Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 88/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Kuba Cezary Pryca Protokolant Monika Tutak – Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 333/10 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. kwotę 120 (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 333/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę A. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że A. K., działając jako rolnik, wystąpił w dniu 12 maja 2008 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 (płatności ONW). W złożonym wniosku w sekcji VII Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych, strona wniosła o przyznanie płatności ONW do działek rolnych o łącznej powierzchni 11,66 ha, położone w województwie p., powiecie k., gminie S., obrębie K. S.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. przyznał skarżącemu płatności ONW w kwocie [...] zł.

Mając na względzie nowe okoliczności w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kartuzach, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2008, a pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień celem ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych oraz rolnych zadeklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności ONW na rok 2004, 2005, 2006, 2007, 2008. W tym samym celu organ wezwał w charakterze świadka K. T .

W dniu [...] marca 2009 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. odbyło się przesłuchanie stron, z którego został sporządzony protokół nr [...]. Podczas przesłuchania A. K. zeznał, iż w 2001 r. wydzierżawił K. T. gospodarstwo rolne, które od dnia wydzierżawienia było przez niego uprawiane. Podkreślił, iż dopłaty w całości przekazywał dzierżawcy, czego dowodem są załączone do protokołu dowody wpłat. Wyjaśnił, iż wskutek porozumienia z dzierżawcą ustalono, iż to on będzie ubiegał się o płatności ONW. K. T. potwierdził zeznania skarżącego. Ponadto przedstawiono kopię umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 28,46 ha na okres 10 lat od dnia 2 marca 2001 r., zawartej pomiędzy A. K. i K. T. wraz z kopiami dowodów przekazania dopłat. Dnia [...] marca 2009 r. skarżący zapoznał się również z aktami sprawy, oświadczając, iż jedynym jego dochodem jest renta i nie ma możliwości zwrotu pobranych dopłat.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. uchylił dotychczasową decyzję i odmówił przyznania płatności ONW na rok 2008, ponieważ na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż w 2008 roku A. K. nie był posiadaczem i nie uprawiał działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW.

Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż A. K. wydzierżawił gospodarstwo rolne K. T. dnia 2 marca 2001 r., jednakże nie wyjaśniono, jakich działek ewidencyjnych dotyczy umowa dzierżawy z dnia 2 marca 2001 r., oraz czy zeznania skarżącego i świadka zapisane w protokole, dotyczą działek ewidencyjnych, które obejmuje ww. umowa.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z dnia [...] października 2009 r., uchylił dotychczasową decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., oraz odmówił przyznania płatności ONW, z uwagi na fakt, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, iż w 2008 r. A. K. nie był posiadaczem i nie uprawiał gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW. W rezultacie z uwagi na wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekraczającą 50%, zatem zgodnie z art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975 z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23 grudnia 2006 r., str. 74), rolnik został wykluczony z otrzymania przedmiotowej pomocy, do której jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., który skargę oddalił uznając ja za niezasadną. W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie postępowania zostało potwierdzone, również oświadczeniami strony, że skarżący od dnia 2 marca 2001 r., nie był użytkownikiem wszystkich gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2008, a zgodnie z zawartą umową dzierżawy to inna osoba, K. T., uprawiał grunty zadeklarowane we wniosku strony. Zatem w zaskarżonej decyzji zasadnie uznano, że skarżący nie spełniał przesłanki wynikającej z § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). Słusznie więc należało odmówić przyznania płatności oraz nałożyć sankcje, stosownie do art. 16 ust. 3 akapit drugi oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, stanowiący, iż jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem zatwierdzonym wynosi więcej niż 50%, beneficjenta dodatkowo wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004.

W odniesieniu do pojęcia posiadania Sąd I instancji wskazał, że pojęcie to należy interpretować zgodnie przepisami Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, zaś pojęcie posiadanie na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W związku z tym pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych.

Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Przy takim ujęciu użytkowania, jako przesłanki posiadania, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżący - w odniesieniu do spornych działek - faktycznie nie użytkował ich w powyższym znaczeniu. Tym samym należało stwierdzić, że przesłanki niezbędne do otrzymania płatności określa akt prawny i nie jest prawnie skuteczna umowa zawarta pomiędzy właścicielem a dzierżawcą ustalająca, który z nich wystąpi z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich. Uzyskanie płatności następuje poprzez wydanie decyzji w stosunku do określonej osoby, po spełnieniu przez tę osobę ustawowych warunków. Przyjąć należało, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu.

A. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.

1. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 20020 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej p.u.s.a.), poprzez dokonanie błędnej kontroli działania organu administracji i stwierdzenie, iż organ dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "posiadanie" w konsekwencji czego uznał, iż skarżący nie jest posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem, które to uchybienia miało wpływ na wynik sprawy, gdyż ocena ta została dokonana bez uwzględnienia brzmienia art. 336 k.c. i 337 k.c, których analiza prowadzi do wniosku, iż zawarcie przez skarżącego umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego nie pozbawiło skarżącego przymiotu jego posiadacza;

2. art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez dokonanie błędnej kontroli działania organu administracji poprzez nie dostrzeżenie, iż organ dokonał naruszenia prawa materialnego, to jest art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż ich zastosowanie odnosi ten skutek, że skarżący jako współposiadacz nieruchomości był uprawniony do dochodzenia pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, gdyż dzierżawca (współposiadacz) wyraził na to zgodę;

3. art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., poprzez dokonanie błędnej kontroli działania organu administracji i nie dostrzeżenie, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 21 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 11 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy albowiem nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, nie pouczenie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia praw i obowiązków strony oraz nie wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydający decyzję, spowodowało odmowę przyznania płatności ONW.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że pomimo zawarcia umowy dzierżawy nie utracił on statusu posiadacza samoistnego spornych działek, zgodnie z art. 337 k.c., a znaczenia tego przepisu dla sprawy Sad I instancji nie uwzględnił. Poza tym, ani Sąd ani organ nie ustalili, jakie czynności rzeczywiście podejmował skarżący w stosunku do wydzierżawionych działek i czy w jakikolwiek sposób manifestował swój status posiadacza samoistnego w rozumieniu 336 k.c. Ponadto Sąd w swoich rozważaniach pominął art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na podstawie którego można stwierdzić, że ustawodawca nie wyłączył możliwości zawarcia pomiędzy właścicielem (oczywiście przy założeniu, iż uprawnione jest nadanie jemu przymiotu posiadacza) a dzierżawcą umowy ustalającej, który z nich wystąpi z wnioskiem o przyznanie płatności. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie poza dzierżawcą nieruchomości, posiadaczem działek objętych wnioskiem był i jest w dalszym ciągu skarżący. Nadto nie zastrzeżono w ustawie formy w jakiej zgoda na powyższe winna być wyrażona, zastrzegając tylko dla tej czynności zwykłą formę pisemną. Nie zastrzeżono jednak formy jakiegoś szczególnego oświadczenia, co oznacza iż zgoda ta mogła być wyrażona w formie dowolnej, w tej sprawie wyrazem zgody w rozumieniu art. 18 ust. 2 ustawy była umowa dzierżawy zawarta między stronami. Ponadto, z zeznań skarżącego i dzierżawcy wynika, iż dopłaty te były przekazywane K. T., co oznacza, że zgodnym zamiarem skarżącego i dzierżawcy było występowanie przez skarżącego o dopłaty i przekazywanie ich dzierżawcy. Taki też był - poza oczywiście dzierżawą gruntów - cel umowy dzierżawy z 2 marca 2001 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Autor skargi kasacyjnej oparł ją na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przy czym w ramach tego zarzutu w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, zarzucił Sądowi pierwszej instancji dokonanie nieprawidłowej wykładni pojęcia "posiadanie" bez uwzględnienia treści art. 336 i 337 k.c. oraz niedostrzeżenie, że organ administracji nie zastosował art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W tym miejscu należy wskazać, że przytoczona podstawa skargi kasacyjnej została skonstruowana nieprawidłowo. Podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie może stanowić naruszenie prawa materialnego, bowiem do tej podstawy odnosi się przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a., który przewiduje dwie formy naruszenia prawa materialnego: poprzez błędną wykładnię, co oznacza niewłaściwe odczytanie przez Sąd treści przepisu oraz jego niewłaściwe zastosowanie (bądź niezastosowanie). Zatem przesłanki przyznania albo odmowy przyznania płatności wyznaczają przepisy prawa materialnego.

