Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 942/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. R., S. R. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z [...] listopada 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących D. R., S. R. solidarnie kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB"), decyzją nr [...], z dnia [...] lutego 2017 r., po rozpoznaniu odwołania D. i S. R., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej jako: "PINB") z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...], mocą której nakazano D. i S. R. jako współwłaścicielom działki nr [...] rozbiórkę - wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - jednorodzinnego budynku mieszkalnego (część prawa), położonego przy ul. [...] w [...], w gminie [...].

Decyzja powyższa została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu [...] stycznia 2003 r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania administracyjnego "w sprawie zabudowy na działce nr [...] w [...] ul. [...], gm. [...]". Z oględzin nieruchomości z dnia [...] lutego 2003 r. wynikało, iż "na przedmiotowej działce od 2001 r. trwa budowa budynku mieszkalnego bliźniaczego, którego inwestorami są D. i S. R. oraz T. K.. Segment lewy zamieszkały, prawy - roboty wykończeniowe. Budowa przerwana przez inwestorów". W trakcie oględzin "Inwestorzy przedstawili decyzję pozwolenia na budowę nr [...] wydaną przez Starostę [...] z [...]. 08.2001 r. oraz niezatwierdzoną dokumentację techniczną", zaś S. R. oświadczył, że "(...) uzyskał informację ze Starostwa Powiatowego, że na w/w budowę Starostwo nie wydawało pozwolenia na budowę". Ponadto stwierdzono odstępstwa od przedstawionej dokumentacji w obrysie budynku, jak i w układzie ścian wewnątrz budynku oraz elewacji. W toku postępowania Starosta [...] wyjaśnił, że Starostwo nie wydawało pozwolenia na budowę na dz. nr ewid. [...] w [...] na rzecz D. i S. R. i T. K. lub innych osób.

Mając powyższe na względzie PINB postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, a następnie decyzją z dnia [...] września 2003 r., nałożył na inwestorów obowiązek wykonania w wyznaczonym terminie "dokumentacji inwentaryzacyjno-sprawdzającej budynku mieszkalnego dwurodzinnego (...)". Po wykonaniu tych obowiązków, postępowanie obejmujące swym zakresem obydwa segmenty (tj. obie części: lewą i prawą) budynku zostało przez organ rozdzielone i w przypadku segmentu prawego decyzją organu nadzoru budowlanego I instancji z dnia [...] listopada 2003 r. zatwierdzony został - przedstawiony przez D. i S. R. - projekt budowlany zamienny jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej (segment prawy) oraz udzielono inwestorom pozwolenia na wznowienie robót budowlanych związanych z tą budową.

WINB decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2118/10, oddalił skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r.

W powyższych okolicznościach PINB wszczął postępowanie w przedmiocie legalności budowy prawego segmentu przedmiotowego budynku mieszkalnego, a następnie w dniu [...] lutego 2012 r. wydał postanowienie, którym nakazał D. i S. R. - na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. ustawy Prawo budowlane (w ówczesnym brzmieniu) - przedstawienie dokumentów szczegółowo wymienionych w rozstrzygnięciu tego postanowienia (ostateczną decyzję o warunkach zabudowy, cztery egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane).

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., Organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie legalności części prawej jednorodzinnego budynku mieszkalnego do czasu rozstrzygnięcia wstępnego, tj. wydania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.

W dniu [...] sierpnia 2016 r., Organ I instancji wydał postanowienie, którym podjął z urzędu postępowanie administracyjne, bowiem Burmistrz Miasta i Gminy [...] w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. poinformował organ, że w dniu [...] grudnia 2015 r. wydana została decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...], nr [...], ustalająca warunki zabudowy w przedmiotowej sprawie oraz, że z dniem [...] lutego 2016 roku decyzja ta stała się ostateczna.

Następnie, wobec faktu nieprzedstawienia przez D. i S. R. żadnego z dokumentów określonych w postanowieniu z dnia [...] lutego 2012 r., PINB wydał w dniu [...] listopada 2016 r. decyzję o nakazie rozbiórki.

