Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 679/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 12 par. 1, art. 35 par. 1, art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: referent stażysta Agnieszka Zych-Zaborska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia 13 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia o uznaniu winnym przewinień dyscyplinarnych i wymierzenia kary dyscyplinarnej oraz umorzenia postępowania dyscyplinarnego I. uchyla zaskarżone orzeczenie; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. na rzecz skarżącej B. B. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia 17 maja 2021 r., nr [...] Komendant Powiatowy Policji

w L. na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko asp. szt. B. B.- Kierownikowi Referatu Dochodzeniowo-Śledczego Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w L. (dalej: obwiniona, funkcjonariuszka, strona, skarżąca) stwierdził wobec obwinionej winę i orzekł karę upomnienia, obniżenia dodatku służbowego o 20% oraz obniżenia nagrody rocznej o 20 % uznając, że obwiniona:

1. W okresie od 25 maja do 28 czerwca 2020 roku wykonując obowiązki służbowe na zajmowanym stanowisku na podstawie pkt 8, ppkt 9 karty opisu stanowiska pracy naruszyła dyscyplinę służbową niewłaściwego sprawowania kontroli

i nadzoru nad podległymi funkcjonariuszami co do sposobu i prawidłowości rejestracji kryminalnych przestępstw w bazie KSIP włączonych do nadzorowanych zakończonych postępowań przygotowawczych za RSD - 252/20 oraz RSD - 259/20 poprzez brak obowiązkowego rejestrowania informacji w KSIP o zaistniałych przestępstwach, czym naruszyła dyscyplinę służbową tj. o czyn z art 132 ust 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 28 ust. 1 i 3 zarządzenia nr 70 Komendanta Głównego Policji z 2 grudnia 2019 r. w sprawie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji.

2. W okresie od 18 do 28 czerwca 2020 r. wykonując obowiązki służbowe na zajmowanym stanowisku na podstawie pkt 8, ppkt 9 karty opisu stanowiska pracy naruszyła dyscyplinę służbową niewłaściwego sprawowania nadzoru

i kontroli nad sposobem i poprawnością wypełniania przez podległych funkcjonariuszy druków KSIP w związku z wystąpieniem błędów i braków formalnych na drukach KSIP do zakończonych postępowań przygotowawczych za RSD - 229/20, RSD - 252/20, RSD - 253/20, RSD - 256/20, RSD - 259/20, RSD - 260/20 czym naruszyła dyscyplinę służbową tj. o czyn z art. 132 ust 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 42 ust 9 zarządzenia nr 70 Komendanta Głównego Policji z 2 grudnia 2019 r. w sprawie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji.

3. W okresie 7 maja do 28 czerwca 2020 r. wykonując obowiązki służbowe na zajmowanym stanowisku na podstawie pkt 8 ppkt 7 karty opisu stanowiska pracy naruszyła dyscyplinę służbową niewłaściwego sprawowania kontroli, nadzoru i niewłaściwej ewidencji akt kontrolnych nad zakończonymi postępowaniami przygotowawczymi nie podejmując reakcji oraz adekwatnych działań na stwierdzone przekroczenia terminów we wprowadzaniu informacji do bazy KSIP o zakończeniu postępowań przygotowawczych za RSD - 141/20, RSD - 186/20, RSD - 227/20, RSD - 229/20, RSD - 252/20, RSD - 253/20, RSD - 256/20, RSD - 259/20, RSD - 260/20, czym naruszyła dyscyplinę służbową tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji w zw. z § 59 ust 6 pkt. 1 zarządzenia nr 70 Komendanta Głównego Policji z 2 grudnia 2019 r. w sprawie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji.

4. W okresie od 7 maja do 28 czerwca 2020 r. wykonując obowiązki służbowe na zajmowanym stanowisku na podstawie pkt 8, ppkt 7 karty opisu stanowiska pracy w wyniku niepoprawnej ewidencji akt kontrolnych do zakończonych postępowań przygotowawczych naruszyła dyscyplinę służbową niewłaściwego sprawowania kontroli i nadzoru co do sposobu wprowadzanych rejestracji kryminalnych zakończenia postępowań przygotowawczych za RSD - 141/20, RSD - 186/20, RSD - 227/20, RSD - 229/20, RSD - 252/20, RSD - 253/20, RSD - 256/20, RSD - 259/20, RSD - 260/20, nie podejmując reakcji oraz adekwatnych działań co spowodowało wprowadzenie do bazy KSIP niepoprawnych danych o zakończeniu postępowań przygotowawczych

z niezgodnym ze stanem faktycznym wynikiem zakończenia postępowań określonych jako kod "17" (umorzenie postępowania z innych przyczyn wyłączających ściganie) czym naruszyła dyscyplinę służbową tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji w związku z § 8 ust. 3 zarządzenia nr 70 Komendanta Głównego Policji z 2 grudnia 2019 roku w sprawie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji.

5. W okresie od 25 maja do 28 czerwca 2020 r. wykonując obowiązki służbowe na zajmowanym stanowisku na podstawie pkt 8, ppkt 9 karty opisu stanowiska pracy naruszyła dyscyplinę służbową niewłaściwego sprawowania kontroli nad sposobem i prawidłowością rejestracji kryminalnych w związku z wystąpieniem błędów na drukach KSIP zakończonych postępowań przygotowawczych za RSD - 252/20 oraz RSD - 259/20 jak również nie podjęła reakcji oraz przedsięwzięć w wyniku czego wykazano błędne ilości popełnionych czynów wprowadzonych do KSIP o zakończeniu poszczególnych postępowań przygotowawczych czym naruszyła dyscyplinę służbową tj. o czyn z art 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 42 ust 9 zarządzenia nr 70 Komendanta Głównego Policji z 2 grudnia 2019 r. w sprawie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji oraz w zw. z § 10 ust 1 Wytycznych nr 3 Komendanta Głównego Policji z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów.

W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem nr 10 z dnia 11 lutego 2021 r. Komendant Powiatowy Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne RPD — [...] przeciwko obwinionej i przedstawił jej zarzuty popełnienia przewinień dyscyplinarnych wskazanych wyżej. Podstawą wszczęcia postępowania była notatka służbowa z dnia 5 listopada 2020 r. z przeprowadzonych czynności nadzorczych w Komendzie Powiatowej Policji w L. w ramach sprawowania nadzorów instancyjnych w jednostkach organizacyjnych Policji województwa dolnośląskiego, przesłana pismem przez Wydział Dochodzeniowo-Śledczy Komendy Wojewódzkiej Policji we W. z dnia 9 listopada 2020 r., który wskazał szereg uchybień

i nieprawidłowości przeprowadzonych na podstawie analizy postępowań przygotowawczych i przedłożonej dokumentacji. Ponadto postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte na podstawie przeprowadzonego przez Wydział Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji we W. postępowania sprawdzającego zatwierdzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we W., którym objęto 26 akt w tym 9 prowadzonych w Referacie Dochodzeniowo - Śledczym Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w L. umorzonych w 2020 r. wobec niewykrycia sprawcy i wpisanych do rejestru przestępstw, w których stwierdzono szereg naruszeń w pracy dochodzeniowo-śledczej obowiązujących policjantów zasad prowadzenia postępowań przygotowawczych.

Postępowanie zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi w Komendzie Powiatowej Policji w L. prowadzonymi na podstawie na podstawie art. 134 i ust. 4, ust. 4f w zw. z ust 4a ustawy o Policji w celu wyjaśnienia okoliczności i przyczyn zaistnienia takiego stanu rzeczy, oraz czy opisany czyn narusza dyscyplinę służbową przez funkcjonariusza Kadry Kierowniczej Referatu Dochodzeniowo-Śledczego Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w L. Z uwagi na zachodzące uzasadnione podejrzenie popełnienia przez policjanta przewinień dyscyplinarnych zawartych we wnioskach przekazanej dokumentacji z Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego jak i również Wydział Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji we W. do uchybień doszło w związku z niewłaściwym sprawowaniem nadzoru nad wykonywanymi czynnościami w pracy dochodzeniowo - śledczej podległych funkcjonariuszy, wynikających z zakresu obowiązków wydanych na podstawie karty opisu stanowiska pracy. Z dokumentacji tej wynika, że brak prawidłowego nadzoru oraz kontroli nad postępowaniami przyczynił się m.in. do naruszeń w pracy dochodzeniowo - śledczej i nieprawidłowości w kontrolowanych postępowaniach umorzonych wobec niewykrycia sprawcy RSD - 141/2020, RSD - 186/2020, RSD - 227/20, RSD - 229/20, RSD - 252/20, RSD - 253/20, RSD - 256/20, RSD - 259/20, RSD - 260/20 prowadzonych w Referacie Dochodzeniowo - Śledczym Wydziału Kryminalnego przez funkcjonariuszy podległych obwinionej, nad którymi zobowiązana była prowadzić nadzór.

W odwołaniu, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji strona wniosła o uchylenie wydanego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego w pierwszej instancji z uwagi na okoliczności z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionej albo uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez innego przełożonego dyscyplinarnego.

Orzeczeniem z dnia 13 lipca 2021 r., nr 24 Komendant Wojewódzki Policji we W. działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 22 ust 3 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) uchylił orzeczenie organu I instancji w części dotyczącej uznania obwinionej winną popełnienia zarzucanych jej naruszeń dyscypliny służbowej określonej w zarzutach od 1 do 5 i wymierzeniu za nie kary dyscyplinarnej upomnienia oraz umorzył postępowanie dyscyplinarne w I instancji w tym zakresie.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 135l ust. 1 ustawy o Policji

w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Zadaniem organu odwoławczego jest zbadanie, czy postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w szczególności, czy nie naruszono ustawowych praw obwinionego, oraz czy jego rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zebrany przez organ I instancji w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy, w ocenie organu II instancji był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie zachodzi konieczność jego uzupełnienia.

Wyjaśniano, że przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, prowadzonego na podstawie przepisów rozdziału 10 ustawy o Policji, jest odpowiedzialność dyscyplinarna policjanta za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Rozstrzygnięciem określonym w art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji (w pierwszej instancji) oraz w art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji (w drugiej instancji), przerywającym bieg postępowania jest umorzenie postępowania dyscyplinarnego (lub w przypadku postępowania odwoławczego uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia

w całości i umorzenie postępowania dyscyplinarnego w pierwszej instancji).

Rozpatrując sprawę w II instancji i biorąc pod uwagę argumenty podnoszone przez obrońcę we wniesionym odwołaniu przy uwzględnieniu aktualnego stanu faktycznego sprawy i w kontekście stanu prawnego, organ uznał, że istnieją podstawy do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem zaistniały przesłanki do uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego w całości i umorzenia postępowania dyscyplinarnego

w pierwszej instancji na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji.

Podkreślono, że czyny obwinionej określone w zarzutach od 1 do 5 zostały popełnione przed wejściem w życie zmian w ustawie o Policji tj. 1 października 2020 r. Stąd też zdaniem organu II instancji kwestia oceny czasu przedawnienia tych czynów w kontekście art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw winna być rozstrzygnięta na zasadach przepisów ustawy o Policji obwiązujących przed dniem 1 października 2020 r. W pozostałym zakresie z uwagi na datę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionej, tj. w dniu 11 lutego 2021 r. pozostałe przepisy, które weszły w życie wraz ze zmianami od dnia 1 października 2020 r. za wyjątkiem przedawnienia karalności, mają zastosowanie w niniejszej sprawie.

Z uwagi na powyższe uznano, że przesłanki obligujące przełożonego dyscyplinarnego do umorzenia postępowania dyscyplinarnego, a więc bezwzględnego przerwania jego biegu, zawarte są w art. 135 ust. 1 ustawy o Policji. Na podstawie tego przepisu postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza

w przypadku upływu terminu określonego w art. 135 ust. 4 cytowanej ustawy (sprzed 1 października 2020 r.). Zgodnie z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Zaznaczono, że jest to podstawowy termin przedawnienia karalności dyscyplinarnej. Termin ten ulega przedłużeniu w określonych prawem przypadkach. Zgodnie bowiem z art. 135 ust. 5 ustawy o Policji, jeżeli przewinieniem dyscyplinarnym jest czyn zawierający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, upływ terminu określonego w art. 135 ust. 4 ustawy nie może nastąpić wcześniej niż terminów przedawnienia karalności tych przestępstw lub wykroczeń.

W niniejszej sprawie przepis ten jednak nie znajduje zastosowania, bowiem czyny zarzucane obwinionej nie zawierają znamion przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego (nie przedstawiono obwinionej zarzutów o popełnienie przestępstwa albo nie skierowano przeciwko niej wniosku

o ukaranie za popełnienie wykroczenia, które wypełniałyby jednocześnie znamiona co najmniej jednego z zarzucanych jej przewinień dyscyplinarnych). Wobec tego należało zastosować podstawowy termin przedawnienia karalności dyscyplinarnej.

Jak wynika z treści zarzutów przedstawionych obwinionej, do zdarzeń będących przedmiotem sprawy doszło w okresie od 7 maja do 28 czerwca 2020 r., a zatem przedawnienie karalności dyscyplinarnej czynów popełnionych przez funkcjonariuszkę nastąpiło w dniu 28 czerwca 2021 r. Tym samym należy uznać w ocenie organu II instancji, że w chwili rozstrzygnięcia przez organ II instancji zaistniało przedawnienie karalności czynów. Powyższe powoduje także, że brak jest możliwości dokonania oceny treści kwestionowanego orzeczenia pod kątem merytorycznym.

Podkreślono, że termin przedawnienia karalności dyscyplinarnej jest terminem zawitym i jako norma bezwzględnie obowiązująca, nie może być skracana ani przedłużana (za wyjątkiem czynów o znamionach przestępstwa lub wykroczenia). Jedyną zatem zgodną z przepisami ustawy konsekwencją stwierdzenia przedawnienia karalności dyscyplinarnej czynów zarzucanych obwinionej jest uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej uznania obwinionej winną zarzucanych jej naruszeń dyscypliny służbowej i wymierzeniu kary upomnienia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego w pierwszej instancji w tym zakresie.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ odwoławczy wskazał, że merytoryczny charakter rozstrzygnięcia organu odwoławczego

w powiązaniu z ustawowym określeniem zakończenia postępowania dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 135 ust. 6 ustawy o Policji, powoduje, że roczny termin umożliwiający wymierzenie kary dyscyplinarnej nie dotyczy jedynie organu I instancji, ale w przypadku wniesienia odwołania również organu odwoławczego. Odmienna wykładnia przepisu art. 135 ust. 4 ustawy o Policji uznająca, że termin roczny do wymierzenia kary dyscyplinarnej dotyczy tylko organu I instancji prowadziłaby m.in. do sytuacji, w której organ odwoławczy, stosownie do swoich kompetencji mógłby wymierzyć karę dyscyplinarną już po upływie roku i to karę wyższą niż orzeczona przez organ I instancji w sytuacji określonej w art. 135n ust. 6 ustawy o Policji, bądź sam termin przedawnienia uzależniony byłby od sposobu rozstrzygnięcia organu odwoławczego, tj. w przypadku utrzymania w mocy orzeczenia I instancji nie musiałby być zachowany termin określony w art. 135 ust. 4, a w przypadku rozstrzygnięcia merytoryczno - reformacyjnego musi być dochowany.

Argumentując dalej organ zaznaczył, że w analizowanej sprawie, od dnia 28 czerwca 2020 r. biegnie termin na wymierzenie kary dyscyplinarnej obwinionej za czyny opisane w pkt. od 1 do 5. Zgodnie z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji (sprzed 1 października 2020 r.) kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Tak więc w dniu 28 czerwca 2021 r. upłynął termin na wymierzenie kary dyscyplinarnej za czyny objęte zarzutami w pkt. od 1 do 5. Tym samym dalsze prowadzenie w tym zakresie postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionej stało się bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięciem takim, określonym w art. 135j ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy, przerywającym bieg postępowania, nawet wtedy gdy zebrany do tego czasu materiał dowodowy jest kompletny - jest umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Umorzenie postępowania uniemożliwia merytoryczną ocenę zebranego materiału dowodowego i odniesienie się w niej tak do kwestii sprawstwa, jak i zawinienia. Ustawodawca konstruując zapis art. 135j ust. 1 ustawy o Policji wyraźnie wskazał na brak możliwości wydania orzeczenia zawierającego jednocześnie różne rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. Świadczy o tym dobitnie zastosowanie w katalogu rozstrzygnięć spójnika alternatywy rozłącznej "albo", wykluczającego jednoczesne stosowanie więcej niż jednej możliwości.

Organ ostatecznie zuznał, że skoro w dniu 28 czerwca 2021 r. upłynął termin określony w art. 135 ust. 4 zasadnym jest umorzenie postępowania dyscyplinarnego w zakresie zarzucanych obwinionej czynów zgodnie z dyspozycją art. 135 ust. 1 pkt 2.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie art. 135j i art. 135n ust. 4 pkt. 2 ustawy o Policji poprzez błędną interpretację oraz zastosowanie, w następstwie czego nie rozpoznano sprawy co do istoty wydając rozstrzygnięcie polegające na uchyleniu orzeczenia organu I instancji w części dotyczącej uznania obwinionej za winną z uwagi na roczny termin przedawnienia karalności i umorzenia z tego powodu, iż dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego, że obwiniona nie popełniła zarzucanych jej czynów i z tych względów winna zostać od nich uniewinniona.

Mając na względzie podniesiony zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącej decyzje organu obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Umorzenie postępowania tylko i wyłącznie z powodu okoliczności, że kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego nie może być podstawą do pominięcia okoliczności na korzyść obwinionej, a przemawiających za jej uniewinnieniem.

Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy wydając orzeczenie nie odniósł się co do istoty sprawy, pozbawiając tym samym skarżącą prawa do żądania przez nią wydania orzeczenia uniewinniającego. Przeszkodą nie może być również i to, że dalsze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego z uwagi na okres przedawnienia stało się bezprzedmiotowe. Organ II instancji dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego powinien rozważyć czy nie ma podstaw do uniewinnienia

i w takim przypadku dokonać zmiany orzeczenia wydanego przez organ I instancji.

Organ I instancji w zebranym przez siebie materiale dowodowym w sposób jednoznaczny nie wykazał, że skarżąca popełniła zarzucane jej przewinienia dyscyplinarne i że pozostawały one w adekwatnym związku przyczynowo skutkowym.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca zaniechała czynności służbowych lub wykonała je w sposób nieprawidłowy.

Według skarżącej organy nie wskazały, jak w sytuacji objętej zarzutem należało prawidłowo postąpić, tym samym zgromadzonymi w sprawie dowodami nie przełamano domniemania niewinności. Ponadto organ I instancji pominął inne przepisy obowiązujące w służbach Policji, z których wynikało, że w sytuacji objętej zarzutem skarżąca miała prawo tak postąpić. Z tych względów niedające usunąć się wątpliwości powinny zostać uwzględnione na korzyść skarżącej. Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji nie ustalił kluczowej kwestii z punktu widzenia sprawstwa a mianowicie, w jaki sposób obwiniona sprawowała nadzór nad przydzielonymi jej zadaniami służbowymi oraz w jaki sposób realizowała obowiązki wynikające z zarządzeń i wytycznych.

Końcowo skarżąca podkreśliła, że organ II instancji ograniczając zakres orzeczenia tylko do kwestii przedawnienia nie rozpoznał (na korzyść skarżącej) przypadków licznych naruszeń prawa do obrony. W toku postępowania dyscyplinarnego organ I instancji wybiórczo respektował prawa obwinionej wynikające z art. 135f ustawy o Policji, co miało bezpośredni wpływ na wydanie orzeczenia.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; poniżej przywoływana jako p.p.s.a.), który stanowi, że sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują kontrolę sądową. Takim przepisem szczególnym jest art. 138 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.; dalej powoływana jako uop), według którego od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Przedmiotem skargi jest orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji będącego wyższym przełożonym dyscyplinarnym w rozumieniu art. 133 ust. 8 pkt 1 uop, stanowiącego, że wyższym przełożonym dyscyplinarnym w stosunku do komendanta powiatowego (miejskiego) Policji jest komendant wojewódzki Policji. Mocą tego orzeczenia Komendant Wojewódzki Policji uchylił orzeczenie wydane w I instancji w części dotyczącej uznania obwinioną winną popełnienia zarzucanych jej naruszeń dyscypliny służbowej określonej w zarzutach od 1 do 5 i wymierzenia za nie kary dyscyplinarnej upomnienia oraz umorzył postępowanie dyscyplinarne w I instancji w tym zakresie.

Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy uop. Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy Policji została kompleksowo uregulowana w rozdziale 10 tej ustawy. Przypisane skarżącej przewinienia dyscyplinarne zaistniały w czasie od 7 maja 2020 r. do 28 czerwca 2020 r. Postępowanie dyscyplinarne zostało zaś wszczęte postanowieniem z dnia 11 lutego 2021 roku. Dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy mają zatem istotne znaczenie unormowania ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610).

