Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 275/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 4 pkt 5 par. 6 ust. 1 pkt 1 par. 19 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...]; II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do dnia prawomocności wyroku; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego W. P. kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. W.P. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w Legnicy wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z wymaganymi załącznikami w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca zadeklarował do przekazania działki ewidencyjne o numerach [...] położone w województwie d., gminie L., obrębie M. o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące współwłasność jego małżonki z osobami trzecimi.

Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. odmówił przyznania renty strukturalnej, ponieważ wnioskodawca nie spełniał przesłanek określonych w § 6 pkt. 1 w zw. z § 4 pkt. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 109, poz. 750 ze zm.), tj. nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest jego małżonek.

Wnioskodawca W.P. odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i zmianę w całości ze względu na błędną interpretację przepisów będących podstawą jej wydania. Wnioskodawca uzasadniał, że własność gruntów przekraczających 6 ha, stanowiących podstawę wniosku o przyznanie renty strukturalnej, została nabyta przez małżonkę S. P. w trakcie trwania związku małżeńskiego. Ponadto przez okres przekraczający 10 lat wnioskodawca w dobrej wierze zajmował się uprawą przedmiotowych gruntów, czym wypełnił, jego zdaniem, przesłanki do uznania go jako współwłaściciela w rozumieniu rozporządzenia.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w decyzji nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powtórzył, że warunki przyznawania renty strukturalnej regulowane są szczegółowo w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 109, poz. 750 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem rentowym. Zgodnie z § 4 rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;

2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną:

a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,

b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;

4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3 ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa;

6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.

Organ odwoławczy uznając że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo wskazał, że zgodnie z § 6 pkt. 1 ust. 1 rozporządzenia rentowego, przesłankę przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełnioną jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności. Zdaniem organu, brzmienie tego przepisu wyłącza z kręgu beneficjentów pomocy finansowej osoby będące współwłaścicielami gruntów z innymi osobami niż małżonek, dlatego mając na uwadze, iż W.P. zadeklarował do przekazania gospodarstwo rolne stanowiące w całości współwłasność jego małżonki z osobami trzecimi, dlatego też nie spełniał on warunków opisanych w rozporządzeniu dla przyznania mu renty strukturalnej. Dlatego też skoro w wyniku weryfikacji wniosku o rentę strukturalną zostało ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w §4 pkt. 5 rozporządzenia, współwłaścicielem tego gospodarstwa wraz z żoną ani właścicielem tego gospodarstwa nie jest małżonka rolnika, to prawidłowo, na podstawie § 19 ust.4 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania renty. Organ odwoławczy podkreślił także, że pomoc finansowa w ramach działania "Renty strukturalne" stanowi jeden z instrumentów wspólnej polityki rolnej unii europejskiej i dlatego renty mogą być przyznawane producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne tylko w wysokości, w jakiej zostały konkretnie tam określone. Wszelkie odstępstwa, zdaniem organu, zarówno na korzyść jak i na niekorzyść producenta rolnego, stanowiłyby naruszenie prawa. Ponieważ przepisy prawa unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości to konsekwentnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmawiając przyznania renty, działał zgodnie z prawem i w jego granicach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję z dnia [...] r., W.P. domagał się jej uchylenia w całości oraz rozstrzygnięcia sporu co do istoty sprawy lub przekazania jej do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że spełnił warunki określone w § 6 rozporządzenia rentowego ponieważ przekazał synowi całość gospodarstwa rolnego stanowiącego odrębną własność jego małżonki S. P. Gospodarstwo to było przez niego uprawiane przez okres wymagany w rozporządzeniu i sprawował on faktyczne władztwo nad gruntami oraz opłacał składki przez okres nie krótszy niż pięć lat. Powołując się orzecznictwo sądów, skarżący wskazał, że celem renty strukturalnej jest zaprzestanie prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej przez starszych rolników i doprowadzenie do przekazania gospodarstw młodszym dla poprawienia rentowności gospodarstw. Jego zdaniem okoliczności tych organy wnioskujące nie wzięły pod uwagę koncentrując się jedynie na swobodnej interpretacji przepisów rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, jednak z innych przyczyn niż w niej opisane.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z zasadą wynikającą z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) dalej p.u.s.a. oraz art. 134 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest związany przy tym zarzutami i wnioskami skargi ani ich podstawą prawną. Ponadto, na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W konsekwencji Sąd obejmuje oceną legalności nie tylko decyzję bezpośrednio zaskarżoną do sądu, ale także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i w razie stwierdzenia, że również ta decyzja jest niezgodna z prawem – może uchylić lub stwierdzić nieważność także i tej decyzji. Opisana wyżej sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Sąd stanął bowiem na stanowisku, że niezgodna z prawem jest zarówno decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. jak i decyzja organu I instancji, tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] r., co doprowadziło do konieczności uchylenia decyzji obydwu instancji.

Powołane wyżej decyzje, będące przedmiotem kontroli, Sądu zostały oparte na przepisach Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 54, poz. 427 ze zm.).

I tak, renta strukturalna przysługuje producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną, prowadzącemu na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium RP, jeżeli spełnia on określone wyczerpująco w § 4 rozporządzenia wykonawczego warunki. (por. także wyrok NSA z dnia 23 maja 2006r. II OSK 849/05).

Kluczowym dla sprawy jest warunek określony w § 4 pkt 5 rozporządzenia, zgodnie z którym renta może być przyznana rolnikowi, który przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim – co najmniej 3 ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.

Na marginesie podnieść należy, że przepis ten został zmieniony rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 131, poz. 886). Zmiana weszła w życie z dniem 5 sierpnia 2010 r. i polegała na zwiększeniu areału użytków rolnych gospodarstwa podlegającego przekazaniu z 3 do 6 ha. Zgodnie z brzmieniem § 3 rozporządzenia zmieniającego, do spraw wszczętych na podstawie wniosków o przyznanie renty strukturalnej złożonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ wniosek o przyznanie renty strukturalnej został złożony przez skarżącego już po wejściu w życie rozporządzenia zmieniającego (8 września 2010 r.) miarodajny dla oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji jest stan prawny obowiązujący już po wspomnianej nowelizacji.

W świetle zasad zawartych w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1, który to nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.

Z niekwestionowanych w zasadzie przez skarżącego ustaleń faktycznych organu, opartych na analizie wniosku o rentę strukturalną i popartych dołączonymi załącznikami wynikało, że w skład gospodarstwa rolnego wchodziły działki o łącznej powierzchni użytków rolnych [...] ha, stanowiące współwłasność jego małżonki z osobami trzecimi, a nie ze skarżącym. Zdaniem organów wydających decyzje, z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynikało, że przekazaniem muszą być objęte wyłącznie działki, będące przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka lub przedmiotem ich współwłasności, a zadeklarowane przez niego działki warunku tego nie spełniały.

Mimo, iż stanowisko organów jest zgodne z wykładnią językową § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i stosownie do § 19 ust. 4 pkt 2 tegoż mogły one w drodze decyzji odmówić przyznania skarżącemu renty strukturalnej, to trzeba zaznaczyć w tym miejscu, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zakwestionowano zgodność cytowanych wyżej przepisów, a to § 6 ust.1pkt 1 oraz §19ust.4 pkt.4 z delegacją ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z dnia 7 marca 2007r. (Dz. U. nr 64, poz.427 ze zm.) a w konsekwencji także z Konstytucją. (tak w: wyrok WSA w Krakowie z 20 stycznia 2010 r., I SA/Kr 1619/09 oraz WSA w Warszawie z 15 marca 2010 r., V SA/Wa 1913/09, a także wyrok WSA w Lublinie z dnia 28.04.2011r. III SA/Lu 95/11 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18.04.2011r. I SA 126/11) – wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).Poglądy w nich wyrażone Sąd rozstrzygający podziela.

Niezgodność przytoczonych wyżej przepisów rozporządzenia z ustawą i Konstytucją wynika z faktu, że rozporządzenie określa krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z pomocy finansowej w postaci renty strukturalnej bez należytego upoważnienia ustawowego. Brzmienie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 ustawy zostało ujęte w następujący sposób:

"Minister właściwy do spraw rozwoju wsi, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu oraz specyfikę poszczególnych działań, określa w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, w szczególności:

a) tryb składania wniosków o przyznanie pomocy,

b) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie pomocy,

c) szczegółowe wymagania, jakim powinna odpowiadać umowa - w przypadku działań, w ramach których pomoc jest przyznawana na podstawie umowy,

d) działania i przypadki, w których następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania,

e) działania i przypadki, w których następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części albo przejmującemu posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może być przyznana pomoc oraz warunki i tryb przyznania tej pomocy – mają na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu i specyfikę poszczególnych działań.

Przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie zawierają dookreślenia precyzującego krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z pomocy w postaci renty strukturalnej. Jedynym zapisem ustawowym w tym względzie jest art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, zgodnie z którym pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej jeżeli spełnia ona warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. Ustawodawca miał tu na myśli rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1); zwane dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005.

Przepis art. 10 nie zawiera jednak żadnej wskazówki dookreślającej krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z pomocy finansowej w postaci renty strukturalnej, nadto przepisy rozporządzeń wykonawczych, opartych na upoważnieniu zawartym w art. 29 ust. 1 ustawy i dotyczących poszczególnych form pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wskazują na zróżnicowanie kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z różnych form pomocy w ramach programu. WSA w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 28.04.2011r. (III SA/Lu 95/11) zwrócił uwagę, że zróżnicowanie kręgu beneficjentów można byłoby uznać za uzasadnione ze względu na specyfikę poszczególnych działań, jednak kryteria tego zróżnicowania powinny być wskazane ustawowo, a nie delegowane do rozporządzenia, bez żadnych wskazówek w tym względzie. Zdaniem Sądu, nie powoduje wątpliwości, że zapisy rozporządzenia, w szczególności § 6 ust. 1 pkt 1 w istotny sposób zawężają krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z pomocy w postaci renty strukturalnej, poprzez wymaganie, aby działki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego wnioskującego o rentę były przedmiotem odrębnej własności jego lub jego małżonka, ewentualnie przedmiotem współwłasności, ale tylko małżonków, z wyłączeniem osób trzecich. Warunek określony w § 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 4 pkt 5 rozporządzenia stanowi zatem kluczowy element decydujący o zakresie podmiotowym regulacji jednak, zdaniem Sądu, nie może być on wprowadzony w akcie rangi podustawowej (rozporządzenia), bez należytego upoważnienia ustawowego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz doktrynie prawa konstytucyjnego panuje jednoznaczny pogląd, iż zakres podmiotowy ustawy oraz prawa i obowiązki jej adresatów jako podstawowe dla każdej ustawy nie mogą być przekazane do unormowania aktem wykonawczym. Odnośnie miejsca rozporządzeń w systemie źródeł prawa polskiego po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 marca 2009 r. sygn. U 6/07 (OTK-A 2009/3/37, także: LEX nr 497416). Cytowane postanowienie dotyczyło zgodności z ustawą i Konstytucją regulacji o bardzo zbliżonym brzmieniu do analizowanych w niniejszej sprawie - § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870, ze zm.). Postanowienie więc dotyczyło zgodności z ustawą i Konstytucją regulacji o bardzo zbliżonym brzmieniu do analizowanych w niniejszej sprawie - § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870, ze zm.). Wyrażono tam pogląd, iż mimo przystąpienia Polski do Unii Europejskiej nie zmieniła się konstytucyjna zasada, że rozporządzenia są wydawane tylko i wyłącznie na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a upoważnienie to powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści tego rozporządzenia (art. 92 ust. 1 Konstytucji). Nie jest więc możliwe uregulowanie zakresu podmiotowego świadczeń wypłacanych z funduszy Unii Europejskiej w rozporządzeniu z pominięciem ustawy. Trybunał wyjaśnił też, iż zakres podmiotowy ustawy oraz prawa i obowiązki jej adresatów jako podstawowe dla każdej ustawy nie mogą być przekazane do unormowania aktem wykonawczym (patrz. S. Wronkowska, Model rozporządzenia jako aktu wykonawczego do ustaw w świetle konstytucji i praktyki [w:] "Konstytucyjny system źródeł prawa w praktyce, red. A. Szmyt, Warszawa 2005, s. 79).

