Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 4,5 i 13
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: par. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 184 poz 1436
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca  stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek.
article: par. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 60 poz 373
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły  lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta I. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) oraz art. 36a ust. 1, 4 i 13 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) Burmistrz Miasta I. powierzył G.S. stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w I. określając, że objęcie przez wyżej wymienioną obowiązków nastąpi z dniem 1 września 2014 r., na okres jednego roku szkolnego, to jest do 31 sierpnia 2015 r.

Rozstrzygnięciem nadzorczym nr [...], wydanym w dniu [...] r., Wojewoda [...], działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stwierdził nieważność powyższego zarządzenia podnosząc, że jest ono z sprzeczne z obowiązującym prawem, a w szczególności z art. 2 i 7 Konstytucji RP w związku z art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty.

W uzasadnieniu organ nadzoru podniósł, iż z treści dokumentów nadesłanych przez Burmistrza Miasta I. wynika, że konkurs na dyrektora wspomnianej szkoły przeprowadzony w dniu 7 kwietnia 2014 r. nie został rozstrzygnięty, a w rezultacie, wobec upływu okresu powierzenia stanowiska dotychczasowemu dyrektorowi, zaistniała konieczność powierzenia tego stanowiska innej osobie, poza konkursem. W tym miejscu Wojewoda powołał się na art. 36a ust. 13 zd. 1 ustawy o systemie oświaty wywodząc, iż zgodnie z określoną w tym przepisie zasadą, stanowisko dyrektora szkoły powierza się na okres 5 lat szkolnych. Przywołana zasada nie ma jednak charakteru bezwzględnego, jako że w zdaniu drugim wspomnianego unormowania przewidziano możliwość powierzenia tego stanowiska - w uzasadnionych przypadkach - na krótszy okres. Ustawa nie definiuje przy tym pojęcia "uzasadnionego przypadku", co oznacza, że oceny w tym zakresie dokonuje organ samorządowy. Nie budzi jednak wątpliwości, że powinna to być przyczyna obiektywna, realnie istniejąca, dotycząca szkoły jako pracodawcy (np. likwidacja lub zmiana profilu szkoły wymagająca ponownego przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora) bądź nauczyciela (np. jego wniosek o powierzenie obowiązków na okres krótszy niż 5 lat).

W tym kontekście wskazano, że jak wynika z akt sprawy, jedyną przesłanką powierzenia stanowiska Dyrektora Szkoły G.S. na okres tylko 1 roku był fakt, iż stanowisko to powierzono jej na czas określony w trybie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, to jest z uwagi na nierozstrzygnięcie konkursu. Zdaniem organu nadzoru, okoliczność ta nie stanowi uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 36 ust. 13 cytowanej ustawy, a w rezultacie zarządzenie z dnia [...] r. należy uznać za wydane z naruszeniem zawartych w Konstytucji RP przepisów określających tryb i warunki wydawania aktów podstawowych, a co za tym idzie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 2 ustawy zasadniczej, co uzasadnia jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Burmistrz Miasta I. domagał się uchylenia powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego zarzucając mu naruszenie art. 36a ust. 4 i 13 ustawy o systemie oświaty, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu, poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi uzasadniony przypadek stanowiący podstawę skrócenia okresu powierzenia stanowiska dyrektora. Podniósł także zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty, polegającego na nieuzasadnionym przyjęciu, że organ nadzoru może wkraczać w suwerenność gminy w zakresie, w jakim realizuje ona zadania z zakresu oświaty, a w szczególności poprzez ingerencję w politykę kadrową szkół przyjętą w gminie.

