Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 53/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 11 lit. a; art. 4 ust. 1-4; art. 5 ust. 4; art. 24 ust. 1 pkt 2, ust. 3; art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2021 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako organ, organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania S. i Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w Ż. W. (dalej jako Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako organ I instancji) z dnia 30 kwietnia 2021 r., którą organ I instancji:

1. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.), dalej ustawa o SENT, w zgłoszeniu przewozu nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r.;

2. odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy o SENT, w zgłoszeniach przewozu z dnia 21 stycznia 2019 r. o nr: [...], [...] i nr [...]

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 22 stycznia 2019 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili w miejscowości S. kontrolę pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], przewożącego 16 045 litrów oleju napędowego, klasyfikowanego do kodu CN 2710. Z danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierowcę wnikało, że podmiotem wysyłającym i przewoźnikiem była skarżąca. Kierowcą kontrolowanego pojazdu był Ł. K.. W toku kontroli kierujący pojazdem okazał m.in. dowód rejestracyjny pojazdu nr [...], prawo jazdy kierowcy oraz dokumenty towarzyszące przesyłkom wg zgłoszeń przewozu z dnia 21 stycznia 2019 r. o nr: [...], [...] i [...]

Kontrolujący stwierdzili, że w systemie PUESC wskazano błędny numer rejestracyjny pojazdu. W ww. pięciu zgłoszeniach SENT wpisany był nr rej. [...], natomiast faktycznie powinien być wpisany nr rej. [...].

Przebieg kontroli został utrwalony w protokołach kontroli z dnia 22 stycznia 2019 r.

W następstwie przeprowadzonego postępowania decyzjami z 12 sierpnia 2019 r. dotyczącymi poszczególnych zgłoszeń SENT z 21 stycznia 2019 r. organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w łącznej kwocie [...]zł ( w każdym przypadku po [...] zł) w związku z naruszeniem obowiązku nałożonego przepisami ustawy o SENT. Jako podstawę podjętych rozstrzygnięć organ I instancji wskazał art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT.

Od przedmiotowych decyzji strona wniosła odwołania. Organ II instancji decyzjami z dnia 17 stycznia 2020 r. o nr [...],[...] uchylił w całości decyzje organu I instancji, przekazując je do ponownego rozpatrzenia celem ustalenia po pierwsze stanu faktycznego sprawy w zakresie miejsca i czasu wykonywania czynności kontrolnych w dniu 22 stycznia 2019 r., ustalenia prawidłowego nr SENT wskazanego w protokole kontroli oraz po drugie odniesienia się do stanu faktycznego niniejszej sprawy w przypadku podjęcia próby zdefiniowania pojęć interesu podmiotu i interesu publicznego. Organ odwoławczy podniósł, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji powinien obszernie przeanalizować kwestię modyfikacji przez stronę w systemie SENT informacji o środku transportu, tj. zmiany numeru rejestracyjnego środka transportu na prawidłowy. Organ I instancji ustalił stan faktyczny tylko w oparciu o dokumenty urzędowe, tj. protokoły kontroli z dnia 22 stycznia 2019 r. Z protokołów kontroli wynika natomiast, że kontrolę przeprowadzono później, niż strona dokonała modyfikacji.

Przedmiotowe decyzje wydane przez organ odwoławczy zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokami o sygn. akt: III SA/Lu 152/20 z dnia 8 września 2020 r., III SA/Lu 148/20 z dnia 21 lipca 2020 r., III SA/Lu 149/20 z dnia 21 lipca 2020 r., III SA/Lu 150/20 z dnia 21 lipca 2020 r. i III SA/Lu 151/20 z dnia 27 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargi na decyzje organu II instancji.

Przystępując do ponownego rozpatrzenia przekazanych spraw, organ I instancji postanowieniem z dnia 11 listopada 2020 r., działając na podstawie art. 166 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej O.p., połączył powyższe postępowania.

Dokonując ponownej analizy materiału dowodowego, wezwano na przesłuchanie funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej na okoliczność złożenia wyjaśnień celem dokonania dodatkowych ustaleń, w związku z przewozem oleju napędowego we wskazanych zgłoszeniach przewozu SENT oraz ustaleniami zawartymi w protokołach z kontroli drogowej, o czym poinformowano Spółkę.

Mając na uwadze art. 24 ust. 3 ustawy o SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli stanowiący, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, organ I instancji wezwał Spółkę do przedłożenia informacji i dokumentów obrazujących sytuację finansową i majątkową firmy za lata 2020, 2019 i 2018 (sprawozdania finansowe, zeznania roczne CIT) oraz do złożenia wyjaśnienia, czy strona w okresie ostatnich 3 lat ubiegała się/korzystała z ulg w zapłacie podatków - okresy korzystania (oświadczenie wnioskodawcy) wraz ze wskazaniem innych istotnych okoliczności, które miałyby wpływ na wydanie rozstrzygnięcia przez organ. Dodatkowo mając na uwadze ustawę z dnia 16 kwietnia 2020r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 r. poz. 695 ze zm.), dalej ustawa o szczególnych instrumentach wsparcia, wezwano skarżącą do udzielenia informacji, czy Spółka korzystała z wsparcia na podstawie tej ustawy, ze wskazaniem formy, wartości i rodzaju pomocy.

Pismami z dnia 3 grudnia 2020 r. organ I instancji wystąpił do ZUS Oddział w L. o udzielenie informacji, czy Spółka nie zalega ze składkami oraz czy korzystała ze wsparcia na podstawie ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia oraz do Drugiego Urzędu Skarbowego w L. o przesłanie kopii deklaracji podatkowych (VAT, PIT), kopii zeznania rocznego za rok 2018 r. i 2019 r., ewentualnie przesłanie innych dokumentów potwierdzających sytuację ekonomiczną firmy.

Organ I instancji wystąpił także do Referatu Analiz, Prognoz i Sprawozdawczości o udzielenie informacji dotyczących skarżącej tj. liczby zarejestrowanych zgłoszeń SENT ze wskazaniem liczby zgłoszeń poddanych kontroli, podania wyniku kontroli pozytywnych.

W odpowiedzi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w L. przekazał wydruki elektroniczne deklaracji VAT-7 za m-ce 06-10/2020, zeznania podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), zestawienie deklaracji VAT-7 od m-ca 01/2019, wykaz zaległości na dzień 4 grudnia 2020 r. Jednocześnie Urząd Skarbowy poinformował, że w stosunku do Spółki nie odnotowano postępowania egzekucyjnego oraz nie odnotowano informacji o korzystaniu przez Spółkę ze wsparcia wynikającego z ustawy szczególnych instrumentach wsparcia. ZUS Oddział w P. pismem z dnia 2 lutego 2021 r. poinformował, że Spółka nie zalega w opłacaniu składek ZUS, oraz że 28 maja 2020 r. Spółka złożyła wniosek RDZ o umorzenie składek za miesiąc marzec 2020 r. W dniu 30 września 2020 płatnik został zwolniony z opłacania składek za miesiąc marzec 2020 r. w 50%.

W dniu 14 stycznia 2021 r. przesłuchano dwóch funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, uczestniczących w czynnościach kontroli drogowej, którzy potwierdzili, że kontrole rozpoczęto 22 stycznia 2019 r. o godz. 09:35, a w systemie PUESC odnotowano godzinny rozpoczęcia sporządzania protokołów jako godziny rozpoczęcia kontroli, stąd wynikła różnica, że modyfikacja dokonana została przez stronę wcześniej, niż dokonana kontrola.

Pismem z dnia 15 lutego 2021r. organ I instancji wezwał Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów, stosownych oświadczeń oraz dokumentów finansowych (np. szczegółowych analiz ekonomicznych firmy, bilansów handlowych, wydruków księgowych itp.). Spółka przedłożyła kserokopię bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2020 r. Dodatkowo organ I instancji dokonał wydruku z dostępnych systemów informatycznych dokumentów obrazujących sytuację finansową firmy tj. uchwały z dnia 1 czerwca 2020 r., sprawozdania za rok 2019 r. oraz listy przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez Spółkę za okres od 1 stycznia 2019 r. do 27 lutego 2021 r.

Pismem z 3 marca 2021 r. organ I instancji ponownie wezwał Spółkę do przesłania dokumentów obrazujących sytuację finansową firmy. W odpowiedzi skarżąca poinformowała, że nie wnosi o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co miałoby stanowić pomoc publiczną spełniająca warunki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust.4 ustawy o SENT i podtrzymała swoje stanowisko w sprawie, że w jej ocenie nie ma podstaw prawnych do nałożenia na nią kary pieniężnej. Powyższe uzasadniła, iż w przedmiotowej sprawie doszło do zwykłej omyłki pisarskiej polegającej na niezamierzonym i niezawinionym pominięciu jednej cyfry w numerze rejestracyjnym pojazdu, co nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej i to w tak dużej wysokości.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji uznał, że po przeprowadzonej analizie zgromadzonych o podatniku informacji wynika, że firma jest w stabilnej sytuacji finansowej, korzystała z pomocy publicznej i posiadała w momencie kontroli spore doświadczenie w rejestracji zgłoszeń SENT. Stan finansów przedsiębiorstwa nie wskazuje także na symptomy zagrożenia zdolności do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. W tych okolicznościach sprawy nie można przyjąć, że interes strony wymaga odstąpienia od nałożenia kary.

Niemniej jednak, w kontekście interesu publicznego organ I instancji uznał, że skoro ujawnione w wyniku kontroli nieprawidłowości są wynikiem powielenia błędu polegającego na wpisaniu nieprawidłowego numeru rejestracyjnego środka transportu w pięciu zgłoszeniach SENT podczas jednego przewozu, to nałożenie kary pieniężnej w tej sytuacji za każdy przypadek, zdaniem organu I instancji, stanowiłoby nieproporcjonalną dolegliwość wobec podmiotu w stosunku do wagi przewinienia. Organ I instancji podkreślił, że w interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych zaufania do organów państwa. W tych okolicznościach, w ocenie organu I instancji, odstąpienie od kary w czterech zgłoszeniach SENT umożliwi uwzględnienie interesu publicznego poprzez poszanowanie dobra jakim jest zaufanie obywateli do organów państwa.

Dlatego decyzją z dnia 30 kwietnia 2021 r. organ I instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] złotych za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy o SENT tylko w jednym zgłoszeniu przewozu nr [...], a w przypadku pozostałych czterech zgłoszeń przewozu odstąpił od nałożenia kary pieniężnej.

Spółka złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji podtrzymując swoje stanowisko co do oczywistej omyłki i znikomym rozmiarze uchybienia.

Organ II Instancji na etapie postępowania odwoławczego nakazał organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań kolejnego funkcjonariusza uczestniczącego w kontroli T. C., i kierowcy kontrolowanego środka transportu Ł. K..

W ocenie organu odwoławczego zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca miała status podmiotu wysyłającego i przewoźnika.

Stosownie do art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1 (rozpoczynającego się na terytorium kraju), przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a.

Kontrola przewozu towaru dokonana w dniu 22 stycznia 2019 r. stwierdziła błędny nr rejestracyjny środka transportu we wszystkich pięciu zgłoszeniach SENT. Ustawodawca nie dopuścił zaś wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia popełnione na skutek błędów czy omyłek. Przepisy ustawy o SENT są bezwzględnie obowiązujące i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia.

Przesłuchani w sprawie funkcjonariusze, którzy dokonywali kontroli (R. S. i S. B. przesłuchani 14 stycznia 2021 r. oraz T. C. przesłuchany 24 sierpnia 2021 r.) wyjaśnili, że w systemie PUESC odnotowano godzinę rozpoczęcia sporządzania protokołu jako godzinę rozpoczęcia kontroli. Stąd wynikła różnica, że modyfikacja dokonana przez stronę nastąpiła wcześniej niż przeprowadzona kontrola. Faktyczna kontrola rozpoczęła się o godz. 9:35 dla wszystkich zgłoszeń SENT. Ponadto w notatce służbowej z 5 lutego 2019 r. funkcjonariusz wyjaśnił również, że podczas sporządzania protokołu omyłkowo wpisał nr [...] winno być [...] Funkcjonariusz T. C. wyjaśnił, że kierowca prawdopodobnie zadzwonił do firmy i poinformował o błędnym nr rejestracyjnym w PUESC i firma dokonała aktualizacji. Przesłuchany kierowca Ł. K. zeznał, że rozmawiał z logistykiem firmy o ujawnionej pomyłce. Godziny nie pamiętał ale było to w trakcie kontroli.

W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę przeanalizował kwestię modyfikacji przez Spółkę w systemie SENT informacji o środku transportu, tj. zmiany nr rej. środka transportu na prawidłowy i wyprowadził z tej analizy właściwe wnioski. Odnosząc się do zarzutu odwołania co do niezastosowania art. 30 ust. 4 ustawy o SENT organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. przepis nie może mieć zastosowania w sprawie, gdyż przedmiotowe naruszenie zostało ujawnione podczas kontroli drogowej i dotyczyło niewykonania przez przewoźnika obowiązku wynikającego z ustawy o SENT. Ponadto zgodnie z art. 30 ust. 5 przepisu ust. 4 nie stosuje się do przewoźników. Organ podkreślił, że niezależnie od tego, czy w danym przypadku niewpisanie danych do zgłoszenia SENT, było wynikiem błędu, zaniedbania strony, czy nastąpiło umyślnie, to kary nakładane na podstawie ustawy o SENT opierają się na odpowiedzialności obiektywnej.

W ocenie organu odwoławczego ujawnione nieprawidłowości były wynikiem powielenia błędu polegającego na nieuzupełnieniu pięciu zgłoszeń podczas jednego przewozu i istotnie nałożenie kary pieniężnej w powyższym przypadku w stosunku do wszystkich zgłoszeń SENT objętych kontrolą stanowiłoby nieproporcjonalną dolegliwość wobec podmiotu w stosunku do wagi przewinienia. Brak zaś uszczuplenia należności publiczno-prawnych, nie determinuje konieczności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ podkreślił, że przepisy ustawy o SENT zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne, a instytucja możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, statuowana w art. 24 ust. 3 ustawy o SENT i warunkowana wystąpieniem w danej sprawie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jest instytucją wyjątkową.

