Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 82/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2351
journal: Dz.U. 2018 poz 108
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
article: par. 8 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi F. W. S.A. z siedzibą w W. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 18 grudnia 2017 r. nr 1651/17 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

|

Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. (dalej: DPWIS, organ drugiej instancji), który po rozpatrzeniu odwołań [...] S.A z siedzibą w W. (dalej: spółka skarżąca) oraz [...] S. A. Oddział w W. [...] z siedzibą w W. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. (dalej: PPIS) Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u Z. T. (dalej: zainteresowana, pracownik):

- uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odnosi się ona do [...] S.A Oddział w W. [...] i umarza postępowanie pierwszej instancji w tej części,

- w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W dniu 24 stycznia 2017 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. zgłosił podejrzenie choroby zawodowej u Z. T. - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Zainteresowana zatrudniona była w narażeniu na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne kolejno:

- od 5 listopada 1990 r. do 15 czerwca 1991 r., od 5 maja 2000 r. do 25 sierpnia 2001 r., od 14 marca 2003 r. do 13 września 2003 r w [...] w W. (zakład zlikwidowany) jako formierz ceramiki-odlewnik, przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych, formierz ceramiki-odlewnik,

- od 4 listopada 1991 r. do 12 listopada 1991 r. w [...] w W. (zakład zlikwidowany),

- od 30 sierpnia 1994 r. do 31 maja 1997 r. w [...] w W. (zakład zlikwidowany) jako szlifierz szkła,

- od 15 stycznia 1998 r. do 31 maja 1998 r. w [...] z siedzibą w W. (zakład zlikwidowany) jako odlewnik wyrobów ceramicznych,

- od 1 grudnia 1999 r. do 29 lutego 2000 r. w "[...]" Spółka komandytowa z siedzibą w W. (zakład zlikwidowany) jako kasjerka,

- od 10 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2006 r. w [...]' S.A. z siedzibą w W. (zakład zlikwidowany) przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych,

- od 2 listopada 2006 r. do 31 stycznia 2009 r. w [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. jako operator wydziału montażu,

- od 9 maja 2011 r. do 30 czerwca 2012 r. w [...] sp. z o. o. z siedzibą w B. P. jako pracownik produkcji,

- od 23 września 2015 r. do 28 stycznia 2016 r. w [...] sp. z o .o. z siedzibą w S. (Agencja Pracy Tymczasowej) jako pracownik produkcyjny w [...] S.A),

- od 29 stycznia 2016 r. do 15 czerwca 2017 r. w [...] S.A z siedzibą w W. (obecnie [...] S. A. Oddział w W. [...]) jako operator,

- od 20 lipca 2016 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim,

- do 18 stycznia 2017 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. w dniu 21 sierpnia 2017 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] wraz z uzupełnieniem z dnia 30 sierpnia 2017 r. o rozpoznaniu u zainteresowanej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz. 20.1 wykazu).

Na podstawie powyższej opinii jednostki orzeczniczej i w oparciu o ocenę narażenia zawodowego PPIS w W. w dniu 27 września 2017 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu u zainteresowanej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz. 20.1 wykazu). Jak stwierdzono, zainteresowana w pracy zawodowej obciążała monotypowo kończyny górne przez wielokrotne powtarzanie tych samych ruchów. Ręce były zginane i prostowane w łokciach i nadgarstkach. Palce prawej ręki były często zaciskane (zainteresowana jest osobą praworęczną), co powodowało, że te same ścięgna i partie mięśni były napięte. Łączny okres narażenia na czynnik szkodliwy – sposób wykonywania pracy związany z monotypowym obciążeniem obu rąk wyniósł około 12 lat (lata 1990-1991, 1994-2009, 2011-2012 i 2015-2016). D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. wykluczył pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i rozpoznał zawodową etiologię operowanego w 2016 r. zespołu cieśni nadgarstka prawego.

Od powyższej decyzji [...] S.A oraz [...] S.A Oddział w W. [...] pismem z dnia 19 października 2017 r. złożyły odwołania, zarzucając naruszenie:

- art. 2351 Kodeksu pracy przez błędne przyjęcie, że choroba zawodowa u uczestnika postępowania powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy u odwołujących się, ponieważ praca u odwołujących się nie wiązała się z długotrwałym obciążeniem nadgarstków,

- art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. przez wadliwą ocenę orzeczenia lekarskiego pomimo, iż u zainteresowanej nie przeprowadzono pełnej diagnostyki w kierunku rozpoznania pozazawodowych czynników mających wpływ na powstanie choroby zawodowej,

- § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, przez błędne ustalenie pracodawców zatrudniających pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej.

Zarzucono również naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

DPWIS wskazał, że D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. na podstawie wyników przeprowadzonych badań i analizy dokumentacji medycznej rozpoznał u zainteresowanej chorobę zawodową pod postacią - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego (poz. 20.1 wykazu). Jednostka orzecznicza z wysokim prawdopodobieństwem uznała zawodową etiologię schorzenia u zainteresowanej, tym samym wykluczając inne pozazawodowe czynniki schorzenia. Analiza narażenia zawodowego wykazała, że zainteresowana pracowała w narażeniu na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne, a wystąpienie objawów chorobowych nastąpiło w okresie zatrudnienia.

Wyniki oceny narażenia zawodowego wykazały, że zainteresowana podczas wykonywania obowiązków zawodowych w [...] S.A narażana była na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne.

Natomiast odnosząc się do kwestii narażenia w [...] S.A. Oddział w W. [...] DPWIS stwierdził, że pracownik w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, a następnie pobieraniem świadczenia rehabilitacyjnego nie wykonywała pracy na rzecz tego zakładu, zatem narażenie zawodowe było tam jedynie potencjalnie, a nie zaś faktyczne, stąd błędnie organ pierwszej instancji przyznał [...] S.A. Oddział w W. [...] status strony postępowania. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej doręcza się pracodawcy, który zatrudniał pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Z tych względów należało umorzyć postępowanie w tej części, w jakiej dotyczyło tego podmiotu jako bezprzedmiotowe w tym zakresie (art. 105 § 1 k.p.a.).

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. w wydanym orzeczeniu lekarskim wykluczył pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Orzeczenie zawiera także informację, jakie badania zostały przeprowadzone, a po zapoznaniu się z treścią orzeczenia stwierdzić należy, iż znajdują się tam wszystkie informacje, które strona odwołująca się w chybiony sposób zgłasza jako wątpliwe i niewyjaśnione. To lekarz ma wiedzę specjalistyczną w zakresie rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym, jakie badania są niezbędne, w jakim zakresie i jak mają zostać przeprowadzone. W opinii DPWIS orzeczenie lekarskie wydane w postępowaniu jest obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane.

Jednocześnie DPWIS poinformował, że do organów inspekcji sanitarnej i do sądów administracyjnych nie należy rozstrzyganie, który zakład ponosiłby odpowiedzialność za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, bowiem te kwestie rozstrzygają sądy powszechne (sądy pracy). Zatem doręczenie zakładowi pracy decyzji na podstawie § 8 ust 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki, mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazania zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu [...] S.A. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w części, w jakiej decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy, zarzucając naruszenie:

1. art. 2351 Kodeksu pracy przez uznanie, że choroba pracownika bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącej spółki, podczas gdy praca świadczona przez zainteresowaną u skarżącej spółki nie wiązała się z długotrwałym obciążaniem nadgarstków;

2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. przez wadliwą ocenę orzeczenia lekarskiego i poprzestanie na jego ustaleniach mimo, że u pracownika nie przeprowadzono pełnej diagnostyki w kierunku rozpoznania pozazawodowych czynników mających wpływ na powstanie choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka;

3. naruszenie § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych przez błędne ustalenie pracodawców zatrudniających pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne w postaci choroby zawodowej;

4. art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. przez naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

5. art. 80 k.p.a. przez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń, że u skarżącej zainteresowana wykonywała pracę w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej;

6. art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione, w szczególności w zakresie występowanie czynników szkodliwych w środowisku pracy u skarżącej oraz czynników pozazawodowych, związanych ze stanem zdrowia zainteresowanej, które mogły mieć wpływ na powstanie choroby zawodowej;

7. art. 77 w związku z art. 78 i art. 7 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przez niedopuszczenie dowodu z oględzin stanowiska pracy, jakie zajmowała zainteresowana, z udziałem lekarza medycyny pracy, na okoliczność warunków, jakie panowały na stanowiskach zajmowanych przez zainteresowaną w badanym okresie oraz ewentualnego występowania czynników narażających na powstanie choroby zawodowej.

Ponadto strona wniosła o zwrócenie się do DWOMP o udostępnienie całej dokumentacji, na podstawie której zostało wydane orzeczenie lekarskie i przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji na okoliczność zakresu przeprowadzonego przez lekarza medycyny pracy badania lekarskiego i czy zostały uwzględnione pozazawodowe czynniki powstania choroby zawodowej. Strona wniosła też o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia lekarskiego z dnia 31 października 2006 r. i 23 października 2007 r. na okoliczność dopuszczenia pracownika do pracy przez lekarza medycyny pracy i nie stwierdzenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na zajmowanych stanowiskach pracy.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że brak jest podstaw do ustalenia, że zainteresowana przez wskazany przez organ okres poddana była narażeniu zawodowemu u skarżącej. Organ nie poczynił szczegółowych ustaleń, czy okres zatrudnienia u skarżącej spółki wpłynął na rozwój i powstanie u zainteresowanej choroby cieśni nadgarstka.

