Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1111/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), asesor WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Hanna Kamińska, Protokolant Karolina Zawadzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Urzędu Skarbowego W. – [...] z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] 2. stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej kwotę 2.953,00 zł (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2003r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W.- [...] decyzją nr [...] orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zaległości "D." Sp. z o.o w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 1998r. w kwocie [...] zł. oraz wrzesień 1998r. w kwocie [...] zł, należne odsetki od powstałej zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł. Zaległość w podatku od towarów i usług "D." Sp. z o.o. wynikała z nie uregulowania kwot wynikających z deklaracji VAT-7 za miesiąc sierpień i wrzesień 1998r. Wobec bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe na podstawie art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr.137 poz. 926 z późn. zm.; dalej ord. pod.) powstałe w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu Spółki. Skarżący w dniu [...] sierpnia 1998r. został powołany przez nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników na Prezesa Spółki i sprawował tę funkcję do [...] października 1998r.

W dniu [...] grudnia 2003r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wnioskując o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 116 § 1 ord. pod. poprzez uznanie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki oraz art. 122 i art. 187 ord. pod. poprzez niedokonanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w dniu [...] października 1998r. Spółka nie posiadała majątku na pokrycie swoich zobowiązań, w tym podatkowych, co kwalifikowało ją do ogłoszenia upadłości lub otwarcia postępowania układowego. W uzasadnieniu wskazał, iż odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 ord pod. jest odpowiedzialnością subsydiarną i powstaje jedynie wówczas, gdy Spółka nie posiada majątku na pokrycie swoich zobowiązań, co stanowi podstawę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości bądź otwarcie postępowania układowego. W okresie, gdy funkcję Prezesa Zarządu sprawował skarżący tj. do dnia [...] października 1998 roku, sytuacja majątkowa Spółki nie uzasadniała w żadnym stopniu ogłoszenia jej upadłości. Zgodnie bowiem z treścią Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 roku Prawo upadłościowe (tj. Dz. U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.) za upadłe uznane może być jedynie to przedsiębiorstwo, które zaprzestało płacenia długów albo gdy jego majątek nie wystarcza na ich zaspokojenie. W wypadku Spółki przesłanki te nie zostały spełnione. Urząd Skarbowy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób prawidłowy, nie podjął m.in. żadnych czynności w celu dokonania oceny kondycji finansowej Spółki. Przyjęcie przez organ podatkowy, że przyczyną powstania zaległości podatkowych Spółki była sytuacja majątkowa kwalifikująca przedsiębiorstwo do ogłoszenie jego upadłości, było pozbawione podstaw. Ponadto, zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.) termin do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi dwa tygodnie od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Biorąc pod uwagę fakt, że termin uiszczania opłat z tytułu podatku od towarów i usług upływał 25-go dnia każdego miesiąca, to termin do złożenia wniosku o upadłość Spółki upływał w dniu [...] listopada 1998 roku Ze względu na powyższe odpowiedzialnością za niezłożenie do sądu stosownego wniosku w wypadku, gdyby sytuacja finansowa przedsiębiorstwa po dacie zmiany na stanowisku Prezesa Zarządu, uzasadniała wystąpienie z takim wnioskiem, nie może być obarczony Skarżący, który ze swojej funkcji został odwołany w dniu [...] października 1998 roku.

W dniu [...] kwietnia 2001r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 1998r. odsetki od tej zaległości oraz koszty postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż wykazanie, że sytuacja majątkowa Spółki nie uzasadniała ogłoszenia upadłości należało do Skarżącego, a jego twierdzenia w tym zakresie nie są poparte żadnymi dowodami. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego. Żaden z uprawnionych podmiotów nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, a Skarżący nie dowiódł bezspornie braku swojej winy w tym zakresie. Skarżący nie wskazał także mienia z którego egzekucja byłaby możliwa. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione pozytywne przesłanki przeniesienia odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 ord. pod. ponieważ zaległość Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 1998r powstała w czasie gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu a egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji potwierdziły informacje uzyskane od Naczelnika [...] US W. [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2001r., z których wynikało, iż rachunek bankowy wskazany w dokumentach rejestracyjnych Spółki należał faktycznie do innego podmiotu. Ostanie deklaracje podatkowe Spółki zostały złożone w marcu 2001r., a już od stycznia 2001r Spółka nie wykazywała dochodu. Spółka była dwukrotnie wzywana do wyjawienie swojego majątku, jednakże korespondencja pomimo, że podjęta nie spowodowała stawienia się przedstawicieli Spółki w urzędzie.

Odnośnie zaległości podatkowej za sierpień 1998r. organ wskazał, iż oryginał deklaracji za ten miesiąc został złożony w Urzędzie Skarbowym W.- [...] i tam także wpłacono kwotę należnego podatku.