W uzasadnieniu podkreślono, że od czasu przejęcia trzech placówek oświatowych, dla których Miasto I. jest organem prowadzącym, powoływanie na stanowisko dyrektora następowało dotychczas w każdym przypadku w drodze konkursu. Konkurs na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej odbył się w dniu 7 kwietnia 2014 r., jednak nie doprowadził do rozstrzygnięcia albowiem jedna z kandydatek (G.S.) nie została dopuszczona do dalszego etapu postępowania konkursowego, zaś druga (K.S.) nie uzyskała większości głosów komisji konkursowej. W tej sytuacji Burmistrz uprawniony był do powierzenia tego stanowiska G.S. w trybie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, po zasięgnięciu opinii rady szkoły oraz rady pedagogicznej. Powierzenie stanowiska nastąpiło na okres jednego roku uznając, że zachodzi uzasadniony przypadek będący podstawą odstępstwa od zasady zgodnie z którą okres ten powinien wynosić 5 lat. W tym miejscu zaznaczono, iż zgodnie z art. 5c pkt 2 ustawy o systemie oświaty, powierzenie funkcji dyrektora szkoły stanowi kompetencję organu wykonawczego gminy, a w konsekwencji to ten organ jest uprawniony do oceny, czy w danym przypadku występuje "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 36a ust. 13 wspomnianej ustawy. Powierzenie stanowiska na okres jednego roku miało przy tym na celu zapewnienie ciągłości kierowania szkołą, jednak tylko do czasu rozstrzygnięcia nowego konkursu, który zaplanowano na kwiecień 2015 r., albowiem miano na względzie, że to konkurs jest najbardziej właściwą procedurą obsady stanowisk kierowniczych w jednostkach publicznych i najlepiej wypełnia dyspozycję art. 60 Konstytucji RP. Tymczasem w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 r., sygn. akt I PKN 656/98, powołanie dyrektora placówki szkolnej do czasu rozstrzygnięcia nowego konkursu jest "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty.

Mając na względzie powyższe wskazano, że zarządzenie z dnia [...] r., o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły mieści się w zakresie swobody organu prowadzącego i jest zgodne z przyjętą w Gminie I. polityką kadrową. Nadto dodano, iż G.S. nie kwestionowała w żaden sposób faktu powierzenia jej tego stanowiska na okres jednego roku, a w szczególności nie wniosła na wspomniane zarządzenie skargi w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] - działający przez pełnomocnika – J.S. oświadczył, iż podtrzymuje w całości swoje stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu nadzorczym. Równocześnie podniósł, że zarówno wyjaśnienia, przesłane mu przez Burmistrza I. jak i argumentacja podniesiona w skardze nie uzasadniają zmiany tego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a.), zaś z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem. Badaniu podlega tu zatem wyłącznie legalność aktu, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania.

W tym kontekście uznano, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola zaskarżonego aktu wykazała bowiem, że odpowiada on przepisom obowiązującego prawa, choć organ nadzoru nie dostrzegł wszystkich uchybień kwestionowanego w nim zarządzenia Burmistrza Miasta I.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, Wojewoda [...] stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza Miasta I. z dnia [...] r. w sprawie powierzenia G.S. stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w I.

W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że zarządzenie to podlegało nadzorowi Wojewody [...], co nie budzi wątpliwości w świetle utrwalonego stanowiska judykatury, po myśli którego powierzenie stanowiska dyrektora szkoły jest aktem administracyjnym, jako władcza wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu zadań publicznych, wywołująca dodatkowo pewne skutki w sferze regulowanej prawem pracy (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 1996 r. OPS 6/96 publ. ONSA 1997/2/48).

W tym miejscu należy podnieść, iż zadania własne gminy obejmują edukację publiczną, których realizacja przejawia się między innymi w prowadzeniu szkół i placówek publicznych. W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego szkołę powierzone zostały trzem grupom podmiotów (radzie gminy, radzie powiatu, lub sejmikowi województwa). Kompetencja powierzania funkcji i odwoływania dyrektora szkoły lub placówki przyznana została natomiast organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego, co wynika jednoznacznie z art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Tryb i przesłanki powierzenia stanowiska dyrektora szkoły uregulowane zostały w art. 36a tej ustawy. Ustawodawca wprowadził w tym przepisie zasadę, zgodnie z którą dyrektorów szkół i placówek oświatowych wyłania się w drodze konkursu (ust. 2). Procedura konkursowa została uregulowana w ust. 6-11, przywoływanego przepisu, określających tryb powoływania komisji konkursowej, a także w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. nr 60, poz. 373 ze zm.).

W niniejszej sprawie konkurs na Dyrektora Szkoły Podstawowej w I. nie doprowadził do wyłonienia osoby na to stanowisko albowiem - jak wynika z dołączonej do akt administracyjnych informacji Przewodniczącego Komisji Konkursowej (pismo z dnia 7 kwietnia 2014 r.), jedna z kandydatek (G.S.) nie złożyła oświadczenia o nieprowadzeniu przeciw niej postępowania o przestępstwo lub postępowania dyscyplinarnego, zgodnego z § 1 ust. 2 pkt 4 lit. g wspomnianego rozporządzenia (co stanowiło przesłankę niedopuszczenia do postępowania konkursowego, wymienioną w § 4 ust. 2 pkt 2 tego aktu wykonawczego), z kolei druga (K.S.) - będąca jedyną osobą dopuszczoną do tego postępowania - nie uzyskała większości głosów wymaganej z mocy § 6 ust. 2 przywołanego rozporządzenia.

W tej sytuacji Burmistrz Miasta I. skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Stosownie do treści tego uregulowania, jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej.

Organ wykonawczy gminy powołał w powyższym trybie na stanowisko Dyrektora Szkoły G.S., powierzając jej jednak to stanowisko na okres jednego roku, a tym samym odstępując od generalnej zasady, zgodnie z którą okres ten powinien wynosić pięć lat. Zasada ta została sformułowana w art. 36a pkt 13 ustawy o systemie oświaty, który w zdaniu drugim dopuszcza, co prawda możliwość powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na krótszy okres, (nie krótszy niż 1 rok szkolny), jednakże nie budzi wątpliwości, że jest to wyjątek od wspomnianej reguły, który może mieć zastosowanie tylko w "uzasadnionych przypadkach".

Pojęcie "uzasadniony przypadek" nie posiada definicji legalnej, jednakże orzecznictwo sądowe sformułowało w tym zakresie jednoznaczny pogląd, zgodnie z którym powierzenie stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż pięć lat jest rozstrzygnięciem podejmowanym w trybie uznania administracyjnego, podlegającym kontroli organu nadzoru jak również sądu administracyjnego. Nie może ono zatem cechować się dowolnością, lecz wymaga szczegółowego i czytelnego uzasadnienia zawierającego przekonywujące argumenty, iż nie jest to działanie arbitralne lecz oparte na obiektywnym i realnie istniejącym interesie.

O istnieniu "uzasadnionego przypadku" ma świadczyć argumentacja użyta w zarządzeniu, a nadto odpowiednie jej udokumentowanie. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela tak sformułowane stanowisko, wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1935/12 oraz wyrok tut. Sądu z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 31/12 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Jakkolwiek zatem art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty nie formułuje w sposób literalny "obligatoryjności wyartykułowania" powodów zaproponowania nauczycielowi powierzenia stanowiska dyrektora na okres krótszy niż pięcioletni (na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w przywołanym w skardze wyroku z dnia 13 kwietnia 1999 r., sygn. akt I PKN 11/99, publ. OSNP 2000/12/466), to jednak trzeba podkreślić, że istnienie takiego obowiązku wynika z wykładni celowościowej i systemowej wskazanego przepisu. Ustalenie znaczenia użytego w przepisie art. 36a ust. 13 zdanie drugie ustawy o systemie oświaty pojęcia niedookreślonego, jakim jest zwrot "uzasadniony przypadek", nie może bowiem być dokonane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w którym to pojęcie funkcjonuje. W żadnym wypadku nie oznacza to, że - jak twierdzi strona skarżąca - to od swobodnej oceny organu prowadzącego szkołę zależy, czy dany przypadek zostanie uznany za uzasadniony. Nie ulega wprawdzie wątpliwości, iż w przypadku pojęć niedookreślonych ustawodawca pozostawia organowi stosującemu prawo pewien luz decyzyjny, jednak proces interpretacji takich pojęć jest elementem wykładni prawa. Z pojęcia niedookreślonego (nieostrego) nie wynika zatem swoboda wykładni prawa (por. wyrok TK z 3 czerwca 2003 r., sygn. akt K 49/02, publ. OTK-A 2003/6/49). Akty administracyjne wydane na podstawie przepisów zawierających pojęcia niedookreślone, w tym także akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów tych jednostek podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, podlegają kontroli sądów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do oceny zgodności z prawem procesu wykładni i stosowania pojęć niedookreślonych przez organ administracji publicznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 maja 2001 r., sygn. akt III RN 197/00\ oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 622/08, publ. Lex nr 526575 i z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1935/12, publ. Lex 1234203).

W tym kontekście dokonana przez skład orzekający kontrola wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek" doprowadziła do wniosku, że trudno przyznać, aby sam fakt powołania dyrektora szkoły w trybie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, bez wskazania innych okoliczności mogących świadczyć o szczególnych uwarunkowaniach towarzyszących danej sprawie, stanowił "uzasadniony przypadek" w rozumieniu ust. 13 tego przepisu. Okoliczność, iż przeprowadzony konkurs na dyrektora szkoły nie przyniósł rozstrzygnięcia, uzasadnia bowiem zastosowanie wskazanego w przywołanym ust. 4, trybu polegającego na wyznaczeniu przez organ wykonawczy danej osoby na to stanowisko, jednak nie oznacza to jeszcze, że każdy tego rodzaju przypadek jest niejako automatycznie "uzasadniony", czyli motywuje w sposób dostateczny skrócenie okresu powierzenia stanowiska.

