąg wyjaśnień zespołu gdzie widnieje: Prawidłowa kwalifikacja stanowisk pracy może być dokonana praktycznie jedynie przez pracodawcę, ponieważ wymaga min. analizy zakresu obowiązków pracownika, wyników oceny ryzyka zawodowego na jego stanowisku pracy i przede wszystkim znajomości charakterystyki pracy wykonywanej przez pracownika".

Odwołujący się podniósł, iż stanowisko konserwatora maszyn i urządzeń Przeróbki Mechanicznej Węgla w oddziałach Kompanii Węglowej (cyt.): "(...) zostało uzupełnione przez Pracodawcę aneksem do załącznika nr 1 do Uchwały Zarządu KW SA. nr [...] z dn. 29 grudnia 2009 r., co skutkowało wykonaniem badań wydatku energetycznego na w/w stanowiskach w kwietniu 2010 r. Pracownik nadto podniósł, iż "w dniu 03 kwietnia 2012 r. podczas zapoznawania się z materiałem zgromadzonym w postępowaniu, Inspektorowi przedstawione zostało nasze stanowisko co do pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Podczas przedstawiania argumentów przykładowo podane zostało stanowisko - konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - ślusarz, które to stanowisko zostało uznane przez pracodawcę jako praca bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla. Dlatego niezrozumiałe jest dla pracownika dlaczego Inspektor Pracy dąży do udowodnienia, że stanowisko konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter nie jest związane z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla".

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 404) Okręgowy Inspektor Pracy w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656, ze zm.) płatnik składek (pracodawca) jest obowiązany prowadzić:

wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.

Zgodnie z art. 41 ust. 6 powołanej ustawy, w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Podniósł, iż kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy w razie wniesienia takiej skargi określa art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 404), zgodnie z którym właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji.

Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych stanowi, że prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. W myśl art. 3 ust. 2 powołanej ustawy czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac:

w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury:

prace pod ziemią,

prace na wodzie,

prace pod wodą,

prace w powietrzu;

w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:

prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,

prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C,

bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8400 kJ, a u kobiet - powyżej 4600 kJ,

prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6300 kJ, a u kobiet - powyżej 4200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.

Organ podkreślił, że przepisy wymienionej wyżej ustawy wymagają, by warunki wymienione w art. 3 ust. 1 stosowane były łącznie:

warunek 1 - wykonywanie pracy określonego rodzaju i w określonych warunkach, o których mowa w art. 3 ust.1 ustawy, którym towarzyszą czynniki ryzyka;

warunek 2 - ujęcie wykonywanej pracy w wykazie prac w szczególnych warunkach zamieszczonym w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, przy czym pkt 1 ww. załącznika, odnoszący się do pracowników zakładów przeróbczych, definiuje te prace jako: prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu.

Inspektor pracy podkreślił, że ustalił, że strona jest zatrudniona na stanowisku: konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter oddziału MEPJ-2, na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy. Przy tym zaznaczył, iż w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., nr rej. [...], inspektor pracy stwierdził, że przeprowadzona kontrola wykazała, że strona jest zatrudniona na stanowisku konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla MEPJ-2 (...)". Niepełne określenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska, zajmowanego przez ww. pracownika nie wpływa jednak na zakres ustaleń dokonanych przez inspektora pracy w trakcie przeprowadzonego postępowania, ponieważ ustalenia te odnoszą się do stanowiska konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter oddziału MEPJ -2 i rodzaju czynności, wykonywanych przez stronę.

Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania inspektor pracy przeanalizował wyniki pomiarów wydatku energetycznego na podstawie prowadzonego przez Kompanię Węglową rejestru przeprowadzonych badań wydatku energetycznego, które zostały przeprowadzone w kwietniu 2010 r. przez Pracownię Badań Środowiskowych W. K. oraz firmę B. Na podstawie prowadzonego przez Kompanię Węglową S.A. rejestru przeprowadzonych badań wydatku energetycznego ustalono, że dla stanowisk:

1. konserwator maszyn i urządzeń PMW - elektromonter (mężczyzna) KWK "A" [...] wydatek energetyczny wynosi - 7 648,2 kJ/480min - praca ciężka,

2. konserwator maszyn i urządzeń PMW - elektromonter (mężczyzna) KWK "A" [...] wydatek energetyczny wynosi - 8 156,5 kJ/480min - praca ciężka.

