Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 56/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2012 r. Sygn. [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2011 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku adwokatowi M. D.wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie brutto 4.428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy, po przeprowadzonym postępowaniu podatkowym, decyzją z dnia 5 kwietnia 2012 r. określił "A" Sp. z o. o. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie 55.286 zł.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła odwołanie wskazując na naruszenie przez organ podatkowy przepisów art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i wniosła o jej uchylenie.

W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca podniosła, że w decyzji tej niewłaściwie przyjęto, że sporne grunty i budynki podlegają podatkowi od nieruchomości, ponieważ nie mogą być one wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na zły stan techniczny, wykorzystywane są wyłącznie na cele mieszkaniowe, wpisane są indywidualnie do rejestru zabytków. Spółka nie prowadzi od 2003 r., z uwagi na nierentowność oraz zły stan techniczny nieruchomości, żadnej działalności gospodarczej, nie zatrudnia żadnego pracownika, nie jest w stanie także dokumentować stanu technicznego nieruchomości. Organ podatkowy dokonał oględzin nieruchomości dopiero w 2010 r. zatem nie mógł z całą pewnością stwierdzić jaki był ich stan we wcześniejszych latach. Ponadto Spółce nie przysługuje już od 22 października 2004 r. własność trzech zabudowanych działek gruntu nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1.220 m 2 gdyż w tej dacie zostały one zbyte na rzecz "B" Sp. z o. o. z siedzibą w R., na której co najmniej od stycznia 2005 r. ciąży obowiązek w podatku od tej nieruchomości, także wobec objęcia ich przez nabywcę w samoistne posiadanie.

Decyzją z dnia 19 listopada 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności zacytował przepis art. 6 ust. 9 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613) oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2010 r., poz. 749 ze zm.).

Kolejno organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy Spółka w dniu 5 kwietnia 2011 r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2011 r., w której posiadane przez siebie grunty o powierzchni 8.964 m2 (działki nr [...],[...],[...],[...] położone w Ż., działki nr [...],[...] położone w N. i działkę nr [...] położoną w P.) określiła jako pozostałe. Znajdujące się natomiast na tych gruntach budynki – jako mieszkalne. W zaskarżonej decyzji organ I instancji jako podstawę przyjął: budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – kondygnacje o wysokości od 1,40 m do 2,20 m (145,02 m2), budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – kondygnacje o wysokości powyżej 2,20 m (w styczniu 2011 r. – 2.390 m2, od lutego 2011 r. – 2.307 m2) oraz grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (w styczniu 2011 r. – 8.964 m2, od lutego 2011 r. – 7.744 m2).

W ocenie Kolegium podstawa opodatkowania została przez organ podatkowy ustalona właściwie. Niewykorzystywanie przez przedsiębiorcę gruntu, budynku lub budowli, czy też zła sytuacja finansowa nie mogą stanowić podstawy opodatkowania inną stawką niż za przedmiot opodatkowania związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, ponieważ istotny jest fakt posiadania tego przedmiotu przez przedsiębiorcę.

Odnośnie stanu technicznego budynków organ uznał, że nie zachodzi sytuacja, w której nie mogłyby być one wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Kolegium nie uznało okoliczności wykorzystywania części będących w posiadaniu podatnika budynków na cele mieszkaniowe za przesłankę zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji z uwagi na fakt, że z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe nie wynika, by budynki te miały funkcję mieszkalną.

Organ zwrócił uwagę, że moment zbycia przez Spółkę w 2004 r. prawa użytkowania wieczystego działek o numerach [...], [...] i [...] położonych w Ż. na rzecz "B" Sp. z o. o. prawidłowo został określony na 11 stycznia 2011 r. bowiem organ podatkowy ustalił, że wpis w księdze wieczystej "B" Sp. z o. o. jako użytkownika wieczystego przedmiotowych działek nastąpił w dniu 8 marca 2011 r. Wniosek o wpis złożono natomiast w dniu 11 stycznia 2011 r. i z tym dniem ww. Spółka stała się użytkownikiem wieczystym tych działek.

