Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2038/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a, art. 62 ust. 4b, art. 64 ust. 1i2, art. 140 aa ust. 1,3 i 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. P. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Sygn. akt VISA/Wa 2038-15

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz przepisów art. 2 ust. 35a, art. 62 ust. 4b, art. 64 ust. 1 i 2, art. 140aa ust. 1, 3 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej prd), art. 41 ustaw z 21 marca 1985 r o drogach publicznych (tekst jed. Dz. U. z 2012 r., poz. 460), rozpatrzeniu odwołania D. P. (dalej skarżący), prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD, organ I instancji) z [...] listopada 2014 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2014 r. we [...] na drodze krajowej nr 62 (o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t) zatrzymano do kontroli 2-osiowy samochód ciężarowy marki [...]o nr rej. [...]. Zespołem kierował [...], który wykonywał – w imieniu i na rzecz skarżącego – transport drogowy rzeczy (ulepszacze do ciasta w workach 25-kilogramowych, ładunek podzielny). Przebieg kontroli został utrwalony protokołem z [...] czerwca 2014 r. (wynika z niego, przekroczony został rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej wynoszący 13,25 t, przekraczający wartość dopuszczalną na danej drodze o 32,25 %, jednocześnie przekraczający wartość dopuszczalną przewidzianą dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t – por. protokół kontroli w aktach administracyjnych sprawy).

Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania. Według organu w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu:

a) ·o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) ·o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Zgodnie z kolei z art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) ·1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) ·5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) ·za brak zezwolenia kategorii VII:

a) ·500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) ·2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) ·15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W tej sytuacji organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzony w trakcie kontroli stan faktyczny, jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, dla którego stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15000 złotych.

Przedstawiając zasady ustalenia kategorii wymaganego zezwolenia organ wskazał, że bez znaczenia jest tu okoliczność w postaci podzielności ładunku, bowiem stosownie do treści art. 140ab ust. 2 prd, w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, (przepis ten zabrania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II) za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, kwalifikacja naruszenia dokonywana jest w oparciu o zezwolenie kategorii VII; tj., gdy pojazd nie spełnia warunków normatywnych lub nienormatywnych, albo poruszał się po kategorii drogi, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń I – VI.

Organ podniósł także, że miejsce ważenia legitymuję się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 17 lutego 2014 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C. Wagi te legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Obwodowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminami ważności do dnia 30 września 2015 r. Pojazd zważono jednokrotnie. Kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Odnosząc się do wątpliwości strony, czy prawidłowo zakwalifikowane zostało stwierdzone naruszenie, organ wyjaśnił, że użyte w lp. 7 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym pojęcie "dopuszczalne wartości" odnosi się do dopuszczalnych wartości pojazdu na konkretnej drodze. Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniem strony, że wysokość stwierdzonego przekroczenia mając na uwadze wartość wynoszącą 11,5 t, a nie 10 t.

W sprawie stwierdzono wyłącznie przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu i to właśnie stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi spowodowało zakwalifikowanie stanu faktycznego, jako wykonywanie pojazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Zatem skarżąca wykonywała przewóz, którym doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, przy czym strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd.

Po przytoczeniu treści tego przepisu organ poddał analizie użyte w pkt 1 ust. 4 art. 140aa prd pojęcia należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i braku wpływu na powstanie naruszenia. Niedostosowanie się do nakazu z art. 62 ust. 2 prd przesądza w ocenie organu "o braku należytej staranności, jak również o wpływie na powstałe naruszenie", bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Skarżąca w sprawie nie przedstawiła dowodów na dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją. W skardze do Sądu zarzuciła jej:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 prd poprzez błędne uznanie, że skarżący nie dochował należytej staranności oraz błędne uznanie, że miała wpływ na powstanie naruszenia,

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie, tj. art. 6, 7, 8, 9, 10, 68 i 107 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podczas kontroli użyto wag typu SAW 10c, które nie służą do obliczenia masy całkowitej pojazdu. Powinno być dokonane drugie ważenia, czego nie zrobiono z niewiadomych przyczyn.

W uzasadnieniu skargi powtórzyła za odwołaniem, że pomiaru dokonano wagami typu SAW 10C, których wyniki pomiarowe są kwestionowane, wagi te podczas ważenia powinny być połączone ze sobą, a wynik w jej ocenie powinien być sumowany automatycznie oraz generowany z drukarki. Takiego wydruku strona nie otrzymała.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przy czym nie zajął stanowiska względem argumentacji skargi odnoszącej się do sposobu ważenia. Podał natomiast, że "podstawą nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie było przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu, a zatem dopuszczalność ustalenia masy całkowitej pojazdu za pomocą wag SAW 10C pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę w tej sprawie należało uwzględnić, gdyż organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący i niewątpliwy wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznoprawnych sprawy. W szczególności nie odniósł się do zarzutów i argumentacji podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie, to jest nie rozpoznał sprawy przez pryzmat odwołania, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżąca, nie dostosowując się do nakazu wynikającego z wyżej cytowanego art. 62 ust. 2 prd, wykonywała przewóz z naruszeniem obowiązku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Tymczasem argumentacja odwołania zmierzała do wykazania, że zakwestionowany w toku ww. kontroli był także wynik pomiaru, dokonany wagami typu SAW 10C. Wagi te podczas ważenia winny być połączone ze sobą, a wynik sumowany automatycznie. Organ odwoławczy natomiast w obszernym skądinąd, ale pomijającym rozważenie tego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia, uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do argumentacji odwołania w tej części zarzutów. Uzasadnienie to w żadnym miejscu nie nawiązuje do wskazanego podstawowego elementu twierdzeń skarżącej, na którym oparła ona odwołanie, pozostając niejako obok tych twierdzeń, w tym sensie, że ich nie podważa ani nie aprobuje, co prowadzi do wniosku, że w ogóle ich nie zauważa.

Tym samym organ jednostronnie i arbitralnie, bo bez zbadania podniesionej w odwołaniu kwestii sposobu ważenia, ustalił w sprawie, bazując wyłącznie na protokole z kontroli, z którego ta ważna kwestia nie wynika. Nie podał przy tym nie tylko, dlaczego, /z jakich powodów odmawia racji twierdzeniom skarżącej, ale również, dlaczego tych twierdzeń nie analizuje w prawnoprocesowej formule załatwienia sprawy administracyjnej, nie zajmując wobec nich żadnego stanowiska. Brak także w aktach sprawy tak ważnego dokumentu jak instrukcja ważenia. W konsekwencji powyższego organ naruszył podstawowe zasady procedury administracyjnej zawarte w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, a to odpowiednio – zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności postępowania dowodowego i zasadę swobodnej oceny dowodów. W myśl tychże zasad organ administracji, stojąc na straży praworządności, obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić wszystkie dowody we wzajemnej łączności. M.in. organ przypisując moc i wiarygodność poszczególnym dowodom ma obowiązek ustosunkować się do twierdzeń strony podważających ich znaczenie w sprawie i wykazać, dlaczego uznaje je za relewantne dla sprawy oraz dlaczego odmawia wiarygodności twierdzeniom/argumentacji strony tym dowodom przeciwstawionych; przy czym taka analiza nie może być lakoniczna ani skrótowa, a powinna zawierać oceny wysoce zindywidualizowane.

Zdaniem Sądu wskazany standard postępowania administracyjnego określony przepisami art. 7, 77 § 1 i 80 kpa nie został przez organ odwoławczy zachowany W okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy – ustalonego w wyniku ww. kontroli przejazdu – niezachowanie wskazanego standardu postępowania jest istotne dla oceny podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w sytuacji, gdy w odwołaniu skarżąca wskazała, że sposób ważenia budzi poważne wątpliwości. Brak analizy sposobu korzystania z wagi w powiązaniu z instrukcją, której w aktach sprawy brak, uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji. Użycie wagi SAW 10C po przeprowadzeniu określonej procedury legalizacyjnej przesądza oczywiście o dopuszczalności jej użycia, jednakże tylko zgodnie z instrukcją. Naruszenie procedury ważenia pojazdu może skutkować oceną, że wyniki pomiarów wagi nie są prawidłowe. Z wyników pomiarów zwartych w aktach administracyjnych wynika, że dokonano ważenia oddzielnie każdego koła, a nacisk osi został określony przez sumę nacisków kół. Brak instrukcji obsługi w aspekcie zarzutu, czyni go zasadnym. Skarżący podnosił, że wagi podczas ważenia winny być połączone ze sobą. Organ nie odniósł się do tego zarzutu.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznoprawnego sprawy, w tym zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawnej oceny poczynionych w ten sposób ustaleń, w świetle zastosowanych przepisów prawa, spoczywa na organie (tu na organie odwoławczym, który w drugiej instancji obowiązany był – i jest skutkiem tego wyroku – ponownie rozpoznać sprawę w jej całokształcie, mając przy tym m.in. prawo korygowania zarówno wad prawnych decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych sprawy bądź powodujących inne nieprawidłowości, czemu służy decyzja reformatoryjna, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 kpa – por. wyrok NSA z 1 lipca 2005 r. OSK 1552/04). Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, a to w myśl zasady, że nie czyni własnych ustaleń w sprawie, tylko ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka ocena/kontrola możliwa jest jednak tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i odniesienia się do wszystkich kwestii istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przezeń w sprawie przepisów prawa materialnego, przez co należy rozumieć również wykładnię tych przepisów na potrzeby/w kontekście poczynionych ustaleń, tak żeby można było prześledzić tok rozumowania organu, który zastosował te przepisy w uwarunkowaniach stanu faktycznego sprawy.

Uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać, jaki zachodzi związek między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Z wyjaśnieniem podstawy prawnej wiąże się więc podanie treści przepisu, na który organ się powołuje oraz przedstawienie przyjętej przez organ jego wykładni, co w sumie oznacza obowiązek wytłumaczenia się przez organ z zastosowania, w ustalonym stanie faktycznym sprawy, określonego przepisu.

Reasumując, aby skontrolować decyzję organu Sąd musi dysponować ustaleniami i stanowiskiem organu co do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które determinują sposób objętego tą decyzją rozstrzygnięcia sprawy. Inaczej kontrola sądowoadministracyjna jest niemożliwa, a zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Tak też stało się w niniejszej sprawie.

Kierując się powyższymi wskazaniami organ uczyni to w następstwie ponownego rozpoznania sprawy niniejszej, przede wszystkim wyjaśni sposób ważenia wagami typu SAW 10C. Właśnie w tym zakresie ustaleń organ rozważy i, podejmując rozstrzygnięcie, weźmie pod uwagę stanowisko skarżącej prezentowane w sprawie. Oczywiście w toku sprawy skarżąca nie będzie zwolniona od dowodzenia okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie konsekwencje prawne, tak żeby organ nie pominął ich w tych ustaleniach.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 j.t. ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 tej ustawy.