Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 44/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2005-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2005r. sprawy ze skargi Korporacji Energetycznej SA w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie podatku od nieruchomości - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2003 r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia Korporacji Energetycznej S.A. w Z. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2003r. nr [...] w sprawie "rozpatrzenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne" objęte tytułem wykonawczym [...] - utrzymało w mocy to postanowienie.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż zobowiązany – Korporacja Energetyczna S.A. wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zdaniem zobowiązanego określono egzekwowany obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2002 r. znak: [...]. Nie spełniono wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej dla tytułu wykonawczego i zastosowano niedopuszczalny środek egzekucyjny. Odsetki od zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 1997r. uległy przedawnieniu. Zajęcie środków pieniężnych na rachunku bankowym w łącznej kwocie 5.499,18 zł było zatem niezgodne z prawem. Tytuł wykonawczy [...] dotyczy obowiązku w zakresie podatku od nieruchomości za IX 2000 i III 2001, podczas, gdy należności te zostały już uregulowane w całości. Hipoteka przymusowa wpisana na nieruchomości jest hipoteką kaucyjną, co oznacza iż obciąża ona swój przedmiot do oznaczonej we wpisie sumy pieniężnej, która stanowi maksymalne obciążenie nieruchomości wynikające z tej hipoteki. Jest to kwota odpowiadająca zobowiązaniu za 1997r. – bez odsetek za zwłokę. W takiej sytuacji odsetki te uległy przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2002r. i z tego powodu nie zostały one uiszczone przez zobowiązanego. Z tego też powodu zarachowania dokonane w trybie art. 55 § 2 ordynacji podatkowej są sprzeczne z prawem, a egzekucja bezprzedmiotowa. Tytuł wykonawczy nie zawiera wskazania zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową, co stanowi brak formalny tytułu wykonawczego i wpływa na wybór środka egzekucyjnego, którego zastosowanie w sprawie jest niedopuszczalne.

Organ egzekucyjny przekazał przedmiotowe zarzuty celem uzyskania stanowiska wierzyciela.

Postanowieniem z dnia [...] października 2003r. Prezydent Miasta uznał wniesione zarzuty za bezzasadne i wniósł o ich oddalenie.

Podniósł, iż tytuł wykonawczy Nr [...] został wystawiony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Postanowieniem z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] dokonana została korekta wpłat wniesionych przez Korporację i postanowienie to jest ostateczne. Na powstałą zaległość wystawione zostało upomnienie, a następnie w dniu [...] czerwca 2003 r. przedmiotowy tytuł wykonawczy na kwotę 5.164,60 zł należności głównej oraz kwotę 4.255,10 zł odsetek ( na dzień wystawienia tytułu ). Obowiązek ten jest zgodny z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2002r., która określa zaległości wraz z odsetkami na dzień wydania decyzji.

Zaległość podatkowa zabezpieczona hipoteką została wpłacona w dniu 21 stycznia 2003r. w związku z czym nie były na nią wystawiane tytuły wykonawcze.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wnosił o jego uchylenie i podtrzymał argumenty podniesione w zarzutach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpatrzenia zażalenia nie podzieliło argumentów w nim zawartych.

Podniosło, iż zobowiązany zarzuty swoje opiera na treści art. 33 pkt. 1, 3 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak jest zaś podstaw do przyjęcia, iż doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego za 1997r. wraz z odsetkami za zwłokę. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Przed 1.01.2003r. przepis nie wymagał zastosowania środka egzekucyjnego, lecz dokonania pierwszej czynności, o której podatnik został powiadomiony. Postępowanie dotyczące wpisu hipoteki przymusowej należy traktować jako postępowanie egzekucyjne ( por. orzeczenie SN z dnia 19 stycznia 1953r. sygn. akt IIC 2520/52 OSN II/54 poz. 54 oraz postanowienie SN z dnia 12 czerwca 1997r. sygn. akt IIICKN 72/97). W przedmiotowej sprawie wpis hipoteki przymusowej został dokonany w oparciu o decyzję o zabezpieczeniu z tytułu podatku od nieruchomości za 1997r. w przybliżonej kwocie 204.461, 80 zł wraz z odsetkami, co stanowiło podstawę wpisu hipoteki przymusowej w dziele IV Księgi wieczystej. Zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu ( art. 70 § 8 ordynacji podatkowej), zatem nie nastąpiło przedawnienie spornych odsetek za zwłokę.

