Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1039/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 07 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: specjalista Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2017 roku sprawy ze skargi M. J.-S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] Znak: [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić adwokatowi M. C. z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] o odpowiedzialności podatkowej M. J.-S - byłego członka zarządu Spółki z o.o. A za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za: 1) lipiec 2011 r. w kwocie 53.203,00 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 26.913,00 zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie 4.606,90 zł, 2) sierpień 2011 r. w kwocie 135.036,00 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 66.652,00 zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie 11.593,40 zł, 3) wrzesień 2011 r. w kwocie 270.165,00 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 130.345,00 zł i kosztami egzekucyjnymi w kwocie 23.014,50 zł.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zaległości, których dotyczy decyzja wynikają z prawomocnej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2015 r., w której orzeczono o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług za m-ce: lipiec 2011 r. w kwocie 53.203,00 zł, sierpień 2011 r. w kwocie 135.036,00 zł. wrzesień 2011 r. w kwocie 274.780,00 zł oraz październik 2011 r. w kwocie 423.633,00 zł.

Powyższa decyzja została wydana w następstwie postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez ww. organ kontroli skarbowej, w ramach którego ustalono, że spółka nie prowadziła we własnym imieniu i na własny rachunek działalności gospodarczej. Nie dokonywała w rzeczywistości zakupów i sprzedaży towarów i usług (paliwo). Wystawione przez spółkę faktury stwierdzają czynności, które nie zostały faktycznie dokonane. Spółka ta posłużyła bowiem grupie przestępczej jako narzędzie do wystawiania faktur VAT sprzedaży na rzecz odbiorców krajowych, celem upozorowania, że towar ten pochodził z kraju, a w konsekwencji odbiorcy ci uzyskali prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z fikcyjnych faktur VAT zakupu paliwa wystawionych przez A Spółka z o.o.

Podstawę prawną orzeczonego w ww. decyzji obowiązku zapłaty podatku stanowił art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), zgodnie z którym, w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.

Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 103 ust. 1 ww. ustawy termin płatności podatku wynikającego z faktur wystawionych przez spółkę w miesiącu: 1) lipcu 2011 r. upływał z dniem 25 sierpnia 2011 r., 2) sierpniu 2011 r. upływał z dniem 26 września 2011 r., 3) wrześniu 2011 r. upływał z dniem 25 października 2011 r. Stwierdził, że zobowiązania te nie zostały uregulowane ani w terminie płatności, ani też później.

Organ odwoławczy przytoczył i wyjaśnił podstawę prawną decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W tym zakresie stwierdził, że z art. 107 i art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako "O.p.") wynikają następujące przesłanki tej odpowiedzialności:

1) zasadniczą przesłanką odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest bezskuteczność egzekucji. Wydanie decyzji w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki jest więc możliwe wówczas, 0gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna w całości lub w części;

2) do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki, organ podatkowy obowiązany jest także wykazać okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego, które następnie przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki;

3) odpowiedzialność członka zarządu spółki może zostać wyłączona, gdy wykaże on, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy;

4) inną możliwością uniknięcia odpowiedzialności jest wskazanie przez członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością majątku spółki, z którego możliwa będzie egzekucja zaległości podatkowych w znacznej części.

W zakresie bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki organ odwoławczy wyjaśnił, że wobec braku uregulowania zobowiązań wynikających z prawomocnej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2015 r. orzekającej o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług za m-ce: lipiec 2011 r. w kwocie 53.203,00 zł, sierpień 2011 r. w kwocie 135.036,00 zł, wrzesień 2011 r. w kwocie 274.780,00 zł, październik 2011 r. w kwocie 423.633,00 zł, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. wystawił w dniu 3 sierpnia 2015 r. cztery tytuły wykonawcze dotyczące ww. zaległości.

Na ich podstawie dokonano zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 4 sierpnia 2015 r. zostały przekazane do kilkudziesięciu największych central bankowych. Jedynie w przypadku B S. A., zajęcie okazało się skuteczne. Bank poinformował, że rachunek bankowy spółki został zajęty na podstawie wcześniej otrzymanego zawiadomienia o postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł..

Organ egzekucyjny podjął ponadto próbę odnalezienia aktualnego prezesa spółki - obywatela Łotwy R. K., ustalenia czy spółka posiada jakieś nieruchomości, pojazdy samochodowe.

Ponieważ nie udało się więc pozyskać środków finansowych, które pokryłyby zaległości podatkowe spółki w jakiejkolwiek części w dniu 1 października 2015 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone.

Na podstawie uchwał spółki organy podatkowe ustaliły, że skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu Spółki A okresie 25 lipca 2011 r. 10 listopada 2011 r. (zarząd był jednoosobowy). Organ przyjął, że w okresie pełnienia obowiązków członka zarządu spółki przez skarżącą upływały terminy płatności zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług, za: lipiec, sierpień i wrzesień 2011 r.

Organ podatkowy podkreślił, że kwoty zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług, o których obowiązku zapłaty orzekł organ kontroli skarbowej decyzją

z dnia [...]marca 2015 r. powstały z mocy prawa. Tym samym, spółka była zobowiązana do ich wpłaty na zasadach i w terminach wskazanych w ustawie, bez wezwania przez organ podatkowy.

Konkludując organ podatkowy ocenił, że spełniona została przesłanka z art. 116 § 2 O.p. stanowiącego, iż odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Organ podatkowy przyjął, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, już jeden dzień po terminie płatności zobowiązania w podatku VAT za miesiąc lipiec 2011 r. (tj. 25 sierpnia 2011 r.), zaistniała przesłanka uzasadniająca złożenie wniosku o upadłość spółki. Od tej bowiem daty spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań wobec organu podatkowego. Jednocześnie wiadomym było, że majątek spółki, a raczej jego brak, nie pozwoli na pokrycie należności podatkowych wynikających z faktur wystawionych w lipcu 2011 r. Tym samym, zgodnie z art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, skarżąca powinna była w ciągu dwóch tygodni od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku za lipiec 2011 r., tj. do dnia 8.09.2011 r., złożyć wniosek o upadłość spółki, czego jednak nie uczyniła. Wierzyciele spółki nie zgłosili wniosku o ogłoszenie upadłości, ani nie wszczęli postępowania układowego. Strona nie wykazała także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jej winy.

Organy podatkowe oceniły, że spółka nie posiadała żadnego majątku, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości. W trakcie przesłuchania w dniu 18 listopada 2014 r. skarżąca oświadczyła, że spółka nie posiada majątku, środków transportu, pracowników, zaś księgi rachunkowe prowadziło biuro rachunkowe, jednak nie pamięta jakie.

W skardze na decyzję organu odwoławczego, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu zarzuciła naruszenie art. 116 § 2 O.p. oraz, poprzez przyjęcie, iż zaskarżająca, która nie miała żadnego wpływu na działalność spółki jako jej prezes, odpowiada za zaległości podatkowe powstałe podczas sprawowania funkcji prezesa. Strona skarżąca wniosła o: uznanie, iż skarżąca nie odpowiada za zobowiązania podatkowe spółki, uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że z decyzji organu kontroli skarbowej wynika, że skarżąca pełniła w spółce rolę "słupa". Nigdy nie podejmowała aktywnych działań z zakresu prowadzenia spraw spółki, a tym samym faktycznie nie sprawowała funkcji prezesa zarządu. Autor skargi podniósł, że zgodnie z tezą wyroku NSA z dnia 4 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 241/14), art.116 § 2 O.p. odnosi się do osoby, która faktycznie wykonuje funkcję prezesa zarządu, zatem skarżąca powinna być z tej odpowiedzialności zwolniona.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym złożonym w dniu 19 kwietnia 2017 r. drugi, wyznaczony dla strony pełnomocnik z urzędu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

1) art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 187 § 1 O.p., polegające na prowadzeniu postępowania podatkowego i dokonywaniu w jego ramach ustaleń na podstawie niepełnej dokumentacji oraz z pozbawieniem skarżącej możliwości odniesienia się w pełni do stanowiska Organu, z uwagi na fakt, że cała dokumentacja skarżącej związana z prowadzoną przez nią działalnością w okresie objętym kontrolą (2011 roku) została przekazana nowemu wspólnikowi, R. K., więc a organy podatkowe się z nią nie zapoznały;

2) art. 123 § 1 oraz art 180 § 1 O.p., polegające na prowadzeniu postępowania podatkowego i dokonywaniu w jego ramach ustaleń na podstawie dowodów przeprowadzonych w innych postępowaniach, bez załączania ich do akt sprawy w postaci m.in. protokołów przesłuchań skarżącej, P. K., A. S., W.Z., A. M. czy też faktur VAT wystawionych przez Spółkę A;

3) art. 116 § 1 pkt 1 ppkt. b) O. p., polegające na przyjęciu, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie nastąpiło z winy skarżącej, podczas gdy, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie ponosi ona winy za niezłożenie wniosku;

4) art. 116, art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 O.p. polegające na określeniu przez organ daty kiedy skarżąca powinna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w sytuacji gdy organ nie dysponował dokumentacją spółki, a więc nie miał wiedzy na temat jej kondycji finansowej pozwalającej określić właściwy moment w jakim należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości.

Pełnomocnik strony wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu pisma podniesiono, że materiały zgromadzone w toku postępowania przed organami podatkowymi nie były kompletne, a co za tym idzie nie mogą stanowić dostatecznej podstawy do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie. Całość ksiąg i dokumentacji podatkowej za kontrolowany okres została przekazana R. K. wraz ze zbyciem udziałów na podstawie aktu notarialnego z 19 listopada 2011 r. Okoliczność ta powoduje, że po pierwsze dokumentacja jaką dysponowały organy jest niepełna; po drugie zaś skarżąca nie dysponowała jakąkolwiek dokumentacją podatkową co uniemożliwiało jej pełne ustosunkowanie się do twierdzeń organów podatkowych.

Zdaniem pełnomocnik strony w niniejszej sprawie konieczne będzie odnalezienie dokumentacji spółki. Na tę okoliczność należało przesłuchać nowego właściciela spółki, R. K..

Po drugie, pełnomocnik zarzuciła, że organy w sposób istotny naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, ponieważ w swoich decyzjach powołują się na podpisane przez skarżącą faktury VAT a także na decyzję wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] marca 2015 r. wobec Spółki A. Decyzja ta została wydana m.in. na podstawie zeznań skarżącej, P. K., A. S., W. Z., A. M. oraz faktur VAT wystawionych przez skarżącą. Decyzja wobec spółki pośrednio rzutuje na odpowiedzialność skarżącej. Zasadne było, jeżeli nie ponowne przesłuchanie świadków, to przynajmniej załączenie do akt mniejszego postępowania protokołów z ich przesłuchań, a także załączenie faktur VAT.

Zdaniem pełnomocnik, skarżąca nie mając wiedzy o rzeczywistym stanie rzeczy, nie mogła złożyć wniosku o upadłość we właściwym czasie, tym samym nie ponosi winy (ani umyślnej ani nieumyślnej). A. M. ukrywał przed skarżącą część rozliczeń, czym uniemożliwił skarżącej realną ocenę niewypłacalności spółki. Spółka na początku działalności sprawiała pozory uczciwej działalności, a działalność przestępcza, o której skarżąca nie miała wiedzy, prawdopodobnie prowadzona była przez A. M.. Skarżąca mogła więc nie wiedzieć o niewypłacalności spółki, nawet przy dołożeniu należytej staranności.

Pełnomocnik podniosła, że w okresie od 27 lipca do 16 listopada 2011 r. dokonano 675 transakcji kartami bankomatowymi na kwotę 2.603,750 zł (s. 10 decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z [...]).

Oznacza to, że spółka miała majątek na pokrycie zobowiązań podatkowych, w czasie kiedy skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu. Nie było więc przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

W piśmie procesowym z dnia 19 kwietnia 2017 r. organ podatkowy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

W dniu 19 kwietnia 2017 r. skarżąca działając osobiście, złożyła pismo procesowe, w którym zarzuciła, że organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przesłanek uzasadniających ogłoszenie upadłości. Podniosła, że w okresie od lipca do listopada 2011 r. sytuacja finansowa spółki nie dawała jakichkolwiek podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Tym samym organ podatkowy naruszył art. 116 § 2 O.p.

Skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy przedwcześnie przyjął, że egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna. Zdaniem skarżącej organ powinien był poszukiwać majątku spółki na Łotwie, ponieważ wiedział, że nabywcą spółki jest obywatel łotewski.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 15 maja 2017 r. skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 108 § 2 pkt 2 lit. a ) O.p. poprzez błędną ocenę, zgodnie z którą decyzja organu kontroli skarbowej z dnia 16 marca 2015 r. została doręczona spółce w trybie art. 151a O.p. Skarżąca podniosła, że już w dacie wszczęcia postępowania adres siedziby nie był znany (nie wynikał z KRS).

W piśmie z dnia 17 maja 2017 r. organ podatkowy odpowiedział na pismo skarżącej z dnia 19 kwietnia 2017 r. Podniósł, że będąc członkiem zarządu w okresie od 25 lipca 2011 r. do 10 listopada 2011 r. skarżąca podpisywała faktury, które nie potwierdzały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Podatek wynikający z tego rodzaju faktur, wynoszący według decyzji organu kontroli skarbowej łącznie 463.019 zł, podlegał wpłacie do urzędu skarbowego. Spółka zadeklarowała podatek za III kwartał 2011 r. w wysokości 4.615 zł, zatem nie można zgodzić się, że spółka składała deklaracje podatkowe i odprowadziła należny podatek.

W piśmie procesowym z dnia 25 maja 2017 r. organ podatkowy stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 108 § 2 pkt 2 lit. a ) O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Organy podatkowe dokonały prawidłowej wykładni przepisów dotyczących odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialności i zgodnie z tymi przepisami oceniły, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki A za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, za wskazane na wstępie okresy rozliczeniowe.

W ocenie sądu nie doszło również do naruszenia wskazanych w uzupełnieniu skargi przepisów postępowania podatkowego.

Odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uregulowana jest w art. 116 O.p., stanowiącym, iż za zaległości podatkowe takiej spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu spółki nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zgodnie z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Stosownie do art. 116 § 4 O.p., ww. przepisy mają również zastosowanie do byłych członków zarządu spółki.

Organ podatkowy prawidłowo wywiódł z przywołanych przepisów, że odpowiedzialność członka zarządu jest uzależniona od spełnienia czterech przesłanek.

Po pierwsze, wydanie decyzji w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki jest więc możliwe wówczas, gdy egzekucja przeciwko

spółce okaże się bezskuteczna w całości lub w części.

Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08 stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 listopada 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

Jest okolicznością niesporną, że w rozpoznawanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji w dniu 3 sierpnia 2015 r. wystawił tytuły wykonawcze dotyczące zaległości wynikających z decyzji organu kontroli skarbowej. W ramach postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podjął działania zmierzające do ustalenia, czy spółka posiada majątek z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji (środki pieniężne na rachunkach bankowych, nieruchomości, pojazdy samochodowe). Organ podjął również próby ustalenia, czy nawiązania kontaktu z nabywcą udziałów spółki – obywatelem Łotwy R. K. Działania te ujawniły, że spółka nie posiada żadnego majątku, co uzasadniało umorzenie postępowania egzekucyjnego w dniu 1 października 2015 r.

Sąd podziela ocenę organów podatkowych, iż termin płatności zobowiązań określonych decyzją organu kontroli skarbowej za lipiec, sierpień i wrzesień 2011 r. upływał w czasie pełnienia przez skarżącą obowiązków członka zarządu.

Jest niesporne, że skarżąca została powołana do pełnienia funkcji prezesa jednoosobowego zarządu spółki uchwałą wspólników z dnia 25 lipca 2011 r. i pełniła tę funkcję do dnia podęcia uchwały o jej odwołaniu, tj. do dnia 10 listopada 2011 r.

W ocenie sądu, organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że termin płatności zobowiązań wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2015 r. o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług m.in. za lipiec sierpień i wrzesień 2011 r. przypadały odpowiednio w dniu 25 sierpnia 2011 r., za lipiec 2011 r., w dniu 26 września 2011 r., za sierpień 2011 r. oraz w dniu 25 października 2011 r., za wrzesień 2011 r. Powyższe wynika z art. art. 108 ustawy podatku od towarów i usług w związku z art. 103 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W myśl pierwszego z ww. przepisów, w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Jednocześnie art. 103 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym z punku widzenia przesłanek odpowiedzialności skarżącej jako byłego prezesa zarządu spółki, nie ma znaczenia, to że decyzja orzekająca o obowiązku zapłaty podatku z tytułu faktur wystawionych w lipcu, sierpniu i wrześniu 2011 została wydana wówczas, gdy skarżąca nie pełniła już funkcji prezesa zarządu. Istotne znaczenie mają wskazane wyżej terminy płatności tych zobowiązań, a nie dzień wydania decyzji określającej zobowiązania podatkowe.

