Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1537/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art 77 § 1 , 75 § 1 , 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] orzekającą, że część nieruchomości o powierzchni [...] ha, stanowiąca obecnie działkę nr [...] obejmującą ogólny obszar o powierzchni [...] ha, wchodząca w skład majątku [...], stanowiąca byłą własność M. R., B. S., M. R. i J. R. podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13, ze zm.).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że J.S., działając w imieniu własnym oraz A. S. i A. S., wnioskiem z [...] października 2012 r. wystąpił o stwierdzenie, że część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] ha nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wnioskodawca wskazał, że nieruchomość została wyłączona z produkcji rolnej oraz przeznaczona na utworzenie [...], której [...]. Wyłączenie z produkcji rolnej całego areału stanowiącego obecnie działkę nr [...] następowało etapami. Wnioskodawca wskazał, że po 1935 r., kiedy wygasła umowa w przedmiocie [...] przez Skarb Państwa – [...], [...] była kontynuowana przez H. R. na własny rachunek. Wnioskodawca podał, że żądanie opiera na § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Podniósł jednocześnie, że przedmiotem sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] września 2011 r. orzekającej o niepodpadaniu części nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, była jedynie część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, a zatem niniejsza sprawa nie jest tożsama ze sprawą zakończoną tą decyzją. Obecny wniosek dotyczy bowiem pozostałego areału działki nr[...], tj. [...] ha.

