Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 196/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 685
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) sędzia WSA Andrzej Brzuzy Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2022r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za październik 2018 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej A. G. kwotę 7198 zł (siedem tysięcy sto dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako Naczelnik, organ I instancji) z [...], którą odmówiono A. G. (dalej jako strona, skarżąca) stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za październik 2018r. w kwocie 89.049,00 zł.

Organ I instancji wydał ww. decyzję po przeprowadzeniu kontroli podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług za październik 2018r., stwierdzając, że nie ma podstaw do zwrotu nadpłaty wynikającej ze złożonego przez stronę wniosku z dnia 08.09.2021r., w kwocie 89 049,00 zł. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik wskazał, że nieodpłatne przekazanie środków trwałych tj. koparki, ciągnika rolniczego i przyczepy ciężarowej, na potrzeby własne, zgodnie z protokolarni z dnia 29.10.2018r., w świetle art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 685 ze zm., dalej jako ustawa o VAT) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wskazano, że strona skorzystała z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących nabycie ww. środków trwałych. Wobec powyższego, mając na uwadze art. 29a ust. 2 ustawy o VAT określono wartości rynkowe środków trwałych na moment dokonania ich nieodpłatnego przekazania tj. na miesiąc październik 2018r. oraz stosownie do art. 41 ust. 1 w powiązaniu z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT określił/wyliczył/ustalił podatek należny wg stawki 23%.

Oceniając powyższą decyzję Dyrektor wskazał, że strona w okresie od 20.08.2012r. do 30.10.2018r., prowadziła działalność gospodarczą, w ramach której dokonała nabycia sprzętu tj. koparki, ciągnika rolniczego i przyczepy ciężarowej i jako zarejestrowany czynny podatnik VAT skorzystała z przysługującego jej prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących nabycie ww. środków trwałych. W dniu 29.10.2018r. strona sporządziła protokoły dokumentujące wycofanie ww. środków trwałych z działalności gospodarczej i ich przekazanie na potrzeby osobiste, przy czym w deklaracji VAT-7 za miesiąc październik 2018r. nie wykazała nieodpłatnego przekazania ww. środków trwałych, jako czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Uwzględniając ustalenia przeprowadzonej kontroli, stwierdzającej nieprawidłowości w powyższym zakresie, w dniu 11.08.2021r. strona złożyła skuteczną korektę deklaracji VAT-7 za październik 2018r. oraz uregulowała kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego, w całości. W dniu 08.09.2021r. ponownie złożyła korektę deklaracji \/AT-7 za październik 2018r. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług w kwocie 89.049,00zł. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż stoi na stanowisku, że w październiku 2018r. nie wykonała żadnej czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Stanowisko w sprawie przedstawiła w zastrzeżeniach do protokołu kontroli, złożonych w dniu 08.07.2018r., w których podniosła, iż dokonała przesunięcia środków trwałych z prowadzonej na własne nazwisko działalności gospodarczej do gospodarstwa rolnego prowadzonego wspólnie z małżonkiem. Wyjaśniła, iż mąż prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą w ramach gospodarstwa rolnego, jest czynnym podatnikiem VAT, zatem przekazane maszyny są wykorzystywane w ramach opodatkowanej VAT działalności rolniczej. Zdaniem Strony, z uwagi na wspólność majątkową nie doszło do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel z jednego małżonka na drugiego.

W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji, w kwestii uznania, iż przeniesienie przez stronę środków trwałych, zakupionych do działalności gospodarczej, na rzecz męża prowadzącego odrębną działalność gospodarczą, będzie stanowić nieodpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, jest prawidłowe.

Przytaczając treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 2 ustawy o VAT Dyrektor wskazał, że z ich uregulowań wynika, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega generalnie każde nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, w tym także wszelkie inne darowizny, z którymi wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych. W przypadku, gdy podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, to nieodpłatne przekazanie tych towarów pozostaje poza zakresem opodatkowania (podatnik nie musi dokonać ich opodatkowania), bez względu na cel, na który zostały one przekazane (darowane).

Odnośnie opodatkowania nieodpłatnych świadczeń, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, niejednokrotnie wskazywano, iż nieodpłatne świadczenia podlegają opodatkowaniu wyłącznie w takim zakresie, w jakim podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Podkreślono więc, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlega wyłącznie dostawa towarów lub świadczenie usług, wykonane przez podatnika, a więc osobę prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. Żaden z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa. Podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokonuje czynności podlegającej opodatkowaniu.

