Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1434/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2373
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Barszcz Sędziowie: sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] sp. k. z siedzibą w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej "GDOŚ" albo "Organ"), po rozpatrzeniu zażalenia spółki jawnej P. Sp. k., reprezentowanej przez adw. E. M. W. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej jak "RDOŚ w [...]/Organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], którym nałożono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 [...] ([...]) dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem, położonego na działce o nr ew. [...], obręb [...], gmina [...] – utrzymał postanowienie RDOŚ w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GDOŚ postanowienia zaskarżonego obecnie, przedstawia się następująco:

1. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r., znak [...], wydanym na podstawie art.96 ust.3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247, z późn. zm.), dalej "u.u.i.ś.", Wójt Gminy [...] (dalej "Wójt") nałożył na Skarżącą obowiązek przedłożenia RDOŚ dokumentów, o których mowa we w/w przepisie celem stwierdzenia, czy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem, położonego na działce o nr ew. [...], obręb [...], gmina [...] (dalej "planowane przedsięwzięcie/inwestycja", "teren planowanego przedsięwzięcia/inwestycji"), zachodzi obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000.

2. Wraz z pismem z dnia [...] marca 2021 r. Inwestor przedłożył RDOŚ stosowne dokumenty.

3. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., wydanym na podstawie art.97 ust.1 u.u.i.ś., RDOŚ nałożył na Skarżącą obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] ([...]) dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego, a także nałożył obowiązek przedłożenia w dwóch egzemplarzach wraz z zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych raportu o oddziaływaniu tego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 oraz określił zakres tego raportu.

W uzasadnieniu postanowienia RDOŚ wskazał, co następuje: (-) planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] ([...]), (-) realizacja przedmiotowej inwestycji może wpłynąć znacząco negatywnie na ptaki, będące przedmiotem ochrony w/w obszaru Natura 2000. Powołując się na art. 33 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098), dalej "u.o.p." oraz na zasadę przezorności, RDOŚ nałożył na Skarżącą obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

4. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. adw. E. M. W., reprezentująca Skarżącą, wniosła do GDOŚ zażalenie na postanowienie RDOŚ (za pośrednictwem tego organu), podnosząc przeciwko temu postanowieniu następujące zarzuty:

(-) naruszenia przez organ I instancji art. 6, 8, 10, 14 § 1, 75, 77, 79 oraz 85 k.p.a. w szczególności poprzez zaniechanie wykonania oględzin terenu oraz poprzez wydanie postanowienia przed zajęciem przez Skarżącą pisemnego stanowiska w sprawie,

(-) naruszenia: art. 97 ust. 2 u.u.i.ś. z uwagi na fakt, iż przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie w znaczny sposób oddziaływać na obszar Natura 2000; art. 21 Konstytucji i art. 5 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) poprzez nałożenie na Skarżącą ograniczeń konstytucyjnych praw i wolości,

(-) błąd w uznaniu, iż sporny teren posiądą wysoki potencjał przyrodniczy z uwagi na fakt realizacji w jego sąsiedztwie programu PROW na lata 2007-2013 oraz, że w niniejszym postępowaniu nie można uznać, iż oddziaływanie na obszar Natura 2000 jest nieznaczące,

(-) dokonanie błędnej wykładni pojęcia oddziaływania skumulowanego w postępowaniu środowiskowym, z uwagi na przyjęcie, iż "realizacja przedmiotowej inwestycji rzekomo nieuchronnie doprowadziłaby do dalszej zabudowy pobliskich terenów".

Pismami z dnia [...] czerwca 2021 r. Skarżąca wniosła uzupełnienie zażalenia, wskazując na: (-) wadliwość przyjęcia, iż uczestnictwo terenu inwestycji oraz terenów z nim sąsiadujących w programach rolnośrodowiskowych wskazywało na ich wysoki potencjał przyrodniczy, (-) wadliwe określenie zakresu raportu, polegające na nałożeniu obowiązku obserwacji kszyka, który nie stanowi przedmiotu ochrony przedmiotowego obszaru Natura 2000, (-) pominięcie treści kluczowego dokumentu w sprawie, tj. karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz zaniechanie wykonania wizji terenowej.

III. Jak już wskazano, postanowieniem zaskarżonym obecnie GDOŚ rozpoznał zażalenie Skarżącej na postanowienie, utrzymując to postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia odwoławczego wskazano w szczególności, co następuje:

1. Planowane przedsięwzięcie, polegające na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem, położonego na działce o nr ew. [...], obręb [...], gmina [...], z uwagi na swój zakres oraz powierzchnię przeznaczoną do przekształcenia, nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.i.ś.

Zgodnie z art. 59 ust. 2 u.u.i.ś. w przypadku przedsięwzięcia innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy (tzw. I i II grupa przedsięwzięć), zamierzenie to może wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, jeżeli może znacząco oddziaływać na cele jego ochrony, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony (tzw. III grupa przedsięwzięć). W związku z tym ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia dokonywana jest w ramach procedury określonej w rozdziale 5 działu V u.u.i.ś. (art. 96 - 103). Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 może zostać nałożony przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska w drodze postanowienia wydawanego na podstawie art. 97 ust. 1 u.u.i.ś po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 ww. ustawy.

2. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 17 u.u.i.ś. za znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000, należy uznać oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania mogące pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. W związku z tym, kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy wnioskowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na ww. obszar objęty ochroną, a zatem, czy konieczne jest poddanie tej inwestycji ocenie oddziaływania na ten obszar.

3. Analiza akt sprawy wykazała, że w przedmiotowej sprawie skutki realizacji spornego przedsięwzięcia, mogą być znaczące. Stosownie do powyższego:

3.1. Planowana inwestycja znajduje się w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] ([...]), który ustanowiony został rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. z 2011 r. Nr 25, poz. 133, z późn. zm.).

Dla ww. obszar Natura 2000 zarządzeniem RDOŚ z dnia 29 kwietnia 2014 r. ustanowiono plan zadań ochronnych (Dz. Urz. Woj. Zach. z 2014 r. poz. 1926, z późn. zm), dalej jako "PZO".