Ponadto zobowiązany dokonał wpłaty tej należności dnia 21 stycznia 2003r. o czym świadczy przelew na konto Urzędu Miejskiego kwoty 626.077,74 zł tytułem "dopłaty podatku od nieruchomości wg dec. [...]". Zarachowanie powyższej kwoty na poczet zaległości podatkowych, począwszy od najwcześniejszego terminu płatności oraz zgodnie z dyspozycją strony, dokonane zostało zgodnie z dyspozycją art. 62§ 4 w zw. z art. 55 § 2 ordynacji podatkowej postanowieniem z dnia [...] maja 2003r. [...] , na które zobowiązany nie wniósł zażalenia. Z uwagi na to, że zaległość za 1997r. wraz z odsetkami została uiszczona w całości, nie był na nią wystawiany tytuł wykonawczy. Sporny tytuł wykonawczy [...] dotyczy zaległości za miesiące: IX 2000 oraz III 2001, która powstała po dokonaniu korekty zarachowań wpłat. W związku z tym wystawiono upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy [...]. W tej sytuacji zarzuty odnośnie nieprawidłowości w egzekwowaniu obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] nie znajdują uzasadnienia.

W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Korporacja Energetyczna S.A. w Z. żądała jego uchylenia i zarzucała wydanie go z naruszeniem art. 102, 104 i 111 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece przez " jego nieuwzględnienie przy załatwianiu sprawy" , art. 70 § 1 § 3 i § 6 ordynacji podatkowej przez ich błędną interpretację, art. 55 § 2 ordynacji podatkowej przez błędne jego zastosowanie, art. 62 § 4 , art. 120 i art. 123 ordynacji podatkowej przez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie. art. 1a pkt. 2 i 12 ustawy z dnia 17 czerwca "1996r." o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędną jego interpretację.

Podnosiła, iż w sprawie zarachowania wpłaty na poczet odsetek za 1997r. nie wydano postanowienia. Przedmiotem zaś sporu jest istnienie podstawy prawnej wpisu hipoteki przymusowej zabezpieczającej zaległość podatkową za 1997r. oraz zakres zabezpieczenia hipoteką, skoro została ona wpisana na podstawie decyzji nieostatecznej, zaś pozostałe elementy mają charakter wtórny. Jeśli nie było podstawy prawnej wpisu hipoteki , to oczywiste jest przedawnienie całej zaległości. Przerachowania, naliczanie odsetek, a przede wszystkim egzekucja są wówczas bezzasadne. Jeśli zaś hipoteka została wpisana, to zasadnicze znaczenie ma rozstrzygniecie, czy jest to hipoteka przymusowa zwykła, czy hipoteka kaucyjna. Spółka nie otrzymała postanowienia z dnia [...].01.2003r. , co stanowi naruszenie art. 62 § 4 i art.. 123 ordynacji podatkowej. Dokonane przerachowania są bezprawne, a egzekucja bezprzedmiotowa. Ustanowienie hipoteki nie jest czynnością egzekucyjną. Do końca 2002 r. nie dokonano żadnej czynności egzekucyjnej, nie doszło tym samym do przerwania biegu przedawnienia przedmiotowych odsetek. W tej sytuacji zasadny jest zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...].12.02r. [...], doręczonej stronie w dniu 20.12.2002r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne, bowiem przepisy, których naruszenia zarzuca strona skarżąca nie miały w sprawie zastosowania i nie mogły być podstawą wydania zaskarżonego postanowienia, a zatem ferując zaskarżone rozstrzygnięcie organ administracji nie mógł błędnie ich zastosować lub zinterpretować.

Stosownie do art. 34 § 1ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t. jedn. z 2002r.Dz. U. Nr 24, poz.151 ze zm. ), zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] czerwca 2003r. wierzyciel – Prezydent Miasta wystawił tytuł wykonawczy [...], w którym jako zobowiązanego wskazał Korporację Energetyczną S.A, akt normatywny – art. 21 § 1 pkt. 1 i § 2 ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust.1 i 9 ustawy z dnia 12.01.91r. o podatkach i opłatach lokalnych, podstawę prawną należności – deklaracja/ zgłoszenie, rodzaj należności – podatek od nieruchomości, rok/okres IX/ 2000 i III/ 2001... Wskazał również, iż należność nie została zabezpieczona ( k.- brak numeracji kart ). Zobowiązany - Korporacja Energetyczna S.A. - wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując jako ich podstawę art. 33 pkt. 1, 3, 6 i 10 powołanej ustawy. W związku z tym organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał zgłoszone zarzuty celem uzyskania stanowiska wierzyciela w trybie powołanego wyżej art. 34 § 1. Przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie było zatem stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a nie samo rozpatrzenie zarzutów przez organ egzekucyjny - stosownie do jego właściwości.