W czasie pracy na rzecz skarżącej spółki zainteresowana nie wykonywała czynności, które narażałyby ją na powstanie stwierdzonej choroby zawodowej. Co należy podkreślić zainteresowana w [...] sp. z o. o. pracowała jedynie przez ok. 2 lata - co potwierdza w kontekście długotrwałego (ok. 10 lat) zatrudnienia w innych zakładach, w których była narażona na monotypię, że nie mogła być narażona na powstanie choroby zawodowej w czasie wykonywania pracy na rzecz skarżącej spółki.

Pracownica została przeszkolona, zarówno w zakresie instruktażu ogólnego, jak i szkolenia stanowiskowego. Wszystkie stanowiska pracy są zgodne z zasadami ergonomii, a operator zakłada rękawice ochronne. Kilka minut w czasie zmiany roboczej przeznaczone jest na wykonywanie ćwiczeń profilaktycznych i pracownicy korzystają z obowiązkowej przerwy. Pracownica nie wykonywała zatem przez 8 godzin na dobę czynności, które wymuszałyby dla nadgarstków pozycję odchyloną. Zapewniono system rotacji co 30 minut i znaczną zmienność ruchów, co wyeliminowało monotypowe obciążenie rąk. Stosuje się opaski stabilizujące, usztywniające nadgarstki.

Zainteresowana wykonywała pracę na rzecz skarżącej najpierw przez 27 miesięcy, następnie przez 9 miesięcy. W tym okresie były dni wolne od pracy, korzystała także z urlopów. Od lipca 2016 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Faktycznie zatem okres świadczenia pracy był krótszy. Zatem fakt krótkotrwałego świadczenia pracy przez zainteresowaną u skarżącej spółki świadczy o tym, że jej choroba nie może mieć związku z pracą na jej rzecz. Organ drugiej instancji w żaden sposób nie wskazał, z jakich przyczyn tak krótki okres zatrudnienia mógł spowodować u uczestnika postępowania powstanie choroby zawodowej.

Co więcej organ drugiej instancji, choć umożliwiłoby to wyjaśnienie sprawy zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, nie dokonał wizytacji na zajmowanych przez zainteresowaną stanowiskach pracy. Dokonanie natomiast takiej wizytacji umożliwiłoby organowi drugiej instancji zweryfikowanie, w jakich warunkach praca była wykonywana. Co więcej, w toku zatrudnienia u skarżącej, u zainteresowanej nie występowały żadne objawy choroby zawodowej. Została ona dopuszczona do pracy na podstawie orzeczenia lekarza medycyny pracy, stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na zajmowanym przez nią stanowisku. Również w czasie kolejnych badań nie wykryto objawów choroby zawodowej u niej.

Zdanie skarżącej organ drugiejI instancji nie zbadał także w sposób wyczerpujący pozazawodowych czynników, jakie mogą prowadzić do powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka. W tym zakresie organ bezkrytycznie przyjął informację znajdującą się w treści orzeczenia lekarskiego, wskazującą że wykluczono pozazawodową etiologię choroby zawodowej.

Zdaniem skarżącej brak jest informacji, jakie badania diagnostyczne zostały wykonane; czy wykonano badania dotyczące gospodarki hormonalnej, innych schorzeń, ewentualnych urazów. Brak jest informacji na temat masy ciała pracownicy i czynności, jakie pracownica wykonywała poza godzinami pracy, w szczególności na temat uprawianych sportów. W decyzji brak jest informacji, czy przeprowadzono badania w zakresie ruchów wykonywanych przy użyciu dużej siły lub w połączeniu z pracą w narażeniu na drgania mechaniczne. Z opisu pracy na stanowiskach zajmowanych u skarżącej wynika, że praca wykonywana przez zainteresowaną odbywała się w zasadzie bez użycia siły. Konieczne wydaje się także potwierdzenie przebiegu leczenia.

To oznacza, że organ drugiej instancji bezkrytycznie przyjął ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim i nie skonfrontował, czy dane zawarte w orzeczeniu są jasne, pełne i wyczerpująco odnoszą się do przyczyn powstawania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka. Ponadto ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.

Stosownie do art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną.

Orzeczenie lekarskie wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 2981 Kodeksu pracy, przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Organ orzekający wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833).

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę.

Postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczął postępowanie kierując pracownika spółki na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W sprawie zebrano dostateczny materiał dowodowy, sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego pracownika, wydano orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej.

Takie orzeczenie w sprawie zostało wydane przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w W. w dniu 21 sierpnia 2017 r. wraz jego uzupełnieniem z dnia 30 sierpnia 2017 r. Po przeprowadzeniu badania fizykalnego, badań laboratoryjnych, badania radiologicznego kręgosłupa szyjnego, badania neurologicznego oraz badania EMG i po analizie całości dokumentacji medycznej lekarz orzecznik stwierdził podstawy do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego, wymienionej w pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, uznając że wieloletnie narażenie na sposób wykonywania pracy i monotypowe ruchy rąk na zajmowanych stanowiskach pracy stwarzały sytuacje ucisku na nerw pośrodkowy prawy. Jak stwierdzono w orzeczeniu lekarskim, można z wysokim prawdopodobieństwem uznać zawodową etiologię choroby. Jednocześnie wykluczono pozazawodowe przyczyny powstania schorzenia. U pacjentki wykluczono cukrzycę (tylko nieznacznie podwyższony poziom glukozy), niedoczynność tarczycy (TSH w normie), choroby układu ruchu, w tym dnę moczanową (kwas moczowy w normie) oraz inne choroby. Podano wzrost i wagę pacjentki.

Nieuzasadniony jest więc zarzut skarżącej spółki odnośnie braku informacji, jakie badania diagnostyczne zostały wykonane, czy wykonano badania dotyczące gospodarki hormonalnej, innych schorzeń, ewentualnych urazów. Przeprowadzone badania diagnostyczne zostały szczegółowo wskazane na s. 5 orzeczenia lekarskiego. Wbrew zarzutom spółki podano również informację na temat masy ciała pracownicy.

W ocenie Sądu organy sanitarne dokonały wnikliwej oceny materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie wraz z jego dodatkowym uzasadnieniem spełnia omówione wyżej wymagania. Orzeczenie lekarskie spełnia wszelkie wymogi proceduralne, nie budzi wątpliwości i nie zawiera sprzeczności, jest logiczne i spójne, jednoznaczne i obiektywne, w sposób zrozumiały dla stron i orzekających organów wyjaśnia poczynione rozpoznanie i przedstawia wystarczająco metodologię tego rozpoznania oraz metodologię przeprowadzonych badań. Wydane zostało na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań medycznych.

Odnosząc się natomiast do przedłożonych przez skarżącą spółkę zaświadczeń lekarskich z dnia 31 października 2006 r. i z dnia 23 października 2007 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku należy wyjaśnić, że dla rozpoznania choroby zawodowej nie są istotne badanie lekarskie dopuszczające pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku pracy. Pomyślny wynik tych badań nie daje pewności co do wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych w środowisku pracy. Ponadto pracownica podała, że dolegliwości bólowe prawej ręki pojawiły się wiosną 2012 r., a nasilenie tych dolegliwości nastąpiło w lipcu 2016 r., a więc w okresie późniejszym niż data wydania powyższych zaświadczeń lekarskich.

Sąd oddalił natomiast wniosek dowodowy skarżącej spółki o udostępnienie przez DWOMP dokumentacji medycznej na okoliczność zakresu przeprowadzonych przez lekarza medycyny pracy badań lekarskich i uwzględnienia pozazawodowych czynników powstania choroby zawodowej. W postępowaniu prowadzonym przez lekarzy orzeczników dotyczącym rozpoznania lub wykluczenia choroby zawodowej, którego przedmiotem jest przeprowadzenie stosownych badań lekarskich i ocena stanu zdrowia pracownika, wymagane są wiadomości specjalne (wiedza medyczna), którymi nie dysponuje ani pracodawca ani też organ inspekcji sanitarnej i sąd orzekający w sprawie. Z tych względów o zakresie przeprowadzanych badań medycznych decyduje lekarz orzecznik, posiadający wiedzę medyczną. To uprawniona jednostka diagnostyczno – orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem pozwalającym na wydanie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto z orzeczenia lekarskiego wyraźnie wynika, że wykluczono pozazawodowe przyczyny powstania schorzenia.

We właściwy sposób została też sporządzona ocena narażenia zawodowego pracownika w skarżącej spółce. Karty oceny narażenia zawodowego sporządzone zostały przez pracownika PSSE po uwzględnieniu informacji uzyskanych od pracownika i pracodawcy.

W okresie od 2 listopada 2006 r. do 31 stycznia 2009 r. w [...] zainteresowana pracowała na stanowisku operatora wydziału montażu na tzw. lince produkcyjnej, obejmującej 4 stanowiska montażowe reclinera: montaż sprężynek na tarczy przy pomocy ręcznej praski, montaż krzywki, montaż zapadek na tarczy, montaż zapadki i maski na tarczy. W pkt 12 karty z dnia 9 lutego 2017 r. – charakterystyka wykonywanej pracy (rodzaj wykonywanych czynności) szczegółowo zostały opisane czynności wykonywane przez pracownika na poszczególnych stanowiskach pracy. Praca wykonywana była w systemie rotacyjnym, zmiana stanowisk w obrębie linki produkcyjnej następowała co 0,5 godziny, praca w systemie czterobrygadowym według planu, tj. do wykonania 4.500 sztuk w trakcie zmiany roboczej. W pkt 13 karty wskazano, że była to praca monotypowa, obie ręce były zginane i prostowane w łokciach, zginane i prostowane nadgarstki, podczas zaciągania klucza (montaż krzywki) prawa ręka obciążana z uwagi na użycie siły.

W okresie od 23 września 2015 r. do 28 stycznia 2016 r. i w okresie od 29 stycznia 2016 r. do 20 lipca 2016 r. (następnie pobyt na zwolnieniu lekarskim i pobieranie świadczenia rehabilitacyjnego) zainteresowana pracowała w [...] na stanowisku operatora wykańczania zagłówków. W pkt 12 karty z dnia 9 lutego 2017 r. (skorygowanej w dniu 24 marca 2017 r.) – charakterystyka wykonywanej pracy (rodzaj wykonywanych czynności) szczegółowo zostały opisane czynności wykonywane przez pracownika na tym stanowisku pracy. Praca związana była z prasowaniem zagłówków żelazkiem parowym (podczas prasowania kciuk przytrzymuje przycisk uwalniania pary) oraz naprawianiem i naciąganiem skór i tepów zagłówków. Praca była wykonywana w systemie trzy zmianowym według planów, tj. do wykonania według pracownicy 3.600 zagłówków przez dwie osoby (według pracodawcy – 3.200 przez dwie osoby). W pkt 13 karty wskazano, że była to praca monotypowa, obie ręce były zginane i prostowane w łokciach, zginane i prostowane nadgarstki, usztywnione były nadgarstki, szczególnie prawy obciążony ciężarem trzymanego żelazka podczas prasowania, dodatkowo kciuk prawej ręki obciążany podczas uwalniania pary przyciskiem żelazka. Według pracodawcy była to praca zgodna z zasadami ergonomii z zachowaniem normatywów higienicznych, a każdy zagłówek wymaga wykończenia w innym miejscu i angażuje różną grupę mięśni.

Strona skarżąca podniosła zastrzeżenia co do prawidłowości sporządzenia oceny narażenia zawodowego, jednakże nie wskazała żadnych dowodów potwierdzających to stanowisko strony. W szczególności nie znajduje potwierdzenia stanowisko spółki, że zainteresowana pracowała całkowicie bez użycia siły, skoro podczas zaciągania klucza (montaż krzywki) prawa ręka była obciążana z uwagi na użycie siły oraz prawy nadgarstek obciążony był ciężarem trzymanego żelazka parowego podczas prasowania, dodatkowo kciuk prawej ręki obciążany był podczas uwalniania pary przyciskiem żelazka. Zauważyć też należy, że skarżąca od 1 listopada 2016 r. nie była zatrudniona już przez [...] S. A., ale przez [...] S.A Oddział w W. [...] jako odrębnego pracodawcę. Natomiast stosownie do § 6 ust. 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ocenę narażenia zawodowego sporządza się (...) przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego. Tak więc w rozpatrywanej sprawie nie występowała konieczność sporządzenia oceny narażenia zawodowego bezpośrednio u byłego pracodawcy [...] S. A. Poza tym skarżąca spółka nie składała w trakcie postępowania wniosku o przeprowadzenie dowodu z oględzin stanowiska pracy, jakie zajmowała zainteresowana.

Nieuzasadnione są więc zarzuty strony skarżącej odnośnie naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wydanie decyzji w oparciu o wadliwą ocenę orzeczenia lekarskiego, niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niezgromadzenie pełnego materiały dowodowego.

Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych polegający według strony na nieuprawnionym przyjęciu, że choroba pracownicy została spowodowana sposobem wykonywania pracy u skarżącej spółki. W postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się, w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej. Kwestia ta ustalana jest w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.