Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1391/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33 pkt 1,3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1391/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 stycznia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009r., sprawy ze skargi Kompanii W. S.A. w K., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 21 sierpnia 2008r. Nr [...], w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100).


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1391/08

UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął wobec Kompanii [...] S.A. z siedzibą w K. postępowanie egzekucyjne w oparciu o wystawiony przez Burmistrza Miasta w dniu [...] tytuł wykonawczy nr [...]. Przedmiotem prowadzonej egzekucji administracyjnej były zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej należnej za III i IV kwartał 2002 r. oraz za I kwartał 2003 r. Powyższe zobowiązania zostały przejęte od [...] Spółki Węglowej S.A.

Pismem z dnia [...] października 2005 r. strona skarżąca zgłosiła w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty na prowadzoną egzekucję administracyjną podnosząc, że w przypadku opłaty eksploatacyjnej należnej za III kwartał 2002 r. wierzyciel zażądał zaspokojenia już uregulowanych należności, gdyż postanowieniem z dnia [...] Burmistrz zaliczył na poczet tego zobowiązania oraz naliczonych odsetek za zwłokę wpłaty dokonywane przez Spółkę i to w wysokości wyższej niż wynikała z decyzji, natomiast w przypadku opłaty należnej za IV kwartał 2002 r. wierzyciel bezpodstawnie zażądał zapłaty odsetek za zwłokę za okres od [...] lutego do [...] października 2003 r., w którym to okresie ich naliczanie zostało wyłączone z mocy prawa (art. 54 § 1 pkt 7 i § 3 Ordynacji podatkowej oraz § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. nr 240, poz. 2063)).

Powołując się na art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie w trybie postanowienia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. W odpowiedzi na powyższe Burmistrz, działający w roli wierzyciela wydał postanowienie z dnia [...] znak [...], którym uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Na przedmiotowe postanowienie Kompania [...] S.A. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

W związku z powyższym kolejnym postanowieniem datowanym na dzień [...], znak [...] Burmistrz ponownie uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Zapadłym rozstrzygnięciem wierzyciel szczegółowo i merytorycznie ustosunkował się do zarzutów Spółki dokonując odmiennej wykładni art. 54 § 1 pkt 7 i § 3 Ordynacji podatkowej oraz § 9 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów, a w przypadku opłaty eksploatacyjnej należnej za III kwartał 2002 r. wyrażając inny niż podatnik pogląd odnośnie skutków prawnych jakie należy wywodzić z decyzji wydanych przez wierzyciela i Ministra Środowiska.

Pismem z dnia [...] lipca 2006 r. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wierzyciela. W wyniku jego rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia SKO powołując się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanęło na stanowisku, że nie jest uprawnione do merytorycznego wypowiedzenia się w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż działając jako organ egzekucyjny nie jest władne do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzuty zobowiązanej spółki skierowane są, zdaniem organu II instancji, właśnie na badanie powyższych kwestii.

Z takim stanowiskiem strona nie zgodziła się wnosząc od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i podnosząc zarzut naruszenia art. 20 § 1, art. 33 pkt. 1 i 3 oraz art. 34 § 2 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącej Spółki niezasadne jest stanowisko Kolegium, iż brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów. W niniejszej sprawie bowiem SKO nie działa jako organ egzekucyjny tylko jako organ wyższego stopnia względem wierzyciela, czyli Burmistrza , a skoro tak, to nie odnosi się do niego zakaz określony w art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej. W ocenie strony skarżącej SKO uprawnione jest do rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów, a uchylenie się od tego obowiązku winno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Skarga została uwzględniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 14/07 uchylił postanowienie organu II instancji, stwierdzając, że zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym dotyczy wyłącznie organu egzekucyjnego związanego w tej materii stanowiskiem wierzyciela wyrażonym we właściwej formie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie zastosowało art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezasadnie postawiło się w roli organu egzekucyjnego, do którego odnosi się zakaz wyrażony w tym przepisie, unikając tym samym merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów zobowiązanego i do oceny tych zarzutów dokonanej przez organ I instancji. Przedmiotem zaskarżenia było jednak nie postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, ale postanowienie wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 tejże ustawy. Organem wyższego stopnia dla Burmistrza /występującego tu w roli wierzyciela/ jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze a zatem ono winno rozpatrzyć merytorycznie zażalenie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO zobowiązane zostało w pierwszej kolejności do ustalenia, czy zarzuty podnoszone przez zobowiązanego nie wykraczają poza ustawowe ramy zarzutów w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym i czy podnoszone przez niego kwestie nie były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (np. co do wysokości odsetek - w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zaległości podatkowej). W razie stwierdzenia, że nie ma podstaw do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu obowiązkiem organu II instancji była merytoryczna ocena stanowiska wierzyciela zawarta w rozstrzygnięciu organu I instancji oraz merytoryczne ustosunkowanie się do zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.