Z akt sprawy wynika również, iż decyzją z dnia [...] listopada 2002r. wydaną w trybie art. 33 § 2 ordynacji podatkowej organ podatkowy zabezpieczył na majątku podatnika zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za rok 1997 w przybliżonej kwocie 204.461,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę i decyzja ta była podstawą wniosku z dnia 11.12.2002r. o wpis hipoteki przymusowej. Hipoteka przymusowa wpisana została w Dziale IV Kw nr [...]przez Sąd Rejonowy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. [...], na podstawie art. 21 § 3 ordynacji podatkowej oraz art. 2 ust.1, 3 ust.1, 4 ust.1 i 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych organ podatkowy określił Korporacji Energetycznej S.A. zaległość w podatku od nieruchomości za poszczególne lata 1997 –2001 wraz z odsetkami za zwłokę w kwotach wskazanych w tej decyzji. Nie wydaje się być sporne, iż wszczęta egzekucja dotyczy zaległości podatkowych określonych tą decyzją. Powyższą zaległość zobowiązany wpłacał sukcesywnie na rzecz wierzyciela, który na podstawie art. 62 § 4, art. 47 § 3 oraz art. 55 ordynacji podatkowej wydawał postanowienia m.in. [...], [...] – oba z dnia [...] maja 2003r., w których dokonane wpłaty zaliczone zostały m.in. na poczet zaległości w podatku za 1997r. oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości. Postanowienia te doręczone zostały stronie skarżącej w dniu 22 maja 2003r., co wynika z potwierdzenia odbioru ( k.- brak karty) i są ostateczne, bowiem nie jest sporne, iż strona nie wnosiła na nie zażalenia w trybie art. 62 § 4 ordynacji podatkowej, na co zwrócił uwagę wierzyciel w zajętym stanowisku. Kwestia prawidłowości zaliczenia dokonanych wpłat nie może być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu, bowiem inny jest przedmiot i cel obu tych postępowań i inne organy właściwe do ich prowadzenia. Zarzut naruszenia art. 55 § 2 i 62 § 4 ordynacji podatkowej jest więc chybiony. Strona skarżąca twierdzi, iż objęta tytułem wykonawczym zaległość nie istnieje, bowiem wygasła wskutek zapłaty. Twierdzeniom tym przeczy jednak treść powołanych wyżej postanowień wydanych w trybie art. 62 § 4 ordynacji podatkowej, co podniósł wierzyciel w swoim stanowisku.

Stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 120 i art. 123 ordynacji podatkowej przez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie jest więc również chybiony. Kwestia wpisu hipoteki do Księgi wieczystej mogła być przedmiotem apelacji do właściwego sądu odwoławczego w stosownym czasie. Wpis hipoteki nie należy do właściwości organu administracji, lecz w rozpatrywanej sprawie nastąpił jedynie na jego wniosek. Kwestia zaś skutków wpisu hipoteki nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie, a to z tych przyczyn, iż – jak wskazał wierzyciel - tytuł wykonawczy nie obejmuje zaległości podatkowych zabezpieczonych hipoteką, co wprost wynika z porównania treści wpisu i treści tytułu wykonawczego w zakresie objętych nim zaległości podatkowych. Tym samym podniesiony zarzut braku w tytule wykonawczym elementu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt. 4 ustawy egzekucyjnej jest chybiony, bowiem wskazanie zabezpieczenia było bezprzedmiotowe. Wierzyciel nie mógł również błędnie zinterpretować powołanych w skardze przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, bowiem wierzytelność zabezpieczona hipoteką nie jest objęta spornym tytułem wykonawczym.

Art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera konieczne elementy, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Wśród tych elementów ( art. 27 § 1 pkt. 6 ) nakazuje wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Zarzut ten podniesiony był przez skarżącą, choć w innym kontekście. W swoim stanowisku wierzyciel odnosząc się do tytułu wykonawczego [...] się na treść decyzji z dnia [...] grudnia 2002r. [...], podczas, gdy w tytule tym jako podstawę egzekucji wskazuje deklaracje podatkowe ( co potwierdza przytoczony w treści tytułu art. 21§1 pkt. 1 i § 2 ordynacji podatkowej ) i zaległość za konkretne miesiące ( IX) 2000 i (III ) 2001r. Takich deklaracji, które stosownie do art. 3 a § 1 pkt. 1 i § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym stanowiłyby podstawę egzekucji administracyjnej w aktach brak. Stanowisko wierzyciela w tym zakresie nie odnosi się zatem do treści spornego tytułu wykonawczego i zarzutu opartego na treści art. 33 pkt.10 powołanej ustawy, co czyniło skargę zasadną, choć nie z przyczyn w niej wskazanych.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.