Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1023/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70, 107, 116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz,, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant Starszy specjalista Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległość w podatku od towarów i usług za miesiące V, VI, VIII, IX, X, XI, i XII/ 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] 2014 r. nr [...] nr dec. [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności A. K. jako osoby trzeciej – członka zarządu "A" sp. z o.o. – za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące maj, czerwiec, sierpień – grudzień 2009 r. w łącznej kwocie 7488,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4403,00 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 541,80 zł.

Z akt sprawy wynika, że na spółce "A" sp. z o.o. ciążyły nieuregulowane zobowiązania w podatku VAT za wymienione wyżej okresy. Jako zaległości podatkowe objęte zostały tytułami wykonawczymi wydanymi [...] października oraz [...] grudnia 2009 r. i [...] grudnia 2009 r., a także [...] stycznia 2012 r. (4 tytuły) i [...] marca 2012 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki W decyzji z dnia [...] października 2014 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako osoby trzeciej za wymienione na wstępie zaległości podatkowe wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że termin płatności podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, sierpień – grudzień 2009 r. upływał w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu. Podniesiono również, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, a w jej toku nie ustalono majątku, z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję. Wobec tego postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...].

Organ I instancji wskazał także, że skarżący, jako członek zarządu, nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęcia postępowania układowego. Nie wskazał też majątku, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych i nie wykazał, iż nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub postępowania układowego nastąpiło bez jego winy.

Od powyższej decyzji A. K. złożył. odwołanie. Skarżący podniósł w nim, że nie miał żadnego wpływu na regulowanie przez spółkę należności podatkowych, ponieważ został odsunięty od faktycznego wpływu na zarządzanie nią. Wskazał także, że drugi z członków zarządu spółki – A. K. – spłacał osobiste długi z jej środków, o czym skarżący informował poborców podatkowych.

Ponadto skarżący zaznaczył, że składał do Sądu wniosek o postawienie spółki w stan upadłości. Z akt sprawy wynika jednak, że wniosek ten został zwrócony, na podstawie art. 29 Prawa upadłościowego i naprawczego (Dz. U. z 2003 r., poz. 535 ze zm.), ze względu na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych.

Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podkreślił, że podniesione w odwołaniu argumenty są niezasadne. Wywiódł, że odpowiedzialność osoby trzeciej nie jest uzależniona od stopnia jej zawinienia bądź przyczynienia się do powstania zadłużenia podmiotu głównego. Jest ona natomiast konsekwencją ustawowego powiązania tej osoby z podmiotem głównym. Podkreślono także, że to na osobie trzeciej ciąży obowiązek wykazania okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. Przy czym są one ściśle określone w ustawie – tj. w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej o.p.). W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na tle stanu faktycznego ustalonego na podstawie materiału dowodowego zebranego i rozpatrzonego przez organ I instancji, nie budzi wątpliwości, że: (1) spółka należy do kategorii podmiotów głównych, o których mowa w art. 116 o.p.; (2) w czasie upływu terminu płatności skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki; (3) organ I instancji mógł wszcząć i prowadzić postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wobec członków zarządu; (4) objęte zaskarżoną decyzją należności należą do katalogu z art. 107 o.p., za które ponoszą odpowiedzialność osoby trzecie; (5) postępowanie egzekucyjne wobec spółki zostało wszczęte przed wszczęciem postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe; (6) egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek ekskulpacyjnych w tej sprawie.

Organ II instancji wskazał także, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji prawo do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe nie uległo przedawnieniu, ponieważ wszczęcie postępowania nastąpiło przed upływem terminów określonych w art. 108 § 2 o.p.

W skardze do Sądu A. K. zarzucił, że organy, wydając zaskarżone decyzje, bezpodstawnie obciążyły skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki. W uzasadnieniu skargi wskazał, że niezależnie od spóźnionych działań prawnych zmierzających do postawienia spółki w stan upadłości, to brak winy i przyczynienia się skarżącego do powstania jej zaległości podatkowych uzasadnia twierdzenie o braku podstaw prawnych do przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za te zobowiązania. Podkreślił także, że zobowiązania podatkowe wygasły w całości na podstawie § 1 art. 70 o.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie .

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz przedłożył załącznik do protokołu rozprawy z dnia 10 marca 2016 r. zawierający pismo procesowe z dnia 2 marca 2016 r. jako załącznik do protokołu. W piśmie tym pełnomocnik zarzucił:

- naruszenie art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie okoliczności braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, względnie w niewszczęciu postępowania układowego, a w konsekwencji zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. przez błędne jego zastosowanie na skutek przyjęcia, że skarżący zawinił nie zgłaszając wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, względnie nie wszczynając postępowania układowego;

- naruszenie art. 121 § 2 w zw. z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez niepodjęcie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. czynności mających na celu ustalenie okoliczności braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, względnie w niewszczęciu postępowania układowego, a w konsekwencji zarzut naruszenia art. 127 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. poprzez badanie prawotwórczego faktu, tj. okoliczności braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, względnie w niewszczęciu postępowania układowego, jedynie przez organ odwoławczy, wbrew zasadzie dwuinstancyjnego postępowania podatkowego;

Odnosząc się do kwestii braku winy skarżący stoi na stanowisku, że w jego sprawie podatkowej ziściła się przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.

W trakcie postępowania odwoławczego skarżący podniósł, że jego rola jako członka zarządu "A" sp. z o.o. była zmarginalizowana do tego stopnia, że nie miał on wiedzy o kondycji finansowej tej spółki. Podkreślił też, że nawet przyjmując, iż pozbawienie skarżącego wiedzy na temat kondycji finansowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nastąpiło dopiero we wrześniu 2009 r., "właściwym czasem" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, względnie na wszczęcie postępowania układowego nie jest krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów na skutek przejściowych trudności, lecz chwila, kiedy wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań. Postępowaniami podatkowymi w zakresie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej zostały objęte zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. począwszy od maja 2009 r a łączna kwota zobowiązań w podatku od towarów i usług tej spółki za miesiące od maja 2009 r. do sierpnia 2009 r. to 3.056,30 zł. W deklaracjach dla podatku od towarów i usług składanych w Urzędzie Skarbowym W., "A" sp. z o.o. za miesiące od stycznia 2009 r. do grudnia 2009 r. wykazała sprzedaż w wysokości łącznej 365.730,00 zł. Zatem nieregulowanie zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od maja 2009 r. do sierpnia 2009 r. wypełnia wszelkie znamiona krótkotrwałego wstrzymania płacenia długów na skutek przejściowych trudności. W czasie, w którym skarżący ewentualnie miał wiedzę o kondycji finansowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie był to czas właściwy dla zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, względnie do wszczęcia postępowania układowego.

Brak wiedzy o kondycji finansowej spółki będący skutkiem dezinformacyjnych działań drugiego członka zarządu tej spółki pozwala uznać, że uchybienie obowiązkowi zgłoszenia wniosku o upadłość, względnie wszczęcia postępowania układowego było od niego niezależne.

W skardze podniesiono również zarzut naruszenie zasady dwuinstancyjności. W ocenie skarżącego, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pozostawał bierny w zakresie dowodzenia zaistnienia negatywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki. Dopiero Dyrektor Izby Skarbowej we W., w trakcie postępowania odwoławczego, wezwał skarżącego do wskazania okoliczności stanowiących realizację przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 o.p. Takie działanie organu podatkowego pierwszej instancji w stosunku do strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika godzi również w zasadę informowania – tj. art. 121 § 2 o.p. W konsekwencji, niepoinformowanie skarżącego o przesłankach egzoneracyjnych przez organ podatkowy pierwszej instancji spowodowało, że w trakcie postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nie zostały zbadane okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej jako osoby trzeciej (tj. złożenie przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości "A" sp. z o.o.). Powyższe pozwala stwierdzić, że w sprawie podatkowej skarżącego doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego – tj. art. 127 o.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazać należy, że zgodnie z art. 70 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zobowiązania podatkowe za wszystkie, z wyjątkiem grudnia, miesiące objęte skarżoną decyzją uległyby przedawnieniu 31 grudnia 2014 r. Jednakże powołany przepis art. 70 w § 4 stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Środki egzekucyjne zostały wymienione w art. 1a pkt 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1966 r., poz. 151 ze zm.; dalej: p.e.a.).

Prawidłowe zastosowanie środka egzekucyjnego należy oceniać w oparciu o regulację art. 67 § 1 p.e.a. Zgodnie z tym przepisem podstawę zastosowania wymienionych środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, lub protokół zajęcia i odbioru ruchomości, czy też protokół odbioru dokumentu.

Z akt sprawy wynika, że spółka została prawidłowo zawiadomiona o zastosowaniu środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z jej rachunku bankowego. Zawiadomienie z dnia 10 marca 2012 r. zostało doręczone spółce na ręce jej prezesa – A. K. dnia 27 marca 2012 r. Przerwanie biegu terminu przedawnienia na podstawie opisanego zawiadomienia nastąpiło dnia 15 marca 2012 r. W stosunku zaś do zaległości podatkowych za wrzesień 2009 r. przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło dnia 23 kwietnia 2012 r., na podstawie zawiadomienia z dnia 18 kwietnia 2012 r. doręczonego spółce dnia 7 maja 2012 r. w trybie art. 150 o.p. Jako, że elementem konstytuującym przerwanie biegu przedawnienia jest zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego należy stwierdzić, że przesłanka ta w obu przypadkach została spełniona.

Sąd nie podziela także pozostałych zarzutów skargi.

Spór w swej głównej części sprowadza się do tego czy brak winy w powstaniu zaległości podatkowej i brak wpływu na jego powstanie może wyłączać odpowiedzialność skarżącego, będącego członkiem zarządu za zobowiązania podatkowe spółki. Organy podatkowe uznały, że strona skarżąca, jako członek zarządu w/w spółki ponosi odpowiedzialność za jej zobowiązania podatkowe na podstawie art. 107 o.p. w zw. z art. 116 o.p. Nie uwzględniły przy tym powoływanych przez skarżącego okoliczności mających wskazywać na brak jego winy w powstaniu zaległości podatkowych spółki i mogących mieć wpływ na zakres jego odpowiedzialności. Nie stwierdziły też okoliczności uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z o.o., które określa § 1 pkt 1 i 2 art. 116 o.p. Zaznaczyły przy tym, że bez znaczenia dla odpowiedzialności z powołanego wyżej przepisu jest okoliczność ewentualnego pozbawienia go możliwości wpływu na regulowanie przez spółkę należności podatkowych.

Stanowisko organów w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe. Stosownie do treści art. 116 § 1 i § 2 o.p za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wskazał, że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, (2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z treści art. 116 o.p. wynika zatem, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części nieskuteczna. Są to tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością. Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy, ewentualnie wskazanie przez ww. podmioty mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wykazanie przesłanek, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o odpowiedzialności członków zarządu jako osób trzecich, obciąża te podmioty.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy podatkowe wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 o.p., wymagane do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. istnienie zaległości podatkowych spółki i pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu w spółce w czasie upływu terminu płatności zobowiązań objętych decyzją oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki.

Organy podatkowe ustaliły, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki w dacie upływu terminu płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług. Stwierdziły także bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku spółki. Należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, LEX nr 465091). W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki z uwagi na jego bezskuteczność. Organ egzekucyjny stwierdził, że spółka pod widniejącym w Krajowym Rejestrze Sądowym adresem nie prowadzi działalności, co zostało ustalone przez poborców skarbowych i wskazane w raportach, ponadto spółka nie zgłosiła innego adresu działalności. Z uzyskanych informacji wynika też, że spółka nie figuruje w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych a podjęte przez organ egzekucyjny działania w celu uzyskania od członków zarządu informacji o majątku spółki nie przyniosły pożądanego rezultatu.

Przechodząc do oceny przesłanek egzoneracyjnych, zgodzić się należało z organami podatkowymi obu instancji, że w przedmiotowej sprawie nie został skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Za zgłoszenie wniosku nie może być bowiem uznane samo złożenie pisma zawierającego wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek złożony dnia 14 stycznia 2012 r. do Sądu Rejonowego dla W. VIII Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego z uwagi na braki formalne i nie usunięcie ich w terminie wyznaczonym przez Sad, nie doprowadził do wszczęcia postepowania upadłościowego. W ocenie Sądu nie ma racji skarżący zarzucając organom błędną ocenę tego czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącego. Oceniając to zagadnienie w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zasadniczą rolą regulacji art. 116 o.p. jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego. W ocenie Sądu organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, słusznie wskazał, że ocena przedłożonego przez skarżącego materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, iż nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postepowania układowego nie nastąpiło z winy skarżącego. Przedłożone przez skarżącego do odwołania dokumenty m.in. kopie skierowanych do prokuratury zawiadomień z dnia 10 kwietnia 2011 r. i z dnia 28 grudnia 2011 r. o popełnieniu przestępstwa przez A. K. oraz kopie aktu oskarżenia przeciwko P. B., nie mogą stanowić dowodu potwierdzenia słuszności twierdzeń w nich zawartych, jeśli nie zostały potwierdzone orzeczeniami karnymi. Trudno też przyjąć by takich ustaleń, w zakresie postępowania karnego, mogły samodzielnie dokonywać organy podatkowe.

Podkreślić przy tym należy, że skarżący nadal jest członkiem zarządu Spółki i do chwili obecnej nie zgłosił skutecznie wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcia postępowania układowego. Natomiast zakres pojęcia pełnienia obowiązków w rozumieniu art. 116 § 2 należy interpretować w ten sposób, że chodzi tutaj co najmniej o formalne (bierne) sprawowanie funkcji członka zarządu, ponieważ dla odpowiedzialności podatkowej w istocie nie ma znaczenia jak przebiega rzeczywiste ( czynne) wykonywanie związanych z tą funkcją czynności, które jest zależne jedynie od woli takiej osoby oraz zapisów statutu.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm., dalej powoływana jako u.p.u.n.), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie stosowny wniosek. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu podatkowego pierwszej instancji spółka nie złożyła w urzędzie skarbowym sprawozdań finansowych za lata 2008 - 2013, co winna była uczynić zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992r o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.).

