Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1257/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 113, 107 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja wydana przez Radę do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy, odmowie udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej oraz udzielenia zgody na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej, a także o wydaleniu.

Rozstrzygnięcia zostały wydane wobec L. K. (określanej dalej jako "skarżąca"), obywatelki [...], deklarującej narodowość [...], która w dniu 21 września 2010 r. złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. We wniosku oświadczyła: "Przyjechałam do Polski ze względu na swoje bezpieczeństwo Uciekam przed psychologicznym uciskiem ze strony nieznanych wojskowych osób. Stałe zastraszanie, szantaże i groźby zmusiły mnie prosić o schronienie w Polsce. Mam nadzieję, gdy sytuacja w [...] zmieni się na lepszą, to będę mogła wrócić do ojczyzny, gdy będzie tam bezpiecznie." Podała, że od 1973 r. do wyjazdu z [...] w 2010 r. mieszkała w G. w [...], jest panną, wyznaje islam. Ma wykształcenie wyższe, była główną księgową od grudnia 2006 r. do marca 2009 r. Jej językiem ojczystym jest [...], może także porozumiewać się w języku [...]. Wyjeżdżała do [...], w celu odwiedzenia krewnych.

Odpowiadając na pytania skarżąca oświadczyła, że: była prześladowana w kraju pochodzenia, nie brała udziału w działaniach wojennych, nie była zatrzymana ani aresztowana. Była poddana przemocy psychicznej, w ciągu ostatnich dwóch lat; "przychodzą do domu ludzie w maskach, o różnych porach dnia i nocy, zastraszają, szantażują, chcą żebyśmy oddali im dokumenty - akt własności nieruchomości". Nie było prowadzone przeciwko niej postępowanie sądowe ani administracyjne, nie była skazana wyrokiem sądu. Nie należała do żadnej organizacji.

Przesłuchana w charakterze strony w dniu 16 listopada 2010 r., podtrzymała wyjaśnienia złożone we wniosku o nadanie statusu uchodźcy.

Podała, że w [...] mieszkała w G. W ciągu ostatnich 10-ciu lat "przemieszczałam się między [...] a [...]. W 2000 r. "wyjechaliśmy" do [...]. "Zarejestrowaliśmy się jako uchodźcy, nie pobierałam żadnej pomocy z ONZ". W 2004 r. zaczęła jeździć z [...] do [...]. Na przełomie 2005/2006 r. otworzyła sklep w G. W [...] nie czuła się również bezpiecznie. Wychowała się w rodzinie zastępczej. Do Polski przyjechała z ciotką – Z. D. M.

Wyjaśniła, że w działaniach wojennych brali udział jej kuzyni – B. A. i B. M., ale oni zginęli, podobnie jak inni krewni. Niewiele wie o ich działalności. Wyjechała z [...], ponieważ nie może tam nigdzie pracować w państwowej firmie, pracowała przy D. i M. Do jej sklepu przyszli "pracownicy struktur" zabrali drogi towar i zapłacili fałszywymi pieniędzmi. Nie skarżyła się, ponieważ obawiała się, że może to zaszkodzić jej ojcu. W 2008 lub 2009 r. zamknęła sklep. Potem pracowała w prywatnej firmie, ale została zwolniona pod pretekstem kryzysu ekonomicznego. Wskazała, że nie miała poczucia bezpieczeństwa, czuła się obserwowana, co łączyła również z wdarciem się zamaskowanych mężczyzn do domu. Podała, że obawia się prześladowań z powodu krewnych, którzy walczyli i zginęli. Dodała, że w 2000 r. została aresztowana w drodze do [...], wysadzono ją z pociągu i przetrzymywana była cały dzień w D. w D. Przesłuchiwana była a sprawie krewnych i ostatecznie została uwolniona.

W dniu 25 stycznia 2005 r. wpłynęło do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismo skarżącej, sporządzone w języku [...], przetłumaczone przez organ I instancji na język polski. W piśmie tym skarżąca poinformowała, że "ludzie w maskach prześladują jej rodzinę. Zmuszają krewnych do dostarczenia dokumentów dotyczących nieruchomości" posiadanej przez skarżącą.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówił nadania skarżącej statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119 poz. 515 i 517). Organ I instancji stwierdził również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie skarżącej ochrony uzupełniającej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego. Zarzuciła także naruszenie art. 13, art. 15 oraz 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. Nr 128, poz. 1176, ze zm.), jak również art. 7, art. 77, art. 8 oraz art. 11 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, określanej dalej jako "Kpa"). Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodu z kopii wyroku Sądu Najwyższego [...]z dnia [...] sierpnia 2009 r. uznającego jej kuzyna Z. S. winnym popełnienia czynów przestępczych i wymierzenia mu kary 10 lat pozbawienia wolności. Podkreśliła, że ww. wyroku stwierdzono także, że jej kuzyn R. D. wchodzi w skład osobistej ochrony A. B..

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] uchyliła decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] odmówił nadania skarżącej statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców. Organ stwierdził również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie skarżącej ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany.

Skarżąca w piśmie z dnia 31 stycznia 2014 r. powyższej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego i proceduralnego (nie precyzując przepisów). Ponadto poinformowała, że uzupełnienie odwołania złoży w terminie późniejszym. W uzupełnieniu odwołania z dnia 13 lutego 2014 r. skarżąca organowi I instancji zarzuciła naruszenie art. 13 ust. 1, art. 15 i art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, oraz naruszenie art. art. 7, 77, 80, 11, 107 § 1 i § 3 Kpa, a także art. 44 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Wniosła także o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków przebywających w [...], oraz z akt spraw osób, które otrzymały ochronę międzynarodową w [...]. Podważyła także celowość przeprowadzenia badania psychologicznego, jak również zakwestionowała trafność opinii organu I instancji stwierdzającej, że przedstawiony przez nią wyrok sądu nie jest oryginalnym dokumentem, lecz niepotwierdzoną za zgodność kopią.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców "z dnia [...] stycznia 2014 r."

Zdaniem organu odwoławczego skarżąca nie uprawdopodobniła prześladowań, na które się dosyć ogólnikowo i nieprecyzyjnie powołała i nie przytoczyła żadnych okoliczności, które były bezpośrednią przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji wnikliwie przeanalizował zebrany materiał dowodowy i prawidłowo ocenił przedstawione przez skarżącą argumenty, które miałyby uzasadniać wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. Zarówno w złożonym wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i podczas przeprowadzonego wywiadu skarżąca nie przytoczyła takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu jej, lub uzasadniałyby obawę przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych, czy tez o tym, że była ona przedmiotem zainteresowania władz [...].

Organ wskazał, że sytuacja w [...] jest ogólnie znana, a właściwe władze, powołane do określania statusu uchodźcy nie mają za zadanie dokonywać osądu warunków, jakie panują w kraju pochodzenia ubiegającego się o nadanie statusu. Wiedza o warunkach w kraju pochodzenia, jest dla nich jedynie elementem branym pod uwagę przy określaniu wiarygodności skarżącej (podręcznik UNHCR). Stwierdził, że zjawiska łamania praw, represji i restrykcji administracyjno-policyjnych są wynikiem wojny domowej o niepodległość - jak to określa strona [...], bądź akcją antyterrorystyczną - jak uzasadnia to strona [...]. Los ludności cywilnej pochodzenia [...] wynika więc nie z uprzedzeń narodowych ale z konfliktu zbrojnego, jakim dotknięty jest ten kraj, przy czym obie walczące strony nie przestrzegają reguł wojny odnoszących się do ludności cywilnej na obszarze konfliktu, obie gwałcą międzynarodowe konwencje i stosują terror.

Osoby opuszczające swój kraj pochodzenia w rezultacie wewnętrznego konfliktu zbrojnego nie są uważane za uchodźców w rozumieniu Konwencji genewskiej z 1951 r. Otrzymują one ochronę na podstawie innych aktów prawnych. Inne rozumienie tej sytuacji skutkowałoby prawem do przemieszczania czy emigracji całej ludności cywilnej z kraju dotkniętego konfliktem, w szczególności, gdy okupacyjna z założenia administracja nie chroni interesów ludności cywilnej.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, uznać należy, że brak jest przesłanek do udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej i udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Rada podkreśliła, że zgodnie ze stanowiskiem UNHCR-u z dnia 17 kwietnia 2009 r. (niepublikowanym) "UNHCR nie zaleca już, by wnioski azylowe składane przez [...], rozpatrywane były w oparciu o przesłankę, że w [...] panuje powszechna przemoc. Wskazała także, że skarżąca w odwołaniu przedstawiła zarzuty, które w rzeczywistości są nieuzasadnione, sprowadzają się do ogólnikowych cytatów z komentarzy i orzecznictwa i nie wskazują na to, na czym wskazane naruszenia miałyby polegać. Ponadto skarżąca nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami postępowania obu instancji, a w szczególności z materiałami dotyczącymi sytuacji w kraju jej pochodzenia.