W Standardowym Formularzu Danych obszaru Natura 2000 [...] [...] (dalej jako "SDF") wskazano w szczególności, co następuje:

"W ostoi odnotowano 205 gatunków ptaków, z czego 144 lęgowe. Stwierdzono 49 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, w tym 27 to ptaki lęgowe na tym obszarze. Notowano tu 24 gatunki z Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt, spośród których sześć regularnie gniazduje na terenie ostoi. Na obszarze ostoi gnieździ się około 2% liczebności populacji krajowej gęgawy, 3% populacji krajowej ohara, ponad 1% populacji krajowej kani rudej oraz śmieszki, podróżniczka i słowika szarego. Stanowi ona także ważne miejsce lęgowe dla błotniaka łąkowego oraz derkacza. Na terenie ostoi podczas migracji zatrzymują się duże stada ptaków blaszkodziobych (gęś zbożowa, gęś białoczelna, gęgawa, świstun), siewkowatych (czajka, siewka złota) oraz żurawi. Na terenie obszaru Natura 2000 znajdują się 3 rezerwaty przyrody: [...] (84,40 ha), [...] bór bażynowy w M. (8,92 ha, 2010), Jezioro [...] (239,68 ha, 1959) oraz niewielka, zachodnia część obszaru chronionego krajobrazu [...] Pas [...] (36 229 ha, 1975). Przedmiotem ochrony w obszarze są następujące gatunki ptaków: A074 kania ruda MiNus milvus, A084 błotniak łąkowy Circus pygargus, A122 derkacz Crex crex, A127 żuraw Grus grus, A160 kulik wielki Numenius arąuata, A193 rybitwa rzeczna Sterna hirundo, A222 sowa błotna Asio flammeus, A229 zimorodek Albedo atthis, A272 podróżniczek Luscinia svecica, A307 jarzębatka Sylvia nisoria, A338 gąsiorek Lanius collurio, A039 gęś zbożowa Anser fabalis, A041 gęś białoczelna Anser albifrons, A043 gęgawa Anser anser, A048 ohar Tadorna tadorna, A051 krakwa Anas strepera, A179 śmieszka Larus ridibundus, A270 słowik szary Luscinia luscinia, A371 dziwonia Carpodacus erythrinus".

3.2. Z uzyskanych z RDOŚ danych z inwentaryzacji przyrodniczych wykonanych na potrzeby sporządzenia PZO wynika, iż:

(-) w bezpośrednim sąsiedztwie omawianej działki stwierdzono występowanie derkacza Crex crex,

(-) w najbliższej okolicy stwierdzono obecność żurawia Grus grus.

3.3. W załączniku nr 4 do PZO określono cele działań ochronnych dla ww. obszaru Natura 2000, którymi są m.in.:

(-) utrzymanie liczebności populacji derkacza na poziomie min. 210 odzywających się samców oraz poprawa oceny parametru "stan siedliska" z U1 na FV oraz

(-) utrzymanie liczebności populacji żurawia na poziomie min. 75 par lęgowych, utrzymanie powierzchni siedlisk co najmniej na dotychczasowym poziomie oraz poprawa oceny parametru "stan siedliska" z U1 na FV.

Natomiast z załącznika nr 3 do PZO wynika, iż do istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony derkacza i jego siedlisk zalicza się m.in. A03.03 zaniechanie/brak koszenia (utrata siedliska spowodowana zarastaniem niskodarniowych łąk), A04.03 zarzucenie pasterstwa, brak wypasu (utrata siedliska spowodowana zanikiem łąk) oraz E01.03 zabudowa rozproszona (niszczenie siedlisk lub ich zaburzanie).

Do istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony żurawia i jego siedlisk (określonych w załączniku nr 3 do PZO) zalicza się m.in. E01.04 inne typy zabudowy (zmniejszanie się powierzchni siedlisk poprzez rozwój rozproszonej zabudowy letniskowo - rekreacyjnej).

Również w SDF Natura 2000 [...] [...] wskazano zabudowę rozproszoną jako jedno z najważniejszych oddziaływań i działalności mających negatywny wpływ na obszar.

3.4. Planowana inwestycja bezsprzecznie stanowić będzie zabudowę rozproszoną. Teren przedmiotowej inwestycji od południa graniczy z dużym kompleksem leśnym, natomiast z pozostałych stron otoczony jest terenami uprawianymi rolniczo. Teren inwestycji oraz tereny z nim sąsiadujące stanowią duży niezabudowany obszar.

Utracenie takich terenów i podział na niewielkie enklawy terenów optymalnych do bytowania dla ww. gatunków chronionych może uniemożliwić właściwą ochronę składników środowiska przyrodniczego oraz kumulację oddziaływań występujących na danym terenie, zwłaszcza, że możliwości absorpcyjne środowiska względem narastającej antropopresji i nasilających się procesów zabudowy są ograniczone i pewna ilość, nawet niewielkich oddziaływań z ww. zakresu, aczkolwiek skumulowanych może wywołać trudne do odwrócenia zmiany w populacjach i siedliskach danych gatunków (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 372/1, WSA w Warszawie z 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 921/10; WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt: II SA/OI 1301/12). Wprowadzenie zabudowy na teren niezabudowany skutkowałoby stałą obecnością ludzi i zmniejszeniem atrakcyjny tego terenu dla antropofobowych gatunków ptaków. Powyższe mogłoby doprowadzić do zmuszenia ww. gatunków ptaków do zmiany stanowisk lęgowych i miejsc żerowania.

3.5. Z map ewidencyjnych zwartych na stronie https:// [...].e-mapa.net/ wynika, iż w granicach działki o nr ew. [...] zlokalizowany jest rów, który najprawdopodobniej już nie istnieje, na co wskazują ogólnodostępne zdjęcia satelitarne. Ponadto w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, dalej jako "KIP", wskazano, iż "na podstawie przeprowadzonych oględzin w dniach [...] stycznia i [...] lutego 2021 r. stwierdzono, że w granicach działki [...], tj. na gruncie sklasyfikowanym jako W-ŁV nie ma rowu melioracyjnego. W tym nie ma tam typowego profilu, mogącego wskazywać na istnienie rowu wodnego. Teren jest tam płaski, nie ma tam żadnych zagłębień powierzchni ziemi, które mogłyby wskazywać na możliwość istnienia rowu melioracyjnego. Teren jest tam w całości porośnięty przez roślinność łąkową.".

Należy jednak podkreślić, iż z ww. map ewidencyjnych wynika, iż od strony zachodniej działki [...] w odległości ok. 130 m przepływa ciek wodny (oznaczony na mapie jako W-LV/WP). Ponadto od strony wschodniej działki w odległości ok. 85 m również zlokalizowany jest ciek wodny (oznaczony na mapie jako W-ŁV). Powyższe dodatkowo sprzyja bytowaniu derkacza i żurawia na przedmiotowym terenie, co wynika z biologii tych gatunków. Fakt występowania cieków w bliskim sąsiedztwie terenu inwestycji pominięto w KIP-ie.

3.6. Derkacz Crex crex - "Gatunek terytorialny. System rozrodczy derkacza jest stosunkowo słabo poznany. Wyprowadza dwa łęgi w roku, na co wskazują dwa okresy największej aktywności głosowej samców. Pierwszy z nich przypada na przełom maja i czerwca, a drugi na przełom czerwca i lipca. Na początku maja na lęgowiska przylatują samce, które wkrótce zaczynają intensywnie odzywać się. Przybywające nieco później samice siadają przy nawołujących samcach. Gniazdo znajdujące się na ziemi najprawdopodobniej buduje tylko samica. Najczęściej jest ono umieszczone w wysokiej roślinności zielnej przy kępie krzewów, turzyc i jest zbudowane z roślinności znajdującej się wokół. Samica składa 8-11 jaj w odstępach jednodniowych, które wysiaduje przez 16-19 dni. Do wyjątków należą zniesienia liczące więcej niż 19 jaj, które są składane w jednym gnieżdzie przez dwie samice. Pisklęta opuszczają gniazdo w dniu wyklucia lub pozostają w nim jeden dzień. Wychowywane są wyłącznie przez samicę, choć sporadycznie obserwuje się dwa ptaki wodzące pisklęta. Jednak do tej pory nie udało się wyjaśnić, czy w wychowaniu piskląt pomaga samiec, czy inna samica. Zdolność do lotu młode uzyskują po ok. 50 dniach życia, a całkowita niezależność od rodziców uzyskują w wieku 34-38 dni od wyklucia lub nieco wcześniej. W poszczególnych sezonach lęgowych wykorzystywane są do odbycia lęgów te same obszary (...). Derkacz zasiedla otwarte i półotwarte tereny z żyznymi, podmokłymi, ekstensywnie użytkowanymi łąkami oraz turzycowiska. Licznie występuje w dolinach rzecznych, okolicach strumieni, bagien, na obrzeżach wrzosowisk oraz łąk ze stagnującą wodą lub z niewielkimi oczkami wodnymi. Rzadziej zasiedla użyźniane, nieprzesuszone łąki, pastwiska oraz uprawy zbóż lub rzepaku. Niekiedy stwierdzany jest również w uprawach ziemniaków oraz na małych polanach śródleśnych i zrębach. W górach najczęściej występuje na łąkach, dochodzących do wysokości 1200 m n.p.m. W okresie pierzenia, gdy ptaki tracą zdolność do lotu, najchętniej przebywają na ugorach, nieużytkach oraz w innych miejscach z wysoką roślinnością zielną" [patrz: Gromadzki M. (red.) 2004. Ptaki. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7 (część I), s. 298-301],

3.7. Żuraw Grus grus - "żuraw jest gatunkiem terytorialnym. Dojrzałość płciową osiąga dopiero w 3-5 (6) roku życia. W Polsce żurawie powracają na lęgowiska już w lutym, najczęściej od połowy lutego do początku marca. W ostatnich latach notuje się wcześniejsze terminy przylotu żurawi (nawet w końcu stycznia). Z tego powodu nastąpiło również przesunięcie w terminach przystępowania do lęgów. Obecnie początek lęgów np. na [...] ma miejsce już w pierwszej dekadzie marca, ze szczytem składania jaj między 20 a 30 marca. Średnio w kraju początek lęgów przypada na trzecią dekadę marca, szczyt na pierwsza dekada kwietnia. Najpóźniejsze lęgi w Polsce rozpoczynają się w ostatniej dekadzie kwietnia. Żurawie budują gniazda w otoczeniu wody o średniej głębokości ok. 25 cm. Gniazdo to płaski, lekko owalny (średnio 70x120 cm) lub okrągły (średnio 107 cm) kopczyk, umieszczony bezpośrednio na dnie zbiornika, kępie roślin (najczęściej turzyc) lub przy pniu drzewa (najczęściej olszy czarnej). Gniazdo rzadko nie jest otoczone woda, np. zbudowane w suchym trzcinowisku. Dominują zniesienia z 2 jajami, rzadziej z 1, natomiast lęgi z 3 jajami zdarzają się bardzo rzadko. Żurawie zazwyczaj odbywają jeden lęg w roku, choć może się zdarzyć, że po stracie zniesienia we wczesnej fazie mogą lęg powtórzyć. Okres wysiadywania trwa około 31 dni (28-35 dni). Młode przebywają w gnieżdzie kilka dni po wykluciu, po czym wodzone są przez oboje rodziców. Nierzadko zdarza się, jeżeli rodzina nie jest płoszona i czuje się bezpiecznie, że dorosłe z młodymi powracają codziennie na nocleg do gniazda lub w jego najbliższą okolicę. Liczba udanych lęgów żurawia na etapie kłucia jest wyjątkowo wysoka i mieści się między 62-88% (...). W czasie lęgów żurawie korzystają z wszelkich mokradeł, które nadają się do budowy gniazda. Preferują oczka wodne, zabagnienia i jeziora w otoczeniu lasów podmokłych (olsy, łęgi) oraz wśród suchych borów. Znaczna część par gniazduje na oczkach śródpolnych, a także w dolinach rzecznych, np. starorzecza, zabagnienia i okresowe zalewiska. W rejonach z niewielką liczbą zbiorników naturalnych większe znaczenie mają zbiorniki sztuczne, np. stawy, glinianki, torfianki, rowy i kanały. Gniazdo zakładane może być na kępach olszy, w płatach szuwarów budowanych przez trzciny i/lub pałkę oraz w łanach turzycy, oczeretu, sitowia, manny, w zaroślach wierzby, a na torfowisku na mszystym kożuchu. Kluczowym czynnikiem w czasie lęgów jest stałe utrzymywanie poziomu wody (20-40 cm) wokół miejsca gniazdowego. W trakcie wodzenia młodych żurawie spotyka się głównie na zacisznych śródleśnych polanach, łąkach, ugorach, a także na polach uprawnych. Nierzadko wodzą młode w rzadkich nadrzecznych łęgach topolowo-wierzbowych. W czasie wędrówek żerują głównie w krajobrazie rolniczym, a nocują na płytkich stawach rybnych, w trzcinowiskach, na płyciznach i wyspach jezior, na obszarach zalewowych dużych rzek, oczkach śródpolnych i bagnach śródleśnych. Na zimowiskach korzystają także z pól uprawnych i łąk, stepów i lasów parkowych z dużym udziałem dębu korkowego" [patrz: Gromadzki M. (red.) 2004. Ptaki. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7 (część I), s. 310-315].