Z zestawienia stanu zaległości zobowiązanego na dzień 20 lutego 2012 r. wynika, że spółka nie regulowała również swoich zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okresy listopad 2008 r., styczeń – marzec, listopad, grudzień 2009r, styczeń – październik 2010 r. Ze zgromadzonego materiały dowodowego wynikało więc, że Spółka już od 2008 r. trwale zaprzestała regulowania swoich zobowiązań a brak sprawozdań finansowych za lata 2008 – 2013 uniemożliwiał kompleksową analizę sytuacji finansowej spółki, co dawało organom podstawę do przyjęcia, że sytuacja ta wypełniała definicję "dłużnika, który stał się niewypłacalny". Skarżący nie wykazał też, że sytuacja ta miała znamiona sytuacji krótkotrwałej lub przejściowej. Słusznie zatem uznały organy podatkowe, że już w 2009 r. zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, jednakże wniosek taki, jak to już wyżej wskazano, nie został skutecznie złożony do chwili obecnej.

Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że nie ma znaczenia dla zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu wskazywany brak wiedzy o stanie zobowiązań spółki. Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy, członek zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie możliwość zaspokojenia długów (wyroki SN z: 2 października 2008 r., I UK 39/08; 24 września 2008 r., II CSK 142/08; 11 marca 2008 r., II CSK 545/07, 16 stycznia 2008 r., IV CSK 430/07).

Prawidłowo zatem wskazano w zaskarżonych decyzjach, że podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące uniemożliwienia mu przez drugiego z członków zarządu dostępu do większości dokumentacji, co wykluczało dokonanie pełnej analizy działalności i poznanie faktycznej sytuacji spółki, nie stanowią przesłanki wyłączającej odpowiedzialność skarżącego. Od członków zarządu spółki kapitałowej jest bowiem wymagany profesjonalizm a także podwyższona staranność. Winni oni stale kontrolować sytuację w spółce przynajmniej na tyle, aby orientować się, czy jest ona wypłacalna i czy nie zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź wszczęcie postępowania układowego. Jeżeli dana osoba pełni tę funkcję, mimo, że nie jest w stanie takiej kontroli sprawować, bierze na siebie ryzyko związane ze skutkami ewentualnej niewypłacalności tego podmiotu.

Należy podkreślić, że przepisy Ordynacji podatkowej wiążą odpowiedzialność członków zarządu z okresem pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu bez względu na zakres obowiązków jakie im formalnie powierzono i zakres nadzoru. Trzeba też zauważyć, że powołanie danej osoby w skład zarządu spółki ma na celu kierowanie przez nią działaniami tej osoby prawnej. Nadto pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest dobrowolne, wymaga zgody osoby powołanej na to stanowisko, a członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji.

Skarżący podnosił wprawdzie w trakcie prowadzonego postepowania, że nie miał możliwości skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na problem z dotarciem do dokumentacji finansowej spółki, jednakże jak wskazano wyżej, członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość. Z akt sprawy wynika też, że skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, zatem uznawał, że posiada niezbędną do tego dokumentację. Trudno też uznać, że złożył taki wniosek od razu zakładając, że nie odniesie on skutku.

Niezasadne są też zarzuty dotyczące naruszenia art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. oraz art. 127 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. poprzez prowadzenie postepowania wyjaśniającego w zakresie winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jedynie przez organ odwoławczy.

Ponownie należy wskazać, że z art. 116 o.p wynika, że w toku postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu i bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Wykazanie przesłanek zwalniających z odpowiedzialności podatkowej należy natomiast do członka zarządu. Skarżący miał możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym zarówno w postepowaniu przed organem pierwszej instancji ( wezwanie do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym z dnia 14 marca 2014 r. i 24 czerwca 2014 r.) jak i przed organem odwoławczym i wykazania okoliczności wskazujących na zwolnienie go z odpowiedzialności jako członka zarządu za zobowiązania spółki, jednakże takich dowodów skutecznie nie przeprowadził. Nie można zatem przyjąć, że nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, tym bardziej, że wniosku takiego do dnia wniesienia skargi do Sądu nie złożył.

W ocenie Sądu organy podatkowe podjęły w sprawie wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ocena dowodów dokonana przez organy jest prawidłowa. Prawidłowo także w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zastosowały przepisy prawa materialnego. Podjęte wnioski zostały przekonująco uzasadnione, a samo nieuwzględnienie zarzutów skarżącego nie daje podstaw do uznania, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r.; poz. 1270 ze zm.), skargę jako nieuzasadnioną oddalił.