Powyższe stanowisko Trybunału jest adekwatne również i do badanej sprawy, ponieważ regulacja będąca przedmiotem oceny opierała się na analogicznym ograniczeniu, jak przepisy mające tutaj zastosowanie. Sąd również przyjął, że nie można uznać, aby taki sposób określenia zakresu podmiotowego świadczeń, jak w kwestionowanych przepisach rozporządzenia, mieścił się w zakresie sformułowania "szczegółowe warunki przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem", jakie zostało użyte w delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zarówno językowa wykładnia pojęcia "szczegółowe warunki", jak i wzgląd na wykonawczy charakter rozporządzenia w stosunku do ustawy oraz wiążące się z tym wymogi konstytucyjne, wskazują, że rozporządzenie może jedynie uszczegóławiać ogólne kryteria określone w ustawie. Tymczasem jak wskazano wyżej, warunek określony w § 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 4 pkt 5 rozporządzenia niczego nie "uszczegóławia", lecz sam w sobie stanowi kluczowy element decydujący o zakresie podmiotowym regulacji.

Należy także podkreślić, że cytowany wyżej art. 10 ust. 1 ustawy, stanowiący jedyną wskazówkę co do ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z pomocy w postaci renty strukturalnej odwołuje się do celów rozporządzenia nr 1698/2005. W myśl art. 23 rozporządzenia, który to w istotnym z punktu widzenia przedmiotowej sprawy reguluje zagadnienie ogólnych warunków przyznania środków wsparcia w postaci wcześniejszych emerytur, wsparcia wymienionego w art. 20 lit. a, ppkt iii w postaci wcześniejszej emerytury udziela się rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie działalności rolniczej w celu przekazania gospodarstwa innym rolnikom. Zgodnie natomiast z pkt. 2, przekazujący gospodarstwo:

a) ma nie mniej niż 55 lat, ale nie jest jeszcze w normalnym wieku emerytalnym w momencie przekazania lub ma nie więcej niż 10 lat mniej niż wymagane dla normalnego wieku emerytalnego w danym Państwie Członkowskim w momencie przekazania;

b) zaprzestaje ostatecznie wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej;

c) prowadził działalność rolniczą przez 10 lat poprzedzających przekazanie.

W odniesieniu do wymagań przejmującego gospodarstwo wskazano, że zastępuje on przekazującego gospodarstwo poprzez podjęcie działalności, określonej w art. 22, jest rolnikiem poniżej 50. roku życia lub podmiotem prawa prywatnego i przejmuje gospodarstwo rolne odstąpione przez przekazującego w celu zwiększenia wielkości gospodarstwa rolnego.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, to powyższe unormowanie rozporządzenia powinno stanowić, wzorzec dla prawodawcy krajowego w celu określenia kręgu osób uprawnianych do uzyskania renty strukturalnej. Warto zwrócić uwagę, że nie wskazuje ono ograniczeń co do stanu własności przekazywanego gospodarstwa rolnego. Istotne zawężenie kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z pomocy w postaci renty strukturalnej w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rentowego nie znajduje zatem żadnego uzasadnienia w akcie prawa unijnego. Jednym z podstawowych założeń wszelkich działań podejmowanych przez Unię Europejską w stosunku do gospodarstw rolnych niskotowarowych jest wspieranie ich rozwoju, które realizuje się w szczególności poprzez racjonalizowanie produkcji rolniczej.

Istotnym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia było także sprecyzowanie pojęcia gospodarstwa rolnego. Definicję tą zawarto m.in. art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i ma ona zastosowanie do przyznawania i wypłaty płatności, będących pomocą finansową dla producentów rolnych. (por. wyrok NSA z dnia 25.05.2011r. GSK 540/10) Powoływana wcześniej ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) przewiduje bowiem w art. 5 ust. 1 pkt 3 zasadę realizacji programów pomocowych (w okresie programowania 2007-2013), obejmujących różne działania, w tym m.in. działanie pod nazwą "renty strukturalne", dlatego do tego rodzaju pomocy jaką w rozumieniu ustawy o ewidencji producentów (...) są renty strukturalne, stosuje się pojęcie gospodarstwa rolnego w tej ustawie przewidziane.

Zgodnie z art. 3 pkt. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstwo rolne to wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników. W powołanym natomiast art. 2 lit. b, gospodarstwo oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.

