Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1310/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gabriela Gorzan Asesor sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007r. sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. w likwidacji w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych oddala skargę /-/ K.Pawlicki /-/ M.Skwierzyńska /-/ G.Gorzan


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 2005r. "A" Sp. z o.o. w likwidacji w P. na podstawie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r.Ordynacja podatkowa zwróciły się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy z dnia 15.02.1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 54 z 2000r. poz. 654 ze zm.).

Wnioskodawca podał, że decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. zezwolił Przedsiębiorstwu w P. na przekazanie nieruchomości położonej w P. przy ul.[...] na rzecz "A" Spółka z o.o. w P.

W dniu [...] 1989r. spółka z o.o. "A " protokołem zdawczo – odbiorczym przejęła w zarząd wymienione nieruchomości. Poza tym spółka jako przejmujący i Przedsiębiorstwo w P. jako przekazujący zawarły w dniu [...] 1989r. umowę przekazania nieruchomości, w której wartość przedmiotu przekazania ustalono w kwocie [...] zł.

Następnie Wojewoda stwierdził, że z dniem [...] 1990r. "A" Sp. z o.o. z mocy prawa nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu i prawo własności zlokalizowanych na tym gruncie budynków. Po kilkuletnim okresie użytkowania i ponoszenia przez spółkę nakładów oraz wydatków na nieruchomość Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził nieważność z mocy prawa decyzji Wojewody.

Wyrokiem z dnia 28.02.1994r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę złożoną przez "A" Sp. z o.o. na powyższą decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...].

W konsekwencji tego rozstrzygnięcia Wojewoda stwierdził nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Urzędu Miejskiego w P. zezwalającej na przekazanie spółce nieruchomości położonej w P. przy ul. [...].

Postępowanie administracyjne w tej sprawie toczyło się do kwietnia 1997r., kiedy to Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w Warszawie decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w P.

W dniu [...] 1997r. protokołem zdawczo – odbiorczym "A" Sp. z o.o. oddały następcy prawnemu Sp. z o.o. w G.- nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] .

W związku z ostatecznym zakończeniem postępowań administracyjnych stwierdzających nieważność z mocy prawa wydanych decyzji spółka "A" wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w Warszawie o przyznanie jej odszkodowania z tytułu rzeczywistej szkody, jaką poniosła w oparciu o decyzje, które uznane zostały za nieważne.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił Spółce odszkodowania. W związku z tym "A" Sp. z o.o wystąpiła na drogę sądową. Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Poznaniu zasądził dla spółki "A" tytułem zwrotu zwaloryzowanej ceny nabycia nieruchomości kwotę [...] zł wraz z odsetkami.

Mając na uwadze zapis art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 54 z 2000r. poz. 654 ze zm.) zgodnie, z którym przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, "A" Sp. z o. o zasądzoną kwotę wyłączyła ze swoich przychodów, zaś podstawę opodatkowania zwiększyła o zasądzone i otrzymane odsetki.

O potwierdzenie prawidłowości postępowania w powyższym zakresie spółka "A" zwróciła się do organu podatkowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za nieprawidłowe wyłączenie przez spółkę z przychodów zwaloryzowanej kwoty otrzymanej na skutek unieważnienia przekazania w użytkowanie wieczyste gruntów i budynków na podstawie art. art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Uzasadniając swoje stanowisko organ podatkowy podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji o nabyciu przez spółkę prawa użytkowania gruntów i własności budynków nie powoduje, że otrzymana zgodnie z wyrokiem sądu kwota jest przychodem z czynności nie mogących być przedmiotem prawnie skutecznych umów, o których stanowi cytowany art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 54 z 2000r. poz. 654 ze zm.). Uznając nieważność umowy z dnia [...] 1989r. nie wskazano bowiem, że przyczyną jej nieważności jest zachowanie sprzeczne z normami bezwzględnie obowiązującymi, zasadami współżycia społecznego czy prawami przyrody.

Na powyższe postanowienie spółka "A" złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W zażaleniu "A" Sp. z o.o. podniosła, że w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30.04.2003r. zawarte jest stwierdzenie, że nieważność decyzji administracyjnych, zarówno Wojewody z dnia [...] jak i Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] wynika z mocy prawa. Tak więc wyłączenie z przychodów zwróconej kwoty wynika z niezgodności z obowiązującym prawem decyzji administracyjnych i tym samym umowy o przekazaniu nieruchomości w celu prowadzenia działalności. Dlatego, zdaniem spółki "A" , zasadne jest wyłączenie z podstawy opodatkowania zasądzonej kwoty.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji bowiem stan faktyczny sprawy i obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa wyraźnie, według niego, wskazują na zasadność rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Podatkowy organ odwoławczy podkreślił, że zasądzona przez sąd powszechny na rzecz spółki "A" kwota jest przychodem uzyskanym w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu nieruchomości, nie jest natomiast przychodem wynikającym bezpośrednio z nieważnej decyzji. Tytułem prawnym do jej otrzymania jest wyrok Sadu Apelacyjnego w Poznaniu, a nie nieważna decyzja, na mocy której spółka nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu i prawo własności zlokalizowanych na tym gruncie budynków.

W związku z tym unieważnienie zezwolenia na przekazanie nieruchomości spółce, które spowodowało zwrot nieruchomości nie powoduje, że zasadzona kwota, której dochodzono w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy z dnia [...] 1989r. jest przychodem z czynności nie mogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy podatkowej.

Na powyższą decyzję "A" Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Zdaniem "A" Sp. z o.o., decyzja organu podatkowego I oraz II instancji narusza prawo poprzez błędną nterpretację art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 58 § 1 kodeksu cywilnego w związku z czym skarżący wnosi o uchylenie przedmiotowych decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy zasądzona przez sąd powszechny kwota na rzecz "A" Sp. z o.o. w likwidacji w P. podlega wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (Dz.U. nr 54 z 2000r., poz. 654 z późn. zm.) na podstawie art. 2 ust. 1 pkt. 3 tejże ustawy.

Zgodnie z brzmieniem cytowanego wyżej art. 2 ust. 1 pkt. 3 - przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

W związku z tym, iż w prawie podatkowym brak jest definicji własnych takich pojęć jak prawnie skuteczna umowa oraz jej przedmiot, a także czynności, z których wynikają przychody należy odwołać się do rozwiązań zawartych w prawie cywilnym.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) reguluje zakres dopuszczalnej treści czynności prawnej wprowadzając pewne ograniczenia podyktowane prawami przyrody (art. 387), normami bezwzględnie obowiązującymi i zakazem podejmowania czynności celem obejścia ustawy (art. 58 § 1) oraz zasadami współżycia społecznego (art. 58 §2).

Mając powyższe na uwadze, przedmiotem prawnie skutecznej umowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie mogą być takie zachowania, które ze swej istoty są sprzeczne z prawami przyrody, ustawą lub zasadami współżycia społecznego i w konsekwencji nie mogą być określone w treści ważnej i wywołującej zamierzone skutki umowy. Przychody wynikające z takich zachowań, podlegają natomiast wyłączeniu z podstawy opodatkowania.

W stanie faktycznym sprawy skutkiem unieważnienia decyzji o przekazaniu prawa użytkowania wieczystego i stwierdzeniu prawa własności budynków była nieważność umowy z dnia [...]1989r. o przekazaniu w celu prowadzenia działalności gospodarczej w zarząd nieruchomości położonej przy ul. [...] i jej zwrot spółce z o.o. w G. Wskazana umowa została zawarta na podstawie zezwolenia (decyzji) Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. Podstawa zawarcia umowy odpadła na skutek wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji z [...] stanowiącej zgodę na przekazanie nieruchomości "A" Sp. z o.o., co skutkowało nieważnością umowy.

Wobec powyższego organ podatkowy słusznie uznał, że unieważnienie zezwolenia na przekazanie nieruchomości "A" Sp. z o.o. , które spowodowało zwrot nieruchomości nie powoduje, iż zasądzona na rzecz spółki kwota, której dochodziła w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy z dnia [...] 1989r. jest przychodem z czynności nie mogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, o którym stanowi art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zasądzona przez sąd powszechny kwota stanowi zwrot zwaloryzowanej ceny nabycia nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że tytułem prawnym do otrzymania tej kwoty jest wyrok sądu powszechnego, a nie nieważna decyzja, na mocy której spółka nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu i prawo własności zlokalizowanych na tym gruncie budynków.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, do czego obliguje sąd administracyjny przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze m.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł w oparciu o stan faktyczny przedstawiony we wniosku podatnika dokonując subsumpcji przepisów prawnych do tegoż stanu faktycznego.

Z wyżej powołanych względów Sąd zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), na podstawie art. 151 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji.

/-/ K. Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/G. Gorzan