Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1145/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1145/05 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr), WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2007r., sprawy ze skargi Z. E., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 czerwca 2005r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu opłaty skarbowej, skargę oddala


UZASADNIENIE

Skarżący, Z. E. umową zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...].1998r. nabył prawo wieczystego użytkowania gruntów oraz własność znajdujących się na nich budowli. Notariusz jako płatnik, obliczył i pobrał opłatę skarbową w wysokości [...] zł.

W dniu [...].2005r. pełnomocnik Skarżącego wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot opłaty opierając swoje żądanie na treści art. 13 ust. 1 pkt 3 lit.a ustawy z dnia 31 stycznia 1989r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86 poz. 959 ze zmianami). Wniosek o zwrot umotywowany został faktem stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży na mocy wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...].2002r. sygn. akt [...].

Właściwy w sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją Nr [...] z dnia [...].2005r. uznając postępowanie za bezprzedmiotowe, umorzył postępowanie podatkowe działając w oparciu o art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami). W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że już poprzednio toczyło się postępowanie w sprawie zwrotu tej samej opłaty skarbowej pobranej od tej samej umowy sprzedaży, w którym to postępowaniu wydano decyzję nr [...] z dnia [...].2002r. odmawiającą zwrotu opłaty. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...].2002r. i nie została przez strony zaskarżona. Ponowne więc wydawanie w tej samej sprawie decyzji byłoby niedopuszczalne w świetle art. 247§1 pkt 4 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa.

W aktach podatkowych zgromadzonych w postępowaniu podatkowym znajdowały się ww. decyzje oraz inne dokumenty związane ze sprawą, z których wynikało, że obie strony umowy sprzedaży (w tym Skarżący) zwróciły się do Urzędu Skarbowego dwoma wnioskami z [...].2001r. o zwrot opłaty skarbowej z uwagi na toczące się postępowanie sądowe w sprawie unieważnienia umowy. Wydane w sprawie ww. decyzje, w przedmiocie odmowy opłaty skarbowej zakończyły wszczęte w tej sprawie postępowanie.

Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącego wniósł odwołanie podnosząc, że naruszono art. 208 §1 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, a także nie wyjaśniono wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Skarżącego podkreślił konieczność merytorycznego, co do istoty orzeczenia, kwestionując bezprzedmiotowość postępowania. Wskazał również, iż w sprawie zachodzą nowe okoliczności wywołane wyrokiem Sądu Okręgowego, a nadto wskazał na błędną wykładnię przepisów dotyczących terminu zwrotu opłaty skarbowej.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją nr [...] z dnia 3 czerwca 2005r. nie uwzględnił zarzutów odwołania i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygana poprzednio sprawa (decyzjami z 2002r.) jest tożsama, co powoduje bezprzedmiotowość ponownego orzekania w przedmiocie zwrotu opłaty skarbowej. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż upłynął termin do skutecznego domagania się zwrotu opłaty wynikający z art. 13 ust. 1 pkt 3 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej

Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik Skarżącego złożył za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, jak również zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego powtórzył w pierwszym rzędzie argumenty podnoszone w odwołaniu, wskazując, iż jego zdaniem, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Zdaniem pełnomocnika, bezprzedmiotowość sprawy istniałaby, gdyby w sprawie zachodził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych co do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Dalej pełnomocnik Skarżącego podkreślał, że zgłoszone żądanie strony (wniosek o zwrot opłaty skarbowej) dotyczyło sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracyjny, a więc bezpodstawne było umorzenie postępowania.

Odnosząc się natomiast do powołania się przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na wydaną uprzednio decyzję z dnia [...].2002r. o nr [...] ze wskazaniem, iż w sprawie zachodzą okoliczności z art. 247 §1 pkt 4 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, pełnomocnik Skarżącego wskazał, że w sprawie nie zachodzi tożsamość sprawy rozumiana jako sytuacja, w której występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny. Brak tożsamości wynikał, zdaniem pełnomocnika Skarżącego, z faktu, że w czasie wydawania ww. decyzji, tocząca się przed Sądem Okręgowym sprawa o unieważnienie umowy z dnia [...].1998r., nie była jeszcze zakończona. Wniosek z dnia [...].2005r. o zwrot opłaty skarbowej złożony po wyroku Sądu Okręgowego, był więc, zdaniem pełnomocnika Skarżącego, wnioskiem złożonym w odmiennym stanie prawnym i faktycznym, a ponadto wnioskiem złożonym przed upływem 3- letniego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej. Bieg terminu, zdaniem pełnomocnika Skarżącego, rozpoczynał się od dnia wyroku Sądu Okręgowego.

W dalszej części skargi, pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzuty dotyczące decyzji organu II instancji, wskazując, że Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji, nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Dodatkowo, pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż błędnym jest przyjęcie przez organ II instancji, że decydujący dla sprawy jest stan istniejący 31 grudnia 2001r., co w praktyce powoduje, że nie uwzględniono zmiany stanu faktycznego istniejącego w dniu złożenia wniosku o zwrot opłaty skarbowej tj. [...].2005r. Pełnomocnik Skarżącego zarzucił też, że literalna wykładnia art. 13 ust. 1 pkt 3 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej, zastosowana przez organ II instancji, powoduje, że deklaratoryjne orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające po trzech latach od dnia zawarcia umowy jej nieważność ze skutkiem ex tunc, prowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia Skarbu Państwa.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc dotychczasowe argumenty w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sporu w sprawie jest ustalenie czy złożony wniosek o zwrot opłaty skarbowej dotyczy res iudicata decyzją z dnia [...].2002r. nr [...] wydaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i czy w takim przypadku organ podatkowy powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na zasadzie art. 208 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, czy też, orzekając co do istoty żądania, odmówić zwrotu opłaty skarbowej.

Zgodnie z art. 208 §1 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 września 2005r. (zmiana brzmienia powołanego przepisu wprowadzona z dniem 1 września 2005r. przez art. 1 pkt 78 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 143 poz.1199 nie ma jednak znaczenia dla rozpatrywanej sprawy), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Za bezprzedmiotowość postępowania należy uznać sytuację, gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oczywistość bezprzedmiotowości może wynikać m.in. z tego, że żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ.

Powyższy pogląd, wynikający z tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2004r. sygn. III S.A. 2265/03 publ. M.Podatkowy 2005/1/46, przytoczył w skardze również pełnomocnik Skarżącego, wywodząc jednak, że w rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego powinien orzec co do istoty.

Zdaniem Sądu, gdy w sprawie zachodzą przesłanki res iudicata, które spowodowałyby nieważność decyzji na zasadzie art. 247 §1 pkt 4 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy nie może orzec o istocie sprawy, a więc odmowie zwrotu opłaty skarbowej. W takiej sytuacji organ podatkowy, gdy w toku wszczętego wnioskiem podatnika postępowania podatkowego stwierdzi istnienie powyższych przesłanek, powinien umorzyć postępowanie na zasadzie art. 208 §1 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa. Postępowanie podatkowe nie może bowiem zawisnąć w próżni, powinno zostać zakończone rozstrzygnięciem administracyjnym, tak aby strona miała zagwarantowane prawo do wniesienia środka zaskarżenia. Jedynym rozwiązaniem jest więc umorzenie postępowania, a to dlatego, że taką formę przewiduje ustawa - Ordynacja podatkowa.

Organy podatkowe, jak każde organy administracyjne, działają zgodnie z art. 120 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, na podstawie przepisów prawa. Zasada ta wyraża regułę, która równocześnie jest zasadą konstytucyjną. W myśl bowiem art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Praktyczna realizacja zasady legalizmu (działania w oparciu o przepisy prawa) skutkuje uprawnieniem do wydawania przez organ podatkowy tylko takiego rozstrzygnięcia, jakie przewiduje przepis rangi ustawowej.

Tak więc, organ w sytuacji powtórnego wniosku o zwrot opłaty skarbowej, rozstrzygniętego uprzednio prawomocną decyzję albo może odmówić wszczęcia postępowania na zasadzie art. 165a cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, albo, jeżeli stwierdzi w trakcie postępowania okoliczności świadczące o res iudicata, może umorzyć postępowanie w sprawie na zasadzie art. 208 §1 powołanej ustawy (por.wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2004r. sygn. III SA 3279/03, publ. OSP 2006/3/31).

Zdaniem Sądu bezzasadne są również zarzuty skargi o braku tożsamości sprawy rozstrzyganej niniejszym wyrokiem ze sprawą rozstrzygniętą prawomocną decyzją z [...].2002r. nr [...]. Oczywistym jest, że w obu sprawach wystąpiła ta sama strona i ten sam przedmiot. Poprzedni wniosek, również o zwrot tej samej opłaty skarbowej, od tej samej umowy, złożył Skarżący - ten sam Z. E. Jedyną, nową okolicznością sprawy jest fakt uprawomocnienia się po wydaniu pierwszej decyzji, wyroku Sądu Okręgowego stwierdzającego nieważność umowy od której pobrano sporną opłatę skarbową. Fakt ten nie zmienia jednak stanu prawnego, gdyż w sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowią te same przepisy tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej. Natomiast zmiana stanu faktycznego wywołana nową okolicznością, mogłaby mieć co najwyżej znaczenie przy ewentualnym wniosku o wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, ale takiego wniosku ani Skarżący, ani jego pełnomocnik - nie złożyli.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi dotyczących decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a to: braku ustosunkowania się przez organ odwoławczy do wszystkich argumentów odwołania oraz zawężającej wykładni ww. art. 13 ust. 1 pkt 3 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej, należałoby stwierdzić, iż wbrew twierdzeniom skargi, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji ustosunkował się do wszystkich istotnych w sprawie zarzutów. Pełnomocnik Skarżącego nie wskazał jakie to zarzuty zawarte o odwołaniu zostały pominięte przez Dyrektora Izby Skarbowej. Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich zarzutów, ani innych naruszeń prawa materialnego i procesowego w rozstrzyganej sprawie, badając z urzędu prawidłowość zaskarżonej decyzji, niezależnie od treści zarzutów podniesionych w skardze, albowiem zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd badając sprawę miał jednak na uwadze, że wobec formalnego stanowiska organów podatkowych co do bezprzedmiotowości rozstrzygania o istocie sprawy - wszelkie zarzuty merytoryczne, w tym zarzuty dotyczące wykładni ww. art. 13 ust. 1 pkt 3 lit.a cyt. ustawy o opłacie skarbowej, nie są badane i rozważane na tym etapie postępowania i to zarówno postępowania administracyjnego (podatkowego), jak i sądowoadministracyjnego.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.