Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 545/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art.5 ust.1,
journal: Dz.U. 2016 poz 2173
law: Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych  innych ustaw
article: art.138 par.1 pkt 1, art.217, art.218
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.102 ust.5 pkt 24a, art.50 ust. 15,16 i 18, art66 ust.1, art.3 ust.2 pkt 5, art.67 ust.3
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art.145, art.200, art.205
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant Referent Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2016 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz Z. W. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

[...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia wszczął

z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez Z. W., zwaną dalej "Zainteresowaną", kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jej rzecz jako osobie nieuprawnionej w dniach: od 28 lutego do 1 kwietnia, 23 czerwca oraz 15 lipca 2014 r. w łącznej wysokości: 4.455.20 zł, o czym poinformował stronę pismem z dnia 11 marca 2016 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] , po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że Zainteresowana jest obowiązana do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jej rzecz jako osobie nieuprawnionej w dniach: od 28 lutego do 1 kwietnia. 23 czerwca oraz 15 lipca 2014 r. w łącznej wysokości: 4.455,20 zł.

Od tej decyzji Zainteresowana reprezentowana przez adw. S. S. wniosła w dniu 16 sierpnia 2016 r. odwołanie.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował Zainteresowaną, pismem z dnia 7 lutego 2017 r. o możliwości dokonania zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2173). zwanej dalej "ustawą o zmianie ustawy".

Zawiadomiono, że warunkiem nieobciążania kosztami leczenia jest dokonanie przez płatnika składek np. w przypadku pracownika poprzez pracodawcę, zleceniodawcę w przypadku zleceniobiorcy, organu emerytalno-rentowego

w przypadku emeryta-rencisty "wstecznego" (prawidłowego) zgłoszenia członka rodziny.

Poinformowano także w ww. piśmie, iż związku z powyższym - w terminie do 90 dni od wejścia ustawy w życie tj. od dnia 12 stycznia 2017 r. do dnia 12 kwietnia 2017 r. - należy dokonać "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego. Zaznaczono, że zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego powinno obejmować okres kiedy zostały udzielone świadczenie będące przedmiotem decyzji dyrektora OW NFZ. Poinformowano, iż w przypadku dokonania powyższej czynności nie byłoby wszczynane lub zostałoby umorzone już wszczęte postępowanie administracyjne ustalające obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Jednocześnie poinformowano, że będzie uwzględniane "wsteczne zgłoszenie" do ubezpieczenia zdrowotnego dokonane przed dniem wejścia w życie ww. ustawy. Zainteresowana nie dokonała zgłoszenia wstecznego do ubezpieczenia zdrowotnego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24a w związku z art. 50 ust. 16 i 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510. ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.), zwanej dalej kpa w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego w dniu 16 sierpnia 2016 r. przez Z. W. od decyzji wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lipca 2016 r. ustalającej, że Z. W.jest obowiązana do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jej rzecz jako osobie nieuprawnionej w dniach: od 28 lutego do 1 kwietnia, 23 czerwca oraz 15 lipca 2014 r. w łącznej wysokości 4.455,20 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (CWU) prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia i zasilanym danymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wyjaśnień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] jak i informacji przekazanych przez Zainteresowanej ustalono m.in. iż przed datą udzielonych świadczeń Zainteresowana została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny Z. W. od dnia 1 maja 2008 r. (zgodnie z zaświadczeniem ZUS z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...]- data zgłoszenia 8 maj 2008 r.).

Z dniem 1 lutego 2010 r. Zainteresowana uzyskawszy zatrudnienie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie: do 29 listopada 2010 r. przez płatnika składek: J. I., [...].

W związku z powyższym zgłoszenie Zainteresowanej jako członek rodziny Z. W. zostało przerwane.

Kolejne zgłoszenie Zainteresowanej jako członka rodziny Z. W., przez płatnika składek: nastąpiło jednak dopiero w dniu 16 lipca 2014 r., a zatem już po udzielonych Zainteresowanej świadczeniach.

