Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1327/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. K. z dnia [...] lipca 2021r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Bd 1327/01/21

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] 2021r. nr [...] Burmistrz [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił E. M. (skarżącej) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. K..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm. – dalej "u.ś.r.").

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 12 sierpnia 2021r. nr [...], na podstawie art. 17 ust. 1, ust.1a i ust. 19 u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t .j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej zwaną: "k.p.a.", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium nie podzieliło argumentacji organu I instancji w zakresie nie spełnienia przesłanki dotyczącej momentu powstania niepełnosprawności tj. art. 17 ust.1b u.ś.r. SKO powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. K 38/13, którym Trybunał orzekł, iż w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji. SKO uznało, że wobec tego nie zachodzi wskazany przez organ I instancji powód, dla którego odmówiono przyznania odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wyjaśniło, że okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt uznania ojca wnioskującej jako osoby w znacznym stopniu niepełnosprawnej. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z dnia [...] 2021r. J. K. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, który istnieje od [...] 2021r.

Przytaczając treść art. 17 ust. 1 cyt. ustawy Kolegium wskazało, że przywołany przepis należy interpretować mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej osobom, które podejmując się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Świadczenie określone w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Zatem, jeżeli osoba, nad którą sprawowana jest opieka nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/G1 639/17 - Lex nr 2437760).

W sprawie kwestią sporną pozostaje uprawnienie odwołującej się do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. K..

Kolegium stwierdziło, iż jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Związek zatem między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni.

Organ wskazał, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia: stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet, jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 2454/11, CBOSA).

Zdaniem organu, skarżąca wykonuje w zasadzie czynności dnia codziennego, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawowana przez skarżącą opieka nad ojcem w jego codziennym funkcjonowaniu, nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa we wskazanym przepisie, a co wynika z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego, w którym skarżąca podaje, że sprawuje stałą opiekę nad ojcem, utrzymuje czystość w mieszkaniu, przygotowuje posiłki, robi zakupy, pierze, załatwia wizyty u lekarza.

Tymczasem, zdaniem organu, zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy).

Jako drugi argument przemawiający za uznaniem za zasadną odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia organ odwoławczy wskazał fakt, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia, by opiekować się ojcem, skoro ostatni stosunek pracy ustał w 2015 roku. Zdaniem organu odwoławczego, nie istnieje związek przyczynowy między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia (nie podejmowaniem przez nią z pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, skoro skarżąca już od 6 lat nie pracuje, a jej ojciec J. K. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności od [...] 2021r.

W skardze do tut. Sądu strona podniosła zarzut naruszenia:

-art.6, art.7, art.7a, art.11, 12§1, 81a k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej,

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego dowolne zinterpretowanie,

- art. 138 § 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona w ramach tak określonej kognicji kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, a przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd podziela stanowisko skarżącej, że organ l instancji orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443). Błąd ten dostrzegł organ II instancji, podkreślając - z czym Sąd się jednak nie zgadza- że zaprezentowane przez Burmistrza [...] rozważania prawne, jakkolwiek wskazują na błędną interpretację przepisów prawa przez ten organ, to jednak nie powodują konieczności eliminacji decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja okazały się wadliwe. Wydanie bowiem decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej nie może nastąpić bez rzetelnego, wnikliwego i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a następnie jej uzasadnienia zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. A takie ustalenia nie zostały zdaniem Sądu poczynione w rozpoznawanej sprawie. Uchybienia oparte są bowiem o zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia dwóch zasadniczych kwestii: ustalenia wymiaru sprawowanej przez skarżącą opieki, a także ustalenia, czy niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy nastąpiła w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Poza sporem pozostawało natomiast, że osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z dnia [...] 2021r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] 2021r.

Przechodząc w tym miejscu do kwestii wymiaru opieki sprawowanej przez skarżącą nad osobą wymagającą opieki zauważenia wymaga, iż jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] 2021r. i ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, a opieka ta ma charakter : "stały, ciągły i długoterminowy."