Od tej decyzji odwołali się D. i S. R., którzy wyjaśnili, że z uwagi na ich stan zdrowia nie mogli dopełnić obowiązków zmierzających do zalegalizowania samowoli budowlanej, o których mowa w postanowieniu z dnia [...] lutego 2012 r. Odwołujący wskazali, że otrzymali jedynie decyzję o warunkach zabudowy i zaznaczyli, że określony w postanowieniu z dnia [...] lutego 2012 r. termin do wykonania obowiązków był zbyt krótki. Ponadto podnieśli, że skarżący cierpi na chorobę Parkinsona i zaburzenia pamięci, natomiast jego małżonka jest po wycięciu węzłów chłonnych z uwagi na chorobę nowotworową. Pobyty w szpitalach udokumentowano w załącznikach do odwołania. W ocenie odwołujących, wydając decyzję o rozbiórce PINB nie wziął pod uwagę, że jest to ich jedyne miejsce zamieszkania, są osobami starszymi i bardzo zależy im na zalegalizowaniu budynku. Z tych powodów wnieśli oni o "otworzenie drogi do uzupełnienia wymaganej prawem dokumentacji budowlanej i wyznaczenie nowego terminu". W toku postępowania odwoławczego D. i S. R. uzupełnili wniesione odwołanie, przedkładając opinię z dnia [...] marca 2014 r. Gminnego Rzecznika Osób Niepełnosprawnych w [...]. W dokumencie tym opisano pogarszający się stan zdrowia obojga odwołujących się małżonków oraz ich trudną sytuację materialną i życiową.

WINB, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., utrzymał w mocy decyzję o nakazie rozbiórki z dnia [...] listopada 2016 r., podzielając w całości argumentację organu I instancji. Zdaniem WINB, choć istotnie - na pierwszy rzut oka termin do przedłożenia dokumentów określonych w tym postanowieniu mógł wydawać się trudny do zachowania - to jednak już niecały miesiąc po wydaniu tego postanowienia (tj. w dniu [...] marca 2012 r.) niniejsze postępowanie administracyjne zostało zawieszone przez organ I instancji. Wziąwszy zatem to pod uwagę oraz bezsporny fakt, iż postępowanie zostało podjęte w dniu [...] sierpnia 2016 r., należało stwierdzić, iż D. i S. R. mieli de facto ponad cztery i pół roku na przedłożenie dokumentów określonych w rozstrzygnięciu postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. Jednakże, mimo upływu kolejnych trzech miesięcy Inwestorzy nie przedłożyli nawet ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. o ustaleniu im warunków zabudowy dla budowy stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego, nie wspominając już o czterech egzemplarzach projektu budowlanego i ich oświadczeniu o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W tym stanie rzeczy i wobec jasnej oraz niedwuznacznej treści art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, ustawowym obowiązkiem PINB dla powiatu [...] stało się zastosowanie do załatwienia tej sprawy art. 48 ust. 1 tej ustawy. Ponadto, WINB wskazał, że pomimo zrozumienia dla trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej adresatów nakazu wydanego w tej sprawie administracyjnej, ustawodawca nie przewidział żadnej prawnej możliwości odstąpienia z tych przyczyn przez organy nadzoru budowlanego od zastosowania przepisów art. 48 ustawy.

Skargę na decyzję [...]WINB wywiedli do tut. Sądu D. i S. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Przedmiotowej decyzji zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy) poprzez naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "K.p.a."), poprzez zaniechanie ustalenia, że postanowienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie podjęcia postępowania skarżący otrzymali już po terminie 30 dni na wykonanie zakreślonych im obowiązków postanowieniem organu I instancji z dnia [...] lutego 2012 r., a organ I instancji w takiej sytuacji nie przedłużył z urzędu skarżącym terminu procesowego na wykonanie dalszych obowiązków niezbędnych do zalegalizowania samowoli budowlanej, skoro PINB dla powiatu [...] jako organ I instancji zakreślił skarżącym termin 30 dni, a zawiesił postępowanie postanowieniem w dniu [...] marca 2012 r., czym przerwał termin na spełnienie obowiązków w 25 dniu jego biegu, co sprawiło, że skarżący odbierając postanowienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. w dniu [...] sierpnia 2016 r, byli już po terminie na wykonanie swych obowiązków, w tym również na złożenie wniosku o przedłużenie im terminu na ich wykonanie, a także poprzez zaniechanie ustalenia, że organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] lutego 2012 r. nie pouczył stron, iż termin 30 dni jest terminem procesowym i mogą one wnioskować o jego przedłużenie;

2. naruszenie art. 48 ust 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez zaniechanie ustalenia, że zakreślony przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. termin 30 dni na wykonanie przez skarżących obowiązków legalizacji samowoli budowlanej był terminem ustalonym dowolnie, pozornym i w sposób wręcz uniemożliwiającym stronie skuteczne zrealizowanie nałożonych na nią obowiązków, albowiem organ I instancji sam w uzasadnieniu tego niezaskarżalnego postanowienia wskazał, że konieczna jest decyzja o warunkach zabudowy dla działki strony. Organ I instancji zna prawo, w tym K.p.a oraz ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdzie tok postępowania, przy nie wnoszeniu środków zaskarżenia, zmierzający do wydania samej decyzji o warunkach zabudowy to minimum 2 miesiące, a skarżący mieli wykonać jeszcze 2 dodatkowe obowiązki: przedłożyć 4 komplety dokumentacji projektowej i oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane od wszystkich pozostałych współwłaścicieli;

3. naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., poprzez nie uchylenie decyzji organu I instancji w całości i nie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 06 grudnia 2017 r., sygn. IV SA/Po 317/17, uchylił decyzje obydwu instancji, jednak wyrok ten został następnie uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 września 2018 r., sygn. II OSK 350/18.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1093/18, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] listopada 2016 r. oraz postanowienie PINB z dnia [...] lutego 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2774/19, uchylił zaskarżony wyrok.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302 – dalej jako: "P.p.s.a."), sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (z uwzględnieniem faktu zmian tego aktu prawnego w toku trwającego od wielu lat postępowania administracyjnego) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja WINB z dnia [...] lutego 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego PINB z dnia [...] listopada 2016 r., nakazującą D. i S. R. jako współwłaścicielom działki nr [...] rozbiórkę - wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - jednorodzinnego budynku mieszkalnego (część prawa), położonego przy ul. [...] w [...], w gminie [...].

Równocześnie zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozstrzygał już dwukrotnie w niniejszej sprawie, przy czym ostatni wyrok z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1093/18, został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2774/19, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w zakresie przebiegu postępowania sądowego. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do meritum sprawy.

I tak, poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że budynek jednorodzinny mieszkalny (część prawa), położony przy ul. [...] w [...], w gminie [...], został zrealizowany bez wymaganego prawem pozowania na budowę. Kwestią bezsporną pozostaje również zastosowanie w sprawie procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48 ustawy Prawo budowlane, a istota sporu sprowadza się do zasadności wydania decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu. Rozpoznając ten zarzut, w pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 Pr. bud. w brzmieniu dowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 4 tej samej ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Termin, o jakim mowa w art. 48 ust. 4, to termin wyznaczony przez organ nadzoru budowlanego do przedstawienia przez inwestora: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Pr bud.

Wykładnia art. 48 ust. 3 i 4 Pr. bud. wskazuje, że ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie sztywnego, ustawowego terminu, do upływu którego inwestor byłby obowiązany uzupełnić brakującą dokumentację. Brzmienie powyższego przepisu dowodzi, że ustalenie tego terminu pozostawiono uznaniu organu, który powinien określać go w sposób odpowiadający realiom rozpoznawanej sprawy. Oczywiste przy tym pozostaje, że termin ten musi być realny, to jest wystarczająco długi, by umożliwić stronie skuteczne zrealizowanie nałożonych na nią obowiązków. Termin, o którym mowa w art. 48 ust. 3 Pr. bud., jest więc terminem procesowym, instrukcyjnym, a nie terminem prawa materialnego i może być przedłużany stosownie do uznania organu z jego woli, bądź też może zostać wydłużony na żądanie stron, jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności. A zatem, w tym zakresie organ dysponuje tzw. luzem decyzyjnym, gdyż zakres i bieg terminu nie wynika wprost z przepisu prawa, lecz z woli organu administracji. Dlatego też, uznanie przez organ, nawet po upływie ww. terminu, iż obowiązek został wykonany, daje podstawę do legalizacji zabudowy, która nie narusza prawa ani interesów prawnych inwestora.

Z powyższego wynika, iż względy formalne, w postaci niewykonania w terminie postanowienia nakładającego obowiązki, jakkolwiek również mogą doprowadzić do wydania decyzji o rozbiórce, powinny mieć zastosowanie, gdy w sposób niewątpliwy inwestor z własnej winy w zakreślonym terminie nie podejmuje współpracy z organem nadzoru budowlanego Wykładnia przywołanych wyżej przepisów prowadzi nadto do wniosku, iż decyzja wydawana na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Pr. bud., o tyle ma charakter związany, iż organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji o rozbiórce samowolnie wzniesionego obiektu w sytuacji, gdy strona mimo nałożenia określonego obowiązku nie przedstawi dokumentów niezbędnych dla prowadzenia postępowania legalizacyjnego, względnie nie przedstawi okoliczności, z których wynikałoby, iż brak przedłożenia żądanych dokumentów w określonym terminie nie został przez nią zawiniony.

Wobec faktu, iż ustawa Prawo budowlane nie zawiera regulacji szczególnych dotyczących terminów w niej wskazanych stwierdzić należy, iż do tych terminów znaleźć muszą zastosowanie regulacje ogólne dotyczące prowadzenia postępowania administracyjnego zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Powyższe wynika z art. 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo milcząco. Do takich spraw zaliczyć trzeba prowadzone na podstawie art. 48 Pr. bud. postępowanie legalizacyjne.

Powyższe oznacza, iż do terminów procesowych wyznaczanych na podstawie przepisów Pr. bud. zastosowanie znajdzie tak Rozdział 10 K.p.a., jak i art. 103 K.p.a., zgodnie z którym zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie.

Terminy przewidziane w K.p.a., o jakich stanowi art. 103 K.p.a., to wszelkie terminy o jakich mowa w Rozdziale 10 K.p.a., a wiec terminy wyznaczone w dniach, tygodniach, miesiącach i latach. Oznacza to, że jeżeli termin procesowy o jakim mowa w art. 48 ust. 3 Pr. bud., został przez organ nadzoru budowlanego wyznaczony w dniach, tygodniach, miesiącach lub latach, to zastosowanie do niego znajdzie art. 103 K.p.a. Zatem, zawieszenie postępowania jedynie wstrzymuje bieg terminów przewidzianych W K.p.a., które biegną dalej (a więc nie od początku) z chwilą podjęcia zawieszonego postępowania.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd miał na uwadze fakt, że do terminu do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji przez D. R. i S. R., wyznaczonego na podstawie art. 48 ust. 3 Pr. bud. w wymiarze 30 dni, miał zastosowanie art. 103 K.p.a. Pomimo wyznaczenia tak krótkiego terminu nie ulega wątpliwości Sądu, że na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy Pr. bud., PINB miał prawo żądać od inwestorów przedłożenia wszystkich wskazanych dokumentów jednocześnie. W sprawie doszło do zawieszenia postępowania legalizacyjnego na mocy postanowienia PINB z dnia [...] marca 2012 r., którym postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie zgodności z przepisami prawa budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego (część prawa) posadowionego na nieruchomości nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...], zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. wydania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy przez Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Co skutkowało, zgodnie z art. 103 K.p.a., wstrzymaniem biegu tego terminu i co za tym idzie - niedopuszczalnością orzeczenia o rozbiórce.