Nadto podkreślił, że z treści protokołu kontroli nr rej. [...] wynika również, iż: "Kontrolującemu przedstawiono chronometraż opracowany dla stanowiska konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter - mężczyzna KWK "A" - [...] Oddział Elektryczny ds. Zakładu Przeróbki Mechanicznej Węgla MEPJ-2. (...) Na podstawie danych przedstawionych w tabeli stwierdzono, że łączny czas prac zadeklarowanych jako wykonywane w wymuszonej pozycji ciała (bez pracy w pozycji stojącej) wynosi 265 minut, co stanowi ponad 50% zmiany roboczej". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji inspektor pracy stwierdził, że wykonywanie prac w wymuszonej pozycji ciała, wymagających znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG przez ponad 50% zmiany roboczej powoduje, iż potwierdzony pomiarami efektywny wydatek energetyczny na zajmowanym przez pracownika stanowisku, spełnia kryteria ustawowe w części dotyczącej wielkości wydatku energetycznego (art. 3 ust. 2 pkt. e ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych).

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że w odwołaniu z dnia 22 maja 2012 r. strona nie kwestionuje ustaleń dokonanych przez inspektora pracy w ww. zakresie. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż drugim warunkiem niezbędnym do zakwalifikowania pracownika do grupy zatrudnionych w szczególnych warunkach, jest wykonywanie prac ujętych w wykazie prac w szczególnych warunkach, zamieszczonym w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Punkt 1 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, odnoszący się do pracowników zakładów przeróbczych węgla, definiuje te prace jako: "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu".

W tej mierze wskazał, że organ pierwszej instancji stwierdził, że praca wykonywana przez stronę nie jest pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu.

Okręgowy Inspektor Pracy w K. podkreślił, że ponownie przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia złożone przez odwołującego się. Z opisu czynności zamieszczonego w dokumentacji z oceny ryzyka zawodowego dla pracowników na stanowiskach konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter w Zakładzie Przeróbki Mechanicznej Węgla wynika, że wykonują oni czynności związane z utrzymaniem ruchu elektrycznego maszyn, urządzeń i wyposażenia zakładu przeróbczego, konserwacją i remontami urządzeń i wyposażenia elektrycznego zakładu przeróbczego.

Organ odwoławczy podniósł, że w piśmie z dnia 08 grudnia 2011 r. strona opisała swój zakres czynności wykonywanych w ramach stosunku pracy. Wskazała, iż pracując jako Konserwator Maszyn i Urządzeń Przeróbki Mechanicznej Węgla -elektromonter wykonuje szereg czynności związanych z utrzymaniem ciągłości ruchu ciągów technologicznych poprzez kontrolę rozdzielni, urządzeń oraz bieżące naprawy konserwację i czynności związane z usuwaniem zaistniałych awarii w trakcie pracy urządzeń. Praca polega również na jak najlepszym utrzymaniu instalacji oraz urządzeń dla ich poprawnego działania, co wymaga rzetelnego podejścia do powierzonych mi zadań. Praca w specyficznym zakładzie jakim bez wątpienia jest Przeróbka Mechaniczna Węgla narażony jest na wiele czynników zewnętrznych powodujących duży wydatek energetyczny oraz pracę w wymuszonej pozycji ciała podczas wykonywania moich obowiązków, które opisała. Strona wskazała, że zajmując się utrzymaniem ruchu podczas usuwania awarii chcąc sprawdzić poprawność działania aparatury wchodzącej w system sterowania urządzeń, musi dostać się do skrzynki sterowniczej zabudowanej na wysokości stwarzającej komfort pracy dla obsługi urządzeń, ale nie dla niej jako elektromontera. Pracując przy tak zabudowanych aparaturach aby móc dokonać niezbędnych kontroli oraz poprawności działania musi tę czynność wykonać w pozycji pochylonej niejednokrotnie kucznej czy też klęcznej. W pozycji klęcznej kontrolowane lub naprawiane są krańcówki usytuowania klap umieszczone stosunkowo nisko. Obsługa rozdzielni związanych z czynnościami łączeniowymi jak i związanymi z usuwaniem awarii wymaga pozycji pochylonej a nawet klęcznej przy wymianie aparatury (styczniki, przekaźniki, wyłączniki termiczne, itp.) oraz sprawdzaniu stanu połączeń na listwach zaciskowych usytuowanych w dolnej części pola sterowniczego i siłowego. Do bieżących czynności związanych z utrzymaniem ruchu należy utrzymanie należytego oświetlenia na poziomach budynków Zakładu Przeróbki Mechanicznej Węgla, a co z tym się wiąże bieżącą wymianą przepalonych źródeł światła i w tym przypadku niezbędny jest transport indywidualny ręczny z różnicą poziomów 30 m praca w wymuszonej pozycji ciała na drabinie. Prace związane z utrzymaniem ciągłości ruchu zakładu to nie tylko opisane powyżej czynności związane z bieżącym usuwaniem drobnych awarii. Do obowiązków strony należy również wymiana silników, przesuwników, luzowników, czujników poziomu itp. zabudowanych na urządzeniach ZPMW w przypadku ich uszkodzenia, niestety nie do każdego zabudowanego urządzenia jest dobry dostęp co przy demontażu czy późniejszym montażu powoduje pracę w wymuszonej pozycji ciała. Do przeprowadzenia wymiany uszkodzonych urządzeń na sprawne niezbędny jest transport, który prowadzony jest w pionie za pomocą wciągarek w płaszczyźnie poziomej na wózku paletowym. Urządzenia gabarytowo mniejsze (lżejsze) transportowane są ręcznie z pokonywaniem różnicy poziomów do 30 m przy wykonywaniu takiego transportu nie da się uniknąć pracy w wymuszonej pozycji ciała. Panujące warunki w zakładzie przeróbczym powodują korozję mostów kablowych oraz przepustów z rur stalowych, którymi prowadzone są kable do urządzeń zabudowanych w budynkach jak i na zewnątrz. Ze względu na duże skumulowanie urządzeń ciągów technologicznych, praca przy wymianie drabinek kablowych wymaga pracy w wymuszonej pozycji ciała. Korozja nie omija również konstrukcji pod zabudowane na nich skrzynki żeliwne do układu sterowania oraz rozdzielnic okapturzonych co wymaga bieżących konserwacji i wymiany w przypadku zbyt dużych ubytków materiału spowodowanych występującą korozją. Konserwacji wymagają również skrzynki żeliwne w zabudowie rozdzielnic okapturzonych, sterowniczych, zabudowa skrzynek oraz osadzenie konstrukcji w posadzce wymaga prowadzenie prac w wymuszonej pozycji ciała. Wymianie podlegają również oprawy oświetleniowe z powodu korozji czy też uszkodzenia teoretycznie wystarczy wejść na drabinę zdemontować oprawę, a w to miejsce zabudować nową, niestety przy prowadzonych rurociągach, konstrukcjach, zabudowanych urządzeniach technologicznych wymiana wymaga skręcenia plecy aby dostać się do lampy. Występujące zapylenie w obiektach przeróbki mechanicznej węgla powoduje osadzenie się pyłu na urządzeniach, mostach kablowych, instalacji oświetleniowej co wymaga profilaktycznego usuwania zalegającego pyłu. Podczas wykonywania odpylania mostów kablowych, instalacji oświetlenia niezbędne jest korzystanie z drabiny gdzie i tak pomimo wszystko aby odpylić w miejscu trudno dostępnym trzeba się pochylić a nieraz skręcić plecy. Strona wskazała, iż w zakładzie przeprowadza okresowe przeglądy rozdzielni i rozdzielnic okapturzonych umiejscowionych na poziomach zakładu. Podczas wykonywania przeglądu dokręca połączenia śrubowe szyn co wymaga pracy na drabinie z pochyleniem się czy też skręceniem pleców, zaś dokręcanie połączeń śrubowych odpływowych wymaga pozycji klęcznej. W przypadku rozdzielni okapturzonych aby uzyskać dostęp do aparatury i oszynowania rozdzielnicy niezbędne jest odkręcenie dekli czołowych, po tych czynnościach może przystąpić do przeglądu oraz dokręcania połączeń śrubowych praca przy tych rozdzielnicach ze względu na ich zabudowę wymaga wymuszonej pozycji ciała. Zakład przeróbczy to nie tylko budynki poza budynkami znajdują się rozładunek węgla, zwały węgla, szybki załadunek węgla, drobna sprzedaż węgla oraz drogi dojazdowe. W miejscach tych zabudowane jest oświetlenie uliczne a na zwałach węgla dodatkowo wieże oświetleniowe, prace wykonywane przy tym oświetleniu to uzupełnienie źródeł światła oraz całych opraw wymagających remontu, które dla lamp ulicznych wykonuje się z zwyżki samochodowej, a dla wież z poziomu platformy na którą dostajemy się za pomocą ciągów drabinowych. Remonty silników przesuwników zdemontowanych z powodu uszkodzeń wykonywane są na warsztacie, do moich obowiązków należy rozkręcanie, ewentualnie zdjąć połówki sprzęgieł z wałów napędowych, wybicie łożysk z siedzeń następnie konserwacja, czyszczenie, malowanie, nabicie nowych łożysk poskręcanie całości, przeprowadzenie kontroli poprawności działania. Remont czujników spiętrzenia, luzowników, dzwonków itp. wykonuję poprzez rozkręcenie wyczyszczenie, usunięcie przyczyny niewłaściwego funkcjonowania, skręcenie, sprawdzenie poprawności działania. Prace te wymagają wymuszonej pozycji ciała. Strona nadmieniła, że w swojej pracy przeprowadza również remonty i konserwacje instalacji odgromowej polegające na kontroli ciągłości połączeń, w przypadku stwierdzenia korozji bednarki konieczna jest jej wymiana wówczas niezbędne jest wykonanie wykopu umożliwiającego wymianę uszkodzonego elementu instalacji odgromowej, po wykonywaniu niezbędnych prac związanych z usunięciem uszkodzeń i po zakonserwowaniu zasypuje wykopany rów. Świadczenie pracy wykonuje na terenie [...] w obiektach przeróbki mechanicznej węgla: - rozładunek węgla-stacje przygotowania II, III- zbiornik węgla surowego A, B -zbiornik kamienia A, B, -zbiornik miału- obiekt kompleksowy płuczki- drobna sprzedaż węgla- zwały węgla wraz z zwałoładowarką - stacje przesypowe-szybki załadunek węgla - odmulnik door- budynek energetyczny- paczkarnia retopalu".

