Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 295/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Dziełak, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za lata 1999-2002 oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Wa 295/04

Uzasadnienie

Pismem z dnia [...] lipca 2002 r. D.C. na podstawie art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako O.p., wystąpił do Gminy W. – [...] o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty targowej za lata 1999 – 2002 wraz z oprocentowaniem od dnia powstania nadpłaty. W uzasadnieniu wniosku o zwrot nadpłaty podatnik podnosił, że w latach 1999 – 2002 prowadził działalność handlową na terenie targowiska "[...]". W okresie wykonywania tej działalności od D.C. pobierana była opłata targowa przez pracownika Zarządu Terenów Publicznych, który w ocenie podatnika nie mógł wykazać się uprawnieniami do bycia inkasentem w zakresie opłaty targowej. Zdaniem podatnika brak było podstaw prawnych do poboru opłaty targowej w kasie Zarządu Terenów Publicznych. Ponadto podatnik podnosił, że pobierano od niego opłatę targową w formie abonamentu płatnego z góry niezależnie od ilości dni, w których podatnik rzeczywiście prowadził sprzedaż na targowisku. Zdaniem podatnika taki sposób poboru opłaty targowej był niedopuszczalny w świetle przepisów art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 19 pkt. 1a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako u.o p.l. We wniosku podatnik zawarł stwierdzenie, że "[...]" nie jest targowiskiem w rozumieniu dekretu z dnia 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach (Dz. U. Nr 41, poz. 312 ze zm.) i z tego powodu sprzedaż w niej prowadzona nie podlega opłacie targowej. W toku postępowania podatkowego po zapoznaniu się w trybie art. 200 § 1 O.p. z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, D.C. wniósł o przeprowadzenie rozprawy z udziałem świadków pracowników Zarządu Terenów Publicznych.

Prezydent [...] W. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie wnioskowanego przez podatnika zwrotu podatku, odmówił stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od [...] sierpnia 1999 r. do [...] października 2002 r. oraz określił podatnikowi za poszczególne dni tego okresu wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej w łącznej wysokości [...] zł tj. w kwocie o [...] zł wyższej od kwot wpłaconych przez podatnika w formie abonamentu na poczet opłaty targowej. Organ podatkowy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w wymienionym w decyzji okresie od podatnika rzeczywiście pobrano opłatę targową w formie abonamentu płatnego z góry. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że D.C. prowadził sprzedaż na targowisku "[...]" i miał obowiązek od tej sprzedaży opłacać opłatę targową w wysokości wynikającej z uchwały rady gminy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w oparciu o ewidencję dzienną sprzedaży, prowadzoną przez kierownika targowiska "[...]" oraz dokumenty, z których wynikało, w jakich dniach D.C. nie prowadził sprzedaży na tym targowisku, organ ustalił, że za wymieniony w decyzji okres, podatnik na podstawie uchwały Rady Gminy W. – [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. Nr [...] był obowiązany do zapłaty opłaty targowej w kwocie wyższej niż wpłacił w formie abonamentu. Organ stwierdził, że po obliczeniu opłaty targowej należnej od D.C. za każdy dzień rzeczywiście prowadzonej sprzedaży na targowisku "[...]" wpłacone przez niego w formie abonamentu na poczet opłaty targowej kwoty są niższe o [...]zł od zobowiązania podatkowego w opłacie targowej ciążącego na podatniku, wynikającego z rozliczenia dziennego prowadzonej przez niego sprzedaży. Organ stwierdził, że podatnikowi nie przysługiwało zwolnienie od podatku na podstawie art. 16 u. o p.l., gdyż podatnik nie był podatnikiem podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami położonymi na targowisku. Zdaniem organu pobór opłaty targowej od osób prowadzących sprzedaż na targowisku "Hale Mirowskie" był uzasadniony treścią art. 15 ust. 2 u. o p.l. zgodnie z którym, targowiskiem są wszelkie miejsca w których prowadzony jest handel. Na poparcie tej tezy organ powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2002 r. sygn. akt. III SA 741/02 i z dnia 22 listopada 2002 r. sygn. akt III SA 1355/02. Ponadto organ w decyzji stwierdził, że wniosek pełnomocnika podatnika o przeprowadzenie rozprawy nie mógł zostać uwzględniony, gdyż przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości dokonania takiej czynności w toku postępowania podatkowego. Ponadto organ stwierdził, że okoliczności faktyczne sprawy związane z Zarządem Terenów Publicznych zostały w sposób dostateczny udowodnione dokumentami uzyskanymi z tej samorządowej jednostki organizacyjnej, wobec czego w ocenie organu nie występowała konieczność przesłuchania wskazanych przez podatnika świadków - pracowników tej jednostki.