Trafnie, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można dopatrywać się zaistnienia przesłanki "ważnego interesu przewoźnika". Organ I instancji ustalił, że Spółka posiada zaległości wymagalne z tytułu kary pieniężnej w kwocie [...]zł. Nie odnotowano wobec niej prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego, lista zaległości z odsetkami na dzień 4 grudnia 2020 r. wynosi [...] zł. Z pisma ZUS I Oddział w P. z 3 lutego 2021 r. – wynika, że na dzień 11 stycznia 2021 r. podmiot ten nie zalega z opłacaniem składek z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Spółka w badanym okresie otrzymała 9 razy pomoc państwa opiewającą na kwotę [...]zł (wartość nominalna pomocy), z czego wartość pomocy brutto wynosiła [...] zł. Była to zarówno pomoc publiczna, jak również pomoc de minimis, która przybierała różne formy np.: refundacji, gwarancji, dotacji lub innych bezzwrotnych świadczeń. Według danych przekazanych przez Spółkę oraz sprawozdania finansowego wynika, że Spółka (w roku 2018 oraz w roku 2019 S. G. B. S.. J.) osiągnęła następujące wyniki finansowe: 2018 r. zysk netto [...] zł; 2019 r. zysk netto [...] zł. Zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień 31 grudnia 2020 r. Spółka na koniec 31 grudnia 2020 r. osiągnęła zysk (strata) netto [...] zł. Za 2020 r. uzyskała zaś zysk netto w kwocie [...]zł. Stan finansów przedsiębiorstwa nie wskazuje na symptomy zagrożenia zdolności do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. W tych okolicznościach sprawy nie można przyjąć, że interes strony wymaga odstąpienia od nałożenia kary. Nadto, w ocenie organu odwoławczego, Spółka nie przedstawiła dowodów na to, iż zachodzą nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jej funkcjonowania. W konsekwencji słusznie - w odniesieniu do przesłanki ważnego interesu przewoźnika – organ I instancji stwierdził brak podstaw do jej zastosowania. Zdaniem organu II instancji sytuacja ekonomiczna przewoźnika umożliwia uregulowanie kary pieniężnej, a stan finansów przedsiębiorstwa nie wskazuje także na symptomy zagrożenia zdolności do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej.

W ocenie organu odwoławczego trafnie również organ I instancji dokonał analizy interesu publicznego, a rozważania organu I instancji w tym zakresie pozwalają stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienia byłby, w ocenie organu II instancji, zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem Spółki w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Zdaniem organu przepis art. 24 ust. 3 ustawy o SENT ma charakter uznaniowy i organ I instancji nie przekroczył granic tego uznania. Organ I instancji prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji skarżącej) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Organ I instancji oceniając spełnienie przez stronę "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej zasadnie dokonał analizy popełnionego przez stronę błędu w stosunku do takich wartości jak przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy o SENT. Podzielając w pełni ocenę organu I instancji w tym przedmiocie organ odwoławczy ponownie podkreślił, że przepisy ustawy o SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Dodał również, że błędny numer rejestracyjny uniemożliwia lub co najmniej bardzo utrudnia sprawowanie kontroli nad przewozem, a zatem godzi w podstawowe założenia i cel ustawy o SENT.

W skardze na decyzję organu odwoławczego Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT, poprzez błędną jego wykładnię, co w konsekwencji skutkowało błędnym zastosowaniem tego przepisu.

Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik Spółki argumentował, że użyte przez ustawodawcę w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT sformułowanie "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym" - należy rozumieć jako podanie danych nieprawdziwych, nie odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy. W przypadku danych dotyczących środka transportu wskazanie "danych niezgodnych ze stanem faktycznym" to zadeklarowanie numeru rejestracyjnego innego środka transportu bądź numeru fałszywego. Z taką zaś sytuacją w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia, gdyż w zadeklarowanym numerze rejestracyjnym pojazdu wkradła się jedynie drobna omyłka pisarska polegająca na pominięci jednej cyfry w tym numerze. Skoro celem ustawy o SENT nie jest zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT, to w niniejszej sprawie kara pieniężna nie powinna zostać na Spółkę nałożona, a działanie organu było nieproporcjonalne do przewinienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W ocenie sądu zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku skargi, nie jest dotknięta uchybieniami prawnymi, skutkującymi koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności).

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o SENT.

Ustalenia co do stanu faktycznego niniejszej sprawy nie są sporne. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny kwestii zasadności nałożenia na skarżącą kary, na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT.

W pierwszej kolejności wymaga jednak przypomnienia, że w tej sprawie kontrola przewozu towaru dokonana przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w dniu 22 stycznia 2019 r. stwierdziła błędny nr rejestracyjny środka transportu w pięciu zgłoszeniach SENT. W następstwie przeprowadzonego postępowania pierwotnymi decyzjami z dnia 12 sierpnia 2019 r., dotyczącymi poszczególnych zgłoszeń SENT z dnia 21 stycznia 2019 r. organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w łącznej kwocie [...]zł (w każdym przypadku po [...] zł) w związku z naruszeniem obowiązku nałożonego przepisami ustawy o SENT. Wątpliwości co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, braki postępowania dowodowego oraz niewystarczające odniesienie się przez organ I instancji do możliwości wskazanych w art. 24 ust. 3 ustawy o SENT (odstąpienia od nałożenia kary) skutkowały uchyleniem wydanych przez organ I instancji rozstrzygnięć decyzjami organu II instancji z dnia 17 stycznia 2020 r. i przekazaniem spraw temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Stanowisko organu odwoławczego zostało podzielone przez tutejszy sąd, który kontrolując poszczególne decyzje kasacyjne organu odwoławczego, na skutek skarg wniesionych przez Spółkę wyrokami z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt: III SA/Lu 152/20 r. i z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt: III SA/Lu 148/20, III SA/Lu 149/20 i III SA/Lu 150/20 oraz z dnia 27 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 151/20 skargi oddalił.