Opierając się na treści art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), art. 31 § 1 i § 2, art. 43 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm.) organ odwoławczy stwierdził, że istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej). W niniejszym przypadku strona w oparciu o majątek wspólny prowadziła indywidualną działalność gospodarczą. Zatem, w oparciu o składniki majątku wspólnego posiadała odrębne przedsiębiorstwo (odrębną własność ekonomiczną), natomiast jako małżeństwo współwłasność łączną. Podkreślono przy tym, że na gruncie podatkowym, dostawa towarów powinna podlegać ocenie przede wszystkim z punktu widzenia aspektów ekonomicznych, mniejsze zaś znaczenie mają jej skutki o charakterze cywilnoprawnym, występujące na gruncie prawa cywilnego. Podkreślono zatem, że prowadząc swoje przedsiębiorstwo w oparciu o część składników majątku wspólnego to strona posiadała nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną, zatem w sensie ekonomicznym była właścicielem tej części majątku wspólnego. Na gruncie podatkowym kluczowym elementem jest przeniesienie praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości dysponowania nią. W rozpatrywanej sytuacji, pomimo zakupu składników majątku w ramach istniejącej małżeńskiej wspólnoty majątkowej, składniki te były przeznaczone wyłącznie do działalności gospodarczej strony (jednego z małżonków) w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Jako czynny podatnik podatku od towarów i usług, w związku z nabyciem ww. sprzętów (towarów) strona skorzystała z przysługującego jej prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy ich zakupie.

Tym samym w zaskarżonej decyzji podkreślono, że strona dokonując czynności przekazania zakupionego do działalności gospodarczej sprzętu, do działalności gospodarczej męża, będzie działała jako podatnik podatku od towarów i usług, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Zatem, w przypadku nieodpłatnego przekazania mężowi środków trwałych (sprzętu) wykorzystywanych przez stronę w prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT. W niniejszej sprawie, spełnione zostały bowiem przesłanki zawarte w przepisie art. 7 ust. 2 ustawy.

W ocenie organu odwoławczego nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja strony, dotycząca ewentualnego uznania, iż w przedmiotowej sprawie, doszło do zbycia przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 551 Kodeksu cywilnego, a co najmniej jego zorganizowanej części, którą definiuje art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Zatem, w sprawie miała miejsce dostawa towarów, o której mowa w art.5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, nie podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT. W orzecznictwie podkreśla się, iż nie można uznać grupy składników majątkowych, które jedynie teoretycznie można byłoby wykorzystać do prowadzenia określonej działalności gospodarczej, za przedsiębiorstwo bądź jego zorganizowaną część, gdyż konieczny jest taki stopień zorganizowania określonej grupy składników majątkowych, która umożliwia realizację określonych zadań. Zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, ma miejsce wówczas, gdy cały majątek przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części przechodzi na własność nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy, przy czym nie chodzi tu o prowadzenie jakiejkolwiek działalności z wykorzystaniem składników nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, a o prowadzenie nabytego przedsiębiorstwa.

W niniejszym przypadku strona z dniem 30.10.2018r. zlikwidowała działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług przygotowania terenu pod budowę (PKD 4312 Z). Wykorzystywane w działalności gospodarczej środki trwałe protokołami z dnia 28.10.2018r., przekazała na potrzeby osobiste. Tym samym, zdaniem Dyrektora nie można uznać, iż przekazanie na potrzeby osobiste bądź do działalności męża poszczególnych składników majątku likwidowanego przedsiębiorstwa stanowi transakcję zbycia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 kodeksu cywilnego, czy jego zorganizowanej części, której definicję zawiera art. 2 pkt 27e ustawy. Zatem, w niniejszej sprawie, nieodpłatne przekazanie na potrzeby osobiste bądź do działalności męża składników majątkowych zakupionych w ramach likwidowanego przedsiębiorstwa, nie spełniające definicji zarówno przedsiębiorstwa jak i jego zorganizowanej części, będzie stanowiło w myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, według stawek właściwych dla poszczególnych składników majątkowych.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżyła strona, reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora kosztów postępowania sądowego. Wnosząc o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżanej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 120, 121 § 1, art. 187 § 1 i art.191 w związku z art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2021 r., poz.1540 ze zm., dalej jako O.p.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT poprzez niepełną, dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego,

- art. 7 ust. 1 i 2 w związku z art, 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 2 ust. 1a Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L. 2006 r., Nr 347, poz. 1 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności uznanie, że skarżąca przekazując towary do prowadzonego wspólnie z mężem gospodarstwa rolnego dokonała czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.

W uzasadnieniu dodatkowo podniesiono, że pomiędzy skarżącą a jej mężem od 27 czerwca 1998 r. nieprzerwanie istnieje ustawowa wspólność małżeńska. W czasie trwania tej wspólności każdy z małżonków ma prawo do udziału i rozporządzania wspólnym majątkiem. Każdy z małżonków ma prawo do rozporządzania wspólnymi zasobami jak właściciel. Z uwagi na powyższe żadna transakcja pomiędzy małżonkami objętymi wspólnością małżeńską nie będzie miała charakteru odpłatnego.

Nie doszło również do ziszczenia się drugiego warunku uznania danej czynności za odpłatną dostawę towarów. W trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej każdy z małżonków ma prawo do rozporządzania całym wspólnym majątkiem i jego poszczególnymi składnikami. Zatem prowadzenie przez małżonków odrębnych działalności gospodarczych i fakt, że każde z nich jest samodzielnym podatnikiem VAT nie ma żadnego wpływu na uprawnienia do takiego rozporządzania. Małżonek skarżącej miał, bowiem prawo do rozporządzania przedmiotowymi maszynami zarówno przed jak i po przesunięciu ich z działalności podatniczki do prowadzonego wspólnie gospodarstwa rolnego.

Z zaskarżonej decyzji nie wynika jednoznacznie, czy Dyrektor uznał, że skarżąca przekazała maszyny na potrzeby osobiste, czy też na potrzeby gospodarstwa. To samo w sobie stanowi naruszenie art. 210 § 4 O.p. Podkreślono jednak, że jeśli między małżonkami istnieje wspólność ustawowa, to nie występuje wówczas przeniesienie wspólnego majątku z jednego na drugiego. Nie występują bowiem dwa odrębne podmioty, z których jeden nieodpłatnie przekazuje towary, a drugi je przyjmuje do samodzielnego nimi dysponowania. To, że każdy z małżonków jest samodzielnym podatnikiem VAT nie ma w takim przypadku znaczenia, każdy z nich może bowiem samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym.

Nawet gdyby uznać, że w przedmiotowej sprawie doszło do odpłatnej dostawy towarów, to i tak w ocenie skarżącej czynność ta nie podlegała opodatkowaniu VAT. Skarżąca przekazała bowiem do gospodarstwa rolnego wszystkie środki trwałe, których używała do swojej działalności gospodarczej. Za pomocą tych maszyn prowadziła tę działalność. Stanowiły one przedsiębiorstwo, a co najmniej zorganizowaną część przedsiębiorstwa skarżącej w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. A do transakcji zbycia przedsiębiorstwa i jego zorganizowanej części przedsiębiorstwa ustawa o podatku od towarów i usług, zgodnie z jej art. 6 pkt 1, nie ma zastosowania. Bez wątpienia przekazany przez skarżącą zespół maszyn spełniał warunki. Umożliwiały one bowiem prowadzenie samodzielnej działalności, są wykorzystywane w działalności gospodarczej - gospodarstwie rolnym prowadzonym wspólnie z mężem do czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podzielając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd doszedł, bowiem do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu zarzut naruszenia przez organ art.7 ust. 1 i 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT oraz art. 2 ust. 1 a Dyrektywy 2006/112/WE poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności uznanie, ze skarżąca przekazując towary do prowadzonego wspólnie z mężem gospodarstwa rolnego dokonała czynności podlegającej opodatkowaniu VAT - zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie do art. 7 ust. 2 tej ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w jej art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2) wszelkie inne darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Wskazać należy, że poza wyjątkami wskazanymi w ustawie o VAT, z uwagi na treść art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 2 ust. 1a Dyrektywy Rady z dnia 28 listopada 2006 r. nr 2006/112/WE, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega, co do zasady, odpłatna dostawa towarów. To odpłatność stanowi element konieczny dla powstania obowiązku w podatku od towarów i usług. Odpłatność oznacza wykonanie dostawy, czy świadczenia usług za wynagrodzeniem. Wyjaśniając znaczenie tego pojęcia, które nie jest definiowane ani na gruncie ustawy o VAT, ani Dyrektywy 112, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wielokrotnie podkreślał konieczność istnienia bezpośredniego związku pomiędzy otrzymaną zapłatą, a wykonanym świadczeniem w postaci dostawy towarów, czy też usługą (por. wyrok w sprawie C-16/93 R.J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden).

Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, podstawą opodatkowania dostawy towarów lub świadczenia usług jest wynagrodzenie rzeczywiście otrzymane z tego tytułu. Owo wynagrodzenie jest zatem wartością subiektywną, czyli rzeczywiście otrzymaną, a nie wartością oszacowaną według kryteriów obiektywnych. Wspomniane wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu. Ponadto nie można domniemywać, że element wynagrodzenia istnieje w każdej sytuacji, w której mowa jest o dostawie towarów (zob. podobnie wyroki TS z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie Astra Zeneca UK C-40/09, ECLI:EU:C:2010:450, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo oraz z 19 grudnia 2012 r. w sprawie Orfey Byłgarija, C-549/11, ECLI:EU:C:2012:832, pkt 44 oraz Opinia Rzecznika Generalnego z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-665-16, pkt 57, pkt 59, pkt 87). Jeżeli wartość ta nie jest kwotą pieniędzy uzgodnioną między stronami, powinna ona, jako wartość subiektywna, odpowiadać wartości, jaką dla odbiorcy ma usługa będąca wynagrodzeniem za dostawę towarów, oraz kwocie, jaką byłby on skłonny za tę usługę zapłacić (wyroki TS: z dnia 2 czerwca 1994 r. w sprawie Empire Stores, C-33/93, ECLI:EU:C:1994:225, pkt 19 oraz wyrok w sprawie Orfey Byłgarija, C-549/11, pkt 45). Jednocześnie w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że zapłata ta musi mieć jedynie konkretny wymiar. Osiągnięcie zysku nie ma znaczenia. (por. wyrok NSA z dnia 22.04.2016 r., I FSK 1720/14, dostępny w CBOSA).

W przedmiotowej sprawie istota sporu dotyczy tego, czy transakcje dokonywane pomiędzy małżonkami posiadającymi małżeńską wspólność majątkową podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT czy też nie. Chodzi o małżonków prowadzących odrębne działalności gospodarcze opodatkowane podatkiem VAT. Przy czym, co istotne w niniejszej sprawie, pomiędzy skarżącą a jej mężem od 27 czerwca 1998 r. nieprzerwanie istnieje ustawowa wspólność małżeńska.

Zatem punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia powstałej kwestii spornej jest ustalenie czy w przedmiotowej sprawie będzie miała miejsce nieodpłatna dostawa towarów.

Zdaniem Sądu ze stanowiskiem organów podatkowych zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie sposób się zgodzić. Podzielić należy stanowisko strony skarżącej, że jeśli między małżonkami istnieje wspólność ustawowa, to nie występuje wówczas przeniesienie wspólnego majątku z jednego na drugiego. Nie występują bowiem dwa odrębne podmioty, z których jeden nieodpłatnie przekazuje towary, a drugi je przyjmuje do samodzielnego nimi dysponowania. To, że każdy z małżonków jest samodzielnym podatnikiem VAT nie ma w takim przypadku znaczenia, każdy z nich może bowiem samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. Każdy z małżonków posiada kontrolę ekonomiczną nad poszczególnymi składnikami majątku wspólnego i możliwość dysponowania nimi, każdy z nich ma prawo do rozporządzania nimi jak właściciel. Nie mogą oni z majątku wspólnego wyodrębnić udziałów, którymi każdy z nich mógłby samodzielnie i niezależnie od drugiego dysponować.

Zatem, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, autonomia prawa podatkowego nie stoi na przeszkodzie by uznać, że przesunięcie towarów z działalności gospodarczej jednego małżonka do działalności gospodarczej drugiego małżonka, gdy małżonków łączy wspólność majątkowa istniejąca na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie stanowi odpłatnej ani też nieodpłatnej dostawy towarów i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Stanowisko to jest znajduje potwierdzenie w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych. (por. np. wyroki NSA z dnia 04.04.2018 r., sygn. akt I FSK 887/16; WSA w Gdańsku z dnia 11.12.2018 r., sygn. akt I SA/Gd 939/18; WSA w Bydgoszczy z dnia 25.05.2021 r., sygn. akt I SA/Bd 171/21, CBOSA; zob. Opinia Rzecznika Generalnego z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-665-16, pkt 87).

Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (jest to ich majątek wspólny). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna, którą charakteryzuje to, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Wspólność ta jest wspólnością masy majątkowej, to znaczy obejmuje cały zbiór praw majątkowych takich jak własność i inne prawa rzeczowe czy wierzytelności. Pomimo trwania wspólności każdy z małżonków ma zarówno prawo do udziału i rozporządzania tak całym majątkiem wspólnym, jak i w odniesieniu do poszczególnych składników majątku wspólnego. Wspólność majątkowa małżeńska nie jest bowiem samodzielnym i niezależnym od małżonków bytem, który realizuje swoje własne uprawnienia do określonych lub wszystkich składników tego mienia. Podmiotami uprawnionymi do dysponowania i zarządzania całym mieniem są zawsze małżonkowie tworzący wspólność majątkową małżeńską.

Podkreślenia wymaga fakt, że żaden z przepisów ustawy o VAT nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej. Każdy z małżonków może być odrębnym czynnym podatnikiem VAT. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa. Jednak ustrój ustawowej wspólność majątkowej istniejący miedzy małżonkami ma istotne znaczenie dla oceny czy transakcje mające miejsce między małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą dokonywane w ramach tych działalności, traktowane są jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z 4 kwietnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 887/16. W przywołanym orzeczeniu NSA trafnie zwrócił uwagę, że w sytuacji gdy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą nie mogą mieć charakteru odpłatnego. W takim przypadku nie jest możliwe uregulowanie należności pomiędzy małżonkami. Jeden z małżonków nie może dokonać wypłaty wynagrodzenia drugiemu z małżonków środkami pieniężnymi objętymi wspólnością ustawową za składniki majątku wchodzące w skład wspólności ustawowej.

W świetle przedstawionej argumentacji, w ocenie Sądu, stanowisko organów podatkowych uznające, że nieodpłatne przekazanie środków trwałych tj. koparki, ciągnika rolniczego i przyczepy ciężarowej, zgodnie z protokołami z dnia 29.10.2018r., zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest nieuprawnione. W przedmiotowej sprawie wyżej wymienione środki trwałe zawsze pozostawały we współwłasności majątkowej małżeńskiej i stanowiły własność łączną obojga małżonków. Z akt sprawy wynika, że wyżej wymienione środki trwałe nadal są wykorzystywane we wspólnym gospodarstwie rolnym małżonków. Podkreślić należy, że strona skarżąca w wyjaśnieniach do protokołu kontroli z dnia 24 czerwca 2021 r. jednoznacznie wskazała, że w niniejszej sprawie doszło do przesunięcia maszyn z działalności gospodarczej prowadzonej na własne nazwisko na gospodarstwo rolne prowadzone wraz z małżonkiem i od nabycia maszyn przysługiwało odliczenie VAT z którego skorzystano. Nigdy nie nastąpiło rzeczywiste przesunięcie na cele prywatne tylko do gospodarstwa gdyż sprzęt cały czas jest wykorzystywany w gospodarstwie. Przeznaczenie i charakter tego sprzętu uniemożliwia wykorzystywanie go przez skarżącą w celach osobistych (k, 66 i n. akt sprawy Tom I.)

W takiej sytuacji na gruncie ustawy o VAT nie mamy do czynienia z dwoma podmiotami (w relacjach między nimi), z których jeden dokonuje nieodpłatnego świadczenia, a drugi z tego nieodpłatnego świadczenia korzysta. Nie ma znaczenia fakt, że małżonkowie prowadzą oddzielne działalności gospodarcze i każdy jest podatnikiem VAT, bowiem każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są między małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą, nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Nie można ich również uznać jako nieodpłatne przeniesienie towaru, albowiem małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 1 z w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy odnosząc się do złożonego przez stronę wniosku z dnia 8 września 2021 r. zobowiązany będzie do uwzględnienia wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku oceny prawnej.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 120, art. 121 i art. 124 O.p. poprzez niepełną, dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego. Wskazać bowiem należy, że organ odwoławczy przedstawił pogląd prawny dotyczący rozumienia treści przepisów prawa podatkowego i sposób ich odniesienia do niniejszej sprawy. Okoliczność, że organ wyraził odmienny pogląd niż oczekiwała tego skarżąca nie stanowi automatycznie o naruszeniu ww. przepisów, gdy jednocześnie uzasadnił swoje stanowisko.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329, dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 4 p.p.s.a. Na ich wysokość w kwocie 7198 zł składa się kwota: 1781 zł uiszczonego wpisu od skargi, opłata od pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5400 zł ustalone zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1f rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1687).