Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2408/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: artr. 174 pkt 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno (spr.) del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant asystent sędziego Iwona Rzucidło-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. H.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1222/14 w sprawie ze skargi M. K. H.-K. na decyzję Rektora Politechniki P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr albumu [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 22 kwietnia 2015 r., II SA/Po 1222/14 oddalił skargę M. K. H.-K.na decyzję Rektora Politechniki P. z [...] sierpnia 2014, nr albumu [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zarówno on, jak i Rektor Politechniki P., na podstawie art. 153 p.p.s.a. związani byli oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach WSA w Poznaniu wydanych w niniejszej sprawie, tj. z 29 sierpnia 2013 r., II SA/Po 657/13 oraz z 6 marca 2014 r., II SA/Po 1185/13.

W pierwszym z wyroków Sąd stwierdzając nieważność decyzji Rektora PP z [...] marca 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję tegoż organu z [...] listopada 2012 r. uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Sąd uznał, że zaskarżona decyzja o treści "nie przyznać stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013" rażąco narusza rodzaje rozstrzygnięć określone w art. 138 § 1 i 2 k.p.a., ponieważ na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. rektor uczelni nie może przekazać sobie sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem na podstawie tego przepisu sprawę można przekazać wyłącznie innemu organowi. Sąd wskazał też, że zaskarżona decyzja nie zawiera jakiejkolwiek merytorycznej oceny uprzednio wydanej decyzji z [...] listopada 2012 r., jak i formalnej oceny dotychczasowego postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie. Reasumując Sąd stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę Rektor PP rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i w konsekwencji podejmie decyzję w ramach uprawnień przysługujących mu na mocy art. 138 § 1 k.p.a., którą ponadto uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., a więc m.in. odnosząc się do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd zwrócił uwagę na konieczność uzupełnienia akt administracyjnych sprawy, jako że przekazane do Sądu akta były niekompletne i noszą znamiona przygotowanych ad hoc dla potrzeb niniejszego postępowania. Rektor PP podejmując w sprawie rozstrzygnięcia działał na podstawie wewnętrznych regulacji uczelni – Zarządzenia Nr 35 Rektora PP z 31 sierpnia 2012 r. ze zm. i stanowiącego jego załącznik Regulaminu oraz Zarządzenia Nr 45 Rektora PP z 31 października 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości stypendiów doktoranckich – nie załączając przy tym do akt administracyjnych treści tych aktów. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ powołał się na negatywne zaopiniowanie wniosku skarżącej przez Komisję Doktorancką Wydziału Inżynierii Zarządzania Politechniki P., przy czym w aktach administracyjnych nie było opinii tej komisji w tym przedmiocie. Akta nie zawierają też wniosku skarżącej o stypendium doktoranckie za rok 2012/2013. Uzupełnienie akt administracyjnych jest konieczne dla prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia oraz dla dokonania prawidłowej oceny merytorycznej i formalnej podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia w ramach ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego.

W kolejnym wyroku z 6 marca 2014 r. II SA/Po 1185/13, którym uchylono decyzję Rektora PP z [...] października 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2012 r. Sąd stwierdził, że wprawdzie zawiera ona prawidłową formalnie osnowę, jednakże jej uzasadnienie w zasadzie w ogóle nie odnosi się do przedmiotu sprawy. W szczególności wskazano, że nie zawiera ono jakiegokolwiek odniesienia się do twierdzeń strony zgłaszanych w toku postępowania, a zwłaszcza we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd zwrócił też uwagę na sprzeczność powołanej podstawy prawnej dotyczącej przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, nie zaś samego stypendium doktoranckiego, z powołaną argumentacją prawną, stwierdzając przy tym, że organ wydał decyzję, w której zachodzi wewnętrzna sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem (osnową), a uzasadnieniem prawnym. Sąd nakazał Rektorowi PP, aby ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił łącznie rozważania zawarte w tym wyroku oraz wytyczne wyrażone w wyroku z 29 sierpnia 2013 r., II SA/Po 657/13.

W ostatnim z wyroków z 16 kwietnia 2014 r., II SA/Po 1356/13, którym stwierdzono nieważność decyzji Rektora PP z [...] października 2013 r. doręczonej stronie 4 listopada 2013 r., z uwagi na wydanie decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, Sąd ograniczył się do wyjaśnienia przyczyn swego rozstrzygnięcia i nakazał uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku z 6 marca 2014 r., II SA/Po 1185/13.

Mając na względzie przytoczone wyżej wskazania, zawarte w powołanych trzech wyrokach, Sąd orzekający obecnie uznał, że Rektor PP rozpoznając sprawę ponownie i wydając decyzję z [...] sierpnia 2014 r. zastosował się do nich. Wskazał, jakie zarzuty, wnioski i argumenty skarżąca podniosła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 31 grudnia 2012 r. M. K. H.-K. powołała § 5 ust. 2 pkt 1-3 i § 6 ust. 3 pkt 2 regulaminu i wskazała, że w regulaminie wskazuje się, że jedynie doktoranci, którym przysługuje stypendium doktoranckie kategorii C muszą mieć otwarty przewód doktorski (§ 6 ust. 3 pkt 3). Wyjaśniła, że zgodnie z § 6 ust. 4 regulaminu Rada Wydziału mogła wprowadzić kryteria własne w pełni respektujące określone w § 5 ust. 2 pkt 1-3, uwzględniające strategię rozwoju wydziału, o których powinna poinformować Rektora PP oraz doktorantów w terminie do 1 października. Dodała, że na posiedzeniu Rady Wydziału 28 września 2012 r. zostały przedstawione oraz zatwierdzone kryteria dodatkowe brane pod uwagę przez Wydziałową Komisję Doktorancką wyłącznie dotyczące stypendiów projakościowych. Jednakże – jak podała skarżąca – w dniu 25 października 2012 r. prof. M. W. skierowała do Samorządu Doktorantów Wydziału Inżynierii Zarządzania PP pismo, w którym wskazała, że "w roku akademickim 2012/2013 obowiązuje Regulamin z 31 sierpnia 2012 r., który przewiduje w § 9 pkt 5, że Rada Wydziału może uzupełnić kryteria uwzględniające strategię wydziału, co uczyniono na posiedzeniu Rady Wydziału 28 września 2012 r. w obecności przedstawiciela Samorządu Doktorantów". Jednakże kryteria przedstawione na tej Radzie Wydziału dotyczyły wyłącznie stypendiów projakościowych. Następnie wskazała, że na posiedzeniu Komisji przyznającej stypendia w dniu 5 listopada 2012 r. prof. M. W. i prof. T. Ł. nie wiedziały nawet o wymaganiu dodatkowym (karta przedmiotu – seminarium promotorskie), które zostało zatwierdzone na XX Radzie Wydziału w dniu 5 grudnia 2011 r., na które zaczęły się powoływać na nadzwyczajnym posiedzeniu Komisji w dniu 12 listopada 2012 r. Dodatkowo w dniu 5 grudnia 2011 r. zatwierdzono Kartę przedmiotu "Seminarium Promotorskie", a nie kryteria dodatkowe uwzględniające strategię rozwoju wydziału. W piśmie z 2 stycznia 2013 r., uzupełniającym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zażądała szczegółowego uzasadnienia decyzji, ze wskazaniem na poszczególne kryteria regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich wraz z wynikającymi z nich punktami, poszczególne dodatkowe kryteria brane pod uwagę przez Wydziałową Komisję Doktorancką, ilości punktów, które otrzymała z poszczególnych kryteriów, jak i podanie informacji, którego kryterium nie spełniła.

Odnosząc się do powyższego Sąd wskazał, iż materialnoprawną podstawą przyznania stypendium doktoranckiego jest art. 200 ust. 1 p.s.w., który określa, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Na podstawie art. 201 ust. 1 p.s.w. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351), dalej: rozporządzenie, którego przepisy stanowią uzupełnienie materialnoprawnej podstawy przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego (dla doktoranta ubiegającego się o stypendium doktoranckie na rok akademicki 2012/2013). I tak przepis § 15 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w: 1) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo 2) realizacje badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową. Przy czym, zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego: 1) uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich; 2) wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Uszczegółowienie powyższych kryteriów znalazło wyraz w regulaminie przyznawania stypendiów doktoranckich (zarządzenie Nr 35 Rektora PP z 31 sierpnia 2012 r.). W § 3 ust. 2 tego regulaminu wskazano, że stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w: prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badan naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Przepis § 5 ust. 2 regulaminu określa, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego: 1) terminowo realizował program studiów doktoranckich oraz wykazywał się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych, albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez wydział; 2) uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich; 3) wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Przepis § 6 ust. 2 regulaminu określa, że stypendia doktoranckie na dany rok akademicki przyznawane są w trzech kategoriach kwotowych, oznaczonych A, B, C. Wysokość stypendium w poszczególnych kategoriach ustala rektor. W § 6 ust. 3 pkt 2) regulaminu określono, że stypendia doktoranckie w kategorii kwotowej B przyznaje się doktorantom drugiego i kolejnych lat studiów, jeżeli w poprzednim roku uzyskali średnią ze studiów nie mniejszą niż 4,2 i za autorstwo/współautorstwo recenzowanych publikacji lub monografii naukowych uzyskali nie mniej niż 8 punktów, o których mowa w ust. 5, przy czym wartość punktowa co najmniej jednej publikacji nie może być mniejsza niż 6. Z kolei, zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 3) regulaminu stypendia doktoranckie w kategorii kwotowej C przyznaje się doktorantom drugiego i kolejnych lat studiów, jeżeli w poprzednim roku uzyskali średnią ze studiów nie mniejszą niż 4,2 za autorstwo/współautorstwo recenzowanych publikacji lub monografii naukowych uzyskali nie mniej niż 12 punktów, o których mowa w ust. 5, przy czym wartość punktowa co najmniej jednej publikacji nie może być mniejsza niż 9. Rada wydziału może wprowadzić własne kryteria, w pełni respektujące warunki określone w § 5 ust. 2 pkt 1-3, uwzględniające strategię rozwoju wydziału. O kryteriach informuje rektora oraz doktorantów w terminie do 1 października (§ 6 ust. 4 regulaminu). Liczbę punktów, którą doktorant uzyskał, ustala się na podstawie punktacji określonej w rozporządzeniu właściwego ministra w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę na finansowanie działalności statutowej (§ 6 ust. 5 regulaminu). W dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013 obowiązywało rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 877 ze zm.), które określało szczegółowe parametry i kryteria kompleksowej oceny jakości działalności naukowej, w tym ocenę osiągnięć naukowych i twórczych.

Mając na względzie powyższe przepisy Sąd stwierdził, iż wydając zaskarżoną decyzję Rektor PP nie tylko nie dopuścił się ich naruszenia, ale również zastosował się do oceny prawnej i wskazań Sądu co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.).

Po pierwsze, w uzasadnieniu decyzji z [...] sierpnia 2014 r. wyjaśnił podstawę prawną swego rozstrzygnięcia powołując art. 200 ust. 1 i 3 i art. 207 p.s.w., § 14 ust. 1, 2 i 3, § 15 oraz § 17 rozporządzenia, § 6 ust. 2, 3 i 5 regulaminu, a także § 8 ust. 3 rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. Rektor PP wyjaśnił, że Komisja Doktorancka na Wydziale Inżynierii Zarządzania negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącej o przyznanie stypendium doktoranckiego (zał. nr 5 do protokołu posiedzenia Komisji – k. 60 akt sądowych). Następnie, powołując § 15 rozporządzenia oraz § 6 ust. 2, 3 i 5 regulaminu Rektor Uczelni odniósł się do dorobku naukowego (wykazu publikacji) przedstawionego przez doktorantkę we wniosku z 22 października 2012 r. Wskazał, iż doktorantka w swoim sprawozdaniu rocznym za rok akademicki 2011/2012 wymieniła 9 publikacji oraz przyporządkowała im liczbę punktów, które są niezgodne zarówno ze stanem faktycznym, jak i obowiązującymi w latach 2011 i 2012 uregulowaniami. Rektor wyjaśnił, że niezgodność danych o publikacjach doktorantki wymienionych w jej sprawozdaniu rocznym ze stanem faktycznym i punktacją określoną w rozporządzeniu jest następująca: poz. 1) nie 9, lecz 6 pkt; poz. 2) nie 12, lecz 0 pkt (§ 12 rozporządzenia w sprawie kryteriów); poz. 3) nie 12, lecz 0 pkt (§ 12 rozporządzenia w sprawie kryteriów), ponadto praca została przekazana do redakcji Wydawnictwa PP 21 grudnia 2012 r., a więc w następnym roku akademickim niż rok, z którego dorobek naukowy doktoranta podlega opiniowaniu; poz. 4-8) nie 7, lecz 5 pkt, prace te nie mogą być wzięte pod uwagę ponieważ publikacja została przekazana do wydawnictwa 4 lutego 2013 r., a do redakcji wydawniczej 24 lipca 2013 r., a więc w następnym roku akademickim niż rok, z którego dorobek podlega zaopiniowaniu. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem w sprawie kryteriów (...) jednostka naukowa musi podać pełne dane bibliograficzne pozycji literaturowych, aby mogły one zostać zaliczone do jej dorobku naukowego. Tym samym pozycje od 3 do 9 wymienione przez skarżącą nie mogą być uwzględnione również przy ocenie dorobku Wydziału Inżynierii Zarządzania za rok 2012. W rezultacie dorobek naukowy doktorantki wynosi 6, a nie 68 punktów.

Zważywszy na treść § 6 ust. 2 i 3 pkt 2 i 3 regulaminu oraz fakt, że powyższa ocena Rektora w zasadzie przesądziła o odmowie przyznania stronie stypendium doktoranckiego Sąd odniósł się twierdzeń organu. Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia doktorant składa wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego do kierownika studiów doktoranckich. Wniosek ten zawiera m.in. opis jego postępów w pracy naukowej oraz informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 albo § 15 ust. 2. Analogicznie, zgodnie z § 4 ust. 1 regulaminu doktorant składa wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego do kierownika studiów doktoranckich, w terminie do 31 października. Wniosek ten zawiera m.in. opis jego postępów w pracy naukowej oraz informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 5. Z powołanych przepisów wynika, że ciężar wykazania, że doktorant w mijającym roku akademickim wykazuje się zaangażowaniem w realizacji badań naukowych oraz w postępowaniach w pracy naukowej ciąży na doktorancie. Zarówno przepisy rozporządzenia, jak i regulaminu Uczelni formułują w sposób tożsamy ów obowiązek.

Z przedstawionego Komisji Doktoranckiej, a następnie Rektorowi PP wniosku skarżącej o przyznanie stypendium doktoranckiego (oraz załączników) wynika, że faktycznie skarżąca nie spełniła wymogów określonych w 6 ust. 2 i 3 pkt 2 lub 3 regulaminu. Doktorantka przedłożyła zaświadczenie opiekuna pomocniczego dr inż. Grzegorza Dahlke potwierdzającego jej dorobek naukowy w roku akademickim 2011/2012, z którego wynika, że zebrała ona 68 punktów z tytułu współautorstwa/autorstwa publikacji naukowych. Treść tegoż zaświadczenia, jak trafnie uznał organ orzekający, mija się z prawdą, jak i nie odpowiada obowiązującemu w dacie złożenia wniosku stanowi prawnemu.

Po pierwsze, publikacja w Zeszytach Naukowych Uniwersytetu Szczecińskiego Ekonomiczne Problemy Usług, zgodnie z "częścią B wykazu czasopism naukowych nieposiadających współczynnika wpływu impact factor (IF) wraz z liczbą punktów przyznawanych na publikację w tych czasopismach", stanowiącym komunikat Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wydany na podstawie § 14 rozporządzenia w sprawie kryteriów (...), punktowana jest na poziomie 6 pkt, a nie jak podała skarżąca 9 pkt. W związku z tym za publikację "Ochrona kapitału ludzkiego w dobie Nowej Gospodarki poprzez wykorzystanie Systemów Eksperckich" należało przyznać doktorantce 6 pkt.

Po wtóre, jak prawidłowo ocenił organ, zgodnie z 8 ust. 3 tegoż rozporządzenia do osiągnięć naukowych i twórczych nie zalicza się m.in. skryptów i podręczników akademickich. Tym samym niedopuszczalne było przyznanie doktorantce punktów za podręcznik "Wprowadzenie do programu ergonomicznego" oraz podręcznik "Ergonomia w zarządzaniu bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy". Tymczasem, zdaniem doktorantki i jej opiekuna pomocniczego za publikacje te doktorantka powinna uzyskać po 12 pkt.

W ocenie Sądu rację miał też Rektor kwestionując pozostałe osiągnięcia (pozycje) naukowe doktorantki z uwagi na stopień ich zaawansowania w procesie publikacji. Wskazać należy, iż z dokumentacji złożonej przez stronę wraz z wnioskiem wynika, że artykuły (rozdziały w monografii anglojęzycznej po tytułem "Issues of safety and health at work in times of crisis") współautorstwa M. K. H.-K. o tytułach anglojęzycznych: 1) "Management of the ergonomic hazard at the operator workstation, case study", 2) "Management of the muscoloskeletal disorders in times od socio-economic crises, based on the example of an operator of molding equipment for plastic products", 3) "Ergonomic hazards and WMSDs at the seller workstation in supermarket", 4) "Analysis and evaluation of a muscoloskeletal system load of a double buss player", 5) "Analysis and evaluation of a muscolokeletal system load of a violin player" zostały złożone w czerwcu 2012 r. W zaświadczeniach datowanych na dzień 30 czerwca 2012 r. podano, że wymienione artykuły (rozdziały monografii) zostały złożone w czerwcu 2012 r. i przyjęte do druku w monografii anglojęzycznej pod wskazanym wyżej tytułem w Wydawnictwie Politechniki P. Jednakże autorem zaświadczeń nie jest żadna z osób reprezentujących to Wydawnictwo, lecz redaktor monografii dr W. H. (k. 50, 51, 52 akt sądowych). Z zaświadczeń tych nie wynika zatem, aby wymienione we wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013 monografie zostały po recenzjach naukowych przyjęte do druku. Redaktor monografii z datą 30 czerwca 2012 r. potwierdził jedynie, że artykuły współautorstwa skarżącej, które znalazły się w redagowanych przez niego monografiach zostały przygotowane. Doktorantka chcąc dowieść przedłożenia do publikacji podręczników z zakresu Ergonomii przedłożyła stosowne zaświadczenia kierownika Wydawnictwa Politechniki P., z których wynikało, że podręczniki te choć zostały złożone, to znajdują się w recenzji (k. 48 i 49 akt sądowych). Również z tych zaświadczeń nie wynika by zostały przyjęte do publikacji, albowiem nie zakończył się proces ich recenzowania. Niemniej jednak zaświadczenia te wystawił przedstawiciel wydawnictwa. Tymczasem z zaświadczeń autorstwa redaktora monografii anglojęzycznych nie sposób wywieść po pierwsze, by monografia, w tym artykuły współautorstwa M. K. H.-K. uzyskały pozytywne recenzje naukowe i zostały przez Wydawnictwo Politechniki P. przyjęte do druku. Zgodnie zaś z § 8 ust. 2 rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym do monografie naukowe (...) zalicza się do osiągnięć naukowych i twórczych jednostki naukowej, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: 1) stanowią spójne tematycznie, recenzowane opracowania naukowe, 2) zawierają bibliografię naukową, 3) posiadają objętość co najmniej 6 arkuszy wydawniczych, 4) są opublikowane jako książki lub odrębne tomy. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie wynika zaś by artykuły jej współautorstwa zostały pozytywnie zrecenzowane i przyjęte do druku.

Zatem, rację miał Rektor PP uznając, że nie można wskazanych we wniosku artykułów przyjąć za dorobek naukowy skarżącej wypracowany w roku akademickim 2011/2012. W rezultacie uznać należało, że dorobek naukowy doktorantki ograniczał się do uzyskania 6 punktów za publikację "Ochrona kapitału ludzkiego w dobie Nowej Gospodarki poprzez wykorzystanie Systemów Eksperckich" w Zeszytach Naukowych Uniwersytetu Szczecińskiego Ekonomiczne Problemy Usług (k. 42-47 akt sądowych).

Organ wyjaśniając okoliczności uzyskania przez doktorantkę niewystarczającej ilości punktów i powołując § 6 ust. 2, 3 i 5 regulaminu, § 8 ust. 3 rozporządzenia z 13 lipca 2012 r., a także § 15 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich (...) w sposób wyczerpujący przedstawił powody odmowy przyznania jej stypendium doktoranckiego. Brak zatem podstaw, żeby uznać, że Rektor PP wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. Z przepisu § 6 ust. 2 w zw. z § 6 ust. 3 pkt 2) regulaminu wyraźnie wynika, że warunkiem uzyskania stypendium doktoranckiego kategorii B na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich jest uzyskanie w poprzednim roku nie tylko średniej ze studiów nie mniejszej niż 4,2, lecz również uzyskanie za autorstwo lub współautorstwo recenzowanych publikacji lub monografii naukowych co najmniej 8 punktów, przy czym wartość punktowa co najmniej jednej publikacji nie może być mniejsza niż 6. Przepis § 6 ust. 3 pkt 3 regulaminu odnoszący się do stypendium doktoranckiego kategorii C zawiera zaś wyższe wymogi.

Nie można podzielić zarzutu skarżącej jakoby organ zastosował niewłaściwe przepisy przy ocenie dorobku naukowego strony. Zdaniem skarżącej zgodnie z § 6 ust. 5 regulaminu dorobek naukowy powinien być oceniany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 października 2007 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków na działalność statutową (zmienionego rozporządzeniem MNiSW z 25 maja 2010 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków na działalność statutową – Dz. U. z 2010 r. Nr 93, poz. 599), a nie jak twierdzi organ według przepisów rozporządzenia w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 877). Zważyć należy, iż rozporządzenie z 13 lipca 2012 r., zgodnie z § 29 weszło w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a więc 16 sierpnia 2012 r. Obowiązywało zatem w dniu wydania decyzji Rektora PP z 19 listopada 2012 r. Nie zawiera ono przepisów przejściowych, które nakazywałyby stosowanie do spraw wszczętych, a niezakończonych przepisów dotychczasowych. W związku z tym w myśl zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. Rektor zobowiązany był zastosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania, a więc rozporządzenia z 13 lipca 2012 r.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ § 4 ust. 2 i 3 regulaminu oraz § 14 ust. 1 i § 17 rozporządzenia poprzez niewystąpienie przez Rektora PP przy ponownym rozpoznaniu sprawy o ponowną opinię Wydziałowej Komisji Doktoranckiej. Z § 14 ust. 1 rozporządzenia wynika, że stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni wniosków o przyznanie stypendium. Przepis § 17 rozporządzenia stwierdza, że komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznaniu stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium. Z kolei w § 4 ust. 2 regulaminu wskazuje się, że komisja doktorancka, po zaopiniowaniu wniosków, w terminie do 7 dni roboczych począwszy od dnia 31 października, przekazuje rektorowi listę doktorantów, rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego. Następny ust. 3 tegoż § 4 regulaminu określa, że doktorant ma prawo do odwołania się od decyzji rektora, złożonego w terminie 14 od otrzymania decyzji, w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy. Z żadnego z powołanych przepisów nie wynika, by na komisji doktoranckiej ciążył obowiązek dwukrotnego opiniowania wniosku doktoranta o przyznanie stypendium doktoranckiego.

Decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego ma cechy decyzji uznaniowej (art. 200 ust. 1 p.s.w.). Przepis ten stanowi, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Ust. 3 tego artykułu określa, że decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a jednostce naukowej – jej dyrektor. Z powyższych przepisów wynika, że to od uznania rektora uczelni, przy spełnieniu przez doktoranta przesłanek określonych w § 15 rozporządzenia oraz przepisach wewnętrznych uczelni, zależy, czy uzna za zasadne przyznanie doktorantowi stypendium doktoranckiego. Rektor nie jest do tego zobligowany, o czym świadczy zwrot "może otrzymywać" zawarty w art. 200 ust. 1 p.s.w.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez Rektora PP przepisów postępowania, w szczególności zaś art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 140 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uczelni nie był zobowiązany do powołania Wydziałowej Komisji Doktoranckiej i zwrócenia się do niej o opinię o wniosku skarżącej o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013, skoro opinia taka została uprzednio wydana. Rektor PP zobowiązany był do zbadania i ustosunkowania się zaś do opinii Komisji Doktoranckiej, co uczynił w uzasadnieniu decyzji, przyjmując za własne jej argumentację. Ponadto, uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest wyczerpujące i rzetelnie wykazuje zasadność odmowy przyznania stronie żądanego stypendium.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut strony, jakoby organ dopuścił się naruszenia § 5 ust.2 regulaminu poprzez odmowę przyznania stypendium doktoranckiego, w sytuacji, gdy strona spełniała przesłanki określone w tym przepisie. Zważyć należy, iż § 5 ust. 2 regulaminu określający przesłanki umożliwiające przyznanie doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich stypendium doktoranckiego, należy stosować łącznie z § 6 ust. 2 i 3 tegoż regulaminu, które to przepisy stanowią doprecyzowanie kryteriów, jakie doktorant zobowiązany jest spełnić, aby mógł ubiegać się o stypendium doktoranckie. Choć zatem bezsprzecznie skarżąca – jak określa to przepis § 5 ust. 2 regulaminu – terminowo realizowała program studiów doktoranckich i uzyskała średnią ocen w roku akademickim 2011/2012 na poziomie 4,80, a także wykazała się zaangażowanie się w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych, to nie wykazała się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu pracy doktorskiej (ilość zebranych punktów oraz ocena opiekuna naukowego procesu realizacji rozprawy promocyjnej na mierny – k. 41 i n. akt sądowych). Tym samym skarżąca nie tylko nie spełniła przesłanek określonych w § 6 ust. 3 pkt 2 regulaminu, lecz również przesłanek określonych w § 5 ust. 2 pkt 3 regulaminu.

Rektor PP nie dopuścił się również naruszenia ani § 5 ust. 2 regulaminu, ani § 6 ust. 3 pkt 1 i 2 regulaminu, ani również § 15 ust. 3 rozporządzenia poprzez przyjęcie za jeden z powodów odmowy przyznania stypendium doktoranckiego okoliczność braku otwarcia przewodu doktorskiego przez doktorantkę. Przepis § 15 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia określa, że stypendium doktoranckie na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Analogicznie stanowi § 5 ust. 2 pkt 3 regulaminu. I choć żaden z przepisów nie stanowi wprost, że jednym z wymogów uzyskania stypendium doktoranckiego jest wszczęcie przewodu doktorskiego, to zważywszy na okoliczność, że wszczęcie przewodu doktorskiego świadczy o postępie w przygotowaniu rozprawy doktorskiej i w pracy naukowej, uzasadnione było uwzględnienie tej przesłanki jako uzupełniające pozostałe.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła M. K. H.-K., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. Art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm., zw. dalej p.u.s.a.) i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 200 ust. 1 i art. 207 ust. 1 p.s.w. poprzez:

a) uznanie, iż odmowa przyznania stypendium doktoranckiego wynikała z uznaniowości tej decyzji, podczas gdy wynikała ona nie z dowolności rozstrzygnięcia polegającego na bezpodstawnie odmiennym potraktowaniu przez organ administracji studentów, którzy uzyskali taką samą ilość punktów co Skarżąca;

b) brak uzasadnienia odmowy przyznania stypendium poprzez podanie uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia;

2. Art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 art. 8, art. 11 art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a) nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której decyzja Rektora Politechniki P. z [...] sierpnia 2014 r. została wydana z naruszeniami przepisów postępowania administracyjnego mającymi istotny wpływ na wynik sprawy tj.: zasady prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a., zasady pogłębiania zaufania z art. 8 k.p.a., zasady przekonywania z art. 11 k.p.a., zasady dwuinstancyjności z art. 15 k.p.a., zasady zbierania w sposób wyczerpujący i rozpatrywania całego materiału dowodowego w sprawie, a także zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. oraz z naruszeniem dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. w postaci braku prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji;

b) brak przedłożenia przez organy administracji do akt sprawy informacji o kryteriach oceny punktowej dorobku naukowego doktorantów podczas postępowania stypendialnego oraz listy rankingowej doktorantów z ich dorobkiem punktowym, z uwzględnieniem na tych listach osoby skarżącej.

3. Art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z dokumentów złożonych w charakterze dowodów przez organ administracji pismem z 7 kwietnia 2015 r. oraz skarżącą w piśmie z 14 kwietnia 2015 r. na okoliczność, iż organ administracji odmówił skarżącej przyznania stypendium doktoranckiego ze względu na zbyt małą liczbę punktów, podczas gdy inni doktoranci posiadający taką samą liczbę punktów stypendium otrzymali;

4. Art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy – polegające na przedstawieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a w efekcie przyjęcie, że decyzja Rektora Politechniki P. z [...] sierpnia 2014 r. została wydana w sposób prawidłowy, a naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

5. Art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. art. 200 ust. 1 u.p.sz.w. w zw. z § 15 ust. 3 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2011 r., Nr 225, poz. 1351) (zw. dalej r.s.d.).w zw. z § 5 ust. 2 pkt. 3 oraz § 6 ust. 3 pkt. l regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z budżetu państwa na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Politechnice P. stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr 35 Rektora Politechniki P. z 31 sierpnia 2012 r. (RO/VIII/35/2012)(zw. dalej regulaminem) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na:

a) przyjęciu, że w celu uzyskania stypendium doktoranckiego konieczne jest otwarcie przewodu doktoranckiego, a w konsekwencji uznanie, iż skarżąca nie spełniła przesłanek do przyznania stypendium doktoranckiego;

b) milczącym uznaniu, iż skarżącej nie przysługuje stypendium doktoranckie kategorii A w sytuacji uznania, że dowolność kryteriów przyznania stypendiów zastosowana przez organ I instancji wobec była Skarżącej zasadna.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że punkty przedstawione przez pozostałych doktorantów zostały zakwalifikowane przez Rektora Politechniki P. w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 października 2007 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność statutową (zmienionego rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 maja 2010 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność statutową (Dz. U. z 2010 r. Nr 93, poz. 599). Przy przeprowadzeniu kwalifikacji punktów na podstawie tego rozporządzenia wynik punktowy Skarżącej wyniósłby 68 punktów. Natomiast dorobek punktowy skarżącej został obliczony przez Rektora Politechniki P. na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 877). W efekcie ilość punktów uznanych skarżącej została znacząco zmniejszona.

Należy zatem zwrócić szczególną uwagę na odmienne, dowolne, a nie uznaniowe, potraktowanie w niniejszej sprawie przez Rektora Politechniki P. doktorantów, którzy przedstawili we wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego identyczne ze Skarżącą publikacje do rozliczenia punktowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do faktu, iż ocena punktowa dorobku Skarżącej została poczyniona dowolnie, tj. w oparciu o inne kryteria niż innych uczestników tego samego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podtrzymując decyzję organu II instancji w uzasadnieniu wyroku przytoczył fragmenty rozumowania organu II instancji, zawarte w decyzji z [...] sierpnia 2014. Tym samym w uzasadnieniu WSA w ogóle pominął punktację, jaką za dorobek naukowy uzyskałaby skarżąca, gdyby organ I instancji zastosował kryteria liczenia punktów identyczne z pozostałymi uczestnikami postępowania stypendialnego. Jeśli organ I instancji miał możliwość stosowania dowolnych, nierównych kryteriów wyliczania punktów wobec uczestników tego samego postępowania stypendialnego przy wydawaniu decyzji uznaniowej, przynajmniej zauważenia przez WSA wymagał fakt, iż punktacja wyliczona przez skarżącą w momencie składania dokumentów do postępowania stypendialnego (tj. 68 pkt) dokonana została w oparciu o kryteria, które ostatecznie zastosowano wobec wszystkich innych uczestników tego postępowania, choć skarżąca uznaje stanowisko organu II instancji i WSA, iż za publikacje w Zeszytach Szczecińskich należało jej przyznać 6, a nie 9 punktów, a zatem sumaryczna ilość punktów skarżącej wyniosłaby 65.

Na uwagę zasługuje także fakt, iż co prawda na s. 17 uzasadnienia skarżonego wyroku znajduje się odwołanie do § 8 ust 2 rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym, jednak WSA nie odniósł się do zastrzeżeń w tym zakresie podnoszonych przez skarżącą zarówno przed II instancją jak i przed WSA. Precyzując, chodziło o to, że organ I instancji niektórym doktorantom do dorobku naukowego zaliczył publikacje złożone do recenzji.

Wprawdzie, jak zauważono w treści zaskarżonego orzeczenia, decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy ale organ przy jej podejmowaniu jest związany przepisami prawa materialnego (rozporządzenia, regulaminy itp.) regulującymi w sposób szczegółowy tryb przyznawania stypendiów. Nie sposób bowiem przyjąć, że pod pojęciem "uznaniowości" należy rozumieć zupełnie dowolne wydawanie decyzji bez zachowania kryteriów opisanych w przepisach prawa materialnego. Stanowisko to zostało podzielone w judykaturze. Podkreślono przy tym, że: "(...) Za każdym razem, przy ocenie wniosków, ocena spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów przyznawania stypendium jest przeprowadzana na nowo, w oparciu o cały dorobek doktoranta w zestawieniu z pozostałymi uczestnikami studiów starającymi się o dane stypendium na dany okres. (...)". Takiego zestawienia dorobku punktowego poszczególnych doktorantów zabrakło w niniejszej sprawie, prawdopodobnie ze względu na obliczenie ich punktacji na podstawie odmiennych kryteriów.

Należy także zaznaczyć, że zasada równości w rozumieniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 32) wskazuje na to, że wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą (relewantną), powinny być traktowane równo, według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzujących. Równość wobec prawa to także zasadność wybrania tego, a nie innego kryterium różnicowania podmiotów prawa. Tylko w ten sposób bowiem (według uzasadnionego kryterium) różniące się podmioty mogą być traktowane odmiennie, bez naruszenia zasady równości.

W przypadku decyzji uznaniowych konieczne jest precyzyjne przedstawienie przesłanek odmowy przyznania stypendium poprzez podanie uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności, albowiem uznaniowość decyzji nie oznacza dowolności organu w jej podejmowaniu.

Warto przy tym podkreślić, że w sprawie, w której rozpatrywano decyzje w oparciu o podobne przesłanki, stwierdzono, że: "Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym na podstawie rzetelnych dowodów – stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (zob. wyrok WSA w Warszawie z 7.11.2006 r., III SA/Wa 2015/06, wyrok WSA w Warszawie z 9.5.2007 r., V SA/Wa 320/07, wyrok WSA w Warszawie z 25.5.2007 r., V SA/Wa 418/07). Uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (P. Szustakiewicz, Świadczenia wyjątkowe, s. 61). Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala więc na jednoznaczne stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ administracji publicznej nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok WSA w Warszawie z 13 października 2006 r., III SA/Wa 1782/06, jak również wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2007 r., V SA/Wa 5/07, wyrok WSA w Gliwicach z 30 lipca 2010 r., III SA/G1682/10 i wyrok WSA w Gliwicach z 17 grudnia 2010 r., III SA/G11548/10)".

Naruszenie ww. przepisów oraz wyrażonych w nich zasad: prawdy obiektywnej, przekonywania, budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, zbierania w sposób wyczerpujący i rozpatrywania całego materiału dowodowego w sprawie, a także swobodnej oceny dowodów, dwuinstancyjności postępowania oraz sporządzenia prawidłowego uzasadnienia decyzji organu II instancji miało miejsce w niniejszej sprawie poprzez: a) zastosowanie wobec doktorantów będących współautorami tych samych publikacji odmiennych kryteriów oceny przedstawionej przez nich punktacji w ramach tego samego postępowania, b) powtórzenie argumentów z decyzji I instancji zamiast obowiązku organu wyższego stopnia do kompleksowego i rzetelnego zbadania decyzji organu I instancji, c) brak poszanowania zasady równości z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, d) niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z całkowitym pominięciem przez organ II instancji ustosunkowania się do uwag wniesionych przez Skarżącą. W szczególności skarżąca wnosiła do organu II instancji o wyjaśnienie przesłanek na podstawie których organ I instancji podjął decyzję o odmowie przyznania jej stypendium. Skarżąca wnosiła m. in. o ujawnienie list punktowych uczestników postępowania z uwzględnieniem osoby skarżącej, jakimi organ I instancji posługiwał się przy wydawaniu decyzji. Listy rankingowe, w oparciu o które organ I instancji podejmował decyzje ujawniłyby dowolność kryteriów stosowanych przez ten organ przy wyliczaniu dorobku naukowego doktorantów w ramach tego samego postępowania.

Skarżąca w toku postępowania zwracała uwagę na odmienne obliczenie dorobku punktowego poszczególnych doktorantów przez Rektora Politechniki P. Poza skarżącą, której punkty obliczono na podstawie rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym do monografie naukowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 877), kryteria zastosowane wobec innych doktorantów nie zostały ujawnione przez organy administracji. W ocenie skarżącej prawdopodobnie dorobek punktowy innych doktorantów został obliczony w oparciu o treść rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 października 2007 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania środków finansowych na działalność statutową (Dz.U. z 2007 r. Nr 205, poz. 1489 ze zm., Dz.U z 2010 r. Nr 93, poz. 599). Wskazuje na to chociażby fakt wymienienia przez P. K. w jego wniosku tych samych publikacji co skarżąca, za które przyznano mu 35 punktów (s. 3 załącznika nr 1 do wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego). Należy przy tym zauważyć, że organy administracji nie wyjaśniły przy tym czy możliwe było przyznanie punktów za publikacje, które nie zostały jeszcze wydrukowane. Wątpliwości w tym zakresie wynikają z faktu, że w odniesieniu do skarżącej odmówiono przyznania punktów za nieopublikowane artykuły, a według jej wiedzy w takiej samej sytuacji innym doktorantom punkty przyznawano.

W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie doszło do naruszenia dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a., które miało wpływ na treść wyroku z 22 kwietnia 2015 r. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do pisma organu administracji z 7 kwietnia 2015 r. oraz pisma skarżącej w piśmie z 14 kwietnia 2015 r. na okoliczność przyznania innym doktorantom wyższej liczby punktów za współautorstwo publikacji, których współautorem była także skarżąca. W szczególności chodziło o listy rankingowe wraz z ilościami punktów poszczególnych doktorantów składających wniosek o stypendium doktoranckie, oraz list rankingowych doktorantów rekomendowanych oraz nierekomendowanych wraz z liczbami punktów, a także kryteria liczenia punktów. Brak uwzględnienia treści tych dokumentów przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy przemawia za brakiem wyczerpującego jej rozpatrzenia i uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest uzasadniony w niniejszej sprawie z powodu wadliwego uzasadnienia stanu faktycznego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Bezzasadnie podzielono w nim stan faktyczny przedstawiony w treści decyzji z [...] sierpnia 2014 r., który organ administracji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz bez jego właściwej oceny i uzasadnienia. Brak bowiem było na etapie postępowania administracyjnego ustaleń dlaczego skarżąca została nierówno potraktowana w stosunku do innych doktorantów o tym samym dorobku naukowym. Dopiero ustalenia w tym zakresie poczynione przez WSA w Poznaniu – których w niniejszej sprawie zabrakło – pozwoliłyby ustalić te okoliczności.

Naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. art. 200 ust. 1 u.p.sz.w. w zw. z § 15 ust. 3 pkt. 2 r.s.d. w zw. z § 5 ust. 2 pkt. 3 oraz § 6 ust. 3 pkt. l regulaminu miało miejsce w niniejszej sprawie poprzez przyjęcie, że w celu uzyskania stypendium doktoranckiego konieczne jest otwarcie przewodu doktoranckiego a w konsekwencji uznanie, iż skarżąca nie spełniła przesłanek do przyznania jej stypendium doktoranckiego oraz poprzez milczące uznanie, iż nie przysługuje jej stypendium doktoranckie kategorii A.

Zgodnie z treścią § 15 ust. 3 pkt. 2 r.s.d. oraz § 5 ust. 2 pkt. 3 regulaminu stypendium doktoranckie może zostać przyznane doktorantowi, który wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. W zaskarżonym orzeczeniu uznano, iż podstawą do udzielenia takiego stypendium jest m.in. otwarcie przewodu doktorskiego. Podkreślono przy tym, że: "(...) choć żaden z przepisów nie stanowi wprost, że jednym z wymogów uzyskania stypendium doktoranckiego jest wszczęcie przewodu doktorskiego, to zważywszy na okoliczność, że wszczęcie przewodu świadczy o postępie w przygotowaniu rozprawy doktorskiej i w pracy naukowej, uzasadnione było uwzględnienie tej przesłanki jako uzupełniającej pozostałe". Argumentacja ta jest chybiona i nie oddaje istoty sformułowania "przygotowanie rozprawy doktorskiej". Rozprawa doktorska jest bowiem przygotowywana pod opieką promotora. Powinna ona stanowić oryginalne rozwiązanie problemu naukowego oraz wykazywać ogólną wiedzę teoretyczną osoby przygotowującej rozprawę, a także umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej. Pojęcia tego nie sposób zatem wiązać z otwarciem przewodu doktorskiego. Wprawdzie opinia wystawiona przez opiekuna naukowego zawiera mierną ocenę postępu nad pracą doktorską, jednakże pozostaje ona w sprzeczności z bardzo dobrymi ocenami skarżącej za zajęcia o nazwie "Seminarium Promotorskie" co jednoznacznie udowadnia, że skarżąca pracowała nad rozprawą doktorską.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Złożony w rozpatrywanej sprawie środek odwoławczy nie do końca odpowiada przedstawionym wymaganiom. Zważywszy jednak, że popełnione przez pełnomocnika procesowego uchybienia nie są na tyle istotne, aby uniemożliwiały ustalenie granic wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona sporządzona w stopniu umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie. Niemniej jednak podniesione w niej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącej nigdzie nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.u.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Tym samym, zarzut ten należało uznać za bezzasadny.

Właściwie, we wszystkich zarzutach podniesionych w skardze kasacyjnej kwestionowany jest stan faktyczny sprawy ustalony przez organy administracji i podzielony przez Sąd I instancji. Tym samym zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego należało również uznać za chybiony, ponieważ zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę kasacyjną jedynie w przypadku, jeżeli nastąpiło przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Dlatego też w orzecznictwie NSA panuje niekwestionowany pogląd, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1). Ewentualnie może być ona skuteczna, tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 – wyrok NSA z 6.07.2004 r., FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68. I odwrotnie zresztą, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń – wyrok NSA z 16 września 2004 r., FSK 471/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 96.

Zarzuty naruszenia art. 106 § 3 i art. 141 § 4 p.p.s.a. także nie mają usprawiedliwionych podstaw. Sama skarżąca kasacyjnie podnosi, że sprawy innych osób ubiegających się o stypendium były rozpoznawane na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 października 2007 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność statutową (zmienionego rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 maja 2010 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na działalność statutową (Dz. U. z 2010 r. Nr 93, poz. 599). Natomiast dorobek punktowy skarżącej został ustalony przez Rektora Politechniki P. na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 877). Tym samym skarżąca kasacyjnie nie może skutecznie podnosić naruszenia zasady równości wobec prawa, a także zasad wymienionych w art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 15 k.p.a. i w art. 80 k.p.a., ponieważ między jej sprawą a sprawami innych osób, na które się ona powołuje nie zachodzi tożsamość wszystkich elementów stosunku administracyjnoprawnego, a mianowicie, różne są ich podstawy prawne.

Podnieść należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił, że Rektor Politechniki P. – wobec braku przepisów przejściowych w nowym rozporządzeniu – zobowiązany był zastosować wobec skarżącej przepisy obowiązujące w dacie orzekania, a więc przepisy rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. Zresztą ta ocena prawna Sądu I instancji nie została zakwestionowana w skardze kasacyjnej. Dlatego też, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ odnosi się do faktów relewantnych w stosunku do przesłanek uzyskania stypendium, określonych w rozporządzeniu z 13 lipca 2012 r. W tym stanie rzeczy nie było również potrzeby przeprowadzania dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów wskazanych przez skarżącą, ponieważ pochodziły one z postępowań w sprawach stypendium doktoranckiego, gdzie sprawy były rozpoznawane w oparciu o inne przepisy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie ocenił Sąd I instancji, że w świetle § 15 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. i § 5 ust. 2 pkt 3 regulaminu, choć żaden z przepisów nie stanowi wprost, że jednym z wymogów uzyskania stypendium doktoranckiego jest wszczęcie przewodu doktorskiego, to zważywszy na okoliczność, że wszczęcie przewodu doktorskiego świadczy jednoznacznie o postępie w przygotowaniu rozprawy doktorskiej i w pracy naukowej, uzasadnione było uwzględnienie tej przesłanki jako uzupełniające pozostałe. Ocena ta jest tym bardziej trafna, bo znajduje ona uzasadnienie w opinii wystawionej przez opiekuna naukowego skarżącej, a więc osoby najlepiej znającej doktorantkę, gdzie sformułowano mierną ocenę postępu nad pracą doktorską. Taka opinia dowodzi, że doktorantka nie wykazała się postępem w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, a więc nie spełnia kryterium uzyskania stypendium doktoranckiego, określonego w § 15 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 13 lipca 2012 r. O trafności zaś oceny opiekuna naukowego świadczy najlepiej fakt, że w dacie rozprawy, jak miała miejsce przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (2 marca 2016 r.) skarżąca kasacyjnie w dalszym ciągu nie miała wszczętego przewodu doktorskiego.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.