Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2164/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 1 ust 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art 9 pkt 2 i 3 lit c
journal: Dz.U. 2009 nr 219 poz 1708
law: Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich.
article: art 141 par. 4, art 149 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowej Izby Lekarskiej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II SAB/Sz 22/12 w sprawie ze skargi L.S. na bezczynność Okręgowej Izby Lekarskiej w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od L. S. na rzecz Okręgowej Izby Lekarskiej w S. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SAB/Sz 22/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę L. S. na bezczynność Okręgowej Izby Lekarskiej w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązując Okręgową Izbę Lekarską w L. do rozpatrzenia wniosku skarżącego L. S. z dnia [...] lutego 2012 r. o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni oraz zasądzając od Okręgowej Izby Lekarskiej w L. na rzecz skarżącego L. S. kwotę [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. L. S. zwrócił się do Okręgowej Rady Lekarskiej w L. z prośbą o wyjaśnienie, na jakiej podstawie prawnej Okręgowa Rada Lekarska w L. utajniła w dniu [...] lutego 2012 r. część swojego posiedzenia, co skutkowało wyproszeniem wnioskodawcy z sali obrad, uniemożliwiając mu uczestniczenie w dalszej części posiedzenia.

W piśmie z dnia [...] marca 2012 r. Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w L. poinformował wnioskodawcę, że Rada w dniu [...] lutego 2012 r. utajniła tylko część obrad, umożliwiając wnioskodawcy m. in. wypowiedzenie się co do punktu [...] porządku obrad, i umożliwiła obecność podczas podejmowania uchwały nr [...] w sprawie uchylenia uchwały ORL w L. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy zwrotu kosztów utraconego przez wnioskodawcę zarobku w związku ze stawiennictwem w biurze Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, celem przesłuchania w charakterze świadka, ponieważ sprawa ta dotyczyła wnioskodawcy osobiście. Odnosząc się do utajnienia dalszej części posiedzenia, Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w L. wyjaśnił, że Rada posiada takie prawo na podstawie § 8 ust. 2 w związku z § 18 ust. 3 Regulaminu organizacji i trybu działania Okręgowej Rady Lekarskiej w L., stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr [...] Okręgowego Zjazdu Lekarzy OIL w L. z dnia [...] marca 2010 r. Zgodnie z treścią § 8 ust. 2 Regulaminu, ORL w L. może, na wniosek członka Rady, w trybie określonym w § 18 ust. 3, czyli zwykłą większością głosów i po wysłuchaniu wnioskodawcy, uchwalić tajność całości lub części posiedzenia. Regulamin ten został wydany na podstawie art. 24 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. nr 219, poz. 1708 ze zm.), a ponieważ jeden z członków ORL w L. złożył wniosek o utajnienie posiedzenia, Rada miała obowiązek poddać taki wniosek formalny pod głosowanie, w wyniku czego podjęła uchwałę nr [...] w sprawie utajnienia części posiedzenia Okręgowej Rady Lekarskiej w L. w dniu [...] lutego 2012 r. Zatem ORL w L., podejmując uchwałę o utajnieniu części obrad, działała w ramach przyznanych jej kompetencji.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. L. S., powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwrócił się do OIL w L. z wnioskiem o udostępnienie protokołu obrad ORL w L. z dnia [...] lutego 2012 r. wraz z nagraniem video.

W dniu [...] marca 2012 r. L. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem Okręgowej Izby Lekarskiej w L., skargę na utajnienie posiedzenia Okręgowej Rady Lekarskiej w L. w dniu [...] lutego 2012 r. Skarżący podniósł, że na podstawie art. 3 i art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej był uprawniony do uczestniczenia w posiedzeniu, a także jest uprawniony do zapoznania się z protokołem i zapisem audiowizualnym, a utajniając obrady bez powołania się na ochronę tajemnicy innej, niż informacja niejawna, tajemnica skarbowa lub tajemnica statystyczna, ORL naruszyła obowiązujące prawo. Zdaniem skarżącego, utajnianie posiedzeń ORL, z powołaniem się na zapis Regulaminu, daje możliwość całkowitej dowolności w utajnianiu obrad Rady, a tym samym uniemożliwia dostęp do informacji publicznej.

Okręgowa Rada Lekarska w L. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie, ponieważ skarżący wniósł skargę zanim zapadło jakiekolwiek rozstrzygniecie w sprawie jego wniosku i nie wyczerpawszy trybu określonego w art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), tj. bez złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał ponadto, że odpowiedź została udzielona skarżącemu w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r., a więc w zakreślonym ustawą terminie 14 dni.

Organ wyjaśnił, że w myśl art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej następuje poprzez wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej, pochodzących z powszechnych wyborów, jak i w drodze udostępnienia materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia. Nie sposób jednak Okręgowej Rady Lekarskiej w L. określić mianem organu kolegialnego, pochodzącego z powszechnych wyborów. Zatem żądanie udostępnienia materiałów z posiedzenia Okręgowej Rady Lekarskiej w L. pozbawione jest oparcia w przepisach prawa. Także art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej mówi o dostępie obywateli do informacji o działalności samorządu zawodowego w zakresie, w jakim wykonuje on zadania władzy publicznej. Tak więc ustawodawca określił granice możliwości dostępu do informacji, które związane są z wykonywaniem przez samorząd lekarski władzy publicznej.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w L. poinformował wnioskodawcę, że z uwagi na utajnienie części obrad w dniu [...] lutego 2012 r. przesyła kopię protokołu, ale tylko dotyczącą części jawnej. Prezes ORL poinformował także, że nie ma możliwości udostępnienia nagrań audio z obrad, ponieważ mają one charakter jedynie pomocniczy przy sporządzaniu protokołów z posiedzeń i nie podlegają archiwizacji zgodnie z uchwałą ORL w L. nr [...] w sprawie określenia sposobu sporządzania i udostępniania protokołów z posiedzeń Okręgowej Rady Lekarskiej oraz Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w L. W związku z tym, po zatwierdzeniu przez Okręgową Radę Lekarską protokołu z posiedzenia w dniu [...] lutego 2012 r., nagranie zostało zniszczone. Prezes wyjaśnił jednocześnie, że protokoły z posiedzeń Okręgowej Rady Lekarskiej oraz materiały audiowizualne, dokumentujące te posiedzenia, nie stanowią informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 w związku z art. 6 i art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a wobec tego nie podlegają jej przepisom.

W piśmie z dnia 11 maja 2012 r. skarżący oświadczył, że Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej w piśmie z dnia [...] marca 2012 r., skierowanym do niego, zajął stanowisko, iż organy samorządu zawodowego podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej, ale – jego zdaniem – nie pochodzą one z powszechnych wyborów, co uzasadnia brak ustawowego obowiązku udostępniania obrad. Jednocześnie Prezes Okręgowej Izby Lekarskiej w L. twierdzi, że zarówno protokoły z posiedzenia, jak i materiały audiowizualne nie stanowią informacji publicznej. Twierdzeniom tym przeczy art. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który wyraźnie mówi o uprawnieniu w zakresie dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej, pochodzących z powszechnych wyborów, oraz art. 4 – mówiący, że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są także inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności – wymienione w punkcie 2 – organy samorządów gospodarczych i zawodowych. W myśl art. 12 ustawy o izbach lekarskich, organy izb lekarskich pochodzą z wyboru, a wybory członków organów izb lekarskich są równe, powszechne i tajne. Zatem spełniony jest warunek wyborów powszechnych do OIL. Zgodnie z art. 21 cyt. ustawy, organami samorządu lekarskiego, którego skarżący jest członkiem, są: Okręgowa Rada Lekarska, Okręgowy Zjazd Lekarzy, Okręgowa Komisja Rewizyjna, Okręgowy Sąd Lekarski i Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej. Zatem bezsprzecznie są to organy władzy, pochodzące z powszechnych wyborów. Stosownie do art. 25 ustawy o izbach lekarskich, ORL wykonuje szereg funkcji, które niewątpliwie czynią z niej władzę publiczną, w tym chociażby przyznaje i pozbawia prawa wykonywania zawodu, prowadzi doskonalenie zawodowe, prowadzi rejestr lekarzy, rejestr praktyk lekarskich i podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe, zarządza dużym majątkiem społecznym, zatem jest to organ władzy publicznej. Szczególnie naganne, zdaniem skarżącego, jest to, że pisma przesłane w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji nie zawierają elementów, jakie winna spełniać odmowa udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wedle którego decyzja odmowna wymaga uzasadnienia, wskazuje imiona i nazwiska oraz funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Znamienne przy tym jest, że materiały audiowizualne dotyczące posiedzenia w dniu [...] lutego 2012 r. zostały zniszczone już po wniesieniu skargi do Sądu, co – w ocenie skarżącego – świadczy nie tylko o złej woli, ale i naruszeniu prawa przez ORL w L.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając sprawę, uznał skargę za uzasadnioną w części. Wyjaśnił, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazując, że jest nią każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów gospodarczych i zawodowych.

Sąd zaznaczył, że zadania, zasady działania i organizację izb lekarskich oraz prawa i obowiązki członków izb lekarskich określa ww. ustawa o izbach lekarskich. W myśl art. 2 ust. 1, 2 i 3 tej ustawy, członkowie izb lekarskich stanowią samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów, który reprezentuje osoby wykonujące zawody lekarza i lekarza dentysty, sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów jest niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega tylko przepisom prawa. Lekarz zamierzający wykonywać zawód, któremu okręgowa rada lekarska przyznała prawo wykonywania zawodu, zostaje równocześnie wpisany na listę członków tej izby lekarskiej (art. 6 ust. 1 tej ustawy). Zatem przynależność do izby lekarskiej powstaje z mocy prawa i jest obowiązkowa. Zadania samorządu lekarzy określa art. 5 ustawy, precyzując, że należy do nich m. in. przyznawanie prawa wykonywania zawodu oraz uznawanie kwalifikacji lekarzy będących członkami Państw Członkowskich Unii Europejskiej zamierzających wykonywać zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zawieszanie i pozbawianie oraz ograniczanie prawa wykonywania zawodu, przewodniczenie komisjom przeprowadzającym konkursy na stanowisko ordynatora i uczestniczenie w konkursach na inne stanowiska w ochronie zdrowia, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią, opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących ochrony zdrowia i wykonywania zawodu lekarza bądź występowanie o ich wydanie.

Zdaniem Sądu, z przepisu tego wynika, że samorząd lekarzy wykonuje zadania władzy publicznej, które to pojęcie jest szersze od terminu "zadania władzy publicznej". Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zamiast pojęcia "zadania władzy publicznej", użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazania tych zadań. Tak rozumiane zadanie publiczne cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także osiąganie celów określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej i Konstytucji. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r. o sygn. akt I OSK 851/10, publ. LEX nr 737513).

W ocenie WSA w Szczecinie, samorząd lekarzy wykonuje tak rozumiane zadania publiczne, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu i jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji, mającej charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 ustawy). Przy czym dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja nie została wcześniej udostępniona wnioskodawcy i nie funkcjonuje w obiegu publicznym.

Sąd zwrócił uwagę, że z art. 9 pkt 2 i 3 lit. "c" ustawy o izbach lekarskich wynika, iż członkowie izb lekarskich mają prawo być informowanymi o działalności izb lekarskich oraz korzystać z ochrony i pomocy prawnej organów izb lekarskich w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Skarżący jest członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w L. i odmówiono mu prawa do uzyskania informacji o działalności tej izby, wbrew zapisom ustawy. Okręgowa Izba Lekarska odmówiła udzielenia informacji objętych wnioskiem z powołaniem się na zapisy Regulaminu organizacji i trybu działania Okręgowej Rady Lekarskiej w L., wydanego na podstawie art. 24 pkt 5 lit. "a" ustawy o izbach lekarskich, zgodnie z którym okręgowy zjazd lekarzy uchwala regulamin okręgowej rady lekarskiej. Jednakże okoliczność, że okręgowy zjazd lekarzy jest uprawniony do uchwalenia takiego regulaminu nie oznacza, że zapisy regulaminu mogą być dowolne i naruszać Konstytucję i ustawy, w tym ustawę o dostępie do informacji publicznej i ustawę o izbach lekarskich. Odmowa udostępnienia przez podmiot wykonujący zadania publiczne informacji o swojej działalności na podstawie wewnętrznego regulaminu osobie uprawnionej do uzyskania takiej informacji z mocy ustawy oznacza, że podmiot ten pozostaje w bezczynności.

Sąd zgodził się z poglądem Okręgowej Izby Lekarskiej w L., że organy izb lekarskich nie są organami władzy publicznej, chociaż – wbrew twierdzeniu organu i zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o izbach lekarskich – pochodzą z wyborów, które są powszechne. Zatem organy izb lekarskich są organami kolegialnymi i pochodzą z powszechnych wyborów, ale nie są organami władzy publicznej, dlatego art. 18 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie będzie miał zastosowania do posiedzeń okręgowej rady lekarskiej. Skład okręgowej rady lekarskiej określa ustawa o izbach lekarskich w art. 26, a w art. 28 wymienia osoby, którym służy prawo udziału w posiedzeniach okręgowej rady lekarskiej i jej prezydium z głosem doradczym.

WSA w Szczecinie wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. Jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy).

Uznając, że Okręgowa Izba Lekarska w L. wykonuje zadania publiczne (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), a żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "d" i "e" tej ustawy), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, stosując art. 149 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał Okręgową Izbę Lekarską w L. do rozpatrzenia wniosku L. S. o udostępnienie informacji publicznej. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Okręgowa Izba Lekarska w L., wnosząc o jego uchylenie w całości i odrzucenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, w szczególności:

- art. 1 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, iż informacja o przepisach prawa powszechnie obowiązującego, a także informacja publiczna udostępniona już na stronie Biuletynu Informacji Publicznej powinna zostać udostępniona w trybie wnioskowym;

- art. 61 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, zważywszy że nie wszystkie informacje związane z działalnością organów samorządu zawodowego stanowią informację publiczną, a jedynie te związane z wykonywaniem przez ten samorząd funkcji publicznych, za czym bezpośrednio przemawia chociażby brzmienie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "e" ustawy o dostępie do informacji publicznej;

- art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że niewydanie decyzji przez Okręgową Radę Lekarską Okręgowej Izby Lekarskiej w L. świadczyło o bezczynności organu;

- art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że w terminie, w którym została złożona skarga, doszło do bezczynności organu, a tym samym, że skarga na bezczynność w niniejszej sprawie była dopuszczalna.

Ponadto, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, polegające na nieodrzuceniu skargi niedopuszczalnej z uwagi na fakt, iż skarżący wniósł skargę bez uprzedniego wezwania Okręgowej Rady Lekarskiej w L. do usunięcia naruszenia prawa.

Autor skargi kasacyjnej – z ostrożności procesowej – w ramach zarzutów procesowych podniósł także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując, że Sąd I instancji przedstawił stan sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, przyjmując, iż Okręgowa Rada Lekarska w L. nie rozpoznała wniosku skarżącego z dnia [..] lutego 2012 r. o udzielenie informacji publicznej, podczas gdy – po pierwsze – przedmiotowe pismo nie zawierało wniosku o udzielenie informacji publicznej, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a po drugie – Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w L. w dniu [...] marca 2012 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na przedmiotowe pismo, podając podstawę prawną utajnienia części obrad Okręgowej Rady Lekarskiej.

Zarzutem kasacyjnym objęto również naruszenie art. 149 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wydanie wyroku zobowiązującego do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w sytuacji, gdy Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w L. odpowiedział na przedmiotowe pismo w dniu 7 marca 2012 r., udzielając skarżącemu wyczerpującej odpowiedzi na zadane pytanie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. S. wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania, wskazując, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jest prawidłowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zawiera usprawiedliwione podstawy, co sprawia, że zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, jako że jedynie prawidłowo przeprowadzone postępowanie przez Sąd I instancji mogło prowadzić do wydania zaskarżonego wyroku.

Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), wywodzony z faktu nieodrzucenia przez Sąd I instancji skargi jako niedopuszczalnej z uwagi na wniesienie jej bez uprzedniego wezwania Okręgowej Rady Lekarskiej w L. do usunięcia naruszenia prawa. Jednak zarzut ten nie jest trafny, bowiem w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w przypadku skarg na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, strona nie ma obowiązku wyczerpywania środków zaskarżenia przed złożeniem skargi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2012 r. o sygn. akt 1991/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

Trafny natomiast jest zarzut naruszenia art. 149 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, łączony z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 tej ustawy. Sąd I instancji, wydając wyrok zobowiązujący organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r., pominął zupełnie, że Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w L. w dniu [...] marca 2012 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na przedmiotowe pismo, podając podstawę prawną utajnienia części obrad Okręgowej Rady Lekarskiej. Istotne przy tym jest, że WSA w Szczecinie uznał skargę na bezczynność za uzasadnioną w części, co zaznaczył jedynie w motywach zaskarżonego wyroku, ale kwestii tej nie wyjaśnił, nie podając, o jaką część skargi chodzi, ani też nie dał temu wyrazu w sentencji orzeczenia. Co więcej, Sąd I instancji, przyjmując istnienie w sprawie bezczynności i podejmując wyrok na podstawie art. 149 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie orzekł, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie. Natomiast jeśli część skargi była bezzasadna, to powinno mieć to swoje odzwierciedlenie nie tylko w treści rozstrzygnięcia Sądu, ale i w jego uzasadnieniu, czego nie uczyniono, a co może świadczyć, że Sąd I instancji miał wątpliwości, co jest przedmiotem skargi, zważywszy że skarżący przed jej wniesieniem skierował do samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów dwa pisma, tj. pismo z dnia [...] lutego 2012 r. i pismo z dnia [...] marca 2012 r., z których każde zawierało inne żądanie. Na drugie z pism Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w L. także udzielił wnioskodawcy odpowiedzi, czyniąc to pismem z dnia 3 kwietnia 2012 r., a więc już po wniesieniu skargi do Sądu. Istnienie wątpliwości w sprawie wskazuje na konieczność ich wyjaśnienia pod kątem tego, co jest przedmiotem zarzucanej bezczynności, zważywszy że skarżący wymienia w skardze zarówno pismo z dnia [...] lutego 2012 r., jak i pismo z dnia [..] marca 2012 r. Uchybienia te determinują potrzebę ponownego rozpoznania sprawy, wszak nie pozostają bez wpływu na jej wynik.

