Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 525/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6267 Referendum lokalne
Hasła tematyczne: Ordynacje wyborcze
Samorząd terytorialny
Referenda
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 4 pkt 1, art. 14 ust. 1, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 985
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym.
article: art. 5 pkt 9, art. 10 par. 1 pkt 3 lit. a, par 2, art. 18 par. 1 i par. 2, par. 5, par. 8, art. 21 par. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 21 poz 112
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy.
article: art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 44a ust. 2 pkt 13
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 62
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r., sprawy ze skargi S. M. T., M. B. K., E. B., S. P., W. W., A. M. W., P. T. K., K. J. S., H. P., K. S. P., E. J. N.., A. E. K., K. F., P. F., S. J. B., D. K. B. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 5 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] z dnia 5 czerwca 2013 r. Rada Gminy odrzuciła wniosek mieszkańców z dnia 5 maja 2013 r. o przeprowadzenie referendum lokalnego dotyczącego odpowiedzi na następujące pytania:

1/ Czy jesteś za zbyciem w formie darowizny, każdemu uprawnionemu mieszkańcowi Gminy [...] po 2 (dwa) udziały "A" sp. z o.o.? Pod pojęciem "uprawniony mieszkaniec Gminy [...]" rozumie się osoby uprawnione do głosowania w referendum, objęte rejestrem wyborców w Gminie [...] na koniec kwartału poprzedzającego datę referendum?;

2/ Czy jesteś za zmianą statutu spółki z o.o. "A", w taki sposób, żeby wybór Zarządu należał do pięcioosobowej Rady Nadzorczej, powoływanej na Zgromadzeniu Wspólników, w której minimum troje członków musi być z rekomendacji udziałowców, posiadających udziały mieszkańców?;

3/ Czy jesteś za wstrzymaniem budowy gimnazjum gminnego, do czasu pozyskania dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej?;

4/ Czy jesteś za niezwłocznym rozpoczęciem budowy ul. [...] (droga łącząca K. z G. obok Galerii [...]), tak aby inwestycja została zakończona do końca 2015 roku?;

5/ Czy jesteś za pozostawieniem budowy [...] w R., na obecnym etapie i przeznaczeniem zaoszczędzonego 1 min. zł. na budowę dróg gminnych?;

6/ Wybierz, poprzez zakreślenie odpowiedniej kratki opcję, według której ma być rozliczana opłata za wywóz odpadów komunalnych na terenie Gminy [...]. Jedna stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego: 1/ Oplata uzależniona od liczby mieszkańców zamieszkujących dana nieruchomość; albo 2/ Opłata uzależniona od zużytej wody z danej nieruchomości; albo 3/ Oplata uzależniona od powierzchni lokalu mieszkalnego.

W podstawie prawnej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 594) w związku z art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. Nr 88, poz. 985 ze zm.). W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zgodnie z ustawą o referendum lokalnym inicjator referendum musi zebrać podpisy co najmniej 10% mieszkańców gminy uprawnionych do głosowania, z podaniem nazwiska, imienia, adresu zamieszkania i nr ewid. PESEL każdej podpisanej osoby popierającej tę inicjatywę. W załączonych do wniosku kartach poparcia na 921 osób – 135 podpisów złożyły osoby nieuprawnione do wybierania Rady Gminy. Ponadto, w 6 przypadkach podano błędny PESEL; w 1 przypadku podano błędnie imię; 4 osoby zostały podwójnie wpisane na listę; zaś 3 osoby widnieją w rejestrze wyborców jednakże posiadają pobyt czasowy. Organ wskazał, że wniosek o przeprowadzenie referendum uzyskał poparcie 768 osób (prawidłowo złożone podpisy), co stanowiło 9,45% uprawnionych do głosowania.

S. M. T. (ustanowiony pełnomocnikiem inicjatorów referendum), M. B. K., E. B., S. P., W. W., A. M. W., P. T. K., K. J. S.-K., H. P., K. S. P., E. J. N.-P., A. E. K., K. F., P. F., S. J. B., D. K. B. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku powyższą uchwałę domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie:

- art. 170 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie członkom wspólnoty samorządowej, realizacji uprawnienia do decydowania w drodze referendum o sprawach dotyczących tej wspólnoty;

- art. 17 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym poprzez podjęcie uchwały o odrzuceniu wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum w sytuacji, gdy wniosek spełniał wymogi ustawowe oraz nie prowadził do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem;

- art. 4 pkt 1 w zw. z art. 3 ustawy o referendum lokalnym polegającym na błędnym przyjęciu, że inicjatywa referendum nie została poparta przez ponad 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w dniu 6 maja 2013 r. do Wójta Gminy został złożony pisemny wniosek o przeprowadzenie referendum wraz z kartami poparcia, na których było 921 podpisów. Komisja doraźna Rady Gminy powołana do sprawdzenia czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy o referendum lokalnym stwierdziła, że organizatorzy referendum lokalnego przedłożyli Radzie Gminy 921 podpisów, natomiast 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców stanowi liczbę 817 osób. W wyniku weryfikacji przedłożonych podpisów Komisja ustaliła, że w wykazie osób, które złożyły podpisy, znalazły się osoby które nie figurują w rejestrze wyborców (135), złożyły podpis na dwóch pozycjach (4), podały błędne imię (1) oraz podały błędny PESEL (6). Po uwzględnieniu "wadliwych podpisów" przyjęto, że pod wnioskiem o referendum złożono jedynie 768 prawidłowych podpisów, co jest niewystarczające do poparcia wniosku o przeprowadzenie referendum.

Wskazano, że przedstawiciel organizatorów referendum uczestniczył w pracach Komisji weryfikującej prawidłowość złożonych podpisów zgłaszając szereg uwag, co do przebiegu pracy tej Komisji, w szczególności polegających na odmowie przez Komisję zweryfikowania listy osób popierających wniosek o referendum z rejestrem osób zameldowanych na terenie gminy, poprzestając wyłącznie na sprawdzeniu rejestru wyborców.

Skarżący powołując się na art. 170 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o referendum lokalnym wskazali, że ustanowiona procedura referendalna stwarza członkom wspólnoty samorządowej warunki bezpośredniego wyrażania ich rzeczywistej woli w sprawach dotyczących danej wspólnoty i gwarantuje im możliwość realnego i transparentnego udziału w kierowaniu sprawami publicznymi.

Skarżący zwrócili uwagę na art. 4 pkt 1 w zw. z art. 3 ustawy o referendum lokalnym wskazując, że prawo do przeprowadzenia referendum lokalnego posiada co najmniej 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy, natomiast uprawnionymi do głosowania są osoby stale zamieszkujące na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, posiadające czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego tej jednostki.

Z uwagi na to, że w ustawie o referendum lokalnym brak jest regulacji odnoszącej się do kwestii komu przysługuje czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, sięgnąć należy do przepisów ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. Nr 95, poz. 602 ze zm.). Stosownie bowiem do treści art. 1 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym w zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Przepis art. 5 ust. 1 Ordynacji wyborczej stanowi, że prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) do danej rady, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 1, ma każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze działania tej rady. Nie mają prawa wybierania osoby pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym, pozbawione praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu oraz ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądowym (art. 5 ust. 2 ww. ustawy).