Sąd nie podziela, podnoszonego zarówno w odwołaniu jak i w skardze zarzutu naruszenia art.116 § 2 O.p. oraz, poprzez przyjęcie, iż skarżąca, która nie miała żadnego wpływu na działalność spółki jako jej prezes, odpowiada za zaległości podatkowe powstałe podczas sprawowania funkcji prezesa.

Sądowi znany jest pogląd wyrażany w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, w myśl, którego członek zarządu ponosi odpowiedzialność za spółkę jeśli faktycznie wykonuje funkcję członka zarządu, tj. faktycznie prowadził sprawy spółki (np. przywołany w skardze wyrok NSA z dnia sygn. akt I FSK 241/14).

Pełnomocnik strony skarżącej dowodzi, że skoro z decyzji organu kontroli skarbowej określającej wysokość podatku do zapłaty, wynika że skarżąca była tzw. "słupem" i nie miała absolutnie żadnego wpływu na zarządzanie spółki, to nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela powyższego poglądu, ponieważ art.116 § 2 O.p. stanowi o pełnieniu funkcji członka zarządu, a nie o fatycznym, czy też rzeczywistym prowadzeniu spraw spółki. Treść przywołanego przepisu nie daje podstaw do wniosku, iż odpowiedzialność członka zarządu jest ograniczona w ten sposób, iż dotyczy tylko tych członków zarządu, którzy faktycznie prowadzili sprawy spółki, nie obejmuje zaś tych osób, które z takich czy innych względów nie prowadziły spraw spółki. W ocenie sądu gdyby ustawodawca zamierzał obciążyć odpowiedzialnością tylko osoby faktycznie zarządzające spółkami, to dałby temu wyraz w sposób wyraźny podkreślając fakt faktycznego sprawowania obowiązków członka zarządu.

Po drugie, nawet jeśli okoliczności faktyczne w niektórych sprawach uzasadniają przyjęcie powyższego poglądu, to mogą być to okoliczności o charakterze niezależnym od członka zarządu (np. długotrwała obłożna choroba), które w istocie sprawiają, że członek zarządu nie może prowadzić spraw spółki.

Sąd podziela w związku z tym stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko (niemożliwym jest powołanie członka zarządu bez jego wiedzy i zgody, przy czym członek zarządu może też

zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca zgodziła się pełnić funkcję prezesa zarządu, a fakt, iż faktycznie pełniła w spółce tylko rolę "słupa", który pod dyktando innych osób podpisywał "puste" faktury VAT, nie włącza jej odpowiedzialności. Skarżąca świadomie przyjęła swoją rolę i pełniła ją za wynagrodzeniem, mimo że nie była zatrudniona w spółce.

Zdaniem sądu organy wykazały, że spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości ani wniosku o wszczęcie postępowania naprawczego (okoliczność niesporna). Uwzględniły również treścią uchwały składu 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09 zgodnie z którą członek zarządu może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).

Organy zgodnie z art. 116 § 2 O.p. oceniły, że strona ponosi odpowiedzialność, za zobowiązania podatkowe spółki, powstałe z mocy prawa w trakcie sprawowania funkcji prezesa zarządu, ujawnione w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2015 r., a których termin płatności przypadał w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki przez skarżącą.

W okolicznościach niniejszej sprawy mając na uwadze art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, już jeden dzień po terminie płatności zobowiązania w podatku VAT za miesiąc lipiec 2011 r. (tj. 25 sierpnia 2011 r.), zaistniała przesłanka uzasadniająca złożenie wniosku o upadłość spółki. Od tej bowiem daty spółka, w której skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu, zaprzestała regulowania swoich zobowiązań wobec organu podatkowego. Jednocześnie wiadomym było, że spółka nie posiada majątku, który pozwoli na pokrycie należności podatkowych wynikających z faktur wystawionych w lipcu 2011 r. Tym samym, zgodnie z art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, skarżąca winna była w ciągu dwóch tygodni od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku za lipiec 2011 r., tj. do dnia 8 września 2011 r., złożyć wniosek o upadłość spółki, czego jednak nie uczyniła. W niniejszej sprawie zaistniały obie przesłanki ogłoszenia upadłości z art. 11 ww. ustawy, przesłanka zaprzestania płacenia długów oraz przesłanka braku majątku, wystarczającego na zaspokojenie długów spółki.

Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania podniesionych w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi, w którym pełnomocnik strony zarzuciła, że organ nie dysponował dokumentacją spółki, a więc nie miał wiedzy na temat jej kondycji finansowej pozwalającej określić właściwy moment w jakim należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Zdaniem pełnomocnik skarżącej A. M. ukrywał przed skarżącą część rozliczeń, czym uniemożliwił skarżącej realną ocenę niewypłacalności spółki. Spółka A na początku działalności sprawiało pozór uczciwej działalności, a działalność przestępcza, o której skarżąca nie miała wiedzy, prawdopodobnie prowadzona była przez A. M. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ jak słusznie zauważył organ podatkowy obowiązkiem członka zarządu jest zaznajamianie się z kondycją finansową spółki. Członek zarządu nie może powoływać się na niewiedzę w tym zakresie i w ten sposób dowodzić, że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania podatkowego zgłoszonych przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 31 marca 2017 r.

W ocenie sądu nieporozumieniem jest kierowanie pod adresem organu podatkowego zarzutu, iż akta podatkowe postepowania są niekompletne ponieważ w związku z ze zbycie udziałów w spółce w dniu 19 listopada 2011 r. skarżąca przekazała całość dokumentacji spółki nabywcy.

Po drugie, pełnomocnik strony nie wyjaśniła jakie dokumenty organ podatkowy powinien odzyskać od nabywcy spółki i załączyć do akt i na jaką okoliczność należało przeprowadzić dowód z tych dokumentów.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że art. 122 O.p. nakłada na organ podatkowy obowiązek przeprowadzenia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, jednakże obowiązek ten należy odczytywać łącznie z przepisem prawa stanowiącym podstawę wydania decyzji w danej sprawie. Taką podstawą w niniejszej sprawie jest art. 116 O.p.

Organy podatkowe miały zatem obowiązek ustalenia tylko tych okoliczności faktycznych, od których zaistnienia uzależniona jest odpowiedzialność skarżącej za zobowiązania Spółki A, tj. przede wszystkim bezskuteczności egzekucji wobec spółki, okresu w którym skarżąca pełniła funkcję członka zarządu, zbadania czy w tym okresie wystąpiły przesłanki upadłości spółki.

W postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu, organ nie weryfikuje wysokości zobowiązań podatkowych spółki, ponieważ ta kwestia jest przedmiotem postępowania w przedmiocie wymiaru podatku, w niniejszej sprawie jest to decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2015 r. (jej fotokopia znajduje się w aktach sprawy – karty 139 do 148). W konsekwencji organ podatkowy nie bada dokumentacji podatkowej spółki. Wiążąca jest dla organu wysokość zobowiązania wynikająca z decyzji określającej wysokość zobowiązań podatkowych.

Z tych samych względów zbędne było ponowne przesłuchanie świadków (wymienionych w uzupełnieniu skargi), których zeznania stanowiły materiał dowodowy dla organu kontroli skarbowej do wydania decyzji określającej obowiązek zapłaty podatku wynikającego z faktur VAT wystawionych w okresie od lipca do października 2011 r.

W ocenie sądu na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) O.p. art. 151a § 1 O.p. dotyczący doręczenia spółce A decyzji organu kontroli skarbowej z dnia [...] marca 2015 r.

Stosownie do pierwszego z ww. przepisów postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Zgodnie zaś z art. 151a § 1 O.p. jeżeli podany przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej adres jej siedziby nie istnieje, został wykreślony z rejestru lub jest niezgodny z odpowiednim rejestrem i nie można ustalić miejsca prowadzenia działalności, pismo doręcza się osobie fizycznej upoważnionej do reprezentowania adresata, także wtedy gdy reprezentacja ma charakter łączny z innymi osobami.

Z wyjaśnień organu podatkowego zawartych w piśmie procesowym z dnia 25 maja 2017 r. w dniu 4 września dokonano wpisu do KRS m.in. w postaci wykreślenia adresu siedziby Spółki A i wpisano jako siedzibę spółki miasto Ł. bez wskazania jakiegokolwiek adresu pod którym mogłaby być doręczana korespondencja przez organy podatkowe. W tej sytuacji należało pozostawić decyzję w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oddalił skargę.

O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu sąd postanowił w oparciu o art. 250 ww. ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).

k.ż.