Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 904/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), NSA Wiesław Morys, Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., na mocy m.in. art. 104 k.p.a. i art. 43 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 31b pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), organ pierwszej instancji odmówił przyznania A. Z. pomocy w postaci opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Jak wynika z jej uzasadnienia organ ten doszedł do wniosku, iż wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki nad ciężko chorymi wspólnie zamieszkującymi matką i ojcem. Ustalił bowiem, że nie pozostaje on w stosunku pracy, dlatego nie mógł go rozwiązać.

W odwołaniu A. Z. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przyznanie mu spornego świadczenia, eksponując fakt konieczności sprawowania opieki nad ciężko chorymi rodzicami. Nadto wskazał na niewyjaśnienie sprawy w zakresie przyczyn rezygnacji przez niego z zatrudnienia.

Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. oraz art.

31 b ust. 3 i art. 43 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] r. Organ drugiej instancji ustalił, iż odwołujący się, który liczy lat [...] i nie osiąga żadnych dochodów, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, a rodzina utrzymuje się z renty W. Z. wynoszącej [...] zł. W ocenie tego organu wnioskodawca nie spełnia kryteriów uregulowanych w art. 31b ust. 3 przywołanej ustawy, gdyż nie zrezygnował z pracy w celu sprawowania bezpośredniej opieki nad ciężko chorym rodzicem. Nadto organ podniósł, iż A. Z. jest bierny zawodowo i nie współpracuje z pracownikami organów pomocowych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, negując trafność poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych. Naprowadził, iż jego rodzice zaliczeni zostali do kategorii osób niepełnosprawnych i wymagają bezpośredniej opieki. Wskazał, iż w tym celu zrezygnował z pracy , i nie może podjąć jej obecnie, a odmienne twierdzenia organów, są chybione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do zakończenia, głównie z powodu braku przeprowadzenia dowodów pozwalających na jej rozstrzygnięcie w zakresie właściwych przesłanek materialnoprawnych.

Jako kwestię sporną w sprawie przyjął Sąd to, czy skarżący zrezygnował z pracy w celu sprawowania opieki nad matką, a jednocześnie uznał, iż organy administracyjne wypowiadające się w sprawie zanegowały to twierdzenie skarżącego, nie prezentując przekonywującej argumentacji w tej materii. Zdaniem Sądu ocena wiarygodności oświadczenia wnioskodawcy nie została dokonana w sposób przewidziany procedurą administracyjną, zwłaszcza wedle reguł wskazanych w art. 80 k.p.a., bo nie poparto jej żadnym wywodem. Wobec czego za dowolną uznał Sąd konkluzję o braku spełnienia tej przesłanki.

W toku ponownego postępowania nakazano organom wyjaśnienie, jaki był powód rozwiązania przez wnioskodawcę stosunku pracy w dniu [...] r. na własną prośbę i czy wówczas jego rodzice już wymagali bezpośredniej opieki ze strony syna.

W tym celu zalecono przesłuchanie skarżącego, ewentualnie także jego rodziców czy lekarza rodzinnego i ocenę wiarygodności tych dowodów.

W toku ponownego postępowania, wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r. organ przesłuchał lekarza rodzinnego, T. M. sprawującego medyczną opiekę nad rodziną wnioskodawcy od [...] r.

Z oświadczenia świadka wynikało, że matka wnioskodawcy, W. Z. do

[...] r. nie wymagała pomocy osób trzecich, gdyż jej kłopoty ze [...] oraz [...] zaczęły się dopiero od [...] r.

Również ojciec wnioskodawcy, H. Z. w latach [...]–[...] nie wymagał takiej opieki, jako osoba niekwalifikująca się do osób obłożnie chorych.

Świadek poparł swoje twierdzenia adnotacjami z karty pacjenta W. Z., z której wynikało, iż w latach [...]– tych nie chorowała.

