Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 328/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.61a§1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art.145§1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi H. O. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie na rok 2017 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatu D. z siedzibą w Z. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 stycznia 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego H. O. kwotę [...](pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ZOR ARiMR") zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatu [...] z siedzibą w Z. ARiMR

z dnia 19 stycznia 2017 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku H. O. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") w przedmiocie wypłaty płatności na zalesianie w ramach płatności przyznanej na mocy decyzji

nr [...] z dnia 5 czerwca 2007 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatu [...] z siedzibą w Z. ARiMR.

Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym.

"Wnioskiem o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2017" z dnia 1 czerwca 2017 r. Strona wniosła o wypłatę na jej rzecz płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2017 r., w ramach programu "Zalesianie gruntów rolnych" realizowanych na mocy decyzji: nr [...] z dnia

18 grudnia 2006 r. obejmującej powierzchnię gruntów [...] ha i nr [...] z dnia 5 czerwca 2007 r.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r. nr. j.w. organ I instancji odmówił Stronie wszczęcia postępowania w odniesieniu do programu realizowanego na mocy decyzji nr [...] z dnia 5 czerwca 2006 r. obejmującej powierzchnię gruntów [...] ha.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ I instancji powołał się na przepis

art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") wskazując, że Strona nie posiada legitymacji procesowej do złożenia ww. wniosku, albowiem nie jest Beneficjentem programu "Zalesienie gruntów rolnych" realizowanego na mocy wskazanej we wniosku ww. decyzji z dnia 5 czerwca 2007 r.

Organ wskazał bowiem, że wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych może złożyć jedynie podmiot, na rzecz którego, wydano decyzję o przyznaniu ww. płatności na mocy § 10 ust. 2 lub 11 ust. 1 lub § 11 ust. 4 lub § 11a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.2004.187.1929 ze. zm.; dalej: "rozporządzenie z 2004 r."). Jak wynika zaś z ustaleń organu I instancji wskazana przez Stronę w treści ww. wniosku decyzja z dnia 5 czerwca 2007 r. nr [...] wydana została na rzecz zmarłego ojca Strony, tj. K. O.. Dalej organ wskazał, że Strona jest co prawda jest spadkobiercą ojca – beneficjenta płatności – jednakże w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło skuteczne przejęcie przez Stronę przysługującej ojcu płatności. Spadkobierca bowiem, aby nabyć i kontynuować przysługujące spadkodawcy uprawnienie do płatności na zalesienie musi bowiem

w wyznaczonym terminie złożyć do kierownika biura powiatowego ARiMR wniosek

o przyznanie płatności obejmujący płatność, której dotyczył wniosek spadkodawcy, dołączając do tego wniosku dokumenty wskazane w § 11a ust. 5 rozporządzenia

z 2004 r. a ponadto zobowiązać się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z 2004 r. Jak wskazał organ, Strona takiego wniosku nie złożyła a nieskuteczne przystąpienie do postępowania o płatności, wpływa na uprawnienie Strony do wypłaty płatności w latach następnych, bowiem przerwanie realizacji tego procesu przez kolejnego nabywcę nieruchomości (m.in. spadkobiercę) nie może prowadzić do odrodzenia się takiego uprawnienia w latach kolejnych.

Strona zaskarżyła zażaleniem ww. postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Strona wskazała, że w rozpoznawanej sprawie przysługuje jej status strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., albowiem skoro prawidłowo wniosła wniosek o wypłatę płatności wraz z kompletem dokumentów to posiada interes prawny w sprawie zainicjowanej złożonym wnioskiem. Strona uznała bowiem, że – jak wskazano w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2014 r., I SA/Sz 1260/13

- § 11a rozporządzenia z 2004 r. dotyczy tylko takiej sytuacji, gdy po złożeniu przez producenta rolnego wniosku o przyznanie płatności na zalesienie, a przed wydaniem przez organ ARiMR decyzji o przyznaniu płatności, następuje śmierć producenta rolnego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie, jak zarzuciła Strona, nie miała miejsca. Tym samym Strona nie była zobowiązana do poprzedzenia wniosku o wypłatę ww. płatności uprzednim złożeniem skutecznego wniosku o przyznanie ww. płatności objętej decyzją wydaną na rzecz spadkodawcy.

Zaskarżonym do tutejszego Sądu ww. postanowieniem z dnia 16 marca 2018 r. Dyrektor ZOR ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podtrzymał ustalenia faktyczne i oceny co do prawa wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dyrektor ZOR ARiMR wskazał ponadto, że w rozpoznawanej sprawie organy nie są związane powołanym przez Stronę wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2014 r.,

I SA/Sz [...].

Organ uznał również, że z wniosku Strony w sposób bezsporny wynika,

że Strona nie jest Beneficjentem programu, któremu przyznano wnioskowaną płatność, albowiem Beneficjentem tego programu jest K. O., spadkodawca Strony, któremu na mocy ww. decyzji z dnia 5 czerwca 2007 r. przyznano płatność

na zalesianie w ramach programu "Zalesianie gruntów rolnych". Dodatkowo,

jak wskazał organ II instancji, Stronie nie przyznano tej płatności na podstawie § 10

ust. 2, § 11 ust. 1, § 11 ust. 4 czy tez § 11a ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. Ponadto Strona nie złożyła skutecznie wniosku, o którym mowa w § 11a ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2004 r. – nie doszło zatem do skutecznego przejęcia przez Stronę płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy [...]).

Tym samym Dyrektor ZOR ARiMR uznał, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła podmiotowa podstawa odmowy wszczęcia postępowania, o której stanowi art. 61a k.p.a.

Strona zaskarżyła ww. postanowienie organu odwoławczego skargą wniesioną do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia

jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego, tj.:

- § 11a rozporządzenia z 2004 r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas

gdy z wykładni wskazanego przepisu wniosek taki nie wynika;

- §10 ust. 4 rozporządzenia z 2004 r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy z wykładni wskazanego przepisu wniosek taki nie wynika;

2. prawa procesowego, tj.:

- art. 8 § 2 k.p.a., poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, poprzez pominięcie w swoim rozstrzygnięciu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 05 lutego 2014 r., sygnatura akt

I SA/Sz [...], który zapadł w sprawie analogicznej;

- art. 28 k.p.a., poprzez uznanie, że Skarżący nie jest stroną postępowania, podczas gdy Skarżący legitymuje się interesem prawnym w przedmiotowej sprawie, w konsekwencji jest uprawniony do żądania wszczęcia postępowania;

- art. 61a k.p.a., poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ze względu na wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną postępowania, podczas gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę legitymującą się interesem prawnym w zakresie przedmiotowego postępowania, co w konsekwencji powoduje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania niezasadny;

- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, przejawiające

się fragmentarycznym i niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, skutkujące odmową wszczęcia postępowania;

- art. 77 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zebranego

w sprawie materiału dowodowego, skutkujące odmową wszczęcia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując, że z dokonanych ustaleń wynika, że Skarżący ani nie złożył wniosku o którym stanowi § 11a ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2004 r. ani też nie przyznano mu wnioskowanej płatności na mocy

§ 10 ust. 2, § 11 ust. 1, § 11 ust. 4 czy tez § 11a ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. Organ wskazał również, że decyzja z dnia 5 czerwca 2007 r., powołana we wniosku Skarżącego o wypłatę płatności na zalesianie, wydana została na rzecz spadkodawcy Skarżącego, tj. K. O. a Skarżący nie przejął skutecznie płatności w niej przyznanej.

Reasumując, w wyniku ww. ustaleń organ uznał, że w sposób oczywisty wynika

z nich, że Skarżący nie posiada przymiotu strony w rozpoznawanej sprawie tym sam zasadne było zastosowanie przez organy art. 61a § 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd

nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia

dla oceny legalności zaskarżonego aktu. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04,

LEX nr 173127).

Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie bowiem do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa,

w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie

o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Rzeczą Sądu jest zatem ocena, czy organy ARiMR prawidłowo zastosowały powyższy przepis uznając, że nie może być wszczęte

i prowadzone postępowanie z wniosku Skarżącego o wypłatę na jego rzecz płatności

na zalesianie gruntów rolnych na 2017 r., w ramach programu "Zalesianie gruntów rolnych" realizowanego na mocy decyzji nr [...] z dnia 5 czerwca 2007 r. przyznającej K. O. - spadkodawcy Skarżącego – płatność

na zalesienie obejmującej powierzchnię gruntów [...] ha.

Analiza zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący kwestionuje prawidłowość oceny dokonanej przez Organy ARiMR, w odniesieniu do uznania, że z okoliczności sprawy

w sposób bezsporny wynika, że Strona nie jest Beneficjentem programu, któremu przyznano wnioskowaną płatność a tym samym nie posiada interesu prawnego legitymującego do występowania w charakterze strony w postępowaniu o jej wypłatę

za 2017 r., co wyczerpuje podmiotową przesłankę z art. 61a k.p.a. Skarżący zarzuca ponadto, że nieprawidłowość ww. oceny wynika również z braku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego a ponadto wskazuje na fragmentaryczne i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego.

W pierwszej kolejności odnieść należy się zatem do zarzutów art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a.

Przepis art. 61a k.p.a. określa przesłanki wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego, które to rozstrzygnięcie jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.

W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, jakim w przypadku żądania wniosku o wypłatę płatności rolnośrodowiskowej jest ocena wniosku pod kątem istnienia przesłanek do wypłaty wnioskowanej płatności wynikających z rozporządzenia

z 2004 r., które stanowi przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U.2017.1867 j.t.).

Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu do przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Na wstępnym etapie rozpoznania wniosku organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. W orzecznictwie sądowo administracyjnym, w kontekście zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., ugruntowane jest stanowisko, że żądanie osoby nie wszczyna postępowania administracyjnego tylko wówczas, gdy żądanie wszczęcia zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, tzn. gdy z podania w sposób oczywisty wynika, że wnoszący składa

je nie w swojej sprawie. W każdym innym przypadku zatem, kiedy brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania nie jest tak oczywisty, budzi wątpliwości bądź wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ

nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i dopiero w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania. W przypadku ustalenia, iż wnoszący żądanie wszczęcia postępowania jest stroną, postępowanie powinno się zakończyć wydaniem decyzji co do istoty (art. 104 k.p.a.), a w przypadku braku przymiotu strony – umorzeniem postępowania stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia: 29 listopada 2017 r., II OSK 337/17; 18 listopada 2014 r.,

II OSK 1045/13; 16 maja 2014 r., II OSK 2980/12; 9 maja 2014 r., II OSK 2945/12;

2 kwietnia 2014 r., II OSK 2872/12; 20 grudnia 2012 r., II OSK 1573/11). Błędnym jest przy tym twierdzenie, że stosowanie przepisu art. 61a k.p.a. powinno być bezwzględną regułą w przypadku stwierdzenia, że żądanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną postępowania.

Jak wynika z powyższych rozważań instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego zamieszczonej w art. 61a § 1 k.p.a. nie można traktować jako alternatywy dla zasady wynikającej art. 61 § 3 k.p.a., gdyż odmowa wszczęcia postępowania jest wyjątkiem od zasady, nie można więc tego przepisu interpretować

w drodze wykładni rozszerzającej.

Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu

na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny winien być realizowany

na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. O istnieniu tego interesu można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał,

że w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadniony okazał się zarzut naruszenia

art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a.