Organ stwierdził zatem, że w okresie, w którym udzielono Zainteresowanej świadczeń sfinansowanych ze środków publicznych, tj. w dniach: od 28 lutego do 1 kwietnia, 23 czerwca oraz 15 lipca 2014 r., Zainteresowana nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu w Narodowym Funduszu Zdrowia, a co za tym idzie nie posiadał prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Wygaśnięcie zgłoszenia Zainteresowanej do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny Z. W. z dniem 1 lutego 2010 r., spowodowane było nabyciem przez Zainteresowaną z tym dniem tytułu własnego. Stanowiło to tytuł nadrzędny i wykluczyło możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny, wygaszając ten tytuł do ubezpieczenia. Zatem wcześniejsze zgłoszenie Zainteresowanej jako członek rodziny zostało przerwane i był to ostatni tytuł Zainteresowanej poprzedzający daty udzielonych świadczeń.

Następnie, utrata przez Zainteresowaną tytułu do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem 29 listopada 2010 r., wymagała dokonania kolejnego zgłoszenia Zainteresowanej do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu własnego, jako członka rodziny albo zawarcia przez nią umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Kolejne zgłoszenie, Zainteresowanej jako członek rodziny Z. W., przez płatnika składek: ZUS nastąpiło w dniu 16 lipca 2014 r., a zatem już po udzielonych Zainteresowanej świadczeniach.

Organ stwierdził, że co do zasady, podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu Z. W. mógł zgłosić Zainteresowaną do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny, tylko w przypadku, jeżeli nie podlegała ona w tym czasie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z jednego z tytułów wymienionych w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach, ani nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji — co wynika z art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniach.

Ponadto, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 67 ust 3 ustawy o świadczeniach osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny (o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6). Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego

o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.

Organ wyjaśnił, że okoliczność, iż zgodnie z wyżej przywołanymi przepisami u.ś.o.z. członkowie rodzin są ubezpieczeni nie oznacza automatycznie, że mają oni prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Członek rodziny nabywa bowiem prawo do przedmiotowych świadczeń od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego (art. 67 ust. 3 u.ś.o.z.). Oznacza to, że jeżeli dana osoba w świetle przepisów u.ś.o.z. ma status członka rodziny, ale nie została w odpowiednim trybie zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, nie ma prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Wobec Zainteresowanej nie został dopełniony obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny osoby ubezpieczonej. Biorąc pod uwagę treść art. 50 ust. 15 pkt 2 ustawy o świadczeniach, Narodowy Fundusz Zdrowia nie mógł odmówić świadczeniodawcy, z którym łączyła go umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zapłaty za świadczenia z powodu braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która je uzyskała, jeżeli świadczeniobiorca w terminie przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że ubiegając się o uzyskanie świadczeń opieki zdrowotnej Zainteresowana złożyła oświadczenia o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.

Organ wyjaśnił, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w takich przypadkach i poniesionych przez Narodowy Fundusz Zdrowia podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w wyniku wcześniej wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzji administracyjnej ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Wraz z uprawomocnieniem się decyzji organu I instancji, w przypadku nieuregulowania przez Zainteresowaną kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości i terminie wskazanych w decyzji, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do przedłożonych przez Zainteresowaną zaświadczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 26 maja 2010 r. (mające potwierdzić jej zgłoszenie jako członka rodziny), z dnia 27 sierpnia 2012 r. (mające potwierdzić jej zgłoszenie jako członka rodziny od dnia 1 stycznia 2011 r.), z dnia 6 listopada 2012 r. (mające potwierdzić jej zgłoszenie jako członka rodziny od dnia 1 stycznia 2011 r.), z dnia 7 stycznia 2013 r. (mające potwierdzić jej zgłoszenie jako członka rodziny od dnia 1 stycznia 2011 r.), z dnia 26 czerwca 2013 r. (mające potwierdzić jej zgłoszenie jako członka rodziny od dnia 8 maja 2008 r.) z dnia 16 lipca 2014 r. (mające potwierdzić jej zgłoszenie jako członka rodzin) od dnia 1 stycznia 2011 r. oraz od dnia 16 lipca 2014 r.), organ wskazał, że organ I instancji wyjaśnił

z ZUS-em, który potwierdził w piśmie z dnia 12 lipca 2016 r., że w aktach nie widnieje żaden wniosek o objęcie ubezpieczeniem Z. W.od daty 01.01.2011 r. ani też

o wyrejestrowanie z tą sama datą.

W związku z powyższym organ uznał, że zgłoszenie Zainteresowanej jako członka rodziny Z. W. od dnia 1 stycznia 2011 r. nigdy nie nastąpiło, ponieważ nie został zgłoszony taki wniosek. Zainteresowana nie przedstawiła również żadnego dokumentu potwierdzającego, że taki wniosek został złożony.

Natomiast organ I instancji powziąwszy informację, iż zgłoszenie takie nigdy nie zostało dokonane z uwagi na brak stosownego wniosku, nie mógł uwzględnić danych z ww. zaświadczeń ZUS-u, skoro ten organ potwierdził coś innego. Ponadto w każdym z zaświadczeń Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawarł informację,

że ZUS nie jest uprawniony do weryfikacji prawa członków rodziny do świadczeń zdrowotnych. Kompetencje w tym zakresie posiada natomiast Narodowy Fundusz Zdrowia a nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem informacji zawartych w CWU, wyjaśnień Zainteresowanej oraz ZUS-u, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przytoczone orzecznictwo sądów.

W kontekście możliwości działania w uzasadnionym błędnym przekonaniu strony, że w dniach udzielania świadczeń Zainteresowana posiadała prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, w opinii Prezesa NFZ w rozpatrywanej kwestii należy odróżnić pojęcie: "działalnie w błędnym przekonaniu" w potocznym znaczeniu od "usprawiedliwionego błędnego przekonania", o którym mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że po stronie Zainteresowanej mogło powstać uzasadnione błędne przekonanie do przysługującego prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Uzasadnione błędne przekonanie jest stanem o charakterze mentalnym polegającym na usprawiedliwionej niewiedzy danego podmiotu o istnieniu określonych stanów prawnych, w szczególności jest to błędne przeświadczenie o przysługiwaniu jakiegoś prawa. Osoba składając w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu oświadczenie o prawie do świadczeń działa w dobrej wierze tylko wtedy, gdy jej działanie nie jest obarczone jakimkolwiek brakiem staranności. W usprawiedliwionym błędnym przekonaniu nie jest natomiast ten kto zna rzeczywisty stan prawny, albo nawet jeśli go nie zna, mógł się o nim dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności. W tym miejscu należy odnieść się do wyjaśnień Zainteresowanej z pisma z dnia 21 kwietnia 2016 r., iż system e-WUS wskazywał, że Zainteresowana jest ubezpieczona. Organ I Instancji bezsprzecznie ustalił, że Zainteresowana została poproszona w dniach udzielenia świadczeń do złożenia oświadczeń o przysługującym jej prawie do świadczeń finansowanych ze środków-publicznych, które znajdują się w aktach sprawy. Należy wyjaśnić, iż takie oświadczenia są składane przez pacjentów, właśnie w sytuacjach, gdy system e-WUŚ nie potwierdza tego uprawnienia. Jeżeli zatem Zainteresowana nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w dniach udzielonych jej świadczeń, ponieważ - jak potwierdził Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w aktach nie widnieje żaden wniosek o objęcie ubezpieczeniem, ponieważ nie został takowy złożony przez Z. W., to nie mogła być w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że takie zgłoszenie zostało dokonane.

Pismem z dnia 26 stycznia 2019 r. Z. W., wniosła na powyższą decyzję skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1.naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstaw uznania, że odwołująca się nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przy emeryturze męża w okresie od 01 stycznia 2011r. do 10 lipca 2014 r., w sytuacji, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w zaświadczeniu z dnia 27 sierpnia 2012 r., z dnia 06 listopada 2012 r.,

z dnia 07 stycznia 2013 r., z dnia 26 czerwca 2013 r. zaświadczał, ze członkami rodziny zgłoszonymi do ubezpieczenia zdrowotnego Z. W. jest Z. W., co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, bowiem doprowadziło organ do sprzecznych istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym

i błędnym uznaniu, że Z. W. nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu

w dniach od 28 lutego do 01 kwietnia, 23 czerwca oraz 15 lipca 2014 r., a wobec tego jest zobowiązana do poniesienia kosztów opieki zdrowotnej udzielonej jej w tych dniach w wysokości kwoty 4.455,20 zł,

- naruszenie przepisów postępowania art. 217 kpa i art. 218 kpa poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy zaświadczenie z dnia 27 sierpnia 2012 r., zaświadczenie z dnia 06 listopada 2012 r., zaświadczenie z dnia 07 stycznia 2013 r a także zaświadczenie z dnia 26 czerwca 2013 r. w sytuacji, gdy są one urzędowym potwierdzeniem określonych faktów i stanu prawnego w nich stwierdzonych, które są czynnością materialnotechniczną, tworzącą określone skutki prawne w drodze faktów i w przypadku zaświadczenia o podleganiu członków rodziny ubezpieczeniu zdrowotnemu niosą za sobą doniosłe skutki.

Ponadto, strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, a to zaświadczenie z dnia 27 sierpnia 20 i 2 r, z dnia 06 listopada 2012 r., 07 stycznia 2013 r. oraz z dnia 26 czerwca 2013 r. jednoznacznie wskazywał, że art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, na których organ pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, nie stosuje się do osoby, która

w chwili składania oświadczenia, działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, ze posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Mając na uwadze powyższe, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona rozwinęła powyższe zarzuty podnosząc, że organ oparł niniejsze rozstrzygnięcie wyłącznie o pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie będących decyzjami o wyrejestrowaniu Z. W. z ubezpieczenia zdrowotnego męża Z. W. Podczas, gdy zaświadczenia przedstawione przez odwołująca się stronę, z uwagi na treść art. 217 kpa i art. 218 kpa są urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w całości pominął ocenę zaświadczenia, którym dysponowała skarżąca. Nie bez znaczenia pozostaje to, że gdyby skarżąca nie posiadała zaświadczenia ZUS o jej ubezpieczeniu, to zapewne zostałoby wykonane dodatkowe zgłoszenie od ubezpieczenia.

Skarżąca podkreśliła, że dopiero w trakcie toczącego się postępowania została poinformowania, że w okresie od 01 stycznia 2011 r. nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu męża, a poinformowanie jej o tym przez ZUS nastąpiło długo po skorzystaniu przez nią z pomocy zdrowotnej, dlatego też zasadny jest zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powołanie się organu na to, iż w zaświadczenia wystawione w punktach drugim, trzecim, czwartym i szóstym są błędnie, a zatem nie mogą zostać wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Ponadto, zgodnie z art. 50 ust 4 w związku z ust. 3 ustawy systemowej stanowi, że Zakład ubezpieczeń Społecznych obowiązany jest udostępniać dane zgromadzone na kontach płatników składek m in. na wniosek osób fizycznych

i płatników składek, których dotyczą owe informacje. Realizacja tego obowiązku następuje w formie zaświadczeń, o jakich mowa w art 217 i art 218 kpa. Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeśli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa albo gdy osoba ubiegająca się o zaświadczenie wykaże swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś przed wydaniem zaświadczenia, może on przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zaświadczenie jest więc przejawem wiedzy, nie zaś woli organu rentowego. Nie oznacza to jednak, że jego treść może być dowolna Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako instytucja zaufania publicznego zapewniająca rzetelność

i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych, wydając takie zaświadczenia ma obowiązek sprawdzić stan faktyczny w zakresie płatności składek.

W okresie od 2011 r. do 2014 r. mąż Z. W.czterokrotnie występował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wydanie zaświadczenia

o zgłoszeniu członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego i czterokrotnie uzyskiwał pozytywne zaświadczenie (27 sierpnia 2012 r., 06 listopada 2012 r. i 07 stycznia 2013r., 26 czerwca 2013 r. ).

Każde z tych zaświadczeń nie odpowiadało rzeczywistemu stanowi rzeczy, gdyż jak twierdzi organ pierwszej instancji w okresach tych Z. W. nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W ocenie skarżącej strony uzasadniony jest również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, tj. zaświadczenie z dnia 27 sierpnia 2012 r., z dnia 06 listopada 2012 r., 07 stycznia 2013 r oraz z dnia 26 czerwca 2013 r. jednoznacznie wskazywał, że art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, na których organ pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, nie stosuje się do osoby, która w chwili składania oświadczenia, działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał organowi pierwszej instancji, przy ustalonym przez organ stanie faktycznym i uznaniu, że zaświadczenia zostały wydane błędnie, na poczynienie ustaleń w przedmiocie pozostawania przez Z. W. w usprawiedliwionym błędzie co do posiadania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Zwłaszcza, że zgłoszenie jej przez męża Z. W. do ubezpieczenia zdrowotnego nie wiązało się z ponoszeniem z tego tytułu kosztu dodatkowej składki. Nie bez znaczenia dla oceny winien mieć również fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał czterokrotnie zaświadczenie, w którym stwierdzał, że Z.W. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu męża, a tym samym ma prawo do opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Rozpoznawana sprawa dotyczy ustalenia podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgodnie z art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym na dzień udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej, w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku:

1)posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo

1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo

2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6

- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia.

