Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 743/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska /spr./, NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Beata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E.D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary porządkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając m.in. na podstawie art. 262 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) nałożył na skarżącą E.D., będącą pełnomocnikiem spółki "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., karę porządkową w wysokości [...] zł za nieusprawiedliwione niestawienie się na wezwanie organu. Organ wskazał, iż pomimo trzykrotnego wezwania skarżącej E.D. do osobistego stawiennictwa celem przedłożenia dokumentów związanych z zakresem kontroli, pełnomocnik nie stawił się, podnosząc, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest w ocenie skarżącej właściwy w sprawie prowadzenia postępowania kontrolnego bowiem postępowanie takie toczy się już przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż ww. argument nie znajduje uzasadnienia wobec faktu przejęcia wszczętego uprzednio postępowania przez wyspecjalizowane urzędy skarbowe na mocy przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych ( Dz.U. Nr 137, poz. 1302 ). W związku z powyższym w ocenie organu niestawiennictwo pełnomocnika nie miało uzasadnionych przyczyn, a będące jego konsekwencją niedostarczenie żądanych dokumentów, znacznie utrudniło i wydłużyło postępowanie, co uzasadnia wymierzenie ww. kary.

Od powyższego postanowienia E.D. złożyła zażalenie. Uzasadniając konieczność uchylenia ww. rozstrzygnięcia skarżąca wskazała, iż wśród obowiązków, których naruszenie uzasadnia nałożenie kary, będący podstawą rozstrzygnięcia, art. 262 Ordynacji podatkowej nie wymienia obowiązku dostarczenia do urzędu akt kontrolowanego podatnika. Natomiast zgodnie z art. 285a i 286 § 2 O.p. kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego a wydania akt, ksiąg i dokumentów kontrolujący mogą żądać w razie powzięcia uzasadnionego podejrzenia, iż są one nierzetelne lub gdy kontrolowany nie zapewnia odpowiednich warunków do wykonywania czynności kontrolnych. Skarżąca wskazując, iż wydanie dokumentów nie jest równoznaczne z ich dostarczeniem podkreśliła, iż poinformowała organ o fakcie, iż wszystkie wymagane dokumenty spółki zostały już sprawdzone i skopiowane przez pracowników Urzędu Skarbowego, co potwierdza także przekazane organowi oświadczenie b. prezesa zarządu kontrolowanej spółki; p. T.V.N. potwierdził, iż nie jest on w posiadaniu jakichkolwiek dodatkowych dokumentów dotyczących kontrolowanych okresów rozliczeniowych. Końcowo skarżąca ponownie postawiła zarzut braku właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego m.in. z uwagi na treść art. 18 b Ordynacji podatkowej. Ponadto skarżąca podkreśliła, że udzielone jej przez poprzedni zarząd pełnomocnictwo do reprezentacji spraw spółki przed Urzędem Skarbowym oprócz tego, iż nie zostało potwierdzone przez jej obecny zarząd, ograniczało zakres objętych nim czynności jedynie do składania oświadczeń oraz podpisywania i odbierania dokumentów.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, w całości podzielając przedstawione w nim stanowisko organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał dodatkowo, iż jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa z dnia 20 lutego 2002 r., objęło ono umocowanie do reprezentowania spółki we wszystkich sprawach związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą przed właściwym urzędem skarbowym, co wbrew twierdzeniom E.D. nie oznacza ograniczenia do reprezentacji spółki jedynie w sprawach prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Przyznając, iż pomimo zmiany właściwych w sprawie organów, spółce jak dotąd nie zostały doręczone upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, jako przyczyny zaistniałej sytuacji organ wskazał jednocześnie nieobecność kontrolowanego i pełnomocnika w siedzibie spółki oraz niestawiennictwo E.D. na wezwanie organu. Organ podkreślił, iż wezwał on pełnomocnika do osobistego stawiennictwa celem złożenia dokumentów, uznając konieczność uzupełnienia niekompletnego w jego ocenie materiału zebranego przez Urząd Skarbowy. Biorąc jednocześnie pod uwagę, iż kontrolującym nie zostały zapewnione warunki umożliwiające samodzielne dokonanie czynności w ww. zakresie, wezwanie pełnomocnika do dostarczenia stosownych akt do siedziby organu podatkowego należy uznać za zasadne, co potwierdza przede wszystkim treść art. 155 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ może wezwać stronę postępowania lub inne osoby do osobistego stawiennictwa w celu dokonania określonej czynności, co obejmuje także dostarczenie dokumentacji.

Na powyższe postanowienie E.D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, iż zostało ono wydane z naruszeniem art. 1 pkt 3, art. 18 b, art. 262 § 1, § 5 § 5a i § 6, art. 284 § 1, art. 286 § 2, art. 120 i art. 284b § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 15 pkt 2 w zw. z art. 40 pkt 2 i art. 20 ustawy o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych.