3.8. Z przeprowadzonej analizy wynika, że nie można wykluczyć, iż budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem, położonego na działce o nr ew. [...], obręb [...], gmina [...], wpłynie znacząco negatywnie na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...] [...].

3.9. Zgodnie z art. 33 u.o.p. zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34 tej ustawy, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.

Zgodnie z zasadą przezorności, wynikającą z art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219, z póżn. zm.) nakazuje się podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko. Wykazanie owego braku negatywnego oddziaływania jest przy tym obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Należy stwierdzić, że jeżeli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska", a nie "na korzyść inwestycji" (por. "Ocena planów i przedsięwzięć oddziałujących na obszary Natura 2000". Wytyczne metodyczne dotyczące przepisów artykułu 6(3) i 6(4) Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG. Komisja Europejska 2002 r.) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 kwietnia 2020 r_, sygn. akt: IV SA/Wa 3089/19).

Wobec powyższego tut. Organ jest zobowiązany utrzymać w mocy postanowienie RDOŚ w [...] i nałożyć dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] ([...]).

3.10. Samo nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie może być utożsamiane z wyłączeniem możliwości jego realizacji. Procedura ta ma na celu jednoznaczne rozstrzygnięcie o możliwości wystąpienia oddziaływania na obszar Natura 2000 lub o jego braku. Nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nie przesądza, iż ewentualne wystąpienie oddziaływania będzie miało charakter znacząco negatywny, a tym samym, że realizacja inwestycji nie będzie możliwa.

3.11. Należy jednak podkreślić, iż stwierdzenie braku znaczącego oddziaływania na przedmioty ochrony ww. obszaru możliwe będzie dopiero po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Przeprowadzenie wizji terenowej czy też obserwacji jedno/kilku dniowych, mogłoby doprowadzić do wyciągnięcia mylnych wniosków, iż ww. ptaki na tym obszarze nie występują. Natomiast skutki wprowadzenia zabudowy byłyby nieodwracalne. Okres lęgowy żurawia "przypada na trzecią dekadę marca, szczyt na pierwszą dekadę kwietnia". Derkacz "wyprowadza dwa lęgi w roku, na co wskazują dwa okresy największej aktywności głosowej samców. Pierwszy z nich przypada na przełom maja i czerwca, a drugi na przełom czerwca i lipca". Biorąc pod uwagę okresy lęgowe ww. ptaków oraz szacowane terminy ich powrotu z zimowisk, należy przyjąć, iż inwentaryzacja przyrodnicza winna trwać co najmniej w okresie od lutego do lipca (tj. 6 miesięcy jak wskazał RDOŚ w zaskarżonym postanowieniu). Podkreślić należy, iż z KIP-u wynika, że oględziny terenu przeprowadzono w dniach [...] stycznia i [...] lutego 2021 r., a więc nie było możliwości zinwentaryzowania derkacza, który zimuje poza granicami kraju i do Polski dociera na przełomie kwietnia i maja.

Ponadto wyjaśnić należy, iż zalecanym okresem trwania inwentaryzacji przyrodniczej jest czas jednego roku kalendarzowego. Dzięki temu można prześledzić różne cykle życiowe wybranych grup roślin i zwierząt, tj. rozród, zimowanie, migracje i dyspersję.

3.12. Odnosząc się do zapisów zwartych w KIP-ie należy wyjaśnić, iż zostały one oparte głównie na Waloryzacji Przyrodniczej Województwa [...]. Należy wyjaśnić, iż Organ I instancji oraz GDOŚ oparły przedmiotowe rozstrzygnięcia posiłkując się zapisami PZO Natura 2000 [...] ([...]), który stanowi akt prawa miejscowego oraz na rzetelnie przeprowadzonych, wykonanych na potrzeby PZO, inwentaryzacjach przyrodniczych.

3.13. Odnosząc się do kwestii wadliwe określonego przez RDOŚ zakresu raportu, tj. nałożenia obowiązku obserwacji kszyka, wyjaśnić należy, iż Organ I instancji w dalszej części postanowienia wskazał, że "w trakcie kontroli należy odnotować wszystkie gatunki ptaków". Wobec powyższego w ocenie tut. Organu powyższe pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu.

IV. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Pełnomocniczka Skarżącej wniosła do tut. Sądu skargę na postanowienie GDOŚ, podnosząc przeciwko temu aktowi następujące zarzuty:

1) naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie przez GDOŚ w mocy postanowienia RDOŚ pomimo, że postanowienie organu I instancji winno ulec uchyleniu w postępowaniu zażaleniowym jako obarczone licznymi istotnymi wadami i naruszeniami prawa, wyrażonymi explicite w treści pism z dnia [...] oraz [...] maja 2021 r.;

2) naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci nałożenia na Skarżącą obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 w sytuacji, gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów bezspornie i prima facie wynika, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie w znaczący sposób oddziaływać na obszar Natura 2000;

3) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 17 u.u.i.ś. oraz z art. 6 ust. 2 P.o.ś. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że z zasady przezorności wynika konieczność wzięcia pod uwagę w ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie tylko parametrów samej inwestycji oraz jej oddziaływań (zakładanych i potencjalnych), ale też wszelkich potencjalnie możliwych do zrealizowania przedsięwzięć, nawet jeśli nie istnieją obiektywne dane w tym przedmiocie;

4) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 pkt 17 w zw. z art. 62 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w ramach oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 tzw. oddziaływań skumulowanych, miarodajnym jest sam fakt istnienia (choćby potencjalnego) ewentualnego oddziaływania przedsięwzięcia - niezależnie od jego faktycznego zakresu oddziaływania oraz poprzez zaniechanie ustalenia, jaki jest faktyczny wymiar ewentualnego oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000;

5) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 62 i 62a u.u.i.ś. w zw. z art. 7, 7b oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego sprawy w oderwaniu od przedłożonej przez inwestora Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia oraz niezgodnie z informacjami zawartymi w tej Karcie, a w szczególności poprzez zignorowanie okoliczności wskazujących na niskie prawdopodobieństwo występowania gatunków chronionych na terenie działki inwestycyjnej oraz w jej sąsiedztwie, a zamiast tego oparcie się na posiadanych przez organ danych teoretycznych, nie odnoszących się do tej konkretnej nieruchomości;

6) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8, 11 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu, w szczególności poprzez odmienne traktowanie skarżącego i jego sprawy od innych, podobnych spraw rozpoznawanych przez te same organy;

7) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 § 1 w zw. z art. 77, 78 oraz 136 k.p.a. poprzez zobowiązanie Skarżącego do przedłożenia dokumentu mającego wykazać potencjalny wpływ przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, gdy tymczasem dowody na tę okoliczność znajdują się w aktach sprawy, zaś ewentualne postępowanie uzupełniające mogło być przeprowadzone przez organ odwoławczy, o co skarżący wnosił w zażaleniu.

V. W odpowiedzi skargę, udzielonej w piśmie z dnia [...] września 2021 r., GDOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r. Skarżąca uzupełniła stanowisko skargi, zamieszczając wykaz 30 inwestycji, zrealizowanych lub planowanych na terenie miejscowości [...], co do których Wójt lub RDOŚ zajęły pozytywne stanowisko w okresie ostatnich czterech lat.

Przy piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. Skarżąca przedłożyła do wiadomości Sądu skargę złożoną do RDOŚ, zarzucającą temu organowi nierówne traktowanie inwestorów w kontekście wymagań ochrony środowiska.

VII. Pismem z dnia [...] marca 2022 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zawiadomił Sąd o wstąpieniu do postępowania sądowego na podstawie art.9 ust.1 pkt 8 w zw. z art.1 i art.10 ust.1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r., poz.648) oraz przedstawił stanowisko w sprawie.

W ocenie Rzecznika w szczególności: (-) z uwagi na charakter i niewielkie rozmiary planowanego przedsięwzięcia (zabudowa jednorodzinna) nie będzie ono oddziaływać na obszar Natura 2000 w sposób znaczący, (-) organ odwoławczy nie poczynił samodzielnych ustaleń na okoliczność oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, a priori zakładając znaczący wymiar tego oddziaływania, (-) ocena organu jest ogólnikowa, (-) organ nie wykazał, iż realizacja inwestycji może zagrozić przedmiotowym gatunkom "w istotny sposób", (-) samo położenie planowanej inwestycji na obszarze Natura 2000 nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyjęcia, że inwestycja może znacząco oddziaływać na ten obszar, nawet z odwołaniem się do zasady przezorności, (-) organy nie wzięły pod uwagę zasady zrównoważonego rozwoju.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VIII. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

IX. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia GDOŚ prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego obecnie postępowania, uregulowanym w art.97 u.u.i.ś., było stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedsięwzięcia innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony.

Przekonująco wykazały organy obu instancji, iż planowane przez Skarżącą przedsięwzięcie, polegające na budowie na terenie, znajdującym się w Obszarze Natura 2000 [...] ([...]), budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem, może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, w związku z czym konieczne jest przeprowadzanie oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko w oparciu o stosowny raport.

W świetle powyższego stanowiska skargi, zmierzającego do wykazania, iż planowana inwestycja nie będzie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, co czyni zbędnym przeprowadzanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w oparciu o szczegółowy raport (i przyłączającego się do tej oceny stanowiska Rzecznika), nie można było podzielić.

2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:

2.1. W odniesieniu do obszarów Natura 2000 i zakazów obowiązujących w tych obszarach:

Obszary Natura 2000 stanowią jedną z form ochrony przyrody (art.6 ust.1 pkt 5 u.o.p.).

Obszar Natura 2000 - obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty (art.5 pkt 2b u.o.p.).

Zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:

1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub

2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub

3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami (art.33 ust.1 u.o.p.).

Projekty polityk, strategii, planów i programów oraz zmian do takich dokumentów a także planowane przedsięwzięcia, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub obszarów, o których mowa w ust. 2, lub nie wynikają z tej ochrony, wymagają przeprowadzenia odpowiedniej oceny oddziaływania na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (art.33 ust.3 u.o.p.).

"Nie można z przepisu art. 33 ust. 1 u.o.p. wywodzić, iż ustawa ta zawiera bezwzględny zakaz zabudowy w obszarze Natura 2000. Przepis ten jedynie zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony." – por. wyrok tut. Sądu z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 144/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (dalej "CBOSA"), publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

2.2. W odniesieniu do zasady przezorności:

Jak trafnie wskazano w cyt. wyroku tut. Sądu: "Zasada ta została ukonstytuowana w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2004 r. Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.). Z ww. art. 6 wynika, że:

1) Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu,

2) Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.

Z zasady tej wynika, ciążący na wszystkich podmiotach, obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowa inwestycja, czy działalność (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., II OSK 601/15, publ. CBOSA).

Orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane (por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2002/15, publ. Lex nr 2330223; wyrok NSA z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2750/17, publ. CBOSA). Sięgnięcie po środki ochrony środowiska, w tym reglamentacyjne, polegające na zakazie podejmowania pewnych działań, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości tych działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko (por. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2297/17, publ. CBOSA). Istotą zasady przezorności jest przyjęcie, iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące. (...).

"Dla prawidłowego stosowania zasady przezorności, niezbędne jest ustalenie w procedurze oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 granic dopuszczalnego ryzyka planowanego do realizacji przedsięwzięcia, którego negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 nie jest jeszcze w pełni rozpoznane." – por. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3177/17, publ. CBOSA.

2.3. W odniesieniu do oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000:

2.3.1. Zagadnienie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 regulują przepisy art.96 – 103 u.u.i.ś.

Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 rozumie się przez to ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ograniczoną do badania oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (art.3 ust.1 pkt 7 u.u.i.ś.).

Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (art.3 ust.1 pkt 8 u.u.i.ś.).

Co do zasady, procedura ta odnosi się do przedsięwzięć innych niż - skatalogowane w rozporządzeniu wydanym na podstawie art.60 u.u.i.ś. - przedsięwzięcia mogące zawsze albo potencjalnie oddziaływać na środowisko, dla których to przedsięwzięć przeprowadza się (a w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko – dla których można przeprowadzić) ocenę oddziaływania na środowisko (por. art.59 ust.1 pkt 1 i 2 u.u.i.ś.).

Procedura ta odnosi się zatem do odrębnej kategorii przedsięwzięć "mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000".

Przez znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 rozumie się oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania mogące:

a) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub

b) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub

c) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami (art.3 ust.1 pkt 17 u.u.i.ś).

2.3.2. Wśród uregulowań zawartych w art.96 – 103 u.u.i.ś. zwrócić uwagę w szczególności na:

(-) obowiązek organu właściwego do przyjęcia zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a, oraz do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji oraz przed przyjęciem tego zgłoszenia, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 (art.96 ust.1 u.u.i.ś.);

(-) umocowanie regionalnego dyrektora ochrony środowiska do stwierdzenia, w drodze postanowienia, obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na ten obszar (art.97 ust.1 i 2 u.u.i.ś.).

2.3.3. W orzecznictwie sądowym poczyniono w szczególności następujące uwagi w kwestii stosowania w/w przepisów:

"Z przepisu art. 96 ust. 1 ustawy z 2008 r. o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wynika wyłącznie to, że organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia ma obowiązek rozważenia, czy to przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000." – por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 3057/13, publ. CBOSA.

"Przepis art. 96 ust. 3 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, z uwagi na brak wskazania kryteriów ustawowych odnośnie kwalifikacji danego przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wymaga od organu sięgnięcia do innych rozwiązań prawnych z zakresu ochrony środowiska." – por. wyrok NSA z dnia 24 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1383/11, publ. CBOSA.

"Zgodnie z art. 96 ust. 1 i 3 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zainicjowanie postępowania przewidzianego w art. 97 następuje w przypadku gdy organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, rozważy przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Jeżeli organ ten uzna, że przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentacji wskazanej w art. 96 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 97 ust. 1, 3 i 4 po otrzymaniu tych dokumentów, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i nakłada obowiązek przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i określa zakres tego raportu, przy czym zakres raportu powinien być ograniczony do określenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W oparciu o zgromadzone materiały organ wydaje postanowienie o uzgodnieniu warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000 bądź odmawia uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia." – por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1861/14, publ. CBOSA.

"Przepis art. 97 ust. 2 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie wymaga kategorycznego stwierdzenia, że przedsięwzięcie będzie negatywnie oddziaływać, ale dokonania oceny, czy istnieje taka możliwość. Każdorazowo ocenie tej należy jednak dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia." – por. wyrok tut. Sądu z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1990/19, publ. CBOSA.

"Wydanie postanowienia na podstawie art. 97 ust. 2 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie przesądza jeszcze ostatecznie, że dane przedsięwzięcie będzie rzeczywiście znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a co za tym idzie, że dla jego realizacji konieczne będzie spełnienie rygorystycznych wymogów z art. 34 u.o.p." – por. wyrok tut. Sądu z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3294, publ. CBOSA.

3. Odniesienie w/w uwarunkowań do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków:

3.1. GDOŚ podzielił stanowisko RDOŚ, iż – nie przesądzając obecnie niedopuszczalności realizacji przedsięwzięcia, planowanego przez Skarżącą w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] ([...]) – przedsięwzięcie to (tj. realizacja zabudowy jednorodzinnej), które należy traktować jako element zabudowy rozproszonej na terenie, na którym występują chronione gatunki ptaków, może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Sformułowanie tego rodzaju prognozy przez GDOŚ pociągnęło za sobą stwierdzenie konieczności przeprowadzenia szczegółowej oceny w/w oddziaływania w rozumieniu art.3 ust.1 pkt 7 u.u.i.ś.

Powołując się w szczególności na: (-) zarządzenie RDOŚ w przedmiocie ustanowienia planu zadań ochronnych (PZO), (-) dane z inwentaryzacji przyrodniczych wykonanych na potrzeby sporządzenia PZO, (-) Standardowy Formularz Danych Obszaru SDF), GDOŚ stwierdził w tym kontekście, co następuje:

(i) W bezpośrednim sąsiedztwie omawianej działki stwierdzono występowanie derkacza Crex crex, natomiast w najbliższej okolicy stwierdzono obecność żurawia Grus grus;

(ii) Cele działań ochronnych dla ww. obszaru Natura 2000 obejmują m.in.: utrzymanie liczebności populacji derkacza na poziomie min. 210 odzywających się samców oraz poprawa oceny parametru "stan siedliska" z U1 na FV oraz utrzymanie liczebności populacji żurawia na poziomie min. 75 par lęgowych, utrzymanie powierzchni siedlisk co najmniej na dotychczasowym poziomie oraz poprawa oceny parametru "stan siedliska" z U1 na FV;

(iii) Z załącznika nr 3 do PZO wynika, iż do istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony derkacza i jego siedlisk zalicza się m.in. A03.03 zaniechanie/brak koszenia (utrata siedliska spowodowana zarastaniem niskodarniowych łąk), A04.03 zarzucenie pasterstwa, brak wypasu (utrata siedliska spowodowana zanikiem łąk) oraz E01.03 zabudowa rozproszona (niszczenie siedlisk lub ich zaburzanie);

(iv) Do istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony żurawia i jego siedlisk (określonych w załączniku nr 3 do PZO) zalicza się m.in. E01.04 inne typy zabudowy (zmniejszanie się powierzchni siedlisk poprzez rozwój rozproszonej zabudowy letniskowo - rekreacyjnej);

(v) Również w SDF Natura 2000 [...] [...] wskazano zabudowę rozproszoną jako jedno z najważniejszych oddziaływań i działalności mających negatywny wpływ na obszar;

(vi) Planowana inwestycja bezsprzecznie stanowić będzie zabudowę rozproszoną. Teren przedmiotowej inwestycji od południa graniczy z dużym kompleksem leśnym, natomiast z pozostałych stron otoczony jest terenami uprawianymi rolniczo. Teren inwestycji oraz tereny z nim sąsiadujące stanowią duży niezabudowany obszar;

(vii) Utracenie takich terenów i podział na niewielkie enklawy terenów optymalnych do bytowania dla ww. gatunków chronionych może uniemożliwić właściwą ochronę składników środowiska przyrodniczego oraz kumulację oddziaływań występujących na danym terenie, zwłaszcza, że możliwości absorpcyjne środowiska względem narastającej antropopresji i nasilających się procesów zabudowy są ograniczone i pewna ilość, nawet niewielkich oddziaływań z ww. zakresu, aczkolwiek skumulowanych może wywołać trudne do odwrócenia zmiany w populacjach i siedliskach danych gatunków;

(viii) Wprowadzenie zabudowy na teren niezabudowany skutkowałoby stałą obecnością ludzi i zmniejszeniem atrakcyjny tego terenu dla antropofobowych gatunków ptaków. Powyższe mogłoby doprowadzić do zmuszenia ww. gatunków ptaków do zmiany stanowisk lęgowych i miejsc żerowania;

(ix) Nie można wykluczyć zatem, iż budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem, położonego na działce o nr ew. [...], obręb [...], gmina [...], wpłynie znacząco negatywnie na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...];

(x) Samo nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie może być utożsamiane z wyłączeniem możliwości jego realizacji;

(xi) Stwierdzenie braku znaczącego oddziaływania na przedmioty ochrony ww. obszaru możliwe będzie dopiero po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;

(xii) Przeprowadzenie wizji terenowej czy też obserwacji jedno/kilku dniowych, mogłoby doprowadzić do wyciągnięcia mylnych wniosków, iż ww. ptaki na tym obszarze nie występują. Natomiast skutki wprowadzenia zabudowy byłyby nieodwracalne;

(xiii) Okres lęgowy żurawia "przypada na trzecią dekadę marca, szczyt na pierwszą dekadę kwietnia". Derkacz "wyprowadza dwa lęgi w roku, na co wskazują dwa okresy największej aktywności głosowej samców. Pierwszy z nich przypada na przełom maja i czerwca, a drugi na przełom czerwca i lipca". Biorąc pod uwagę okresy lęgowe ww. ptaków oraz szacowane terminy ich powrotu z zimowisk, należy przyjąć, iż inwentaryzacja przyrodnicza winna trwać co najmniej w okresie od lutego do lipca (tj. 6 miesięcy jak wskazał RDOŚ w zaskarżonym postanowieniu);

(xiv) Z przedłożonej przez Skarżącą KIP-u wynika, że oględziny terenu przeprowadzono w dniach [...] stycznia i [...] lutego 2021 r., a więc nie było możliwości zinwentaryzowania derkacza, który zimuje poza granicami kraju i do Polski dociera na przełomie kwietnia i maja;

(xv) Zalecanym okresem trwania inwentaryzacji przyrodniczej jest czas jednego roku kalendarzowego. Dzięki temu można prześledzić różne cykle życiowe wybranych grup roślin i zwierząt, tj. rozród, zimowanie, migracje i dyspersję;

(xvi) Ustalenia zawarte w KIP-ie zostały oparte głównie na Waloryzacji Przyrodniczej Województwa [...]. Organy oparły wydane rozstrzygnięcia, posiłkując się zapisami PZO Natura 2000 [...] ([...]), który stanowi akt prawa miejscowego oraz na rzetelnie przeprowadzonych, wykonanych na potrzeby PZO, inwentaryzacjach przyrodniczych.

3.2. Stanowisko skargi sprowadza się w szczególności do zarzutów, iż:

(-) organy nie uprawdopodobniły występowania gatunków chronionych na terenie planowanej inwestycji lub w jego pobliżu;

(-) do weryfikacji tego rodzaju hipotezy (z pozytywnym dla Skarżącej wynikiem, tj. niepotwierdzeniem występowania w/w gatunków ptaków) wystarczające było przeprowadzenie przez organy dowodu z oględzin nieruchomości bez konieczności nakładania na Skarżącą obowiązku przeprowadzania czasochłonnej i kosztownej inwentaryzacji przyrodniczej (która w ocenie Skarżącej nie dostarczy dokładniejszych i bardziej miarodajnych ustaleń faktycznych;

(-) organy zignorowały treść przedłożonej KIP, zawierającej rzetelne dane;

(-) organy naruszyły zasadę równości, traktując Skarżącą odmiennie niż innych inwestorów, planujących inwestycje w okolicy.