Przesłanki niezbędne do otrzymania pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 18, art. 18a) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013" (§ 2 pkt 1 i 2). Ustawodawca w tych przepisach posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 k.c. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany został pogląd, że ustawodawca wskazując na posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Jednak poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem:

- właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela,

- dzierżawca gruntu rolnego,

- posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę).

Celem uniknięcia wątpliwości odnośnie podmiotu uprawnionego do płatności ustawodawca w cyt. ustawie uregulował problem zbiegu tytułów do wystąpienia o płatność w art. 18 ust 1 - 3. Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu (art. 18 ust. 1). W przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i zależnego, płatność przysługuje posiadaczowi zależnemu, a zatem rolnikowi, który faktycznie uprawia zgłoszone i kwalifikujące się do płatności grunty rolne, i który odpowiada za ich utrzymanie zgodnie z normami.

Przytoczona regulacja omawianego zagadnienia wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego i dotyczy pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je użytkować rolniczo. Na gruncie omawianych przepisów jest oczywistym, że ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako wynikająca jedynie z tytułu prawnego wnioskodawcy, na podstawie którego wynika posiadanie zgłoszonych we wniosku gruntów rolnych, gdyż wymóg taki nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. Natomiast zgodnie z regulacją zawartą w art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, wnioskodawca powinien do wniosku o przyznanie pomocy dołączyć pisemną zgodę współposiadaczy, co do osoby, której przysługuje pomoc. Zatem tylko jeden ze współposiadaczy składa wniosek i oświadcza o spełnianiu warunków, w tym w szczególności, że posiada grunty rolne. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych wynika, że skarżący od dnia 2 marca 2001 r. nie był użytkownikiem wszystkich gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy na rok 2008, gdyż zgodnie z umową dzierżawy K. T. uprawiał grunty zadeklarowane we wniosku strony. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do zarzucenia Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisów art. 336 i 337 k.c. oraz art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Ustosunkowując się do zarzutu wymienionego w pkt 3 petitum skargi należy zauważyć, że wydając decyzję w sprawie przyznania płatności kierownik biura powiatowego ARiMR opiera się na oświadczeniu wnioskodawcy zawartym we wniosku, że spełnia on ustawowe warunki do przyznania płatności. W razie wątpliwości co do osoby uprawnionego do płatności, oświadczenie wnioskodawcy należy uznać za wystarczający dowód, w oparciu o który zostanie wydana decyzja. Stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do powyższego przepisu k.p.a., na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zatem to organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W art. 21 ust. 2 pkt 2, obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy. W omawianym przepisie chodzi przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Strona skarżąca składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu ONW na rok 2008 r., nie przedstawiła umowy dzierżawy zawartej z K. T. W postępowaniu w sprawie pomocy to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne.

Natomiast zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, organ administracji udziela stronom, na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Strona skarżąca, składając wniosek z takim żądaniem nie wystąpiła. Wobec tego zarzut naruszenia omawianego przepisu jest chybiony.

Organ nie naruszył także zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił stronie przesłanki, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności ustosunkował się do twierdzeń, które strona uważała za istotne dla sposobu załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy zarzuty skargi kasacyjnej okazały się pozbawione usprawiedliwionych podstaw i należało skargę kasacyjną oddalić zgodnie z art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do treści art. 204 pkt 1 p.p.s.a.