Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 537/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2,  art. 28 ust. 1-3 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant Asystent Sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 września 2010r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokat D. B. kwotę 293 zł (dwieście dziewięćdziesiąt trzy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił H.K. umorzenia należności z tytułu niezapłaconych odsetek za zwłokę od składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia do marca 1999r. i od czerwca 1999r. do lutego 2002r, ubezpieczenia zdrowotne za okres od sierpnia 1999r. do stycznia 2002r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące styczeń - luty 1999r. i za okres od czerwca 1999r. do lutego 2002r. Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił ww. decyzję w części dotyczącej zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia do marca 1999r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień przedawnienia ([...] zł) i w tym zakresie umorzył postępowanie w pierwszej instancji (z uwagi na jego bezprzedmiotowość) oraz utrzymał tę decyzję w mocy w pozostałym zakresie.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. przeniesiono odpowiedzialność za zaległe należności z tytułu składek obciążające M.K. na jej męża H.K.. Skarżący pismem z dnia [...] wniósł o umorzenie należności z tytułu składek - odsetek za zwłokę, wskazując, że nie jest w stanie spłacić długów swojej żony z renty, z której obecnie zabierana jest kwota na pokrycie innych zobowiązań przez nią zaciągniętych. Jednocześnie dodał, że jest chory i nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy. Prośbę swą ponowił w kolejnych pismach.

Organ ustalił, że wnioskodawca utrzymuje się z przyznanego świadczenia rentowego (renta stała) w wysokości [...] zł brutto, nie ma rachunków bankowych, udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, wierzytelności, ruchomości ani majątku nieruchomego. Mieszkanie położone w T. przy ul. [...] należy do zasobów ADM-u, a głównym najemcą jest teściowa. Wnioskodawca zajmuje jeden pokój, za który płaci miesięcznie [...] zł, ponadto [...] zł miesięcznie przeznacza na zakup leków oraz [...] zł na spłatę kredytów. Na utrzymaniu zobowiązanego pozostaje [...] córka oraz [...]letnia wnuczka. Wnioskodawca nie mieszka z żoną od 10 lat. Ustalono, że strona ma zaległości z tytułu podatków.

Organ wskazał, że w stosunku do zaległości figurujących na koncie prowadzona była, zarówno wobec wnioskodawcy, jak i jego małżonki, egzekucja za pośrednictwem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., która w stosunku do wnioskodawcy była skuteczna. Natomiast w stosunku do M. K. egzekucja była nieskuteczna ze względu na brak wpłat.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do umorzenia należności składkowych

pomimo wykazania trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy z uwagi na brak całkowitej nieściągalności, wskazując na skuteczność prowadzonej w stosunku do niego, za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, egzekucji.

Skarżący wnioskiem z dnia [...] grudnia 2007r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek. Dyrektorowi Oddziału ZUS w T. zarzucił naruszenie art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na nie zbadanie dopuszczalności egzekucji wobec uprzednio przeprowadzonego postępowania upadłościowego. W ocenie wnioskodawcy wraz z ukończeniem postępowania upadłościowego nastąpiła całkowita likwidacja masy upadłości, stąd też brak jest legitymacji do występowania w stosunku do niego z jakimkolwiek postępowaniem, gdyż jego obowiązek wygasł. Zdaniem wnioskodawcy, zaistniały okoliczności określone w art. 28 pkt 4a, pkt 5, pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również w art. 13 i art. 361 pkt 1 prawa upadłościowego. Strona podniosła, że w stosunku do niej nie powinno się stosować wspomnianego

art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a należało rozpatrzyć czy istnieje możliwość uchylenia decyzji, która naruszała prawo, co miało wpływ na wynik sprawy. Do tych znaczących faktów ZUS się nie odniósł. Zdaniem wnioskodawcy należało w sprawie w drodze wyjątku umorzyć postępowanie, a nie przywoływać przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., które jest sprzeczne z art. 220 w związku z art. 230 Traktatu ustanawiającego UE-WE.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Zakład decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2007r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu niezapłaconych należności z tytułu składek. W wyniku złożonej od powyższej decyzji skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2008r., sygn. akt V SA/Wa 860/08 uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując przeprowadzić postępowanie zmierzające do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, przyjmując regułę, zgodnie z którą oba interesy podlegają równorzędnej ochronie bez dominacji któregokolwiek z nich.

Po przeprowadzeniu ponownie postępowania decyzją z dnia [...] organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Decyzja ta - wskutek złożonej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy - wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2009r. sygn. akt I SA/Bd 433/09 została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Sądu nie zostały wykonane wskazania WSA w Warszawie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją z [...] Zakład uchylił w części decyzję z dnia [...] grudnia 2007r. w odniesieniu do należności, które uległy przedawnieniu, utrzymując jednocześnie w mocy rozstrzygnięcie odnoszące się do pozostałych zaległości. Organ podał, że skarżący utrzymuje się z przyznanego świadczenia rentowego (renta stała) z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł brutto, z którego potrącane jest tytułem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne ogółem [...] zł, tym samym

[...] zł pozostaje do wypłaty, jak również z wynagrodzenia w kwocie [...] zł brutto

z tytułu wykonywania pracy (od lutego 2009 roku) na podstawie umowy zlecenia. Organ zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie dokumentów potwierdzających jego obecną sytuację finansową, jeżeli uległa ona zmianie w stosunku do ostatnio przekazanych informacji. Z uwagi na brak reakcji na ww. pismo, organ przyjął za aktualne dotychczas poczynione ustalenia. Organ podał, że w stosunku do zaległości figurujących na koncie prowadzona jest obecnie wobec M. K. za pośrednictwem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. nieskuteczna egzekucja. Z kolei w stosunku do H.K. nie są prowadzone żadne działania egzekucyjne.

W dalszej części uzasadnienia organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585). Wskazano, że na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W kontekście powyższego organ rozpatrując wniosek pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie w świetle przepisów art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził, że w przedmiotowej sprawie stan całkowitej nieściągalność nie zachodzi. Organ wskazując na skuteczność prowadzonej wcześniej egzekucji w stosunku do należności za okres do 12/1998r. podał, że istnieje możliwość dochodzenia zadłużenia w drodze egzekucji prowadzonej za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego w odniesieniu do dalszego okresu, bądź wdrożenia egzekucji ze świadczenia rentowego lub z wynagrodzenia za pracę świadczoną w ramach umowy zlecenia, przez co nie konkretyzuje się tu przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5. W opinii ZUS nie znajduje też zastosowania przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy, bowiem nie można przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (zwłaszcza w świetle dotychczas prowadzonych działań). Z kolei wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (brak konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej

w pkt 4a).

Organ podkreślił, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami, a ich umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.

Odnosząc się do podnoszonej w trakcie postępowania argumentacji wnioskodawcy dotyczącej jego trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu jednorazowe uregulowanie całego zadłużenia, ponieważ pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, organ zauważył, że badana sytuacja uległa poprawie (§ 3 ust. pkt 1 ww. rozporządzenia). Wskazano, że poprzednio wnioskodawca utrzymywał się wraz z córką i wnuczką ze świadczenia rentowego w wysokości nie przekraczającej 800 zł miesięcznie. Natomiast obecnie mimo orzeczonej niezdolności do pracy zdołał podjąć zatrudnienie, w którym pozostaje już od roku i obecnie do dyspozycji ma około [...] zł (a więc dwukrotnie więcej niż dotychczas). W związku z powyższym nie można wykluczyć, że możliwa byłaby spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu w ramach układu ratalnego.

W skardze do Sądu Administracyjnego strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 kpa i praw ustawowych (nie konkretyzując o jakie przepisy chodzi). W ocenie skarżącego przede wszystkim naruszono prawo materialne i rzeczowe jego osoby powodując, że jest osobą poszkodowaną, która ponosi od kilku lat konsekwencje za wadliwe decyzje ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo, w związku z tym podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

I. Instytucja umorzenia należności z tytułu składek została uregulowana m.in.

w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 tej ustawy, należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należy wyjaśnić, że przepisy ustawy rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Należności z tytułu składek zostały zdefiniowane

w art. 24 ust.2 ustawy, jako "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata." Przepis art. 28 ust.1 ustawy przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a więc zarówno składek jak i należności ubocznych, w tym odsetek za zwłokę. Przepis art. 28 ust.4 ustawy stanowi, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Z brzmienia tego przepisu wynika więc, że nie może nastąpić umorzenie samych składek bez umorzenia należności ubocznych, ponieważ w przypadku umorzenia składek, z mocy prawa nastąpi także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i opłaty dodatkowej. Nie ma natomiast przepisu, który zabraniałby umorzenia samych należności ubocznych. Zakład ma więc możliwość umorzenia na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy samych należności ubocznych w całości lub w części (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2009r., sygn. akt V SA/Wa 3140/08).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że we wniosku z dnia [...] maja 2007r. skarżący jednoznacznie stwierdził, iż wniosek dotyczy "umorzenia w całości odsetek od kwoty zadłużenia". Następnie uzasadniając wniosek podniósł co następuje: "Proszę Dyrektora O/ZUS w T. o umorzenie odsetek finansowych od kwoty zadłużenia (...), które są ujęte w Waszym piśmie z dnia [...] sierpnia 2005r.".(k. nr 10 akt administracyjnych).

Nie budzi zatem wątpliwości, że strona wystąpiła wyłącznie z wnioskiem o umorzenie odsetek od zaległych składek.

Decyzją z dnia [...] 2007r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sentencji orzekł, że "odmawia umorzenia należności z tytułu nieopłaconych odsetek za zwłokę (naliczonych na dzień złożenia wniosku) od składek w części finansowanej przez płatnika".

Z powyższego jednoznacznie wynika, że zarówno wnioskodawca, jak i organ byli zgodni, co do przedmiotu sprawy, a którym było umorzenie należności z tytułu odsetek.

W zaskarżonej natomiast decyzji organ orzekł w sentencji, że uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2007r. znak: [...] w części dotyczącej zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 0l/1999r.-03/1999r.

w kwocie: [...] zł plus odsetki za zwłokę naliczone na dzień przedawnienia ([...] zł.)

i w tym zakresie umarza postępowanie w pierwszej instancji (z uwagi na jego bezprzedmiotowość), w pozostałej części zaskarżoną decyzję z dnia [...] znak [...] utrzymuje w mocy.

Zestawienie sentencji decyzji z dnia [...] grudnia 2007r. i zaskarżonej decyzji nakazuje stwierdzić, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ rozszerzył przedmiot sprawy w tej części, w której orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres I/1999-III/1999, zamiast umorzyć postępowanie wyłącznie w przedmiocie odsetek. Organ orzekł zatem w zakresie, który nie był przedmiotem sprawy. Organ był uprawniony i obowiązany do umorzenia postępowania wyłącznie w tej części, w której uchylał zaskarżoną decyzję z dnia

[...] 2007r. Nie mógł zatem uchylić decyzji i umorzyć postępowania w przedmiocie zaległości z tytułu składek, bo taki zakres nie został objęty decyzją pierwszą. Skoro decyzja z dnia [...] 2007r. rozstrzygała wyłącznie w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek, to ten sam przedmiot powinien być objęty orzekaniem przy ponownym rozstrzyganiu sprawy bez względu na to, czy organ utrzymuje w mocy, czy uchyla decyzję i umarza postępowanie.

Zdaniem Sądu, gdyby nawet strona rozszerzyła żądanie na etapie postępowania ponownie rozpatrującego sprawę, to w tej części, w której nastąpiłoby rozszerzenie żądania, sprawa powinna być przekazana do rozpatrzenia pierwszoinstancyjnego.