Od decyzji Prezydenta [...] W. podatnik wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. W odwołaniu podatnik podnosił, że:

- organ bezprawne rozszerzył jego wniosek wszczynający postępowanie i wydał decyzję określającą zobowiązanie w opłacie targowej w kwocie przewyższającej dokonane przez podatnika wpłaty na poczet tego podatku

- pobieranie opłaty targowej w formie abonamentu jest sprzeczne z wynikającą z art.15 ust. 1 u. o p.l. istotą tego podatku, która polega na tym, że obowiązek podatkowy w tym podatku związany jest z faktem prowadzenia sprzedaży na targowisku

- organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, jednakże podatnik nie wskazał, które przepisy w jego sprawie zostały naruszone.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części określającej wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej i w tym zakresie umorzyło postępowanie, a w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji powołując się na argumenty przedstawione w decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że po stronie D. C. nie powstała nadpłata opłaty targowej, gdyż ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że był on zobowiązany do uiszczenia opłaty targowej w kwocie wyższej od kwot uiszczonych przez niego w formie abonamentu. Ponadto organ stwierdził, że na podstawie art. 15 ust. 2 u. o p.l. "[...]" należało uznać za targowisko w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i handel w niej prowadzony powodował powstanie obowiązku uiszczenia opłaty targowej. Organ stwierdził również, że w sprawie toczyło się postępowanie w sprawie nadpłaty wszczęte wnioskiem strony w związku z tym brak było podstaw do rozstrzygania w tym postępowaniu o wysokości zobowiązania podatkowego w opłacie targowej w wysokości wyższej niż wpłacona przez podatnika.

Na decyzje tę D.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżąca zarzucała zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 122 i 187 § 1 w zw. z art. 235 i art. 210 § 4 O.p. poprzez uchylenie się przez organ odwoławczy od wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych sprawy. Skarżący w skardze powtórzył swoje zarzuty zgłaszane w toku postępowania podatkowego, odnoszące się do braku podstaw prawnych do pobierania od niego opłaty targowej w formie abonamentu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuty w niej wywiedzione uznało za bezzasadne i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W rozpoznanej sprawie skarżący wniósł do organu podatkowego żądanie zwrotu podatku, które organ potraktował jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty i wszczął w tym zakresie postępowanie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 72 § 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę:

1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku,

2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej,

3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4 O.p., określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej,

4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

Z treści powołanych przepisów wynika, że nadpłata jest to świadczenie pieniężne uiszczone tytułem zobowiązań podatkowych, jednakże w kwocie wyższej niż obciążające podatnika zobowiązanie podatkowe, które wynika z istniejącego po jego stronie obowiązku podatkowego. Nadpłata podatku stanowi zatem świadczenie publicznoprawne uiszczone w sytuacji, gdy na podatniku w ogóle nie ciążył obowiązek zapłaty podatku – zobowiązanie podatkowe, lub gdy przedmiotem tego obowiązku była kwota niższa od kwoty zapłaconej przez podatnika. Z tego względu ustalenie w każdej indywidualnej sprawie, czy po stronie podatnika powstała nadpłata podatku wymaga zbadania, czy na podatniku tym w ogóle ciążył obowiązek podatkowy, jeżeli tak to, w jakim zakresie oraz w jaki sposób obowiązek ten uległ konkretyzacji w zobowiązanie podatkowe w rozumieniu art. 5 O.p.

Przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy podatkowe w rozpoznanej sprawie była nadpłata w opłacie targowej. Opłata targowa jest podatkiem, w którym zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. to jest z mocy prawa, wskutek zaistnienia zdarzeń, z którymi ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zakres zdarzeń powodujących powstanie zobowiązania podatkowego w opłacie targowej określają przepisy powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepisy tej ustawy wskazują, kiedy powstaje obowiązek podatkowy w opłacie targowej, rozumiany zgodnie z treścią art. 4 O.p. jako ogólna wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Z treści art. 15 ust. 1 u. o p.l. wynika, że zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego w opłacie targowej jest prowadzenie przez osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej sprzedaży na targowisku. Powołana ustawa określa również inne elementy opłaty targowej służące do skonkretyzowania obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe w opłacie targowej. W art. 19 pkt 1 ustawodawca stanowi, że rada gminy określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość opłaty targowej z tym, że maksymalna stawka opłaty targowej nie może przekroczyć kwoty wymienionej w lit. a tego przepisu. Z powołanych przepisów wynika, że zobowiązanie podatkowe w opłacie targowej powstaje w stosunku do podmiotów prowadzących sprzedaż na targowisku w miejscowości położonej na terenie gminy, której rada określiła stawkę opłaty targowej. Z treści art. 19 pkt. 1 lit. a wynika wprost, że zobowiązanie to powstaje za okresy dzienne.