Z kolei treść zarzutów naruszenia prawa materialnego, a w szczególności zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), choć nie wprost, ale wyłania kwestię zasadności stosowania trybu dostępu do informacji publicznej w niniejszej sprawie, która to kwestia ma znaczenie podstawowe. Podejmując rozstrzygnięcie zobowiązujące organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r., WSA w Szczecinie w swych motywach nie poddał analizie jego przedmiotowej zawartości pod kątem dostępności żądanej informacji dla strony, biorąc pod uwagę, że skarżący jest członkiem samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów, zaś art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się, jeżeli informacja publiczna dostępna jest dla osoby zainteresowanej w innym trybie. Jeśli więc osoba zainteresowana ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie, wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd I instancji wprawdzie przywołał treść art. 9 pkt 2 i 3 lit. "c" ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. nr 219, poz. 1708 ze zm.), zgodnie z którym członkowie izb lekarskich mają prawo być informowanymi o działalności izb lekarskich oraz korzystać z ochrony i pomocy prawnej organów izb lekarskich w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, niemniej jednak nie wyprowadził z jego brzmienia wniosków w kontekście art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący jest członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w L., a zatem wszelkich informacji, nie tylko bezpośrednio odnoszących się do jego osoby, ale w ogóle dotyczących funkcjonowania samorządu zawodowego i jego organów, może domagać się w trybie ustawy o izbach lekarskich. Tryb dostępu do informacji publicznej wyłączony jest wówczas, gdy informacje będące przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy dostępne są dla niego w innym trybie.

Powyższy przepis ustawy o izbach lekarskich statuuje prawo do informowania członków izb lekarskich o działalności izb lekarskich oraz zapewnia możliwość korzystania z ochrony i pomocy prawnej organów izb lekarskich w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Tak więc w sprawach, które mają wymiar personalny i wiążą się z wykonywaniem zawodu lekarza, egzekwowanie obowiązku informacyjnego przez zainteresowanego lekarza (lekarza dentysty) winno odbywać się w trybie ustawy o izbach lekarskich, nie zaś w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wszak trudno uznać, by sprawa dostępu do informacji czy dokumentów, które personalnie dotyczą lekarza, miała dla niego wymiar publiczny. Sprawa taka powinna być załatwiana w trybie wewnętrznym przez samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów. Podobnie jest z informacjami i dokumentami innymi, niż te, które personalnie dotyczą zainteresowanego, a które wiążą się z funkcjonowaniem organów tego samorządu zawodowego, bądź wykonywaniem zawodu lekarza (lekarza dentysty). Skoro ustawodawca w art. 9 pkt 2 i 3 lit. "c" ustawy o izbach lekarskich zapewnił członkom tej grupy zawodowej prawo do domagania się informacji na temat działalności izb lekarskich, a także wprowadził możliwość korzystania z ochrony i pomocy prawnej organów izb lekarskich w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, to tym samym nałożył na organy tych izb spoczywające na nich obowiązki w tym zakresie. Toteż prośba o wyjaśnienie, na jakiej podstawie prawnej Okręgowa Rada Lekarska w L. utajniła w dniu [...] lutego 2012 r. część swojego posiedzenia, jak również wniosek o udostępnienie protokołu obrad ORL w L. z dnia [...] lutego 2012 r. wraz z nagraniem video, złożone przez skarżącego, będącego członkiem samorządu zawodowego, powinny zostać zrealizowane w trybie wewnętrznym na podstawie ww. przepisu ustawy o izbach lekarskich. Interes zawodowy skarżącego, upatrywany także w wymiarze osobistym, dający mu legitymację do domagania się i uzyskiwania informacji oraz dokumentów w trybie ustawy o izbach lekarskich, stanowi podstawę do realizacji jego uprawnienia informacyjnego w trybie wewnętrznym (służbowym).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.