Przystępując do ponownego rozpatrzenia przekazanych spraw organ I instancji postanowieniem z dnia 11 listopada 2020 r., działając na podstawie art. 166 O.p., połączył niniejsze postępowania wszczęte z urzędu i decyzją z dnia 30 kwietnia 2021 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] złotych za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy o SENT tylko w jednym zgłoszeniu przewozu (nr [...], a w przypadku pozostałych czterech zgłoszeń przewozu odstąpił od nałożenia kary pieniężnej.

Zgromadzony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy materiał dowodowy, w tym zeznania przesłuchanych w charakterze świadków funkcjonariuszy dokonujących kontroli drogowej: R. S., S. B. i T. C. oraz zeznania kierowcy kontrolowanego środka transportu Ł. K. nie pozostawiają, w ocenie sądu, wątpliwości, że po pierwsze do wskazanych uchybień doszło i po drugie, że przeprowadzona w dniu 22 stycznia 2019 r. kontrola, w ramach której stwierdzono błędny numer rejestracyjny środka transportu we wszystkich pięciu zgłoszeniach SENT miała miejsce przed modyfikacją przez skarżącą numeru rejestracyjnego na prawidłowy w systemie. Nie budzą wątpliwości również i te ustalenia organu dotyczące cech przewożonego towaru i jego ilości. Jak zresztą wskazano na początku nie są to okoliczności sporne, a sąd nie dopatrzył się uchybienia przepisom art. 187, art. 191 O.p., przez pryzmat których należało ocenić prawidłowość postępowania dowodowego i poczynionych ustaleń faktycznych.

W ramach tak ukształtowanego postępowania wydana została zaskarżona decyzja z dnia 6 grudnia 2021 r., w której organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji zawarte w decyzji z dnia 30 kwietnia 2021 r.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ocenił i wyważył zastosowanie w sprawie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

W ocenie skarżącej, w sytuacji, gdy zadeklarowany numer rejestracyjny środka transportu był numerem samochodu, którym faktycznie przewożono towar, a w zadeklarowanym numerze rejestracyjnym pojazdu wkradła się jedynie drobna omyłka pisarska polegająca na pominięci jednej cyfry w tym numerze, to nie mamy do czynienia ze zgłoszeniem danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a tym samym brak było podstaw do zastosowania przez organ art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej.

Celem ustawy o SENT jest zapewnienie skutecznej kontroli przewozu towarów określonych ustawą oraz określenie zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tych towarów na terytorium kraju. Ten akt normatywny wprowadził także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem tych towarów, podmiotu wysyłającego, przewoźnika, kierującego transportem oraz podmiotu odbierającego. Zgodnie z art. 4 ust. 1-4 ustawy o SENT środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń, zwany dalej w ustawie "rejestrem". Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Rejestr prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej. W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego ze stanem faktycznym.

W przypadku przewozu towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

Stosownie do art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a. Zgodnie z art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT środek transportu oznacza pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodnie ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W niniejszej sprawie skarżąca miała status podmiotu wysyłającego i przewoźnika, a kontrola przewozu towaru dokonana przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w dniu 22 stycznia 2019 r. stwierdziła błędny nr rejestracyjny środka transportu w pięciu zgłoszeniach. Okoliczność błędnego uzupełnienia przez skarżącą pięciu zgłoszeń przed rozpoczęciem przewozu nie jest kwestionowana przez skarżącą. Sporna jest natomiast ocena doniosłości tego faktu w świetle przepisów ustawy o SENT. Skarżąca podkreślała również, że podanie błędnego numeru rejestracyjnego w pięciu zgłoszeniach SENT było nieświadome, miało charakter nieistotny i niemogący powodować jakichkolwiek uszczupleń po stronie Skarbu Państwa.

O ile zgodzić się można ze skarżącą, że wskazanie nieprawidłowego numeru rejestracyjnego poprzez pominięcie jednej cyfry w numerze mogło być wynikiem oczywistej omyłki, to jednak nie można pomijać, że ustawa o SENT nie przewiduje uznania oczywistej omyłki za przypadek, który nie jest objęty przepisem art. 24 ust. 1 pkt 2. Przepis ten przewiduje karę pieniężną za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym bez zróżnicowania charakteru niezgodności i jej wagi. Nie przewiduje także możliwości miarkowania kary ani odstąpienia od jej wymierzenia z powodu popełnienia oczywistej omyłki. Kary nakładane na podstawie ustawy o SENT opierają się na odpowiedzialności obiektywnej, niezależnej od tego, czy w danym przypadku niewpisanie danych do zgłoszenia SENT było wynikiem błędu, zaniedbania strony, czy nastąpiło umyślnie. Przepisy ustawy o SENT zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Nie można podzielić poglądu strony, iż nakaz nałożenia wskazanej kary nie ma charakteru bezwzględnego, a wprowadzenie do systemu niepełnego numeru rejestracyjnego nie stanowi zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Dane niezgodne ze stanem faktycznym, to dane sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy, rozbieżne od niego, a zatem nie tylko, jak chce tego skarżąca, wskazanie danych innego środka transportu, czy numeru fałszywego, co świadczyć by miało o umyślnym działaniu strony, a jak przecież wskazano odpowiedzialność na podstawie ustawy o SENT jest odpowiedzialnością obiektywną. Nie bez powodu przecież w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT użyty został kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną" poprzedzony zwrotem "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru".