3.3. Zarzuty skargi nie są trafne. Stwierdzić należy, iż ustosunkowanie się do w/w zarzutów, zawarte w odpowiedzi Organu na skargę, znajduje całkowite oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i w pełni koresponduje z oceną Sądu. Stwierdzić zatem należy, co następuje:

(i) Przepisy krajowe, regulujące postępowanie w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, musze być stosowane z uwzględnieniem wykładni prawa europejskiego i zgodnie z zasadą przezorności - tj. wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny. Szczególne znaczenie należy przywiązywać do integralności i spójności obszaru Natura 2000, gdyż podział na niewielkie enklawy może uniemożliwić właściwą ochronę składników środowiska przyrodniczego, oraz na kumulację oddziaływań występujących na danym terenie, zwłaszcza że możliwości absorpcyjne środowiska są ograniczone i pewna ilość nawet niewielkich oddziaływań, aczkolwiek skumulowanych może wywołać trudne do odwrócenia zmiany. Zasada przezorności nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko;

(ii) Instrumentem umożliwiającym ostateczne, miarodajne ustalenie wpływu inwestycji na obszar Natura 2000, w sytuacji, w której wstępna ocena tego wpływu prowadzi do wniosku, iż planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, jest ocena oddziaływania na obszar Natura 2000, przeprowadzana w trybie uregulowanym w art.96 i nast. u.u.i.ś. Przekonująco wykazały organy, iż na gruncie niniejszej sprawy oczywiście nieuzasadnionym byłoby podjęcie próby wykluczenia negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, bez przeprowadzania procedury z art.96 i nast., wyłącznie w oparciu o zwykłe środki dowodowe, przewidziane w postępowaniu administracyjnym (oględziny nieruchomości). Nie sposób zatem odmówić racjonalności stanowiska organów, iż z uwagi na specyfikę trybu życia chronionych gatunków, ściśle zdeterminowaną porami roku, przeprowadzenie wizji terenowej czy też obserwacji jedno/kilku dniowych, mogłoby doprowadzić do wyciągnięcia wyłącznie fragmentarycznych, całkowicie niereprezentatywnych wniosków co do tego, czy ww. ptaki na tym obszarze występują, czy też nie. Natomiast skutki dopuszczenia planowanej zabudowy byłyby nieodwracalne.

(iii) Nie sposób zakwestionować upoważnienia organów do prognozowania skutków ewentualnej realizacji planowanego przedsięwzięcia, w postaci wywołania presji osadniczej. Logicznie nasuwającym się i potwierdzonym powszechną praktyką następstwem zezwolenia na realizację inwestycji na obszarze niezabudowanym jest bowiem nie tyle prawdopodobieństwo a w istocie nieuchronność zgłaszania podobnych roszczeń przez kolejnych inwestorów, domagających się równego traktowania, a tym samym wydawania kolejnych zezwoleń na zabudowę. Tezę tę Organ trafnie zilustrował postawą samej Skarżącej, która w skardze powołała się na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 i 11 Kpa w zw. z art. 32 Konstytucji RP "poprzez odmienne traktowanie skarżącego i jego sprawy od innych, podobnych spraw rozpoznawanych przez te same organy".

Jednocześnie kategorycznego podkreślenia wymaga fakt, jednoznacznie wynikający z materiału dowodowego sprawy (którego w żaden sposób nie podważają dane zawarte w wykazie inwestycji zaakceptowanych przez RDOŚ, przedłożonym przez Skarżącą Sądowi przy piśmie z dnia [...] października 2021 r.), iż działki przyległe do terenu inwestycji nie są zabudowane, a planowana zabudowa stanowiłaby obiekt budowlany, najdalej wysunięty na zachód od skupionej zabudowy wsi [...]. Nie może być zatem wątpliwości co do tego, iż na analizowanym terenie nie występują inwestycje (które uzyskały zezwolenia RDOŚ w [...]/GDOŚ na realizację) o lokalizacji tożsamej do wskazanej w niniejszym postępowaniu.

Nie ulega wątpliwości Sądu, iż organy wykazały specyficzne uwarunkowania lokalizacyjne terenu inwestycji, wyraźnie odróżniające ten teren od obszarów zurbanizowanych, co dostatecznie uzasadnia konieczność przyjmowania, iż:

(-) teren ten może posiadać istotne znaczenie dla bytowania ptaków a jego zabudowa (w tym także w kontekście w/w stworzenia precedensu do dalszej zabudowy całego obszaru) może ten stan nieodwracalnie naruszyć,

(-) weryfikacja tych zagrożeń wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.

Organy wskazały zatem, iż:

(-) teren przedmiotowej inwestycji od południa graniczy zatem z dużym kompleksem leśnym, natomiast z pozostałych stron otoczony jest terenami uprawianymi rolniczo,

(-) teren inwestycji oraz tereny z nim sąsiadujące stanowią duży niezabudowany obszar,

(-) utracenie takich terenów i podział na niewielkie enklawy terenów optymalnych do bytowania dla ww. gatunków chronionych może uniemożliwić właściwą ochronę składników środowiska przyrodniczego oraz kumulację oddziaływań występujących na danym terenie, zwłaszcza, że możliwości absorpcyjne środowiska względem narastającej antropopresji i nasilających się procesów zabudowy są ograniczone i pewna ilość, nawet niewielkich oddziaływań z ww. zakresu, aczkolwiek skumulowanych może wywołać trudne do odwrócenia zmiany w populacjach i siedliskach danych gatunków;

(iv) Nie można podzielić zarzutu skargi co do nieuprawnionego zakwestionowania przez organy danych zamieszczonych w przedłożonej przez Skarżąca KIP (Skarżąca podnosi, iż dane te odzwierciedlają rzeczywisty stan faktyczny, odnoszący się do terenu inwestycji i jego okolic, podczas gdy organy oparły swoje ustalenia o materiały i analizy, mające charakter jedynie ogólny i abstrakcyjny).

Sąd podziela w tym zakresie stanowisko GDOŚ, iż:

Danych uzyskanych na podstawie inwentaryzacji przyrodniczych wykonanych na potrzeby sporządzenia Planu Zadań Ochronnych obszaru Natura 2000 [...] ([...]) nie sposób uznać za dane o charakterze teoretycznym.

Obowiązkiem organów w niniejszej sprawie było zanalizowanie wpływu planowanego przedsięwzięcia nie tylko na działkę, na której miałoby ono być zrealizowane ale również na okoliczne środowisko przyrodnicze.

Karta informacyjna przedsięwzięcia jest dokumentem prywatnym, którego wiarygodność podlega obowiązkowej ocenie organów stosownie do art.80 k.p.a. Trafnie zatem przywołał GDOŚ w tym kontekście wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 625/17, publ. CBOSA, słusznie wskazujący na niedopuszczalność orzekania przez organy administracji publicznej wyłącznie w oparciu o niezweryfikowane wnioski, zawarte w sporządzonych na zlecenie inwestora opracowaniach.

W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.