Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3835/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1031/20 w sprawie ze skargi E.D. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk prawnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1031/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.D. z udziałem Rzecznika Praw Obywatelskich, uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia E.D. do tytułu naukowego profesora nauk prawnych oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu orzeczenia przestawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2018 r. odmawiającą przedstawienia Prezydentowi RP dr hab. E.D. do tytułu profesora nauk prawnych. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm., dalej jako "ustawa o stopniach naukowych") w zw. z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.).

Centralna Komisja w uzasadnieniu wskazała, że podstawą odmowy był brak spełnienia przez skarżącą w dacie złożenia wniosku o nadanie tytułu profesora warunków określonych przepisami - sprawowania funkcji promotora w otwartym przewodzie doktorskim.

Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła szereg zarzutów procesowych (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 oraz art. 28 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i materialnych art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy o stopniach naukowych). Centralna Komisja całkowicie nie uwzględniła wysokiego stopnia osiągnięć skarżącej w opiece naukowej, skupiając się wyłącznie na literalnym odczytywaniu przepisów ustawy o stopniach naukowych. Przesłanki ustawowe, w tym określone w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o stopniach naukowych powinny być spełnione w dacie wydawania decyzji, a nie w dacie złożenia wniosku. W dacie wydania decyzji z dnia [...] września 2018 r. skarżąca uczestniczyła w charakterze promotora w dwóch otwartych przewodach doktorskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział w postępowaniu odwoławczym pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r.

Centralna Komisja powołała recenzenta w osobie prof. zwycz. dr hab. S.B. z Uniwersytetu [...] z Katedry Prawa Europejskiego, który w opinii z dnia 5 marca 2019 r. uznał odwołanie skarżącej za zasadne. W ocenie recenzenta, zastosowanie wyłącznie wykładni językowej art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych jest niewystarczające. Wyniki takiej wykładni powinny zostać zweryfikowane przy użyciu innych metod, a zwłaszcza wykładni celowościowej. Zarówno wynik wykładni celowościowej art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych, jak i brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w dniu wydania decyzji przez Centralną Komisję wskazuje, że skarżąca spełniała ustawowe wymagania sprawowania opieki naukowej. Nie było więc podstaw, aby z tego powodu odmówić przedstawienia jej do tytułu profesora nauk prawnych.

Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z opinią rzeczoznawcy, uchwałą podjętą w dniu [...] listopada 2019 r., w głosowaniu tajnym, nie poparła odwołania od decyzji, uznając je za niezasadne.

Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy, w wyniku głosowania tajnego, podjęło uchwałę o odmowie poparcia odwołania skarżącej i postanowiło utrzymać w mocy ww. uchwałę.

Centralna Komisja, argumentując stanowisko, stwierdziła, że w sprawie nie spełniono warunku formalnego określonego w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o stopniach naukowych. Ocena przesłanek dokonywana jest na dzień złożenia wniosku, więc brak spełnienia tego warunku w tym dniu, niezależnie od oceny merytorycznej, musi skutkować podjęciem uchwały odmawiającej przedstawienia Prezydentowi RP skarżącej do tytułu profesora. Skarżąca nie uczestniczyła ani w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia ani też nie uczestniczyła w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest więc bezzasadny.

Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] listopada 2019 r. i z dnia [...] września 2018 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Centralna Komisja w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

RPO pismem z dnia 19 czerwca 2020 r. przystąpił do postępowania sądowego, podkreślając, że zarzuty przedstawione w skardze są zasadne.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z dwóch powodów.

Po pierwsze, gdyby Centralna Komisja w sposób prawidłowy, w toku postępowania w pierwszej, jak i w drugiej instancji, zastosowała przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., statuujące zasadę prawdy obiektywnej, to nie doszłoby do wydania wadliwych decyzji w rozpoznawanej sprawie.