Realizując te wskazania SKO ponownie rozpoznało sprawę i postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W wyniku badania dopuszczalności zarzutów stwierdzono, że zarzut dotyczący naliczania odsetek jest niedopuszczalny bowiem nie mieści się w katalogu zarzutów wskazanych w art. 33 pkt 1,2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, na które to przepisy powołała się strona. Nieistnienie obowiązku, na który powołuje się skarżący, to w istocie kwestionowanie wysokości odsetek. Taka jednak podstawa prawna zgłoszenia zarzutów nie jest określona w przepisach ustawy egzekucyjnej. SKO zauważyło nadto, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest opłata eksploatacyjna, co do której wydawane są jedynie decyzje deklaratoryjne, nie określające odsetek a więc zarzut dotyczący odsetek i ich naliczania może jedynie stanowić podstawę skargi na czynności egzekucyjne.

Zarzut dotyczący wykonania obowiązku uznany został ostatecznie przez Kolegium za nieuzasadniony. Za podstawę tej części rozstrzygnięcia przyjęto okoliczność, iż w decyzji z dnia [...] wierzyciel ustalił wysokość zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej należnej za III kwartał 2002 roku, a decyzja ta − będąca podstawą postępowania egzekucyjnego − nie została podważona w postępowaniu odwoławczym i stała się ostateczna. Nie ma więc obecnie podstaw prawnych do przyjęcia, że wysokość opłaty eksploatacyjnej została ustalona w sposób nieprawidłowy.

W skierowanej do tut. Sądu skardze od powyższego postanowienia strona skarżąca ponowiła zarzuty zawarte uprzednio w piśmie z dnia [...] października 2005 r. oraz przytoczyła, prezentowaną już uprzednio argumentację służącą jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zarzuty skargi są nieuzasadnione i wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż mając na uwadze znajdujące się w aktach sprawy wypisy aktów notarialnych oraz inne zgromadzone dokumenty – bezspornie doszło do przeniesienia własności majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, co jest przesłanką zastosowania art. 112 Ordynacji podatkowej a tym samym prowadzenia przedmiotowej egzekucji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DzU nr 153 poz 1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z treści art. 145 § 1 cytowanej ustawy wynika zaś, że sąd uchyla decyzję /postanowienie/ gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga "Kompanii [...]" SA w K. jest uzasadniona z uwagi na naruszenie przez organ odwoławczy szeregu przepisów postępowania o znaczeniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy oraz merytorycznie błędne i niezupełne rozpoznanie zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji poprzez nieprawidłową ocenę materialnoprawnych podstaw tych zarzutów określonych w art. 33 pkt. 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 ze zm./, co doprowadzić musiało do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Na wstępie rozważań nad zasadnością rozpoznawanej skargi zwrócić należy uwagę, że zaskarżone postanowienie – mimo, iż wydane zostało po dwukrotnym zbadaniu sprawy oraz w warunkach związania organu odwoławczego wskazówkami Sądu, sformułowanymi w wyroku uchylającym uprzednio wydane postanowienie tego samego organu − obarczone jest licznymi wadami. W szczególności, nie zawiera dostatecznego i wyczerpującego uzasadnienia prawnego rozstrzygnięcia oraz merytorycznie poprawnego i zupełnego omówienia zajętego stanowiska w odniesieniu do zarzutów sformułowanych przez zobowiązanego. Uzasadnienie postanowienia składa się w większości z przytoczenia części historycznej sprawy, zacytowania przepisów ustawy egzekucyjnej oraz treści innych przepisów powołanych przez zobowiązanego a rozważenie dopuszczalności i zasadności zgłoszonych zarzutów jest czynione w zasadzie poprzez przytoczenie stanowiska zobowiązanego i wskazanie, że nie jest ono prawidłowe z uwagi na wskazane enigmatycznie, ogólne okoliczności.

Co do zarzutu dotyczącego zasadności egzekwowania odsetek za zwłokę w odniesieniu do zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej za IV kwartał 2002 roku SKO zbyt pochopnie i bezpodstawnie uznało ten zarzut za niedopuszczalny z uwagi tylko na niezamieszczenie odsetek i ich naliczania w katalogu zarzutów opisanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zwrócić jednak należy uwagę, iż powołany przez zobowiązanego, jako podstawa zarzutów przepis art. 33 pkt 1 wskazuje jako podstawę zarzutu − "nieistnienie obowiązku". Zdaniem Sądu, zgłoszony zarzut winien być rozpoznany w tej właśnie kategorii poprzez zbadanie czy istnieje obowiązek uiszczenia przez zobowiązanego odsetek za okres od [...] lutego do [...] października 2003 roku, skoro − jak przyjmuje SKO − w tym zakresie nie toczyło się odrębne postępowanie. Tymczasem kolegium nie odnosi się w ogóle do argumentu dotyczącego okresu nienaliczania odsetek z uwagi na przedłużające się postępowanie dotyczące odroczenia terminu płatności opłaty eksploatacyjnej za IV kwartał 2002 roku, który to argument nie wydaje się sądowi pozbawiony słuszności. Powtórzyć też należy za WSA w Warszawie /wyrok z dnia 23 listopada 2004 roku sygn. akt III SA 2475/03/, że w każdym przypadku gdy określenie kwoty odsetek staje się istotnym elementem rozstrzygnięcia, koniecznym jest wskazanie w uzasadnieniu kwoty i daty od jakiej naliczane są odsetki a także okresów za jakie odsetki nie są naliczane. Należy bowiem zapewnić podatnikowi możliwość weryfikacji przyjętych przez organ dat a tym samym prawidłowości naliczenia odsetek.

Odnosząc się do zarzutu wykonania obowiązku i wyegzekwowania zaległości w opłacie eksploatacyjnej za III kwartał 2002 roku stwierdzić należy, zarzut ten nie został wyczerpująco i poprawnie merytorycznie rozpoznany. Wywodząc, że zarzut zobowiązanego w tym zakresie jest nieuzasadniony, Kolegium wskazało, że w decyzji z dnia [...] wierzyciel Burmistrz ustalił wysokość zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej za III kwartał 2002 roku w kwocie 70.713,94 zł. Taka też kwota figuruje w tytule wykonawczym. Kolegium przyjmuje więc, że powyższa decyzja jest podstawą prowadzonej egzekucji, a skoro nie została zaskarżona przez zobowiązanego zyskała przymiot ostateczności i prawomocności a zatem kwestionowanie wskazanej w decyzji kwoty zaległości za III kwartał 2002 roku jest obecnie niedopuszczalne. Oznacza to, iż również zgłoszony w tym zakresie zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, jest nieuzasadniony.

Zdaniem Sądu, nie jest możliwe podzielenie powyższego poglądu. Odwołać się w tym miejscu należy do przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2007 roku o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze / Dz. U. nr 110 poz. 1190 / która w art. 84 określa zasady naliczania i uiszczania opłaty eksploatacyjnej, do której wnoszenia zobowiązany jest przedsiębiorca wydobywający kopalinę ze złoża. W szczególności, ust 8 stanowi, że opłatę eksploatacyjną przedsiębiorca określa kwartalnie, we własnym zakresie i wnosi ją bez wezwania na rachunek bankowy uprawnionego podmiotu. W przypadku niedopełnienia przez przedsiębiorcę obowiązku wniesienia opłaty organ koncesyjny, na podstawie własnych ustaleń wydaje decyzję w której określa wysokość należnej opłaty /ust 10/, Taka właśnie procedura zastosowana została w rozpoznawanej sprawie. Minister Środowiska swymi decyzjami ustalił opłatę eksploatacyjną za każdy ze spornych kwartałów. Rozpoznającemu sprawę organowi odwoławczemu winna więc pojawić się wątpliwość co do podstawy prawnej ponownego określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej za III kwartał 2002 roku w decyzji Burmistrza z dnia [...] a następnie winno ulec rozważeniu czy decyzja ta nie jest obciążona wadą nieważności a więc czy zasadnym jest budowanie swego rozstrzygnięcia na tego typu decyzji. Zaznaczyć należy, iż podstawą działania Burmistrza wydającego sporną decyzję nie mogła być w tym przypadku także dyspozycja art. 87 cytowanej wyżej ustawy, przepis ten przewiduje jedynie, że do opłat stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych a uprawnienia organu podatkowego przysługują wierzycielowi. Przepis ten nie statuuje natomiast prawa do ponownego rozstrzygania przez wierzyciela o wysokości zobowiązania z tytułu opłaty eksploatacyjnej.

Kolegium nie dostrzegło w istniejącym stanie faktycznym żadnego naruszenia prawa mimo, iż kwota opłaty eksploatacyjnej za III kwartał 2002 roku określona przez Ministra Środowiska była odmienna od wskazanej w decyzji Burmistrza nadto w samym tytule wykonawczym zaznaczono w rubr. 29 " Akt normatywny stanowiący podstawę wydania orzeczenia, sporządzenia deklaracji lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa" - art. 84 ust 8 i art. 87 ustawy z dnia 27 lipca 2007 roku o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze /Dz. U. nr. 110 poz. 1190/ natomiast w rubr. 30 "Podstawa prawna należności" – zaznaczono "z mocy prawa". W tej sytuacji – w ocenie Sądu – nie było zasadne przyjęcie, iż decyzja z dnia [....] jest "podstawą prowadzonej egzekucji" a w konsekwencji, że zawarte w niej rozstrzygnięcia mają decydujące znaczenie dla rozpoznania zarzutów zobowiązanego.

Zaskarżone postanowienie nie zawiera więc dostatecznego rozważenia zarzutów skarżącego, ich prawidłowej oceny, odniesienia się do wszelkich okoliczności wskazywanych przez skarżącego a ocenę zarzutów zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uznać należy za merytorycznie błędną bo nie opartą na rozważeniu wszelkich okoliczności sprawy. Sytuację tą dodatkowo potwierdza treść odpowiedzi na skargę, w której bezkrytycznie cytuje się wprost fragmenty uzasadnienia decyzji, nie podejmując nawet próby merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.