Sąd zważył, że postępowanie podatkowe prowadzone w celu ustalenia czy w stosunku do konkretnego podatnika powstała nadpłata opłaty targowej, musi zmierzać do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego ciążącego na podatniku za okres wskazany we wniosku o stwierdzenie nadpłaty w celu porównania jego wysokości z wpłatami dokonanymi przez podatnika na poczet podatku za ten sam okres. Przytoczone cechy opłaty targowej powodują, że postępowanie to musi dać odpowiedź na pytanie, przez ile dni w rzeczywistości podatnik prowadził sprzedaż na targowisku oraz jaka stawka opłaty targowej w tych dniach obowiązywała na terenie danej gminy.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie zdaniem Sądu dało wyczerpującą odpowiedź na te najważniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy pytania. W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody w stopniu wiarygodnym potwierdziły rzeczywistą ilość dni, w których skarżący prowadził sprzedaż na targowisku "[...]". W ocenie Sądu przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe nie naruszało przepisów art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Organ podatkowy właściwie określił zakres okoliczności faktycznych podlegających udowodnieniu w prowadzonym postępowaniu. Sąd badając zaskarżoną decyzję nie stwierdził przesłanek pozwalających odmówić ewidencjom prowadzonym przez Zarząd Terenów Publicznych mocy dowodowej. Skoro ewidencje te były prowadzone przez samorządową jednostkę organizacyjną będącą zarządcą targowiska "[...]", to brak było podstaw do kwestionowania wiarygodności tych ewidencji. Sam skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających niezgodność z rzeczywistością tych ewidencji.

Z akt sprawy wynika, że w okresie, w którym skarżący prowadził sprzedaż na targowisku obowiązywała wprowadzona uchwałą rady gminy dzienna stawka opłaty targowej.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że po stronie skarżącego za okresy dzienne, wskazane w sentencji decyzji organu pierwszej instancji, w których skarżący prowadził sprzedaż na targowisku, powstało zobowiązanie podatkowe w opłacie targowej, które łącznie przewyższało wpłaty dokonane przez skarżącego na poczet opłaty targowej za okresy wymienione we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, co w świetle przepisu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. czyniło niedopuszczalnym stwierdzenie nadpłaty opłaty targowej tak jak żądał tego skarżący. W tym stanie rzeczy, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mogło mieć znaczenia to, że skarżący dokonał wpłat na poczet zobowiązań w opłacie targowej w formie abonamentu, który skarżący w niektórych okresach uiszczał z góry a w innych okresach po upływie terminu zapłaty podatku. Sąd zgadza się z twierdzeniami skarżącego, że pobór opłaty targowej w formie abonamentu, który nie był związany z ilością dni w których podatnik prowadził sprzedaż na targowisku był sprzeczny z konstrukcją opłaty targowej, jednakże sprzeczność ta nie może skutkować powstaniem nadpłaty opłaty targowej, gdy organ podatkowy wykaże, że należny od podatnika podatek za okresy, w których podatnik rzeczywiście prowadził sprzedaż na targowisku, jest wyższy od kwot wpłaconych w formie abonamentu. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, gdyby organ podatkowy nie był w stanie wykazać przez ile dni podatnik rzeczywiście prowadził sprzedaż na targowisku i przez to nie określiłby należnego od podatnika podatku, to zobowiązany byłby zwrócić kwoty pobrane w formie abonamentu z powodu niedopuszczalności takiej formy poboru opłaty targowej. Skoro jednak organy podatkowe w rozpoznanej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że na podatniku zgodnie z przepisami prawa ciążył obowiązek zapłaty wyższych zobowiązań podatkowych niż kwoty przez niego uiszczone na poczet tych zobowiązań to zasadnym było odmówienie podatnikowi stwierdzenia nadpłaty. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujące znaczenie miał fakt, że na podatniku ciążyło zobowiązanie w opłacie targowej oraz że podatnik dokonał wpłat na poczet tego zobowiązania, zaś sama okoliczność, że wpłat tych dokonano w formie nieprzewidzianej przez przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie może przesądzać o tym, że wpłacone kwoty stanowią nadpłatę podatku.

Bezzasadne były podnoszone przez skarżącego zarzuty według których "[...]" nie jest targowiskiem w rozumieniu dekretu z dnia 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach (Dz. U. Nr 41, poz. 312 ze zm.) i z tego powodu sprzedaż w niej prowadzona nie podlega opłacie targowej. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w art. 15 ust. 2 zawiera definicję targowiska na potrzeby tego aktu prawnego i z tego powodu niedopuszczalne jest posługiwanie się przy poborze opłaty targowej definicjami targowiska wynikającymi z innych aktów prawnych.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organ I instancji nie uwzględnił wniosku dowodowego w zakresie przesłuchania świadków, zgłoszonego przez skarżącego po zapoznaniu się z dowodami zgromadzonymi w sprawie. Z treści przepisu art. 188 O.p. wynika, że organ uprawniony był do nieuwzględnienia tego wniosku, jednakże na podstawie art. 216 § 1 i 2 O.p. kwestię tę powinien był rozstrzygnąć w formie postanowienia. Zważywszy jednak, że na postanowienie to nie przysługiwało zażalenie należało stwierdzić, że niewydanie tego postanowienia nie wpłynęło znacząco na pozycję procesową strony w postępowaniu podatkowym. Strona mogła kwestię tego postanowienia podnieść w odwołaniu. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy organ dysponował dokumentami potwierdzającymi okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy to miał prawo na podstawie art. 188 O.p. odmówić podatnikowi przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na te okoliczności zwłaszcza, że świadkami tymi mieliby być pracownicy jednostki samorządowej od której pochodziły te dokumenty. Z tego względu Sąd uznał, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, kierując się treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w sposób dający podstawę do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji.