Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 1204/95
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1996-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 2
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Teza: Wpis spółki cywilnej do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie wniosku nie podpisanego przez wszystkich wspólników podlega wzruszeniu w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.

TEZY

Wpis spółki cywilnej do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie wniosku nie podpisanego przez wszystkich wspólników podlega wzruszeniu w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.


SENTENCJA

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedającej ją decyzji organu I instancji.


UZASADNIENIE

Wojewoda J. postanowieniem z 9.8.1994 r., wydanym na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147, art. 149 par. 1 i art. 150 par. 2 Kpa wznowił na żądanie S. K. postępowanie w sprawie wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonanego przez Prezydenta Miasta B. w 1.12.1993 r., dotyczące zarejestrowania Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "T." Spółka cywilna, zgłoszonego przez Z. T. W postanowieniu wyznaczono Wójta Gminy B. do przeprowadzenia postępowania. W uzasadnieniu, organ wskazał na ustalenia faktyczne.

25.11.1993 r. Z. T. złożył wniosek o zarejestrowanie działalności gospodarczej przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "T." Spółka cywilna Z. T. i S. I., w zakresie prowadzenia "handlu hurtowego, detalicznego i okrężnego artykułami spożywczymi i napojami chłodzącymi oraz artykułami przemysłowymi w zakresie wszystkich branż, w tym meblami. Eksport-import artykułów nie objętych koncesjonowaniem. Usługi w zakresie transportu". Wniosek został podpisany wyłącznie przez Z. T. W wyniku rozpatrzenia wniosku, Prezydent Miasta B. wydał 1.12.1993 r. zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "T." Spółka cywilna - Z. T. i S. K.

10.12.1993 r. S. K. zawiadomił urząd miasta B., że przedmiotowy wpis do ewidencji działalności gospodarczej dokonany został bez jego zgody i wiedzy. Treść wniosku o rejestrację działalności gospodarczej z 25.11.1993 r. oraz pismo S. K. stanowią dowód, że nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy. Stanowi to podstawę, w myśl art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa wznowienia postępowania ewidencyjnego, zakończonego zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej 1.12.1993 r. wydanym przez prezydenta miasta B. Ponieważ przyczyną wznowienia postępowania była działalność organu, został wyznaczony inny właściwy organ do przeprowadzenia postępowania.

Wójt gminy B. decyzją z 6.1.1995 r. wydaną na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej oraz art. 145 par. 1 pkt 4 i art. 151 par. 1 pkt 2, wykreślił z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 6.4.1995 r. wpis dokonany przez prezydenta miasta B. 1.12.1993 r. W uzasadnieniu podtrzymano ustalenia przytoczone w postanowieniu o wznowienie postępowania, a ponadto wywodzono, że wniosek został podpisany przez jednego ze wspólników, bez zgody i wiedzy drugiego, a zatem wpis został dokonany z naruszeniem prawa. W myśl postanowień par. 4 umowy spółki, wspólnicy byli uprawnieni i zobowiązani do prowadzenia spraw spółki nie przekraczających zwykłych czynności spółki. Według par. 5 umowy, w sprawach wewnętrznych spółki decydują zawsze wspólnicy na mocy podejmowanych uchwał, które zapadają jednomyślnie. Zgłoszenie działalności gospodarczej, zmiana siedziby spółki - to sprawy przekraczające zakres zwykłych czynności spółki. Zgodnie z treścią art. 866 Kc, do reprezentacji spółki w takiej sprawie przez jednego wspólnika konieczna jest uchwała zawierająca stosowne upoważnienie. W aktach sprawy brak jest stosownego dokumentu, świadczącego, że Z. T. dysponował odpowiednim pełnomocnictwem.

Od decyzji odwołał się S. K. Podnosił, że data 6.4.1995 r. wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu, przyjęta przez wójta gminy B., jest dla niego krzywdząca i niezgodna z prawem. Z. T. z własnej woli i inicjatywy dokonał zmiany siedziby spółki i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Zarzuca, że pomimo pogwałcenia prawa przez Z. T. pozwala mu się na prowadzenie działalności przez rok.

Wojewoda J. decyzją z 6.3.1995 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

S. K. zaskarżył tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Potrzymał zarzuty przytoczone w odwołaniu, kwestionując datę 6.4.1995 r., jako termin wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Decyzja jest zgodna z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą może być osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. Podmiotem gospodarczym nie mającym osobowości prawnej może być spółka cywilna, której formy organizacyjne reguluje Kodeks cywilny.

Według art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymaga, z zastrzeżeniem jej art. 9-11, zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. W myśl art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, organ ewidencyjny dokonuje wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stosownie do zgłoszenia, którego warunki zostały określone w art. 16 ust. 1. Oznacza to, że organ ewidencyjny nie wydaje w sprawie wpisu decyzji administracyjnej; a jego czynności związane z wpisem mają charakter materialno-techniczny, przy czym zakres kontroli zgłoszenia ogranicza się do formalnego sprawdzenia spełnienia warunków wymienionych w art. 16 ust. 1 i warunków określonych w art. 17 powołanej ustawy, a ponadto warunków, jakim powinno odpowiadać podanie w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 13 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu ewidencyjnym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Warunki formalne zgłoszenia reguluje art. 16 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej, w myśl którego, zgłoszenie powinno zawierać: 1/ oznaczenie podmiotu gospodarczego i jego siedziby /miejsca zamieszkania/, a w razie ustanowienia pełnomocników do dokonania czynności prawnych w imieniu podmiotu gospodarczego - również ich imiona i nazwiska, 2/ określenie przedmiotu działalności gospodarczej, 3/ wskazanie miejsca wykonywania działalności gospodarczej, 4/ wskazanie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej. Na podstawie art. 63 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego "Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokółu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził". Brak podpisu oznacza brak uzewnętrznienia woli dokonania danej czynności. Przepis art. 63 par. 3 Kpa ma zastosowanie do zgłoszenia, które w razie gdy zgłoszenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonuje spółka cywilna ze wskazaniem imion i nazwisk wspólników, musi być podpisana przez wszystkich wspólników, w przeciwnym razie zawiera brak formalny. Według art. 17 ustawy o działalności gospodarczej organ ewidencyjny wydaje decyzję o odmowie wpisu do ewidencji, gdy zgłoszenie zawiera braki formalne, które nie zostały usunięte mimo wezwania w wyznaczonym terminie.

W sprawie będącej przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, organ ewidencyjny dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej 1.12.1993 r. spółki cywilnej, pomimo braku formalnego, który nie został usunięty. Według art. 19 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej wpis do ewidencji podlega wykreśleniu, gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszeniem prawa, w tym przypadku odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że wpis do ewidencji musi być wykreślony, gdy został dokonany z naruszeniem prawa, które enumeratywnie wyliczone jest w art. 145 par. 1 Kpa lub z naruszeniem prawa, które enumeratywnie jest wyliczone w art. 156 par. 1 Kpa.

Art. 17 ustawy o działalności gospodarczej stanowi, że organ ewidencyjny wydaje decyzję o odmowie wpisu do ewidencji, gdy zgłoszenie zawiera braki formalne, które nie zostały usunięte mimo wezwania w wyznaczonym terminie. Jest bezsporne, że zgłoszenie wpisu do działalności gospodarczej zawierało ten brak formalny, podpisane bowiem było tylko przez jednego wspólnika, bez umocowania jego do działania przez drugiego wspólnika. Dokonanie w takim przypadku wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stanowi rażące naruszenie prawa. Zastosowanie w tym przypadku art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa w myśl którego wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jest rażącym naruszeniem. prawa. Brak bowiem podpisu na zgłoszeniu jednego wspólnika oznacza brak zgody na dokonanie czynności, która dotknięta jest w takim przypadku bezskutecznością i nie mogła wywołać skutku prawnego w postaci wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zasada czynnego udziału strony, ustanowionego w art. 10 Kpa, której naruszenie powoduje sankcje w postaci wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, dotyczy czynnego udziału w fazie postępowania wyjaśniającego i może mieć w postępowaniu ewidencyjnym tylko ograniczone znaczenie. Zastosowanie podstaw wznowienia postępowania do usunięcia rażącego naruszenia prawa, którym jest dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pomimo braków formalnych, doprowadziło w następstwie do naruszenia całego trybu postępowania, w tym przepisów o właściwości. Właściwym w sprawie w takim przypadku jest wyłącznie organ wyższego stopnia /art. 157 par. 1 Kpa/.

W sprawie został rażąco naruszony art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. S. K. 10.12.1993 r. zawiadomił urząd miasta B., że wpis do ewidencji działalności gospodarczej został dokonany bez jego zgody i wiedzy, nie precyzował żądania wznowienia postępowania. Zastosowanie właściwej podstawy, na mocy art. 19 ust. 2, należy do organu.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.