Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1021/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 109, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Tomasz Kolanowski, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Po 2628/03 w sprawie ze skargi Z.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 października 2003 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz Z. L.kwotę 6.712 ( słownie: sześć tysięcy siedemset dwanaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Po 2628/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Z. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 7 października 2003 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r.

Z akt sprawy wyłania się następujący przebieg postępowania.

Przeprowadzona przez Urząd Kontroli Skarbowej w P. kontrola w przedsiębiorstwie Z. L. stwierdziła następujące nieprawidłowości:

1. w rejestrze zakupów inwestycyjnych za grudzień 2000 r. ujęto podatek - naliczony VAT na kwotę 220.000,00 zł wynikający z faktury zakupu nr 22/11/2000 z dnia 30 listopada 2000 r. wystawionej przez S. za wykonane roboty budowlane na budowie Stacji Paliw wraz z budynkami towarzyszącymi oraz budynkiem handlowo - usługowym. Podatnik podatek naliczony wynikający z ww. faktury ujął i odliczył od podatku należnego w deklaracji VAT-7 za grudzień 2000r., uznając go za zakup związany wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną.

W zaskarżonej decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. stwierdził, iż "w kontroli ustalono, że do wszczęcia kontroli kontrolowany nie zapłacił zobowiązania wynikającego z otrzymanej faktury oraz zaniechał prowadzenia rozpoczętej inwestycji wnosząc dnia 28 marca 2001 r. zakupione roboty aportem do Spółki z o.o. "T.", w której był jedynym udziałowcem".

2. w rejestrze zakupów inwestycyjnych za grudzień 2000 r. ujęto podatek naliczony VAT na kwotę 22.399,91 zł wynikający z faktury zakupu nr 14/12/2000 z dnia 15.12.2000 r. wystawionej przez S. za wykonanie nawierzchni z kostki brukowej betonowej przy restauracji i aptece w O. Podatnik podatek naliczony wynikający z ww. faktury ujął i odliczył od podatku należnego w deklaracji VAT-7 za grudzień 2000 r., uznając go za zakup związany wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną. W postępowaniu kontrolnym ustalono, że do dnia wszczęcia kontroli kontrolowany nie przyjął do ewidencji środków trwałych wykonanego utwardzenia z kostki brukowej jako środka trwałego firmy.

W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie uznał do odliczenia od podatku należnego kwoty 244.399,00 zł (220.000,00 + 22.399,91) i decyzją z dnia 10 lipca 2003r. określił za grudzień 2000 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 4.741 zł jako kwotę do zwrotu.

Po rozpatrzeniu odwołania Strony od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 7 października 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po rozpatrzeniu skargi Strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że nie jest ona zasadna.

Zdaniem Sądu zarzut naruszenia art. 27 ust. 6 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług w brzmieniu obowiązującym w roku 2000 okazał się nieuzasadniony, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie określają kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc (art. 21 ust. 1) i nie ustalają dodatkowego zobowiązania podatkowego (art. 27ust. 6).

Nieuzasadniony okazał się też zarzut nieuwzględnienia w zaskarżonych decyzjach akt kontroli podatkowej Urzędu Skarbowego w W. w sprawie VAT za grudzień 2000 r. Z protokołu zapoznania Skarżącego z zebranym materiałem dowodowym z 3 czerwca 2003 r. wynika, że protokół kontroli skarbowej z 24 stycznia 2001 r. został włączony jako materiał dowodowy. Organ odwoławczy trafnie zauważył, że czynności kontrolne Urzędu Skarbowego w W. nie zakończyły się wydaniem decyzji.

To, że czynności kontrolne doprowadziły do zwrotu podatku VAT za grudzień 2000, przy braku decyzji podatkowej nie może uzasadniać, że kwestia prawidłowości rozliczenia tego podatku została definitywnie rozstrzygnięta.

Skoro Urząd Kontroli Skarbowej uzyskał dodatkowe informacje, a nie toczyło się postępowanie podatkowe dotyczące grudnia 2000 roku, mógł wszcząć to postępowanie i wydać decyzję w sprawie określenia VAT za grudzień 2000 r.

Nie było podstawy do wznowienia postępowania w tym przedmiocie, gdyż Urząd Skarbowy w W. przeprowadzał jedynie kontrolę skarbową i nie określał VAT w innej wysokości niż to wynikało ze złożonej deklaracji.

Sąd wskazał również, że Skarżący zaniechał prowadzonej inwestycji, wnosząc w dniu 28 marca 2001 r. zakupione roboty budowlane na stacji paliw aportem do innego podmiotu - Spółki z o.o. "T.". W związku z tym rozpoczęta inwestycja nie została przez skarżącego prowadzącego Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "N." wykorzystana przy realizowaniu czynności opodatkowanych VAT.

Zdaniem Sądy, organ odwoławczy słusznie przyjął, że w przypadku, gdy podatnik nabywa towar (usługę), który w żadnym momencie jego działalności nie był związany z realizowaną przez niego sprzedażą opodatkowaną, a następnie wykonuje przy jego udziale czynność zwolnioną z opodatkowania, wyzbywając się władztwa nad nabytym towarem (usługą), lub wykorzystuje go w inny sposób wskazujący na niemożność wykonania obrotu tym towarem (usługą) w ramach którejś z czynności opodatkowanych VAT - nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu tegoż towaru (usługi).

W związku z powyższym sąd I instancji oddalił skargę Strony.

Pismem z dnia 22 maja 2007 r. Skarżący wniósł skargę kasacyjną na powyższy wyrok sądu I instancji, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – P.p.s.a.).

Uzasadniając powyższe zarzuty Strona wskazała, że nie zgadza się z ustaleniami sądu I instancji, iż Skarżący zaniechał prowadzonej inwestycji oraz że zakupione roboty budowlane przekazał aportem do spółki z o. o. "T.".

Strona wskazała, że nigdy nie udało jej się przedstawić sądowi administracyjnemu rzeczywistego stanu faktycznego, bowiem choroba i zabiegi chirurgiczne uniemożliwiły to. Skarżący wskazał, że WSA w Poznaniu nie odroczył rozprawy w dniu 29 listopada 2006 r., choć nie było wniosku o rozpoznanie sprawy pod nieobecność Skarżącego. Strona wskazała, że nie został również rozpoznany wniosek z prośbą o pozwolenie wyznaczenia pełnomocnika do dnia 30 listopada 2006.

Pełnomocnik wskazał, że wcześniej nie był w stanie podjąć się reprezentowania Skarżącego z uwagi na własną ciężką chorobę i 14-krotne pobyty w szpitalu.

Strona wskazała, że w przedmiotowej sprawie przeważyło stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w P., który sugerował WSA, że nastąpi przedawnienie, choć z pewnością znał art. 70 § 6 pk. 2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Mając na uwadze powyższe Strona wniosła o uchylenie wyroku w części dotyczącej podatku naliczonego w kwocie 220.000 zł wynikającej z faktury nr 22/11/2000 z dnia 30.11.2000 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 6 lipca 2007 r. wniósł o oddalenie tej skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej – ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Zgodnie z art. 174 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie kasacji ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wykazywana okoliczność naruszenia któregoś z przytoczonych rodzajów prawa (materialnego, procesowego) lub ich obu, powinna w swojej podstawie formułować zarzuty oraz je uzasadniać, w szczególności naruszenia przepisów (oznaczenie numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu) przywołanej ustawy. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 ppsa jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 ppsa).

Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2000 r. sygn. IV CKN 1518/00, publ. OSNC 2001, Nr 3, poz. 39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r. sygn. FSK 299/04, niepubl.). Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Należy przy tym podkreślić, że między innymi z tych powodów do sporządzenia skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych (art. 175 § 1 i 3 ppsa), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej.

W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej jedynie ogólnie przywołał art. 174 ppsa zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przy czym nie wskazał, który z przepisów i jakiej ustawy został naruszony oraz sformułował zarzut naruszenia art. 109 p.p.s.a.

W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wprawdzie przedmiotowa skarga kasacyjna sporządzona została przez doradcę podatkowego, jednak skonstruowana została wadliwie i to - co do zasady - uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Tym niemniej, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 109 p.p.s.a. podnieść przede wszystkim należy, że wskazany przepis stanowi, że: "Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności".

Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik strony nie składał wniosku o rozpoznanie sprawy w nieobecności strony lub pełnomocnika. Przeciwnie, z protokołu rozprawy (k. 112) wynika, że złożony został kolejny wniosek o odroczenie rozprawy. Obowiązkiem Sądu I instancji było zatem rozważenie czy nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołane nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, bowiem zaistnienie takiej okoliczności obliguje sąd od odroczenia rozprawy. Tymczasem z protokołu rozprawy wynika, że wniosek pełnomocnika o odroczenie rozprawy został wprawdzie odczytany, lecz nie został formalnie rozpoznany. Żadnych rozważań na powyższą okoliczność nie zawarto także w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Domniemywać jedynie można, że sąd I instancji uznał, że kolejny wniosek o odroczenie rozprawy spowodowany złym stanem zdrowia strony i jej pełnomocnika nie stanowi nadzwyczajnego wydarzenia, którego nie można przezwyciężyć (np. poprzez ustanowienie innego pełnomocnika).

Nie ulega zatem żadnych wątpliwości, że powyższe naruszenie przepisu art. 109 P.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż strona została pozbawiona możliwości ochrony swoich praw i jak wskazuje w skardze kasacyjnej "nie udało jej się przedstawić (...) sądowi administracyjnemu rzeczywistego stanu faktycznego". Tego rodzaju konstatacja wskazuje zaś, że zachodziła przesłanka nieważności postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co, zgodnie z art. 183 § 1 tej ustawy, musi być przez Naczelny Sąd Administracyjny wzięte pod uwagę z urzędu, niezależnie od granic skargi kasacyjnej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.