Tak się jednak nie stało. Centralna Komisja pominęła bowiem, orzekając zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, stan faktyczny sprawy, który istniał w dacie wydawania decyzji oraz nie odniosła go do treści przepisu prawa materialnego, który stanowił podstawę odmowy przedstawienia Prezydentowi RP kandydatury skarżącej do tytułu profesora nauk prawnych - art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o stopniach naukowych. Tym samym należało uznać, że wyżej wskazana wadliwość proceduralna mogła i miała istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem do działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Oznacza to, że winny, z uwagi na zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dokonać ustaleń faktycznych, które mogą przyczynić się do wyrażenia prawidłowego stanowiska w sprawie, a następnie do podjęcia trafnego rozstrzygnięcia. Centralna Komisja – działając najpierw jako organ pierwszej instancji, a następnie jako organ odwoławczy - także przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – ma obowiązek brać pod uwagę aktualny stan faktyczny - istniejący w dacie wydawania decyzji. Stanowisko powyższe należy do utrwalonych zarówno w doktrynie przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co prawidłowo zwrócił również uwagę powołany przez Centralną Komisję recenzent prof. zwycz. dr hab. S.B. z Uniwersytetu [...] z Katedry Prawa Europejskiego w opinii z dnia 5 marca 2019 r. Znaczenie ma zatem – wbrew stanowisku prezentowanemu przez Centralną Komisję - stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji przez Centralną Komisję i to zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Zignorowanie ww. zasad ogólnych procedury administracyjnej przez Centralną Komisję nie może budzić zaufania do organu administracyjnego i narusza tym samym art. 8 k.p.a.

Dodatkowym i zasadnym w związku z tym, jest argument podnoszony przez skarżącą, jak również przez RPO - biorącego udział w postępowaniu administracyjnym i sądowym - o długotrwałości przebiegu postępowania administracyjnego w zakresie przedstawienia Prezydentowi RP kandydatury skarżącej do tytułu profesora nauk prawnych. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera zasada prawdy obiektywnej i badanie przez właściwy organ – Centralną Komisję – w dniu wydawania decyzji w pierwszej i w drugiej instancji stanu faktycznego sprawy na dzień wydawania każdej z ww. decyzji. Zasada aktualności oznacza, że organ administracyjny wydaje decyzję w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji administracyjnej.

W ocenie WSA w Warszawie, za błędne należało uznać zatem pominięcie przez Centralną Komisję dowodów istniejących w dniu wydawania decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. i z dnia [...] września 2018 r., a w szczególności załączonych przez skarżącą do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchwał Rady Wydziału Prawa i Administracji [...] z dnia [...] września 2018 r., wyznaczających skarżącą, jako promotora w dwóch przewodach doktorskich (nr [...] i nr [...]), dotyczących mgr S.K. i mgr K.L. Brak wzięcia pod uwagę okoliczności wynikających z ww. dowodów przez Centralną Komisję doprowadziło do wydania decyzji w pierwszej i w drugiej instancji w oparciu o nieaktualny stan faktyczny. W ten sposób, Centralna Komisja dopuściła się naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., na co prawidłowo zwróciła uwagę skarżąca, jak również RPO.

Nadto Centralna Komisja nie miała podstaw do wydania w dniu [...] września 2018 r. decyzji odmawiającej przedstawienia skarżącej do tytułu naukowego profesora nauk prawnych, jak również utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. Decyzje te z tego powodu należało uznać za przedwczesne i naruszające art. 28 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych. Skoro bowiem nie doszło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przed wydaniem decyzji nie wzięto pod rozwagę, w sposób należyty, znanych organowi odwoławczemu dokumentów, a przed organem pierwszej instancji nie poczyniono należytych ustaleń, co do dowodów istniejących w sprawie i mających w niej znaczenie, należało uznać, że wadliwości te, o charakterze proceduralnym, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Żaden z przepisów prawa, w tym ustawy o stopniach naukowych oraz przepisów wprowadzających ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obowiązujących w chwili wydawania przez Centralną Komisję decyzji obu instancji i powołanych w nich jako podstawa prawna, ani żaden inny przepis prawa nie wskazywał na możliwość skoncentrowania się przez organ administracyjny na okolicznościach znanych organowi w dniu złożenia wniosku o przedstawienie Prezydentowi RP kandydatury skarżącej do tytułu profesora nauk prawnych.

Tym bardziej – w ocenie Sądu - należało w toku postępowania przed Centralną Komisją - uwzględnić zasady ogólne k.p.a., wynikające z art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., a następnie rozważyć całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. Brak ich uwzględnienia powoduje, że zasadne okazały się zarzuty skargi z tego zakresu.

Po drugie, Centralna Komisja, wydając zaskarżoną i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2018 r., nie dokonała prawidłowej wykładni przepisu art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych, a w szczególności jego lit. b) i lit. a).

Z przepisu art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych wynika, że tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego lub osobie, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a, oraz posiada osiągnięcia w opiece naukowej - uczestniczyła co najmniej:

a) raz w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia oraz

b) raz w charakterze promotora pomocniczego w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia lub uczestniczy w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim, oraz

c) dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym

- z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Z przepisu tego wynika, że kandydat do tytułu profesora powinien spełnić wymagania należące do trzech rodzajów (kategorii):

✓ osiągnięć naukowych,

✓ doświadczenia w kierowaniu zespołami badawczymi oraz

✓ osiągnięć w opiece naukowej.

W rozpoznawanej sprawie Centralna Komisja zakwestionowała w odniesieniu do skarżącej spełnienie wymagań należących do ostatniej kategorii - osiągnięć w opiece naukowej. Przy czym Centralna Komisja jako uzasadnienie odmowy przedstawienia kandydatki do tytułu naukowego profesora wskazała na brak uczestnictwa skarżącej – na dzień składania wniosku - w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim. Nie wzięła jednak pod uwagę, o czym mowa wyżej, wszystkich znanych i istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, które mogłyby przyczynić się do właściwej wykładni art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o stopniach naukowych - przepisu odnoszącego się do sprawowanej przez pracownika naukowego opieki naukowej i osiągnięć z tego zakresu. Centralna Komisja pominęła bowiem okoliczności istniejące zarówno w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jak również w decyzji ją poprzedzającej. Nie wzięła bowiem pod uwagę treści uchwał Rady Wydziału Prawa i Administracji [...] oraz pominęła okoliczność, że skarżąca była promotorką trójki doktorantów, czyli trzykrotnie występowała w zakończonym nadaniem stopnia doktora postępowaniach, jako promotor.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Centralna Komisja w ten sposób pominęła wykładnię systemową art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych i dokonała niepełnej interpretacji tego przepisu z pominięciem celu jego wprowadzenia, jak również jego modyfikacji, dokonywanych z uwagi na dostosowywanie się do potrzeb środowisk naukowych.

Stanowisko przyjęte przez Centralną Komisję w wydanych w sprawie decyzjach obu instancji powoduje, że kandydat mogący wykazać się mniejszymi osiągnięciami w opiece naukowej spełniałby przesłanki do nadania tytułu profesora, a ten z większymi – tak jak skarżąca w rozpoznawanej sprawie na dzień wydawania ww. decyzji - już nie. Taka wykładnia stoi w oczywistej sprzeczności z celem postępowań awansowych, które - w świetle ustawy o stopniach naukowych - winny zmierzać do promowania osób wykazujących się najwyższymi kompetencjami i to zarówno w pracy, jak i w opiece naukowej. Skoro – co wynika z materiałów załączonych przez skarżącą do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – skarżąca uczestniczyła w charakterze promotora w trzech przewodach doktorskich, zakończonych nadaniem stopnia, bez względu na okoliczność bycia promotorem w otwartym przewodnie doktorskim, jak również została wyznaczona promotorem w dwóch przewodach doktorskich osób wymienionych w uchwałach Rady Wydziału Prawa i Administracji [...] z dnia [...] września 2018 r. - należało uznać, że spełniała przesłankę określoną w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o stopniach naukowych, jak również wymóg określony w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o stopniach naukowych.