Nowelizacja zawarta w tym akcie prawnym ustawy o Policji weszła w życie 1 października 2020 r. (art. 48 ustawy nowelizującej). Trzeba stwierdzić, że generalną zasadą wynikającą z treści normatywnych ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., jest stosowanie przepisów znowelizowanych tą ustawą, natomiast wyjątki od tej reguły zostały określone w art. 9 – 39 tej ustawy. W szczególności zaś należy mieć na względzie przepis art. 22 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. iż "do postępowań dyscyplinarnych w Policji i Służbie Ochrony Państwa wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe". Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 2 tej ustawy "do kar dyscyplinarnych w Policji i Służbie Ochrony Państwa wymierzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i niewykonanych stosuje się przepisy dotychczasowe". Z kolei w art. 22 ust. 3 ustawodawca postanowił, że "do przewinień dyscyplinarnych popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe o przedawnieniu".

Przepis artykułu 22 ustęp 3 dotyczy wyłącznie aspektów materialnoprawnych, a nie procesowych, gdyż instytucja przedawnienia ma walor materialnoprawny. Materialnoprawna istota przedawnienia karalności wynika ze skutku, jaki powoduje zastosowanie tej instytucji, uniemożliwia bowiem ukaranie sprawcy danego czynu.

Z brzmienia art. 22 i art. 48 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw wynika, że jeżeli doszło do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza Policji po wejściu w życie tej ustawy, to wówczas należy stosować normy procesowe znowelizowane tą ustawą nawet w postępowaniu dotyczącym czynów popełnionych przed wejściem w życie tej ustawy.

W stanie prawnym niniejszej sprawy, z tytułu stwierdzenia popełnienia deliktów dyscyplinarnych w okresie maj-czerwiec 2020 r., postępowanie wobec skarżącej zostało wszczęte w dacie 11 lutego 2021 r. , to znaczy, że już po wejściu w życie komentowanej ustawy nowelizującej. W tych okolicznościach, z uwzględnieniem obowiązującego stanu prawnego należało zastosować przepisy materialnoprawne dotyczące przedawnienia karalności, ale prowadzić postępowanie według nowego reżimu procesowego, wyznaczonego zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. W zakresie przedawnienia doszło wskutek wprowadzenia omawianych zmian prawnych do wydłużenia z 1 roku do 2 lat karalności przewinienia dyscyplinarnego (o czym mowa w art. 135 ust. 4 ustawy o Policji). Przedawnienie karalności, czyli upływ roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, w dawnym stanie prawnym oznaczało formalnoprawną przeszkodę do orzekania merytorycznego, co w konsekwencji obligowało do bezwarunkowego umorzenia postępowania na mocy art. 135 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 135 ust. 4 uop. Jednakże od 1 października 2020 r. przepis art. 135 ust. 1 zmienił brzmienie i w miejsce dotychczasowego: "Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza: (...)" postanowiono, że: "Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, jeżeli (...)" a zarazem dodano (przez art. 1 pkt 41 ustawy nowelizującej z dnia 14 sierpnia 2020 r.) kolejny przepis o charakterze procesowym – to jest art. 135ja, stanowiący w ustępie 1 pkt 1, że postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli nastąpiło przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej, a w ustępie 3, iż: "Orzeczenia o umorzeniu postępowania z uwagi na przedawnienie karalności nie wydaje się, w przypadku gdy zebrane dowody uzasadniają uniewinnienie obwinionego od popełnienia zarzucanego mu czynu."

Uregulowanie z ustępu 3 art. 135ja obliguje przełożonego dyscyplinarnego w razie stwierdzenia przedawnienia karalności zarzucanego czynu, do rozważenia w orzeczeniu, czy zaistniały w sprawie przesłanki - na podstawie zgromadzonych dowodów - do uniewinnienia obwinionego od zarzucanego mu czynu i dopiero po ich wykluczeniu umożliwia wydanie orzeczenia o umorzeniu postępowania.

W realiach rozpoznawanej sprawy wyższy przełożony dyscyplinarny uchylając orzeczenie pierwszoinstancyjne i umarzając postępowanie na mocy art. 135 ust. 4 uop po ustaleniu, że upłynął termin 1 roku na wymierzenie obwinionej kary dyscyplinarnej a zatem nastąpiło przedawnienie karalności, pominął treść art. 135ja ust. 3 ustawy o Policji, uznając nieprawidłowo, że umorzenie postępowania uniemożliwia merytoryczną ocenę zebranego materiału dowodowego i odniesienie się w niej zarówno do sprawstwa, jak i zawinienia. Tym samym naruszył przepis art. 135ja przez jego niezastosowanie, chociaż był obowiązany do stosowania tej nowej regulacji procesowej.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie orzekając, organ dostosuje się do oceny prawnej zawartej w przytoczonych wyżej motywach wyroku.