Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 31/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-03-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części

SENTENCJA

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. J. – M. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez Skarb Państwa wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w połowie, to jest do kwoty 100 zł (słownie: sto złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez Skarb Państwa.

W związku z tym skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Wezwanie to M. J. – M. odebrała w dniu 17 stycznia 2011 r., i w odpowiedzi na nie złożyła w dniu 20 stycznia 2011 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych.

Skarżąca w urzędowym formularzu wniosku wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą pośrednictwo finansowe w udzielaniu kredytów, od roku jej firma ma stratę finansową nie posiada żadnych dochodów, ma dwoje małych dzieci w wieku 20 miesięcy i 7 miesięcy, od miesiąca czerwca 2010 r. do 10 listopada 2010 r. pobierała zasiłek macierzyński. M. J. podała, że ma majątek w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 200 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 1,80 ha oraz mieszkania o powierzchni 63,5 m2 zakupionego na kredyt hipoteczny. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką dzieci i mężem. Mąż otworzył 10 września 2010 r. działalność gospodarczą, obecnie przynosi mu ona straty, ponadto od miesiąca grudnia 2010 r. otrzymuje on dietę z tytułu objęcia funkcji radnego powiatowego w K. w kwocie 1200 zł.

Referendarz sądowy wezwał skarżącą na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzy wniosku PPF, poprzez:

- sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci,),

- przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, ewentualnie należących do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,

- przesłanie kopii deklaracji podatkowych składanych przez nią z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w podatku dochodowym za rok 2009 i 2010 potwierdzonych, że ich oryginały zostały złożone w Urzędzie Skarbowym lub zaświadczenia z urzędu Skarbowego o wysokości dochodów za ten okres,

- przesłanie kopii deklaracji podatkowej małżonka L. M. za rok 2009, potwierdzonej, że jej oryginał został złożony w Urzędzie Skarbowym, również jeśli składał ją przed zawarciem związku małżeńskiego,

- przesłanie kopii deklaracji podatkowej (deklaracje VAT i w podatku dochodowym) za okres od dnia 10 września 2010 r. małżonka, potwierdzonych, że ich oryginały zostały złożone w Urzędzie Skarbowym lub zaświadczenia z urzędu Skarbowego o wysokości jego dochodów za ten okres,

- zaświadczenia o wysokości pobieranej przez małżonka diety z tytułu bycia radnym,

- wyjaśnienie, czy lokal mieszkalny o powierzchni 63,5 m2 lub dom o powierzchni 200 m2, stanowi dla niej źródło dochodu, jeśli tak to jakiej wysokości, jeśli nie to jakie są źródła jego utrzymania, a także wyjaśnienie, którą z nieruchomości zamieszkuje,

- wskazanie czy nieruchomość rolna o powierzchni 1,80 ha, stanowi źródło dochodu np. z tytułu umowy dzierżawy, przedłożenie wyciągu z ewidencji gruntów odnośnie jej rodzaju i położenia,

- wykazanie czy posiada ona lub osoby pozostające z nia we wspólnym gospodarstwie domowym przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 euro.

Jednocześnie pouczono skarżącą, iż niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku.

Skarżąca odpowiedziała na wezwania, pismem z dnia 9 lutego 2011 r. Oświadczyła, że lokal mieszkalny zamieszkuje wraz z mężem i dwójką dzieci, ponosi z tego tytułu następujące miesięczne opłaty, czynsz 400 zł, prąd 130 zł, gaz 45 zł, podatek od nieruchomości 35 zł, wydatki na wyżywienie 800 zł, zapłata raty kredytu hipotecznego 665 zł. Dom, który został jej przepisany darowizną zamieszkują jej rodzice, mają zapisaną służebność do końca życia i z tego tytułu oni ponoszą bieżące koszty utrzymania. Rodzice wydzierżawiają 1,2678 ha gruntu rolnego za symboliczne 100 zł na rok w zamian za utrzymanie w dobrej kondycji roli. Ponadto oświadczyła, że nie posiada przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro, z uwagi na brak dochodów zamknęła firmę z dniem 31 stycznia 2011 r. i zarejestrowała się w Urzędzie Pracy jako bezrobotna, a jej mąż od listopada 2009 r. był na bezrobotnym do 10 września 2009 r., kiedy to otworzył własną firmę, ale nie osiąga ona jeszcze dochodu.

Skarżąca nadesłała trzy decyzje: z dnia 1 lutego 2011 r. o wymiarze podatku od nieruchomości za rok 2011 na łączną kwotę 105 zł, i z dnia 1 lutego 2010 r. za rok 2010 w kwocie łącznej 222 zł i z dnia 1 lutego 2010 r. na łączną kwotę 246 zł. Nadesłała też rachunek za gaz zapłacony dnia 23 grudnia 2010r. na kwotę 82,54 zł, rachunki za energię elektryczną na kwotę od 144,07 zł do 116,46 zł za okres od 14 listopada 2010 r. do 13 stycznia 2011 r., harmonogram spłaty kredytu hipotecznego i przelew ze spłatą raty tego kredytu w wysokości 667,44 zł. Nadesłała także odnośnie jej męża L. M. jego deklaracje w podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2010 r., uwzględniające podatek VAT do przeniesienia do odliczenia na następne miesiące, w kwocie około 3000 zł oraz zaświadczenie o jego dochodzie za rok 2009, wyniósł on wówczas 45195,65 zł, w tym składki na ubezpieczenie społeczne 5717,25 zł, decyzję z dnia 18 listopada 2009 r. o przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych na okres 12 miesięcy w kwocie 690 zł brutto miesięcznie, zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego z dnia 9 lutego 2011 r. o wysokości jego diety radnego wynoszącej 1442,36 zł, podsumowanie z księgi przychodów i rozchodów firmy Handlowo Usługowej "[...]" [...] i rozliczenie dochodów z remanentem za okres styczeń do grudnia 2010 r.

W tym miejscu referendarz sądowy wyjaśnia, że wzywał skarżącą do podania dochodów męża również sprzed zawarcia związku małżeńskiego ze skarżącą, gdyż wiadomym mu było z urzędu, informację tę uzyskał przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie toczącej się przed tut. Sądem o sygn. akt II SA/Op 75/09, to, iż skarżąca nie była z nim w maju 2009 r. w związku małżeńskim. Przeciwnie podawała, że jest samotną matką wychowującą urodzoną w dniu 16 kwietnia 2009 r. córkę bez jakiegokolwiek wsparcia ze strony ojca dziecka, które według jej słów nie płacił jej alimentów i wyjechał za granicę. Jednocześnie przychodzi zauważyć, że w akcie urodzenia dziecka podano, że ojcem dziecka jest L. M., obecny mąż skarżącej i ojciec jej drugiego dziecka.

Odnośnie swojej osoby M. J.-M. przesłała zaświadczenie z dnia 8 lutego 2011 r. z Urzędu Pracy o zarejestrowaniu się jako osoba bezrobotna od dnia 4 lutego 2011 r. z prawem do zasiłku od 12 lutego 2011 r., deklaracje w podatku dochodowym za rok 2009 oraz podsumowania z księgi przychodów za okres styczeń do grudnia 2010 r. i rozliczenia dochodów z remanentem za ten sam okres firmy Biuro Podróży "[...]" [...] oraz decyzję z dnia 31 stycznia 2011 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej firmy skarżącej.

W związku z nadesłanymi przez skarżącą dokumentami referendarz sądowy powziął dalsze wątpliwości, co do jej rzeczywistego stanu majątkowego i ponownie wezwał ją do uzupełnienia danych na podstawie art. 255 P.p.s.a., poprzez:

- wykazanie źródeł spłaty kredytu bankowego,

- przesłanie zaświadczenia z Urzędu Pracy o wysokości i okresie pobieranego przez nią zasiłku dla bezrobotnych,

- przesłanie umowy dzierżawy stanowiącego jej własność gruntu rolnego, a według jej oświadczenia dzierżawionego przez jej rodziców innej osobie,

- wyjaśnienie czy nieruchomość rolna o powierzchni 0,4630 ha położona w L. stanowi źródło dochodu np. z tytułu umowy dzierżawy,

- wskazanie czy korzysta ona lub osoby będące z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ze świadczeń pomocy społecznej.

Wezwanie powyższe zawierało pouczenie, że iż niezastosowanie się niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku.

Skarżąca odpowiedziała na wezwanie w terminie pismem z dnia 8 marca 2011 r. oświadczając w nim, że spłata kredytu bankowego następuje od roku z konta z debetu wynoszącego aktualnie 9000 zł, zasiłek dla bezrobotnych otrzyma pierwszy raz w miesiącu marcu za luty w niepełnej wysokości, przesłała kserokopie umowy dzierżawy, zaznaczyła, że pobierają ją rodzice, wskazała, że z pomocy społecznej pobiera zasiłek w kwocie 136 zł na dwoje dzieci. Przesłała w załączeniu decyzję z dnia 4 lutego 2011 r. z PUP o przyznaniu jej zasiłku dla bezrobotnych na okres 6 miesięcy, za czas od 12 lutego 2011 r. do 12 maja 2011 r. w wysokości 742,10 zł, a następne trzy miesiące w wysokości 582,70 zł, umowę dzierżawy z dnia 10 września 2010 r., wynika z niej , że zawarta została pomiędzy skarżącą, a dzierżawcą na okres 5 lat na kwotę czynszu dzierżawnego 1200 zł rocznie, to jest 100 zł miesięcznie, decyzję z dnia 26 października 2010 r. o przyznaniu skarżącej na jej dzieci zasiłku rodzinnego na okres od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r., w łącznej kwocie 136 zł oraz o wypłacie jednorazowego dodatku z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1000 zł jednorazowo w listopadzie 2010 r., z decyzji tych wynika, że dochód rodziny za 2009 r. obliczono na kwotę 41052,96 zł, nadesłała też historie rachunku bankowego wydrukowaną z Internetu, w tym z dnia 8 marca 2011 r. potwierdzającego, że na dzień 14 lutego 2011 r. ma ona debet na koncie bankowym w kwocie 8358,13 zł i spłaca ratę kredytu w [...] w wysokości 664,70 zł.

Skarżąca oświadczyła, że aktualnie ma dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, z zaświadczenia urzędu pracy wynika, że wynosi on brutto 742,10 zł, ponadto otrzymuje 136 zł zasiłku rodzinnego na dzieci, dochód jej męża to obecnie 1422,36 zł z tytułu diety radnego. Ponadto referendarz przyjął, że skarżąca otrzymuje miesięcznie 100 zł z tytułu umowy dzierżawy, ona sama wprawdzie najpierw twierdziła, że umowę dzierżawy gruntu rolnego stanowiącego jej własność zawarli jej rodzice i to oni otrzymują należność z tego tytułu wynoszącą 100 zł rocznie. Wezwana do nadesłania umowy dzierżawy przedłożyła jej kserokopię, wynika z niej, że została ona zawarta pomiędzy skarżącą a dzierżawcą na okres 5 lat, a czynsz będzie płatny co miesiąc w wysokości 100 zł. Ponadto za przyjęciem, że to skarżąca otrzymuje 100 zł z umowy dzierżawy, poza umową dzierżawy przemawia uzasadnienie postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy ojcu skarżącej J. J. na podstawie postanowienia referendarza tut. Sądu z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Op 30/11. Przy wydawaniu tego postanowienia referendarz poczynił ustalenia w celu oceny sytuacji materialnej ojca skarżącej i jej matki, którzy wspólnie tworzą gospodarstwo domowe i nie przedstawili oni aby osiągali dochód z umowy dzierżawy gruntu rolnego.

Ponadto maż skarżącej L. M. uzyskał w 2009 r. dochód po odjęciu podatku i składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wynoszący netto 34041,12 zł, co daje miesięczną kwotę dochodu netto 2836,76 zł, a w dniu 18 listopada 2009 r. przyznano mu zasiłek dla bezrobotnych na okres 12 miesięcy w kwocie 690 zł brutto miesięcznie. Obecnie natomiast poza funkcją radnego, prowadzi działalność gospodarczą, według nadesłanych dokumentów nie przynosi mu ona obecnie dochodu.

M. J. natomiast jak wynika z nadesłanych przez nią dokumentów w roku 2010 uzyskała dochód z działalności gospodarczej w kwocie 4443,12 zł, ponadto jak oświadczyła w okresie od czerwca 2010 r. do listopada 2010 r. pobierała zasiłek macierzyński, nie wskazała jego kwoty. Natomiast według nadesłanej deklaracji podatkowej za rok 2009 skarżąca uzyskała roczny dochód netto 8026,81 zł, co dało średni miesięczny dochód netto 668,90 zł.

W obecnej chwili według dokumentów przedłożonych przez skarżącą średni miesięczny dochód jej rodziny wynosi netto 2303,67 zł, a składa się na niego dieta męża jako radnego 1422,36 zł (jest to kwota netto korzystająca ze zwolnienia przedmiotowego od podatku dochodowego stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Dz. U. z dnia 26 lipca 1991 r., tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307 ze zm.), zasiłek dla bezrobotnych M. J.-M. wynoszący netto 645,31 zł, zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 136 zł, dochód z dzierżawy nieruchomości rolnej w kwocie 100 zł.

Na osobę zatem w rodzinie skarżącej przypada zatem dochód w kwocie netto 575,91 zł. Miesięczne obciążenia związane z mieszkaniem wynoszą według oświadczenia skarżącej 610 zł (czynsz 400 zł, prąd 130 zł, gaz 45 zł, 35 zł podatek od nieruchomości). Ogólnie potwierdzają te kwoty rachunki nadesłane przez skarżącą odnośnie mediów, nie udokumentowała ona natomiast wysokości czynszu, także dokonania przez nią zapłaty podatku od nieruchomości, uznano więc ich wysokość na podstawie jej oświadczenia, mając na uwadze, że wszelkie oświadczenia, tak zawarte w formularzu wniosku, jak i stanowiące jego uzupełnienie składa pouczona o rygorze odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy z art. 233 Kodeksu karnego, pouczenie takie znajduje się w rubryce nr 13 urzędowego formularza wniosku podpisanego przez skarżącą.

Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane:

- w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe ( jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub

- w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej.

Referendarz sądowy oceniając sytuację majątkową skarżącej i jej rodziny wziął pod uwagę, że poza wyżej wskazanymi dochodami, ma ona pewien majątek nieruchomy w postaci domu o powierzchni 200 m2, w którym mieszkają jej rodzice oraz nieruchomości rolnej w dzierżawie i nieruchomości rolnej stanowiącej nieużytek, a także zakupionego na kredyt hipoteczny mieszkania. Zasadniczo zgodnie z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie nieruchomości ogranicza, a nawet wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. W tym temacie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane, podkreślając w nim, że: "opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienia od tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia." Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanej sprawie uznał, oddalając zażalenie, że na postanowienie, którym sąd wojewódzki odmówił osobie fizycznej zwolnienia od wpisu w wysokości 100 zł, dodał, że skarżący oprócz stałych dochodów posiada także majątek nieruchomy, a ten może służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest obowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004r., sygn. akt. FZ 454/04, niepublikowane, Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 23 października 1934, sygn. akt. C II 1441/34), uznał, że: "Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. W konkluzji sąd negatywnie ocenił próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów toczącego się postępowania w sytuacji, gdy skarżący opłaca abonament telewizji cyfrowe, wysokie rachunki telefoniczne, a także ponosi koszty utrzymania domu jednorodzinnego i mieszkania."

Wprawdzie składniki majątku skarżącej w postaci domu i mieszkania są obciążone prawami osób trzecich, ale nie można nie zauważyć, że dom jest zamieszkiwany przez jej rodziców, ma znaczną powierzchnię 200 m2, a skarżąca, jak wynikało z danych przesłanych przy rozpatrywaniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SA/Op 75/09, zamieszkiwała w nim razem z córką. Reasumując to od skarżącej zależy w jaki sposób wykorzystuje ona swój majątek i nie można wymagać, aby skutki jej decyzji w tym przedmiocie powodowały kredytowanie jej ze środków budżetu państwa na pokrycie opłat sądowych związanych ze składaną przez nią skargą do tut. Sądu. Dodatkowo za taką oceną przemawiają poglądy wyrażone w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, jak przykładowo w postanowieniu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 274/10, publikowane System Informacji Prawnej Lex nr 607764 według jego tezy nr 1 " Przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony postępowania i jej bliskich, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne."

Ponadto po stronie męża skarżącej istnieją możliwości zarobkowe z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, która obecnie według przedłożonych dokumentów i oświadczeń nie przynosi dochodu, nie można jednak zakładać, że sytuacja nie ulegnie zmianie, natomiast przy ocenie zasadności przyznania stronie prawa pomocy, nie można poprzestać na samym badaniu rzeczywistych dochodów strony, stanowisko takie jest zbieżne z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (patrz: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt III SAB/Wa 1/06, publikowane Bogusław Dauter {w;}, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo, wydawnictwo Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 439).

Odnośnie natomiast spłacanego przez skarżącą kredytu mieszkaniowego ze środków kredytu odnawialnego, należy w ślad za orzecznictwem podnieść, że " Fakt spłacania zaciągniętych kredytów bankowych nie stanowi przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych." (patrz. Postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1745/04, publikowana teza Bogusław Dauter {w;}, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo, wydawnictwo Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 460).

Referendarz uznał zatem, że skarżąca zasługuje na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, ale mniejszym niż ten o jaki wniosła. M. J. chciała bowiem zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości, referendarz ocenił natomiast, że spełnia ona przesłankę zwolnienia jej od tych kosztów w części, poprzez zwolnienie jej od wpisu od skargi do kwoty 100 zł. Skarżąca została zatem zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu w połowie w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych), a w pozostałej części co do połowy wpisu i innych kosztów, jakich w chwili obecnej nie jest obowiązana ponosić, a które mogą powstać w trakcie dalszego postępowania, wniosek skarżącej został oddalony.

O takim stanowisku referendarza sądowego zdecydowała ocena możliwości płatniczych skarżącej. Skarżąca i jej mąż, w okresie ostatnich dwóch lat przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy osiągali dochody, a przy ocenie zdolności płatniczych strony znaczenie ma zarówno jej bieżąca sytuacja materialna, jak i możliwość wcześniejszego gromadzenia odpowiednich środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 264/05, publikowana teza Bogusław Dauter {w;}, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo, wydawnictwo Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 458).

Ponadto skarżąca i jej mąż nie są również teraz pozbawieni dochodów, a prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05, publikowana teza Bogusław Dauter {w;}, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo, wydawnictwo Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, s. 457).

Reasumując zdaniem referendarza sytuacja majątkowa rodziny skarżącej, a tę należy brać pod uwagę przy przyznawaniu prawa pomocy nie jest na tyle zła, aby nie mogła ona ponieść częściowo kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W tym miejscu należy wyjaśnić jak obecnie interpretowane jest w orzecznictwie pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego, w postanowieniu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 203/09, publikowane System Informacji Prawnej Lex nr 603369, wyjaśniono, że "Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych."

Referendarz sądowy uznał zatem, że skarżąca ma możliwość poniesienia częściowo kosztów sądowych, gdyż po pierwsze mogła poczynić na ten cel oszczędności, po drugie ma majątek nieruchomy, którego sposób wykorzystania zależy od niej, po trzecie obecnej z mężem nie są pozbawieni w chwili obecnej dochodów, a nadto mąż skarżącej niedawno rozpoczął działalność gospodarczą, która potencjalnie może mu zacząć przynosić zyski.

Przyznając skarżącej prawo pomocy w kwocie połowy wpisu od skargi referendarz sądowy kierował się tym, że obecnie dochody skarżącej i jej męża są niższe niż w latach ubiegłych i mają na oni utrzymaniu dwoje dzieci, zatem w pewnej części powinna skarżącej przysługiwać pomoc, ale ze względu na wyżej opisane okoliczności, nie może się ona sprowadzać do całkowitego przerzucenia kosztów sądowych skarżącej związanych z wytoczoną przez nią skargą na budżet państwa.

Dokonując bowiem oceny zasadności wniosku referendarz musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Na konieczność zachowania proporcji między interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gomez de la Torre przeciwko Hiszpanii (patrz: postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FZ 345/08, publikowane System Informacji Prawnej Lex nr 527803).

Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1, pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.