Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 997/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi a z siedzibą w H., N. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2003 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego R-127746 1. uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP w części dotyczącej odmowy unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego R-127746 w zakresie towarów z klasy 28 oraz usług z klasy 40 i 42; 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącej spółki a z siedzibą w H., N., kwotę 715,- zł (siedemset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2003 r., Nr [...], Urząd

Patentowy RP, działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na

rozprawie w dniu 23 września 2003 r. wniosku spółki a. z

siedzibą w H., N. o unieważnienie prawa z rejestracji

graficznego znaku towarowego nr R-127746 udzielonego na rzecz J.

S. - "M." - działając na podstawie art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca

2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze

zm., dalej także p.w.p.) i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o

znakach towarowych (Dz.U. z 1985 r. Nr 5, poz. 17 ze zm., dalej także u.z.t.)

oraz art. 256 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 100 k.p.c. - unieważnił prawo z rejestracji graficznego znaku towarowego R-127746 dla towarów z klasy 25 (pkt 1 decyzji)oraz w pozostałym zakresie odmówił unieważnienia znaku towarowego R-127746 (pkt2 decyzji), znosząc jednocześnie koszty postępowania wzajemnie (pkt 3 decyzji).

Z akt sprawy wynika, iż decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...] dokonano na rzecz J. S. - "M." w C. rejestracji znaku towarowego graficznego R-127746, zgłoszonego do rejestracji w dniu [...] lutego 1998 r. Znak towarowy wpisano do rejestru znaków towarowych pod numerem [...] i wskazano oznaczanie Wyżej wymienionym znakiem towarów i usług w klasach towarowych 25, 28, 40 i 42. Wykaz towarów obejmował: obuwie, odzież, obuwie sportowe (wyczynowe), artykuły gimnastyczne i sportowe, przetwórstwo skór, barwienie skór nas obuwie, wykonywanie obuwia na miarę, projektowanie odzieży i wzorów obuwia.

W dniu [...] marca 2002 r. pełnomocnik skarżącej spółki a. złożył do Urzędu Patentowego RP wniosek o unieważnienie prawa z

rejestracji w/w znaku towarowego dla towarów i usług w klasie 25, 28, 40 i 42. Jako podstawę unieważnienia skarżący wskazał przepis art. 8 pkt 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podniosła, iż jest uprawnioną z rejestracji znaku towarowego graficznego R-70881, chronionego w Polsce od [...] października 1990 r., przeznaczonego dla oznaczania następujących towarów: skóra, imitacje skóry oraz wyroby z tych materiałów, nie zawarte w innych klasach; skórki futrzane, kufry i walizki; parasole, parasolki i laski, buty, uprząż i wyroby siodlarskie; odzież, buty, kamasze i pantofle, nakrycia głowy - w klasach 18 i 25. Znak ten jest zarejestrowany w postaci trzech skośnych pasków o jednakowej szerokości ułożonych równolegle względem siebie wzdłuż linii dolnej. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż jest właścicielem znaku towarowego słowno-graficznego "adidas EQUIPMENT" R-71760, chronionego w Polsce również od dnia [...] października 1990 r., przeznaczonego do oznaczania takich towarów, jak: skóry i imitacja skóry oraz wyrobów z tych materiałów, nie zawartych w innych klasach; skórek futrzanych, kufrów i walizek; parasoli, parasolek i lasek, butów, uprzęży i wyrobów siodlarskich; odzieży, również butów, kamaszy i pantofli, nakryć głowy; gier, zabawek, artykułów gimnastycznych i sportowych (z wyjątkiem odzieży); ozdób choinkowych - w klasie 18, 25, 28. Znak ten zawiera analogiczny element graficzny, co chroniony znakiem R- 70881, który to element stanowi jednocześnie logo firmy skarżącej spółki oraz dodatkowo zawiera oznaczenie słowne w postaci "adidas EQUIPMENT". Zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki rejestracja przedmiotowego znaku towarowego R-127746 narusza jej wcześniejsze prawo z rejestracji znaku towarowego graficznego R-70881 oraz znaku towarowego słowno-graficznego "adidas EQUIPMENT" R-71760 ze względu na to, iż

sporny znak towarowy jest myląco podobny do znaków zarejestrowanych na rzecz a. w rozumieniu przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Zdaniem [...] spółki znaki te posiadają analogiczny element graficzny w postaci trzech skośnych pasków o jednakowej szerokości ułożonych równolegle względem siebie, przy czym znak R-127746 stanowi odwrócenie elementu graficznego znaków zarejestrowanych na rzecz skarżącej spółki. Oprócz jednorodzajowości towarów, znaki towarowe R-70881 i R-127746 są także myląco podobne co do samych oznaczeń, pod względem wizualnym. Pełnomocnik skarżącej spółki podniósł, iż motyw graficzny trzech skośnych pasków jest powszechnie znanym zarówno w Polsce, jak i na świecie znakiem towarowym firmy a. Znak ten opracowany został w 1949 r. i jest jednoznacznie kojarzony z [...] firmą, stanowiąc - obok słowa "adidas" - logo tej firmy. W ocenie strony skarżącej ze względu na podobieństwo pomiędzy porównywanymi znakami towarowymi, znak graficzny R-127746 byłby niewątpliwie kojarzony z firmą. Zważywszy, że towary oznaczone przedmiotowymi znakami przeznaczone są dla tego samego kręgu odbiorców, istnieje - zdaniem strony skarżącej - bardzo poważne niebezpieczeństwo, iż odbiorca spotykając się na rynku ze znakiem R-127746, będzie przekonany, że jest to nowa odmiana znaków [...] firmy, a towary oznaczone tym znakiem pochodzą z jej przedsiębiorstwa. Skarżąca spółka podkreśliła, iż oceny podobieństwa znaków towarowych dokonuje się biorąc pod uwagę zwykłe warunki obrotu i reakcję przeciętnego odbiorcy, który z reguły spostrzega i zachowuje w pamięci jedynie ogólny zarys poszukiwanego oznaczenia. Decydujące znaczenie mają dla niego zbieżne elementy obydwu oznaczeń, w tym przypadku graficzny układ trzech równolegle ułożonych, skośnych pasków o jednakowej szerokości. Ponadto strona podniosła, iż do stwierdzenia podobieństwa nie jest konieczne rzeczywiste pomylenie znaków przez odbiorców, albowiem wystarczy, że istnieje taka możliwość, która w tym przypadku jest całkowicie realna. W ocenie spółki a. istnienie na rynku takich samych towarów oznaczonych myląco podobnymi znakami towarowymi, a pochodzącymi z różnych źródeł, może wprowadzać w stan niepewności co do źródła pochodzenia towarów, sugerując wręcz pochodzenie ich z jednego źródła, co nie odpowiada prawdzie. W konsekwencji może to skutkować konfliktem interesów oraz budzić niepotrzebne wątpliwości, a przecież podstawowym zadaniem znaku towarowego jest jego funkcja odróżniająca. Pełnomocnik strony skarżącej podniósł ponadto, iż firma a. kładzie duży nacisk na wysoką jakość produktów oznaczonych jej znakami towarowymi, nie szczędząc nakładów na ich promocję. Strona podkreśliła, iż jest sponsorem wielu wydarzeń sportowych w różnych dyscyplinach sportu na całym świecie. W związku z tym, jej znaki towarowe, w tym m.in. znak towarowy graficzny R-70881 oraz słowno-graficzny "adidas EQUIPMENT" są znakami powszechnie znanymi w Polsce i na świecką a towary oznaczane tymi znakami cieszą się doskonałą renomą wśród odbiorców zarówno w Polsce, jak i w innych krajach świata. Dlatego też zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki [...] — używanie i rejestrację znaku R-127746 przez firmę Pana J. S. należy traktować jako świadome działanie mające na celu wykorzystanie wysokiej renomy jaką cieszą się oznaczenia a. Działanie takie stanowi więc — zdaniem strony - naruszenie zasad współżycia społecznego w świetle przepisu art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. Utrzymanie ochrony zakwestionowanego znaku towarowego R-127746 spowodowałoby - w ocenie skarżącej - rozwodnienie renomy znaków towarowych R-70881 i R-71760 oraz stwarzałoby sytuację, w której żaden z w/w znaków firmy a. nie mógłby spełniać swojej podstawowej funkcji jako znak towarowy, który ma być wyraźną wskazówką dla uczestników obrotu gospodarczego, co do źródła pochodzenia towarów.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2002 r. pełnomocnik uprawnionego z rejestracji udzielił odpowiedzi na wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego R-127746. Wnosząc o oddalenie wniosku strony [...] uprawniony za rejestracji podniósł w uzasadnieniu swego stanowiska, iż pomiędzy wskazanymi przez wnioskodawcę graficznym znakiem towarowym i znakiem uprawnionego istnieją zasadnicze różnice mimo, że w obu znakach towarowych występują trzy równoległe względem siebie romby. Wszystkie te trzy romby w przedmiotowym znaku towarowym ułożone są w jednej skośnie nachylonej linii podczas, gdy w graficznym znaku spółki a. górne boki rombów są ustawione każdy w oddzielnej osi - nie tworzą jednej

linii. Ponadto uprawniony zwrócił uwagę, że jego znak R-127746 zawiera element kuli umieszczony za najkrótszym rombem w odległości analogicznej w

jakiej są rozmieszczone względem siebie romby oraz o promieniu ograniczonym liniami powstałymi z połączenia dolnych i górnych boków rombów. Zdaniem pełnomocnika Pana J. S. graficzny znak R-70881 nie zawiera (poza trzema rombami) dodatkowych elementów graficznych, jak również romby te są ułożone odmiennie. Różnice te powodują - w ocenie uprawnionego, że jego

znak tworzy odmienną całość przestrzenną odróżniającą się w sposób wyraźny

od znaków skarżącej spółki [...]. Porównując swój znak ze znakiem

słowno-graficznym R-71760, uprawniony podniósł, iż element graficzny w tym

znaku jest jednym z dwu elementów zawartym w tym znaku. Drugim

elementem jest element słowny "adidas EQUIPMENT", który jest przynajmniej równorzędny pod względem dominacji, jak element graficzny. Oznaczenie słowne zawarte w tym znaku jest jednoznacznie kojarzone z firmą a. i pozwala na nie budzącą wątpliwości identyfikację wyrobów

wnioskodawcy i nie mylenia ich z wyrobami innych producentów. Zdaniem

pełnomocnika uprawnionego z rejestracji R-127746 twierdzenia strony

przeciwnej o możliwości wprowadzenia w błąd odbiorców w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego są subiektywnymi odczuciami wnioskodawcy; ponieważ nie zostały one poparte żadnymi dowodami. Zdaniem uprawnionego nie zachodzi możliwość pomylenia wyrobów wnioskodawcy w warunkach zwykłego obrotu gospodarczego, z t tego względu, że markowe wyroby wnioskodawcy sprzedawane są w innych sklepach niż wyroby producentów mało znanych, a jeśli nawet zachodzi taki przypadek, iż wyroby wnioskodawcy sprzedawane są w tych samych sklepach, to zwykle eksponowane są na oddzielnych półkach sklepowych. Zdaniem uprawnionego z rejestracji znaku R-127746 uznać trzeba, że czym innym są zwykłe warunki obrotu gospodarczego wyrobami firmy a., a czym innym zwykłe warunki obrotu gospodarczego firmy uprawnionego. Zdaniem uprawnionego odmienne warunki obrotu gospodarczego uzależnione są od renomy, jakości i ceny marki danego wyrobu.

Decyzją z dnia [...] września 2003 r., Nr [...], Urząd Patentowy RP, działający w trybie postępowania spornego, na podstawie art. 164 ustawy - Prawo własności przemysłowej i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych oraz art. 256 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 100 k.p.c. - unieważnił prawo z rejestracji graficznego znaku towarowego R-127746 dla towarów z klasy 25, zaś w pozostałym zakresie, a więc w zakresie towarów z klasy 28 i usług z klasy 40 i 42 - odmówił unieważnienia spornego znaku towarowego, znosząc jednocześnie koszty postępowania wzajemnie. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż z uzasadnienia wniosku o unieważnienie znaku towarowego R-127746 nie wynika z czego wnioskodawca wywodzi swoje przeświadczenie o naruszeniu art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, bowiem - jak stwierdził Urząd Patentowy RP - z faktu używania zarejestrowanego znaku towarowego nie można wywieść naruszenia art. 8 pkt 1 u.z.t. z przyczyn wynikających np. ze złej woli uprawnionego nawet w przypadku, w którym udzielone prawo dotknięte jest wadą nieważności, w szczególności, że przesłanka unieważnienia prawa z rejestracji związana jest - zdaniem Urzędu — z wadliwą działalnością organu udzielającego prawa z rejestracji. Urząd Patentowy uznał, iż dopóki wadliwe prawo trwa dopóty uprawniony z rejestracji ma prawo do robienia z niego użytku przewidzianego przepisami prawa. Dopiero jego unieważnienie może wskazywać na naruszenie art. 8 pkt 1 w/w ustawy z przyczyn leżących po stronie byłego uprawnionego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. organ podniósł, iż celem dokonania oceny podobieństwa pomiędzy porównywanymi znakami, o której mowa w tym przepisie ustawy, należy wziąć pod uwagę ten znak towarowy, który analogicznie jak znak sporny jest znakiem graficznym (organ mylnie wskazał w uzasadnieniu – "słownym", gdyż winno być – "graficznym") oraz służy do oznaczania analogicznych towarów. Warunki te - w ocenie Urzędu Patentowego RP - spełnia jedynie graficzny znak towarowy R-70881 dla towarów z klasy 25, tj. obuwie i odzież sportowa, albowiem możliwość pomylenia towarów co do pochodzenia występuje wtedy, gdy towary te postrzegane są w analogicznych grupach towarowych. Porównywane przez organ znaki towarowe (sporny znak R- 127746 i znak R-70881) są - w ocenie Urzędu Patentowego RP - podobne również dlatego, że udzielone prawo ochronne z rejestracji tych znaków jest prawem w większej części pokrywającym się z czym związane jest w sposób bezpośredni ogólne wrażenie podobieństwa porównywanych oznaczeń. Organ stwierdził, iż dla oceny podobieństwa porównywanych znaków towarowych nie ma większego znaczenia fakt, iż motyw graficzny w postaci trzech pasków (rombów) jest skierowany w odwrotnych kierunkach w obu porównywanych znakach, bowiem są to już szczegóły, które mogą umknąć uwadze odbiorcy towaru. W ocenie organu zmiana ta wydaje się być nieistotną wobec faktu, iż silny znak, jakim jest znak wnioskodawcy będzie przysparzał zaszczytu przedmiotowemu znakowi. Urząd Patentowy RP uznał ponadto, iż w sprawie znajduje zastosowanie pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 4031/01, zgodnie z którym niebezpieczeństwo mylenia znaków przez odbiorców jest tym większe, im bardziej znany (renomowany) jest znak z wcześniejszym pierwszeństwem, ponieważ pamięć odbiorców kieruje się szczególnie łatwo ku znakom dobrze znanym na rynku. Urząd podkreślił, iż ze względu na ocenę ogólnego wrażenia, jakie wywołują porównywane znaki towarowe przeznaczone do oznaczania analogicznych towarów, należy także uznać za nie mającą większego znaczenia w sprawie okoliczność, że skrajne paski (romby) elementu graficznego ułożone są w innych liniach, a przedmiotowy znak od strony najmniejszego paska (rombu) posiada dodatkowy element graficzny w postaci kuli.

Od powyższej decyzji Urzędu Patentowego RP w części oddalającej wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego R-127746 w zakresie towarów z klasy 28 oraz usług z klasy 40 i 41 skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka a. Pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił decyzji Urzędu Patentowego RP rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych - poprzez błędną jego wykładnię, oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i 4 k.p.a. - poprzez pominięcie istotnych dla sprawy argumentów i niepełne ustosunkowanie się do wniosku o unieważnienie, a ponadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz sprzeczność tych ustaleń z treścią rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi odnośnie zarzutu naruszenia norm art. 7 i art. 77 § 1 i 4 k.p.a. strona podniosła, iż wydając zaskarżoną decyzję organ pominął szereg okoliczności istotnych dla sprawy, co doprowadziło do sytuacji, w której wydane rozstrzygnięcie nie odpowiada stanowi faktycznemu i rzeczywistej sytuacji rynkowej, z jaką mamy do czynienia w przypadku występowania na rynku znaków towarowych firmy a. Zdaniem strony organ bezzasadnie uznał, że skarżąca spółka nie wskazała w uzasadnieniu wniosku, z czego wywodzi swoje przeświadczenie o naruszeniu art. 8 pkt 1 u.z.t. Zdaniem strony Urząd Patentowy RP całkowicie pominął przywoływany we wniosku o unieważnienie, jak i na rozprawie w postępowaniu spornym, aspekt powszechnej znajomości znaków towarowych firmy a., ograniczając się właściwie do analizy podobieństwa towarów i oznaczeń objętych rejestracją R-70881 i R-127746. Uzasadniając zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisu art. 8 pkt 1 u.z.t. skarżący wskazał, iż spółka a. jest firmą z ogromnymi tradycjami w branży odzieży oraz sprzętu sportowego, zaś wyroby firmy charakteryzują się wysoką jakością. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej wyroby firmy a. oznaczane jej chronionymi znakami towarowymi obecne są na rynkach świata od wielu lat, w tym od ponad dziesięciu lat w Polsce. Na dowód tego strona skarżąca przedłożyła katalogi z kolekcji sezonowych sprzętu, butów oraz ubiorów firmy a. za okres jesień 1995 r. - zima 2003 r. Zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki olimpijskie sukcesy sportowców noszących odzież i obuwie firmy a. były i są zawsze odnotowywane w historii tej firmy. W ocenie strony skarżącej znaki towarowe R-70881 i R-71760 to znaki powszechnie znane w Polsce i na świecie, a znak towarowy graficzny R-70881 jest bez wątpienia znakiem sławnym. Skarżący podniósł również, iż znak towarowy R-70881 stanowi obok słowa "adidas" logo korporacji [...]. Firma a. jest sponsorem wielu wydarzeń sportowych w różnych dyscyplinach sportu na świecie, w związku z czym - jak podniósł skarżący - logo tej firmy eksponowane jest podczas każdego z takich wydarzeń. Z tego względu zarówno bezpośredni uczestnicy oraz kibice olimpiad, meczy itp., jak również kibice przed telewizorami na całym świecie bezbłędnie kojarzą znak towarowy graficzny R-70881 ze skarżącą spółką. Oznacza to - w ocenie pełnomocnika [...] spółki, iż znak towarowy graficzny R-70881 to znak znany ogromnej większości populacji odbiorców, a światowa renoma tego znaku wynika z wysokiej jakości towarów nim oznaczonych. Ponadto wartość majątkowa tego oznaczenia jest ogromna, a wykreowanie i utrzymanie renomy znaku towarowego graficznego R-70881 wymagało od skarżącego poniesienia znacznych kosztów finansowych, zarówno na reklamę jak i promocję tego znaku. Z tej przyczyny - w ocenie strony skarżącej - siła atrakcyjna w/w oznaczenia jest bardzo wysoka, a więc taki znak towarowy winien korzystać z szerszej ochrony. W ocenie skarżącej spółki zgłoszenie znaku towarowego graficznego R-127746 dokonane zostało w "złej wierze" w celu pasożytniczego wykorzystania sławnego znaku towarowego firmy a. Uprawniony z rejestracji spornego znaku, zgłaszając myląco podobny znak towarowy, postanowił - zdaniem skarżącej spółki -wykorzystać wysoką renomę znaków R-70881 i R-71760, aby wśród odbiorców wzbudzić przekonanie, iż mają oni do czynienia z kolejną odmianą znaków towarowych firmy a., a towary oznaczone tym znakiem pochodzą z jej przedsiębiorstwa. Istnienie na rynku znaku towarowego myląco podobnego do sławnego znaku towarowego R-70881 doprowadziłoby - w ocenie pełnomocnika skarżącej firmy - do osłabienia zdolności odróżniającej znaku towarowego skarżącej oraz jego atrakcyjności, co określane jest w doktrynie jako "rozwodnienie" znaku. Zdaniem skarżącej świadome "zbliżenie" swojego znaku towarowego do sławnego znaku towarowego stanowi dodatkową okoliczność potwierdzającą złą wiarę w działaniu właściciela znaku towarowego R-127746. Z tej przyczyny - zdaniem strony skarżącej - dziwi zatem decyzja Urzędu Patentowego RP odmawiająca unieważnienia rejestracji spornego znaku towarowego w części dla towarów w klasie 28 oraz dla usług w klasie 40 i 42, biorąc pod uwagę fakt, że Urząd także potwierdził wysoką renomę znaku towarowego R-70881 argumentują w uzasadnieniu decyzji, że "(...) Zmiana ta wydaje się być nieistotną wobec faktu, że silny znak, jakim jest znak wnioskodawcy będzie przysparzał zaszczytu przedmiotowemu znakowi" Uzasadniają naruszenie przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, pełnomocnik skarżącej spółki podniósł m.in., iż znak towarowy graficzny R-127746 jest myląco podobny do znaków - graficznego R-70881 i słowno-graficznego R-71760 firmy a. Porównywane znaki zawierają identyczne towary w klasie 28, a ponadto należy również uznać podobieństwo usług z klasy 40 i 42 znaku graficznego R-127746 do towarów objętych rejestracją firmy a., ze względu na fakt, że jedno i to samo przedsiębiorstwo może produkować dane towary i świadczyć usługi z tym związane. Zdaniem pełnomocnika skarżącej spółki - w świetle doktryny i orzecznictwa - ocena podobieństwa oznaczeń winna być dokonywana z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy (konsumenta) towarów. Oceny tej należy dokonywać w kontekście ogólnego wrażenia, jakie te znaki wywierają na odbiorcy, który z reguły spostrzega i zachowuje w pamięci jedynie ogólny zarys poszukiwanego oznaczenia. Powołując się na poglądy M. K., strona uznała, iż dla nabywcy decydujące znaczenie mają zbieżne elementy obu oznaczeń". W ocenie pełnomocnika spółki [...] niebezpieczeństwo pomyłki zwiększa fakt, że znak towarowy słowno-graficzny "adidas EQUIPMENT" R-71760 jest znakiem powszechnie znanym, a znak graficzny R-70881 znakiem sławnym, zaś - zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa - im bardziej znany jest znak, tym większa możliwość uznania go przez przeciętnego odbiorcę za podobny do przeciwstawionego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, podnosząc w uzasadnieniu, że nie jest trafny zarzut skarżącego, iż organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. Zdaniem Urzędu Patentowego RP porównywane prawa z rejestracji (R-71760 i sporny znak R-127746) są prawami odmiennymi i nieporównywalnymi, co musiało spowodować odmowę unieważnienia znaku uprawnionego na podstawie wskazanego prawa, tj. R-71760, udzielonego dla towarów z klasy 18, 25, 28.W ocenie organu pomiędzy znakami R-127746 i R-127746 nie zachodzi podobieństwo grożące pomyleniem tych znaków w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mimo, że znaki te będą funkcjonować w analogicznej klasie towarowej dla takich towarów, jak artykuły gimnastyczne i sportowe (z wyjątkiem odzieży). Organ podniósł ponadto, iż do skargi zostały załączone po raz pierwszy materiały w postaci m.in. katalogów, lecz w sprawie mogą mieć znaczenie tylko katalogi, które opublikowane zostały przed datą zgłoszenia przedmiotowego znaku towarowego, oraz w zakresie na który zostało udzielone prawo z rejestracji dla tego znaku, tj. artykuły gimnastyczne i sportowe (z wyjątkiem odzieży) - klasa towarowa 28. Zdaniem organu wyłączność wynikająca z prawa ochronnego nie może być rozszerzona stosownie do woli uprawnionego, w szczególności, że katalogi zwykle nie są publikowane w dużej ilości egzemplarzy, aby na tej podstawie wnosić o uznanie renomy dla określonego znaku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 grudnia 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga spółki a. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2003 r., Nr [...], narusza prawo w części, w której organ oddalił wniosek skarżącej o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego R-127746 w zakresie towarów z klasy 28 oraz usług z klasy 40 i 41. Zdaniem Sądu odmawiając unieważnienia prawa z rejestracji graficznego znaku towarowego R-127746 dla towarów z klasy 28 oraz usług z klasy 40 i 42 Urząd Patentowy RP dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. -poprzez pominięcie istotnych dla sprawy argumentów strony skarżącej dotyczących powszechnej znajomości i renomy jej oznaczeń, jako podstawy do uznania naruszenia przez rejestrację w/w znaku R-127746 przepisu art. 8 pkt 1 u.z.t. Ponadto organ dopuścił się obrazy przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niepełne ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów stawianych przez skarżącą spółkę, zawartych we wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji oznaczenia R-127746. Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP.

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 22 sierpnia 2001 r. - ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. W związku z tym należy uznać, iż przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego będącego przedmiotem niniejszego postępowania są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.

Materialnoprawną podstawą wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego R-127746 były przepisy art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ustawy o znakach towarowych.

Zgodnie z przepisem art. 29 ustawy o znakach towarowych, prawo z rejestracji znaku towarowego może być unieważnione w całości lub w części, jeżeli nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji, określone w przepisach art. 4, 6-9 i 32 tej ustawy. Jak stanowi przepis art. 30 ust. 1 cyt. ustawy z 1985 r. z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Musi to być obiektywnie uzasadniony interes o charakterze materialnoprawnym. W ocenie Sądu należy przyjąć, iż skarżąca spółka legitymowała się w niniejszej sprawie wspomnianym interesem prawnym.

Jak stanowi przepis art. 8 pkt 1 u.z.t. niedopuszczalna jest rejestracja znaku, który jest sprzeczny z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego.

Rozstrzygając kwestię naruszenia normy wskazanej w przepisie art. 8 pkt 1 cyt ustawy skład orzekający miał na względzie to, iż zasadą jest dopuszczalność rejestracji takiego samego oznaczenia, jak już zarejestrowane (art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t) lub powszechnie znane (art. 9 ust 1 pkt 2 u.z.t.) dla towarów innego rodzaju.

Niemniej Sąd miał również na uwadze to, iż powszechnie uznaje się, że ze względu na zasady współżycia społecznego wyłączona jest rejestracja danego oznaczenia dla towarów innego rodzaju, gdy rejestracja ta zmierza do wykorzystania renomy cudzego znaku towarowego, bądź stanowi zagrożenie tej renomy (tak również: R. Skubisz /w:/ "Prawo znaków towarowych. Komentarz. ", Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1997 r., s. 73).

Wyłączenie na podstawie art. 8 pkt 1 w/w ustawy od rejestracji znanych znaków towarowych innych podmiotów dla towarów innego rodzaju zakłada, że obok elementów treściowych należy uwzględnić cel rejestracji, jakim jest ewentualne wykorzystanie lub zagrożenie renomy cudzego znaku. W takim dopiero przypadku można mówić, iż zgłoszenie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Organ uznał w zaskarżonej decyzji, iż firma a. nie wskazała, z czego wywodzi swoje przeświadczenie o naruszeniu art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, pomimo, że we wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji spornego oznaczenia, jak również na rozprawie przed Urzędem Patentowym RP pełnomocnik strony skarżącej powoływał się na powszechną znajomość i światową renomę swoich znaków towarowych oraz oznaczanych nimi produktów. W konsekwencji należy uznać - zdaniem Sądu, iż strona skarżąca poprzez fakt wykorzystywania przez uprawnionego renomy jej oznaczeń wykazywała naruszenie przez rejestrację R-127746 zasad współżycia społecznego w rozumieniu przepisu art. 8 pkt 1 u.z.t.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ w żaden sposób nie ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2003 r. do powyższej argumentacji skarżącej spółki, powołując jedynie - nie mający znaczenia w niniejszej sprawie - argument związany z kwestią uprawnienia do używania zarejestrowanego znaku do czasu unieważnienia jego rejestracji.

W ocenie Sądu brak odniesienia się w decyzji i całkowite pominięcie przez organ istotnych dla sprawy argumentów pełnomocnika spółki [...] związanych z zarzutem naruszenia art. 8 pkt 1 u.z.t. nie pozwala na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. Z tej przyczyny należy uznać, iż uchybienia formalne poczynione przez organ mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku przyjęcia zasadności tezy strony skarżącej dotyczącej wykorzystania przez uprawnionego renomy oznaczeń R-70881 i R-71760, Urząd Patentowy RP zobowiązany byłby uwzględnić zarzut naruszenia dyspozycji przepisu art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych.

Wprawdzie ustawa z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych nie stwarza expressis verbis żadnych szczególnych uprawnień, jakie wiązałyby się z renomą oznaczenia, niemniej powszechnie przyjmuje się, że możliwa jest odmowa rejestracji z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego w razie ubiegania się o rejestrację, która zmierza do wykorzystania bądź osłabienia renomy cudzego znaku, bez względu na rodzaj towarów, do których się odnosi (vide: Joanna Piotrowska "Renomowane znaki towarowe i ich ochrona", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 114 i nast.). W przypadku zatem, gdy działanie zgłaszającego zmierza do pasożytniczego wykorzystania i rozwodnienia renomy cudzego znaku, a także w sytuacji, gdy ma ono na celu wymuszenie ustępstw finansowych lub utrudnienie dostępu do rynku powinno spotkać się z odmową rejestracji na podstawie art. 8 pkt 1 u.z.t. Zdaniem Sądu Urząd Patentowy RP powinien odmawiać dokonania rejestracji na podstawie art. 8 pkt 1 w/w ustawy w każdej sytuacji, gdy może ona prowadzić do pasożytniczego wykorzystania renomy oznaczeń używanych przez innych przedsiębiorców także w odniesieniu do towarów innego rodzaju niż te, dla których zarejestrował je uprawniony. Przepis art. 8 pkt 1 u.z.t. umożliwia przyznanie ochrony renomowanym znakom towarowym przed ich rejestracją na rzecz nieuprawnionych. Możliwość ta nie jest limitowana granicami zasady specjalizacji i odnosi się do wszystkich renomowanych znaków towarowych, choćby nie były one zarejestrowane.

W ocenie Sądu nie ulega ponadto wątpliwości, że także próbę uzyskania rejestracji oznaczeń podobnych (a więc nie tylko identycznych) zakwalifikować należy jako sprzeczną z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 8 pkt 1 u.z.t. Wystarczające jest w tym przypadku podobieństwo umożliwiające skojarzenie obu oznaczeń przez przeciętnego odbiorcę, bowiem pasożytnicze wykorzystanie i rozwodnienie renomy znaku odbywa się już na poziomie skojarzeń przeciętnego nabywcy. W tym zakresie ochrona renomowanych oznaczeń przed ich rejestracją na rzecz podmiotów nieuprawnionych odpowiada zatem regulacji przewidzianej w art. 4 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 2 ust. 2 pkt d Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich Nr 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. o harmonizacji ustawodawstwa Państw Członkowskich w zakresie znaków towarowych (Dz.Urz. WE z dnia 11 lutego 1989 r., Nr L 40).

Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż renoma (sława) znaków towarowych skarżącej spółki a. i oznaczanych jej znakami produktów nie budziła - zdaniem Sądu - zastrzeżeń ze strony przeciwnej (uprawnionego z rejestracji), której pełnomocnik sam powoływał się na sławę tych oznaczeń w swym piśmie z dnia [...] kwietnia 2002 r. zawierającym odpowiedź na wniosek skarżącego o unieważnienie prawa z rejestracji R-127746. Również na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 16 grudnia 2004 r. pełnomocnik Pana J. S. podniósł, iż sława znaku Adidas sprawia, że przeciętny nabywca zna go doskonale i nie pomyli produktów. Ponadto sam Urząd Patentowy RP zdaje się potwierdzać w pewnym zakresie wysoką renomę znaku towarowego R-70881, podnosząc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "(...) silny znak, jakim jest znak wnioskodawcy będzie przysparzał zaszczytu przedmiotowemu znakowi" (vide: strona 5 uzasadnienia decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2003 r.). Warto także zwrócić uwagę, iż Urząd powołał się w uzasadnieniu decyzji na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2002 r., sygn. akt II SA 4031/01, w którym Sąd ten odnosił się również do kwestii ochrony znaków renomowanych.

Zdaniem Sądu w razie uznania więc, że oznaczenia spółki [...] są znakami renomowanymi, należałoby przyjąć, że rejestracja podobnych oznaczeń prowadzi do wykorzystania bądź osłabienia ich renomy. Niestety uchybienia Urzędu Patentowego RP w zakresie ustaleń poczynionych w postępowaniu spornym uniemożliwiają Sądowi dokonanie prawidłowej, pełnej oceny zasadności niezastosowania przez organ normy art. 8 pkt 1 u.z.t.

W niniejszej sprawie kwestia podobieństwa oznaczeń R-70881 i R- 127746 nie budziła wątpliwości Urzędu Patentowego RP, co - w ocenie Sądu zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadnie organ przyjął, iż należy oceniać ogólne wrażenie, jakie wywołują porównywane znaki towarowe przeznaczone do oznaczania analogicznych towarów. Sąd podziela w pełni pogląd organu oraz pełnomocnika strony skarżącej, iż należy uznać za nie mającą większego znaczenia w sprawie okoliczność, że skrajne paski (romby) elementu graficznego ułożone są w innych liniach, a sporny znak R-127746 od strony najmniejszego paska (rombu) posiada dodatkowy element graficzny w postaci kuli, albowiem - w ocenie Sądu - są to różnice nie mające znaczenia przy ocenie podobieństwa porównywanych oznaczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił natomiast poglądu strony skarżącej, iż kwestia renomy, czy też sławy znaków towarowych [...] spółki nie wymaga jakichkolwiek dowodów przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ.

Ustosunkowując się do kwestii tezy zawartej w skardze spółki a., mówiącej o znakach tej firmy jako o oznaczeniach powszechnie znanych, sławnych, czy też renomowanych. Sąd pragnie zauważyć, iż takim mianem można określać wyłącznie znaki towarowe szczególnie znane w obrocie gospodarczym. Za znak towarowy powszechnie znany powinien być uznany znak, który charakteryzuje się następującymi cechami: - musi być znany na większości terytorium Polski, - musi być odnoszony (kojarzony) do określonego towaru przez krajowych potencjalnych odbiorców, - musi być znany powszechnie wśród potencjalnych nabywców, a zatem więcej niż połowie osób tej grupy, przy czym - nie jest wymagane wyobrażenie potencjalnych odbiorców towarów o szczególnie wysokiej jakości wyrobów z tym znakiem (vide: R. Skubisz "Prawo znaków towarowych. Komentarz", s. 193; podobnie: U. Promińska /w:/ "Ustawa o znakach towarowych. Komentarz", Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1998 r., s. 97). Niewątpliwie tak rozumiana powszechna znajomość znaku towarowego na terenie całego kraju stanowi przeszkodę rejestracji, niemniej - zdaniem Sądu - skarżący w toku postępowania zobowiązany jest wykazać te przesłanki. Z kolei renoma znaku oznacza jego siłę atrakcyjną, wartość reklamową, zdolność do stymulowania zbytu oznaczonego nim towaru. Jest to kryterium odwołujące się raczej do szczególnej jakości znaku, niż ilości rozpoznających go osób. Tak więc znakiem renomowanym jest taki znak, który realizuje czystą funkcję przyciągania klienteli, dla której towar jest przeznaczony. Jeśli chodzi o znaki sławne, to należy przyjąć, iż charakteryzują się one szczególnie wysokim stopniem znajomości wśród nabywców oraz silnie ugruntowaną renomą. W ocenie Sądu zarówno siła atrakcyjna, jak i znajomość znaków sławnych jest znacznie wyższa niż ma to miejsce w odniesieniu do znaków renomowanych i odnosi się do ogółu społeczeństwa. Oznacza to, że każdy znak sławny jest zarazem oznaczeniem renomowanym, ale nie każdy znak renomowany jest sławny (tak również: J. Piotrowska /w:/ "Renomowane znaki towarowe i ich ochrona", s. 27).

Zdaniem Sądu nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przez organ przepisu art. 77 § 4 k.p.a., albowiem niedostatecznie poparte byłoby stanowisko organu, czy też Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jednoznacznie przesądzające, iż sława znaków spółki a. jest tak ugruntowana w świadomości nabywców towarów, że uprawnione jest uznanie jej za fakt powszechnie znany, nie wymagający jakiegokolwiek dowodu. Przepis art. 77 § 4 k.p.a. stanowi, iż fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Za fakty powszechnie znane (fakty notoryjne) uznaje się okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu rozsądnemu i posiadającemu doświadczenie życiowe mieszkańcowi miejscowości, w której jest siedziba organu administracji publicznej (tak B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 394 i cyt. tam lit.). Za fakt powszechnie znany może być uznany tylko taki fakt, który odpowiada rzeczywistości i którego istnienia nie można obalić dowodem przeciwnym. Za fakt notoryjny nie może być uznany fakt nie znany stronom, bowiem fakt taki jest sporny między stronami i powinien być udowodniony na zasadach ogólnych (tak np. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze, 2000 r., teza 12 komentarza do art. 77 k.p.a.; tak również /w:/ uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2003 r., sygn. akt II SA 2741/02). Wprawdzie w toku postępowania renoma (sława) znaku a. nie była negowana przez stronę przeciwną, zaś stanowisko Urzędu Patentowego RP w tej materii było niejednoznaczne, niemniej należało - zdaniem Sądu - uznać, iż nie było możliwe skorzystanie zarówno w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP, jak również w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ze wspomnianej instytucji wskazanej w przepisie art. 77 § 4 k.p.a. Warto zwrócić uwagę, że kwestia notoryjności renomy (sławy, czy też powszechnej znajomości) pewnych oznaczeń oraz braku potrzeby dowodzenia w tym zakresie budziła spore wątpliwości także w przeszłości w innych sprawach, czego dowodem mogą być orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (vide: np. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA 3103/01, wyr. NSA z dnia 28 lutego 2002 r. w sprawie sygn. akt II SA 2914/01, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt 6II SA 3579/02).

Ponadto - w ocenie Sądu - Urząd Patentowy RP nie odniósł się wyczerpująco do wszystkich okoliczności faktycznych związanych z zarzutem naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t, gdyż w tym zakresie organ administracji nie wskazał jednoznacznie, dlaczego odmówił uznania, że znaki towarowe słowno-graficzny R- 71760 należący do skarżącego oraz sporny znak graficzny R-127746 uprawnionego nie są podobne w rozumieniu w/w przepisu ustawy z 1985 r. Zdaniem Sądu organ nie wykazał jednocześnie, z jakich przyczyn można porównywać wyłącznie znaki graficzne obu spornych stron.

W toku ponownego postępowania organ zobowiązany będzie usunąć powyższe uchybienia formalnoprawne i przeprowadzić ponownie postępowanie wyjaśniające w zakresie wszystkich zarzutów strony skarżącej, mając na względzie to, iż w przypadku znaków renomowanych (sławnych) ochronę przyznaje się poza granicami podobieństwa towarów.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając zwrot

kosztów zastępstwa procesowego na podstawie przepisu art. 205 § 2 i 4 cyt.

ustawy w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2

grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076).