Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 665/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant: Paulina Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewody D. z dnia 26 września 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania D. K. z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na wniosek J. F. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania D. K. z miejsca pobytu stałego przy ul. S. [...] w Z. J. F. swoje żądanie uzasadnił tym, że D. K. opuściła mieszkanie w dniu 4 czerwca 2005 r., zabierając ze sobą wszystkie swoje rzeczy, a w zeznaniach złożonych w dniu 1 września 2005 r. ponadto podał, że powodem wyprowadzki D. K. był konflikt w jakim z nim pozostawała, spowodowany zadłużeniem mieszkania przez D. K., J. F. przyznał także, iż po opuszczeniu przez D. K. mieszkania wymienił - za radą dzielnicowego - zamki w drzwiach wejściowych.

Przesłuchiwana w toku postępowania administracyjnego D. K. potwierdziła fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania, jednocześnie oświadczając, iż została zmuszona do opuszczenia lokalu przez J. F., który wymienił zamki w drzwiach i uniemożliwił jej tym samym dostęp do mieszkania. Ponadto D. K. zeznała, że w mieszkaniu pozostały wszystkie jej rzeczy osobiste, a także meble i lodówka. Podała również, że dwukrotnie - przy udziale funkcjonariuszy policji - próbowała dostać się do spornego lokalu. Ponadto D. K. podkreśliła, że żąda od J. F. zapewnienia jej lokalu o podobnym standardzie do tego, z którego została wyrzucona.

J. F. - przesłuchiwany ponownie w dniu 27 października 2005 r. - zeznał, że syn D. K. we wrześniu 2005 r. zabrał z mieszkania jej meble i inne rzeczy osobiste.

W dniu 28 października 2005 r. D. K. złożyła w Sądzie Rejonowym w Z. pozew o przywrócenie prawa korzystania z lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały, w związku z czym postanowieniem z dnia 28 października 2005 r. Burmistrz Miasta Z. zawiesił z urzędu prowadzone postępowanie administracyjne. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r. (sygn. akt I C 171/05) Sąd Rejonowy w Z. orzekł o przywróceniu D. K. utraconego przez nią - wskutek naruszenia przez pozwanego J. F. - posiadania lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. S. [...] - przez nakazanie pozwanemu umożliwienia powódce korzystania z tego lokalu.

Przesłuchiwana w dniu 15 maja 2006 r. D. K. zeznała, że w styczniu 2006 r. zamieszkała w spornym lokalu, jednak J. F. ponownie wymienił zamki w drzwiach i uniemożliwił jej dostęp do mieszkania. Ponadto podała, że na podstawie ustnej umowy, zawartej z Dyrektorem szkoły czasowo przebywa - do czerwca 2006 r. - w lokalu służbowym, należącym do Liceum Ogólnokształcącego w Z. i ma zamiar wrócić do miejsca stałego zameldowania po wygaśnięciu umowy. W lokalu należącym do Liceum Ogólnokształcącego D. K. została zameldowana na pobyt czasowy.

Postanowieniem z dnia 15 maja 2006 r. podjęto postępowanie administracyjne.

Przesłuchiwany w dniu 25 maja 2006 r. J. F. podał, iż D. K. oświadczyła, że dobrowolnie wymelduje się z mieszkania, a w lutym 2006 r. jej syn zabrał meble, które przewieziono do mieszkania służbowego, zajmowanego przez D. K.

W toku postępowania administracyjnego przesłuchano w charakterze świadka D. D., która podała, że bezpośrednio po rozprawie dotyczącej przywrócenia posiadania widziała, jak J. F. wręczał klucze D. K. Zeznała także, iż wie od J. F., że D. K. oświadczyła, iż dobrowolnie wymelduje się ze spornego lokalu. Ustosunkowując się do twierdzeń D. D., D. K. wskazała, że są one niezgodne z prawdą. Podniosła, że we wrześniu 2006 r. ma zamiar podjąć działania zmierzające do wyegzekwowania wyroku Sądu dotyczącego przywrócenia posiadania.

Decyzją z dnia 25 lipca 2006 r. (nr [...]) Burmistrz Miasta Z. orzekł na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych o wymeldowaniu D. K. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu podał, że D. K. uzależnia zgłoszenie wymeldowania z pobytu stałego od rozstrzygnięcia kwestii majątkowych. Zdaniem organu - po rozstrzygnięciu spraw majątkowych - D. K. "opuści miejsce stałego zameldowania, a ponieważ od czerwca 2005 r. już w nim nie przebywa, po załatwieniu spornych spraw nie powróci do lokalu przy ul. S. [...] w Z.".

D. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że decyzja ta pozbawia jej możliwości mieszkania w lokalu. Podniosła, że dobrowolne wymeldowanie ze spornego lokalu uzależnia od zapewnienia jej przez J. F. innego lokalu mieszkalnego. Poinformowała ponadto, że J. F. od dnia 5 czerwca 2006 r. wynajmuje przedmiotowy lokal, należący do zasobów komunalnych, nie przebywa w lokalu, a wniosek o jej wymeldowanie miał na celu umożliwienie wynajęcia mieszkania dla celów zarobkowych.

Wojewoda D. decyzją z dnia 26 września 2006 r. (nr [...]) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie wymeldowania D. K. z miejsca pobytu stałego. Podkreślono, że bezspornym jest, iż D. K. opuściła lokal, jednak opuszczenie to nie było dobrowolne, a D. K. podjęła czynności prawne zmierzające do przywrócenia naruszonego posiadania.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem J. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną jego wykładnię i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Podniesiono, że D. K. co prawda uzyskała wyrok, w którym orzeczono o przywróceniu jej prawa do używania przedmiotowego lokalu, ale od tego czasu nie podjęła żadnych czynności i nie przedstawiła żadnych dokumentów dotyczących działań, zmierzających do zmiany stanu naruszenia posiadania. W opinii skarżącego, D. K. zależy przede wszystkim na odzyskaniu rzeczy osobistych i przedmiotów majątkowych znajdujących się, jej zdaniem, w spornym lokalu, a nie na zameldowaniu. Zarzucono także, iż organ odwoławczy, ponownie rozstrzygając sprawę, nie przeprowadził gruntownego postępowania dowodowego, nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego, przez co naruszył art. 7 i 77 i 80 k.p.a. Podkreślono także, że na organie spoczywa obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W szczególności podkreślono, że okoliczności, z powodu których D. K. opuściła lokal przy ul. S. [..] w Z., były przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym w Z., który prawomocnym wyrokiem przywrócił D. K. naruszone posiadanie spornego lokalu. Wskazano, że wyrok ten jest dowodem, który jednoznacznie wskazuje na brak dobrowolności w opuszczeniu przez D. K. spornego lokalu.

W pisemnym oświadczeniu wniesionym do tutejszego Sądu D. K. podała, że nie ma możliwości przebywania w lokalu przy ul. S. [...] w Z., ponieważ lokal ten jest wynajmowany innym lokatorom. Uczestniczka wskazała, że o fakcie tym powiadomiła Burmistrza Miasta Z., na dowód czego dołączyła pismo z dnia 17 sierpnia 2006 r.. D. K. podkreśliła także, iż J. F. od listopada 2004 r. zamieszkuje w mieszkaniu swojej konkubiny. Wskazała ponadto, że ona obecnie nadal mieszka w lokalu służbowym, którego głównym najemcą jest LO w Z. Z zaświadczenia wystawionego przez Dyrektora szkoły wynika, że czas zamieszkiwania obejmuje okres od 1 września 2005 r. do 30 czerwca 2007 r., od nowego roku szkolnego lokal ten ma być przeznaczony dla nauczyciela języka obcego i nie będzie możliwości dalszego przedłużenia umowy najmu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

W ocenie Sądu skarga wniesiona przez J. F. nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody D. nie naruszała prawa uzasadniającego jej wyeliminowanie z obrotu.

Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało, czy zachodziły przesłanki konieczne do dokonania wymeldowania, a zatem, czy D. K. opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego na okres ponad 2 miesięcy i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszania do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony postępowaniem karnym. Jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000r., V SA 108/00, LEX nr 49954; wyrok NSA z 21 marca 2001r.,V SA 2950/00, LEX nr 80643). Podkreślić należy, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce.

W przedmiotowej sprawie bezspornie D. K. opuściła lokal przy ul. S. [...] w Z., co sama przyznała. Kwestią wymagającą ustalenia było natomiast to, czy opuszczenie to było dobrowolne i trwałe, a zatem, czy uzasadniało wymeldowanie D. K. z miejsca pobytu stałego.

Podkreślić trzeba, że ustalenia stanu faktycznego w istotnym dla sprawy zakresie poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 k.p.a., wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Art. 80 k.p.a., wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów, obliguje przy tym organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem (w uzasadnieniu rozstrzygnięcia - art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.), jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów, na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn, dla których dowodom tym dał wiarę.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie uchybił przedstawionym wyżej wymogom proceduralny, prawidłowo bowiem ustalił, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, prawidłowo dokonał także oceny materiału dowodowego i należycie uzasadnił wydaną decyzję.

Zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, że opuszczenie spornego lokalu przez D. K. było dobrowolne i trwałe w znaczeniu ustalonym w orzecznictwie. Jak słusznie w zaskarżonej decyzji wskazał Wojewoda D. wymiana zamków w drzwiach wejściowych, dokonana przez J. F., uniemożliwiła D. K. dostęp do lokalu i świadczyła o tym, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Podkreślić przy tym trzeba, że fakt wymiany zamków został potwierdzony przez samego skarżącego i nie był w toku postępowania administracyjnego kwestionowany. Ponadto zauważyć należy, iż w orzecznictwie przyjęto, że potwierdzeniem faktu przymusowego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego musi być wykazanie poszukiwania przez osobę opuszczającą lokal ochrony prawnej, co też uczyniła skarżąca. D. K. podjęła czynności prawne zmierzające do przywrócenia naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu, które okazały się skuteczne. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r. Sąd Rejonowy w Z. przywrócił D. K. naruszone przez J. F. posiadanie lokalu położonego przy ul. S. [...] w Z. i nakazał J. F., by umożliwił D. K. korzystanie z tego lokalu. Organ prawidłowo w zaskarżonej decyzji wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego potwierdza brak dobrowolności opuszczenia mieszkania po stronie D. K. Podnieść przy tym trzeba, że co prawda D. K. nie podjęła czynności zmierzających do wyegzekwowania wykonania wyroku, którym przywrócono jej naruszone posiadanie, nie mniej jednak sam fakt wytoczenia powództwa o przywrócenie posiadania, a więc poszukiwanie ochrony prawnej i uzyskanie tej ochrony, jest wystarczającym potwierdzeniem przymusowego opuszczenia lokalu w znaczeniu ustalonym w orzecznictwie i w konsekwencji uzasadnia odmowę wymeldowania z miejsca pobytu stałego.

Sokoro zatem bezspornym w niniejszej sprawie było wytoczenie przez D. K. powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania i skoro wydano wyrok przywracający D. K. naruszone posiadanie, to tym samym prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Opuszczenie to nie miało również charakteru trwałego, gdyż przymusowe opuszczenie miejsca zameldowania świadczy o braku woli i chęci przeniesienia swoich interesów w inne miejsce. Podkreślić przy tym trzeba, że wyrok Sądu Rejonowego przywracający naruszone posiadanie musiał być następstwem ustalenia, iż D. K. została pozbawiona prawa posiadania. Wyrok ten wiąże na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. nie tylko sąd, który go wydał, ale także inne sądy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może w konsekwencji poddawać ocenie trafności tego wyroku.

Wskazać także trzeba, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącego, że D. K. nie podjęła żadnych działań zmierzających do wyegzekwowania wykonania wyroku przywracającego jej naruszone posiadanie. Podkreślić bowiem trzeba, że D. K. pismem z dnia 17 sierpnia 2006 r. zwróciła się do Burmistrza Miasta Z., informując go, że sporny lokal należący do zasobów komunalnych jest od dnia 5 czerwca 2006 r. wynajmowany przez J. F. W piśmie tym wskazała, że skierowany do Urzędu Miejskiego wniosek o wymeldowanie jej z miejsca pobytu stałego miał na celu działania komercyjne i zwróciła się z prośbą o ustalenie, czy zamieszkujące obecnie w lokalu przy ul. S. [...] osoby przebywają tam zgodnie z prawem na podstawie umowy najmu lokalu i zgody Urzędu Miejskiego w Z. W następstwie tego pisma Burmistrz Miasta Z. zwrócił się do Rejonowego Przedsiębiorstwa Komunalnego Sp. z o.o. z prośbą o przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenia, czy najemca (J. F.) narusza warunki umowy najmu. Powyższe niewątpliwie świadczy o podejmowaniu przez D. K. prób wykonania wydanego przez Sąd Rejonowy wyroku i umożliwienia jej zamieszkania w spornym lokalu. Próby te były może nieudolne i nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, nie mniej jednak były przejawem dążenia D. K. do odzyskania naruszonego posiadania i niewątpliwie wykluczały przyjęcie, że uczestniczka postępowania pozostawała bierna.

W konsekwencji zatem organ odwoławczy, dokonując prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, słusznie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Mając powyższe na względzie należało orzec, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji.