Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1917/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, jako jedna z niezbędnych przesłanek wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania.

Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby.

TEZY

Opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, jako jedna z niezbędnych przesłanek wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania.

Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Dyrektora Domu Pomocy Społecznej "N.-P." w W.-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 15 kwietnia 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania Marka P. - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 marca 2001 r. (...) Burmistrz Gminy W.-W. orzekł o odmowie wymeldowania Marka P. z pobytu stałego w lokalu nr 3, położonym przy ul. (...) w W.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie administracyjne wszczęte zostało na wniosek Domu Pomocy Społecznej "N.-P." w W. W budynku DPS "N.-P." usytuowany jest m.in. lokal nr 3, stanowiący własność powiatową. "Niegdyś" lokal miał charakter mieszkania hotelowego. Dotycząca go umowa najmu została zawarta z nieżyjącą obecnie żoną uczestnika postępowania - Anną P., pielęgniarką w Domu Pomocy Społecznej. Po śmierci żony Marek P. nie występował o zawarcie nowej umowy, ale dotychczas nie opuścił miejsca stałego pobytu. Jego życie prywatne koncentruje się w dwóch lokalach, to jest w miejscu zameldowania oraz we wznoszonym przez niego budynku przy ul. (...) w W.

Organ orzekający stwierdził, że załączone do akt sprawy pisemne oświadczenia pracowników DPS "N.-P." nie mogą stanowić wystarczającego dowodu na okoliczność, że Marek P. opuścił miejsce zameldowania i gospodarstwo domowe prowadzi gdzie indziej. W tej sytuacji przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ nie zostały spełnione.

Orzekając w następstwie odwołania Domu Pomocy Społecznej "N.-P." w W., decyzją z dnia 15 kwietnia 2001 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Kolegium stwierdziło, że w przypadku Marka P. nie została spełniona druga przesłanka wymeldowania, to znaczy uczestnik postępowania nie opuścił zajmowanego lokalu. Z protokołu kontroli dyscypliny meldunkowej wynika, że nie można jednoznacznie określić, w którym z lokali koncentruje się głównie życie Marka P. W mieszkaniu przy ul. (...) znajdują się rzeczy i sprzęt gospodarstwa domowego uczestnika postępowania.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektor Domu Pomocy Społecznej "N.-P." w W.-M. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów art. 9-10, art. 80-81 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącego, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym stanowisko, że mieszkający faktycznie we własnym budynku w W. Marek P. ma nadal zamiar stałego pobytu na terenie przedmiotowej nieruchomości. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie dowodowe było powierzchowne, a ocena dowodów dowolna. Organ orzekający nie podał również przyczyn dla których odmówił wiarygodności oświadczeniom dozorców i recepcjonistek stwierdzających, że uczestnik postępowania nie mieszka w miejscu zameldowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium stwierdziło także, że nie wdawało się w rozważania związane z posiadaniem przez Marka P. prawa do lokalu nr 3 przy ul. (...), ze względu na potwierdzenie faktu jego zamieszkiwania w miejscu zameldowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że materiał dowodowy w sprawie jest wyjątkowo ubogi, co praktycznie uniemożliwia jego obiektywną i wyczerpującą ocenę. W konsekwencji, również uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji w sposób rażący nie spełnia wymogów art. 107 par. 3 Kpa.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ jest materialnoprawną podstawą wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i utraciła uprawnienie do przebywania w związanym z tym miejscem lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wypowiadał się, że opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, jako jedna z niezbędnych przesłanek wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby.

Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności /por. wyrok NSA z dnia 16 września 1986 r. III SA 437/86; wyrok NSA z dnia 3 lipca 1985 r. SA/Gd 573/85; wyrok NSA z dnia 18 marca 1987 r. SA/Gd 1073/86; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1987 r. SA/Wr 110/87/.

Marek P. przyznał, że posiada własny dom przy ul. (...), w którym koncentruje się jego życie tak, jak w lokalu gdzie jest zameldowany /protokół z kontroli dyscypliny meldunkowej/. Budynek uczestnika postępowania jest w stadium robót wykończeniowych, przy czym w aktach brak jest danych od kiedy roboty te trwają i na ile obecny stan lokalu utrudnia lub uniemożliwia stałe zamieszkanie.

Organ orzekający jednocześnie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o przesłuchanie pracowników obsługi Domu Pomocy Społecznej "N.-P." na okoliczność, że Marek P. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania.

Niewątpliwie okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. Wniosek zatem winien zostać uwzględniony, zgodnie z art. 78 par. 1 Kpa. Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego strony może nastąpić tylko wtedy, gdy zawarte w nim żądanie dotyczy okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów, a także gdy dotyczy to zakomunikowania stronie faktów powszechnie znanych albo faktów znanych organowi z urzędu.

W tej sytuacji uzasadnienie odmowy, że podczas kontroli dyscypliny meldunkowej w lokalu znajdowały się rzeczy i sprzęt gospodarstwa domowego uczestnika postępowania, nie znajduje procesowego uzasadnienia. Pozostaje nadto poza sporem, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje jedna z córek Marka P. z rodziną, a kontrola dyscypliny meldunkowej została odpowiednio wcześniej zapowiedziana. Protokół z tej czynności nie pozwala również na dowodzenie, wbrew stwierdzeniu organu orzekającego, że w lokalu znajdowały się "rzeczy osobiste Marka P. oraz wszelki sprzęt gospodarstwa domowego potrzebny do jego prowadzenia".

Przedmiotem zainteresowania organów administracyjnych nie była w ogóle przesłanka utraty uprawnienia skarżącego do przebywania w przedmiotowym lokalu. Wypowiedź organu II instancji, że "nie wdawał się w rozważania związane z posiadaniem przez Marka P. prawa do lokalu, z uwagi na niezaistnienie przesłanki jego opuszczenia" jest nie do przyjęcia w sytuacji, gdy akta sprawy nie zawierają elementarnych informacji związanych z podstawą prawną zamieszkiwania rodziny uczestnika postępowania na terenie należącym do Domu Pomocy Społecznej w W.-M., rodzaju umowy jako źródła uprawnień do przebywania i zameldowania, jej czasokresu, a także uprawnień stron i ich spadkobierców.

Uprawnienia Sądu administracyjnego ograniczone są do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Badając z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Sąd uznał, że oparte ono zostało na niepełnym materiale dowodowym, niewystarczającej ocenie stwierdzonych faktów, a także wadliwej wykładni i błędnym zastosowaniu przepisów procedury administracyjnej.

Z tych względów i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 i art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 36 ust. 3 oraz w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. nr 24 poz. 110 ze zm./, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.