Końcowo podała, że w oparciu o art. 78 § 2 Kpa nie uwzględniła wniosku dowodowego zgłoszonego w uzupełnieniu do odwołania. Wyjaśniła, że wniosek ten został zgłoszony po zamknięciu postępowania dowodowego i dowodzić ma okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Wniosek o przesłuchanie czterech świadków w [...], oraz zapoznanie się z aktami postępowania o nadanie statusu uchodźcy postępowania w stosunku do tych osób prowadzonego przez austriackie organy imigracyjne nie może być uwzględniony. Okoliczności, które te czynności miałyby udowodnić nie mają znaczenia dla stanu faktycznego. Zgłoszone przez skarżącą żądanie przeprowadzenia dowodów należy - zdaniem Rady - traktować jako próbę przewleczenia postępowania w sprawie.

Rada do Spraw Uchodźców podkreśliła, że nie do zaakceptowania jest taktyka przyjęta przez skarżącą w niniejszym postępowaniu prowadząca do obejścia przepisów określających obowiązujące w postępowaniu terminy; decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców skarżąca otrzymała 31 stycznia 2014 r., odwołanie bez uzasadnienia wpłynęło do Urzędu 4 lutego 2014 r., natomiast "Uzupełnienie odwołania", będące w istocie właściwym odwołaniem zostało nadane faksem 18 lutego 2014 r.

Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2014 r. w całości jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organy administracji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez:

podanie błędnej sygnatury akt i daty wydania zaskarżonej decyzji co uniemożliwia jej identyfikację;

brak indywidualnego rozpatrzenia i uzasadnienia sprawy, przejawiający się w dosłownym skopiowaniu uzasadnienia decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca. 2014 r. (sygn. akt: [...]), utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania jej mamie - Z. D. statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wraz z oryginalnymi błędami i sformowaniami oraz braku odniesienia do zarzutów podniesionych w odwołaniu;

liczne błędy gramatyczne polegające na mieszaniu form gramatycznych, co uniemożliwia zrozumienie treści uzasadnienia;

wewnętrzne sprzeczności w uzasadnieniu decyzji;

brak ciągłości w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji polegający na przekopiowaniu fragmentów z decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt: [...]) w miejscu niezwiązanym tematycznie z danym fragmentem uzasadnienia;

błędne stwierdzenie, że nie zapoznałam się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji;

istotne naruszenie art. 50 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez niedokonanie tłumaczenia sentencji decyzji oraz informacji o trybie i terminie wniesienia środków zaskarżenia na zrozumiały dla mnie język [...];

naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 78, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 136 Kpa, poprzez niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie i niedostateczne uzasadnienie decyzji, wynikające z faktu nieuwzględnienia wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków: M. M., M. M., I. M. oraz A. M., jak również dołączenie do materiału dowodowego akt spraw w procedurze o nadanie ochrony międzynarodowej wskazanych osób;

naruszenie art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do nadania mi statusu uchodźcy mimo, że skarżąca uprawdopodobniła spełnienie przesłanki z art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony;

naruszenie art. 15 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez niewyjaśnienie przesłanek, dlaczego w przypadku uznania przez Radę, że w [...] ma miejsce konflikt zbrojny i nie są przestrzegane prawa ludności cywilnej, organ nie udzielił skarżącej ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany.

Skarżąca podniosła, że brak jest w zaskarżonej decyzji indywidualnego rozpatrzenia i uzasadnienia sprawy. Wskazała, że organ odwoławczy skopiował uzasadnienie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt: [...]) o odmowie nadania jej mamie - Z. D. - statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wraz z oryginalnymi błędami i sformowaniami. Świadczą o tym m.in. sformułowania zawarte na 4 i 5 stronie zaskarżonej decyzji: "Syn brata I." - kiedy chodzi o syna jej wuja, "Syn strony R." - gdy chodzi o jej brata, "córki L." - gdy chodzi o jej siostrę, "Z dziećmi – R. i R. widywała się rzadko" gdy R. i R. to jej brat i siostra, "Chce żyć blisko swoich dzieci", gdy skarżąca jestem bezdzietną panną, "czuje brak bezpieczeństwa z powodu wieku" - skarżąca jest młodą kobietą, "Do akt sprawy włączono kopię protokołu przesłuchania córki Strony - pani L. K." gdy to skarżąca jest stroną postępowania. Ponadto strony od 6 do 9 są dosłowną kopią uzasadnienia do decyzji jej mamy – Z. D. W ocenie skarżącej powyższe świadczy, iż organ nie tylko niedokładnie rozpatrzył jej sprawę, ale wręcz, że w ogóle nie rozpatrzył jej indywidualnie. Rada ograniczyła się jedynie do przekopiowania decyzji i uzasadnienia do decyzji w sprawie jej mamy.

Podniosła także, że organ w żaden sposób nie odniósł się do kumulacji działań świadczących o tym, że była prześladowana, np. zmuszenia jej do zamknięcia prowadzonego przez nią sklepu. Rada nie odniosła się również do podniesionych przez nią w odwołaniu zarzutów. Organ błędnie też stwierdził, że nie zapoznała się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.

Za nieprawdziwe uznała również stwierdzenie organu, że podważyła celowość przeprowadzenia badania psychologicznego. W jej ocenie zawarcie takiego stwierdzenia świadczy, że organ jedynie pobieżnie zapoznał się z wniesionym przez skarżącą odwołaniem. Podała, że w odwołaniu nie podważała celowości przeprowadzania badania psychologicznego a wręcz przeciwnie, wyraźnie zarzuciła organowi, że błędem było zwlekanie przez organ z przeprowadzeniem badania psychologicznego przez ponad dwa i pół roku od jej przyjazdu do polski.

Zdaniem skarżącej za naganne uznać należy manipulowanie faktami zawartymi w podsumowaniu decyzji. Organ w podsumowaniu podał, że uzupełnienie odwołania otrzymał 18 lutego 2014 r. w sytuacji gdy, skarżąca odwołanie przesłała już 13 lutego 2014 r. Wyjaśniła, że stosując się do przepisów Kpa wysłała odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców tj. organu który wydał zaskarżoną decyzję (zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji organu I instancji), a nie do Rady do Spraw Uchodźców. Trudno zatem uznać jej działania wynikające z woli "obejścia przepisów określających obowiązujące w postępowaniu terminy".

Następnie wskazała, że naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 78, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 136 Kpa wynika z niedopuszczenia jako dowodu w sprawie zeznań świadków oraz z akt sprawy w procedurze o nadanie ochrony międzynarodowej: M. M., M. M. I. M. oraz A. M. Podniosła, że powyższe zeznania miały za zadanie udowodnienie faktu, że była prześladowana w [...] ze względu na pokrewieństwo z A. B., M. B., A. B., R. K. i L. K.. Zaznaczyła także, że M. M., M. M. I. M. oraz A. M otrzymali ochronę międzynarodową w [...] ze względu na pokrewieństwo z A. B., M. B., A. B., R. K. i L. K.. Podała, że w uzasadnieniu do wniosku dowodowego wyraźnie zaznaczyła, że powyższy dowód ma na celu potwierdzenie prześladowania jakiemu już została poddana w kraju pochodzenia oraz udowodnić ryzyko prześladowania lub doznania poważnej krzywdy po powrocie do kraju pochodzenia. Świadkowie są jej krewnymi, którzy otrzymali status uchodźcy w [...] właśnie ze względu na fakt przynależności do rodziny wskazanych bojowników. W aktach ich spraw uchodźczych znajdują się dowody potwierdzające, że po powrocie do [...] członkowie rodziny bojowników narażeni będą na prześladowanie i poważną krzywdę. Wywodziła, że Rada powinna dopuścić dowód z zeznań wskazanych powyżej świadków oraz z akt ich sprawy w sprawie udzielenia im międzynarodowej ochrony, w celu udowodnienia, jakiemu prześladowaniu była poddana w kraju pochodzenia oraz ocenienia ryzyka istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. W przypadku, gdy Rada uznała przesłuchanie świadków w konsulacie RP w [...] za utrudnioną i czasochłonną procedurę, mogła poprosić o dosłanie stosownych zeznań na piśmie lub przyjazd świadków do Polski.

Podniosła także, że organ nie zawarł w zaskarżonej decyzji informacji na temat aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia. Mimo, że niestabilna sytuacja w kraju pochodzenia nie może sama w sobie stanowić przesłanki do udzielenia międzynarodowej ochrony, stanowi istotny element przy dokonywaniu oceny ryzyka prześladowania lub doznania poważnej krzywdy przez wnioskodawcę.

Wskazała, że organ wydał negatywną decyzję w jej sprawie przed wydaniem decyzji w sprawie brata skarżącej: R. D. Podała, że ich sprawy wynikają z obawy przed prześladowaniem z powodu przynależności do rodziny wskazanych powyżej bojowników, z czego wywodziła, że organ nie powinien wydać decyzji w jej sprawie, przed zamknięciem postępowania w sprawie jej brata.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (§ 1). Według art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca zarzucała m.in., że decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców "nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r." zawiera liczne błędy, wewnętrzne sprzeczności, brak ciągu logicznego i fragmenty dotyczące stanu faktycznego i argumentacji innych spraw.

Te twierdzenia skarżącej, jak również ich ocena prawna zasługują na aprobatę, co zadecydowało o uwzględnieniu skargi.

Wskazać zatem należy, że nie każdy błąd popełniony w rozstrzygnięciu administracyjnym ma charakteru błędu nieistotnego z punktu widzenia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Należy zatem dokonać rozróżnienia na oczywiste omyłki, i takie które nie posiadając takiego charakteru mogą powodować konieczność uchylenia decyzji obarczonej błędem.

Oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki - to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono treść, która widocznie jest niezgodna z myślą organu, a została wpisana przez przeoczenie, tj. niewłaściwy dobór słowa.

Natomiast gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem, wyrażającym wolę organu, to owe błędy sprostowaniu nie podlegają jako wady (błędy i omyłki) istotne.

Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Powstały bowiem błędy organu w będącej przedmiotem zaskarżenia decyzji II instancji, m.in. w postaci: podania błędnego numeru postępowania i daty wydania zaskarżonej decyzji (w rozstrzygnięciu organ wskazał, że utrzymuje w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców "nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r." zamiast nr [...] z [...] stycznia 2014 r.); braku ciągłości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji polegającym na wskazywaniu faktów i argumentów w miejscu niezwiązanym tematycznie z danym fragmentem uzasadnienia, wewnętrznych sprzeczności w uzasadnieniu decyzji; wskazywaniu, że skarżąca jest w zaawansowanym wieku i ma dzieci (o czym świadczą sformułowania zawarte na 4 i 5 stronie zaskarżonej decyzji: "Syn strony R.", "córki L.", "Z dziećmi – R. i R. widywała się rzadko" i "Chce żyć blisko swoich dzieci", "czuje brak bezpieczeństwa z powodu wieku", podczas gdy skarżąca jest młoda bezdzietną panną); wskazywano na "córkę skarżącej", powołując L. K., co może oznaczać, że zasadne jest twierdzenie skarżącej o skopiowaniu uzasadnienia decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania mamie skarżącej - Z. D. statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto w uzasadnieniu decyzji odwoławczej nie ustosunkowano się do wszystkich zarzutów odwołania.

Owe błędy organu budzą wątpliwości co do tego, czy to właśnie indywidualna sprawa skarżącej została rozpatrzona, a zaskarżona decyzja narusza przepisy Kpa.

Należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie stanowi niewątpliwie integralną część decyzji w znaczeniu formalnoprawnym, jako jej składnik. Nie stanowi ono jednakże części rozstrzygnięcia decyzji, bowiem tylko w osnowie decyzji zawarte jest rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. W wyroku z dnia 15 sierpnia 1985 r., III SA 730/85, GAP 1987, nr 5, s. 43, NSA uznał że: "Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. O ile może być wydana decyzja bez uzasadnienia (np. decyzja uwzględniająca żądanie strony), to nie można wydać decyzji bez rozstrzygnięcia. Z tego też względu, w razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. W razie więc, gdy organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji należy przyjąć, że w szczególności utrzymał w mocy jej rozstrzygnięcie, sformułowane przez organ I instancji." W rozpatrywanej sprawie błędy w podaniu numeru i daty decyzji organu I instancji dotyczą – jak wyżej wskazano - m.in. rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.

Ponadto uzasadnienie musi korespondować z rozstrzygnięciem. W doktrynie podkreśla się bowiem, że stosunek uzasadnienia do rozstrzygnięcia polega na tym, że "uzasadnienie ma objaśnić tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie" (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996, s. 488), a w razie wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia uzasadnienie ma służyć ustaleniu jego rzeczywistej treści i innych konsekwencji prawnych decyzji. Niezgodność uzasadnienia z rozstrzygnięciem można rozważać również pod kątem analizowania uzasadnienia, jako nie tylko formalnej, lecz również materialnej części decyzji. Przy przyjęciu tej ostatniej koncepcji podmiot administrowany mógłby z uzasadnienia decyzji wywodzić swój status prawny, co dodatkowo przemawia za obowiązkiem zachowania jednolitości prawnej obu części decyzji administracyjnej, tj. rozstrzygnięcia i uzasadnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1206/08, CBOSA).

W rozpatrywanej sprawie wymienione błędy nie mają charakteru oczywistej omyłki, podlegającej sprostowaniu na podstawie art. 113 Kpa, bowiem sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego (por. pogląd NSA w wyroku z dnia 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA1466/87, OSP 1990, Zeszyt 11-12, poz. 398, z glosą aprobującą W. Tarasa).

Należy wskazać, że sprostowanie oczywistej omyłki w trybie art. 113 § 1 Kpa dotyczy wyłącznie zawartych w decyzji błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych omyłek o oczywistym charakterze. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy innego powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem decyzji, z treścią żądania strony, z zawartością materiałów znajdujących się w aktach sprawy czy też z innymi okolicznościami (por. wyroki NSA z: dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA/863/00, LEX nr 77522; z dnia 24 września 1988 r., sygn. akt I SA 152/97, 24 września 1999 r., IV SA 1184/97, z dnia 1 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1067/97 niepubl.).

W rozpatrywanej sprawie zaistniałe nieoczywiste błędy (w rozumieniu art. 113 Kpa) w decyzji organu II instancji przekładają się na brak możliwości uznania, że organ II instancji zrealizował wymóg art. 15 Kpa i rozstrzygnął sprawę jako organ odwoławczy, co uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny, dotyczącej konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 551). Nie wiadomo bowiem jaki stan faktyczny organ uznał za podstawę do dokonania oceny prawnej, co powoduje, że przedwczesne byłoby dokonywanie materialnoprawnej prawidłowości wywodu organu. Błędy procesowe nie pozwalają na przeprowadzenie przez Sąd kontroli merytorycznej zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 107 § 1 Kpa, który określa elementy składowe decyzji, decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Treść rozstrzygnięcia zawsze powinna być związana z przedmiotem postępowania, i zachowane zostać powinny wszystkie elementy decydujące o tożsamości sprawy. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest rozumiane jako osnowa decyzji bądź sentencja decyzji i jako takie musi być sformułowane jasno i precyzyjnie, tak aby było zrozumiałe dla stron postępowania administracyjnego. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

W związku z powyższym w orzecznictwie i piśmiennictwie szczególnie mocno akcentowany jest wymóg zrozumiałego, precyzyjnego i jednoznacznego sformułowania decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt I SA/Po 1024/95). Pomiędzy osnową decyzji, a jej uzasadnieniem musi zachodzić spójność, gdyż uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści. Celem argumentacji wyrażonej w uzasadnieniu jest nie tylko odtworzenie procesu stosowania prawa przez organ, co umożliwia sądową kontrolę legalności decyzji, lecz także przekonanie strony o jego zasadności (por. wyrok NSA z 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I SA 178/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 51, wyroki: WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1245/08, z dnia 22 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1182/08).

Tych wymogów z przytoczonych względów zaskarżona decyzja nie spełnia, co wskazuje, że doszło do naruszenia art. 107 § 1 Kpa, jak również art. 11 Kpa.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zbada sprawę, wypełniając obowiązki procesowe, w tym wynikające z art. 7, 75, 77 i 80 Kpa oraz omówione wyżej, wskazane w art. 107 § 3 i 11 Kpa.

Z przedstawionych względów dotyczących braków w uzasadnieniu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.