Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2043/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 153; art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34 § 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. sprawy ze skargi N. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi N. z o.o. w W. jest postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (zwanego dalej: "Prezesem UKE") z dnia [...] maja 2012 r. o numerze [...], wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Prezes UKE wystawił w dniu [...] listopada 2011 r. tytuł wykonawczy nr [...] za zobowiązania Spółki z tytułu rocznej opłaty za I, II, III i IV kwartał 2006 r. oraz opłaty za IV kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. strona wniosła do Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W. (zwanego dalej: "Naczelnikiem US") zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej:

1. niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; zwanej dalej: "u.p.e.a.") poprzez brak wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny;

2. niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej w sytuacji, kiedy należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

3. niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

4. niedoręczenia przez wierzyciela zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., co odpowiada podstawie zarzutu wymienionej w art. 33 pkt 7 u.p.e.a.;

5. określenie przez wierzyciela egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, będącego podstawą wystawionego tytułu wykonawczego, o czym mowa w art. 33 pkt 3 u.p.e.a.;

6. wykonania lub nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, o czym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezes UKE – działając jako wierzyciel – uznał za nieuzasadnione podniesione zarzuty, za wyjątkiem zarzutu nr 6, który uznano za niedopuszczalny, ponieważ jest on przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu, tj. w sprawie o stwierdzenie nadpłaty.

Po rozpoznaniu wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UKE postanowieniem z [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy własne postanowienie. Organ stwierdził, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie obowiązku, który wynika z art. 185 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.), dalej: "p.t.", ponieważ podmiot nieposiadający rezerwacji częstotliwości, który uzyskał prawo do wykorzystania częstotliwości w pozwoleniu radiowym, jest zobowiązany uiszczać roczne opłaty za prawo dysponowania częstotliwością, o których mowa w art. 185 ust. 1 p.t. Na rodzaj obowiązku wskazuje użyty wzór formularza tytułu wykonawczego dotyczący zobowiązań pieniężnych i obejmuje zapłatę określonej w tytule kwoty, której wysokość i terminy zapłaty określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (Dz. U. Nr 24, poz. 196 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie z 8 lutego 2005 r.", przy uwzględnieniu wydanego danemu podmiotowi pozwolenia radiowego. Organ uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przez Prezesa UKE art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy z dnia [...] listopada 2011 r. spełnia wymóg wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny.

Brak było również podstaw do określania w tytule pierwszeństwa, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a., ponieważ nie określa go przepis art. 115 u.p.e.a., a tylko wskazuje kolejność zaspokojenia z kwoty uzyskanej z egzekucji. Pierwszeństwo takie powinno natomiast wynikać z przepisu szczególnego, co nie miało miejsca w niniejszym przypadku.

Tytuł zawierał też wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. W rubryce 72 tytułu powołano art. 187 w zw. z art. 185 ust. 1 i 3 p.t. w zw. z rozporządzeniem z 8 lutego 2005 r. i jego załącznikiem nr 2 pkt III ppkt 1.

Z kolei upomnienie doręczono zobowiązanemu w piśmie z dnia [...] listopada 2011, nr [...] zawierającym wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r., w którym oznaczenia zaległości dokonano poprzez wskazanie numeru decyzji (pozwolenia radiowego), z którym wiąże się zaległa opłata, terminów zapłaty poszczególnych opłat oraz ich wysokości. Opłaty te powinny być obliczone i wpłacone samodzielnie przez zobowiązanego, dlatego wezwanie to powinno stanowić dla niego podstawę zweryfikowania stanu ciążących na Spółce zobowiązań. Upomnienie ma jedynie na celu przypomnienie zobowiązanemu stanu zadłużenia, a nie udowadniać faktu jego istnienia.

Organ uznał zarzut naruszenia art. 33 pkt 3 u.p.e.a. również za nieuzasadniony. Tytuł określa rodzaj należności, okres z którym się wiąże, kwotę należności głównej, stawkę odsetek, datę od której się je nalicza, kwotę odsetek naliczoną na dzień wystawienia tytułu. Nie jest możliwe dosłowne powtórzenie treści obowiązku "za decyzją nakładającą obowiązek lub za przepisem prawa, z którego ten obowiązek wynika".

Odnosząc się zaś do zarzutu wykonania lub nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, rozszerzonego o naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a., organ podtrzymał stanowisko o jego niedopuszczalności.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Prezes UKE wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za niezasadne.

W piśmie procesowym z dnia 5 października 2012 r. skarżąca poinformowała Sąd o następstwie prawnym i przejęciu przez N. S.A. całego majątku C. Sp. z o.o.. W piśmie tym odniesiono się także do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę i rozszerzono argumentację dotyczącą zarzutu naruszenia art. 34 § 1a u.p.e.a., podkreślając, że sprawa opłat za 2006 r. jest wyłącznie przedmiotem postępowania egzekucyjnego.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn.. akt V SA/Wa 1670/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżone postanowienie w całości.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 34 § 1a u.p.e.a. w stopniu, który uzasadniał jego uchylenie. W tym zakresie wskazał, iż wysokość należności nie została określona w żadnym orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Organ uznał natomiast, że omawiany zarzut jest przedmiotem rozpatrzenia w innych postępowaniach, a to: (1) wszczętym na wniosek Spółki z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty rocznej za 2006 r. za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi, w tym na podstawie pozwolenia nr [...], (2) wszczętym na wniosek Spółki z dnia [...] września 2007 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za III kwartał 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwoleń radiowych nr [...] i nr [...]. Stanowisko to WSA uznał za błędne. Zauważył, że postępowanie w sprawie rozłożenia należności na raty nie jest postępowaniem, w którym mogą być rozstrzygane zarzuty dotyczące podstawy prawnej należności, ustalenie jej wysokości i w konsekwencji ustalanie wykonania/nieistnienia zobowiązania. Zakres postępowania w sprawie udzielenia ulgi określają przepisy art. 67a i 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; zwanej dalej: "O.p.") i nie przewidują one możliwości ustalania w tym postępowaniu wysokości zobowiązania, czy też podstawy prawnej jego powstania, nawet gdyby strona zgłosiła taki zarzut. Nie stanowi podstawy do ustalania wysokości należności powołana przez organ zasada, zgodnie z którą przedmiotem rozłożenia na raty może być tylko należność o niespornej wysokości. Spór co do wysokości zobowiązania skutkować będzie odmową rozłożenia należności na raty, a nie ustaleniem wysokości zobowiązania. Nie mogło być podstawą do stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu także postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty, prowadzone w odniesieniu do zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych nr [...] i [...], ponieważ nie dotyczy zobowiązań wynikających z pozwolenia nr [...].

Pozostałe zarzuty skargi, Sąd orzekający w dniu 12 grudnia 2012 r. uznał za nieuzasadnione.

W ocenie Sądu I instancji, prawidłowo w tytule wykonawczym jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano akt normatywny, z którego wynika obowiązek uiszczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością. Prawidłowym działaniem organu było wskazanie w poz. 30 tytułu jako podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku pozwolenia radiowego. Wysokość egzekwowanej opłaty została wskazana w poz. 33 i 43, a wysokość odsetek w poz. 37 i 47. Dlatego zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a. okazał się niezasadny.

Niesłusznie też zarzucono brak określenia w tytule pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, gdyż o pierwszeństwie tym nie stanowi art. 115 u.p.e.a. Wskazuje on wyłącznie kolejność zaspokojenia wymienionych w nim należności. Brak natomiast było odrębnej, szczególnej podstawy prawnej, która kolejność tę by modyfikowała. Przy tym niezrozumiałym był również zarzut dotyczący naruszenia art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a, który stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd, biorąc pod uwagę swoje wcześniejsze rozważania doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie takie uchybienie nie miało miejsca.

Sąd nie podzielił również zarzutu skargi dotyczącego naruszenia dyspozycji art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez brak doręczenia Spółce skutecznego upomnienia. Wskazał, iż przed wystawieniem tytułu doręczono Spółce upomnienie zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. Zawierało ono wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r. i pozwalało na zidentyfikowanie zaległych opłat i zastosowanie się do jego treści.

Za nietrafny uznano ponadto zarzut oparty na przepisie art. 33 pkt 3 u.p.e.a., ponieważ organ prawidłowo określił egzekwowany obowiązek wskazując podstawę prawną należności objętej tytułem, który to przepis był zarazem podstawą wydania pozwolenia radiowego, oraz samego orzeczenia, którego treść wpływa na zakres obowiązku uiszczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością. Sąd nie podzielił również zarzutów powiązanych z art. 11 ust. 9 u.s.d.g., ponieważ tytuł wykonawczy wystawiony w postępowaniu egzekucyjnym nie jest aktem związanym z reglamentacją działalności gospodarczej.

Skargi kasacyjne od wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r. wniosły obie strony postępowania sądowego.

Po ich rozpoznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2014 r. o sygn. akt II GSK 441/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a jednocześnie oddalił skargę kasacyjną skarżącej Spółki.

W uzasadnieniu NSA podniósł, iż wyrok Sądu I instancji nie zawierał wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Skontrolowane przez WSA postanowienie Prezesa UKE z dnia [...] maja 2012 r. utrzymywało w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym organ odnosił się do każdego z zarzutów przeciwegzekucyjnych zgłoszonych przez Spółkę czyli zgodnie z art. 34 u.p.e.a. NSA zauważył przy tym, że z art. 33 i 34 u.p.e.a. wynika, że wierzyciel powinien odnieść się do każdego z zarzutów z osobna, zwłaszcza że art. 33 u.p.e.a. określa w pkt 1 - 10 niezależne od siebie podstawy zarzutów, a wierzyciel może uznać zarzut za zasadny albo niezasadny, albo niedopuszczalny (art. 34 § 1 i 1a u.p.e.a.). W tej sytuacji, skoro Sąd I instancji uznawał za zasadny tylko jeden zarzut skargi, to powinien wskazać i wyjaśnić podstawę prawną uchylenia całego postanowienia, a nie w części w zakresie uznanego zarzutu. Powołanie jedynie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie było wystarczające. Brak tej części uzasadnienia naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.

NSA podniósł także, iż Sąd I instancji kontrolując postanowienie odnoszące się do odrębnych, niezależnych rozstrzygnięć, uchylił je w całości, a nie w części, co pozostawało w kolizji ze stanowiskiem WSA zawartym w uzasadnieniu co do bezzasadności większości zarzutów Spółki.

Odnosząc się do zarzutów naruszenie prawa materialnego, NSA podkreślił w pierwszej kolejności, że strony nie kwestionują stanu faktycznego, natomiast toczą spór o to, jaki jest związek zarzutu podnoszonego przez Spółkę z jego rozpatrzeniem w odrębnym postepowaniu.

W ocenie NSA podniesione przez Prezesa UKE zarzuty naruszenia prawa materialnego są zasadne. Trudno zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji, że zarówno postępowanie w sprawie rozłożenia zadłużenia Spółki na raty, jak i postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w stosunku do zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych, z tytułu których Spółka nie uiszczała stosownych opłat i na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, w którym Prezes UKE wydał postanowienie i zapadł wyrok Sądu I instancji, nie prowadzi do rozpoznania zarzutu zobowiązanego w innym postępowaniu administracyjnym, a to wyczerpuje treść art. 34 § 1a u.p.e.a. Zdaniem NSA trafne jest stanowisko Prezesa UKE, że w przypadku egzekucji należności pieniężnych, których wysokość jest ustalana przez przepisy prawa i one nakładają na zobowiązanego obowiązek ich uiszczenia w oznaczonym czasie, wszczęte przez Spółkę postępowanie obejmujące rozłożenie na raty i stwierdzenie nadpłaty tych należności musi być potraktowane jako rozpatrzenie zarzutu w odrębnym postępowaniu, a więc w warunkach wynikających z treści art. 34 § 1a u.p.e.a. W takich przypadkach brak jednoznacznego rozstrzygnięcia organu o wysokości należności uniemożliwiałby prowadzenie skutecznej egzekucji, gdyż jej wysokość byłaby nieokreślona i niepewna, ze względu na możliwe rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu o rozłożenie na raty lub stwierdzeniu nadpłaty. Wynik obu postępowań ma wpływ na wysokość obliczenia należności, której dotyczy tytuł wykonawczy, zatem przyjęcie przez Sąd I instancji, że kontrolowane postanowienie narusza treść art. 34 § 1a u.p.e.a. nie znajduje prawnego uzasadnienia. Z tych powodów NSA przyjmuje, że stanowisko WSA w zakresie rozumienia treści art. 34 § 1a u.p.e.a. nie odpowiada prawu.

Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej skarżącej Spółki, zostały uznane za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie stanowisko zajmował już zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Zostało ono wyrażone w uzasadnieniach wyroków tychże sądów jakie zapadły w sprawach o sygn. akt V SA/WA 1670/12 oraz II GSK 441/13. Ma to istotne znaczenie ze względu na treść art. 190 i art. 153 p.p.s.a. Pierwszy z wymienionym przepisów stanowi, że sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Drugi zaś wskazuje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż w niniejszej sprawie decydujące, a zarazem wiążące są poglądy jakie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił trafności stanowiska zajętego w wyroku WSA z dnia 12 grudnia 2012 r., jakoby w postępowaniu przed Prezesem UKE doszło do naruszenia art. 34 § 1a u.p.e.a. W tej kwestii NSA zgodził się z organem, że w przypadku egzekucji należności pieniężnych, których wysokość jest ustalana przez przepisy prawa i one nakładają na zobowiązanego obowiązek ich uiszczenia w oznaczonym czasie, wszczęte przez Spółkę postępowanie obejmujące rozłożenie na raty i stwierdzenie nadpłaty tych należności musi być potraktowane jako rozpatrzenie zarzutu w odrębnym postępowaniu, a więc w warunkach wynikających z treści art. 34 § 1a u.p.e.a. W takich bowiem przypadkach brak jednoznacznego rozstrzygnięcia organu o wysokości należności uniemożliwiałby prowadzenie skutecznej egzekucji, gdyż jej wysokość byłaby nieokreślona i niepewna, ze względu na możliwe rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu o rozłożenie na raty lub stwierdzenie nadpłaty. Zdaniem NSA wynik obu postępowań ma wpływ na wysokość obliczenia należności, której dotyczy tytuł wykonawczy, zatem przyjęcie przez sąd I instancji, że zaskarżone postanowienie narusza art. 34 § 1a u.p.e.a. nie jest zasadne.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Prezes UKE wydając postanowienie o niedopuszczalności zarzutu o wykonaniu/nieistnieniu zobowiązania miał rację gdy uznał, że zarzut ten jest przedmiotem rozpatrzenia w innych postępowaniach administracyjnych.

Z uzasadnienia wyroku NSA wynika nadto, iż rozważania WSA poczynione odnośnie pozostałych zarzutów skargi są prawidłowe. Potwierdzeniem tego jest w oczywisty sposób oddalenie skargi kasacyjnej Spółki, która kwestionowała wyrok WSA w części dotyczącej nieuwzględnienia zarzutów zawartych w skardze zwykłej.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, będąc związany orzeczeniem sądu kasacyjnego, podtrzymuje w tej części argumentację zawartą w uzasadnieniu do wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 1670/12.

W tym stanie rzeczy zasadnym było oddalenie skargi, czego Sąd I instancji rozpoznając sprawę po raz pierwszy nie uczynił.

Postawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.

Niejako na marginesie powyższego Sąd podnosi, iż wniosek o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego (złożony na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku) nie był zasadny, jako że wykładni art. 34 § 1a u.p.e.a. dokonał w niniejszej sprawie NSA.