Zastosowanie terminu wyznaczonego w postanowieniu z dnia art. 103 K.p.a. przesądziło natomiast w ocenie organów o tym, iż po stronie organów zaktualizowała się kompetencja do orzekania na podstawie art. 48 ust. 4 Pr. bud. ze względu na niespełnienie w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 tej samej ustawy. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że w istocie rzeczy skarżący mieli na przedłożenie wymaganych dokumentów de facto 4,5 roku, skoro już niecały miesiąc po wydaniu postanowienia nakładającego na skarżących obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, 4 egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, doszło do zawieszenia postępowania w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu decyzja organów o rozbiórce zapadła przedwcześnie.

W tym miejscu wskazać bowiem należy, że pomimo iż formalnie żaden z przepisów art. 48 ust. 1 i ust. 4 Pr. bud. nie przewiduje obowiązku wyznaczenia przez organy nadzoru budowlanego nowego terminu na przedłożenie dokumentacji po okresie zawieszenia postępowania, to w ocenie Sądu taka okoliczność powinna była zostać przez organ wzięta pod rozwagę.

Skoro bowiem termin wyznaczony na podstawie art. 48 ust. 3 Pr. bud. ma charakter procesowy i istnieje możliwość jego swobodnej zmiany, jeżeli będą zachodzić ku temu uzasadnione okoliczności, to organ nadzoru budowlanego powinien dokonać oceny, czy tego rodzaju uzasadnione okoliczność zachodzą. Uznaniowość organów administracji publicznej nie zwalnia ich od przeprowadzenia analizy w tym zakresie na podstawie przepisów prawa, w tym w szczególności zasad ogólnych.

Przy dokonywaniu tej oceny, organ winien oczywiście kierować się w pierwszym rzędzie zakresem nałożonych obowiązków, ale nie może pomijać interesów stron postępowania, jak i jego dotychczasowego przebiegu.

Wskazać należy, że organy pominęły te okoliczności, a miały one jednak kardynalne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, że rzeczywistym zamiarem inwestorów było doprowadzenie do legalizacji samowolnie wzniesionej budowli. D. R. i S. R. uzyskali decyzję, którą Burmistrz Miasta i Gminy [...] w dniu [...] grudnia 2015 r. ustalił warunki zabudowy działki oznaczonej nr ewid. [...] położonej w [...], dla inwestycji obejmującej legalizację samowoli budowlanej, polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z jego przebudową i modernizacją. Decyzja ustalająca warunki zabudowy dla samowoli budowlanej, wydana na wniosek D. R. i S. R., stała się ostateczna w dniu [...] lutego 2016 r.

W okolicznościach badanej sprawy, skarżącym wyznaczono 30-dniowy termin do przedłożenia - ostatecznej - decyzji o warunkach zabudowy, 4 egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie ulega zatem wątpliwości, że termin ten nie był terminem realnym. Należy bowiem zwrócić uwagę, że na skarżących nałożono obowiązek przedłożenia decyzji administracyjnej. Co znaczące, w postanowieniu z dnia [...] lutego 2012 r., organ nałożył na D. R. i S. R. obowiązek przedłożenia - ostatecznej - decyzji o warunkach zabudowy - w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Organ nałożył więc na skarżących nierealny do wykonania w terminie 30 dni obowiązek przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla spornej inwestycji. Wykonanie obowiązku przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy (którą w dacie otrzymania postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący nie dysponowali) wymagało również uwzględnienia czasu na doręczenie tej decyzji stronom oraz uwzględnienie terminu do wniesienia odwołania od niej. Wskazany w postanowieniu termin 30 dni nie był więc terminem realnym.

Postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nie podlega bowiem samodzielnemu zaskarżeniu, o czym skarżących wprost pouczono. Kontrola jego legalności musiała zatem nastąpić na etapie złożenia odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę. Nie ulega wątpliwości, że wyznaczenie 30-dniowego terminu na przedłożenie - ostatecznej - decyzji o warunkach zabudowy, 4 egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stanowiło naruszenie art. 8 K.p.a., jak również samego art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, ponieważ było sprzeczne z jego istotą.