Zasadność powierzenia dyrektorowi szkoły stanowiska na krótszy niż pięcioletni okres wymaga każdorazowej indywidualnej oceny, jednak nie budzi wątpliwości, że "uzasadniony przypadek" będący powodem powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż pięć lat powinien wiązać się z istnieniem okoliczności o charakterze obiektywnym, dotyczących szkoły jako pracodawcy, takich jak planowana likwidacja szkoły czy zmiana profilu nauczania wymagająca ponownego przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora bądź dotyczących nauczyciela (jak np. wniosek nauczyciela o powierzenie mu stanowiska dyrektora na okres krótszy niż 5 lat). Trudno tu więc uznać za wystarczający sam tylko fakt, iż powołanie dyrektora następuje w trybie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty.

Skarżąca gmina powołała się wprawdzie na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 r., sygn. akt I PKN 656/98, w którym stwierdzono, iż powołanie dyrektora placówki szkolnej do czasu rozstrzygnięcia nowego konkursu jest "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 36a ust. 8 ustawy o systemie oświaty. Przyjdzie jednak zwrócić uwagę, że wyrok ten został wydany na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed ponad 15 laty, w sposób istotny różniącego się od aktualnych uregulowań. W stanie prawnym, do którego nawiązuje wspomniany wyrok, art. 36a ustawy o systemie oświaty nie przewidywał mianowicie trybu, o którym mowa w obecnym ust. 5 tego przepisu, po myśli którego, do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 2 (konkurs) i 4 (powierzenie stanowiska w sytuacji braku wyłonienia kandydata w drodze konkursu), organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora wicedyrektorowi lub (gdy brak wicedyrektora) innemu nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy. Oznacza to, że aktualnie organ prowadzący, o ile zamierza powierzyć stanowisko dyrektora "do czasu powierzenia tego stanowiska zgodnie z ust. 2 lub 4", czyli innymi słowy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - na okres do czasu rozstrzygnięcia konkursu, który ma się odbyć w przyszłości, ma możliwość skorzystania z trybu, o którym mowa w art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty i powierzenia stanowiska na krótszy - wskazany w nim okres. W stanie prawnym, w którym zapadło cytowane orzeczenie Sądu Najwyższego, wspomniana ustawa możliwości takiej nie przewidywała, a skoro tak, organ, który zamierzał skrócić okres powierzenia stanowiska do czasu rozstrzygnięcia przyszłego konkursu, mógł to uczynić wyłącznie na podstawie art. 36a ust. 13 (wtedy ust. 8) ustawy o systemie oświaty. W takiej sytuacji można przyznać, że zastosowanie trybu wskazanego w art. 36a pkt 4 mogło uzasadniać skrócenie okresu powierzenia stanowiska.

Obecnie, w przypadku braku rozstrzygnięcia konkursu, organ prowadzący ma możliwość dokonania wyboru jednego z dwóch rozwiązań i w tym zakresie może powierzyć stanowisko dyrektora w trybie art. 36a ust. 4 albo też na podstawie art. 36a ust. 5 ustawy o systemie oświaty - na wskazany w tym przepisie skrócony okres. Dlatego w sytuacji, gdy zamiast skorzystać z tej drugiej możliwości zdecydował się na pierwszą, czyli na powierzenie stanowiska w oparciu o art. 36a ust. 4 cytowanej regulacji, nie sposób przyznać, aby mógł skracać okres powierzenia uzasadniając to samym zamiarem powierzenia stanowiska na czas do rozstrzygnięcia przyszłego konkursu. Gdyby bowiem zamiar taki mu przyświecał, powinien obsadzić stanowisko dyrektora szkoły na podstawie art. 36a ust. 5 ustawy.

W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, iż Wojewoda [...] trafnie przyjął, że zarządzenie Burmistrza Miasta I. z dnia [...] r. narusza art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty, a tym samym koliduje z zasadą praworządności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Niezależnie od powyższego przedmiotowe zarządzenie obarczone jest - o czym organ nadzoru nie wspominał - jeszcze inną wadą, która z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy ma donioślejsze znaczenie. Należy bowiem w tym miejscu zwrócić uwagę na brzmienie przywołanego art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym "jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej".

W tym kontekście przyjdzie zaznaczyć, że choć organ prowadzący, w sytuacji braku rozstrzygnięcia konkursu jest uprawniony do powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na podstawie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty, to jednak nie budzi wątpliwości, iż stosując ten tryb nie może czynić tego w sposób dowolny, lecz obowiązany jest uwzględniać obowiązujące przepisy prawa, w tym unormowania określające konieczne wymogi, które powinna spełniać osoba powołana na przedmiotowe stanowisko.

W pierwszej kolejności dostrzec należy, że występujące w tym przepisie pojęcie "kandydata" winno być interpretowane w sposób jednolity. Kandydatem do prowadzenia szkoły lub placówki może być wyłącznie osoba spełniająca wymogi formalne wynikające z obowiązujących unormowań prawnych. Organ ten może więc wyznaczyć na stanowisko dyrektora wyłącznie osobę spełniającą wymogi wynikające z postanowień § 1 pkt 1-9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek (Dz. U. nr 184, poz. 1436 ze zm.). Takie ujęcie oznacza, że ustalony przez organ prowadzący kandydat na dyrektora szkoły lub placówki musi spełniać wymogi ubiegania się o takie stanowisko w ramach przeprowadzanego konkursu. Tym samym osoba, której kandydatura została odrzucona w ramach procedury konkursowej, z uwagi na uchybienia w złożonej dokumentacji, niezależnie od ich charakteru, nie spełnia wymogów stawianych osobie chcącej zajmować stanowisko dyrektora szkoły lub placówki, a zatem organ prowadzący nie może takiej osoby uznać za ustalonego przez siebie kandydata i powierzyć jej rzeczonego stanowiska. Odmienna interpretacja tego unormowania mogłaby stanowić formę obejścia prawa, ponieważ zezwalałaby na to, aby po uprzednim rozpisaniu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i po nie wyłonieniu kandydata, powierzyć to stanowisko dowolnej osobie wskazanej przez organ prowadzący, która nie musiałaby spełniać wymogów stawianych osobie uczestniczącej w konkursie, jak również przewidzianych dla osoby zajmującej stanowisko dyrektora szkoły lub placówki.

Organ wykonawczy gminy, przed powierzeniem tego stanowiska ustalonemu przez siebie kandydatowi, powinien podjąć czynności zmierzające do ustalenia, czy zachowuje on wszystkie wymogi wynikające z przepisów prawa, a stawiane kandydatowi na dyrektora szkoły lub placówki.

Kwestia ta ma w niniejszej sprawie istotne znaczenie. Zarządzeniem unieważnionym przez Wojewodę, Burmistrz Miasta I. powierzył bowiem stanowisko dyrektora szkoły G.S., tymczasem osoba ta zgłosiła się do udziału w konkursie na to stanowisko i - co należy zaznaczyć - nie została do niego dopuszczona w związku z niedopełnieniem wymogów formalnych zgłoszenia, gdyż nie przestawiła wymaganego oświadczenia, że nie toczy się przeciwko niej żadne z postępowań, o których mowa w § 1 ust. 2 lit. g rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej.

Pomimo to Burmistrz Miasta I. powierzył jej wspomniane stanowisko, choć z akt sprawy nie wynika, aby wyżej wymieniona złożyła takie oświadczenie w okresie późniejszym (czyli po odmowie dopuszczenia do konkursu a przed powierzeniem stanowiska w trybie art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty), ani też, aby wskazany organ ustalił w jakikolwiek inny sposób, że powyższy wymóg został przez nią zachowany.

Prowadząc postępowanie nadzorcze Wojewoda [...] powinien tę kwestię wyjaśnić. O ile bowiem okazałoby się, że G.S. nie była w stanie potwierdzić (swoim oświadczeniem bądź innym stosownym dokumentem), iż zachowuje wymogi wskazane w przywołanym § 1 pkt 6 i 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r., sam fakt powołania jej na stanowisko dyrektora szkoły (abstrahując od skrócenia okresu powierzenia) naruszałby w sposób istotny obowiązujące prawo.

Z akt sprawy, jak również z treści uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, aby organ nadzoru poddał wspomniane zagadnienie stosownej analizie. Nie zmienia to jednak faktu, że rozstrzygnięcie nadzorcze spełnia kryterium legalności albowiem wystarczającą podstawę stwierdzenia nieważności zarządzenia z dnia [...] r. było uchybienie polegające na bezpodstawnym skróceniu okresu powierzenia obowiązków na podstawie art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.