Sąd zauważa bowiem, że z urzędu wiadomym mu jest, że przed tutejszym Sądem toczyło się postępowania o wypłatę Skarżącemu płatności na zalesienie

za 2016 r., tj. pierwszy rok po śmierci pierwotnego beneficjenta płatności na zalesienie będącego ojcem Skarżącego. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2018 r.,

I SA/Sz 76/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora ZOR ARiMR w przedmiocie wszczęcia postępowania

o wypłatę Skarżącemu płatności na zalesienie za 2016 r. Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że Skarżący w 2016 r. złożył pierwszy wniosek o wypłatę powyższej płatności za 2016 r., która przyznana została jego ojcu na mocy decyzji z dnia 18 grudnia 2006 r. i wraz z nim przedłożył akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłym ojcu K. O. z dnia 20 listopada 2015 r. oraz inne dokumenty wymagane w celu przejęcia

ww. zobowiązania przez spadkobiercę Beneficjenta płatności – w tym zgodę pozostałych spadkobierców na przejęcie wnioskowanej płatności przez Skarżącego. Choć w rozpoznawanej sprawie, która dotyczy decyzji z dnia 5 czerwca 2007 r., organ powołuje się na brak złożenia przez Skarżącego w 2016 r. wniosku o przejęcie wnioskowanej płatności, nie odnosi się jednocześnie do twierdzeń Skarżącego,

że złożył on dokumenty niezbędne do jej przyznania. Z dokonanej bowiem przez organy ARiMR wykładni przepisów rozporządzenia z 2004 r., w tym w szczególności przepisu

§ 11a ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 2004 r., wynika bowiem, że tylko skuteczne złożenie przez Skarżącego wniosku o przyznanie płatności po zmarłym ojcu wynikającej

z ww. decyzji z dnia 5 czerwca 2007 r., stanowić mogło legitymację Skarżącego

do złożenia wniosku o wypłatę wnioskowanej płatności za 2017 r. Odmienną wykładnię ww. przepisów prezentuje Skarżący powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia5 lutego 2014 r., I SA/Sz 1260/13 i wskazując,

że zgodnie z jego tezą posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia i prowadzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem skoro – wbrew stanowisku organu – celem skutecznego przejęcia płatności po ojcu nie był zobowiązany do złożenia wniosku o przejęcie tej płatności a jedynie wniosku o jej wypłatę wraz z wymaganymi załącznikami, to tym samym może skutecznie ubiegać się o wnioskowaną płatność.

A zatem Sąd uznał, że Skarżący składając wnioski o wypłatę ww. płatności

na zalesienie, w tym za 2017 r., wskazał z jakiego tytułu wywodzi swoje uprawnieninie -

w pierwszym bowiem wniosku złożonym po śmierci spadkodawcy (za 2016 r.) wskazał, że uprawnienie to wynika z ww. decyzji o przyznaniu K. O. płatności na zalesienie, faktu spadkobrania po beneficjencie tej płatności oraz zgody pozostałych spadkobierców na "przejęcie" przedmiotowej płatności przez Skarżącego.

Organ miał zatem obowiązek przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, przede wszystkim w kwestii podmiotowej – legitymacji materialnoprawnej osoby żądającej przeprowadzenia postępowania tym bardziej,

że sprawa o przyznanie pierwszej płatności po śmierci spadkodawcy (co prawda dotyczącej decyzji z grudnia 2006 r.) nie zakończyła się prawomocnie, czego organ miał pełną świadomość wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. Tym samym wniosek Skarżącego złożony w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, wszczynał postępowanie. Tylko w toku postępowania można bowiem dokonać niezbędnych ocen w zakresie norm prawa materialnego, odnoszących się do praw podmiotu wnoszącego żądanie, a w konsekwencji ustalić, czy podmiot ten ma interes prawny w sprawie.

Nie do zaakceptowania jest sytuacja, kiedy organ dokonuje szczegółowej oceny,

czy wnoszący podanie legitymuje się interesem prawnym (nawet w oparciu jedynie

o materiał zgromadzony w aktach sprawy i przedstawiony przez wnoszącego podanie), poza ramami postępowania administracyjnego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ takiego postępowania nie wszczynał, bowiem wydał postanowienie na podstawie

art. 61a § 1 k.p.a.

Sąd podkreśla również, że organ w rozpoznawanej sprawie – uzasadniając brak statusu strony w odniesieniu do Skarżącego - nie tylko dokonał niezbędnych ocen norm prawa materialnego lecz również zauważył, że dokonana przez organ wykładnia stosowanych przepisów nie jest zgodna z orzecznictwem sądów administracyjnych

w tym zakresie (m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2014 r., I SA/Sz 1260/20130). Choć rację przyznać należy organowi, co do mocy wiążącej wyroków sądów administracyjnych, to zauważyć jednak należy, że powyższe tym bardziej potwierdza brak podstaw do uznania, że w rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania Skarżącemu przymiotu strony jest kwestią oczywistą, a w konsekwencji ocena

tej kwestii nie wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W ocenie Sądu w powyższych okolicznościach uznać zatem należy, że odmowa przyznania Skarżącemu przymiotu strony nie jest kwestią oczywistą, a w konsekwencji ocena tej kwestii wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Sąd wskazuje bowiem, że jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w powyżej powołanych wyrokach, art. 61a k.p.a. w każdym przypadku, kiedy brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania nie jest tak oczywisty, budzi wątpliwości bądź wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ

nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i dopiero w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania. W przypadku ustalenia, iż wnoszący żądanie wszczęcia postępowania jest stroną, postępowanie powinno się zakończyć wydaniem decyzji co do istoty (art. 104 k.p.a.), a w przypadku braku przymiotu strony – umorzeniem postępowania stosownie do art. 105 § 1 k.p.a.

Sąd nie przesądził, że Skarżący posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania w sprawie przyznania wnioskowanej płatności, a jedynie wskazał

na okoliczności, które nie pozwalają z góry uznać – jak uczynił to organ,

że brak tego interesu jest oczywisty.

Sąd zauważa również, że w związku z dokonaną wykładnią ww. przepisów rozporządzenia z 2004 r., organ nie wyjaśnił w rozpoznawanej sprawie

czy Skarżący złożył w 2016 r. – w związku z ubieganiem się o płatność wynikającą

z decyzji z dnia 5 czerwca 2007 r. – dokumenty wykazujące uprawnienie do wypłaty

tej płatności poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że Skarżący nie złożył wniosku

o przejęcie te płatności. Sąd nie miał tym samym możliwości pełnej oceny twierdzeń Skarżącego w tym zakresie.

Reasumując, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw

do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.

Uzasadniony jest zatem zarzut naruszenia przez organy art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a., bowiem organy niesłusznie uznały de facto, że przed wszczęciem postępowania o przyznanie płatności uprawnione były prowadzić postępowanie wyjaśniające w przedmiocie zasadności ich przyznania, co w efekcie było podstawą uznania przez organy, że spełnione zostały przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. Wobec powyższych okoliczności Sąd uznał nade wszystko, że brak legitymacji po stronie Skarżącego nie mógł być dla organu oczywisty, a tym samym nie mógł on odmówić wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.

Z uwagi na powyższe przedwczesnym stało się odnoszenie się przez Sąd

do pozostałych zarzutów skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu,

w zakresie wykładni art. 61a § 1 k.p.a., w tym w szczególności fakt, że kiedy brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania nie jest tak oczywisty, budzi wątpliwości bądź wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania,

ale kontynuować je i dopiero w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania. W przypadku ustalenia, iż wnoszący żądanie wszczęcia postępowania jest stroną, postępowanie powinno się zakończyć wydaniem decyzji co do istoty

(art. 104 k.p.a.), a w przypadku braku przymiotu strony – umorzeniem postępowania stosownie do art. 105 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a w związku z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.). Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania sądowego składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł i koszty zastępstwa procesowego [...] zł.

Wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w przedmiotowym uzasadnieniu dostępne są na stronie [...]