Podtrzymując dotychczasowe zarzuty skarżąca wskazała, iż została ona wezwana do dokonania czynności wykraczających poza udzielone jej pełnomocnictwo, nie obejmujące czynności dysponowania dokumentacją firmy. Przede wszystkim jednak żaden przepis nie nakładał na nią obowiązku dokonania przedmiotowych czynności. Skarżąca podkreśliła, iż organy dokonały tym samym bezprawnego rozszerzenia katalogu wykroczeń zagrożonych karą porządkową oraz uznała, iż wystąpienie z żądaniem dostarczenia dokumentów pozbawione było podstaw, mając na uwadze, iż ustawa dopuszcza jedynie wydanie dokumentów i to w ściśle określonych sytuacjach, które nie miały jednak miejsca w przedmiotowej sprawie. Niezależnie od tego skarżąca wskazała, iż nie miała jak i w dalszym ciągu nie ma ona także żadnych możliwości wykonania ww. czynności, gdyż od czasu zmiany zarządu spółki oraz wyjazdu z Polski dotychczasowego prezesa jej zarządu, skarżąca nie ma kontaktu z obecnym zarządem spółki, jak i wstępu do zajmowanych przez spółkę pomieszczeń. Odnosząc się z kolei do zarzutu braku właściwości organu w sprawie, skarżąca wskazała, iż zgodnie z ustawą o utworzeniu wojewódzkich kolegiów skarbowych, zmiana właściwości w stosunku do spółek zarządzanych przez nierezydentów, zmiana właściwości powinna nastąpić dopiero od dnia 1 stycznia po roku w którym nastąpiło włączenie ich do kategorii podatników szczególnego nadzoru. Natomiast skoro ww. ustaw weszła w życie w dniu 1 stycznia 2004 r., dopiero po tym terminie można było włączyć spółkę do określonej kategorii podatników.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie, bowiem brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko i wyłącznie z punktu widzenia jej legalności a nie celowości tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ).

Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom skarżącej jest ona nadal pełnomocnikiem "A", spółki z o.o. z siedzibą w G. Jak wynika wprost z treści pełnomocnictwa do zakresu umocowania należy również reprezentowanie spółki cyt.: (...) we wszystkich sprawach związanych z działalnością gospodarczą spółki przed właściwym urzędem skarbowym (...). Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu zawierającego odwołanie tego pełnomocnictwa zaś z akt sprawy nie wynika, iż pełnomocnictwo to wygasło przed datą 4 czerwca 2004r.; nie wynika to również z treści samego pełnomocnictwa ( art. 101 Kc i nast.).

Sąd nie podziela również zarzutu skarżącej odnośnie braku właściwości urzędu skarbowego I instancji. Zgodnie z dyspozycją art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych ( Dz.U. Nr 137, poz. 1302 ), postępowania w sprawach podatkowych wszczęte i nie zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem w danym trybie przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, (...) przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie ustawy, przy czym wszystkie już podjęte w postępowaniu czynności pozostają w mocy (...). podatnik spełniał w roku 2003 kryteria decydujące o właściwości wyspecjalizowanego urzędu skarbowego i stąd właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wszelkie dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego czynności kontrolne pozostały w mocy. Naczelnik Urzędu Skarbowego, zgodnie z treścią art. 155 Ordynacji podatkowej miał prawo wezwać stronę lub inne osoby do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień bądź dokonania określonej czynności, zaś wezwany zobowiązany jest do osobistego stawiennictwa.

Przede wszystkim jednak, poza sporem między stronami jest fakt, iż skarżąca odebrała w dniach 8 maja, 13 maja i 4 czerwca 2004r. trzy kolejne wezwania Naczelnika Urzędu Skarbowego, w treści których znajdowało się m. in. wezwanie do osobistego stawiennictwa w oznaczonych dniach i godzinie do wskazanego urzędu skarbowego. Nieobecność członków zarządu spółki i pełnomocnika w siedzibie spółki oraz niestawiennictwo skarżącej w urzędzie na kolejne wezwania uniemożliwiło doręczenie podatnikowi upoważnienia do kontroli wystawione w dniu 30 marca 2004r.

Zgodnie z dyspozycją art. 262 § 1 pkt. 1/ O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.500 zł. W systematyce Ordynacji podatkowej przepis ten został usytuowany w rozdziale 22, zatytułowanym Kary porządkowe, działu IV - Postępowanie podatkowe. Organ podatkowy ma prawo nałożenia kary porządkowej tylko w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolnym. Zachowanie podatnika w toku postępowania sprawdzającego, a także w związku z innymi czynnościami urzędowymi organów podatkowych nie jest zagrożone karą porządkową. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia zatem zależy od ustalenia charakteru postępowania, w związku z którym organ podatkowy skierował kolejne wezwania (...) do osobistego stawiennictwa (...). Ordynacja podatkowa przewiduje bezwzględny obowiązek zawiadomienia strony przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Wezwanie podatnika do osobistego stawiennictwa nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania podatkowego, jeśli nie towarzyszy mu wyraźnie zawiadomienie strony o wszczęciu takiego postępowania.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, postępowanie kontrolne zostało prawidłowo wszczęte, o czym podatnik został właściwie zawiadomiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego a wszystkie dokonane przed tym organem skarbowym czynności pozostają w mocy ( art. 31 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Nie doręczenie podatnikowi upoważnienia do kontroli przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jest w sprawie nałożenia kary porządkowej bez znaczenia.

Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, iż nałożenie na nią kary porządkowej w trybie art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej było bezpodstawne. Dyspozycja art. 262 § 1 O.p. wskazuje, że wydanie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej jest pozostawione uznaniu organu podatkowego tak samo jak wysokość tej kary. Organ podatkowy, zgodnie z art. 262 § 6 O.p. ocenia, również na zasadzie uznania, ocenia argumentację® zawartą w usprawiedliwieniu niestawiennictwa na wezwanie do osobistego stawiennictwa. W tej sprawie argumentacja strony skarżącej zawartej w pismach nie zostały uznane przez organ podatkowy za usprawiedliwiające niestawiennictwo pełnomocnika podatnika do osobistego stawiennictwa, co uzasadniałoby uchylenie postanowienia nakładającego karę.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270 ) skargę oddalił.