Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1391/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, 10,
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania B. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] potwierdzającego B. C. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L nieruchomości w miejscowości K. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz określającej zwaloryzowaną wartość ww. nieruchomości na kwotę [...] zł - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu 18 września 2007 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego we W. wpłynął wniosek B. C. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez I. i J. L. w miejscowości K., poza obecnymi granicami państwa polskiego. Zgodnie z treścią wniosku, w skład nieruchomości pozostawionej wchodziło: [...] ha ziemi (w tym grunty rolne o powierzchni [...] ha), dom mieszkalny, stodoła, spichlerz, stajnia i szopa.

W trakcie postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji zgromadzono m.in. poniższy materiał dowodowy:

1. Wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] ustalający, że J. L. była właścicielka gospodarstwa rolnego w miejscowości K., w skład którego wchodziło:

1) [...] ha użytków rolnych (w tym: [...] gruntów ornych);

2) dom mieszkalny, parterowy, z poddaszem, drewniany, na podmurówce z kamienia, kryty dachówką, o trzech pokojach, kuchni, przedsionku i werandzie;

3) stodoła drewniana, na podmurówce z kamienia, kryta słomą;

4) spichlerz piętrowy, drewniany, na podmurówce z kamienia, kryty dachówką;

5) stajnia drewniana, kryta słomą, na podmurówce z kamienia;

6) szopa drewniana, kryta słomą;

7) studnia z kręgów betonowych.

2. Sporządzony przez B. C. "Opis pozostawionej nieruchomości" oraz jej oświadczenie z dnia [...] lipca 2009 r. - złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, podpisane w obecności pracownika Urzędu Miejskiego Gminy R., z treści których wynika, że na gospodarstwo pozostawione przez Ignacego i J. L. w miejscowości K. składały się:

[...]

Z treści powyższego oświadczenia z dnia [...] lipca 2009 r. wynika, że informacje na temat rodzaju i powierzchni pozostawionej nieruchomości B. C. uzyskała od swojej babci, dziadka, matki i ich znajomych.

3. Postanowienie Sądu Rejonowego [...] o nabyciu spadku po J. L. przez jej wnuczkę – B. C. w całości.

4. Operat szacunkowy z dnia [...] sierpnia 2007 r., w którym dokonano obliczenia wartości gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości K., w skład którego wchodziły:

[...]

Wartość ww. nieruchomości oszacowano na kwotę [...] zł. Rodzaj i powierzchnię mienia zabużańskiego rzeczoznawca majątkowy przyjął na podstawie danych zawartych w wyroku Sądu Wojewódzkiego [...] oraz informacji zamieszczonych w "Opisie pozostawionej nieruchomości" - sporządzonym przez B. C.

5. Uwierzytelnioną kopię dowodu osobistego B. C., jej oświadczenie o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i o stanie realizacji prawa do rekompensaty.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], Wojewoda [...] dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez B. C. wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wezwał wnioskodawczynię do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, do podania numeru rachunku bankowego - w przypadku wyboru rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego płatnego przelewem, oraz do przedłożenia sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, w którym zostanie określona wartość nieruchomości pozostawionej przez J. L. w miejscowości K. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda stwierdził, że w jego ocenie informacje na temat użytkowego poddasza stodoły, podpiwniczenia domu oraz wyposażenia go w instalację elektryczną i odgromową, a także materiału użytego do budowy zabudowań gospodarczych - zawarte w "Opisie pozostawionej nieruchomości" i oświadczeniu B. C. z dnia [...] lipca 2009 r., nie mogą zostać uznane za dowód w sprawie, gdyż zgodnie z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Jeżeli zatem sąd nie wymienił tych składników mienia pozostawionego w treści wyroku z dnia 15 listopada 1991 r., to nie mogą one podlegać wycenie. Ponadto, Wojewoda stwierdził, że w jego ocenie, informacje w zakresie budynku mieszkalnego, stajni, stodoły, spichlerza, oraz szopy mogły zostać znacznie zawyżone. Organ uznał m.in., że rzeczoznawca majątkowy dokonując wyceny pozostawionej nieruchomości przy ustaleniu powierzchni budynków powinien kierować się swoją wiedzą fachową uwzględniając ówczesne realia w zakresie budownictwa wiejskiego na terenie byłego województwa nowogródzkiego, a w przypadku domu, informacje o ilości izb. Na tej podstawie, organ wojewódzki nie przyjął jako dowodu w sprawie operatu szacunkowego z dnia [...] sierpnia 2007 r.

W konsekwencji tego stanu sprawy, B. C. przekazała organowi pierwszej instancji oświadczenie o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty, oraz nowy operat szacunkowy z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym wyceną objęto zabudowaną nieruchomość gruntową, położoną w miejscowości K., obecnie na terenie Białorusi. Zgodnie z tym operatem, w skład ww. nieruchomości wchodziły:

[...]

Wartość wyżej wskazanych składników mienia zabużańskiego została obliczona przez rzeczoznawcę majątkowego na sumę [...] zł. Operat ten stał się podstawą obliczenia kwoty rekompensaty.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], Wojewoda [...]:

1. Potwierdził B. C. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości w miejscowości K. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej;

2. Określił zwaloryzowaną wartość ww. nieruchomości na kwotę [...] zł oraz stwierdził, że w skład pozostawionego majątku wchodziło: [...].

3. Ustalił, że wysokość rekompensaty należnej B. C. odpowiada 20% zwaloryzowanej wartości pozostawionej nieruchomości i wynosi [...]zł.

4. Wskazał, że wybraną przez stronę formą realizacji prawa do rekompensaty jest świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wojewódzki wyjaśnił, że choć z treści wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty oraz z oświadczenia strony z dnia [...] lipca 2009 r. wynika, że właścicielami nieruchomości zabużańskiej byli I. i J. L., to dowody zebrane w trakcie postępowania, a w szczególności wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...], świadczą jednoznacznie, że majątek, którego dotyczy wniosek B. C, stanowił własność J. L.. Ponadto organ pierszej instancji wskazał, że na podstawie "Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorialnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych" (red. T. Bystrzycki, wydawnictwo Książnicy Narodowej, Przemyśl-Warszawa 1933) ustalono, że w województwie [...] znajdowała się miejscowość o nazwie K., a na przedwojennym terytorium Polski nie było miejscowości o nazwie K. W związku z powyższym, w decyzji Wojewody przyjęto, że nieruchomość J. L. była położona w miejscowości o nazwie K. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] zaznaczył też, że w jego ocenie podane przez stronę informacje odnośnie rodzaju i powierzchni nieruchomości zabużańskiej, których źródłem jest wyłącznie przekaz innych osób, należy ocenić jako mało wiarygodne. W związku z tym, w zakresie danych o powierzchni budynków, Wojewoda uznał za wiarygodne jedynie ustalenia zawarte w treści operatu szacunkowego z dnia [....] stycznia 2012 r.

Pismem z dnia 4 lutego 2013 r. B. C., reprezentowana przez pełnomocnika – R. T., wniosła do Ministra Skarbu Państwa odwołanie od ww. decyzji Wojewody. Zdaniem strony wartość mienia zabużańskiego powinna być obliczona na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] sierpnia 2007 r. i ustaleń odnośnie rodzaju i powierzchni nieruchomości w nim zawartych.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wstępnym warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie rekompensaty za nieruchomości pozostawione na byłym terytorium państwa polskiego jest złożenie wniosku o potwierdzenie tego prawa przez stronę lub jej poprzednika prawnego w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty.

Następnie Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku ubiegania się o rekompensatę przez spadkobiercę właściciela mienia zabużańskiego, osoba taka musi udowodnić:

1) posiadanie przez swojego poprzednika prawnego tytułu własności do nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego - co należy wykazać w oparciu o dowody wymienione w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty oraz posiadanie przez taką osobę obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r.;

2) opuszczenie przez właściciela nieruchomości terenów polskich włączonych po zakończeniu wojny w skład ZSRR z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. na podstawie układów republikańskich wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1-4 powołanej ustawy, na podstawie polsko - radzieckiej umowy z dnia 15 lutego 1951 r. lub na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.;

3) swoje następstwo prawne po właścicielu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - co należy udowodnić na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku.

Z kolei wartość rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione na ziemiach polskich włączonych po zakończeniu II wojny światowej w skład ZSRR określa art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zgodnie z którym: "Zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości".

Mając na uwadze powyższe przepisy, Minister Skarbu Państwa stanął na stanowisku, że materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] przemawia za tym, iż zostały spełnione przesłanki z art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., od których zależy potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Organ odwoławczy stwierdził, że B. C. złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie wyznaczonym w art. 5 ust. 1 ww. ustawy oraz wykazała, że J. L. pozostawiła na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej majątek stanowiący jej własność (dowody: wniosek z dnia 18 września 2007 r., wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...]. Minister podniósł też, że strona udowodniła także, iż właścicielka mienia zabużańskiego była w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, i że powróciła do kraju na skutek innych okoliczności związanych z II wojną światową oraz wykazała swoje następstwo prawne po J. L., a także udokumentowała posiadanie obywatelstwa polskiego (dowody: postanowienie Sądu Rejonowego w [...], uwierzytelniona kopia dowodu osobistego [...]).

