Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 512/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1, par. 8 ust. 1, par 5
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 84 par. 1 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia NSA Janusz Furmanek Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2010 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł.na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) nie stwierdził u M. B. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym, co najmniej 15 lat, ujętej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż podstawę rozstrzygnięcia stanowiło orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. Nr [...] z dnia [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...], w których wskazano, że powstałe u skarżącej zmiany chorobowe są następstwem przebytych i nawracających stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, zatok przynosowych, palenia tytoniu i możliwości działania czynników alergizujących, czy drażniących. Organ I instancji podniósł, iż w wyniku uzupełnienia orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] Klinika Audiologii i Foniatrii [...] w Ł. w opinii z dnia 31.12.2009 roku poinformowała, że przeprowadzone w dniu 18 listopada 2009 roku ponowne specjalistyczne badanie lekarskie wykazały u M. B. przewlekłe zapalenie krtani oraz dysfonię hyperfunkcjonalną i podobnie jak w badaniu z dnia 7 marca 2006 roku nie stwierdzono w obrębie krtani zmian organicznych uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W piśmie natomiast z dnia 12 marca 2010 roku, Klinika Audiologii i Foniatrii [...] w Ł. potwierdziła, iż w trakcie długotrwałej i wnikliwej diagnostyki orzeczniczej, prowadzonej w latach 2004-2010 w trzech niezależnych ośrodkach, mimo zmieniającego się obrazu krtani M. B., na przestrzeni lat nie stwierdzono nigdy cech klinicznych znamiennych dla choroby zawodowej narządu głosu i nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W obszernym odwołaniu od powyższej decyzji M. B. podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Podkreśliła, iż opinie jednostek orzeczniczych zarówno w odniesieniu do zdiagnozowanych guzków głosowych, które jednostki orzecznicze uznały za zmiany o charakterze leukoplakii, jak i występujących zmian przerostowych fałdów głosowych o charakterze pierwotnym, a nie wtórnym nie znalazły potwierdzenia w przeprowadzonych późniejszych badaniach lekarskich. Wskazała, iż opinie jednostek orzeczniczych są sprzeczne z dokumentacją medyczną zgromadzoną w toku całego postępowania, przebiegiem zatrudnienia i pominięto w nich istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy informacje.

Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że rozpoznawanie chorób zawodowych powierzone zostało określonym w rozporządzeniu jednostkom medycznym (zwanym dalej jednostkami orzeczniczymi), posiadającym wiedzę i doświadczenie w zakresie medycyny pracy. Na wiedzę tę składają się wieloletnie obserwacje w zakresie skutków biologicznych, jakie w zdrowiu człowieka wywołuje wykonywanie pracy zawodowej w narażeniu na określony czynnik szkodliwy, które dają typowy dla tych skutków obraz kliniczny choroby. Choroba zawodowa, jest bowiem nie tylko pojęciem prawnym, ale przede wszystkim jest pojęciem medycznym oznaczającym, że określone w wykazie chorób zawodowych schorzenie, z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane przez czynnik szkodliwy występujący w środowisku pracy. Zatem, jak wskazał organ to właśnie względy medyczne, czyli charakterystyczny dla danego schorzenia obraz kliniczny rozstrzygają o tym, czy dane schorzenie można rozpoznać jako chorobę zawodową. Przesłanką natomiast rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, jest niewystępowanie żadnego ze schorzeń wymienionych pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Rozpoznany natomiast u M. B. przewlekły nieżyt gardła i krtani oraz dysfonia hyperfunkcjonalna nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych jako następstwo narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, a zatem samo tylko subiektywne przekonanie skarżącej o zawodowej etiologii jej choroby nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Organ odwoławczy podkreślił również, że celem orzecznictwa dotyczącego chorób zawodowych jest potwierdzenie bądź wykluczenie związku choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych z warunkami pracy, a nie ustalenie innych pozazawodowych przyczyn schorzeń stwierdzonych u pracownika. W niniejszej sprawie, w ocenie organu administracji rozpatrzony został cały okres zatrudnienia (tj od dnia 1 grudnia 1974 roku do dnia 1 października 2006 roku ) i czynności wykonywane na stanowisku pracy: asystenta, starszego asystenta i wykładowcy w Zakładzie Biochemii Lekarskiej Instytutu Medycyny Fizjologii i Biochemii Uniwersytetu Medycznego w Ł. Ustalono, iż w okresie od 1974 roku do 1983 roku M. B. prowadziła zajęcia dydaktyczne ze studentami i zajmowała się pracą naukową. W okresie późniejszym tj. aż do dnia zakończenia pracy zawodowej prowadziła tylko zajęcia seminaryjne i ćwiczenia laboratoryjne. Czas pracy dydaktycznej jako nauczyciel akademicki przekraczał ustawowe pensum. Uwzględniając zatem okres zatrudnienia i narażenia na wzmożony wysiłek głosowy skarżąca została poddana czterokrotnie specjalistycznym badaniom w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych. Wydane przez jednostki medyczne orzeczenia stwierdzają natomiast, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Udokumentowana wieloletnia praca w zawodzie nauczyciela akademickiego ze wzmożonym operowaniem głosem, stanowi bowiem tylko jeden z warunków niezbędnych do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został spełniony natomiast drugi podstawowy warunek, jakim są istniejące schorzenia odpowiadające objawom klinicznym choroby krtani w związku z wykonywaną pracą zawodową. Zmiany chorobowe rozpoznane u M. B. nie mają związku z wykonywaną pracą i ich etologia jest pozazawodowa. Samo narażenie na czynniki mogące spowodować chorobę zawodową nie jest bowiem jednoznaczne z jej powstaniem - a jest tylko jednym z istotnych elementów rozpatrywanych przy orzekaniu o chorobie zawodowej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca w całości podtrzymując zarzuty przedstawione w odwołaniu, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, iż tezy zawarte w opiniach lekarzy orzeczników, które stały się podstawą kwestionowanego rozstrzygnięcia nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, wybiórczo pomijają fakty, świadczące o ścisłym związku występujących u niej zmian chorobowych narządu głosu z wykonywaną pracą zawodową. Orzeczenia nie odnoszą się do wyników badań diagnostycznych przeprowadzonych przez jednostki orzecznicze, nie uwzględniają przedstawionej dokumentacji medycznej choroby narządu głosu ani udokumentowanych obciążeń dydaktycznych. Wskazała, iż jej udokumentowane prawie dwukrotnie przekraczające pensum (500-600 godzin dydaktycznych rocznie), w sposób oczywisty wykluczają możliwość jednoczesnego z pracą współistnienia tego typu problemów zawodowych. Problemy zdrowotne pojawiły się po ponad 20 latach pracy w zawodzie nauczyciela w warunkach ciągłego i bardzo znacznego przekraczania pensum i jednoczesnego narażenia krtani na chemiczne czynniki drażniące, występujące w miejscu pracy. Zdaniem skarżącej na zawodową etiologią choroby wskazują zmiany przerostowe fałdów głosowych o charakterze wtórnym, wyniki przeprowadzonych badań diagnostycznych, jak również okoliczność zdiagnozowania w 1997 roku guzków głosowych – klasycznej zmiany dla nadmiernego wysiłku głosowego. Ponadto opinie uprawnionych do orzekania jednostek medycznych nie odnoszą się do przeprowadzonych różnicowych badań diagnostycznych, pomimo występowania męczliwości głosu i dysfonii hyperfunkcjonalnej. Opinie zostały, zdaniem skarżącej wydane w oparciu o informacje, które nie znalazły potwierdzenia w późniejszych badaniach diagnostycznych, przebiegu pracy zawodowej i całkowicie pominięto dostarczoną w późniejszym okresie dokumentację medyczną.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji, wniósł o jej oddalenie.

W dniu 2 listopada 2010 roku do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe skarżącej, będące jej stanowiskiem wobec odpowiedzi na skargę. W piśmie tym skarżąca podtrzymała zarzuty i argumentację przedstawioną w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)-[zwanej dalej p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie, skład orzekający doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem organ naruszył przepisy proceduralne w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a stwierdzenie tego rodzaju naruszenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy (Dz. U z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Art. 235¹ Kodeksu pracy, dodany mocą art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825) i obowiązujący od dnia 3 lipca 2009 roku stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869) [dalej zwane rozporządzeniem], które weszło w życie w dniu 3 lipca 2009 roku i obowiązywało w chwili wydania zarówno decyzji organu I instancji, jak i organu odwoławczego. W rezultacie, według zapisów powołanego rozporządzenia należy oceniać postępowanie organów administracji, mimo, iż wszczęcie niniejszego postępowania nastąpiło jeszcze przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia. Wskazuje na to treść § 11 ust. 1, który stanowi, że do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

W świetle definicji choroby zawodowej wynikającej z cytowanego wyżej art. 235¹ Kodeksu pracy wynika, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie bezspornie lub z dużym prawdopodobieństwem, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Ustalenia stanu faktycznego - w podanym, istotnym dla sprawy zakresie - poczynione muszą być przy tym zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 k.p.a., który wyraża między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym, według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności, dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych wymienionych w § 5 tego rozporządzenia oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 Wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem rozporządzenia, pod postacią: przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: 1/ guzków głosowych twardych, 2/ wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, 3/niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt wykonywania przez skarżąca pracy w "narażeniu zawodowym" w okresie od 1 grudnia 1974 r. do dnia 1 października 2006 roku. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżąca przez cały okres zatrudnienia pracowała na stanowisku: asystenta, starszego asystenta i wykładowcy w Zakładzie Biochemii Lekarskiej Instytutu Medycyny Fizjologii i Biochemii Uniwersytetu Medycznego w Ł., będąc narażona na nadmierny wysiłek głosowy.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca została poddana badaniu w dwóch jednostkach medycznych (I i II stopnia) to jest; Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Ł. (orzeczenie Nr [...] z dnia [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. (orzeczenie nr [...] z dnia [...]). Konsultowana była również w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. - konsultacja lekarska nr [...] z dnia [...] Wskazane orzeczenia uprawnionych jednostek medycznych zostały uzupełnione opiniami Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] znak [...], z dnia [...] znak [...] i z dnia [...] znak [...] opracowanymi w związku z przedłożeniem przez skarżącą aktualnej dokumentacji medycznej, po przebytej operacji usunięcia w dniu 14 października 2009 roku zmian z prawego fałdu głosowego.

Z treści sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich wynika, że rozstrzygnięcia wydane zostały na podstawie wyników badań laryngologicznych, foniatrycznych i viedeostroboskopowych wykonanych w uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostkach medycznych oraz w oparciu o analizę dokumentacji medycznej przedstawionej przez skarżącą dotyczącą przebiegu jej choroby narządu głosu. Orzeczenia uprawnionych jednostek medycznych są zgodne co do faktu, że u skarżącej nie ujawniono obecności zmian organicznych w zakresie krtani, typowych dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci; guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, dających podstawę do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Stwierdzono natomiast przewlekły nieżyt krtani o typie przerostowym, dysfonię hyperfunkcjonalną i podejrzenie leukoplakii w obrębie prawego fałdu głosowego oraz stan po zbiegu usunięcia zmienionej błony śluzowej z lewego fałdu głosowego zdiagnozowanej histopatologicznie jako leukoplakia z ogniskami dysplazji (orzeczenie IMP w Ł. z dnia [...] nr [...]).

WOMP w Ł. w piśmie z dnia 16 stycznia 2007 roku, wydanym w wyniku poddania ponownej analizie całości dokumentacji medycznej zgromadzonej w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, wskazał, że stwierdzony u skarżącej przewlekły nieżyt krtani typu przerostowego jest następstwem przebytych, nawracających stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, zapalenia zatok przynosowych, a także palenia papierosów, które badana podała w wywiadzie. Rozstrzygającym natomiast jest w tym przypadku, jak zaakcentowała jednostka orzecznicza, badanie histopatologiczne obiektywizujące wynik zarówno laryngoskopii pośredniej, jaki i bezpośredniej. Wynik tego badania nie potwierdził jednak występowania u skarżącej guzków głosowych na co wskazywała skarżąca powołując się na rozpoznanie u niej tego schorzenia przez lekarzy laryngologów, których była pacjentką.

Wobec powyższego wyniki tego badania upoważniały jednostki orzecznicze do zdiagnozowania braku choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej. Jak bowiem wyjaśniono stwierdzona leukoplakia lewego fałdu głosowego z ogniskami dysplazji nie posiada etiologii zawodowej. Leukoplakia jest uznawana za stan przedrakowy nie mający żadnego związku z nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Godzi się w tym miejscu podnieść, że już w orzeczeniu IMP w Ł. Nr [...] z dnia [...] roku stwierdzono również podejrzenie leukoplakii w obrębie prawego fałdu głosowego.

W dniu 16 grudnia 2009 roku skarżąca w celu uzupełnienia zgromadzonej dokumentacji medycznej przedstawiła kartę informacyjną z leczenia szpitalnego wystawioną przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr [...] im. N. B. w Ł. potwierdzającą przeprowadzenie w dniu 14 października 2009 roku laryngoskopii bezpośredniej – usunięcia zmian z prawego fałdu głosowego oraz wynik badania histopatologicznego z dnia 20 października 2009 roku materiału pobranego do badania w trakcie laryngoskopii bezpośredniej w dniu 14 października 2009 roku, z którego w sposób jednoznaczny wynika, że "obraz mikroskopowy odpowiada guzkom głosowym".

W nawiązaniu do nadesłanej dokumentacji lekarskiej, w dniu 31 grudnia 2009 roku IMP w Ł. wydał opinię uzupełniającą wskazując, iż w wyniku przeprowadzonego ponownie w dniu 18 listopada 2009 roku specjalistycznego badania lekarskiego stwierdzono u skarżącej przewlekle zapalenie krtani i dysfonię hyperfunkcjonalną, nie stwierdzając tym samym w obrębie krtani zmian organicznych uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego pod postacią: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku) jak również guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych i niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzeciononowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku). Odnosząc się natomiast do dostarczonej przez skarżącą dokumentacji medycznej (tj. karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 15 października 2009 roku) jednostka orzecznicza wskazała, iż zawiera ona rozpoznanie; "przewlekłe zapalenie krtani", a w trakcie hospitalizacji usunięto zmiany przerostowe, które obejmowały na podstawie materiału przesłanego do badania histopatologicznego "spoidło przednie, prawy fałd głosowy okolica przedsionka krtani strona prawa". Rozległość zmian przerostowych w obrębie krtani wyklucza ich etiologię zawodową, dla której charakterystyczna jest jedynie lokalizacja na krawędziach fałdów głosowych. W tej sytuacji wobec braku cech klinicznych choroby zawodowej narządu głosu, uwzględniając analizę dostarczonej dokumentacji lekarskiej IMP w Ł. podtrzymał opinię wyrażoną w orzeczeniu lekarskim nr [...] o braku podstaw do rozpoznaniu u M. B. choroby zawodowej. W wyniku interwencji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, w piśmie z dnia [...] IMP w Ł. ponownie ustosunkował się do postawionych przez skarżącą zarzutów dotyczących nieuwzględnienia wyniku badania histopatologicznego z dnia 20 października 2009 roku, które jednoznacznie stwierdza występowanie guzków głosowych. Instytut zaprezentował stanowisko, że "wynik badania histopatologicznego zmian krtani usuwanych podczas laryngoskopii bezpośredniej, nie jest podstawą, według aktualnego stanu wiedzy do ustalenia rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, zarówno w sensie klinicznym, jak i medyczno-prawnym. W związku z powyższym wynik badania biopsyjnego z dnia 20 października 2009 roku zmian patologicznych usuniętych z krtani, na który powołuje się skarżąca, nie może być dowodem w sprawie".

W tym miejscu godzi się podnieść, że wbrew stanowisku organów ich obowiązkiem jest krytyczna analiza sporządzanych przez jednostki diagnostyczne opinii, w przeciwnym razie to jednostki diagnostyczne, a nie organy administracji publicznej wydawałyby decyzje w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. W postępowaniu dotyczącym ustalenia choroby zawodowej obowiązują zaś wszystkie podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisu art. 7 k.p.a. wynika, że w toku postępowania organy administracyjne obowiązane są podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Chodzi tu przede wszystkim o zebranie w sposób właściwy materiału dowodowego w sprawie. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali, czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił, czy też nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie. W celu usunięcia wszelkich wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy organy obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. W świetle § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Powyższy przepis jak również dyspozycja art. 75 § 1 Kpa , który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności, dowodem mogą być dokumenty (w tym także medyczne i inne dostarczone przez stronę), zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny – dowodzą , że bezpodstawne było twierdzenie IMP w Ł., że wynik badania histopatologicznego nie może być dowodem w sprawie. Dziwi przyjęcie tego stanowiska przez organy sanitarne, które nie dostrzegły rażącej sprzeczności obecnego stanowiska wyrażonego w opinii uzupełniającej IMP w Ł. z dnia 12 marca 2010 roku z prezentowanym wcześniej przez jednostki orzecznicze. I tak, w piśmie z dnia 23 czerwca 2006 roku IMP w Ł. stwierdził bowiem, że podnoszone przez skarżącą rozpoznanie guzków głosowych "nigdy nie znalazło potwierdzenia w badaniu videostroboskopowym, a tym bardziej w badaniu histopatologicznym", zaś WOMP w Ł. w piśmie z dnia 16 stycznia 2007 roku, jednoznacznie stwierdził, że "rozstrzygającym jest w tym przypadku badanie histopatologiczne obiektywizujące wynik zarówno laryngoskopii pośredniej, jaki i bezpośredniej". W tej sytuacji przyjęcie – mimo niewyjaśnienia sprzeczności w opiniach jednostek diagnostycznych, co do mocy dowodowej badania histopatologicznego, które, co wymaga podkreślenia, w dniu 20 października 2009 roku stwierdziło występowanie u skarżącej guzków głosowych oraz mimo posłużenia się przez Instytut sformułowaniami kolidującymi z terminologią normatywną wynikająca z przepisów prawa ( art. 75 § 1 Kpa), w zakresie środków dowodowych - że brak jest podstaw do stwierdzenia w tym wypadku choroby zawodowej, ewidentnie narusza granice swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 k.p.a. Dokonana w ten sposób ocena jest w istocie dowolna, do czego przepis ten absolutnie nie uprawnia organów administracji publicznej. W ocenie Sądu, dalsza analiza tego badania histopatologicznego (które jednakoważ nie zostało uznane jako dowód w sprawie), przeprowadzona przez IMP w opinii z dnia 12 marca 2010 roku i wnioski z niej płynące są nieprzekonywujące. Pogląd IMP w Ł., jakoby rozpoznanie wynikające z karty leczenia szpitalnego z dnia 15 października 2009 roku, w której stwierdzono "przewlekłe zapalenie krtani" nie potwierdza więc istnienia guzków głosowych, należy ocenić w kontekście daty wystawienia karty leczenia szpitalnego i daty rozpoznania guzków głosowych w badaniu histopatologicznym. Należy bowiem podkreślić, że karta leczenia szpitalnego datowana jest w dniu 15 października 2009 roku. Natomiast wynik badania histopatologicznego, które zostało wykonane na bazie materiału medycznego pobranego do badania podczas laryngoskopii bezpośredniej przeprowadzonej u skarżącej podczas pobytu w szpitalu w dniu 14 października 2009 roku, został datowany dopiero 20 października 2009 roku. W tej sytuacji w karcie leczenia szpitalnego z przyczyn obiektywnych nie mogła znaleźć się informacja o występowaniu guzków głosowych. Również twierdzenie, że biopsja krtani była wykonywana celem "zdiagnozowania leukoplakii prawego fałdu głosowego", która to zmiana zdaniem IMP w Ł., jest stanem o zupełnie innej etiologii niż etiologia zawodowa, nie ma znaczenia skoro w świetle wyniku badania histopatologicznego nie stwierdzono leukoplakii, a ujawniono występowanie guzów głosowych. Natomiast fakt, iż w dniu 18 listopada 2009 roku podczas badań laryngologiczno-foniatrycznych z laryngowideostroboskopią przeprowadzonych w IMP w Ł. nie stwierdzono zawodowej choroby krtani u skarżącej , a potwierdzono przewlekłe zapalenie krtani, analogicznie więc jak w karcie informacyjnej, mogło być w ocenie Sądu wynikiem faktu, iż podczas zabiegu laryngoskopii bezpośredniej przeprowadzonej w dniu 14 października 2009 roku usunięto skarżącej zmiany z prawego fałdu głosowego, a badania przeprowadzono w IMP w Ł. w dniu 18 listopada 2009 r. Również fakt pobrania materiału do badania histopatologicznego ze spoidła przedniego, prawego fałdu głosowego oraz okolic przedsionka krtani strona prawa nie jest w opinii Sądu równoznaczne z występowaniem zmian w tych obszarach. Przeczy temu zapis w karcie informacyjnej ze szpitala z dnia 15 października 2009 roku, z którego jednoznacznie wynika, że przedmiotem laryngoskopii bezpośredniej był tylko prawy fałd głosowy.

Krytycznie zatem należy ocenić postępowanie jednostek orzeczniczych, które w sytuacji gdy wynik badania histopatologicznego potwierdza tezę o nieistnieniu choroby zawodowej uważają go za rozstrzygający w sprawie , a w przypadku, gdy wynik badania histopatologicznego stwierdza obecność guzków głosowych wymienionych jako postać choroby zawodowej nie przyznają mu nawet statusu dowodu w sprawie. W kontekście takiego poglądu wątpliwości może budzić wiarygodność opinii lekarskich. Organy inspekcji sanitarnej pominęły jednak te bardzo ważne fakty, tym samym w sposób istotny naruszyły zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Oczywiście należy podkreślić, że § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych zawęża krąg podmiotów diagnostycznych upoważnionych do wypowiadania się w kwestii rozpoznania (lub nie) schorzeń zawodowych. Należy też zauważyć, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Jednak orzeczenie lekarskie stanowi wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W kontekście zaś unormowania wynikającego z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie uprawnionego lekarza musi uwzględniać dokumentację medyczną pracownika i wyniki wysokospecjalistycznych badań takich jak badanie histopatologiczne, a nie wręcz je dyskredytować twierdząc, że nie może być dowodem w sprawie.

Poza dogłębnym wyjaśnieniem znalazła się również kwestia oceny badań skarżącej z przeprowadzonej próby wysiłkowej głosu, w kontekście choroby zawodowej spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Tymczasem we wszystkich swoich pismach skarżąca domaga się ustosunkowania się do przeprowadzonych w IMP w Ł. badań wysiłkowych głosu. Sąd zwraca uwagę, że w opinii uzupełniającej z dnia 23 czerwca 2006 roku IMP w Ł. znalazło się jedynie lakoniczne stwierdzenie, że " w dniu 19 października 2004r. wykonano próbę wysiłku głosu. Wysiłek głosowy wprawdzie nasilił zaburzenia głosu, jednak nie można go było uznać za przyczynę powstania zmian w obrębie fałdów głosowych."

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organy skupiły się na analizie choroby narządu głosu występującej u skarżącej, pod postacią opisaną w pozycji 15 pkt 1 i 2 Wykazu chorób zawodowych. Bardzo marginalnie została zaś potraktowana kwestia wyjaśnienia dolegliwości skarżącej mogących świadczyć o schorzeniu wskazanym w pkt 3 pozycji 15 Wykazu chorób zawodowych. Ta kwestia wymaga więc pogłębionej analizy i oceny.

W opinii Sądu wyjaśnienia wymaga również kwestia , którą uporczywie podnoszą jednostki orzekające w sprawie , a za nimi organy wydające decyzje, że schorzenia skarżącej są następstwem m.in. przebytych, nawracających stanów zapalnych górnych dróg oddechowych. Skarżąca wielokrotnie podnosiła, że nigdy podczas wizyt lekarskich nie uskarżała się na nawracające stany zapalne górnych dróg oddechowych i wskazywała, że takiego stwierdzenia nie uzasadnia zgromadzona dokumentacja lekarska.

Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 Kpa). Wiąże się z tym obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów i dowodów przedstawionych przez stronę. Nieodniesienie się do zarzutów, które strona uważa za istotne powoduje uchylenie decyzji z uwagi na naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa.

Reasumując Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. Organ administracji nie podjął bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Również w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego zaś swoją decyzję oparł na niepełnych (sprzecznych) orzeczeniach i opiniach jednostek medycznych, naruszając tym samym przepisy art.7, 75 § 1 77 § 1, 80 i 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy przez organ administracji konieczne będzie uzupełnienie materiału dowodowego poprzez wyjaśnienie wszystkich okoliczności, które mogą stanowić podstawę stwierdzenia, bądź odmowy stwierdzenia istnienia choroby zawodowej z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej dokonanej przez Sąd. Organ w szczególności zwróci się do jednostki diagnostycznej o uzupełnienie opinii w zakresie oceny badania histopatologicznego z dnia 20 października 2009 roku oraz badania próby wysiłkowej głosu i analizy wniosków z niego płynących, w kontekście choroby zawodowej narządu głosu, którą zgłasza skarżąca. Wyjaśni stanowisko w zakresie ustaleń dotyczących występowania u skarżącej nawracających stanów zapalnych górnych dróg oddechowych. Uzasadniając zaś ponownie podjętą decyzję ( w odniesieniu do wszystkich postaci choroby zawodowej narządu głosu) organ zastosuje się do treści art. 107 § 3 Kpa.

Z tych wszystkich względów, mając na uwadze przedstawione okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

a.k.