Jak wskazano na wstępie, przepis ten ma na celu - umożliwienie - odstąpienia od obowiązku orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki obiektu budowlanego.

Organ II instancji rozpatrujący odwołanie, jakkolwiek dostrzegł wadliwość postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r., oraz trudną sytuację skarżących, to jednak uznał, że wytyczenie skarżącym 30-dniowego terminu do przedłożenia dokumentacji, jak i okoliczności powołane przez skarżących w odwołaniu, nie miały wpływu na wynik sprawy, ponieważ zawieszenie postępowania spowodowało przerwanie biegu terminu wytyczonego skarżącym postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Organy stanęły również na stanowisku, że skarżący sami wykazując dbałość o własne sprawy, winni byli w okresie trwającego ponad 4 lata zawieszenia postępowania wykonać ciążące na nich obowiązki.

Mając na uwadze powyższe argumenty organu II instancji, Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy są one nietrafne.

Niewątpliwie, w rozpatrywanej sprawie należało wziąć pod uwagę długość okresu od wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do wydania decyzji o rozbiórce – 4,5 roku, ale nie w celu - jak to uczyniły organy - wykazania, że skarżący mieli aż nadto czasu na dopełnienie formalności. W innych okolicznościach - z uwagi na fakt, że uzyskanie dokumentów nie koliduje z pozostawaniem w zawieszeniu postępowania - takie działanie po stronie organów można by było uznać za zasadne, ale nie w okolicznościach niniejszej sprawy. Organy nie wzięły bowiem pod uwagę całej złożoności sprawy m.in., że w rozstrzyganym okresie znacznie pogorszyło się zdrowie skarżących, co miało wpływ na odbiór przez nich swojej sytuacji procesowej i fakt niedziałania w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, oboje skarżący to osoby fizyczne, a nie podmioty gospodarcze. Oboje są w zaawansowanym wieku, schorowani. Działali oni w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, sprawa toczy się od wielu lat, a przedmiotem sprawy jest budynek mieszkalny, w którym skarżący zamieszkują. Tym samym, z uwagi na uzasadnione okoliczności, organ w ramach przysługujących mu kompetencji wskazanych powyżej, mając na uwadze art. 7, 77 i 80 K.p.a. oraz art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud., po podjęciu zawieszonego postępowania powinien był uczynić wszystko, żeby taki stan sprawy wyjaśnić i umożliwić skarżącym dostarczenie dokumentów w nowym terminie - realnie odpowiadającym możliwości ich dostarczenia - niezbędnym dla legalizacji samowoli budowlanej.

Ponadto wskazać należy, że organ odwoławczy jako przesłankę przedłużenia kolejnych terminów do załatwienia sprawy wskazywał, że jest to sprawa skomplikowana z uwagi na stan prawny i faktyczny.

Zatem, nie mniej skomplikowana była ona dla samych skarżących. Wobec tego, rolą organów podejmujących decyzje w sprawie było ustalenie w świetle art. 9 K.p.a., czy na wcześniejszych etapach postępowania organy wystarczająco, w tych okolicznościach, udzieliły skarżącym występującym w sprawie bez zawodowego pełnomocnika, potrzebnych wyjaśnień i wskazówek co do okoliczności faktycznych, podejmowanych czynności procesowych, jak i prawa materialnego oraz czy w sposób jasny pouczyły ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, aby uchronić ich przed poniesieniem szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia zarówno przepisów materialnych, jak i proceduralnych wskazanych wyżej - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie reprezentującego - zwolnionych od kosztów sądowych skarżących - radcy prawnego ustanowionego z wyboru, ustalone zgodnie z § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa ([...] zł) - łącznie [...] zł

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu będzie wytyczenie skarżącym jednoznacznego i realnego terminu na realizację obowiązku polegającego na przedłożeniu wymaganych dokumentów. Dopiero po upływie tego jednoznacznego i realnego terminu, w zależności od okoliczności faktycznych, organ podejmie dalsze czynności w sprawie.