Z kolei organ odwoławczy oceniając ten sam zakres czynności wyciągnął przeciwne wnioski bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił przy tym, dlaczego poczynił wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia, nie odnosząc się przy tym to twierdzeń skarżącej. W ocenie Sądu, powyższe pozwala na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie zaniechano przeprowadzenia szczegółowej analizy wymiaru opieki, tym bardziej że zakres i wymiar opieki wynikający z wywiadu środowiskowego uzupełniony został przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego. W rezultacie podanie przez organ, że" zakres opieki udzielanej ojcu przez skarżącą nie wykracza poza obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy" w kontekście zgłaszanych zarzutów co do wymiaru faktycznie sprawowanej opieki, w toku badania przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy jest niewystarczające. Wymaga bowiem przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego. Organ winien dopuścić z urzędu dowody przemawiające za szczegółowym wyjaśnieniem sprawy, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a ewentualne wątpliwości co do treści normy prawnej zgodnie z art. 7a k.p.a. rozstrzygnąć na korzyść strony. Organ nie poczynił wnikliwej analizy w tym zakresie. Podzielić należy zatem stanowisko skarżącej co do zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji tego uchybienia przedwcześnie w okolicznościach niniejszej sprawy uznano, że nie została spełniona trzecia przesłanka umożliwiająca przyznanie świadczenia, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a mianowicie istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Dokonując oceny zaistnienia tej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w momencie składania wniosku skarżąca nie była nigdzie zatrudniona - ostatni okres jej zatrudnienia datuje się bowiem na 2015 rok, co – w ocenie SKO – prowadzi do wniosku, że rezygnacja z zatrudnienia nie była związana z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Konieczność sprawowania opieki nad ojcem – jak przyjęły organy - nie jest przyczyną nieaktywności zawodowej wnioskodawczyni, która nie była zatrudniona od 6 lat i nie wykazała, że w tym okresie miała zamiar i możliwość podjęcia zatrudnienia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, iż jako rezygnację należy rozumieć nie tylko zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu nie jest istotne, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20).

Mając to na uwadze zakwestionowanie przez organy prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że jej aktywność zawodowa ustała przed momentem powstania niepełnosprawności u jej ojca, nad którym sprawuje ona opiekę, stanowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż przepis ten nie uzależnia możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia tylko i wyłącznie od faktu rezygnacji z zatrudnienia spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale także od faktu niepodejmowania przez opiekuna niepełnosprawnej osoby zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy więc z całą mocą podkreślić, że to czy skarżąca we wcześniejszych okresach pozostawała w zatrudnieniu czy z niego rezygnowała, pozostaje bez znaczenia dla oceny aktualnej sytuacji skarżącej i tego, czy obecnie spełnia ona przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem skarżąca wystąpiła bowiem [...] 2021r., dlatego wyjaśnienia wymagało, czy sprawowana opieka skarżącej nad ojcem uniemożliwia jej obecnie podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie. Twierdzenie organów o braku wystąpienia koniecznego związku przyczynowo-skutkowego w świetle regulacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest zatem - w ocenie Sądu - co najmniej przedwczesne głównie z tego względu, że w sprawie nie ustalono w pełny sposób i nie poddano należytej ocenie tego, jak rzeczywiście wygląda codzienna opieka skarżącej nad ojcem. Fakt wieloletniego niepodejmowania pracy przez skarżącą nie może sam w sobie przesądzać o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, bez szczegółowego rozważenia na tle każdej indywidualnej sprawy tego, jakiej opieki i w jakim rozmiarze potrzebuje dana osoba niepełnosprawna. O istnieniu związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przesądza w istocie to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki i jednocześnie jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Dopiero bowiem dokonanie ustaleń w tym zakresie oraz poddanie tych ustaleń ocenie przez organy orzekające o przyznaniu świadczenia może prowadzić do przyjęcia, że rzeczywiście sprawowana opieka, jak również - konieczny dla normalnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej z uwagi na stan jej zdrowia i stopień samodzielności – rozmiar tej opieki, są na tyle absorbujące, że faktycznie uniemożliwiają podjęcie przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W ocenie Sądu okoliczności te nie zostały w niniejszej sprawie należycie wyjaśnione przez organy. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by SKO przeanalizowało pod tym kątem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy a następnie by dokonało oceny, czy w rzeczywistości sprawowana przez E. M. nad ojcem J. K. opieka, z uwagi na jego stan zdrowia oraz zakres wykonywanych i koniecznych przez skarżącą czynności opiekuńczych, uniemożliwia podjęcie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że decyzje obu organów orzekających zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd - działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią przedstawione wyżej stanowisko Sądu dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP oraz uwzględniają dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., wskazującą jakie kwestie i okoliczności są rzeczywiście fundamentalne dla stwierdzenia wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy a opieką nad bliską osobą niepełnosprawną.