Świadek T. M. podał nadto, iż od [...] r. oboje rodzice wnioskodawcy chorują, W. Z. wymaga stałego leczenia, jednakże na konsultacje lekarskie przychodzi sama, a H. Z. pojawia się zarówno sam, jak i w obecności żony.

Organ podjął próbę uzyskania informacji o przyczynach rozwiązania umowy o pracę przez wnioskodawcę w [...] r. od pracodawcy A. Z., jednakże wnioskodawca nie wyraził zgody na wystąpienie z zapytaniem do "A" .

W pisemnym oświadczeniu skierowanym w dniu [...] r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej A. Z. wskazał, iż zrezygnował z pracy ze względu na konieczność podjęcia się opieki nad jego ojcem, H. Z., którego stan zdrowia uniemożliwiał samodzielne załatwianie spraw osobistych.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówiono w oparciu o art. 106 ust. 1 w związku z art. 42 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 poz. 593 ) odmówiono A. Z. przyznania świadczenia w formie opłacania składek emerytalno – rentowych ze względu na fakt, iż nie spełnia on przesłanek opisanych w treści art. 42 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Organ nie dał wiary wnioskodawcy, iż zrezygnował on z zatrudnienia w [...] r. ze względu na konieczność sprawowania osobistej pieczy nad ciężko chorymi rodzicami.

Powołując się na zebrany w toku postępowania materiał dowodowy wskazano, iż rodzice wnioskodawcy w okresie jego rezygnacji z zatrudnienia nie wymagali stałej i bezpośredniej opieki syna.

Organ wskazał, iż H. Z. jako inwalida [...] grupy inwalidzkiej bez prawa do renty był osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, a matka wnioskodawcy była wówczas emerytką.

Od [...] r. H. Z. ma ustalony [...] stopień niepełnosprawności i wymaga jedynie częściowej pomocy osób trzecich, a niepełnosprawność W. Z. powstała na przełomie lat [...]/[...].

Odniesiono się również do faktu rejestracji A. Z. w Urzędzie Pracy, co następowało dwukrotnie, w [...] r., a co zdaniem organu potwierdzało jego gotowość do podjęcia pracy zarobkowej.

W odwołaniu od wskazanej decyzji A. Z. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych podtrzymując dotychczasowe swoje stanowisko, a na dowód słuszności swoich argumentów przedstawił zaświadczenia lekarzy pochodzące z lat [...] i [...], z których wynikało, iż rodzice jego wymagają stałej opieki osób trzecich, a nadto, iż wobec W. Z. sprawuje tę rolę jej syn. Załączył także zaświadczenie z [...] r., wystawione przez lekarza [...], iż H. Z. leczy się w [...] od [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną przez A. Z. decyzję.

Oceniając zebrany w sprawie materiał organ odwoławczy uznał, iż w sposób jednoznaczny wskazuje on na fakt rozwiązania przez odwołującego umowy o pracę w dacie, w której rodzice jego nie wymagali bezpośredniej osobistej opieki ze strony osób trzecich, a w konsekwencji dokonano prawidłowej oceny, iż strona nie spełniła ustawowych warunków do otrzymania pomocy społecznej w postaci opłacania składki na ubezpieczenie społeczne.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez odwołującego, a dotyczących stanu [...] jego ojca w [...]r., organ odwoławczy wskazał, iż jednoznacznie z treści przedłożonego wraz z odwołaniem zaświadczenia wynika, iż H. Z. leczy się w [...] w C. od dnia [...] r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło nadto, iż A. Z. w okresie od [...] do [...] r. leczył się w szpitalu z powodu [...] i [...], a z ostatniej informacji o jego problemach zdrowotnych zawartej w karcie chorobowej wynika, iż u odwołującego pojawiają się pogłębiające [...]. Sugeruje to zdaniem organu odwoławczego, iż konieczność sprawowania osobistej opieki nad ojcem nie była rzeczywistą przyczyną rozwiązania przez A. Z. umowy o pracę.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. Z. zarzucił organowi odwoławczemu błędną i niestaranną ocenę zebranego materiału dowodowego w zakresie przyczyn jego rezygnacji z pracy zawodowej.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, w celu przyjęcia, iż jego rezygnacja z pracy wywołana była koniecznością sprawowania opieki nad chorymi rodzicami.

Wskazał, iż od [...] r. pomagał swojemu ojcu w załatwianiu jego spraw, gdyż występowały u niego [...]. Z tego tytułu sam nie mógł podjąć pracy. Jako okoliczność potwierdzającą stan zdrowia H. Z. przywołał skarżący wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...].

Skarżący zarzucił, iż organ skontaktował się z lekarzem, który nie zajmował się jego rodziną. Zakwestionował również twierdzenia o jego stanie zdrowia, w szczególności, by był on przyczyną rezygnacji z zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowo prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej w skrócie : p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola ta sprowadza się do ustalenia, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy te badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji ( art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.). Nadto – w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Oznacza to, że Sąd administracyjny ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Wedle brzmienia art. 135 przywołanej ustawy przedmiotem oceny legalności może być nie tylko zaskarżona decyzja ostateczna, ale też inne akty wydane w granicach danej sprawy.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, oceniając bowiem legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z urzędu badając sprawę, po myśli art. 134 p.p.s.a. nie dostrzega się uchybień uzasadniających jej uchylenie.

Sformułowany natomiast przez stronę skarżącą zarzut błędnego i niestarannego oceniania zebranego materiału dowodowego wypadło uznać za całkowicie bezpodstawny.

Odnosząc się do ponownie przeprowadzonego postępowania w sprawie zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 444/02 zauważa się, iż organ w pełni wykonał zawarte tam zalecenia i uwzględnił pogląd prawny zaprezentowany przez Sąd.

Przeprowadzone dowody ocenione zostały przy uwzględnieniu zasad logiki i doświadczenia życiowego, w sposób obiektywny i nie budzący wątpliwości co do słuszności wyciągniętych wniosków.

Próba przeprowadzenia dowodu w zakresie ustalenia w sposób obiektywny przyczyn rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego nie powiodła się wyłącznie ze względu na stanowisko samego skarżącego. Utrudniając dojście do prawdy obiektywnej, skarżący musiał liczyć się z konsekwencjami takiego zachowania i oparcia stanowiska organu na przeprowadzonych dowodach.

Trafnie zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano w decyzji organu I instancji, a co zostało podtrzymane w zaskarżonej decyzji, iż przepis art. 42 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uprawnia osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie zamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, do żądania opłacania przez ośrodek pomocy społecznej składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o ile nie zachodzą okoliczności wyłączające to uprawnienie. Zasadnie również stwierdzono, iż w sprawie nie występują fakty pozwalające na uzyskanie przez skarżącego tegoż świadczenia. Jak bowiem wynikało z oświadczenia przesłuchanego lekarza rodzinnego, stan chorobowy wymagający stałej opieki matki, a także ojca skarżącego nie obejmował okresu czasu, w którym skarżący dokonał samodzielnej rezygnacji z zatrudnienia.

Skarżący nie spełnił zatem podstawowej przesłanki warunkującej możliwość przyznania mu żądanego świadczenia, gdyż nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad swoimi rodzicami.

Wszelkie późniejsze zdarzenia, jakie nastąpiły w jego rodzinie, a których nie neguje się, co do ich wiarygodności, nie mają wpływu na ocenę wymienionej przesłanki.

Z przytoczonych powodów sprawa uznana została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za należycie wyjaśnioną przy uwzględnieniu zasad obligujących organy administracji po myśli art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywód przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przeprowadzono w sposób pozwalający na pełną kontrolę rozumowania organów, podzielonego przez Sąd w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając powyższe na względnie na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku.