Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1025/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 lutego 2022 r. nr DO-II.7610.43.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 24 stycznia 2022 r. nr NWIV.752.111.2014; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2022 r., znak [...] /omyłka w dacie decyzji – rok 2021 zamiast 2022/ Minister Rozwoju i Technologii, dalej "organ II instancji", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako "kpa", po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie dalej "Skarżąca/Spółka", od decyzji Wojewody Śląskiego z [...] stycznia 2022 r. znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie, dalej "Skarżąca", prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w M., oznaczonego na k.m. [...], obr. [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] ha [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] – dalej "nieruchomość", utrzymał ją w mocy.

Powyższa decyzja zapadła w następujących ustaleniach faktycznych.

Wojewoda Śląski, na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 ze zm.). dalej "ustawa komercjalizacyjna", oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29 ze zm.), decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego do wyżej opisanego gruntu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Skarżąca..

Minister Rozwoju i Technologii nie znalazł podstaw do odmiennej oceny prawnej niż ta zaprezentowana przez Wojewodę Śląskiego.

Zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Tylko bowiem pod tym warunkiem, t.j. pozostawania nieruchomości we własności Skarbu Państwa, nieruchomość mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania wieczystego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działka nr. ew. [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść ww. księgi wieczystej. Podstawą ujawnienia własności było postanowienie Sądu Rejonowego w M. o zasiedzeniu nieruchomości z dniem 1 stycznia 1985 r. (sygn. akt I Ns 87/14.

Kolejną przesłanką z art. 34 ustawy o restrukturyzacji jest posiadanie gruntu przez PKP w dacie 5 grudnia 1990 r. i nie legitymowanie się przez PKP dokumentami o przekazaniu gruntów w formie przewidzianej prawem do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Stwierdzenie posiadania przez PKP następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzaju dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. PKP przedłożyła wyciąg z ewidencji środków trwałych sporządzony na dzień 5 grudnia 1990 r. z którego wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] znajdują się tory główne zasadnicze linii kolejowej nr [...] [...] oraz nr [...] [...] oraz sieć trakcyjna, co zgodnie z § 2 tego rozporządzenia potwierdza posiadanie przez przedsiębiorstwo PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. tej działki.

Zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy z 8 września 2000 r. nabycie przez PKP prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich. Jak wynika z pisma Burmistrza Miasta M. z [...] lutego 2015 r. część działki [...] znajduje się i znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 r. w pasie drogowym drogi zaliczanej do kategorii dróg publicznych – ulica N.. Została ona zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w C. nr [...] z 28 grudnia 1987 r. Aktualnie ulica ta zaliczona została do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały Rady Miasta M. nr [...] z [...] kwietnia 2002 r.

Skoro zatem część działki stanowi drogę publiczną to nie mogła jednocześnie pozostawać w wyłącznym posiadaniu PKP a w konsekwencji nie mogła podlegać uwłaszczeniu. Drogi publiczne wyłączone są z obrotu prawnego na mocy art. 2a ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Poza tym zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe a zarząd ten powstaje z mocy prawa. Uznając jednak możliwość częściowego uwzględnienia wniosku, organ wezwał Skarżącego pismem z [...] maja 2021 r. do złożenia mapy podziału na podstawie której wydzielona byłaby działka z infrastrukturą kolejową która mogła podlegać uwłaszczeniu jednakże pismo to pozostało bez odpowiedzi.

Organ uznał za chybiony zarzut Skarżącej że brak wyłącznego posiadania nie wyklucza uwłaszczenia. Powołał w tym zakresie stosowne orzecznictwo.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca, zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio poprzez nie podjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;

2) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U.2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 34 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z nim grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.

Ustalony przez organ stan prawny jest bezsporny. Wynika z niego, że co do części nieruchomości PKP spełnia przesłanki uwłaszczenia. Sąd przy tym w pełni podziela argumentację organu, że w świetle art. 34 ust. 4 ustawy z 8 września 2000r. i art. 2a ustawy o drogach publicznych nie ma możliwości uwłaszczenia co do części nieruchomości, która stanowi drogę publiczną.

W istocie zatem spór sprowadza się do tego kto ma sporządzić mapę podziałową organ czy strona zainteresowana rozstrzygnięciem. Zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia. Wyrażona w art. 7a k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ konieczność podejmowania wszelkich czynności które służą rozstrzygnięciu sprawy. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. NSA wyrok z 26 października 1984 r. II SA 1205/84). Nie znaczy to oczywiście, że strona jest zwolniona ze współdziałania, co jednak nie oznacza, że zwalnia to organ od działania. Jak się wskazuje w orzecznictwie brak jest w świetle art. 7 k.p.a. podstaw do biernej postawy organu w sytuacji w której oczywistym jest, tak jak w tym przypadku, że strona Skarżąca ma prawo do uwłaszczenia ale z pewnym ograniczeniem. Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 kpa) i dopiero na podstawie prawidłowo zebranych dowodów ustali stan faktyczny, do czego zobowiązuje go art. 80 k.p.a. Organ co prawda prawidłowo ustalił stan faktyczny jednakże nie przeprowadził ostatniego dowodu tj. nie zlecił sporządzenia mapy podziału bezzasadnie przerzucając ten obowiązek na stronę.

Dlatego Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego (wyłącznie w zakresie braku sporządzenia mapy), co skutkowało nie uwzględnieniem w części wniosku o uwłaszczenie.

W konsekwencji organ naruszył art. 34 § 1 ustawy o komercjalizacji poprzez nie uwzględnienie wniosku w części.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dopuści dowód z mapy podziału z wydzieleniem części co do której prawidłowo stwierdził przesłanki do uwłaszczenia.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i 135 P.p.s.a Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając od przegrywającego organu na rzecz strony zwrot kosztów wpisu w kwocie 200 zł.