Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 633/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 149
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Stosownie do art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228 poz. 2255/, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uczącej się, oznacza to osobę uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów.

Przepis wprost stanowi o obojgu rodzicach, i dlatego, jeżeli rodzice żyją, nie można pominąć żadnego z nich - nawet, kiedy z góry wiadomo, że sytuacja materialna drugiego rodzica nie pozwala na alimentację - gdyż niepozostawanie na utrzymaniu rodziców wymaga potwierdzenia orzeczeniem alimentacyjnym.

Konieczność wykładni przepisu powstanie dopiero wówczas, kiedy powództwo o alimenty od rodziców zostanie oddalone.

TEZY

Stosownie do art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228 poz. 2255/, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uczącej się, oznacza to osobę uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów.

Przepis wprost stanowi o obojgu rodzicach, i dlatego, jeżeli rodzice żyją, nie można pominąć żadnego z nich - nawet, kiedy z góry wiadomo, że sytuacja materialna drugiego rodzica nie pozwala na alimentację - gdyż niepozostawanie na utrzymaniu rodziców wymaga potwierdzenia orzeczeniem alimentacyjnym.

Konieczność wykładni przepisu powstanie dopiero wówczas, kiedy powództwo o alimenty od rodziców zostanie oddalone.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka, Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno, Leszek Włoskiewicz (spr.), Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 771/04 w sprawie ze skargi Mariusza B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 4 sierpnia 2004 r. (...) w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 października 2004 r. oddalił skargę Ryszarda R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 1 lipca 2003 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-G. o przyznaniu zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie 307 zł od dnia 1 maja 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r.

Jak wynika z przedstawionych akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu odwołania Ryszarda R. uznało, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, ponieważ zasiłek stały wyrównawczy zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę określonego w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 6 cyt. ustawy zasiłek stały wyrównawczy ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 cyt. ustawy.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji rozpatrzył wniosek o przyznanie zasiłku, w oparciu o kryterium dochodowe określone w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. /M.P. nr 19 poz. 338/ obliczone na kwotę 418 zł przypadająca na pierwszą osobę w rodzinie, plus 294 zł x 2, jako kwota przypadająca na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat, co daje kwotę 1.006 zł. Kwotę tę następnie podzielono przez liczbę osób w rodzinie, czyli przez 3 i od otrzymanej w ten sposób kwoty 335,33 zł odjęto dochód przypadający na jednego członka rodziny w formie zasiłku rodzinnego w kwocie 85 zł, podzielonego przez ilość osób w rodzinie, czyli przez 3, a więc kwotę 28,33 zł. Otrzymano w ten sposób kwotę 307 zł. Kwota ta spełnia wymogi kryterium ustawowego uprawniającego do przyznania zasiłku stałego wyrównawczego w tej wysokości. Wydanie decyzji organ poprzedził przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, z którego wynika, iż odwołujący się ma 69 lat i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami w wieku 17 i 19 lat. Obaj synowie są uczniami szkoły średniej. Ryszard R. nie otrzymuje świadczeń emerytalnych z ZUS nie ma innych źródeł dochodów z wyjątkiem zasiłku rodzinnego w kwocie 85 zł. Należy mieć jednak na uwadze, że wysokość zasiłku stałego nie jest uzależniona od woli czy uznania organu administracji, a jest wyłącznie wynikiem prawidłowego zastosowania obowiązujących przepisów.

Organ wskazał też, że poza jego kontrolą pozostają kwestie dotyczące oceny minionego jak i obecnego systemu prawnego obowiązującego w Polsce.

Od powyższej decyzji Ryszard R. złożył skargę do Sądu administracyjnego wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, Konstytucją i jakimikolwiek normami społecznymi. Zdaniem skarżącego Konstytucja zapewnia mu prawo do życia i znośnego funkcjonowania. Zapewniają to również "wszelkie prawa ludzkie i Boskie".

Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji uchybień. Organy administracyjne prawidłowo wskazały podstawę prawną wydanych decyzji, tj. art. 138 par. 1 Kpa oraz art. 27 ust. 4 pkt 1-2, art. 43 ust. 2a oraz art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./. W toku przedmiotowego postępowania administracyjnego prawidłowo też ustalono kryterium dochodowe dla rodziny skarżącego w wysokości 1.006,00 /418,00 + 294,00 x 2/ zł. Poza tym Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że celem zasiłku wyrównawczego nie jest zaspokojenie wszystkich uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do tego rodzaju świadczenia.

Wniosek skarżącego o przyznanie stałego zasiłku wyrównawczego w oparciu o przepisy Konstytucji nie mógł być uwzględniony. Artykuł 67 Konstytucji RP stanowi, iż obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, ponadto obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego. Regulacja ta stanowi jednak, iż zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Stosownie natomiast do ugruntowanego już poglądu przepisy art. 32 ust. 1 i art. 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek stały z opieki społecznej /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.03.2002 r., III RN 141/01 - OSNP 2002 nr 24 poz. 584/.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył zastąpiony przez adwokata Ryszard R., zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414/ przez niewłaściwe ich zastosowanie oraz art. 149 ustawy o pomocy społecznej /Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593/ przez jego nieuwzględnienie przy wyrokowaniu. Poza tym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie należy rozstrzygnąć kwestię czy mają zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, czy także przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593/.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja i wyrok Sądu administracyjnego są dla niego krzywdzące, ponieważ nie uwzględniają w dostatecznym stopniu potrzeby jego trzyosobowej rodziny, w której nikt nie pracuje z przyczyn niezawinionych, ponieważ nie może uzyskać pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami kasacyjnymi wskazanymi w skardze kasacyjnej, a z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania sądowego.

Podstawy kasacyjne przytoczone w skardze Ryszarda R. nie są usprawiedliwione.

Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 27 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ jak również art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593/ gdyż prawidłowo ustalił, że przyznanie Ryszardowi R. zasiłku stałego wyrównawczego zostało poprzedzone wyjaśnieniem przez organ administracji wszystkich okoliczności sprawy i właściwym zastosowaniem kryterium dochodowego zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. /M.P. nr 19 poz. 338/. Odnośnie wysokości przyznanego stałego zasiłku wyrównawczego Sąd I instancji właściwie przyjął, że w ramach tego świadczenia nie przewiduje się zaspokojenia wszystkich uzasadnionych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tego zasiłku.

W kwestii zarzutu naruszenia art. 149 ustawy o pomocy społecznej /Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593/ przez jego nieuwzględnienie przy wyrokowaniu, należy stwierdzić, że jest bezzasadny, ponieważ zgodnie z treścią tego przepisu z dniem wejścia w życie tej ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę przyjmując stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. została wydana w dniu 1 lipca 2003 r., a ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. w myśl art. 161 tej ustawy weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r., a więc Sąd I instancji rozpoznał sprawę zgodnie z obowiązującym ówcześnie stanem prawnym.

W związku z powyższym, należało stwierdzić, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.