Gdyby ustawodawca chciał wyłączyć z odpowiedzialności oczywiste omyłki, czy przyjąć miarkowanie kary w tym przypadku, to by to uczynił. Wskazać chociażby należy na art. 24 ust. 1a ustawy o SENT, gdzie uwzględnia się w określonych okolicznościach oczywistą omyłkę (oczywisty błąd), nie dotyczy on jednak numeru rejestracyjnego środka transportu. Właściwy (a więc pełny) numer rejestracyjny środka transportu ma niewątpliwie istotne znaczenie w świetle podstawowych założeń i celów ustawy o SENT, albowiem jak trafnie zauważył organ uniemożliwia, a co najmniej bardzo utrudnia sprawowanie kontroli nad przewozem. W ocenie sądu, konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak i przez organy prowadzące postępowanie. Konstrukcja przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT jednoznacznie wskazuje na obiektywny charakter odpowiedzialności podmiotów niedopuszczający różnicowania w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków.

Natomiast brak konsekwencji i nadmierny liberalizm w nakładaniu i egzekwowaniu kar mógłby prowadzić do wypaczenia sensu ustawy o SENT oraz obrotu paliwami i spowodować lekceważenie nałożonych nią obowiązków. Kara administracyjna ma bowiem cel prewencyjny, a jeśli tak, to może on być osiągnięty tylko wówczas, gdy regułą będzie wymierzanie kar, a nie odstępowanie od nich.

Na prawną ocenę stwierdzonej nieprawidłowości nie ma wpływu także fakt natychmiastowego wprowadzenia do zgłoszenia SENT wymaganych danych w trakcie kontroli. Trafnie organ odwoławczy zauważa, że przewoźnik jeszcze przed rozpoczęciem przewozu jest obowiązany uzupełnić zgłoszenie o dane określone w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o SENT. To na stronie skarżącej (jako profesjonalnym przewoźniku) spoczywał obowiązek starannego wypełnienia rejestru, a po wtóre uzupełnienie zgłoszenia o dane określone w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o SENT mogło nastąpić - najpóźniej - przed rozpoczęciem przewozu. Uzupełnienie danych w zgłoszeniu w trakcie kontroli, po ujawnieniu nieprawidłowości, nie może wywierać pozytywnych dla strony skutków prawnych i jako takie nie ma wpływu na nałożenie i wymiar kary. Przyjęcie takiej tezy oznaczałoby, że każdorazowo podmiot podlegający systemowi monitorowania przewozu towarów "przyłapany" podczas kontroli na naruszeniu obowiązków określonych ustawą o SENT mógłby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez skorygowanie zgłoszenia w toku kontroli. W konsekwencji we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszło do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych przypadkach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu towarem wrażliwym (por też. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19, LEX nr 3022437).

W świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary określonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT i organ nie miał możliwości jej miarkowania, a jedynie odstąpienia od jej wymierzenia.

Ustawodawca poprzez wprowadzenie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, co stanowi przedmiot regulacji art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, jak trafnie wskazano w ww. wyroku NSA, łagodzi rygoryzm regulacji art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy prawidłowo przeanalizowały ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej.

Stosownie do art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Z powołanego art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika natomiast, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Odstąpienie od wymierzenia kary, o którym mowa w powyższych przepisach, oparte jest na uznaniu administracyjnym, co wynika z użytego sformułowania "może". Oznacza to, że organ administracji ma swobodę wyboru rozstrzygnięcia w zakresie odstąpienia od nałożenia kary. Ograniczone zastosowanie uznania administracyjnego nie oznacza jednak zupełnego pomięcia istoty kontroli pod względem legalności tego rodzaju rozstrzygnięć. Sądowa kontrola stanowiska organu pod względem legalności nadal sprawdza się do oceny, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego. W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można organowi zarzucić uchybień w tym zakresie.

Pojęcia ważnego interesu podmiotu (przewoźnika) oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do wyżej wymienionych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (vide wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1052/20, sygn. akt II GSK 855/20 oraz z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19- orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes podmiotu uzasadniają przede wszystkim nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, a także trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego.

W ocenie sądu organ dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego co do sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, w tym dokumentów pozyskanych przez organ z urzędu i złożonych przez stronę doszedł do trafnych wniosków, iż brak jest podstaw do uznania sytuacji ekonomicznej skarżącej, jako trudnej, a okoliczności powstałych naruszeń za nadzwyczajne, na które strona nie miała wpływu. Organ ustalił, a skarżąca tych ustaleń nie podważyła, że wobec Spółki nie jest prowadzone postępowania egzekucyjne. W latach 2019-2021 Spółka otrzymała kilkakrotnie pomoc państwa w znacznej kwocie. Była to zarówno pomoc publiczna, jak również pomoc de minimis, która przybierała różne formy: refundacji, gwarancji, dotacji lub innych bezzwrotnych świadczeń. W 2018 r. zysk netto skarżącej wyniósł [...] zł, a w 2019 r. [...] zł. Spółka za 2020 r. uzyskała zysk netto w kwocie [...]zł. Stan finansów przedsiębiorstwa nie wskazuje zatem na symptomy zagrożenia zdolności do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Spółka ma stabilną sytuację finansową, która umożliwia uregulowanie nałożonej kary pieniężnej. Organy trafnie zwróciły również uwagę, że skarżąca jest profesjonalnym przewoźnikiem i ma doświadczenie w rejestracji zgłoszeń SENT.

W ocenie sądu organy prawidłowo również oceniły, w okolicznościach tej sprawy przesłankę interesu publicznego i zasadnie stwierdziły, że nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności.

Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne.

Podkreślania wymaga, że pojęcia ważnego interesu podmiotu, jak i interesu publicznego mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty i okoliczności.

W niniejszej sprawie organ uwzględnił okoliczność, że stwierdzony błąd polegający na błędnym wpisaniu numeru rejestracyjnego środka transportu podczas jednego przewozu został kilkukrotnie powielony. To spowodowało, że mając właśnie na względzie interes publiczny nie nałożył na skarżącą kary za wszystkie stwierdzone naruszenia, czyli pięciokrotnie wyższej. Organ odstąpił od wymierzenia kary pieniężnej w części dotyczącej czterech pozostałych zgłoszeń, mając na względzie fakt multiplikacji stwierdzonego błędu.

Organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną, lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, czy też sprawność działania aparatu państwowego

Organ podkreślił, że w interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych zaufania do organów państwa, a nałożenie kary pieniężnej w powyższym przypadku w stosunku do wszystkich zgłoszeń objętych kontrolą stanowiłoby nieproporcjonalną dolegliwość wobec Spółki w stosunku do wagi przewinienia.

Składowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie podkreśla się, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ powinien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Wskazuje się również, że przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy uwzględnić, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie leży bowiem w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. np. wyrok NSA w sprawie sygn. akt II GSK 885/21 i powołane tam orzecznictwo NSA, czy w sprawie II GSK 2559/21, CBOSA).

W ocenie składu orzekającego w tej sprawie, w tym rozpatrywanym przypadku nałożona na Spółkę kara nie jest nadmiernie dolegliwa i nie została zachwiana zasada proporcjonalności, a jak wskazał z kolei NSA w wyroku w sprawie o sygn. akt II GSK 127/22 (CBOSA), ustawa o SENT ma w założeniu stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami uznanymi za "wrażliwe", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonującymi wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonującymi obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa. Ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami i ułatwić walkę z szarą strefą. Celem ustawy, która jest ustawą o charakterze subsydiarnym w stosunku do całego systemu podatkowego, jest także wprowadzenie zmian prawnych w dziedzinach, w których stwierdzało się najwięcej nieprawidłowości podatkowych, dotyczących w szczególności wyłudzania i niepłacenia podatku od towarów i usług czy uszczupleń w podatku akcyzowym i zwiększenie skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

Jak wskazano zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnego przypadku odnosząc je do ratio legis ustawy o SENT. W okolicznościach analizowanej sprawy doszło zaś do pięciokrotnego powielenia tożsamego błędu. W pięciu zgłoszeniach SENT wpisany był nr rej. [...], natomiast faktycznie powinien być wpisany nr rej. [...].

Biorąc pod uwagę działalność prowadzoną przez Spółkę nie można uznać, że naruszenie przepisów ustawy o SENT wywołane zostało brakiem doświadczenia w realizowaniu przewozów z wykorzystaniem zgłoszeń SENT. Stwierdzone podczas przeprowadzonej w dniu 22 stycznia 2019 r. kontroli nieprawidłowości świadczą, w ocenie sądu, co najmniej o niedbałości czy też o nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów. W interesie publicznym niewątpliwie nie leży takie stosowanie przepisów ustawy o SENT, które polegać miałoby na każdorazowym zwalnianiu podmiotów objętych regulacjami tej ustawy od odpowiedzialności za oczywiste i niejednokrotne naruszenia, wynikające z lekceważącego podejścia przewoźnika do realizacji jej postanowień. Oceny tej nie może zmienić okoliczność dokonania legalnego przewozu, który został zgłoszony oraz brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa.

Trafnie również uzasadniał organ odwoławczy, że w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Mając na względzie stan faktyczny tej konkretnej sprawy i wielokrotność naruszeń, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, że brak nałożenia kary w tej sprawie za stwierdzone uchybienia stanowiłby zachwianie zasady proporcjonalności i stawiałby skarżąca w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Stanowiłby zatem zachwianie zasady słuszności i sprawiedliwości. Zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana. Pełnomocnik skarżącej w swojej argumentacji podnosił, że celem ustawy o SENT nie jest zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT. Istotnie kary przewidziane w ustawie o SENT mają przede wszystkim charakter prewencyjny, a nie fiskalny. Wprowadzenie jednak wysokich kar przez ustawodawcę było celowym zamierzeniem, aby niedopełnienie obowiązków nałożonych przez ustawę o SENT było dla podmiotów uczestniczących w przewozie towarów "wrażliwych'' nieopłacalne.

W ocenie sądu wykładnia mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych. Poza tym przywołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych nie mogą znaleźć wprost przełożenia na okoliczności sprawy niniejszej, gdyż zapadły w odmiennych stanach faktycznych.

Jeszcze raz podkreślić należy, że w obecnym stanie prawnym, gdzie przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek, a odpowiedzialność za naruszenia postanowień ustawy ma charakter obiektywny i ustawodawca nie przewidział możliwości wartościowania przyczyn naruszenia i miarkowania kar, odstąpienie od nałożenia kary musi być przez organ wszechstronnie rozważone i wyważone na tle okoliczności konkretnej sprawy.

W tej sprawie, w ocenie sądu, organy zasadnie uznały, że kara w wysokości [...] zł będzie karą wystarczającą i proporcjonalną do wagi stwierdzonego i powielonego naruszenia.

Nie można również pomijać, na co też zwróciły uwagę organy, że poprawne uzupełnienie wszystkich danych w systemie daje właściwym organom pełną możliwość monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze. Każdy zatem z przewoźników obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić prawidłową identyfikację w systemie pojazdu wraz z towarem. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca zajmujący się transportem takich towarów powinna tak zorganizować ich transport, aby wypełniać obowiązki przewidziane w przepisach prawa. Zachowanie strony naruszało też podstawowe cele ustawy o SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. System kontroli powinien być szczelny, skuteczny i bezpieczny, a podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania powinny dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

W świetle celów ustawy o SENT, nie można zatem kategorycznie przyjąć, i z góry założyć, że skoro Spółka jest legalnie działającym przedsiębiorcą i opłaca podatki, to przewoźnik działa uczciwie i nie należy do tzw. "szarej strefy". Przyjmowanie takich założeń czyniłoby ustawę o SENT całkowicie nieskuteczną i iluzoryczną. Uwzględnić należy, że kontrolowany przewóz naruszył jasną, prostą regułę, której przestrzeganie warunkuje niedopuszczenie do nielegalnego obrotu towarami wrażliwymi. Stwierdzone naruszenia są oczywiste i wynikały z zaniedbania przewoźnika, a więc nie można ich uznać za usprawiedliwione. Ponieważ kara ma cel prewencyjny za odstąpieniem od jej nałożenia nie może przemawiać fakt, że nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych na skutek stwierdzonego naruszenia. Poza tym prewencyjny charakter kary ma szczególne znaczenie w przypadku kontrolowanej Spółki, gdyż jak wnika z akt organy wzięły też pod uwagę liczbę zgłoszeń dokonanych przez skarżącą i kontrole zgłoszeń, które wykazały, że skarżąca nie pierwszy raz naruszyła przepisy ustawy o SENT.

Zasadnie wywiedziono, że skarżąca jest przedsiębiorcą profesjonalnie zajmującym się obrotem towarów, od którego należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów. Niedopełnienie obowiązku polegającego na błędnie wpisanym nr rejestracyjnym pojazdu (pominięcie jednej cytry) w pięciu zgłoszeniach SENT zgodnie z ustawą jest sankcjonowane.

W sytuacji zatem, gdy w okolicznościach tej sprawy organy uznał, iż z uwagi na powielony błąd zasadne będzie nałożenie kary tylko za jedno naruszenie w wysokości [...] zł i odstąpienie od nałożenia kary co do stwierdzonych naruszeń w zakresie pozostałych czterech zgłoszeń SENT w łącznej wysokości [...] zł, to w ocenie sądu, nie można organom postawić zarzutu, iż w tej sprawie nie uwzględniły interesu publicznego.

Podsumowując, w ocenie sądu, organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy ustawy o SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Jednocześnie, organy po rozważeniu przesłanek zawartych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, prawidłowo uznały, że w interesie publicznym zasadne będzie odstąpienie od nałożenia kary w wysokości [...] zł. W tej sprawie nałożenie kary w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku w jednym zgłoszeniu SENT spełni swój cel prewencyjny, a stabilna sytuacja finansowa Spółki umożliwia jej uiszczenie i nie będzie stanowić dla skarżącej zbyt dużej dolegliwości.

W ocenie sądu, organy podjęły w tej sprawie wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć.

Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.