Organ drugiej instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest ustalenie rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych przez J. L. w miejscowości K. na byłym terytorium Polski - co jest istotne z punktu widzenia określenia wartości tych nieruchomości oraz obliczenia wysokości rekompensaty należnej stronie postępowania. Organ wskazał na treść art. 6 ust. 4 pkt 1-3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, zgodnie z którym dowodami świadczącymi o posiadaniu prawa własności mienia zabużańskiego mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. Art. 6 ust. 5 powołanej ustawy stwierdza natomiast, że w przypadku braku urzędowego opisu mienia i orzeczenia PUR, dowodami potwierdzającymi posiadanie prawa własności nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium Polski mogą być oświadczenia dwóch świadków, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi, w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa wykładnia przepisów art. 6 ust. 4 pkt 1-3 i art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy jest, aby prawo własności mienia zabużańskiego wykazywać w pierwszej kolejności w oparciu o dowód z dokumentu urzędowego, sądowego lub archiwalnego. Dowód z oświadczeń świadków można natomiast przyjąć wyłącznie wtedy, gdy brak jest urzędowego opisu mienia i orzeczenia PUR i to przy założeniu, że oświadczenia takie będą spełniać wymogi wymienione w art. 6 ust. 5 ww. ustawy. W przypadku przedłożenia przez stronę prawomocnego wyroku sądu cywilnego ustalającego rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionej na ziemiach polskich włączonych po zakończeniu II wojny światowej w skład ZSRR, wskazać należy na art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Swoistość mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego wyraża się zatem w tym, że obejmuje ono także inne sądy i organy administracji publicznej, w tym także orzekające w postępowaniu administracyjnym. Organy te muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Żaden organ wskazany w powołanym przepisie nie może swych rozstrzygnięć oprzeć na twierdzeniu przeciwnym. Mając powyższe na uwadze, zdaniem organu drugiej instncji, w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, niedopuszczalne jest kwestionowanie przez Wojewodę ustaleń odnośnie składników mienia zabużańskiego, dokonanych w prawomocnym wyroku sądowym. Ponieważ jednak wyroki ustalające rodzaj i powierzchnię mienia zabużańskiego są często na tyle ogólne, że uniemożliwiają rzeczoznawcom majątkowym dokonanie prawidłowej wyceny tych nieruchomości, Minister Skarbu Państwa stwierdził, że w takich przypadkach możliwe jest doprecyzowanie tych wątpliwości w oparciu środki dowodowe, o których mowa w art. 75 § 1 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie, na okoliczność udowodnienia posiadania przez J. L. prawa własności nieruchomości pozostawionej w miejscowości K., B. C. przedłożyła wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] oraz sporządzony przez siebie "Opis pozostawionej nieruchomości" i swoje oświadczenie złożone w Urzędzie Miejskim Gminy [...] w dniu 21 lipca 2009 r. Na podstawie tych dokumentów został wykonany operat szacunkowy z dnia [...] sierpnia 2007 r., który strona złożyła z własnej inicjatywy, przed wydaniem przez Wojewodę postanowienia wzywającego do przedłożenia takiego dowodu. Operat ten został zakwestionowany przez Wojewodę z uwagi na to, że w ocenie organu pierwszej instancji przy jego sporządzaniu rzeczoznawca majątkowy nie powinien brać pod uwagę informacji zawartych w "Opisie pozostawionej nieruchomości", gdyż pochodzą one od strony postępowania, są częściowo sprzeczne z ustaleniami dokonanymi przez Sąd, a ponadto są niewiarygodne, ponieważ nie są oparte na osobistych obserwacjach B. C., osoby urodzonej w 1965 r., która informacje na temat nieruchomości pozostawionej zna jedynie z przekazów jej rodziny znajomych. W ocenie Wojewody dane zawarte w wyroku ustalającym z dnia 15 listopada 1991 r. są wystarczające do prawidłowego oszacowania wartości nieruchomości pozostawionej przez J. L., nie zachodzi konieczność ich uzupełnienia czy doprecyzowania, a w związku z tym przy dokonywaniu wyceny rzeczoznawca majątkowy powinien oprzeć się jedynie na treści tego wyroku. Kierując się ww. przesłankami, organ wojewódzki, po przedłożeniu przez B. C. nowego operatu szacunkowego z dnia [...] stycznia 2012 r. i po dokonaniu jego weryfikacji, uznał go za wykonany prawidłowo - stąd też stał się on podstawą obliczenia kwoty rekompensaty przyznanej wnioskodawczyni.

W ocenie Ministra Skarbu Państwa, przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy Wojewoda [...] nie naruszył przepisów prawa, a wydana przez niego decyzja jest prawidłowa. Organ pierwszej instancji jest uprawniony do dokonywania formalnej weryfikacji dowodu jakim jest sporządzany przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy. Wojewoda może zatem zakwestionować taką wycenę, jeżeli uzna, że została ona sporządzona z uwzględnieniem dowodów niewiarygodnych lub częściowo sprzecznych z wyrokiem ustalającym sądu cywilnego. Organ administracji nie może natomiast kwestionować metodologii sporządzenia wyceny mienia zabużańskiego, gdyż w takiej sytuacji powinien zwrócić się o kontrolę operatu do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (por. art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w trakcie wykonywania operatu rzeczoznawca nie sygnalizował stronie postępowania lub organowi administracji, iż informacje zawarte w wyroku ustalającym są niewystarczające do sporządzenia tej wyceny. Przy wykonywaniu operatu, rzeczoznawca majątkowy oparł się na obowiązujących przepisach prawa, swojej wiedzy fachowej oraz danych uzyskanych z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział w S., biurach notarialnych, agencjach obrotu nieruchomościami i opracowaniach naukowych (por. "Odbudowa wsi polskiej - projekt zagród włościańskich", wydane nakładem Centralnego Komitetu Obywatelskiego, Warszawa 1915). W ocenie organu odwoławczego, operat z dnia [...] stycznia 2012 r. został wykonany poprawnie pod względem formalnym, w związku z czym może być podstawą do obliczenia wartości nieruchomości pozostawionej oraz wysokości rekompensaty należnej stronie postepowania. Jednocześnie Minister stwierdził, że dane B. C. zawarte w "Opisie pozostawionej nieruchomości" oraz oświadczeniu z dnia [...] lipca 2009 r. są niewiarygodne i nie mogą być dowodem w sprawie, gdyż pochodzą one od nieżyjących członków jej rodziny, nie można ich zatem zweryfikować.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r., wniosła B. C., reprezentowana przez R. T.

Według skarżącej brak było podstaw do żądania nowego operatu szacunkowego, gdyż operat z 2007 r. był prawidłowy i zgodny z wyrokiem ustalającym Sądu Wojewódzkiego z siedzibą w [...], oraz zeznaniem świadków –[...]. Skarżąca podkreśliła, że wszystkie dowody dotyczące przedmiotowej nieruchomości, w tym piwierzchni, przeleżały w Urzędzie w K. od 1991 r. do 2007 r., a w Urzędzie Wojewódzkim od 2007 r. do 2011 r. B. C. wyraziła niezadowolenie wobec decyzji Wojewody oraz organu odwoławczego, zakwestionowała nieuwzględnienie przez organy jako dowodu w sprawie oświadczenia B. C. z dnia [...] lipca 2001 r. - precyzującego opis pozostawionego mienia, niezgodziła się z twierdzeniem organów, że dane te są niewiarygodne, w konsekwencji czego przedstawiła ponownie zestawienie powierzchni pozostawionego mienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu państwa wniósł o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Kontrolując sprawę w tak określonych granicach Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy organy administracji mając do dyspozycji materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy, tj. m.in. wyrok Sądu Wojewódzkiego [...] ustalający, że J. L. była właścicielka gospodarstwa rolnego w miejscowości K. w skład którego wchodziło: [...]– prawidłowo uznały, że rzeczoznawca majątkowy powinien oprzeć się jedynie na treści tego wyroku, i nie zachodzi konieczność uzupełniania danych z niego, czy ich doprecyzowania.

Bez wątpienia, zgodzić się należy z organem pierwszej i drugiej instancji, że ww. wyrok ustalający, prawomocny wiąże swą treścią inne sądy jak i organy, i tej okoliczności nie kwestionuje także strona skarżąca, jednakże zauważenia wymaga, iż wyrok ten nie precyzuje powierzchni pozostawionych zabudowań, którą w tym postępowaniu skarżąca, od jego wszczęcia, stosownymi dokumentami starała się wykazać, w tym: "Opisem pozostawionej nieruchomości" oraz oświadczeniem z dnia [...] lipca 2009 r. - złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, podpisanym w obecności pracownika Urzędu Miejskiego Gminy R., a także znajdującym się w aktach sprawy oryginałem protokołu z [...] dnia kwietnia 2003 r., sporządzonym w obecności świadków [...], których autentyczność podpisu została potwierdzona przez Burmistrza Miasta S.

Wojewoda, kwestionując pierwszy operat szacunkowy z dnia [...] sierpnia 2007 r., sporządzony w niniejszej sprawie, uwzględniający ww. "Opis pozostawionej nieruchomości" sporządzony przez B. C. uznał, że informacje w zakresie powierzchni budynku mieszkalnego, stajni, stodoły, spichlerza, oraz szopy mogły zostać znacznie przez skarżącą zawyżone. Organ nie wykazał jednak, iż zostały one zawyżone, nakładając tym samym obowiązek na stronę sporządzenia nowego operatu szacunkowego zgodnie z jego przypuszczeniami oraz wiedzą specjalną biegłego z zakresu budownictwa wiejskiego na terenie byłego województwa [...].

Tymczasem, zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - dalej ustawa, operaty szacunkowe o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 tej ustawy sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego określające wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej są sporządzane z uwzględnieniem dowodów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy.

Z przepisu art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że spadkobierca osoby, która pozostawiła mienie poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej obowiązany jest do udokumentowania tego faktu w oparciu o wymienione w tym przepisie dowody. Dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego (art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy).

W przypadku braku dokumentów, o których mowa wyżej, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 tej ustawy).

W konsekwencji, biorąc pod uwagę treść powyższych przepisów należy ocenić, czy organy mając do dyspozycji wyżej opisany materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy prawidłowo uznały, że skarżąca nie udowodniła powierzchni nieruchomości budynkowych pozostawionych poza obecnymi granicami Polski i w związku z tym prawidłowo zostało przesądzone w postanowieniu Wojewody z dnia [...] listopada 2011 r., że przedstawione dane co do powierzchni zabudowań przez B. C. są niewiarygodne, i wobec tego prawidłowo potwierdziły jej prawo do rekompensaty z uwzględnieniem mniejszej powierzchni wynikającej z drugiego operatu szacunkowego z dnia [...] stycznia 2012 r.

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie podzielił stanowiska organów, uznając je za przedwczesne. Skoro bowiem w aktach przedmiotowej sprawy znajdował się opis skarżącej co do pozostawionego mienia oraz jej oświadczenie z dnia [...] lipca 2009 r. - złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, podpisane w obecności pracownika Urzędu Miejskiego Gminy R., a także oryginał protokołu z [...] dnia kwietnia 2003 r., sporządzony w obecności świadków[...], których autentyczność podpisu została potwierdzona przez Burmistrza Miasta S. – to rolą organu, kierując się dyspozycją art. 6 ust. 4 ustawy była w pierwszej kolejności ocena informacji co do powierzchni zabudowań zawarta w protokole z dnia [...] kwietnia 2001 r., podpisanym przez[...], oraz następnie - w zależności od tej oceny - dopuszczenie zeznań świadków, o których mowa w art. 6 ust. 5 ustawy, celem skonfrontowania z opisem mienia sporządzonym przez skarżącą. Z akt sprawy nie wynika aby w tej kwestii organ czynił jakiekolwiek oceny i działania, stwierdzając jedynie, iż "dane w Opisie pozostawionej nieruchomości oraz oświadczeniu z dnia [...] lipca 2009 r. są niewiarygodne i nie mogą być dowodem w sprawie, gdyż pochodzą one od nieżyjących członków jej rodziny, nie można ich zatem zweryfikować".

Sąd zwraca uwagę, że art. 6 ust. 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty zawiera otwarty katalog środków dowodowych, o czym świadczy zwrot "są nimi w szczególności", a głównym celem tego przepisu jest ustalenie zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego. W konsekwencji jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy organ dążąc do realizacji zasady prawdy obiektywnej powinien ocenić informacje zawarte w protokole z dnia [...] kwietnia 2001 r.

Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. opierać się należy na całym materiale dowodowym zebranym przez organ. Ocena taka powinna być też oparta na wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego w kontekście znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki i nie może opierać się na przypuszczeniach.

Ważnym dokumentem dla organów stanowiącym podstawę do określenia wartości "mienia zabużańskiego" jest bez wątpienia sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę operat szacunkowy. Jednakże operat ten winien być sporządzony z uwzględnieniem dowodów, na które wskazał ustawodawca w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r.

Reasumując stwierdzić należy, iż organy obu instancji naruszyły przepisy zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej uwzględni powyższe stanowisko Sądu, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem wszystkich dostępnych środków dowodowych umożliwiających ustalenie stanu faktycznego, dokona analizy zgromadzonych dowodów, prawidłowo je oceni i wyczerpująco rozstrzygnięcie uzasadni, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa.

W zależności od tych ustaleń organ wypowie się także na okoliczność postanowienia Wojewody z dnia [...] listopada 2011 r., w części dotyczącej zakwestionowania przez organ powierzchni pozostawionych zabudowań.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

-----------------------

9