Wyrok NSA, sygn. akt SA 233/81
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1981-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Użyte w treści par. 2 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r. w sprawie ograniczenia pobytu stałego osób zamierzających zamieszkać na terenie m.st. Warszawy /Dz.U. 1975 nr 1 poz. 4; zm.: Dz.U. 1980 nr 28 poz. 127/ pojęcie nieostre w postaci zwrotu "względy społeczne lub życiowe", będące uzasadnieniem dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały w Warszawie, należy interpretować m.in. również jako poczucie powinności wypływające z przesłanek moralnych zobowiązujących do opieki nad człowiekiem w podeszłym wieku lub niesprawnym fizycznie, zwłaszcza gdy jest to osoba bliska. Może się w tych pojęciach mieścić również długoletnia praca na terenie Warszawy, a szczególnie praca o dużej wadze społecznej.

2. Jeśli pracodawca wskazał różne okoliczności, w jakich organ administracji państwowej może przyznać stronie uprawnienie, lecz rozstrzygnięcie pozostawił jego uznaniu, organ jest obowiązany ocenić zebrany materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć zastosowanie w sprawie, a nie jedynie niektórych z nich.

TEZY

1. Użyte w treści par. 2 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r. w sprawie ograniczenia pobytu stałego osób zamierzających zamieszkać na terenie m.st. Warszawy /Dz.U. 1975 nr 1 poz. 4; zm.: Dz.U. 1980 nr 28 poz. 127/ pojęcie nieostre w postaci zwrotu "względy społeczne lub życiowe", będące uzasadnieniem dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały w Warszawie, należy interpretować m.in. również jako poczucie powinności wypływające z przesłanek moralnych zobowiązujących do opieki nad człowiekiem w podeszłym wieku lub niesprawnym fizycznie, zwłaszcza gdy jest to osoba bliska. Może się w tych pojęciach mieścić również długoletnia praca na terenie Warszawy, a szczególnie praca o dużej wadze społecznej.

2. Jeśli pracodawca wskazał różne okoliczności, w jakich organ administracji państwowej może przyznać stronie uprawnienie, lecz rozstrzygnięcie pozostawił jego uznaniu, organ jest obowiązany ocenić zebrany materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć zastosowanie w sprawie, a nie jedynie niektórych z nich.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Michała D. na decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 grudnia 1980 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały na terenie m.st. Warszawy Janinie S. i na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Dzielnicy Warszawa-Mokotów z dnia 19 września 1980 r., a także, zgodnie z art. 208 Kpa, zasądził od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Wydziału Spraw Społeczno-Administracyjnych Urzędu Dzielnicowego Warszawa-Mokotów, decyzją z dnia 19 września 1980 r., nr WSSA-IV-6214-2104/80 wydaną z upoważnienia naczelnika Dzielnicy, nie zezwolił Janinie S. na pobyt stały w Warszawie, przyjmując za podstawę decyzji par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r. w sprawie ograniczenia pobytu stałego osób zamierzających zamieszkać na terenie m.st. Warszawy /Dz.U. 1975 nr 1 poz. 4/. W motywacji decyzji stwierdzono, że zamiar przybycia do kuzyna zamieszkującego w stolicy nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku, ponieważ powołane rozporządzenie nie przewiduje możliwości udzielenia zezwolenia na pobyt stały z tytułu opieki, z tytułu zatrudnienia zaś w Warszawie można udzielić zezwolenia na pobyt stały w przypadku otrzymania przydziału mieszkania za pośrednictwem zakładu pracy. Od tej decyzji odwołali się Janina S. oraz Michał D. - jej kuzyn, wnosząc o jej uchylenie bądź zmianę. Skarżący podnieśli, że odmowa zezwolenia na pobyt stały na terenie m.st. Warszawy Janinie S. jest bardzo krzywdząca, gdyż uniemożliwia podjęcie przez nią opieki nad kuzynem, który liczy lat 75, jest samotny i chory.

Co do stanu zdrowia Michała D. załączono zaświadczenie lekarza Grażyny Sz. z Zespołu Opieki Zdrowotnej - Przychodni Rejonowej w Warszawie z dnia 6 października 1980 r., z treści którego wynika że Michał D. jest pod stałą opieką tej Przychodni i wymaga stałej opieki osób drugich.

Decyzją Dyrektora Wydziału Spraw Społeczno-Administracyjnych Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 grudnia 1980 r., nr SA-V-6214/866/80, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, albowiem motywy wniosku o pobyt stały na terenie m.st. Warszawy, to jest konieczność podjęcia opieki nad Michałem D. oraz zatrudnienie Janiny S. na tym terenie od 10 lat, nie stanowią podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku, gdyż nie spełniają dyspozycji par. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r.

Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Michał D., podnosząc w skardze, że nieustannie pogarszający się stan jego zdrowia wymaga stałej opieki "w każdy dzień i w każdą noc", że nie radzi sobie z robieniem zakupów i przygotowaniem posiłków, że ufa siostrzenicy Janinie S., bo właśnie ona sprawowała nad nim opiekę w sposób właściwy. Skarżący wnosił, "aby Sąd nie odmówił mu na stare lata opieki". W odpowiedzi na skargę Urząd Miasta Stołecznego Warszawy powołał się jedynie na argumentację zawartą w uzasadnieniu swej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stan faktyczny niniejszej sprawy sprowadza się do ustaleń następujących: Janina S., urodzona w 1940 r., niezamężna, pracuje w Zarządzie Stołecznym Polskiego Czerwonego Krzyża w charakterze siostry pogotowia od dnia 2 lutego 1971 r. i ma pozytywną opinię w miejscu pracy. Jest ona siostrzenicą Michała D., którym pragnie się opiekować, zamieszkując w Warszawie w lokalu wyłącznie przez niego zajmowanym.

Michał D., urodzony w 1905 r., jest emerytowanym pracownikiem fizycznym, - osobę samotną. Emerytura jego wynosi 2.400 złotych miesięcznie. Stan jego zdrowia, ograniczający możliwość samodzielnego prowadzenia przezeń gospodarstwa domowego, wymaga stałej opieki drugiej osoby, którą to opiekę może sprawować osoba mu najbliższa - siostrzenica Janina S., tym bardziej że Michał D. pomagał jej materialnie do ukończenia przez nią 18 roku życia. Powyższe dane faktyczne wynikają z całokształtu dokumentacji zawartej w aktach sprawy.

Analiza zaskarżonych decyzji wykazuje, że organy administracji państwowej rozpatrywały materiał dowodowy, obejmujący wyżej powołane dane faktyczne, wyłącznie w ramach dyspozycji par. 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1974 r. w sprawie ograniczenia pobytu stałego osób zamierzających zamieszkać na terenie m.st. Warszawy /Dz.U. 1975 nr 1 poz. 4/, zgodnie z którym zezwolenie na pobyt stały w m.st. Warszawie naczelnicy dzielnic mogą udzielać osobom niezdolnym do pracy, przybywającym do osób obowiązanych do ich alimentowania lub sprawowania nad nimi opieki. Okoliczności te oczywiście nie odnoszą się do osoby Janiny S. i nie wymaga to omówienia. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie został natomiast poddany ocenie w płaszczyźnie par. 2 ust. 2 pkt 4 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów, z którego treści wynika, iż zezwoleń na pobyt stały w m.st. Warszawie można również udzielić innym osobom niż wymienione w pkt 1-3, jeżeli względy społeczne lub życiowe uzasadniają ich pobyt na terenie m.st. Warszawy.

Pełnomocnik Prezydenta m.st. Warszawy na rozprawie sądowej wyjaśnił, że par. 2 ust. 2 pkt 4 cytowanego rozporządzenia powinien być interpretowany z punktu widzenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o zameldowanie, a nie osoby, która na terenie m.st. Warszawy zamieszkuje. Nie dokonując oceny trafności powyższego poglądu stwierdzić należy, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy występując owe względy życiowe po stronie właśnie osoby ubiegającej się o zameldowanie na terenie m.st. Warszawy, tj. Janiny S. "Względy życiowe" w rozumieniu par. 2 ust. 2 pkt 3 tegoż rozporządzenia mają charakter szeroki. W rozumieniu tego pojęcia mogą zawierać się m.in. uczucia powinności w sferze nakazu moralnego nie tylko w aspekcie szacunku dla człowieka starszego, któremu wiek zabiera siły i umniejsza jego sprawność, ale i w aspekcie opieki nad nimi niezależnie od predyspozycji zawodowej do jej sprawowania. Są to naturalne objawy ludzkie, w szczególności gdy chodzi o osoby bliskie, wobec których powstają określone zobowiązania nie tylko wynikające z obowiązku rodzinnego. Owe zobowiązania mieszczące się w ramach obowiązku etycznego mogą tworzyć - z natury rzeczy - motywację logiczną dla określonych postaw ludzkich. dodać również należy, że w ramach zwrotu "względy życiowe" zawierać się może i długoletnia praca na terenie Warszawy, zwłaszcza gdy w aspekcie społecznym ma ona dużą wagę.

Słuszny interes obywateli w rozumieniu art. 7 Kpa stanowi ważki wzgląd w toku postępowania administracyjnego, a zaniechanie rozważenia danych faktycznych w świetle przepisów prawa materialnego - par. 2 ust. 1 pkt 3 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów - stanowi o jego obrazie mogącej mieć wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa zaskarżoną decyzję uchylił.