Zdaniem skarżących Komisja doraźna Rady Gminy nie sprawdzając podpisów na kartach załączonych do wniosku o referendum z rejestrem osób zameldowanych na terenie gminy naruszyła przepisy ustawy o referendum gminnym, w szczególności art. 4 pkt 1 w zw. z art. 3 ustawy o referendum lokalnym. Nie można bowiem przyjąć założenia, że rejestr wyborców jest odzwierciedleniem rejestru osób zameldowanych na terenie gminy. Prawo do głosowania w referendum, a co za tym idzie prawo do wnioskowania o jego przeprowadzenie mają osoby stale zamieszkujące na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, zaś ustalenie kręgu tych osób możliwe jest dopiero po zapoznaniu się z rejestrem osób zameldowanych na terenie gminy.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rady Gminy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że w sprawie poparcia referendum zebrano zbyt mało podpisów by skutecznie domagać się jego przeprowadzenia. W ocenie organu Komisja w pełni zasadnie nie uwzględniła wniosku, poprzestając wyłącznie na sprawdzeniu rejestru wyborców, gdyż jedynie taki był na tym etapie prac, zakres jej obowiązków. Wskazano, że skarżący powołali się w skardze na nie obowiązujące już przepisy – Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, natomiast w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wybroczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) podpisy należy weryfikować z rejestrem wyborców.

Ponadto zaznaczył, że Wójt Gminy rozpatrzył reklamacje, co do pominięcia w rejestrze wyborców 131 osób. W 126 przypadkach wydano decyzje odmawiające uznania reklamacji, gdyż osoby te nie były ujęte w rejestrze wyborów ani w ewidencji ludności jako osoby stale zamieszkałe na obszarze gminy. W 3 przypadkach reklamacje obejmowały osoby zameldowane na pobyt stały, których dane jednak znajdowały się w rejestrze wyborców. Jedynie w dwóch przypadkach - dotyczących wadliwych nr PESEL - reklamacje uwzględniono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki przewidziane w tych przepisach (art. 3 § 1 w zw. z § 3 p.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Niniejsza skarga została wniesiona na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2000 r. Nr 88, poz. 985 ze zm.), zwanej dalej: "u.r.l.", który przewiduje możliwość zaskarżenia uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającej wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum oraz niedotrzymania przez ten organ terminu 30 dni na podjęcie uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum lub odrzucenia wniosku o jego przeprowadzenie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest zatem uchwała nr [...] Rady Gminy z dnia 5 czerwca 2013 r. w sprawie odrzucenia wniosku mieszkańców z dnia 5 maja 2013 r. o przeprowadzenie referendum lokalnego dotyczącego odpowiedzi na powyżej wskazane pytania (6 pytań).

Dokonując oceny dopuszczalności niniejszej skargi Sąd uznał, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.r.l. pochodzi ona od podmiotu mającego legitymację skargową (inicjatora referendum) i została wniesiona w wymaganym ustawą terminie. Tym samym dokonując stwierdzenia, że w sprawie zostały spełnione względy formalne warunkujące dopuszczalność skutecznego wniesienia skargi, Sąd mógł przystąpić do merytorycznej oceny jej zasadności.

Na wstępie należy wyjaśnić, że uregulowana w ustawie o referendum lokalnym procedura przeprowadzenia referendum lokalnego składa się z kilku etapów:

1/ etapu wstępnego (inicjującego postępowanie), polegającego na ukonstytuowaniu się określonej ilościowo grupy obywateli (tzw. inicjatora referendum), która powiadamia na piśmie przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum i która w nieprzekraczalnym terminie 60 dni od dnia tego powiadomienia zbiera podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, którzy chcą poprzeć inicjatywę w tej sprawie, a następnie przekazuje pisemny wniosek o przeprowadzenie referendum przewodniczącemu jednostki samorządu terytorialnego. Ten z kolei wniosek ów niezwłocznie przekazuje przewodniczącemu organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego;

2/ etapu weryfikacyjnego polegającego na sprawdzeniu przez - powołaną w tym celu i wyłonioną ze składu organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego - specjalną komisję, czy przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy, m.in. czy inicjatywa referendalna znalazła poparcie wymaganej grupy mieszkańców;

3/ etapu decyzyjnego polegającego – w zależności wyniku postępowania weryfikacyjnego – na podjęciu przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum lub odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum.