Po rozpatrzeniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2013 r. stwierdził, że część nieruchomości o powierzchni [...] ha, stanowiąca obecnie działkę nr [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ wskazał, że majątek [...] stanowiący współwłasność M. R., B. S., M. R. i J. R. został przejęty na własność Państwa (łącznie z [...]) w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z analizy księgi wieczystej [...] wynika, że majątek ten w dniu przejęcia obejmował powierzchnię [...] ha. Z uwagi zatem na ogólny obszar spełniał normę obszarową określoną w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ zauważył, że w konsekwencji wcześniejszego wniosku J. S., przed Wojewodą [...] prowadzone było już postępowanie na okoliczność orzeczenia, czy nieruchomość o powierzchni [...] ha, stanowiąca obecnie część działki nr [...] wchodzącą w skład dawnego majątku [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie to zakończyło się decyzją z dnia [...] września 2011 r., w której orzeczono o niepodpadaniu tej części majątku [...], wyłączonej na działalność [...], pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W oparciu o ustalenia dokonane w tym postępowaniu organ stwierdził, że spadkodawca byłych współwłaścicieli nieruchomości – H. R. w latach 30-tych XX wieku w sposób trwały wyłączył z produkcji rolnej jedynie obszar o pow. [...] ha, który został przeznaczony na utworzenie [...]. Następnie obszar ten został powiększony o [...] ha i wynosił łącznie [...] ha, natomiast na cel ten nie przekazano pozostałej części działki, tj. powierzchni [...] ha, której dotyczy niniejsze postępowanie. Z wpisu zamieszczonego w księdze wieczystej [...] wynika, że obszar ten został oddany przez H. R. w użytkowanie Skarbowi Państwa – [...], które [...]. Powyższe potwierdzają także wyjaśnienia stron postępowania, tj. J. S. oraz A. S. [...] trwała od [...] maja 1931 r. do [...] maja 1933 r. Następnie prawo użytkowania zostało przedłużone do [...] maja 1935 r. Po wygaśnięciu prawa użytkowania na rzecz Skarbu Państwa nadal [...]. Z wyjaśnień stron postępowania wynika, że [...] miała w tym okresie charakter samoobsługowy, a jej [...] mogła być prowadzona po wcześniejszym wyrażeniu zgody przez właściciela. H. R. w latach 30-tych XX wieku wyłączył z produkcji rolnej w sposób trwały jedynie część nieruchomości o powierzchni [...] ha wchodzącej w skład obecnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, przeznaczył ją na utworzenie [...], która funkcjonowała do czasu przejęcia majątku [...] na własność Państwa. Na podstawie szkiców majątku otrzymanych od A. S. ustalono, że wyłączoną część okalały grunty rolne, stanowiące integralną, nierozerwalną część całego majątku. Organ stwierdził, że zarówno dokumenty zgromadzone w sprawie, jak i zeznania stron nie wskazały na to, że cały majątek, oprócz terenów wydzielonych na [...] o powierzchni [...] ha, posiadał charakter inny niż rolniczy. Odnosząc się do argumentu strony, że tereny te nigdy nie miały charakteru rolniczego, ponieważ wnioskowany areał przeznaczony był na działalność [...], organ wyjaśnił, że tak jak wskazano w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., jedyną częścią majątku [...], która na podstawie wpisu w księdze wieczystej nie posiadała charakteru nieruchomości ziemskiej, była część o powierzchni wskazanej w tej decyzji.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, J. S. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu zarzucił organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, art. 75 w związku z art. 78 § 1 i art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 267, obecnie t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1257, ze zm.), poprzez nierozpatrzenie wniosku o przesłuchanie strony w celu ustalenia powierzchni zajętej pod [...], art. 85 w związku z art. 7 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości, art. 89 kpa poprzez odstąpienie od rozpoznania sprawy na rozprawie i brak skonfrontowania zeznań stron postępowania, art. 75 w związku z art. 76 kpa poprzez pominięcie dowodów z aktu notarialnego z [...] czerwca 1937 r. oraz wpisu w księdze wieczystej majątku [...] a także dokumentów, z których wynika, że w okresie okupacji kontynuowano prace związane z [...], art. 75 § 1 w związku z art. 86 kpa poprzez wybiórczą ocenę zeznań A. S., art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie powodów odmowy wiarygodności i mocy dowodowej dowodów zaoferowanych przez wnioskodawcę, art. 2 ust. 1 dekretu oraz § 5 pkt 1 rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że nieruchomość podpadała pod działanie tych przepisów.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że J. S. został przesłuchany w dniu [...] czerwca 2011 r. w związku z postępowaniem zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. Wnioskodawca stwierdził, że w księdze wieczystej znajdują się zapisy gwarantujące przedwojennemu [...] na powierzchni [...] ha. Odpowiadając na pytanie o oddzielenie [...] od gospodarstwa ogrodzeniem, powołując się na szkic płodozmianu, zeznał, że [...] była oddzielona od upraw płotami zabezpieczającymi bezpieczny okresowy wypas bydła. Odpowiadając na pytanie, czy po wygaśnięciu przedwojennej umowy na [...] zawartej ze Skarbem Państwa H. R. samodzielnie prowadził [...] wskazał, że z odręcznej mapy płodozmianu wynika, że z gruntów majątku wydzielono dużą działkę na [...], a nie używano do tego celu działki wydzielonej jako [...], mimo jej lepszego, centralnego położenia. W oparciu o ustalony, m.in. na podstawie wskazanego przesłuchania, stan faktyczny i prawny Wojewoda [...] orzekł, że nieruchomość o powierzchni [...] ha stanowiąca części działki nr [...], sklasyfikowanej obecnie, wedle wypisu z rejestru gruntów, jako teren [...] o powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister podał dalej, że przesłuchana w dniu [...] kwietnia 2013 r. A. S., podobnie jak J. S., czerpała wiedzę o sprawie z relacji krewnych. Odpowiadając na pytanie, co znajdowało się na pozostałej części dzisiejszej działki nr [...] (co okalało tereny przeznaczone na [...]) zeznała, że w latach 1935-1939 znajdowała się tam rola. Jej zdaniem obszar [...] od pozostałej części majątku [...] oddzielała jedynie polna droga. Znajdowała się tam także [...]. Na obszarze [...] ha objętym niniejszym postępowaniem, w jej opinii nie znajdowały się żadne budynki. Zdaniem Ministra, okoliczności sprawy nie wskazują na to, aby pozostała część działki nr [...] była przeznaczona na cele [...]. Wprawdzie z postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. wynika, że przed wojną prowadzono [...], a fakt [...] w majątku [...] od roku 1937 potwierdza akt notarialny z [...] czerwca 1937 r., którym to H. R. zobowiązuje się dawać M. R. bezpłatnie [...], które rzeczona winna [...] własnym kosztem na wskazanym przez H. R. miejscu, to jednak stan faktyczny nie wskazuje, że [...] bądź wykorzystanie [...] pozostałej części dz. [...] miały miejsce. Nieruchomość ta nie była w żaden sposób prawnie bądź faktycznie wydzielona z nieruchomości ziemskiej o powierzchni [...] ha, co oznacza, że dzieliła jej los, jeśli chodzi o przeznaczenie na cele reformy rolnej. Minister wskazał, że organ I instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i pomocniczo w oparciu o ustalenia stanowiące podstawę wcześniejszej decyzji z [...] września 2011 r., w sposób prawidłowy i poparty przekonującymi dowodami orzekł, że jedynie część działki nr [...] nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie organu odwoławczego bez znaczenia jest ponoszony fakt nieprzesłuchania wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu. W sprawie tej Wojewoda [...] dysponował bowiem wystarczającym materiałem dowodowym, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o żądaniu wnioskodawcy. W tym celu przeprowadził również dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2011 r., w tym także z protokołu przesłuchania J. S. W tej sytuacji nie sposób organowi I instancji zarzucić naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów postępowania.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J.S. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi odwoławczemu, że w sposób ogólny odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom, o których mowa w art. 107 § 1 i § 3 kpa, nie uzasadnił też, dlaczego zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 kpa nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Podniósł, że przesłuchanie wnioskodawcy było konieczne, skoro nie było możliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, zwłaszcza, że przesłuchano uczestniczkę. Wskazał ponadto, że z uwagi na [...] uzasadnione było przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości. Skarżący podkreślił, że przesłuchanie go w postępowaniu administracyjnym było niezbędne z uwagi na konieczność ustalenia, jaka powierzchnia majątku [...] była zajęta pod [...]. Podkreślił, że podjął się w tym postępowaniu wykazania, że [...] do 1 września 1939 r. miało charakter dynamiczny i zamierzał udowodnić, że po wygaśnięciu umowy z [...] było kontynuowane, a powierzchnia [...] zajmowała obszar większy niż [...] ha. Powierzchnia [...] była sukcesywnie powiększana. Wykazaniu tego miał służyć dowód z przesłuchania strony i dowód z aktu notarialnego z [...] czerwca 1937 r. nr [...].

W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o jej zmianę i uwzględnienie odwołania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania [...] Sp. z o.o. w [...], w piśmie z 20 sierpnia 2014 r. wniósł o oddalenie skargi.

Skarżący w piśmie z 24 września 2014 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i podniósł, że organ niezasadnie stwierdził, że [...] stanowi wyłącznie część obecnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Zarzucił, że pominięto protokół z parcelacji majątku i akty notarialne świadczące o dalszej [...]. Wskazał, że uruchomienie nowego postępowania administracyjnego jest spowodowane odnalezieniem aktów notarialnych świadczących o tym, że po zaprzestaniu pobierania [...] przez [...] w 1935 r. [...] była dalej czynna i sukcesywnie zwiększała swój obszar.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 267/14 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., uznając, że zostały one wydane w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., a tym samym zaszła podstawa z art. 156 § 1 pkt 3 kpa do stwierdzenia ich nieważności. Zdaniem Sądu, podnoszona w nowym wniosku z dnia [...] października 2012 r. okoliczność, że część nieruchomości przejętej na podstawie dekretu, wykorzystywana jako [...], zajmowała jednak inną powierzchnię niż orzekł organ w decyzji z dnia [...] września 2011 r., albowiem w ocenie strony także pozostała część aktualnej działki nr[...], tj. powierzchnia [...] ha wykorzystywana była jako [...], nie dawało Wojewodzie [...] podstawy do prowadzenia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Sąd podkreślił, że sprawa, w której wydana została ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. – a zatem sprawa rozstrzygnięta na podstawie § 5 rozporządzenia w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu – nie stanowi sprawy podzielnej. Konsekwencją powyższego ustalenia jest stwierdzenie braku możliwości odrębnego (częściowego) rozstrzygania przez organ administracji publicznej – co do istoty – w zakresie poszczególnych działek ewidencyjnych, czy jak miało to miejsce w tej sprawie, poszczególnych części jednej działki ewidencyjnej stanowiącej dawniej [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2268/15, po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, J. S. oraz A. S., uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 267/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. prowadzi do wniosku, że dotyczyła ona innego przedmiotu, niż obecnie rozpoznawana sprawa. Wcześniejsza decyzja orzekała o nieruchomości o powierzchni [...] ha, stanowiącej obecnie część działki nr [...] (zajętej pod [...]), podczas gdy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. dotyczy innej części tej samej działki o powierzchni [...] ha (gruntów okalających [...]). Wbrew wywodom Sądu I instancji nie zachodziła tożsamość spraw, gdyż różniły się one przedmiotem. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że na podstawie § 5 rozporządzenia można rozpatrywać wnioski dotyczące zarówno tego, czy cała nieruchomość, czy też jej część podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Ponieważ przepisy dekretu i rozporządzenia nie definiowały pojęcia "nieruchomości ziemskiej", przyjęto rozumienie tego pojęcia wynikające z uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89 (OTK 1990, nr 1, poz. 26), za którym przemawiają też przepisy dekretu (np. art. 1 ust. 2 lit. a i b, art. 6 i art. 11 ust. 1). W oparciu o powyższą uchwałę, jak i uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 1996 r., sygn. akt W 15/95 (OTK 1996, t. I, poz. 15) przyjmowano, że na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności rolniczej. Natomiast przy orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia powinna być oceniana możliwość wyłączenia spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu tej części nieruchomości, która nie była funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym, a więc nie mogła być przeznaczona na cele określone w dekrecie. Tak też przyjęto w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał dalej, że skoro postępowanie na podstawie § 5 rozporządzenia prowadzone jest na wniosek (strona określa przedmiot sprawy), a nadto dopuszczalne jest orzekanie co do części nieruchomości, to tym samym wydanie decyzji na podstawie tego przepisu co do części tej samej działki nie wyklucza możliwości wydania decyzji co do innej jej części. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. rozstrzygała sprawę tylko co do części obecnej działki nr [...], która wykorzystywana była na [...] i jak przyjęto miała obszar [...] ha. Obecnie kontrolowana decyzja dotyczy natomiast innej części tej samej działki. Inny jest bowiem jej obszar i inny był sposób jej wykorzystania. W świetle powyższego sprawa rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nie jest tożsama ze sprawą załatwioną wcześniej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowił art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13, ze zm.), zgodnie z którym na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej.

