Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2268/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243 par 1, art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2011 r. postanawia: - odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych -


UZASADNIENIE

Skarżący – Syndyk masy upadłości G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N., w odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 lipca 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 974 zł, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżący wskazał, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Wydział [...] Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt: [...] zmieniony został sposób prowadzenia postępowania upadłościowego G. sp. z o.o. z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego. Skarżący wskazał też, że z uzasadnienia przytoczonego postanowienia wynika, iż Sąd orzekając w zakresie zmiany dotychczas prowadzonego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na likwidacyjne wziął pod uwagę fakt, że G. sp. z o.o. w upadłości układowej utraciła zdolność i możliwość przedstawiania propozycji układowych, które mogłaby wykonać, a także, że Spółka utraciła zdolność do uzyskiwania dochodów z działalność gospodarczej, gdyż wskutek decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. zostało cofnięte jej zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej.

Skarżący podniósł również, że stan majątkowy G. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej obrazuje załączony do przedmiotowego wniosku bilans sporządzony na dzień 10 lutego 2014 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2014 r. do 10 lutego 2014 r. Aktualnie sporządzany jest spis inwentarza, który z uwagi na rozproszenie majątku ww. Spółki na obszarze kilkunastu województw jest utrudniony i wymaga szeregu czynności mających na celu zinwentaryzowanie automatów w jednym magazynie, a następnie sporządzenie opinii rzeczoznawcy co do ich wartości i stanu technicznego. W tej zaś sytuacji uzyskanie środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego od skargi w najbliższym okresie czasu, w ocenie Skarżącego, jest praktycznie niemożliwe.

W przekonaniu Skarżącego, zbycie automatów do gier wymagać będzie przeprowadzenia przetargów i poszukania ewentualnych kontrahentów zainteresowanych zakupem. Pasywa Spółki przewyższają jej aktywa, a działalność gospodarcza nie jest prowadzona przez Syndyka i z masy upadłości nie jest uzyskiwany żaden dochód. Podniósł również, że dotychczas Spółce nie zostały przekazane przez komorników sądowych środki pieniężne zdeponowane w depozytach sądowych, co także uniemożliwia wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Skarżącego, nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych, w porównaniu do tych które występowały wcześniej tj. w czasie, kiedy Spółka składała wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, który został ostatecznie oddalony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 1990/14. Zwrócił na tym tle uwagę, że w miesiącu lutym 2015 r. wobec rozstrzygnięć podjętych przez Naczelny Sąd Administracyjny, został on wezwany do uiszczenia wpisów sądowych w 57 sprawach w łącznej kwocie 94.528 zł.

Z informacji przekazanych przez Skarżącego w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) oraz załączonych do niego dokumentów w postaci: bilansu sporządzonego na dzień 10 lutego 2014 r., rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2014 r. do 10 lutego 2014 r. oraz wyciągu z rachunku bankowego, wynika że wysokość kapitału zakładowego ww. Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych – [...] zł, zaś stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie przedmiotowego wniosku – 4.154,74 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym w rozumieniu przywołanego art. 245 p.p.s.a.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Sformułowanie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać również należy, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". Dodatkowo należy też wskazać, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie.

W orzecznictwie podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.).

Zdaniem Sądu, oceniając zasadność przyznania Skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. tj. w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jej sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

W tym miejscu Sąd zauważa, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem strony skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 974 zł. Oceniając sytuację finansową strony skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, że nie wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika bowiem ze złożonego przez Skarżącą oświadczenia o stanie majątkowym oraz załączonych dokumentów, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych (rzeczowe aktywa trwałe o wartości [...] zł, aktywa obrotowe o wartości 4.255.428,43 zł, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne 595.545,65 zł oraz kapitał własny o wartości [...] zł). Na majątek trwały strony skarżącej składają się również długoterminowe aktywa finansowe o wartości 777.274,63 zł. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę tak znaczną wartość majątku trwałego Skarżącej, w ocenie Sądu, nie można przyjąć, że zostały spełnione przesłanki do przyznania jej prawa pomocy.

Jak podkreślił w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt I FZ 463/04 Naczelny Sąd Administracyjny "osoba prawna, wciąż dysponująca majątkiem, którego wartość przewyższa wielokrotnie wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.". Aprobując powyższy pogląd dodać należy, że wskazywany przez Skarżącą brak bieżących dochodów, nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu Skarżąca winna była bowiem mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrycia kosztów sądowych i na ten cel "wygospodarować" fundusze.

Odnosząc się do twierdzeń Skarżącej dotyczących zaistnienia istotnej zmiany okoliczności faktycznych na skutek dokonania przez Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt: [...] zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego G. sp. z o.o. z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego, należy wskazać, że powyższa okoliczność nie niweczy ustaleń co do możliwości i kondycji finansowej strony skarżącej. Zważyć bowiem należy, że stosownie do treści art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 1112 z późn. zm. – zwanej dalej: "p.u.n."), przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się zaś, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 p.u.n. Powyższe oznacza więc, że tak rozumiana "niewypłacalność", nie jest tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego.

Podkreślić również należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. I FZ 40/13, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Poza tym z art. 342 § 1 pkt 1 p.u.n. wynika, że w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem Syndyk jako strona skarżąca wstąpił do postępowania w niniejszej sprawie, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. I FZ 431/12, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. II SA/Bk 685/14, dostępne j.w.).

Reasumując wskazane wyżej dotychczasowe ustalenia, w ocenie Sądu, okoliczności nie pozwalają stwierdzić, że Skarżąca wykazała - jak wymaga tego przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.