Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2571/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A." S.A. w P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego skargę oddala


UZASADNIENIE

SA/Rz 2571/02

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Nr. [...] po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika A. Spółka Akcyjna S.A. w P. Oddział [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001 r. znak [...] nakazującej A. Spółka Akcyjna w P. - Oddział [...] rozbiórkę zbiornika podziemnego o pojemności 20 m3 zlokalizowanego na terenie stacji benzynowej nr 822 w J. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W podstawie prawnej wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 37 ust. l pkt. l i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał A. S.A. w P. - Oddział [...] rozbiórkę zbiornika podziemnego o pojemności 20 metrów zlokalizowanego na terenie stacji benzynowej nr 822 w J. u zbiegu ulic K. i P.

Ustalono, że przedmiotowy zbiornik zamontowano w 1969 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, niezgodnie z ustaleniami miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta J. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium WRN z dnia [...].12.1969 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym WRN nr 13 poz. 105 z 1969 r.

Stwierdzono także, że istnienie zbiornika powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.

Powyższe ustalenia dały podstawę do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.

W odwołaniu do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego pełnomocnik A. Spółka Akcyjna, radca prawny J. R. wniósł o uchylenie w/w decyzji i umorzenie postępowania względnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie odwołującego zaskarżona decyzja nie obejmuje pawilonu handlowego i dystrybutora tj. obiektów budowlanych tej stacji zatem w tej części organ winien umorzyć postępowanie albo stwierdzić ich legalizację.

Natomiast w kwestii orzeczonego nakazu rozbiórki zbiornika podziemnego to zostały naruszone przepisy art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 roku.

Twierdzenie, że zbiornik wybudowany został w terenie nie przeznaczonym na tego rodzaju zabudowę i niezgodnie z MPO z 1969 r., jest błędne, gdyż powołany plan na który powołuje się organ zaczął obowiązywać dopiero w 1970 roku, natomiast sporny zbiornik posadowiony został przed 10 grudnia 1969 r. o czym dowodzi data przyjęcia jego na stan środków trwałych stacji paliw Nr 822 w J.

W tej sytuacji inwertora nie obowiązywały przyjęte w powołanym planie miasta ograniczenia wynikające z przeznaczenia terenu na zieleń parkową.

Co do twierdzenia, że wybudowanie spornego zbiornika powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia i pogorszenie warunków zdrowotnych dla otoczenia odwołujący podtrzymuje zarzuty jak w odwołaniu zgłoszonym do decyzji PINB z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...]. Wskazał w nim, że decyzja nie wskazuje na czym polega niebezpieczeństwo dla ludzi lub otoczenia jedynie ogólnikowo wskazuje na negatywna opinię PTIS.

W ocenie odwołującego niebezpieczeństwo, o którym mowa w powołanym przepisie, należy oceniać w kategoriach normalnych związków przyczynowo - skutkowych łączących funkcjonowanie danego obiektu z bezpieczeństwem ludzi i mienia i dla samodzielnej oceny organ winien dokonać weryfikacji opinii i skorzystać z uprawnień wynikających z art. 56 ust. 3 prawa z 1974 roku.

Konkludując sporna stacja benzynowa i każdy z jej obiektów nie przekracza ustalonych dla niej poziomów emisji czynników szkodliwych a wskutek stałej modernizacji i hermetyzacji procesu przyjmowania i wydawania paliw staje się coraz mniej uciążliwa dla otoczenia.

Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił podniesionych zarzutów uznając, że zaskarżona odwołaniem decyzja jest zgodna z prawem.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnione zostało, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia, że obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz przymusowej rozbiórki tego obiektu /art. 37 ust. l i 2/ albo zalegalizować jego budowę /art. 40 i 42 ustawy/.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął, że zaistniały stan faktyczny należy odnieść do przepisów wykonawczych oraz prawa miejscowego obowiązujących w czasie realizacji obiektu tj. w roku 1969.

Co do wykazania niezgodności z przepisami prawa miejscowego organ I instancji posłużył się ustaleniami Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].12.1969 r. a ogłoszonego w Dz. U. WRN Nr 13 poz. 105 z dnia 31.12.1969 r.

W ocenie organu odwoławczego przywołany akt prawa miejscowego nie może służyć jako przesłanka potwierdzająca zastosowanie art. 37 ust. l pkt l, ponieważ materiał aktowy sprawy wskazuje, że montaż spornego obiektu nastąpił w roku 1996 tj. przed datą obowiązywania w/w planu.

W takim przypadku, aby ocenić czy nakaz rozbiórki znajduje uzasadnienie w przepisach prawa należało odnieść ustalony stan faktyczny do hipotezy przepisu zawartego w art. 37 ust. l pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

W tym zakresie organ I instancji oparł się na opinii Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego zawartej w postanowieniu z dnia [...].04.2000 znak [....] utrzymującej w mocy negatywną opinię sanitarną Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia 19.02.1998 r.

Opinia ta wskazuje na niezgodność rozbudowanej stacji paliw z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych oraz Przewodniczącego Komitetu Budownictwa i Architektury z dnia 11.06.1962 r. w sprawie bezpieczeństwa pożarowego stacji paliw płynnych /Dz. U. Nr 40 poz. 174 z późn. zm./ oraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27.10.1961 r. w sprawie odległości i warunków lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych w stosunku do dróg publicznych.

Organ sanitarny podając przepisy obowiązujące w czasie rozbudowy stacji paliw, których naruszenie miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, wskazuje na skutki tego naruszenia w odniesieniu do zdrowia i życia ludzi zamieszkujących lub przebywających w pobliżu w/w obiektu uzasadnia zastosowanie trybu z art. 37 ust. l pkt. 2 ustawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie pełnomocnik A. Spółka Akcyjna, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 roku. Wg skarżącego wymieniony przepis nie konkretyzuje jakiego rodzaju niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia powoduje sporny zbiornik, zważywszy na fakt, że jego eksploatacja trwa ponad 30 lat.

Wprawdzie organy orzekające w sprawie wsparły swoje rozstrzygniecie o prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].04.2000 r. nr [...] wyrażające negatywną opinię sanitarną lecz w ocenie skarżącego opinia ta nie ma charakteru wiążącego. Negatywna opinia sanitarna winna posłużyć do wskazania skarżącemu systemu zabezpieczeń w zakresie hermetyzacji urządzeń i budowli paliwowych a nie skutkować nakazem rozbiórki tym samym zostały naruszone przepisy postępowania tj. art. 80 k.p.a.

Art. 37 ust. 1 pkt 2 nie daje podstaw do uznania, że chodzi tu o jakiekolwiek niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia ani też o jakiekolwiek pogorszenie warunków zdrowotnych. Należy więc udowodnić takie pogorszenie, które przekracza ustalone dla danej działalności normy i dlatego może być uznane za niedopuszczalne. Skarżący powołał się na tezy orzeczenia wyroku NSA z dnia 17.04.1989 r. IV SA 83/89, NSA z dnia 25.IX.1981 r. I SA 1939/81, ONSA 1981 /2/94/.

W jego ocenie organ winien prowadzić postępowanie legalizacyjne w trybie art. 40 i 41 a nie w trybie art. 37 prawa budowlanego.

W konsekwencji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Na rozprawie pełnomocnik Spółki dodatkowo wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy uległ po wydaniu decyzji zmianie, bowiem odległość zbiornika od najbliższego budynku mieszkalnego uległa zmianie, nadto został on zalegalizowany o czym dowodzi decyzja z 1983 roku w przedmiocie zezwolenia na jego zadaszenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W replice na zarzuty złożone w skardze organ wyjaśnił, że niezachowanie odległości przy montażu zbiornika jest wystarczającą przesłanka do stwierdzenia naruszenie interesów osób trzecich co skutkuje brakiem możliwości zastosowania przepisów dotyczących legalizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga jest nieuzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271/.

Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia /art. 135 ustawy/.

Przedmiotem skargi jest decyzja orzekająca o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego wydana w trybie 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r Prawo budowlane /Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm./.

W rozpatrywanej sprawie organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że zaistniały stan faktyczny należy odnieść do przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r Prawo budowlane /Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm./ zwana dalej ustawą oraz przepisów wykonawczych obowiązujących pod rządem tej ustawy.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że zbiornik podziemny usytuowany na stacji benzynowej nr 822 w J. u zbiegu ulicy P. i K. został zamontowany w grudniu 1969 roku bez wymaganego prawem pozwolenia. W okresie tej samowoli działka na której jest usytuowany sporny obiekt nie była objęta zapisem planu.

Kwestia sporna sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy prawidłowo zastosowały rygor z art. 37 ust. 1 pkt 2 czy też mogły w trybie art. 41 zalegalizować sporny obiekt budowlany. Należy przy tym wskazać, że dopiero wykluczenia zastosowania art. 37 daje podstawę do zastosowania przepisów o legalizacji /art. 40 ustawy/.

Warunkiem natomiast nakazania rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek a to;

1/ rozpoczęcie budowy lub wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę,

2/ obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Natomiast warunkiem nakazania rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy wykazanie występujących równocześnie przesłanek;

1/ naruszenie prawa obowiązującego w czasie budowy,

2/ powołanie jako skutku budowy niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych dla otoczenia.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ I instancji przyjął, iż zachodzą przesłanki pkt 1 i 2 art. 37, natomiast organ odwoławczy przyjął zastosowanie pkt 2 art. 37 ustawy.

W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy wskazuje, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki zarówno z pkt 1 i 2 art. 37 ustawy bowiem obiekt ten wybudowano bez wymaganego prawem pozwolenia /taki wymóg wynika z art. 28 ust. 1 ustawy/ oraz, mimo że w dacie realizacji tego obiektu brak było planu zagospodarowania przestrzennego, a uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego z dnia [...].12.1969 r., zaczął obowiązywać od stycznia 1970 roku i nie przewidywał w tym terenie tego rodzaju inwestycji jak również żaden następujący wręcz odwrotnie cały teren, w/w planie na którym została zlokalizowana stacja o pow. 1.40 ha w opisie planu przeznaczony był pod zieleń parkową w późniejszych zapisach przewidywał likwidacje stacji, oznacza to że w tym okresie istniał zakaz wznoszenia jakichkolwiek obiektów budowlanych na tym terenie /art. 3 ustawy/.

Kwestia dotycząca ust. 2 art. 37 została przesądzona stwierdzeniem niezachowania odległości w/w obiektu od najbliższego budynku i osi dróg przebiegających w pobliżu, oraz prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].04.2000 r. nr [...]/Sygn.akt SA/Rz 836/00/. Według organu opiniującego istniejący stan faktyczny stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, bowiem wymagana odległość zbiornika od najbliższego budynku wynosi mniej niż wymagane 20 m, jak również jego odległość od osi dróg przebiegających w pobliżu jest mniejsza od wymaganej. Odległość od ulicy P. wynosi 8 m zamiast wymaganej 30 m, natomiast odległość od ulicy K. wynosi 35 m zamiast 60.

Wprawdzie opinia sanitarna nie wiążę organu orzekającego w sprawie lecz stanowi dowód w sprawie, a przy uwzględnieniu niezachowania odległości o jakich mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych oraz Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 11 czerwca 1962 r. /Dz. U. z 1962 Nr 40, poz. 174/ w sprawie bezpieczeństwa pożarowego stacji paliw płynnych wymóg 20 metrów od budynku mieszkalnego, oraz § 7 ustęp 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 1961 r. w sprawie odległości i warunków lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych w stosunku do dróg publicznych i linii kolejowych i lotnisk /Dz. U. z 1961 r. Nr 49, poz. 259/ wymóg 30 i 50 metrów nie został zachowany daje podstawę do uznania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i pogorszenia warunków zdrowotnych dla otoczenia.

W ocenie Sądu materiał dowodowy został prawidłowo zebrany oraz została dokonana jego prawidłowa ocena.

Odnosząc się do zarzutu skargi w kwestii legalizacji spornego obiektu na podstawie decyzji z 1983 roku, wyjaśnienia wymaga, że wskazana przez pełnomocnika Spółki na rozprawie decyzja z dnia [...] maja 1983 r. Nr [...] wydana przez Naczelnika Miasta [...] dotyczy pozwolenia na zadaszenie stacji A. w J., zatem dotyczy innego przedmiotu sprawy i żadnym wypadku nie można ją odczytywać jako pozwolenie na posadowienie spornego obiektu.

Co się tyczy zarzutu podniesionego w odwołaniu tj. pominięcia w zaskarżonym rozstrzygnięciu innych elementów budowlanych tj. pawilonu handlowego, dystrybutora i przybudówki do pawilonu handlowego wskazać należy, że w/w obiekty były budowane w innym okresie czasu dlatego tez wyłączono je z tego postępowania, natomiast z przesłanych dokumentów przez uczestniczkę postępowania U. B. Sąd stwierdził, że w tej materii została wydana decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] lipca 2004 roku Nr [...] nakazująca ich rozbiórkę.

Wniosek pełnomocnika Spółki złożony na rozprawie o zawieszenia postępowania wobec zmiany stany faktycznego sprawy /obecnie zmiana kwestionowanych odległości/ nie został uwzględniony, gdyż w postępowaniu sądowym bada się jedynie stan faktyczny ustalony w zaskarżonej decyzji oraz zgodność jej z prawem.

Całokształt przedstawionych okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa, w związku z tym Sąd działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił jako nieuzasadnioną.