Wywnioskować należy zatem, iż na gruncie powołanych regulacji prawnych gospodarstwo rolne traktowane jest jako jednostka lub kilka powiązanych podmiotowo jednostek produkcyjnych, zarządzanych przez producenta rolnego i istotne znaczenie ma w takiej sytuacji aspekt funkcjonalny, związany z prowadzeniem produkcji rolnej, a nie tytuł prawny władania ziemią. Gospodarstwo rolne nie może być ujmowane jako kategoria prawna z zakresu prawa cywilnego (art. 553 k.c.), ale jako kategoria funkcjonalna - jednostka wytwórcza (na którą mogą się składać grunty o różnej strukturze właścicielskiej). W skład gospodarstwa rolnego mogą zatem wchodzić zarówno nieruchomości stanowiące własność rolnika (niezależnie od tego, czy są przez niego użytkowane) jak również nieruchomości będące przedmiotem innych praw rzeczowych lub obligacyjnych, czy wreszcie nieruchomości będące w posiadaniu rolnika, z którym nie wiąże się żaden formalny tytuł prawny. Jak wskazano, w rozumieniu funkcjonalnym, w skład gospodarstwa mogą też wchodzić nieruchomości będące wprawdzie własnością rolnika, jednakże przez niego bezpośrednio nieużytkowane (np. oddane w dzierżawę). Istotne jest bowiem funkcjonalne związane konkretnej nieruchomości z gospodarstwem rolnym.

Dlatego też Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z 20 stycznia 2010 r., iż w świetle powyższego rozporządzenia unijnego nie ma podstaw prawnych, które pozwalałyby na przyjęcie, że pomoc finansowa winna być udzielana tylko rolnikom będącym osobami fizycznymi, którzy legitymują się szczególnym tytułem prawnym do posiadania gospodarstwa rolnego. A zatem z przepisów tych nie wynika, że z pomocy finansowej dla gospodarstw niskotowarowych mogą korzystać tylko osoby fizyczne posiadające gospodarstwa rolne będące przedmiotem ich odrębnej własności, lub własności małżonka, albo stanowiące przedmiot ich współwłasności z małżonkiem. Brak jest również przepisów, które pozwalałyby nowym Państwom Członkowskim na odmienne uregulowanie zakresu podmiotowego tej formy pomocy finansowej. Niewątpliwie najbardziej pożądaną sytuacją jest stan, gdy środki przeznaczone do prowadzenia gospodarstwa rolnego pozostają przedmiotem wyłącznego prawa tylko jednego podmiotu. Niepodzielność uprawnień oznacza bowiem z zasady znaczne skrócenie procesu decyzyjnego i jednocześnie wyklucza możliwość zaprzestania produkcji wskutek konfliktu współuprawnionych. Niemniej jednak współwłasność nie jest niczym innym, jak własnością przysługującą innym osobom / vide; A.Karnicka – Kawczyńska i J.Kawczyński - Współwłasność jako szczególna forma własności. Problematyka i wzory pism. Warszawa 2004./

Omawiane wyżej przepisy § 6 ust, 1 pkt. 1 w zw. z § 19 ust. 4 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszają także podstawowe zasady i wartości konstytucyjne. Według Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrona własności i prawa dziedziczenia stanowi jedną z podstawowych zasad ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej. Własność w art. 21 Konstytucji została ujęta szeroko, bez różnicowania komu przysługuje prawo własności. Przepis art. 64 Konstytucji również ujmuje własność szeroko, zapewniając jej ochronę prawną, która oparta jest na równości, w ust. 2 wskazuje, że własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Zgodnie natomiast z art. 23 Konstytucji, podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne, co nie narusza zasad określonych w art. 21 i 22. Wprowadzenie art. 23 miało na celu zobowiązanie władz do stanowienia prawa, które będzie wspierać te gospodarstwa rodzinne w dziedzinie gospodarczej, społecznej i finansowej, jak również wprowadzania uregulowań prawnych chroniących interesy właścicieli takich gospodarstw.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że § 6 ust. 1 pkt 1, a także pozostający z nim w ścisłym związku § 19 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia rentowego zostały wydane z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji są sprzeczne zarówno z ustawą jak i Konstytucją i nie realizują celów wskazanych w przepisach unijnych .

Zgodnie z przepisem art.178 ust.1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zasada ta została powtórzona w art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269/ zgodnie z którym, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Co więcej, sprawując z mocy art. 184 Konstytucji RP kontrolę stosowania i stanowienia prawa sądy administracyjne są uprawnione a nawet zobowiązane do każdorazowej kontroli konstytucyjności przepisów rangi podstawowej a w razie stwierdzenia, iż dany przepis prawa narusza normy ustawowe lub konstytucyjne sąd administracyjny może w konkretnej sprawie odmówić jego zastosowania. Jest to kontrola indywidualna, która "eliminuje" dany przepis podustawowy od zastosowania jedynie w danej sprawie i nie eliminuje go – w przeciwieństwie do abstrakcyjnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego - w ogóle z obrotu prawnego. Uprawnienie to nie przysługuje organom administracyjnym, które nie mogą samodzielnie oceniać zgodności przepisu aktu wykonawczego z Konstytucja lub ustawami, natomiast w konkretnej sprawie związane są stanowiskiem Sądu.

Nie może też ujść uwadze organów stan faktyczny sprawy. Z akt administracyjnych wynika, że żona skarżącego w czasie trwania małżeństwa nabyła od rodziców w drodze darowizny w dniu [...] r wspólnie z siostrą własność nieruchomości rolnej położonej w M. Następnie, na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r., A. S., siostra żony, darowała S. P. udział wynoszący ¼ nieruchomości o powierzchni [...] ha. Na łączną powierzchnię całkowitą gospodarstwa rolnego [...] ha powierzchnia użytków rolnych w stosunku do wielkości udziałów żony skarżącego we współwłasności z siostrą wynosiła [...] ha. Nie budziło zastrzeżeń, że W.P. był w posiadaniu gospodarstwa, stanowiącego współwłasność jego żony z siostrą oraz że prowadził i zarządzał tym gospodarstwem co najmniej od 1997 roku, od kiedy to, wg. danych z zaświadczenia z dnia [...]r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników. Zachowane w niniejszej sprawie zostały też normy obszarowe konieczne do przyznania renty strukturalnej. Małżonce skarżącego przysługuje prawo własności, którego specyficzną cechą jest to, że składa się z zespolonych udziałów, należących do wielu podmiotów ( por.E.Gniewek [w]System.s.440). Zdaniem organów skarżący nie spełnia tylko warunku określonego w.§ 4pkt 5 rozporządzenia rentowego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd orzekający ocenił, że przepisy § 6 ust 1 pkt 1oraz §z19 ust.4 pkt 2 w zw.§ 4pkt 5 w związku rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. wydane zostały z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art.29 ust 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji są sprzeczne zarówno z ustawą jak i Konstytucją. Taki przepis nie może tym samym stanowić podstawy prawnej wydania decyzji administracyjnej, stąd też Sąd odmówił jego zastosowania

W zaistniałej sytuacji należy uznać, że zaskarżona do sądu decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. stanowi podstawę do jej uchylenia. Ponieważ analogicznym uchybieniem jest dotknięta decyzja organu I instancji, czyli decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] r., na podstawie art. 135 p.p.s.a. należało uchylić również i to rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższą argumentację, odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze w sytuacji, gdy o uchyleniu zaskarżonych decyzji zadecydowały przesłanki nie wskazane w skardze jest w bezcelowa.

Uchylenie decyzji wydanych w obydwu instancjach powoduje, że sprawa powinna być ponownie rozpatrzona przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L.. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy, na podstawie art. 153 p.p.s.a. są związane oceną prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu, co oznacza, że powinny jeszcze raz rozpatrzyć wniosek skarżącego W. P. o przyznanie renty strukturalnej z pominięciem przepisów rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, które Sąd uznał za niezgodne z Konstytucją i ustawą.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji punktu I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. Na podstawie art.152 p.p.s.a. określono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku /pkt II wyroku /.Orzeczenie o kosztach oparto na art.200 p.p.s.a., zasądzając od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania ,a to uiszczony wpis w kwocie 200zł/ pkt III wyroku/.