Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1497/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Administracyjne postępowanie
Komunalizacja mienia
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Zarządca nieruchomości ma interes prawny w tym, aby w postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, działać w obronie zachowania posiadanych uprawnień, i w świetle art. 28 Kpa przysługują mu prawa strony.

TEZY

Zarządca nieruchomości ma interes prawny w tym, aby w postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, działać w obronie zachowania posiadanych uprawnień, i w świetle art. 28 Kpa przysługują mu prawa strony.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Burmistrza Miasta i Gminy N. W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 30 maja 1992 r. w przedmiocie odmowy przekazania własności gruntu.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 30 maja 1992 r. nr KKU-781/92/AW, wydaną na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, uchyliła decyzję Wojewody (...) z dnia 10 marca 1992 r., przekazującą na rzecz Miasta i Gminy N.W. własność gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr 386, położonego w obrębie ewidencyjnym B., o powierzchni 30 ha 16 arów, i odmówiła Miastu i Gminie N. W. przekazania własności tego gruntu. W uzasadnieniu decyzji Komisji podano, że organ I instancji, przekazując powyższą nieruchomość na własność Miastu i Gminie N. W., uznał, iż jest ona niezbędna do realizacji zadań gminy. Odwołanie od decyzji Wojewody złożyła Centrala Produktów Naftowych - Okręgowa Dyrekcja w Sz., podnosząc, że decyzja ta narusza prawo. Zdaniem Komisji, decyzja o przekazaniu gminie mienia państwowego w trybie art. 5 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy została pozostawiona uznaniu Wojewody, który musi uwzględniać stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji, a więc zarówno ograniczenia przewidziane w art. 5 ust. 4 powyższej ustawy, jak i ograniczenia wynikające z całego systemu prawa. Sporna nieruchomość jest w użytkowaniu Centrali Produktów Naftowych, która prowadzi na niej bazę paliw. W aktach sprawy brak jest decyzji o przekazaniu tej nieruchomości w zarząd lub użytkowanie, co zapewne wyniknęło z tego, że baza paliw, usytuowana na terenach leśnych, pełniła funkcje strategiczne. W sensie prawnym nieruchomość jest mieniem przedsiębiorstwa państwowego /art. 46 ustawy z dnia 5 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ i podlega ochronie prawnej stosownie do treści art. 48 tej ustawy. Wobec tego do czasu zakończenia działalności przez CPN wyposażenie majątkowe tej Centrali nie może stać się majątkiem innych podmiotów. Z tego względu wniosek Burmistrza Miasta i Gminy N. W. nie mógł być uwzględniony. Niezależnie od tego - zdaniem Komisji - na przeszkodzie komunalizacji stoi okoliczność, że z dniem 5 grudnia 1990 r. Centrala Produktów Naftowych stała się - jako państwowa osoba prawna - z mocy prawa użytkownikiem wieczystym działki i właścicielem wzniesionych na niej obiektów /art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz.U. nr 79 poz. 464/. W tej sytuacji przekazanie gminie prawa własności tej nieruchomości nie ma racjonalnego uzasadnienia. Wnioskodawca niczym nie wykazał przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 5 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., Wojewoda zaś nie może dysponować mieniem będącym własnością innego niż Skarb Państwa podmiotu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Burmistrz Miasta i Gminy N. W. wnosi o uchylenie powyższej decyzji podając, że prawo wieczystego użytkowania gruntu, przyznane w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., cytowanej w zaskarżonej decyzji, przysługuje tym przedsiębiorstwom państwowym, które miały ten grunt w zarządzie. Z dokumentów zebranych w sprawie nie wynika, by CPN sporny grunt miała w zarządzie. Nie jest też trafne stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, że art. 48 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych stoi na przeszkodzie dokonaniu zmiany właściciela ze Skarbu Państwa na gminę. Nie narusza to prawa wieczystego użytkowania, jakim ewentualnie dysponowałaby CPN. Skarżący podnosi, że Centrala Produktów Naftowych nie może być stroną w sprawie dotyczącej własności gruntu.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy się odnieść do najdalej idącego zarzutu strony skarżącej, a mianowicie że Centrala Produktów Naftowych - Okręgowa Dyrekcja w Sz. nie może być stroną postępowania w niniejszej sprawie. W tej kwestii w toku postępowania sądowego zostało wyjaśnione, że Centrala Produktów Naftowych - Okręgowa Dyrekcja w Sz. uzyskała sporną nieruchomość "w zarząd i użytkowanie" na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych /Dz.U. nr 67 poz. 332/. Fotokopię decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w tym przedmiocie z dnia 6 lutego 1969 r. Centrala przekazała Sądowi i stronom biorącym udział w postępowaniu. A zatem zarzut zgłoszony w skardze, że Centrala użytkuje sporną nieruchomość bez tytułu prawnego, okazał się nieuzasadniony. Fakt zaś, że wykazanie tego tytułu nastąpiło dopiero w postępowaniu sądowym, nie może prowadzić do ujemnych następstw dla zarządcy, skoro w dniu wydawania zaskarżonej decyzji zarząd spornej nieruchomości był od wielu lat ustanowiony w sposób przewidziany prawem.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem Burmistrza Miasta i Gminy N. W. z dnia 20 grudnia 1991 r., złożonym w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, i dotyczyło interesu prawnego Centrali Produktów Naftowych - Dyrekcji Okręgowej w Sz. Wynika to mianowicie z tego, że przekazanie mienia ogólnonarodowego /państwowego/ gminie na podstawie powołanego art. 5 ust. 4 może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy mienie jest związane z realizacją zadań gminy. W tym wypadku komunalizacja jest fakultatywna /a nie z mocy prawa/, decyzja w tym przedmiocie wywołuje skutki prawne dopiero po jej uprawomocnieniu się /a nie z dniem 27 maja 1990 r./ i jest równoznaczna z tym, że zarządca z chwilą uprawomocnienia się decyzji nie będzie mógł realizować swojego prawa, skoro skomunalizowany w tym trybie majątek ma służyć do realizacji zadań gminy. Z tych względów zarządca ma interes prawny w tym, aby w postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym w trybie art. 5 ust. 4 powyższej ustawy komunalizacyjnej, działać w obronie zachowania posiadanych uprawnień, i w świetle art. 28 Kpa przysługują mu prawa strony. Powoływanie się przez stronę skarżącą w piśmie z dnia 27 kwietnia 1993 r. na odmienne stanowisko w tym przedmiocie, wyrażone w wyroku Sądu z dnia 30 lipca 1992 r. I SA 513/92, jest o tyle nietrafne, że w tamtej sprawie komunalizacja mienia następowała z mocy prawa, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., kiedy stronami postępowania istotnie są tylko Skarb Państwa i właściwa gmina.

Organ odwoławczy zatem miał obowiązek rozpatrzenia odwołania Dyrekcji Okręgowej CPN w Sz., a wobec tego, że wnioskodawca nie wskazał, z jakimi konkretnie zadaniami Miasta i Gminy N. W. związana jest komunalizacja opisanej nieruchomości, miał podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji w sprawie komunalizacji tej nieruchomości i odmownego załatwienia wniosku. Wyjaśnić przy tym wypada, że w rozumieniu omawianego art. 5 ust. 4 ustawy zadania gminy to głównie te zadania, które zostały sprecyzowane w art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, jak również inne zadania gminy, wynikające z aktów prawnych szczególnych. Poza tym związanie mienia z realizacją zadań gminy musi być stwierdzone w czasie występowania z wnioskiem o komunalizację, nie zaś dopiero w przyszłości. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wskazał przesłanek, o jakich mowa, uzasadniających przekazanie mu spornego mienia. Argumenty zaś podane we wniosku na temat konieczności uzyskania wpływów finansowych za ten teren, ponieważ w przeciwnym razie gmina będzie miała trudności w wypełnianiu zadań statutowych, nie dawały podstaw do komunalizacji mienia w trybie, o którym mowa.

Zgodzić się natomiast trzeba ze stanowiskiem wyrażonym w skardze, iż błędny jest pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że art. 48 ustawy z dnia 5 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ stoi na przeszkodzie dokonaniu zmiany właściciela ze Skarbu Państwa na gminę w odniesieniu do mienia będącego w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego. Okoliczność ta jednak pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, która w ostatecznym wyniku jest zgodna z prawem.

Skarga zatem na podstawie art. 207 par. 5 Kpa podlegała oddaleniu.