Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 988/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga H. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. (data wpływu do organu – [...] czerwca 2017 r.) H. K. (zwana dalej: wnioskodawczyni, skarżąca), zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku podała, że służbę w Milicji Obywatelskiej rozpoczęła w styczniu 1983 r. oraz że z powodu urodzenia dziecka przez ponad dwa lata przebywała na urlopie wychowawczym. Wskazała, iż obowiązki wykonywane przez nią w Wydziale [...] były zadaniami typowo administracyjnymi, polegającymi na przyjmowaniu wniosków paszportowych bądź też wydawaniu gotowych już paszportów. Wydział [...] nie był poddany weryfikacji, dlatego z dniem [...] lipca 1990 r. rozpoczęła służbę w Wydziale [...] Komendy Powiatowej [...] w K., gdzie do jej zadań należało zwalczanie przestępczości pospolitej, zatrzymywanie podejrzanych o popełnienie przestępstw, przesłuchania, doprowadzenia, przeszukania czy oględziny miejsc zdarzeń przestępczych.

Podniosła, iż w trakcie całej swojej służby 8-krotnie brała udział w misjach pokojowych ONZ i UN, godnie reprezentując Polską Policję w Bośni i Hercegowinie, Macedonii, Kosowie oraz Gruzji. Wnioskodawczyni dodała, iż realizowane przez nią zadania w ramach powyższych misji wiązały się z narażeniem zdrowia i życia. Zaznaczyła też, iż w 2013 r. przyznano jej status weterana działań poza granicami państwa oraz nadano Honorową Odznakę "Za zasługi w działaniach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej". Wskazała również, że za swoją rzetelną służbę była niejednokrotnie nagradzana nagrodami pieniężnymi i rzeczowymi oraz wyróżniona nadaniem Brązowej Odznaki Zasłużony Policjant. W trakcie wieloletniej służby każde jej działanie było skierowane na służenie społeczeństwu pomocą i reprezentowanie Policji w jak najlepszy sposób, przez co nigdy nie dokonywała działań, które skierowane byłyby przeciwko wolności i godności narodu polskiego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2015 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c u.z., przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Podał, iż z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej: IPN), tj. informacji o przebiegu służby wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] października 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 3 lata i 10 miesięcy. Całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 32 lata, 1 miesiąc i 5 dni.

Wyjaśnił, iż z kopii akt osobowych sygn. [...] przekazanych przez IPN, nie wynika, aby skarżąca nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Z przekazanej w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r., przez Komendanta Główny Policji informacji, dotyczącej przebiegu służby skarżącej wynika, że ww. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki służbowe. Wielokrotnie przyznano jej zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz nagrody pieniężne, ponadto została odznaczona Brązową Odznaką Zasłużony Policjant i Odznaką Honorową za zasługi w działaniach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującej karach dyscyplinarnych. Zawierają one natomiast informację, iż skarżąca w ramach obowiązków służbowych realizowała działania, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia.

Następnie organ powołał art. 8a ustawy zaopatrzeniowej podkreślając, że przepis ten w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2. Przesłanki te są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że "krótkotrwałość" pełnienia służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem jej oceny w ujęciu bezwzględnym - jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, a także w aspekcie proporcjonalnym - stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oceniając drugą przesłankę organ zauważył, iż "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie.

Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza zatem ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ stwierdził, że warunek ten znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek, co oznacza, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zauważył, iż ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek, określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Zdaniem organu, skoro całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 32 lata, 1 miesiąc i 5 dni, to okres służby na rzecz totalitarnego państwa przez okres 3 lat i 10 miesięcy nie może być uznany za krótkotrwały. Prawie 4-letni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Wnioskodawczyni w sposób świadomy rozpoczęła pracę w strukturze Dzielnicowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. [...], zaś później nie podjęła żadnych działań mających na celu usunięcie jej z etatu SB, lecz kontynuowała karierę zawodową w tej strukturze, aż do momentu transformacji formacji, związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Pozostając zatem na tym etacie, skarżąca była częścią ww. formacji, z czego czerpała określone, wymierne korzyści. W niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Minister zaznaczył, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność jej służby. Skarżąca w toku pełnionej służby w Policji posiadała pozytywne opinie służbowe, wielokrotnie podwyższano jej dodatki służbowe do uposażenia oraz odznaczono Brązową Odznaką Zasłużony Policjant i Odznaką Honorową Za zasługi w działaniach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka uwzględniona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Podkreślił, iż wnikliwa analiza materiału dowodowego sprawy bezsprzecznie dowiodła, iż skarżąca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy jej sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej ww. przepisu. Wskazał w tym zakresie, że rozpoczęcie przez wnioskodawczynię służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jej inicjatywy oraz chęci jej podjęcia przez samą zaineresowaną (raport z dnia [...] kwietnia 1986 r. do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. o umożliwienie powrotu do pracy z dniem [...].10.1986 r.).

Ponadto skarżąca nie podjęła żadnych działań, mających na celu usunięcie jej z etatu SB, lecz kontynuowała karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza aż do zmian ustrojowych w Polsce. Pozostając zatem na tym etacie, wnioskodawczyni była częścią ww. formacji, z czego czerpała określone, wymierne korzyści, jak np. awans na kolejny wyższy stopień służbowy - plutonowego. O zaangażowaniu ww. w realizację zadań w strukturach SB może również świadczyć mianowanie do służby stałej z jednoczesnym podniesieniem składników uposażenia zasadniczego przez przełożonych w trakcie służby w Służbie Bezpieczeństwa.

Organ wskazał dalej, że z dokumentacji przekazanej przez IPN wynika, że skarżąca przynależała do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), która była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. Członkostwo w PZPR było zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawczyni przystąpiła do PZPR, to niewątpliwie nawiązała ona ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikowała się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Powyższe nie pozostaje bez znaczenia w kontekście oceny, czy jej sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek.

W konsekwencji Minister stwierdził, iż w sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie Ministra do wydania w określonym terminie, decyzji w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.:

1. art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, iż: jej służba przed dniem 31 lipca 1990 r. trwająca de facto 3 lata i 10 miesięcy (46 miesięcy), nie miała przymiotu krótkotrwałości, podczas gdy w stosunku do całkowitego okresu jej służby (32 lata, 1 miesiąc i 5 dni = 385 miesięcy) stanowiła jedynie 11,94 % , a zakres jej obowiązków sprowadzał się do przyjmowania wniosków paszportowych i wydawania gotowych dokumentów; nie została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", podczas gdy jej służba w Wydziale [...] nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji "państwa totalitarnego", była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a wykazała, iż legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie w Policji po 1990 r, wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy - o czym świadczą otrzymane awanse, nagrody, wyróżnienia (np. 8-krotnie brała udział w Misjach Pokojowych ONZ w Bośni i Hercegowinie, Macedonii i Kosowie i Gruzji, w 2012 r. otrzymała medal od włoskiego Ministerstwa Obrony za udział w misji w Kosowie, a w 2013 r. przyznano jej status weterana działań poza granicami Państwa oraz Odznakę Honorową Za Zasługi w Działaniach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, posiada Brązową Odznakę Zasłużony Policjant);

2. art. 13 b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że pełniła służbę na rzecz "państwa totalitarnego", podczas gdy nie wykonywała zadań wywiadowczych i kontrwywiadowczych;

3. art. 77, art. 7 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozpatrzenie w pełni zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie charakteru jej służby pełnionej przed dniem 31 lipca 1990 r.;

4. art. 7 k.p.a. poprzez nieustalenie przez organ, przed wydaniem decyzji, zgodnych z prawem kryteriów, według których będzie uznaniowo kwalifikował określone przypadki jako szczególnie uzasadnione oraz poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i w konsekwencji nieodpowiednie, nieproporcjonalne wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, w efekcie przyjęcie nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym;

5. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów;

6. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest odebranie skarżącej uprawnienia, tj. odmowa wyłączenia stosowania wobec niej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym rozstrzygnięciu tych wątpliwości na korzyść strony nie sprzeciwiają się sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ;

7. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady praworządności.

W uzasadnieniu złożonej skargi wnioskodawczyni szczegółowo omówiła ww. zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o w.w. przepis organ, pomimo zobowiązania Sądu, nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady, wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Organ dokonał nieprawidłowej oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. i uznał, że te warunki zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej nie zostały spełnione.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie zgadza się z twierdzeniem Ministra, iż służba skarżącej nie była krótkotrwała. Organ powinien wziąć bowiem pod uwagę okres służby skarżącej, wynoszący 32 lata, 1 miesiąc i 5 dni: na tym tle 3 lata i 10 miesięcy służby dla totalitarnego ustroju, stanowiący zaledwie 11,9% całości służby skarżącej. Już choćby z tego względu, zdaniem Sądu, w sprawie doszło do nieprawidłowej wykładni przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Cytowany przepis zawiera również przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", która zdaniem Sądu, także została przez skarżącą spełniona.

Skarżąca bowiem (co nie jest przez organ kwestionowane) w trakcie swojej służby 8-krotnie brała udział w misjach pokojowych ONZ i UN, reprezentując Polską Policję w Bośni i Hercegowinie, Macedonii, Kosowie oraz Gruzji. Nie budzi wątpliwości Sądu, że udział w tego rodzaju misjach wiąże się z narażeniem zdrowia i życia. W 2013 r. przyznano jej status weterana działań poza granicami państwa oraz nadano Honorową Odznakę "Za zasługi w działaniach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej". Ponadto skarżąca za swoją rzetelną służbę była wielokrotnie nagradzana nagrodami pieniężnymi i rzeczowymi oraz wyróżniona nadaniem Brązowej Odznaki Zasłużony Policjant.

Organ w treści zaskarżonej decyzji wspomniał co prawda o tych osiągnięciach, ale uchylił się od ich oceny w kontekście art. 8 a ustawy zaopatrzeniowej, przez co uchybił przepisom art. 77, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ze względu na nierozpatrzenie w pełni zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Organ skupił się na przynależności skarżącej do PZPR oraz pełnienie służby w SB. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1924/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – konotacji pejoratywnych.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, że charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. Brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego" (patrz sygn. akt I OSK 1895/19).

Sąd ten zaznaczył, iż nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów, wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).

Zdaniem Sądu, orzekającego w sprawie niniejszej, nie budzi wątpliwości, iż realizowane przez skarżącą zadania w ramach misji poza granicami Polski wiązały się z narażeniem zdrowia i życia. W 2013 r. przyznano jej zresztą status weterana działań poza granicami państwa oraz nadano Honorową Odznakę "Za zasługi w działaniach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej".

Podczas rozpoznawania sprawy skarżącej istotne znaczenie dla organu powinna mieć okoliczność, iż skarżąca po 1989r. została pozytywnie zweryfikowana, a następnie przez wiele lat tzw. "wolnej Polsce" pełniła służbę w misjach zagranicznych, uzyskała status weterana, otrzymała wiele znaczących nagród i odznaczeń.

W treści zaskarżonej decyzji organ poprzestał tylko na stwierdzeniu, że akta sprawy "zawierają informację, iż skarżąca w ramach obowiązków służbowych realizowała działania, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia", ale nie zakwalifikował ich jako szczególnie uzasadnionego przypadku, co jest niezrozumiałe i stanowi naruszenie powołanych już wyżej art. 77, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a.

Z opisanych przyczyn Sąd uznał, iż organ w istocie nie rozważył, czy sytuacja skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponownie rozpatrując sprawę organ podda ocenie kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku" służby skarżącej, mając na względzie argumentację Sądu.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.