W dniu [...] maja 2004r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioskując o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 116 § l ord. pod. poprzez stwierdzenie, że została spełniona przesłanka przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe polegająca na tym, iż Skarżący nie wykazał, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w sytuacji, gdy zaległość podatkowa powstała w dniu [...] października 1998 roku, zaś Skarżący przestał sprawować funkcję Prezesa Zarządu Spółki w dniu [...] października 1998 roku, a z materiału dowodowego sprawy wynika, że wcześniejsze zobowiązania Spółki były regulowane;

- art. 116 § 2 ord. pod. poprzez ustalenie odpowiedzialności Skarżącego za odsetki od powstałej zaległości podatkowej za okres, w którym nie pełnił on obowiązków Prezesa Zarządu Spółki oraz jego odpowiedzialność za koszty egzekucji;

- art. 122 i art. 187 ord. pod. poprzez niedokonanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w dniu [...] października 1998 roku Spółka nie posiadała majątku na pokrycie swoich zobowiązań, w tym podatkowych, co kwalifikowało ją do ogłoszenia upadłości lub otwarcia postępowania układowego;

- art. 210 § l ord. pod. poprzez błędne oznaczenie strony postępowania jako J. H., podczas gdy prawidłowe imię i nazwisko strony brzmi J.H..

W uzasadnieniu wskazał, że o ile fakt nieuregulowania należności podatkowej w terminie tj. do 25 października 1998 roku mógł być uznany za równoznaczny z zaprzestaniem płacenia długów i obowiązkiem wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, to termin do wykonania tej czynności upływał w dniu [...] listopada 1998 roku, a w tym czasie Skarżący nie sprawował już funkcji prezesa zarządu i nie miał żadnego wpływu na decyzje podejmowane przez nowy zarząd Spółki. W okresie, kiedy Skarżący sprawował funkcję prezesa zarządu Spółki żadne okoliczności nie wskazywały na to, że zarządzane przez niego przedsiębiorstwo nie posiada majątku na pokrycie swoich zobowiązań. Jednorazowe nieuiszczenie kwoty podatku od towarów i usług nie może być przyjęte za podstawę do uznania, że dłużnik zaprzestał płacenia długów. W niniejszej sprawie organ podatkowy bez przeprowadzenia w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego w zakresie kondycji finansowej Spółki przyjął, że przyczyną powstania zaległości podatkowych była sytuacja majątkowa kwalifikująca przedsiębiorstwo do ogłoszenie jego upadłości. Twierdzenie to było, zdaniem pełnomocnika, całkowicie pozbawione podstaw. Ponadto wskazał, iż nieprawidłowe oznaczenie strony w treści decyzji administracyjnej należy uznać za istotną wadę, która winna skutkować jej uchyleniem.

W dniu [...] czerwca 2004r. organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, iż zarówno decyzja Dyrektora Izby Skarbowej jak i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.- [...] dotknięte są wadą wskazaną w treści art. 247 § 1 pkt 5 ord. pod. – zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej u.p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Pod pojęciem "innych przepisów" należy rozumieć tutaj między innymi zawarty w art. 247 ord. pod. katalog przesłanek, których zaistnienie powoduje stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w postępowaniu podatkowym prowadzonym na podstawie Ordynacji podatkowej.

Dlatego też, nie oceniając pozostałych zarzutów podniesionych w skardze Sąd był zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do stwierdzenia nieważności wydanych decyzji. Zdaniem sądu zawarty w decyzjach błąd co do osoby będącej stroną miał w prowadzonym w sprawie postępowaniu charakter trwały. Postępowanie w sprawie określenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "D." zostało wszczęte wobec J.H.. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji dysponował dokumentami, w tym odpisem z Rejestru Handlowego i dokumentami zgłoszeniowym Spółki, z których wynikało, iż prezesem zarządu Spółki był J.H.. Wobec stwierdzenia, iż zgodnie z treścią art. 116 ord. pod. ponosi on odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki, adresatem ewentualnej decyzji organu I instancji mogła być właśnie ta osoba. Z treści znajdujące się w aktach sprawy decyzji wynika jednakże, iż odpowiedzialność za zaległości Spółki orzeczono wobec J. H., a nie J.H..

Ten sam błąd powtórzył po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego organ II instancji. Decyzją z [...] kwietnia 2004r. uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.- [...] i orzekł co do istoty sprawy. Wydane rozstrzygnięcie dotyczyło jednakże J., a nie J.H.. W ocenie wadliwości decyzji organu II instancji, wynikającej ze wskazanego art. 247 § 1 pkt 5 ord. pod. nie ma zdaniem Sądu znaczenia, iż w odwołaniu wniesionym przez pełnomocnika skarżącego jako strona postępowania wymieniony był J. H..

Wyjaśnić również należy, iż pomimo wydania, już po wniesieniu przez skarżącego skargi, postanowienia z dnia [...] czerwca 2004r., w którym Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 215 § 1 ord. pod. dokonał sprostowania wydanej decyzji w zakresie prawidłowego wskazania jej adresata, ewentualne uchylenie tylko tej decyzji w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego, o co wnosił skarżący, prowadziłoby do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji organu I instancji, także dotkniętej wskazaną wadą i skierowanej do osoby nie będącej stroną postępowania w sprawie.

Niezależnie od powyższego Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę, zauważa, iż prostowanie tego rodzaju błędów decyzji w trybie art.215 ord. pod. jest niedopuszczalne. Zmiana imienia adresata decyzji nie może być uznana za oczywistą omyłkę ani też błąd rachunkowy, które mogą stanowić jedynie najdrobniejsze wady decyzji, nie mające wpływu na treść rozstrzygnięcia a tymbardziej na oznaczenie strony postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 247 § 1 pkt 5 ord. pod. orzekł jak w sentencji. Stosownie do art. 152 u.p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie mogą być wykonane w całości. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w W. Sąd orzekł, na podstawie art. 200 powołanej ustawy.