Przypomnieć należy, że dekret z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wywołał skutki prawne w postaci przejęcia z mocy samego prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości podlegających przedmiotowemu zakresowi tego dekretu już w dniu jego wejścia w życie, tj. w dniu 13 września 1944 r. (art. 2 ust. 2 zdanie 3 w związku z art. 21 dekretu), bez potrzeby wydawania w tym zakresie jakichkolwiek rozstrzygnięć. Współczesna wykładnia przepisów tego dekretu, dokonywana w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie, czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie może być zatem oderwana od realiów prawnoustrojowych istniejących w 1944 r., a szczególnie od ówczesnej aksjologii systemu prawnego, którego dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej był jednym z głównych elementów. W szczególności, nie można do wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej przykładać jedynie współczesnych konstytucyjnych standardów państwa prawnego i tworzenia prawa dla osiągania celów, które w sferze prawnej wynikają przede wszystkim z obowiązującej obecnie Konstytucji.

Rozpatrując przedmiotową sprawę, organ był zobowiązany ustalić w oparciu o analizę całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości spełnione zostały na dzień wejścia w życie dekretu o reformie rolnej kumulatywnie wszystkie wymienione art. 2 ust. 1 lit. e przesłanki. W sytuacji bowiem, kiedy część nieruchomości nie spełniała powyższych przesłanek, a w szczególności nie miała charakteru rolniczego i nie nadawała się na realizację celów reformy rolnej, nie powinna przejść na własność Skarbu Państwa na tej podstawie. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, Sąd orzekający stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w oparciu o właściwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i dowodowe, prawidłowo zinterpretował powołany art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i ocenił, że w dniu wejścia w życie dekretu sporna nieruchomość stanowiła nieruchomość o charakterze rolniczym, tzn. mogła być wykorzystywana do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej i nadawała się do realizacji celów reformy rolnej. Przedmiotowe postępowanie administracyjne toczyło się w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R.P. Nr 10, poz. 51, ze zm.). Zadaniem tego postępowania było zatem ustalenie i rozstrzygnięcie, czy nieruchomość oznaczona obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w części dotyczącej powierzchni [...] ha, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu i tym samym podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. W tej sytuacji zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią § 6 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej "strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. (1) pkt e), winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt." Jak wynika z analizy akt rozpatrywanej sprawy, jedynym dokumentem, z którego wynika wielkość spornego [...], jest wpis w księdze wieczystej KW [...], z którego wynika, że jego wielkość wynosiła w 1935 r. [...] ha. Podkreślić przy tym należy, że jest to wpis najbliższy istotnym w rozpatrywanej sprawie datach, czyli [...] września 1939 r. oraz w dniu [...] września 1944 r. W aktach sprawy nie ma żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że od dnia zakończenia umowy z [...] w maju 1935 r. do dnia [...] września 1939 r. na skutek działań właściciela [...] jej obszar w związku z prowadzeniem dalszej działalności [...] powiększył się o ponad [...] ha, czyli do dzisiejszej wielkości całej działki nr [...] (czyli [...] ha). Także skarżący, poza własnymi twierdzeniami, żadnych dokumentów na tę okoliczność nie przedstawił. Przy czym podkreślić należy, że wszelkie posiadane przez skarżącego informacje dotyczące wielkości [...], za wyjątkiem informacji zawartych w akcie notarialnym z dnia [...] czerwca 1937 r., pochodzą jedynie z ustnych relacji krewnych. W ocenie Sądu takiego przyrostu wielkości [...] nie mogło spowodować jedynie sporadycznie [...] dokonywane przez osoby fizyczne dla własnych potrzeb, o jakim mowa w akcie notarialnym z dnia [...] czerwca 1937 r., na treść którego powołuje się skarżący.

Natomiast ze znajdujących się w aktach sprawy szkiców majątku oraz szkicu płodozmianu jednoznacznie wynika, że wyłączoną część gruntów, na których usytuowana była [...], okalały grunty rolne, stanowiące integralną, nierozerwalną część całego majątku. Fakt ten potwierdziła również strona tego postępowania A. S. w złożonych w dniu [...] kwietnia 2013 r., znajdujących się w aktach sprawy wyjaśnieniach (pkt 17 i 18 protokołu) oraz tożsame co do treści wyjaśnienia skarżącego zawarte w protokole przesłuchania z dnia [...] czerwca 2011 r. (pkt 10, 11, 12, 14, 16, 19) załączonym do akt administracyjnych niniejszej sprawy.

Jak wynika z akt kontrolowanej sprawy, przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie dawnego województwa [...], wobec tego musiała spełniać ogólne normy obszarowe, by mogła zostać przejęta, czyli musiałaby mieć ponad [...] ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości powierzchni użytków rolnych. Jak wynika z akt sprawy (protokół z dnia [...] września 1945 r. znajdujący się w aktach sprawy) przedmiotowa nieruchomość ziemska [...] miała powierzchnię ogólną [...] ha. Skoro zatem obszar przejętej na cele reformy rolnej nieruchomości rolnej na dzień wejścia w życie dekretu był większy niż ustalony w art. 2 ust. 1 lit e dekretu normatyw ([...] ha powierzchni ogólnej) oraz brak jest (za wyjątkiem twierdzeń skarżącego opartych przede wszystkim na informacjach uzyskanych od krewnych) dowodów, że powierzchnia [...] była większa niż [...] ha, to stwierdzeniu przez organ podlegania spornej części działki nr [...] pod działanie ww. przepisu nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenie owego przepisu.

Dodatkowo, ze względu na zawarte w skardze zarzuty naruszenia przez organy przy rozpatrywaniu sprawy licznych wymienionych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), nie uniemożliwiają organowi administracji oparcia rozstrzygnięcia także na dowodach zebranych na potrzeby innego postępowania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/11, organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia, przez orzekający w sprawie sąd, ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodach utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu (wyrok dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Szeroki zakres środków dowodowych możliwych do przeprowadzenia w sprawie na podstawie art. 75 kpa nie powoduje konieczności ich przeprowadzenia, jeśli dana okoliczność została już wyjaśniona w oparciu o inny dowód, który nie został podważony. W tej sytuacji za zasadne uznać należy zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że złożone przez skarżącego dodatkowe wnioski dowodowe zostały przez organ rozpatrzone negatywnie ze względu na fakt, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia (w szczególności dotyczy to wniosku o przesłuchanie skarżącego w charakterze świadka, skoro wszystkie posiadane przez niego informacje pochodzą z relacji osób trzecich, oraz przeprowadzenia oględzin w terenie, skoro od dnia przejęcia spornej nieruchomości minęło już ponad 70 lat, przedmiotowa [...] dawno temu została zlikwidowana, a na jej miejscu znajduje się [...]). Organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, czyli wszystkich istotnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, nie zaś wszystkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. To, czy dany dowód zostanie przeprowadzony, zależy od przydatności tego dowodu dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, które są istotne do rozstrzygnięcia sprawy i co do których organ miał wątpliwości. Co do pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przez organ art. 6-12 kpa, to zwrócić należy uwagę, że skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyn postawienia tego zarzutu. Nie wyjaśnił również, jakie dla niego negatywne konsekwencje miało w jego ocenie to ewentualne naruszenie. Natomiast po dokonaniu analizy akt sprawy Sąd orzekający nie stwierdził istnienia takich naruszeń przepisów postępowania przez organy orzekające, które mogłyby mieć wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia. Przypomnieć należy, że nie każde naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego może spowodować uznanie przez Sąd wadliwości zaskarżonej decyzji i doprowadzić do jej uchylenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiej sytuacji Sąd w rozpatrywanej sprawie nie stwierdził.

Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.