Zdaniem organu odwoławczego - ponowna analiza rodzaju czynności wykonywanych przez stronę wykazała, że praca wykonywana przez pracownika nie może zostać uznana jako praca bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu. Określenie prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej surowców należy rozumieć jako wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze stref obróbki itp. Organ dodał, że w/w stanowisko jest zgodne z wyjaśnieniami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 maja 2010r., opublikowanymi na stronie internetowej http://www.emeryturypomostowe.gov.pl.

W opinii organu odwoławczego analiza zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień złożonych przez odwołującego się, potwierdziła, że charakter wykonywanych przez niego czynności jest odmienny od prac "bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla" z uwagi na fakt, iż wykonuje on czynności związane z utrzymaniem ruchu elektrycznego maszyn, urządzeń i wyposażenia zakładu przeróbczego, konserwacją i remontami urządzeń i wyposażenia elektrycznego zakładu przeróbczego, przy czy organ zaznaczył, że taki rodzaj wykonywanych czynności wynika także z przywołanych wyżej wyjaśnień strony.

Organ odwoławczy podniósł, że należy zgodzić się ze stanowiskiem odwołującego się, że konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter pracuje w takich samych warunkach środowiskowych, jak inni pracownicy przeróbki mechanicznej węgla. Warunki pracy nie mogą być jednak, w świetle przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, kryterium umożliwiającym inspektorowi pracy nakazanie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Organ odwoławczy zauważył, że wnoszący odwołanie stwierdził, iż "(...) Inspektor Pracy dąży do udowodnienia, że stanowisko konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter nie jest związane z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla" i odnosząc się do tego zarzutu podkreślił, że kontroli organów Państwowej Inspekcji Pracy podlega ewidencja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10 (dostępnym w internetowej centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonym w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru.

W opinii organu odwoławczego, podniesione w odwołaniu argumenty dotyczące uzupełnienia przez pracodawcę w aneksie do załącznika nr 1 do Uchwały Zarządu KW S.A. nr [...] z dnia 29 grudnia 2009 r. wykazu stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach o stanowisko konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla w oddziałach Kompanii Węglowej oraz argumenty dotyczące przykładowo podanego stanowiska - konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - ślusarza, które to stanowisko zostało uznane przez pracodawcę jako stanowisko, na którym wykonywana jest praca bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, nie mogą stanowić przesłanki umożliwiającej inspektorowi pracy nakazanie umieszczenia odwołującego się w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - tym bardziej, że pracownik jest zatrudniony na stanowisku konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter.

Organ odwoławczy wskazał, że z wymienionego powyżej aneksu wynika, że do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach dla poszczególnych Oddziałów Kompanii Węglowej S.A. wpisano:

|Nazwa oddziału |Stanowisko |Płeć |Wartość wydatku energetycznego|

| | | |w kJ |

|Pi [...] |Konserwator maszyn i urządzeń |Mężmężczyzna |8 6 8601,2 |

| |pmw-ślusarz | | |

|Pia [...] |Konserwator maszyn i urządzeń pmw|Kobkobieta |515 5150,7 |

|Pia [...] |Konserwator maszyn i urządzeń |Kobkobieta |488 4866,8 |

| |pmw- elektromonter | | |

|Pia [...] |Konserwator maszyn i urządzeń pmw|Mężmężczyzna |884 8840,6 |

| |-Ślusarz | | |

Okręgowy Inspektor Pracy w K. podkreślił, że podziela pogląd inspektora pracy wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wpisanie do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, pracowników zajmujących analogiczne stanowiska konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromontera w innych zakładach Kompanii Węglowej S.A. nie wiąże inspektora pracy. O możliwości nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ww. ewidencji decyduje bowiem charakter prac wykonywanych przez tego pracownika w aspekcie zapisów art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Odnosząc się do twierdzenia odwołującego się, że nie zgadza się z poglądem, iż wykonywana przez niego praca nie spełnia kryteriów określonych w ustawie o emeryturach pomostowych – organ odwoławczy – ponownie podkreślił, iż czynnik ryzyka, którym jest efektywny wydatek energetyczny, a także bardzo duże obciążenie statyczne wynikające z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała stanowi przesłankę uprawniającą inspektora pracy do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze pod warunkiem, że wykonywane prace zostały ujęte w wykazie prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik nr 1 do ww. ustawy. Analiza postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych prowadzi bowiem do wniosku, iż uznanie pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach i tym samym nakazanie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymaga spełnienia dwu warunków:

pierwszy - to wykonywania pracy w szczególnych warunkach, związanych z czynnikami ryzyka, o jakich mowa w ust. 2 art. 3 tej ustawy;

drugi - ujęcie wykonywanej pracy w wykazie prac w szczególnych warunkach, stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Powyższe zatem oznacza, że brak chociażby jednego z podanych powyżej warunków, pomimo spełnienia drugiego z nich, skutkuje wydaniem decyzji odmawiającej nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Dlatego też efektywny wydatek energetyczny a także bardzo duże obciążenie statyczne wynikające z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała związane z wykonywaniem pracy przez stronę, nie może być wystarczającą przesłanką umożliwiającą wydanie pozytywnej dla pracownika decyzji.

Organ odwoławczy dodał, że w świetle ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) bez znaczenia pozostaje argument, iż stanowisko zajmowane przez odwołującego się było zaliczane do pracy w warunkach szczególnych na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).

Reasumując, zgromadzony materiał dowodowy potwierdza - zdaniem organu odwoławczego - konkluzję, że praca wykonywana przez odwołującego się jest wprawdzie związana z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, lecz nie może być jednak utożsamiana z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla. W ocenie organu odwoławczego pojęcie "prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla" ma wąski zakres. W pojęciu tym nie mieszczą się natomiast czynności wpływające na prace wykonywane bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla. Zauważono, że podobnego rozróżnienia dokonał ustawodawca w przypadku prac wymienionych w pkt 14 i 16 załącznika nr 2, używając w pkt 14 sformułowania: "prace przy bezpośrednim sterowaniu", natomiast w pkt 16 sformułowania: "prace bezpośrednio przy sterowaniu". Na takie rozróżnienie zwrócił także uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 456/10. Organ odwoławczy również podkreślił, że w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych o kwalifikowaniu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie decyduje nazwa stanowiska pracy lecz faktyczne warunki jej wykonywania. Pod tym właśnie kątem prowadzona była kontrola inspektora pracy, który na jej podstawie wydał decyzję będącą przedmiotem odwołania. Przy wydawaniu przedmiotowej decyzji inspektor pracy wziął pod uwagę wszystkie czynniki ryzyka kwalifikujące pracownika do umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w tym również efektywny wydatek energetyczny.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący K.P. stwierdził, że nie zgadza się z konkluzją zawartą w decyzji jakoby praca wykonywana przez niego cyt. "jest wprawdzie związana z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, lecz nie może być jednak utożsamiana z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla". Skarżący podniósł także, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach dotyczący prac ujętych w załączniku Nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych cyt. "nie może to być porównywane do pracy bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla kamiennego, które to prace są wymienione w Załączniku nr 1 pkt 1 do ustawy o emeryturach pomostowych i tym samym brak uwzględnienia mojego stanowiska pracy stanowi naruszenie art. 41 ust. 4 pkt. 2 tejże ustawy". Nadto skarżący podkreślił, że przywołane przez niego w odwołaniach wyjaśnienia zespołu problemowego Komisji Trójstronnej ds. ubezpieczeń społecznych z dnia 11 marca 2010 r. dotyczące kryteriów, które muszą być spełnione, aby praca była utożsamiana z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla w przypadku rozpatrywanego tutaj stanowiska pracy zostały spełnione. Ponadto skarżący podniósł, iż wbrew temu, co twierdzi organ, wyjaśnienia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 maja 2010 r., nie zawierają w swej treści postanowień, które wskazywałyby, że praca elektromontera nie może zostać uznana jako praca bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla. Skarżący w swojej skardze stwierdził również, że w powołanej decyzji brak jest uzasadnienia faktycznego, to jest powołania i wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co wynika z przepisów k.p.a.. W dalszej części skargi skarżący uznał, że: "nie do przyjęcia jest również stwierdzenie, że bez znaczenia dla wydającego decyzję pozostaje argument, iż stanowisko konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromontera było zaliczane do pracy w warunkach szczególnych na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnych charakterze. Skoro przepisy te stanowiły podstawę rozwiązań przyjętych w ustawie o emeryturach pomostowych w części dotyczącej pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze to stanowi to naruszenie zasad i wykładni przepisów tej ustawy".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z regulacją z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 wskazanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej wskazanych.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) płatnik składek jest obowiązany prowadzić:

1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.

W przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji o której mowa w pkt 2 wyżej wskazanego przepisu pracownikowi temu służy skarga do państwowej inspekcji pracy zgodnie z treścią art. 41 ust. 6 omawianej ustawy. Kompetencje właściwych organów w tym zakresie normuje natomiast ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z art. 11a właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Wskazany przepis art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych reguluje obowiązek płatnika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na właśnie Fundusz Emerytur Pomostowych. Z przepisu tego wynika, że podmiotem uprawnionym do zakwalifikowania danego rodzaju pracy, do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze jest płatnik składek, a więc pracodawca.

Pracownikowi, który nie został umieszczony w takiej ewidencji przysługuje środek ochrony, którym jest skarga do Państwowej Inspekcji Pracy składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych. Konsekwencją wniesienia skargi, którą organy Inspekcji uznają za zasadną, jest wydanie nakazu zgodnie z wyżej wskazanym art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Możliwość stosowania przez organy środków unormowanych we wskazanym przepisie wyznaczona została natomiast przepisami ustawy o emeryturach pomostowych. Właściwość ta została ograniczona w zasadzie do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. Nie wymaga weryfikacji stanowiska pracy, w oparciu o kryteria wynikające z przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Inaczej rzecz ujmując należy wskazać, że wydanie nakazu umieszczenia danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez Inspektora Pracy możliwe jest wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, natomiast pracownik zajmujący takie właśnie stanowisko w zakładzie pracy nie został przez pracodawcę uwzględniony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W pozostałym bowiem zakresie ustawa o emeryturach pomostowych przyjęła zasadę właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach między innymi emerytur pomostowych, co z kolei ogranicza zakres kompetencji Inspekcji Pracy do spraw wyżej wskazanych. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 866/12, wyrok z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 573/12 dostępne w CBOSA) takie wyznaczenie granic właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Państwowej Inspekcji Pracy wynika z regulacji zawartej w ustawie z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 10 ust. 1 tejże ustawy przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Odwołanie od decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych służy do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanych orzeczeniach zaakcentował, że właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wskazywana jest również przez Sąd Najwyższy w szeregu postanowień, między innymi w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II UK 113/11, gdzie Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 4/12 wskazał, że sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać przyjdzie, że słusznie organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie dokonywania kontroli wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Nie mogą zatem dokonywać ustaleń, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w wykazie stanowisk prowadzonym w oparciu o regulacje art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Jednakże pomimo takiego stwierdzenia organy administracji przeprowadziły bardzo wnikliwie postępowanie dowodowe oraz w zasadzie dokonały oceny warunków i charakteru pracy skarżącego, który zatrudniony jest na stanowisku – konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter w pełnym wymiarze czasu pracy w KW S.A. Oddział KWK "A" [...].

W obszernych uzasadnieniach decyzji organy dokonały weryfikacji stanowiska pracy skarżącego pod kątem spełnienia kryteriów wskazanych w pkt 1 załącznika nr 1 ustawy o emeryturach pomostowych, do czego jednak, mając na uwadze wyżej zaprezentowaną interpretację przepisów nie były uprawnione.

W niniejszej sprawie istotny jest sporny charakter zakwalifikowania prac pracowników pracujących na stanowisku konserwator maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla - elektromonter do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, która wymaga rozstrzygnięcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, a zatem naruszono przepisy regulujące właściwość organów Państwowej Inspekcji Pracy.

Zaakcentować również należy, że na gruncie obecnie obowiązujących regulacji prawnych o spełnieniu wymagań niezbędnych do nabycia uprawnień do emerytury pomostowej, a zatem również warunku w postaci pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny. To w toku tego właśnie postępowania ustala się, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez wymagany okres. Inaczej rzecz ujmując przyjdzie stwierdzić, że prawo pracownika do emerytury pomostowej uzależnione jest od tego, czy pracownik ten przez wymagany okres w rzeczywistości wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie natomiast okoliczność, czy był on wpisany w ewidencji pracowników wykonujących takie prace.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko w tym zakresie wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 587/12 zgodnie z którym prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ma służyć jedynie dokumentowaniu faktu wykonywania takiej pracy. Natomiast umieszczenie pracownika lub nie w takiej ewidencji nie przesądza samo przez się, że pracownik ten spełnia lub nie spełnia warunku nabycia prawa do emerytury pomostowej. Dodatkowo wskazać należy, że przepisy ustawy o emeryturach pomostowych, w szczególności art. 41 ust. 1 pkt 2, 41 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 mówią o pracownikach, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek, nie natomiast o pracownikach za których składki takie są przez płatnika odprowadzane. Pracownik za którego przewidziany jest obowiązek opłacania składek, to pracownik, który wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, lecz ocena spornych okoliczności w tym zakresie należy do właściwości organów rentowych oraz sądów powszechnych.

Dlatego przyjąć należy, że merytoryczny spór pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą w kwestii oceny charakteru pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, w szczególności, czy praca ta ma charakter pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest w zasadzie sporem z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z jednej bowiem strony dotyczy obowiązków pracodawcy między innymi w postaci opłacania składek na FEP, a z drugiej strony uprawnień pracownika związanych z uzyskaniem prawa do emerytury pomostowej.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że organy Państwowej Inspekcji Pracy, do których wpłynęła skarga pracownika składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych zobowiązane są do wszczęcia postępowania kontrolnego, które to postępowanie może zakończyć się wydaniem nakazu w trybie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, lecz jedynie wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji natomiast pracownik, który spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem ze względu na właśnie zajmowane stanowisko, wpisem do takiej ewidencji nie został objęty. W sytuacji natomiast, gdy po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że stanowisko na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wówczas Inspektor pracy winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Podkreślić ponownie należy, że rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu naruszenia obowiązku pracodawcy o charterze ewidencyjno – sprawozdawczym.

Konkludując należy wskazać, że organy naruszyły wyżej omówione przepisy oraz art. 105 § 1 K.p.a., a naruszenia te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zatem obligowały Sąd do uchylenia skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a.