Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2194/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii wyrobu o niewłaściwej jakości handlowej oddala skargę


UZASADNIENIE

K. Sp. z o. o. z siedzibą w O. (dalej też jako skarżąca, strona, spółka) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych (też jako GIJHARS) z dnia [...] września 2011r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (też jako [...]WIJHARS) z dnia [...] lipca 2011r. znak [...] wymierzającą Spółce karę pieniężną w wysokości 1000 zł za wprowadzenie do obrotu handlowego partii artykułu rolno- spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej tj. "[...] " - czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu -zawartość tłuszczu kakaowego min. 2,5%, w ilości 1.294,5kg (5.178 szt., a' 250 g), wyprodukowanej w dniu [...] 07.2010r., oznakowanej datą minimalnej trwałości - "Najlepiej spożyć przed końcem: 07.2012r. nr partii [...], o wartości 35 411,30 zł.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. -dalej też jako k.p.a.), art. 21 w związku z art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, 40a ust. 1 pkt 3, art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.), art. 17 ust. 1 rozporządzenia rady (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwie Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z dnia 01.02.2002 r., str. 1, z późn. zm.).

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

W dniach [...],[...] i [...] kwietnia 2011 r. Inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...], działając na podstawie upoważnienia nr [...] z [...] kwietnia 2011 r., wydanego przez [...] WIJHARS, przeprowadził kontrolę w zakresie jakości handlowej wyrobów czekoladowych w K. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (protokół kontroli nr [...] z [...] kwietnia 2011 r.).

W toku kontroli pobrano do badań w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...] próbkę 9 opakowań jednostkowych (protokół pobrania próbek Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2011 r.) z partii: "[...] " - czekolada do picia" o obniżonej zawartości tłuszczu -zaw. tłuszczu kakaowego min. 2.5 % - w ilości 1.294.5 kg (5.178 szt. a' 250 g), wyprodukowanej w dniu [...] 07.2010r., oznakowanej datą minimalnej trwałości - "Najlepiej spożyć przed końcem: 07.2012 r.", nr partii [...] o wartości 35 411,30 zł.

Ustalono, że producent zadeklarował, w specyfikacji wyrobu gotowego, że w.w. produkt spełnia wymagania jakościowe określone w specyfikacji wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia", nr [...], zgodnie z którą zawartość wody w produkcie nie przekracza 3 %. Stwierdzono, na podstawie sprawozdania z badań Nr [...] maja 2011 r., iż badane produkty nie spełniały wymagań w/w dokumentu, ponieważ zawartość wody w poszczególnych opakowaniach wynosiła 3,4 ± 0,2 % wobec deklarowanej 3 %.

W ocenie organu, powyższa nieprawidłowość świadczy o niewłaściwej jakości handlowej w/w partii, gdyż stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Tym samym producent nie dołożył należytej staranności w zapewnieniu na wszystkich etapach produkcji wymaganej jakości handlowej - wobec rozbieżności pomiędzy rzeczywistą jakością produktu a przez niego deklarowaną.

W dniu [...] maja 2011 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia stronie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu przedmiotowej partii wyrobu czekoladowego o niewłaściwej jakości handlowej.

Strona składała dodatkowe wyjaśnienia, w których podnosiła, iż do oznaczania zawartości wody w produkcie stosuje metodykę opisaną w specyfikacji, z wykorzystaniem wagosuszarki z podczerwienią, uzyskując pomiary wilgotności na poziomie nie wyższym niż 3 %. Z kolei Akredytowane Laboratorium Specjalistyczne w [...], w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. skierowanym do [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS, wykonało oznaczenie wilgotności metodą akredytowaną przez PCA, zgodnie z normą PN-A- 88027:1984 Wyroby cukiernicze trwałe. Oznaczenie zawartości suchej masy pkt 2.3.3., która polega na suszeniu 4 g wyrobu czekoladowego w naczynku metalowym z piaskiem w suszarce w temp. 105°C przez 3 godziny, ostudzeniu w eksykatorze, zważeniu z dokładnością do 0,001 g, następnie ponownym suszeniu po 30 min, ostudzeniach i ważeniach, powtarzanych aż dwa kolejne ważenia nie będą różniły się o więcej niż 0,004 g. Zgodnie z opinią Laboratorium Specjalistycznym w [...] ,metoda oznaczania wilgotności stosowana w zakładowym laboratorium podmiotu jest mało precyzyjna i organ I instancji uwzględnił wyniki' otrzymane przez akredytowane laboratorium.

Postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem decyzji z [...] lipca 2011 r. wymierzającej karę pieniężną w wysokości 1 000 zł. Przy wymierzaniu kary pieniężnej, zgodnie z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, organ I instancji wziął pod uwagę stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość obrotów w poprzednim roku. Podniósł, że nie została zachowana deklarowana jakość handlowa przedmiotowej partii. Przyczyną wystąpienia nieprawidłowości i pogorszenia jakości handlowej były zaniedbania producenta.

Na wysokość wymierzonej kary wpłynął fakt, iż w dotychczasowej działalności podmiotu nie stwierdzono kar z tytułu niewłaściwej jakości, ponadto tylko jedna z trzech badanych partii różnych wyrobów czekoladowych, charakteryzowała się niewłaściwą jakością handlową. Przy wymiarze kary wziął pod uwagę również wielkość przychodu w roku 2010 r., która wyniosła 56.929,00 zł, co obrazuje średnią wartość obrotów w roku 2010 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka wniosła o unieważnienie decyzji organu I instancji zarzucając brak podstawy prawnej do jej wydania. Według strony art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, na podstawie którego Organ I instancji wymierzył karę w przedmiotowej sprawie, został niewłaściwie zastosowany. Wilgotność bowiem nie jest parametrem, którego wartość deklarowana jest w oznakowaniu przedmiotowego produktu.

Zarzucając także błąd merytoryczny, strona podnosiła, iż ze względu na to, że w Laboratorium Specjalistycznym w [...] przy oznaczeniu wody w produkcie zastosowano inną metodę od tej podanej w zakładowej specyfikacji produktu, uzyskano odmienne wyniki. W laboratorium zakładowym ustalane są wartości graniczne wilgotności dla produktu, zapewniające jego odpowiednie właściwości sensoryczne i fizykochemiczne. Zastosowanie metodyki, jaką posłużono się w Laboratorium Specjalistycznym w [...], jest nie do przyjęcia, ponieważ wyniki pomiarów uzyskałaby dopiero po 4 godz., natomiast w trakcie procesu produkcyjnego uzyskuje 750 kg produktu co 20 min. Zmiana dotychczasowej metody oznaczania wilgotności, w tym przesunięcie wartości granicznych dla tego parametru spowodowałoby pogorszenie jakości handlowej produkowanych wyrobów.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] września 2011r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Powołując się na art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wskazał, że jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Wskazał, że producent w przedmiotowej sprawie w specyfikacji wyrobu gotowego zamieścił charakterystykę jakościową produkowanego wyrobu: "[...] - czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu - zaw. tłuszczu kakaowego min. 2,5 %. ". W ilości 1.294,5 kg (5.178 szt., a'250 g), wyprodukowanej w dniu [...] 07.2010 r., oznakowanej datą minimalnej trwałości - "Najlepiej spożyć przed końcem: 07.2012", nr partii [...] W związku z tym, jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z tą deklaracją.

Nie dopełnienie powyższego narusza w sposób istotny art. 4 ust. 1 w/w ustawy, zgodnie z którym wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Organ ustalił, że analizy laboratoryjne produktów kwestionowanej partii wykonane przez dwóch różnych analityków, wykazały zawyżoną zawartość wody w stosunku do deklarowanej wielkości w w/w specyfikacji. W badaniu pierwotnym średnia wilgotność w produkcie wyniosła 3,4 %, natomiast w badaniu powtórnym 3,5 % wobec 3 % deklarowanych przez producenta w specyfikacji (pismo z dnia [...] czerwca 2011 r. Specjalistyczne Laboratorium w [...] do WIJHARS w [...]).

Organ odwoławczy powołał się na art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rad stanowiący, że podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrola, zgodności tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Strona jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie produkcji żywności, odpowiada za produkt końcowy, wprowadzenie i stosowanie takich procedur kontrolnych w procesie produkcji, które pozwolą na zapewnienie jakości handlowej zgodnej z przepisami prawa żywnościowego oraz własnymi deklaracjami.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż organ I instancji wskazał błędną podstawę prawną, tj. art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno -spożywczych, ponieważ w oznakowaniu wyrobu strona nie zamieściła informacji co do zawartości wody i nie ma podstaw do wymierzenia kary, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie zakwestionował oznakowania produktu.

