Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3192/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: NSA Stanisław Nowakowski NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 września 2001r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 listopada 2000r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 września 2001r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 15 listopada 2000r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich J. Ż., powołując się na przepisy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekstjedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późniejszymi zmianami) oraz art. 138 § l pkt l k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J. Ż. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Wojsku Polskim. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami UP A i Wehrwolfu, gdyż został zaprzysiężony 2 września 1948r. i od grudnia 1948 był w szkole Podoficerskiej, po ukończeniu której został skierowany do ochrony sądu wojskowego w Lublinie. Skoro zatem J. Ż. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" to uzasadnione było pozbawienie go uprawnień kombatanckich.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. Ż., domagając się jej uchylenia i podnosząc że w latach 1949 -1950, po ukończeniu Szkoły Podoficerów brał udział w różnych zadaniach wojskowych, w tym przede wszystkim w walkach z UPA. Służba w ochronie sądu wojskowego w Lublinie trwała najwyżej miesiąc po ukończeniu szkoły podoficerskiej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 02.153.1271 z późno zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do. Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (D.U. 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W aktach administracyjnych znajduje się pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 2 lipca 2001r., z którego wynika, że "żołnierze 3 Brygady KBW od czerwca 1948 do października 1950r. brali udział w walkach z NSZ, NZW, po akowskim zbrojnym podziemiem, bandami rabunkowymi i UPA (do 12.1948,28.03. 1950r.)".

Sąd podziela pogląd wyrażony wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1996 sygn. III ARN 30/96, pub!. OSNAP 1997/6/83, w myśl którego jeżeli osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa w latach 1944-1956 w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, mogła je uzyskać także z innego tytułu, to organ administracyjny nie może pozbawić jej tych uprawnień bez należytego oraz wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym i z pominięciem okoliczności, które wskazują, iż uprawnienia te mogły jej przysługiwać z mocy tego innego tytułu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją w której działalność skarżącego zakwalifikowana w przeszłości jako "utrwalanie władzy ludowej" spełniać mogła wymogi działalności kombatanckiej w rozumieniu art. 1 u.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950, z późno zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, który stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się także uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien prowadzić postępowanie weryfikacyjne w zakresie uprawnień kombatanckich stosując ściśle przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (D.U. 116 poz.745).

Art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, maj ąc na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z art. 77 § l k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej.

Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych (por. K.p.a. z komentarzem. B.Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 1996. s.378).

Zasady wynikające z powyższych przepisów zostały zdaniem Sądu naruszone w postępowaniu weryfikacyjnym prowadzonym w stosunku do skarżącego. Organ administracji nie wyjaśnił co oznaczają dwie daty uwidocznione w przywołanym wyżej piśmie CA W, a w szczególności, czy walki z UP A nie toczyły się do drugiej ze wskazanych dat - 28. 03.1950r. Może bowiem w tym zakresie zachodzić sprzeczność treści omawianego pisma z wcześniejszym pismem CA W z 10 maja 1996r., z którego wynika, że żołnierze III Brygady KBW walczyli z UPA jedynie w 1948r. Ustalenie, że skarżący nie mógł uczestniczyć w walkach z UPA, gdyż zajmował się ochroną sądu wojskowego jest dowolne, gdyż nie ustalono przez jaki czas skarżący istotnie pełnił służbę przy ochronie sądu, zaś z jego życiorysu znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że miało to miejsce w miesiącach wrzesień - grudzień 1949r. Zwrócić należy ponadto uwagę na znajdujący się w aktach administracyjnych dokument z 1988r. - wniosek Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD o nadanie medalu "za udział w walkach w obronie władzy ludowej", w którym mowa o udziale w walkach z UPA w okresie po ukończeniu szkoły podoficerskiej.

Dopiero wyjaśnienie w wyniku postępowania przeprowadzonego zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami, wątpliwości co do udziału skarżącego w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią pozwoli na ostateczne zakończenie postępowania weryfikacyjnego w sposób czyniący zadość art. 8 k.p.a., nakazującemu organom administracji publicznej prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzając że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145§1 pkt lb oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż z art. 26 ustawy o kombatantach wynika, że utrata tych uprawnień następuje dopiero wskutek uprawomocnienia się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2000 r.; sygn. akt SA/Rz 2073/99, oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 2001r. sygn. akt V SA 1095/00, Baza Orzeczeń LEX nr 56605). Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.