W przedmiotowej sprawie dokonana przez powołaną - na podstawie uchwały Nr [...] Rady Gminy z dnia 27 maja 2013 r. w sprawie sprawdzenia wniosku mieszkańców gminy o przeprowadzenie referendum - Komisję Rady Gminy weryfikacja złożonego przez inicjatora referendum w dniu 6 maja 2013 r. wniosku o przeprowadzenie referendum (a ściślej mówiąc weryfikacja treści załączonych do tego wniosku kart poparcia) doprowadziła do uznania 768 prawidłowo złożonych podpisów na wszystkie 921 podpisów złożonych pod wnioskiem. Powodem odmowy uznania za prawidłowe pozostałych podpisów były: nieścisłości w danych osobowych (błędne imię – w 1 przypadku, błędny nr PESEL – w 6 przypadkach), zdublowanie podpisów (w 4 przypadkach) oraz brak objęcia rejestrem wyborczym osób, które podpisały się pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum (w 135 przypadkach).

Ta właśnie okoliczność – tj. brak odnotowania osoby składającej podpis na karcie poparcia referendum w rejestrze wyborczym, stanowi przedmiot sporny między stronami w niniejszej sprawie. Mianowicie, strona skarżąca twierdzi, że weryfikacja podpisów mieszkańców złożonych pod wnioskiem (na kartach poparcia) wyłącznie w oparciu o rejestr wyborców jest niewystarczająca, gdyż prawo do głosowania w referendum, a co za tym idzie prawo do wnioskowania o jego przeprowadzenie mają osoby stale zamieszkujące na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, zaś ustalenie kręgu tych osób możliwe jest dopiero po zapoznaniu się z rejestrem osób zameldowanych na terenie gminy. Z tym stanowiskiem nie zgadza się natomiast organ wskazując na dopuszczalność a wręcz konieczność oparcia się w tym zakresie na danych wynikających z rejestru wyborców.

Dokonując rozstrzygnięcia tej kwestii należy zwrócić uwagę, że przepis art. 14 ust. 1 u.r.l. stanowi, że w terminie 60 dni od dnia powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia referendum, inicjator przeprowadzenia referendum zbiera podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, którzy chcą poprzeć inicjatywę w tej sprawie. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że osobami popierającymi inicjatywę referendalną mogą być wyłącznie osoby, które posiadają prawo wybierania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego – w omawianej sprawie chodzi zatem o prawo do wyboru Rady Gminy.

Ustawa o referendum lokalnym nie określa, kto jest osobą uprawnioną do wyboru rady gminy, jednak odsyła w tym zakresie do ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm. – dalej: "Kodeks wyborczy"), która to w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z przeprowadzaniem wyborów do organów państwowych czy samorządowych. Mianowicie, art. 2 u.r.l. stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy. Na gruncie zatem przepisów Kodeksu wyborczego należy poszukiwać odpowiedzi, kto w istocie jest osobą uprawnioną do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego (tutaj: Rady Gminy).

Artykuł 10 § 1 pkt 3 lit. a/ Kodeksu wyborczego stanowi, że prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma w wyborach do rady gminy obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy.

Z przepisu tego wynika zatem, że prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) do rady gminy wyznacza cenzus wieku i zamieszkania.

Stosując zatem odpowiednio przepisy Kodeksu wyborczego do referendum lokalnego – w kontekście rozstrzyganej kwestii prawidłowości złożonych pod wnioskiem o referendum podpisów – przyjąć należy, że poparcia dla inicjatywy referendalnej może dokonać osoba, która w momencie składania pod nią swojego podpisu ma ukończone 18 lat i która stale zamieszkuje na obszarze gminy, w której ma być przeprowadzone referendum.

Pojęcie "stałego zamieszkania" zostało zdefiniowane w art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego i należy przez nie rozumieć "zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu". W istocie definicja ta jest tożsama z definicją "pobytu stałego" na gruncie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej: "u.e.l.d.o.". Artykuł 6 ust. 1 u.e.l.d.o. stanowi bowiem, że "pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania". Pobyt stały podlega obowiązkowi meldunkowemu, o czym stanowi art. 10 ust. 1 u.e.l.d.o. mówiący, że "osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące najpóźniej w 30. dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca".

Powyższy wywód mógłby świadczyć o zasadności stanowiska skarżących i konieczności odwołania się – na etapie weryfikacji kart poparcia do referendum – do ewidencji ludności i zawartych w niej danych.

Należy jednak zwrócić uwagę na treść zawartych w Kodeksie wyborczym przepisów regulujących rejestr wyborców, które na zasadzie odesłania zawartego w art. 2 u.r.l. należy stosować odpowiednio.

W art. 18 § 1 Kodeksu wyborczego wskazano bowiem, że stały rejestr wyborców obejmuje osoby stale zamieszkałe na obszarze gminy, którym przysługuje prawo wybierania. W art. 18 § 2 Kodeksu wyborczego wskazuje się, że rejestr wyborców stanowi zbiór danych osobowych z ewidencji ludności, o których mowa w § 7, a ponadto w zbiorze tym uwzględnia się również dane wyborców, o których mowa w § 9 i art. 19 § 2 i 3. Należy zaznaczyć, że w zakresie pojęcia "danych osobowych z ewidencji ludności" mieści się także informacja dotycząca "adresu zameldowania na pobyt stały" (art. 44a ust. 2 pkt 13 u.e.l.d.o.), a zatem ta informacja, która w ocenie skarżących winna zostać poddana sprawdzeniu przez Komisję przy ocenie prawidłowości podpisów pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum.

Z analizy tych przepisów wynika, że rejestr wyborców obejmuje zarówno obywateli polskich, jak również obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, stale zamieszkałych na obszarze gminy i uprawnionych do korzystania z praw wyborczych w Rzeczypospolitej Polskiej. W rejestrze wyborców wymienia się nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL i adres zamieszkania wyborcy, przy czym w odniesieniu do obywatela UE zamiast nr PESEL wpisuje się numer paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Z art. 18 § 8 Kodeksu wyborczego wynika natomiast – co istotne - że wyborcy będący obywatelami polskimi, zameldowani na obszarze gminy na pobyt stały są wpisywani do rejestru wyborców z urzędu. Oznacza to, że osoby będące polskimi obywatelami, zameldowane na pobyt stały w danej gminie są niejako automatycznie wpisywane do rejestru wyborców.

W ocenie Sądu analiza ww. przepisów Kodeksu wyborczego wskazuje, że przy weryfikacji podpisów pod wnioskiem o referendum lokalne (tj. podpisów mieszkańców uprawnionych do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego – art. 14 ust. 1 u.r.l.) nie jest konieczne sięganie do zapisów ewidencji ludności i zawartych w niej danych.

Należy bowiem przyjąć, że oba rejestry (wyborców i ludności) – prowadzone obecnie w formie informatycznej – są ze sobą sprzężone w taki sposób, że określone dane osobowe (identyfikacyjne, meldunkowe) z ewidencji ludności są automatycznie przekazywane do rejestru wyborców. Potwierdza to treść wydanego na podstawie art. 25 Kodeksu wyborczego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie rejestru wyborców oraz trybu przekazywania przez Rzeczypospolitą Polską innym państwom członkowskim Unii Europejskiej danych zawartych w tym rejestrze (Dz. U. Nr 158, poz.941). W § 2 tegoż rozporządzenia wskazano bowiem, że rejestr wyborców prowadzi się na podstawie gminnych zbiorów meldunkowych, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), z uwzględnieniem decyzji wójta o wpisaniu do rejestru wyborców. W § 4 tegoż rozporządzenia stwierdza się natomiast, że rejestr wyborców prowadzi się w systemie informatycznym (ust. 1), a system informatyczny służący prowadzeniu rejestru wyborców umożliwia m.in. przechowywanie danych zawartych w rejestrze wyborców, w zakresie osób zameldowanych na pobyt stały i ostatnio zameldowanych na pobyt stały (ust. 2 pkt 1).

Należy więc uznać, że w zakresie istotnym dla wyznaczenia kręgu osób stale zamieszkujących na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego (zameldowanych na pobyt stały), rejestr wyborców w pełni odzwierciedla dane wynikające z ewidencji ludności.

Ponadto, za zasadnością odniesienia się przy weryfikacji poparcia inicjatywy referendalnej do danych wynikających z rejestru wyborców przemawia również funkcja tego rejestru. Rejestr ten ma bowiem służyć celom wyborczym, czyli ma potwierdzać prawo wybierania i wybieralności. Artykuł 62 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że "obywatel polski ma prawo udziału w referendum oraz prawo wybierania Prezydenta Rzeczypospolitej, posłów, senatorów i przedstawicieli do organów samorządu terytorialnego, jeżeli najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat" (ust. 1), przy czym "prawo udziału w referendum oraz prawo wybierania nie przysługuje osobom, które prawomocnym orzeczeniem sądowym są ubezwłasnowolnione lub pozbawione praw publicznych albo wyborczych" (ust. 2). Zasada wyrażona w ust. 2 powołanego przepisu Konstytucji RP znalazła swoje odzwierciedlenie także w uregulowaniach zawartych w Kodeksie wyborczym. Mianowicie w art. 10 § 2 Kodeksu wyborczego wskazano, że prawo wybierania nie przysługuje osobom: 1/ pozbawionym praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu; 2/ pozbawionym praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu; 3/ ubezwłasnowolnionym prawomocnym orzeczeniem sądu. W takim wypadku, osoby pozbawione prawa wybierania skreśla się z rejestru wyborców (art. 21 § 1 Kodeksu wyborczego).

W tej sytuacji należy przyjąć, że miarodajne dla ustalenia, czy dana osoba dysponuje "prawem wyborczym" (a w tym prawem do poparcia inicjatywy referendalnej) są dane wynikające z rejestru wyborców. Zgodnie z art. 18 § 5 Kodeksu wyborczego rejestr wyborców potwierdza prawo wybierania, a zatem to w oparciu o dane wynikające z tego właśnie rejestru (a nie z ewidencji ludności) zasadnym jest dokonanie weryfikacji podpisów poparcia mieszkańców uprawnionych do wybierania rady gminy, złożonych pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum lokalnego (gminnego). Sprawdzenie podpisów poparcia inicjatywy referendalnej w oparciu o dane z ewidencji ludności mogłaby bowiem prowadzić do uwzględnienia poparcia osób, które – pomimo tego, że posiadają odpowiedni wiek i stale zamieszkują na terenie danej gminy – to w myśl art. 10 § 2 Kodeksu wyborczego, nie legitymują się w rzeczywistości prawem wybierania (czynnym prawem wyborczym).

Powyższa konstatacja znajduje także potwierdzenie w art. 3 u.r.l., który stanowi, że w referendum lokalnym mają prawo brać udział osoby stale zamieszkujące na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, posiadające czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego tej jednostki. Z usytuowania tego przepisu na wstępie u.r.l. należy wywieść, że odnosi się on do całej procedury referendalnej, a więc zarówno do jej wstępnego etapu związanego ze skutecznym zainicjowaniem referendum, jak też do etapu właściwego, związanego z podjęciem przez członka wspólnoty samorządowej określonej decyzji czyli wyrażeniem własnej woli w sprawie będącej przedmiotem przeprowadzonego referendum. W takim przypadku o skutecznym podjęciu inicjatywy referendalnej w gminie (tj. złożeniu wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego) decydować mogą wyłącznie osoby stale zamieszkujące na terenie tej gminy i legitymujące czynnym prawem wyborczym, co właśnie potwierdza rejestr wyborców.

Reasumując, w ocenie Sądu weryfikacja uprawnienia do wzięcia udziału w referendum lokalnym (gminnym), w tym do złożenia swojego podpisu pod inicjatywą referendalną, winna następować w oparciu o dane wynikające z rejestru wyborców. Rejestr ten bowiem – bazując na danych osobowych z ewidencji ludności (m.in. zawierających informację dotyczącą adresu zameldowania na pobyt stały oznaczającą miejsce zamieszkiwania danej osoby z zamiarem w nim stałego pobytu) – dodatkowo (obok wskazania miejsca stałego zamieszkania) potwierdza prawo wyborcze danej osoby (art. 18 § 5 Kodeksu wyborczego), co jest okolicznością fundamentalną dla oceny prawa udziału w referendum lokalnym i decydowania o sprawach danej wspólnoty terytorialnej (art. 3 u.r.l.). W konsekwencji odwołanie się Rady Gminy w zakresie weryfikacji podpisów osób uprawnionych do złożenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego do danych wynikających z rejestru wyborców należy uznać za w pełni wystarczające i zgodne z prawem.

Sąd w niniejszej sprawie nie dopatrzył się także okoliczności mogących mieć znaczenie dla zakwestionowania prawidłowości podjętej przez organ uchwały, w szczególności z uwagi na podnoszone przez skarżącą zarzuty. W ocenie Sądu skarżący nie wykazali, że przyjęte przez Radę za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia podjęte w oparciu o rejestr wyborców są nieprawidłowe, i co w konsekwencji mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy w przedmiocie wyrażenia zgody na przeprowadzenie wnioskowanego referendum.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że podnoszony przez skarżących zarzut - co nieprawidłowości rejestru wyborców, polegający na nie wykazaniu w tym rejestrze, w jednym przypadku osoby zameldowanej na pobyt stały w Gminie [...]- nie może stanowić podstawy zakwestionowania prawidłowości tego rejestru, oraz uwzględnienia złożonej skargi. Po pierwsze, zarówno z informacji uzyskanych od strony skarżącej (pismo z dnia 25 lipca 2013 r.), jak też ze strony organu (pismo z dnia 25 lipca 2013 r.) wynika, że chodzi o osobę K. G., który istotnie jest osobą zameldowaną na pobyt stały w Gminie [...]. Z przekazanych akt sprawy (karta nr 23 l.p. 5) wynika, że osoba ta złożyła podpis poparcia pod inicjatywą referendalną i podpis ten został uwzględniony przy weryfikacji poparcia referendum - ważność tego podpisu została zaaprobowana przez organ. Z wyjaśnień organu wynika, że w wyniku złożonej przez inicjatora referendum w sprawie tej osoby reklamacji jedynie omyłkowo odmówiono jej uwzględnienia (decyzja Wójta Gminy z dnia 10 czerwca 2013 r., nr [...]). Spowodowane to było bardzo krótkim czasem przewidzianym ustawą na rozpatrzenie reklamacji oraz z uwagi na to, że na karcie poparcia (kart nr 23) w jednej rubryce złożono 2 podpisy poparcia, co spowodowało, że faktycznie złożony jako 5., licząc od góry podpis należał do osoby, która nie była wykazana w rejestrze wyborców.

Ponadto, nawet gdyby przyjąć – co jednak w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i powyższych wyjaśnień nie znajduje uzasadnienia – że ww. osoba omyłkowo nie zostałaby "umieszczona" w rejestrze wyborców, to okoliczność ta nie mogłoby mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż dla przyjęcia dopuszczalności poparcia przedmiotowego wniosku o referendum konieczne było złożenie 817 podpisów poparcia, natomiast w wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego i zakwestionowania podpisów dla uzyskania wymaganego poparcia zabrakło 49 podpisów.

Mając powyższe na uwadze ocena zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawę do przyjęcia, że inicjatywa referendalna nie uzyskała wymaganego na podstawie art. 4 pkt 1 u.r.l. poparcia 10% społeczności uprawnionych do głosowania, a zatem podjęta przez Radę Gminy uchwała odrzucająca wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum lokalnego, jest zgodna z prawem.

W tym stanie rzeczy Sąd mając na uwadze art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.