Stwierdzone nieprawidłowości wynikały z niewłaściwej jakości handlowej przedmiotowej partii. Jakość handlową definiuje art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Wskazał, że strona naruszyła art. 4 ust. 1 w/w ustawy wskazujący, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Stwierdził, że brak zamieszczenia informacji o zawartości poszczególnych składników produktu na jego etykiecie, w sytuacji kiedy wartość ta została zadeklarowana przez producenta w innym dokumencie dotyczącym przedmiotowego wyrobu, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku zapewnienia wytwarzanym przez niego produktom cech jakościowych zgodnie z deklaracją jakościową, którą stanowi nie tylko etykieta, ale również wszelkie dokumenty towarzyszące. Podkreślił, że konsument ma niezaprzeczalne prawo do nabywania produktów pełnowartościowych, których rzeczywista jakość handlowa jest dokładnym odzwierciedleniem jakości handlowej deklarowanej przez producenta.

Powyższe uzasadnia, zgodnie z 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wymierzenie stronie kary pieniężnej w wysokości 1000 zł, z tytułu wprowadzenia do obrotu partii wyrobu czekoladowego o niewłaściwej jakości handlowej. Kara stanowi zaledwie 0,6 % maksymalnej kary możliwej do wymierzenia w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do podważonej w odwołaniu wiarygodności wyników uzyskanych przez Laboratorium Specjalistyczne w [...], w świetle przeciwstawionych im pomiarom wilgotności inną metodą w laboratorium zakładowym, organ odwoławczy wskazał, że w Laboratorium Specjalistycznym w [...] przeprowadzono badanie zawartości wody w kwestionowanym produkcie metodą akredytowaną przez PCA, zgodnie z normą [...] "Wyroby cukiernicze trwale". Warunki, jakim musi odpowiadać laboratorium wykonujące analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, zostały ustalone w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 191 z 28 maja 2004 r., str. 1, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 tom 45). Zgodnie z w/w rozporządzeniem laboratorium, które może przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, musi posiadać akredytację, zgodnie z normą [...] Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcowych.

Laboratorium Specjalistyczne w [...] posiada akredytację PCA, w związku z tym jest w pełni uprawnione do przeprowadzania analizy próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych.

Organ odwoławczy wskazał, że w toku przedmiotowej kontroli właściciel firmy przedłożył dokument tj. specyfikację wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu" nr [...], zgodnie z która wilgotność przedmiotowego produktu wynosi max. 3 %, a oznaczana jest zgodnie z metodyką wewnętrzną [...] (2 g/105°C/6 min) z wykorzystaniem wagosuszarki z podczerwienią. Stwierdził, że stosowana w kontrolowanej jednostce metoda badania zawartości wody jest metodą techniczną nieprecyzyjną, przez co może dawać fałszywe wyniki, o czym wyraźnie świadczy zawyżona zawartość wody wykryta w przeprowadzonych badaniach laboratoryjnych na zlecenie WIJHARS w [...]

Podkreślił także, iż dokładność badania laboratoryjnego przeprowadzona akredytowaną metodą badawczą, zgodnie z normą PN-A-88027:1984 jest nieporównywalnie większa niż dokładność metody stosowanej przez producenta.

Uznał za nieuzasadnioną argumentację skarżącej, co do przyczyn niemożności zastosowania akredytowanej metody w zakładowym laboratorium: iż w procesie produkcyjnym otrzymuje 750 kg co 20 min, natomiast w przypadku zastosowania akredytowanej metody wyniki pomiaru byłyby dopiero po 4 godz.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona jako producent żywności zobowiązana jest wprowadzać na rynek artykuły rolno-spożywcze o właściwej jakości handlowej, w tym celu powinna dostosować proces produkcji w taki sposób, aby zachować najwyższą jakość produktów. Niedopuszczalna jest w sytuacja, w której wydajność procesu produkcji następuje kosztem deklarowanej jakości handlowej. Nie można przyjąć argumentacji, iż zmiana sposobu produkcji w celu uzyskania deklarowanej zawartości wody w produkcie wiązałaby się z pogorszeniem jakości handlowej.

W ocenie organu zarówno I jak i II instancji przedsiębiorca nie zapewnił wystarczającego nadzoru w procesie produkcji. Uznał, że producent nie popełnił umyślnie przedmiotowego czynu, jednakże jako podmiot gospodarczy zobowiązany jest do wprowadzania i stosowania takich procedur kontrolnych, które pozwolą na zapewnienie wysokiej jakości handlowej zgodnie z własna deklaracją. Biorąc pod uwagę rodzaj i wagę stwierdzonych nieprawidłowości, Główny Inspektor JHARS uznał stopień szkodliwości czynu jako średni, zaś oceniając stopień zawinienia, nie przypisał podmiotowi winy umyślnej.

Zakres naruszenia dotyczył przepisów prawa żywnościowego, w tym szczególności ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 178/2002.Przy ocenie zakresu naruszenia jako średniego, organ II instancji wziął również pod uwagę wielkość partii zakwestionowanego artykułu, tj. 1.294,5 kg (5.178 szt. a'250 g), a także jej wartość - 35.411,30 zł. Główny Inspektor uwzględnił również fakt, iż spółka nie była wcześniej karana z tytułu produkcji czy też wprowadzania do obrotu artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej. Wziął pod uwagę jej obroty za 2010 r., które wyniosły 56.929.000,00 zł.

Główny Inspektor ocenił także, że organ I instancji wymierzył podmiotowi karę pieniężną adekwatną do stwierdzonych naruszeń i przesłanek wymiaru kary zawartych w art. 40a ust. 5 ustawy wskazując, że kara w wysokości 1 000 zł stanowi jedynie 0,6 % kary maksymalnej, która mogłaby być wymierzona w przedmiotowej sprawie i pozostaje w granicach możliwości finansowych przedsiębiorcy.

W skardze na powyższą decyzję spółka wnosiła o uchylenie w całości decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...], wstrzymanie wykonalności powołanych decyzji do czasu rozpatrzenia skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie:

1) prawa procesowego, tj.:

- art. 7 k.p.a. przez nienależyte przeanalizowanie stanu faktycznego, gdyż metoda za pomocą której dokonano zbadania wilgotności kontrolowanej czekolady w proszku nie może mieć zastosowania w procesie produkcyjnym, ze względu na czas wykonywania oznaczenia;

- art. 8 k.p.a., gdyż organ II instancji przeprowadził postępowanie odwoławcze w sposób sprzeczny z wymogiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, porównując wyniki wilgotności otrzymane metodą szybką METTLER i metodą suszarkową;

- art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz przeprowadzenie badania kwestionowanego artykułu inną metodyką niż ta, którą stosuje skarżąca,

2) prawa materialnego, tj. art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych, poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy żaden inny przepis w zakresie jakości handlowej nie określa granicznej zawartości wilgotności badanego produktu, a producent nie jest zobowiązany i nie podaje w oznakowaniu informacji na temat tego parametru.

Strona podniosła, iż pomiar wilgotności badanej czekolady przez Specjalistyczne Laboratorium GIJHARS w [...] został przeprowadzony metodą [...] (metoda suszarkową), zamiast według metodyki podanej w Specyfikacji Wyrobu gotowego nr 0101 (metoda szybka METTLER). Przyznała, że obie metodyki różnią się od siebie, tym samym wyniki oznaczania wilgotności dla tego samego produktu mogą być różne, co mogło doprowadzić do zafałszowania wyników, gdyż wilgotność umieszczona w specyfikacji została wyznaczona dla metody szybkiej METTLER.

Skarżąca podniosła, że już w piśmie z [...] 07.2011 r. podkreślała, iż wilgotność jest parametrem typowo technologicznym i ma znaczenie w ocenie procesu technologicznego, tj. czy produkt został odpowiednio nasycony parą wodną, czy będzie się rozpuszczał oraz jaką objętość będzie zajmował w opakowaniu.

Jej zdaniem, powołany w decyzji art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie powinien mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż żadne przepisy nie określają granicznej ilości wody w artykułach rolno-spożywczych, a producent nie jest zobowiązany udzielać takiej informacji w oznakowaniu. Podkreśliła również, iż zastosowanie w procesie produkcji czekolady do picia metodyki użytej do oznaczania wilgotności przez laboratorium organu, jest niemożliwe ze względu na ograniczenia czasowe. W ciągu 20 minut produkcji otrzymuje się 750 kg produktu gotowego, a więc stosowanie metody suszarkowej doprowadziłoby do pogorszenia jakości handlowej produktu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie. Powtórzył dotychczasową argumentację. odnoszącą się do charakterystyki jakościowej deklarowanej przez producenta wyrobu w Specyfikacji wyrobu gotowego (nr [...], zgodnie z którą wilgotność przedmiotowego produktu wynosi max. 3 %, a nie do informacji na etykiecie, którą powołał w odpowiedzi na skargę). Analizy laboratoryjne produktów kwestionowanej partii wykonane przez dwóch różnych analityków, wykazały zawyżona zawartość wody w stosunku do deklarowanej wielkości w w/w specyfikacji.

W badaniu pierwotnym średnia wilgotność w produkcie wyniosła 3,4 %, natomiast w badaniu powtórnym 3,5 % wobec 3 % deklarowanych przez Producenta w specyfikacji (pismo z dnia [...] 06.2011 r. Specjalistyczne Laboratorium w [...] do WIJHARS w [...]). Stąd art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady stanowi podstawę do wymogu, że podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodności tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

W piśmie procesowym z [...] grudnia 2011 r. skarżąca wskazała, że nie można postawić jej zarzutu, że jakość handlowa produktu końcowego jest niezgodna z przepisami prawa żywnościowego. Parametr maksymalnej wilgotności przyjęty w dokumentacji zakładowej powstał w wyniku oceny jakości produktu wytwarzanego przy różnej wilgotności, mierzonej tą samą metodą szybką METTLER. Podnosiła ponadto, że różnica wilgotności 0,4 % czy 0,5% nie ma żadnego wpływu na jakość handlową produktu końcowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny. W toku przedmiotowej kontroli skarżąca spółka przedłożyła dokument, tj. specyfikacje wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu" nr [...], zgodnie z którą wilgotność (zawartość wody) w przedmiotowym produkcie wynosi max. 3 %. Oznaczana jest zgodnie z metodyką wewnętrzną 0101 (2 g/105°C/6 min) z wykorzystaniem wagosuszarki z podczerwienią.

Ma racje organ odwoławczy co do tego, że strona jako producent żywności zobowiązana jest wprowadzać na rynek artykuły rolno-spożywcze o właściwej jakości handlowej, w tym deklarowanej w specyfikacji wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu" nr [...], zgodnie z którą zawartość wody w przedmiotowym produkcie wynosi max. 3 %.

W tym celu obowiązana jest dostosować proces produkcji w taki sposób, aby wydajność procesu produkcji zgadzał się z deklarowaną jakością handlową. Nie do przyjęcia jest zatem argumentacja, iż zmiana sposobu produkcji w celu uzyskania deklarowanej zawartości wody w produkcie wiązałaby się z pogorszeniem jakości handlowej.

Skoro przepisy nie określają granicznej ilości wody w artykułach rolno -spożywczych, a producent nie jest zobowiązany udzielać takiej informacji w oznakowaniu, nie oznacza to, że zadeklarowana przez niego w specyfikacji wyrobu gotowego wilgotność (zawartość wody) w przedmiotowym produkcie wynosząca max. 3 % może nie być dochowana.

Stanowi o tym art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady określający, że podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodności tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

Deklaracja producenta, stanowi takie zapewnienie. Zawarta jest w specyfikacji wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu" nr [...], zgodnie z którą zawartość wody w przedmiotowym produkcie wynosi max. 3 %..

Poza sporem pozostaje, że w badaniu pierwotnym średnia wilgotność w produkcie wyniosła 3,4 %, natomiast w badaniu powtórnym 3,5 % wobec 3 % deklarowanych przez producenta w specyfikacji wyrobu gotowego, co wynika z pisma z [...] czerwca 2011 r. Specjalistycznego Laboratorium w [...] do WIJHARS w [...] Wynik badania nie jest kwestionowany, ale przyjęta metoda specjalistyczna, zamiast stosowanej przez stronę metodyki podanej w Specyfikacji Wyrobu gotowego nr 0101 (metoda szybka METTLER).

W ocenie Sądu, nie może być wątpliwości, że wiarygodny jest pomiar wilgotności badanej czekolady dokonany przez akredytowane Specjalistyczne Laboratorium GIJHARS w [...] przeprowadzony metodą [...] (metoda suszarkowa), zamiast metodyki podanej w Specyfikacji Wyrobu gotowego nr 0101 (metoda szybka METTLER).

Laboratorium Specjalistyczne w [...] ,wykonało bowiem oznaczenie wilgotności metodą akredytowaną przez PCA, zgodnie z normą [...] Wyroby cukiernicze trwałe. Oznaczenie zawartości suchej masy pkt 2.3.3. Sama metoda nie budzi wątpliwości. Polega na suszeniu 4 g wyrobu czekoladowego w naczynku metalowym z piaskiem w suszarce w temp. 105°C przez 3 godziny, ostudzeniu w eksykatorze, zważeniu z dokładnością do 0,001 g, następnie ponownym suszeniu po 30 min, ostudzeniach i ważeniach, powtarzanych aż dwa kolejne ważenia nie będą różniły się o więcej niż 0,004 g.

W ocenie Sądu, organy administracji zasadnie uwzględniły wyniki otrzymane przez akredytowane Laboratorium Specjalistyczne w [...] ,oraz przekonywującą jego opinię co do tego, że metoda oznaczania wilgotności stosowana w zakładowym laboratorium podmiotu jest mało precyzyjna.

Nie budzi wątpliwości, że specyfikacja wewnętrzna służy producentowi oraz konsumentowi.

Skarżąca jest zatem obowiązana dostosować proces produkcji w taki sposób, aby jego wydajność zgadzała się z deklarowana przez nią jako producenta jakością handlową.

Przemawiają za tym uregulowania materialnoprawne: zapewnienie na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji zgodności żywności z wymogami prawa żywnościowego wynikające z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady. Ponadto, zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Także art. 4 ust. 1 w/w ustawy wskazuje, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Wszak deklaracja producenta, zawarta w specyfikacji wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu" nr [...], określa wyraźnie zawartość wody w przedmiotowym produkcie na max. 3 % i stanowi zapewnienie producenta o takiej jakości produktu.

Powyższe ustalenia na tle powołanych norm prawnych wskazują zatem, że strona jako producent żywności odpowiada za produkt końcowy, wprowadzenie i stosowanie takich procedur kontrolnych w procesie produkcji, które pozwolą na zapewnienie jakości handlowej zgodnej z przepisami prawa żywnościowego oraz własnymi deklaracjami.

Nie budzi też zastrzeżeń, że spełnienie tych deklaracji zbadane zostało metodą wiarygodną, przez specjalistyczne akredytowane laboratorium, metodą akredytowaną przez PCA - zgodnie z normą PN-A-88027:1984 Wyroby cukiernicze trwałe. Oznaczenie zawartości suchej masy pkt 2.3.3.

Podnieść należy, że warunki, jakim musi odpowiadać laboratorium wykonujące analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, zostały ustalone w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 191 z 28 maja 2004 r., str. 1, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 tom 45).

Co istotne, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 882/2004 laboratorium, które może przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych, musi posiadać akredytację, zgodnie z normą PN EN ISO/JEC 17025 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcowych.

Nie zostały podważone ustalenia, że Laboratorium Specjalistyczne w [...] posiada akredytację PCA, w związku z tym jest w pełni uprawnione do przeprowadzania analizy próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych.

Należy zwrócić uwagę, że w toku przedmiotowej kontroli przedłożono specyfikację wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu" nr [...], zgodnie z którą wilgotność przedmiotowego produktu wynosi max. 3 %, a oznaczana jest zgodnie z metodyką wewnętrzną 0101 (2 g/105°C/6 min) z wykorzystaniem wagosuszarki z podczerwienią.

Organ przekonywująco ocenił, zdaniem Sądu, że stosowana w kontrolowanej jednostce szybka metoda badania zawartości wody jest metodą techniczną nieprecyzyjną. Oznacza to w konsekwencji, że może dawać fałszywe wyniki. Świadczy o tym wyraźnie przedmiotowa zawyżona zawartość wody wykryta w przeprowadzonych badaniach laboratoryjnych na zlecenie WIJHARS w [...]. Dlatego dokładność badania laboratoryjnego przeprowadzona akredytowaną metodą odwoławczą, zgodnie z normą PN-A-88027:1984 jest nieporównywalnie większa niż dokładność metody stosowanej przez producenta.