Stosownie do treści art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach, koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w art. 50 ust. 16 ww. ustawy, które Fundusz poniósł zgodnie z art. 50 ust. 15 tej ustawy, podlegają ściągnięciu trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia

o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała

w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

W toku przeprowadzonego postępowania na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (CWU) prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia i zasilanym danymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wyjaśnień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] ustalono m.in. iż przed datą udzielonych świadczeń skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członek rodziny Z. W. od dnia 1 maja 2008 r. (zgodnie z zaświadczeniem ZUS z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...]- data zgłoszenia 8 maj 2008 r.). Z dniem 1 lutego 2010 r. skarżąca uzyskawszy zatrudnienie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie: do 29 listopada 2010 r. przez płatnika składek: J. I., [...]. W związku z powyższym zgłoszenie skarżącej jako członka rodziny Z. W. zostało przerwane. Kolejne zgłoszenie skarżącej jako członka rodziny Z. W., nastąpiło w dniu 16 lipca 2014 r., a zatem już po udzielonych skarżącej świadczeniach.

Organ stwierdził zatem, że w okresie, w którym udzielono skarżącej sfinansowanych ze środków publicznych, tj. w dniach: od 28 lutego do 1 kwietnia, 23 czerwca oraz 15 lipca 2014 r., nie podlegała ona ubezpieczeniu zdrowotnemu

w Narodowym Funduszu Zdrowia, a co za tym idzie nie posiadała prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

W ocenie Sądu jednak, powyższe stanowisko w świetle przedstawionych przez skarżącą zaświadczeń ZUS potwierdzających zgłoszenie skarżącej jako członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, należy uznać za błędne.

Organy oparły swoje rozstrzygnięcia wyłącznie o pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy zaświadczenia przedstawione przez skarżąca z uwagi na treść art. 217 kpa i art. 218 kpa są urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w całości pominął znaczenie zaświadczeń, którymi dysponowała skarżąca.

Jak słusznie podniesiono w skardze, to z winy organu administracji publicznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżąca została wprowadzona w błąd co do swoich uprawnień, a nadto nałożono na nią obowiązek zwrotu kosztów udzielonych świadczeń.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 września 2015 r. , sygn. akt II GSK 1708/14) wadliwa organizacja pracy organów Funduszu, powodująca brak przepływu z ZUS aktualnej informacji o płaceniu składek (co skutkuje niewiedzą organów Funduszu, kto w istocie rzeczy jest ubezpieczony), nie stanowi żadnego usprawiedliwienia dla jego błędnych działań. Przy obecnym stanie techniki i informatyzacji, twierdzenia podnoszone w uzasadnieniach obu decyzji, iż Fundusz nie wie i nie próbuje się dowiedzieć, kto na jego rzecz opłaca składki, nie mogą być zaakceptowane.

Wobec powyższego za uzasadniony uznać należy zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, tj. zaświadczenie z dnia 27 sierpnia 2012 r., z dnia 06 listopada 2012 r., 07 stycznia 2013 r oraz z dnia 26 czerwca 2013 r. jednoznacznie wskazywał, że art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach, na których organ pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, nie stosuje się do osoby, która w chwili składania oświadczenia, działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał orzekającym w sprawie organom, przy ustalonym przez organ stanie faktycznym i uznaniu, że zaświadczenia zostały wydane błędnie, na poczynienie ustaleń w przedmiocie pozostawania przez Z. W. w usprawiedliwionym błędzie co do posiadania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.

W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia naruszył przepis art. 8 kpa i wyrażoną w nim zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa. Zgodnie z art. 8 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych.(wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 747/15, LEX nr 1749010).

Z powyższych względów Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wobec doszło do naruszenia prawa materialnego procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), co skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku,

o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 kpa. Sąd, wstępując w rolę organu administracyjnego, wykonuje nałożony na organ obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Wobec stwierdzenie, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania

art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, poz.1800).