W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 28 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i z tych przyczyn tut. Sąd uwzględnił skargę.

II. Przechodząc do dalszej oceny zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że organ podał przyczyny, z powodu których nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odnośnie argumentacji podniesionej w skardze i na rozprawie przed tut. Sądem należy zaznaczyć, że stosownie do art. 28 ust. 3a tej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w art. 28 ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych

(art. 28 ust. 3b ustawy). Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 ustawy).

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wykonując ww. delegację ustawową (z art. 28 ust. 3a ustawy) wydał w dniu 31 lipca 2003r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mając na uwadze powyższą regulację organ na stronie 10 i 11 zaskarżonej decyzji stwierdził, że "W trakcie prowadzonego postępowania wprawdzie wskazywał Pan na swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia Panu jednorazowe uregulowanie całego zadłużenia, ponieważ pozbawiłoby to Pana możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych, zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne) – utrzymywał się wraz z córką i wnuczką ze świadczenia rentowego w wysokości nie przekraczającej [...] zł. miesięcznie, jednakże zauważyć należy, iż badana sytuacja uległa poprawie (mimo orzeczonej niezdolności do pracy zdołał Pan podjąć zatrudnienie, w którym pozostaje już od roku) - obecnie do dyspozycji ma Pan około [...]

zł. (a więc dwukrotnie więcej niż dotychczas), przez co nie można wykluczyć, iż możliwa byłaby spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu w ramach układu ratalnego (z ratami ustalonymi w takiej wysokości aby nie stanowiło to zbyt dużego obciążenia budżetu domowego), zwłaszcza, że nie poinformował Pan o żadnych nowych wydatkach koniecznych do ponoszenia (dotychczasowe kształtowały się na poziomie około [...] zł plus koszty wyżywienia i ubrania się)."

Organ zatem przyznał, że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna i występuje przesłanka umorzenia, jednakże z tego uprawnienia nie skorzystał i w ramach uznania administracyjnego odmówił przyznania ulgi powołując się na poprawę sytuacji wnioskodawcy w stosunku do stanu ocenianego poprzednio. Niewątpliwie należy stwierdzić, że stan faktyczny uległ zmianie w stosunku do istniejącego na dzień uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] marca 2009r., która została uchylona wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2009r. sygn. akt I SA/Bd 294/09.

Sąd podkreśla, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek, czy odsetek za zwłokę Z przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie bowiem wynika, że należności "mogą być umarzane", co oznacza, iż nie muszą być umarzane. Podkreślić należy, że decyzje podejmowane przez organy na podstawie wskazanego wyżej przepisu - w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki - są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Jednakże przyznana organom swoboda w rozstrzyganiu nie oznacza dowolności. Prawidłowo organ podał, że występuje przesłanka umorzenia, jednakże ma prawo odmówić umorzenia wskazując przyczyny tego stanowiska.

Sąd natomiast nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, jak również nie może nakazać organowi umorzenia zaległości. Kontrola Sądu w przedmiocie zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do jej oceny pod względem zgodności z prawem.

Wskazać należy, że osoba, która ubiega się o ulgę w postaci umorzenia zaległości lub odsetek za zwłokę, obowiązana jest przedłożyć jednoznaczne dowody na potwierdzenie okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej np. wydatków. Organ nie ma obowiązku zastępować wnioskodawcy i poszukiwać dowodów, które wskazywałyby na tę sytuację. Odnośnie argumentacji podniesionej na rozprawie, że skarżący obecnie nie pozostaje w zatrudnieniu i utrzymuje się wyłącznie z renty, należy stwierdzić, iż jest to okoliczność nowa, która nie była podnoszona przez wnioskodawcę przed organem wydającym zaskarżoną decyzję. Jeżeli zatem sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu w stosunku do przyjętego przez organ, to nie ma przeszkód, aby strona zgłosiła tę okoliczność organowi, skoro tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i sprawa będzie ponownie rozstrzygana.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy (kwota zasądzonego wynagrodzenia zawiera wartość podatku VAT).