W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej co do niemożności zastosowania akredytowanej metody w zakładowym laboratorium, jest nieuzasadniona. Należy zauważyć, że w procesie produkcyjnym otrzymuje 750 kg co 20 min, natomiast w przypadku zastosowania akredytowanej metody wyniki pomiaru byłyby dopiero po 4 godz.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że brak zamieszczenia informacji o zawartości poszczególnych składników produktu na jego etykiecie, w sytuacji kiedy wartość ta została zadeklarowana przez producenta w innym dokumencie dotyczącym przedmiotowego wyrobu, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku zapewnienia wytwarzanym przez niego produktom cech jakościowych zgodnie z deklaracją jakościową. Przy czym, organ prawidłowo uznał, że stanowi ją nie tylko etykieta, ale również wszelkie dokumenty towarzyszące. Jest bowiem zasadą, że konsument ma niezaprzeczalne prawo do nabywania produktów pełnowartościowych, których rzeczywista jakość handlowa jest dokładnym odzwierciedleniem jakości handlowej deklarowanej przez producenta.

Ma rację organ administracji, że okoliczność, iż prawo żywnościowe nie wskazuje granicznych wartości w stosunku do zawartości wody w produktach spożywczych - nie usprawiedliwia produkcji żywności niezgodnej z deklaracją producenta. Skoro w dokumentacji wewnętrznej dotyczącej [...] jednoznacznie określono, iż zawartość wody powinna wynosić 3 %, a więc producent powinien dochować należytej staranności w tym zakresie w taki sposób, by produkt końcowy posiadał jakość handlową zgodną z prawem żywnościowym oraz dokumentami zakładowymi.

W konsekwencji, w ocenie organów zarówno I, jak i II instancji przedsiębiorca nie zapewnił wystarczającego nadzoru w procesie produkcji, jako podmiot gospodarczy zobowiązany jest do wprowadzania i stosowania takich procedur kontrolnych, które pozwolą na zapewnienie wysokiej jakości handlowej zgodnie z własną deklaracją.

Z powyższego wynika, że zarzut braku podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ja poprzedzającej nie znajduje uzasadnienia, jak i żądanie ich unieważnienia.

Organy I i II instancji wskazały zatem poprawną podstawę prawną, tj. art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych, ponieważ stanowi on, że kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

Wbrew zarzutom strony norma ta nie mówi o oznakowaniu na etykiecie. Wyraża ogólną zasadę oznakowania, a w niniejszym stanie faktycznym jest to deklaracja producenta określona w specyfikacji wyrobu gotowego "[...] czekolada do picia o obniżonej zawartości tłuszczu" nr [...], zgodnie z która zawartość wody w przedmiotowym produkcie wynosi max. 3 %.

Oznacza to, że przeprowadzona kontrola potwierdziła ustalenia faktyczne dokonane w zaskarżonej decyzji, co do nieprawidłowości wynikających z niewłaściwej jakości handlowej przedmiotowej partii.

Za prawidłowe należy uznać także dalsze ustalenia i ocenę organu w zakresie przesłanek wymierzenia niewysokiej kary 1000 zł. Także przyjęcia, że producent nie popełnił przedmiotowego czynu umyślnie, co jednak nie zwalnia go do wprowadzania i stosowania takich procedur kontrolnych, które pozwolą na zapewnienie wysokiej jakości handlowej zgodnie z własną deklaracją.

Należy podzielić ocenę, co do uznania średniego stopnia szkodliwości czynu, nie przypisania stronie winy umyślnej. Prawidłowo także, przy ocenie zakresu naruszenia jako średniego, organ II instancji wziął pod uwagę wielkość partii zakwestionowanego artykułu, tj. 1.294,5 kg (5.178 szt. a'250 g), jak i jej stosunkowo niewielką wartość - 35.411,30 zł oraz uwzględnienie wcześniejszej niekaralności z tytułu produkcji czy też wprowadzania do obrotu artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej. Wzięte zostały pod uwagę obroty spółki za 2010 r., które wyniosły 56.929.000,00 zł.

Innymi słowy, w ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że jako adekwatną karę pieniężną wymierzoną skarżącej spółce stosownie do stwierdzonych naruszeń i przesłanek wymiaru kary zawartych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych. Przekonywująco ocenił, że kara w wysokości 1.000 zł stanowi jedynie 0,6 % kary maksymalnej, która mogłaby być wymierzona w przedmiotowej sprawie, a ponadto pozostaje w granicach możliwości finansowych przedsiębiorcy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a sąd orzekł jak w sentencji wyroku.