Na znalazł uzasadnienia również argument strony o wpisie posiadanych przez Spółkę budynków do rejestru zabytków, gdyż jak wynika z informacji zawartej w piśmie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 25 listopada 2010 r., na działkach nr [...],[...],[...],[...] położonych w Ż., działkach nr [...],[...] położonych w N. oraz działce nr [...] położonej w P. nie znajdują się nieruchomości, które byłyby wpisane indywidualnie do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego.

Od powyższej decyzji Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie przepisów art. 1a pkt 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

Odnośnie wskazanego wyżej naruszenia prawa materialnego, skarżąca powtórzyła argumenty i okoliczności przedstawione w odwołaniu, a mianowicie wskazała, że ze względów technicznych na spornych nieruchomościach nie jest prowadzona działalność gospodarcza od 2003 r., nieruchomość zabudowana młynem i towarzyszącą mu infrastrukturą wpisana jest do rejestru zabytków, natomiast działki o nr [...], [...] i [...] zostały 22 października 2004 r. zbyte na rzecz "B" Sp. z o. o., która objęła je w posiadanie samoistne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Ustanowiony w sprawie z urzędu pełnomocnik strony skarżącej na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. przedłożył pismo, w którym podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na jej treść oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pisma, pełnomocnik wskazał, że w badanym okresie skarżąca nie była wpisana w księdze wieczystej dotyczącej działek o nr [...], [...] i [...] jako ich użytkownik wieczysty. Wpis poprzedzający "B" Sp. z o. o. należy bowiem do L. B. – osoby fizycznej. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku nieruchomości – działek gruntu nr [...] i [...] położonych w N. i działki nr [...] położonej w P., których jako dzierżawcę wpisano B. K.

W związku z powyższym organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie w zgodzie z obowiązującymi przepisami, rzetelnie, dogłębnie i dokładnie zbadać i wyjaśnić stan faktyczny sprawy.

W ocenie skarżącego organy podatkowe nie wyjaśniły również w sposób dostateczny kwestii względów technicznych przedmiotowych nieruchomości uniemożliwiających prowadzenie w nich działalności gospodarczej. Dodatkowo wskazano, że walor dowodowy oględzin nieruchomości przeprowadzonych w 2010 r. na potrzeby obowiązku podatkowego za lata 2005-2010 jest mocno ograniczony.

Autor pisma procesowego wskazuje, że część budynków zamieszkana jest przez nieznane skarżącej osoby w związku z czym, Spółka jest tylko ich współposiadaczem zatem budynki te nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.

Końcowo pełnomocnik zakwestionował zasadność ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości według stawki właściwej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności, gdyż Spółka od 2003 r. nie prowadzi działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270.) dalej powoływana jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie a zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność utrzymania w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzji organu I instancji określającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za 2011 r.

Na wstępie wskazania wymaga, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm.) : podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3) użytkownikami wieczystymi gruntów,

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Jednakże jak stanowi ust. 3 ww. przepisu: jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Przepis ten stanowi swoistą normę kolizyjną rozstrzygającą, że w sytuacji gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym, przepis ten wyłącza zarówno możliwość powstania obowiązku podatkowego właściciela nieruchomości (który utracił samoistne posiadanie przedmiotowej nieruchomości), jak i jej użytkownika wieczystego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 52/04).

Nie mogą być jednocześnie zobowiązanymi podatnikami co do tego samego przedmiotu opodatkowania właściciel (współwłaściciel) i posiadacz samoistny (współposiadacz). Istotą posiadania samoistnego jest władanie rzeczą jak właściciel, a więc tym samym wyłączenie z tego władania właściciela w zakresie władania (współwładania) rzeczą przez samoistnego posiadacza (współposiadacza) (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 993/12).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że w piśmie z dnia 28 czerwca 2011 r. skarżąca podniosła, że nieruchomość – działki gruntu nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1.220 m2 położone w Ż. zostały podstępnie nabyte od Spółki w dniu 22 października 2004 r. przez "B" Sp. z o. o. w R., na której co najmniej od stycznia 2005 r. ciąży obowiązek podatkowy z tytułu posiadania jej własności.

Podobnie w piśmie z dnia 11 stycznia 2012 r. strona skarżąca wskazała, że już od 22 października 2004 r. nie przysługuje jej własność trzech zabudowanych działek gruntu nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1.220 m2 gdyż w tej dacie zostały one zbyte na rzecz "B" Sp. z o. o. w R..

Na powyższą okoliczność Spółka wskazała również w odwołaniu z dnia 9 maja 2012 r., oraz skardze z dnia 24 grudnia 2012 r. podnosząc, że od daty sprzedaży ww. nieruchomości "B" Sp. z o. o. objęła je w samoistne posiadanie.

Ponadto ustanowiony w sprawie z urzędu pełnomocnik strony skarżącej na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. przedłożył pismo, w którym wskazał, że w badanym okresie skarżąca nie była wpisana w księdze wieczystej dotyczącej działek o nr [...], [...] i [...] jako ich użytkownik wieczysty. Wpis poprzedzający "B" Sp. z o. o. należy bowiem do L. B. – osoby fizycznej. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku nieruchomości – działek gruntu nr [...] i [...] położonych w N. i działki nr [...] położonej w P., których jako dzierżawcę wpisano B. K. Na potwierdzenie powyższego strona skarżąca przedłożyła wydruki elektroniczne treści zupełnej księgi wieczystej.

W tym miejscu wskazania wymaga, że wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej nakazuje, aby w toku postępowania organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Reguła ta nie nakłada wprawdzie na organy nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów, mówi jedynie o niezbędnych działaniach, co oznacza, że organ jest obowiązany podjąć działania konieczne, istotne dla wyjaśnienia sprawy. W tym celu, stosownie do dyspozycji art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ jest zobowiązany zabrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej uwzględnić żądania strony dotyczące przeprowadzenie dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, które nie zostały wystarczająco stwierdzone innymi dowodami.

W ocenie Sądu organy podatkowe w niniejszej sprawie naruszyły cytowane wyżej zasady postępowania a przedstawione wyżej okoliczności świadczą o tym, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niezupełny. Oznacza to konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego jako, że oparta została na niepełnym materiale dowodowym i przedwczesnych ustaleniach faktycznych.

Wobec powoływania się na fakt, że działki o nr [...], [...] i [...] pozostawały w samoistnym posiadaniu "B" Sp. z o.o., okoliczność ta wymaga jednoznacznego ustalenia i rozważenia gdyż stanowi kluczową kwestię dla ustalenia czy Spółka w ogóle była podatnikiem podatku od nieruchomości co do ww. działek. Wyjaśnienia wymaga także kwestia tytułu prawnego i posiadania w przypadku nieruchomości – działek gruntu nr [...] i [...] położonych w N. i działki nr [...] położonej w P. oraz wpisu poprzedzającego wpis ww. Spółki "B" dotyczący poprzedniego właściciela działek o nr [...], [...] i [...].

Ponownie rozpoznając sprawę podatkową, organ II instancji winien dokonać wnikliwej analizy i ustalenia wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym związanych z podniesioną, wbrew twierdzeniu organu, już na etapie postępowania odwoławczego, kwestią nabycia i samoistnego posiadania przez "B" Sp. z o. o. działek o nr [...], [...] i [...], a także wskazaną w piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2013 r. kwestią tytułu prawnego i posiadania w przypadku nieruchomości – działek gruntu nr [...] i [...] położonych w N. i działki nr [...] położonej w P. oraz wpisu poprzedzającego wpis ww. Spółki "B" dotyczący poprzedniego właściciela działek o nr [...], [...] i [...].

Przed wydaniem decyzji organ wyznaczy stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, stosownie do art. 200 § 1 O.p. w zw. z art. 123 O.p. Po wypełnieniu wszystkich obowiązków procesowych organ rozważy, czy skarżąca w spornym okresie była podatnikiem podatku od nieruchomości co do ww. działek i stosując właściwe przepisy prawa materialnego, określi podatek w prawidłowej wysokości.

Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji z opisanych wyżej względów procesowych, przedwczesnym jest zajmowanie przez sąd stanowiska w pozostałych kwestiach spornych pomiędzy stronami.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Wobec uchylenia decyzji organu II instancji, na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono, że decyzja ta nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej z tytułu poniesienia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 cyt. wyżej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461.