WSA w Warszawie uznał, że przesłankę zawartą w przepisie art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o stopniach naukowych należało w rozpoznawanej sprawie interpretować w taki sposób, że jest ona spełniona również w przypadku, gdy kandydat uczestniczył w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia. Jednocześnie nie zwalniałoby to kandydata z obowiązku wykazania, że spełnił on warunek przewidziany w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o stopniach naukowych - był promotorem także w innym przewodzie, zakończonym nadaniem stopnia naukowego doktora. Zdaniem Sądu, jedynie wówczas – w okolicznościach faktycznych sprawy - możliwe byłoby osiągnięcie celu postępowań awansowych, w ramach których winny być wyłaniane osoby wykazujące się najwyższymi kompetencjami zarówno w pracy, jak i w opiece naukowej. W ocenie Sądu, sprawowanie funkcji promotora w kilku pomyślnie zakończonych przewodach doktorskich - na co wskazuje skarżąca w skardze oraz RPO w piśmie z 19 czerwca 2020r. - skutecznie zastępuje brak sprawowania funkcji promotora w jednym otwartym przewodzie doktorskim. Warto też podkreślić, że z okoliczności sprawy wynikało, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] września 2018r. skarżąca była wyznaczona uchwałami Rady Wydziału Prawa i Administracji [...] z dnia [...] września 2018 r. promotorem w dwóch przewodach doktorskich.

W związku z tym błędne było stanowisko Centralnej Komisji wyrażone zarówno w zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2018 r., że skarżąca nie spełniła ustawowych wymagań, określonych w przepisie art. art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o stopniach naukowych, w zakresie opieki naukowej przez nią sprawowanej.

W dniu 4 listopada 2020 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o stopniach naukowych poprzez błędną wykładnię polegającą na tym, że przesłanka w postaci "uczestniczy w charakterze promotora w otwartym przewodzie doktorskim" może zostać zastąpiona przez sprawowanie funkcji promotora w kilku pomyślnie zakończonych przewodach doktorskich. Przepis ten jasno określa, że kandydat do tytułu profesora powinien być promotorem w otwartym przewodzie doktorskim, co ma świadczyć o jego aktywnym sprawowaniu opieki naukowej i na gruncie ustawy o stopniach naukowych nie występują podstawy do odmiennej interpretacji tego przepisu i w konsekwencji do zastosowania wykładni przedstawionej przez Sąd w zaskarżonym wyroku;

b) poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] września 2018 r., w sytuacji gdy decyzje te nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o stopniach naukowych i organ prawidłowo ocenił przesłanki wynikające z tego przepisu;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. oraz decyzji z dnia [...] września 2018 r. na podstawie błędnego przyjęcia, że organ naruszył przepisy postępowania, w szczególności poprzez ustalenie stanu faktycznego w tym spełnienia warunków określonych w art. 26 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych na dzień złożenia wniosku, a nie na dzień wydawania zaskarżonych decyzji, w sytuacji gdy organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a decyzje odpowiadały prawu, ponieważ ich wydanie było poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i prawnego sprawy na właściwy moment;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2019 r. oraz decyzja z dnia [...] września 2018 r. nie były obarczone istotnymi uchybieniami natury proceduralnej skutkującymi ich uchyleniem;

c) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2019 r. oraz decyzja z dnia [...] września 2018 r., jak i postępowanie prowadzone przez organ nie było obarczone istotnymi uchybieniami skutkującymi jej uchyleniem.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem.

W dniu 30 grudnia 2020 r. skarżąca złożyła pismo, w którym wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek nie określają formy naruszeń.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Pierwszy z zarzutów procesowych jest niezasadny. Podnieść bowiem należy, że w odniesieniu do zarzutu o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. brzmienie tego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których, gdyby nie naruszono przepisów prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu jedynie wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak Sąd pierwszej instancji, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, zasadnie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa i uchylił zaskarżoną decyzję, to nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia wskazanego wyżej przepisu.

Co się tyczy zarzutu naruszenia przepisu art. 151 P.p.s.a., to przepis ten ma charakter ogólny, skoro określono w nim, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Naruszenie tego przepisu zachodzić będzie jedynie wtedy, gdyby Sąd pierwszej instancji istotnie nie dostrzegł przesłanek nakazujących mu wzruszyć zaskarżoną decyzję i oddalił skargę, a te przesłanki w sprawie w rzeczywistości występowały. Przywołany w skardze kasacyjnej przepis art. 151 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem skarżący kasacyjnie, chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie powyższego przepisu, powinien wskazać konkretne przepisy, którym uchybił organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie Sąd pierwszej instancji. W dalszej kolejności winien przekonać sąd kasacyjny, że uchybienia przepisów przez skarżony organ były tego rodzaju, że mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Nieskuteczność tej argumentacji prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 151 P.p.s.a. musi zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie.

Zarzut naruszenia art. 26 ust. 3 lit. b ustawy o stopniach naukowych nie jest zasadny. Zdaniem organu, z brzmienia tego przepisu wynika, że fakt, iż skarżąca, która w momencie złożenia przez nią wniosku inicjującego postępowanie awansowe, trzykrotnie występowała w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia, ma znaczenie jedynie w perspektywie oceny spełnienia przez nią warunku określonego w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o stopniach naukowych, pozostaje zaś bez wpływu na ocenę wywiązania się przez nią z obowiązku wynikającego z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o stopniach naukowych. Taka językowa wykładnia tego przepisu ustawy prowadziłaby w istocie do trudnych do zaakceptowania rozwiązań. W konsekwencji należałoby więc bowiem uznać, że osoba, która dwukrotnie występowała w zakończonych nadaniem stopnia doktora postępowaniach jako promotor i raz jako promotor pomocniczy oraz występowała dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym spełnia wymóg w zakresie osiągnięć w opiece naukowej do nadania tytułu profesora, zaś osoba, która trzykrotnie występowała w zakończonych nadaniem stopnia doktora postępowaniach jako promotor oraz występowała dwa razy w charakterze recenzenta w przewodzie doktorskim lub w przewodzie habilitacyjnym lub w postępowaniu habilitacyjnym, warunku tego nie spełnia. Językowa wykładnia ww. przepisu doprowadziłaby więc do sytuacji, że kandydat mogący wykazać się mniejszymi osiągnięciami w opiece naukowej spełniałby przesłanki do nadania tytułu profesora, a ten z większymi już nie. Taka wykładnia stoi w sprzeczności z celem postępowań awansowych, które, jak wynika z uzasadnienia do projektu omawianej regulacji "w związku z przemianami gospodarczymi i politycznymi w Europie i na świecie, a także znacznym ożywieniem współpracy międzynarodowej w zakresie nauki, pojawiły się nowe potrzeby związane z uznawaniem wykształcenia oraz nowe możliwości wynikające z prowadzenia badań naukowych, które musiały znaleźć swoje odzwierciedlenie w przepisach projektowanej ustawy. Opisane tu uwarunkowania przesądziły o potrzebie przygotowania przedstawianego projektu, w którym mogłyby zostać uwzględnione nowe rozwiązania prawne wychodzące naprzeciw nowym potrzebom i usuwające istniejące trudności" (Uzasadnienie do projektu ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym. Sejm IV Kadencji. Druk Sejmowy nr 1027, tekst za LEX). Uznać zatem należy, że zadaniem ustawy o stopniach naukowych jest promowanie osób wykazujących się najwyższymi kompetencjami zarówno w pracy, jak i w opiece naukowej. Z uwagi na to, przesłankę zawartą w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o stopniach naukowych należy interpretować w taki sposób, że jest ona spełniona również w przypadku, gdy kandydat uczestniczył w charakterze promotora w przewodzie doktorskim zakończonym nadaniem stopnia. Jednocześnie nie zwalniałoby to kandydata z obowiązku wykazania, że spełnił on warunek przewidziany w art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o stopniach naukowych, a więc był promotorem także w innym, zakończonym nadaniem stopnia naukowego doktora, przewodzie. Tym bardziej, że, na co zwrócił uwagę ekspert zewnętrzny organu, funkcja promotora w zakończonym pomyślnie przewodzie doktorskim jest znacznie ważniejsza niż funkcja promotora pomocniczego bądź promotora w otwartym przewodzie doktorskim.

Tym samym nie można zarzucić WSA w Warszawie obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o stopniach naukowych, ponieważ prawidłowo dokonał on wykładni przepisów prawa materialnego.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.