Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 4255/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Asesor WSA Tomasz Wykowski Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Protokolant Karina Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2004 r. sprawy ze skargi T. i J. J. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części odnoszącej się do skarżących; 2. zasądza od Ministra Kultury na rzecz T. i J. J. 10 (dziesięć) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do sądu administracyjnego postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. Minister Kultury umorzył postępowanie zażaleniowe w związku z zażaleniami wniesionymi przez T. i J. J., J. M., B. i M. T. oraz B. i M. S. od postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2003 r. uzgadniającego projekt decyzji, ustalającej na wniosek J. S., R. P. i J. S., warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji w postaci nadbudowy o kondygnację budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w W..

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniesiono, iż składający zażalenia, jako sąsiedzi nieruchomości objętej projektowaną inwestycją (właściciele sąsiedniej nieruchomości), nie mają w postępowaniu prowadzonym przez organy konserwatorskie przymiotu strony. Z tego względu nie mieli też legitymacji do złożenia zażalenia. Według rozstrzygającego organu takie stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowego.

W złożonej skardze T. i J. J. zarzucili postanowieniu Ministra Kultury błędne przyjęcie, iż nie przysługuje im przymiot strony (dokonane bez wskazania podstawy prawnej) i wnosili o jego uchylenie. Skarżący podnieśli, iż w dotychczasowej korespondencji otrzymywanej od organów konserwatorskich, że traktowani byli jako osoby mające interes prawny i tym samym strony. Ponadto niekonsekwencja organu II instancji polega na merytorycznym rozpoznaniu zażalenia A. P. (również jednego z właścicieli sąsiedniej nieruchomości), co oznaczało potraktowanie tej osoby jako strony.

W ocenie skarżących brak wykazania podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia nie może zastąpić powoływania się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150 ze zm.). Ponadto zwrócenia uwagi wymaga, iż właściciele sąsiedniej nieruchomości mają interes prawny w zapobieganiu, aby działania inwestycyjne prowadzone na znajdującym się obok terenie, nie wpływały niekorzystnie na przedmiot ich praw i sposób jego użytkowania. W konkretnym zaś przypadku planowana rozbudowa budynku bliźniaczego (opartego bezpośrednio o ścianę budynku sąsiedniego na zasadzie symetrii), zmieni charakter zarówno samego obiektu jak i chronionego planem wartościowego układu urbanistycznego (willowego).

Odpowiadając na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej skarżących.

Przede wszystkim wypada podkreślić, iż podejmując zaskarżone postanowienie Minister Kultury przeoczył brak prowadzenia przez organy konserwatorskie w niniejszej sprawie samodzielnego postępowania administracyjnego, a podejmowanie jedynie czynności w ramach współdziałania przy wydawaniu decyzji, uregulowanego art. 106 kpa. Takie współdziałanie jest tylko stadium postępowania w sprawie kończącej się wydawaniem decyzji.

W rezultacie strony postępowania, prowadzonego przez organ upoważniony do wydania decyzji muszą też mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu wpadkowym przed organem współdziałającym.

Organ załatwiający sprawę zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska zawiadamia (art. 106 § 2 kpa). Zajęcie zaś stanowiska przez organ współdziałający następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie (art. 106 § 5 kpa).

Podmiot występujący w charakterze strony w postępowaniu głównym ma zatem przed organem współdziałającym w zasadzie te same uprawnienia procesowe, które służą mu w postępowaniu głównym i może w szczególności dochodzić też swych racji zaskarżając postanowienie organu współdziałającego (pow. B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz Warszawa 1998 str. 536 - 537).

Poza uprawnieniami organu współdziałającego jest natomiast niezależne, w stosunku do organu prowadzącego postępowanie główne określanie, kto jest stroną w sprawie.

Stanowisko zajęte przez Ministra Kultury, zawarte w zaskarżonym postanowieniu pominęło konieczność wzięcia pod uwagę powyższych wywodów, wynikających w szczególności z analizy uregulowania zawartego w art. 106 kpa i wadliwie zaniechało oparcia się w kwestii oceny kręgu stron w sprawie na ustaleniach organu prowadzącego postępowanie główne.

Wprawdzie przedstawione Sądowi akta administracyjne nie zawierają wykazu "pozostałych stron", do którego odwołuje się projekt decyzji, ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, ale według wyjaśnień złożonych przez skarżącego, złożonych na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku i w świetle okazanej wówczas decyzji skarżący traktowani byli jako strony w postępowaniu głównym, co odpowiadałoby poglądowi orzecznictwa na temat przymiotu strony w postępowaniach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (pow. uchwałę NSA z dnia 4 grudnia 1995 r. OWSA 1996/2154).

Nie można zgodzić się z Ministrem Kultury, że za trafnością jego postanowienia przemawia "utrwalone" orzecznictwo sądowe. Wręcz przeciwnie bowiem aktualne orzecznictwo sądowe kwestionuje zasadność tego typu rozstrzygnięć, jak zapadłe w niniejszej sprawie. Ponadto Minister Kultury odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle uregulowań art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury nie zwrócił uwagi, że przewidziane w tym przepisie zezwolenie (decyzja) kończy postępowanie główne toczące się przed organem konserwatorskim. Sytuacja ta nie może być zatem identyfikowana z czynnościami organu konserwatorskiego w ramach współdziałania w ujęciu art. 106 kpa.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która w niniejszej sprawie ma zastosowanie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze. zm.).

Na marginesie należy dodać, iż dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd brał pod uwagę stan z datą jego podejmowania.