Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1985/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 156  par. 2,  art. 97  par. 1  ust. 1 i 2,  art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta G., A. R. i T. R. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz A. R. i T. R. solidarnie kwotę [...] (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz Prezydenta Miasta G. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 138 § 1 pkt

2 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku A. R. oraz T. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2012r. nr [...]:

- stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1971 r., nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w G. z dnia [...] marca 1971 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...],

- stwierdził, że powyższe orzeczenia zostały wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...];

- stwierdził nieważność ww. orzeczeń w części dotyczącej odszkodowania.

Wskazać należy, że decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] - wydaną w pierwszej instancji - organ stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1971 r., nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] marca 1971 r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. pow. K., oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] o pow. [...] ha z całości o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w K. KW nr [...], stanowiącej własność L. H. w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...] oraz stwierdzającej wydanie powyższych orzeczeń z naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...] oraz stwierdzającej nieważność ww. orzeczeń w części dotyczącej odszkodowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. decyzją z dnia [...] marca 1971 r., nr [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. pow. K., oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] o pow. [...] ha z całości o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w K. KW nr [...], stanowiącej własność L. H.

Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] czerwca 1971 r., nr [...], utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z tą zmianą, że zobowiązano wnioskodawcę wywłaszczenia do zabezpieczenia dojścia i dojazdu do części nieruchomości położonej poza wywłaszczeniem.

H. H. (spadkobierca po byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości), wystąpił do Ministra infrastruktury z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wywłaszczeniowych.

W toku postępowania organ pierwszej instancji wskazał, że podstawą dla wywłaszczenia nieruchomości były przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r.,

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) – dalej jako ustawa wywłaszczeniowa. Dokonując zatem oceny decyzji wywłaszczeniowych w kontekście powyższych przepisów Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ustalił, że wywłaszczenia dokonano z naruszeniem przepisów art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej.

Organ podkreślił, że choć decyzja wywłaszczeniowa została wydana dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (urządzenie kopcowiska warzyw zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] października 1970 r., znak [...], wydaną przez Prezydium Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K.), jednakże organ dokonujący wywłaszczenia nie wykazał niezbędności wywłaszczenia na cel wskazany w ustawie. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zauważył, że w aktach archiwalnych znajduje się odpis umowy dzierżawy Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" z wykorzystaniem pod kopcowanie ziemiopłodów. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że fakt dysponowania nieruchomością na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] maja 1969 r. i prowadzenie na terenie przedmiotowej nieruchomości działalności związanej z kopcowaniem ziemiopłodów oznacza, że nie było żadnej konieczności uzyskania w 1971 r. tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości, w celu realizacji określonego celu. W jego ocenie taka sytuacja nie mogła uzasadniać wywłaszczenia. Ponadto organ podkreślił, że cel wywłaszczenia został osiągnięty przed jego dokonaniem, co również stanowi o rażącym naruszeniu art. 3 ust. 1 ww. ustawy. Organ pierwszej instancji uznał również, że nie doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wymóg przeprowadzenia rokowań został spełniony, gdyż oferta dobrowolnego odstąpienia nieruchomości została skierowana do L. H. w piśmie z dnia [...] lipca 1970 r. Były właściciel w piśmie z dnia [...] sierpnia 1970 r. wyraził zgodę na sprzedaż przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismem z dnia [...] grudnia 1970 r. "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w G. poinformowało L. H. o konieczności potrącenia z ceny sprzedaży istniejącej wierzytelności na rzecz Skarbu Państwa. Na powyższe pismo strona nie udzieliła odpowiedzi. W ocenie organu wniosek o wywłaszczenie nieruchomości złożony przez "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe w G. spełniał wymogi ustawowe o których mowa w art. 15 ustawy wywłaszczeniowej. Ponadto zostały zachowane wymogi z przepisu art. 16 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do kwestii ustalenia odszkodowania organ wyjaśnił, że skoro w sprawie brak było podstaw do wywłaszczenia, to nie było również podstaw do ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

W kontekście zatem oceny decyzji wywłaszczeniowych z dnia [...] czerwca 1971 r., i z dnia [...] marca 1971 r., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem przepisów ówcześnie obowiązującego prawa, tj. art. 3 ustawy wywłaszczeniowej.

Jednocześnie organ pierwszej instancji uznał, że nie mógł stwierdzić nieważności zaskarżonych decyzji, bowiem w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w przepisie art. 156 § 2 k.p.a. Organ wskazał, że wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działki ewidencyjne nr [...] są w użytkowaniu wieczystym A. R. i T. R., działki nr [...] są w użytkowaniu wieczystym H. D., działka nr [...] jest w użytkowaniu wieczystym M. W. i W. W., a działki nr [...] stanowią własność M. W. i W. W. We wszystkich tych przypadkach prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na podstawie umów zawartych w formie aktów notarialnych - w części dotyczącej wywłaszczenia tych działek zaszły zatem nieodwracalne skutki prawne, gdyż organ administracji publicznej nie jest władny do podważenia skutków prawnych wynikających z zawarcia umowy cywilnoprawnej. Wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności w tym zakresie decyzji wywłaszczeniowych. Działka nr [...] stanowi drogę publiczną - ul. [...], co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych jest również równoznaczne z wystąpieniem nieodwracalnych skutków prawnych.

Reasumując organ pierwszej instancji uznał, że w stosunku do działek nr [..] zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu przepisu art. 156 § 2 k.p.a. co stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności w tym zakresie decyzji wywłaszczeniowych Jednocześnie stwierdził, że co do działek nr [...] nieodwracalne skutki prawne nie wystąpiły, bo właścicielem tych działek jest Gmina Miasta G.

Mając na uwadze powyższe Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1971 r., nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] marca 1971 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...] stwierdził, że powyższe orzeczenia zostały wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...] i stwierdził nieważność ww. orzeczeń w części dotyczącej odszkodowania.

Od powyższej decyzji A. i T. R. użytkownicy wieczyści działek [...] wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że nieodwracalne skutki prawne nastąpiły również w stosunku do działek oznaczonych nr [...], które stanowią drogi dojazdowe do działek będących w ich użytkowaniu wieczystym.

W toku prowadzonego postępowania organ drugiej instancji powtórzył wcześniejsze ustalenia co do zgodności z prawem kontrolowanych decyzji wywłaszczeniowych. Podobnie jak w pierwszej instancji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że naruszają one w sposób rażący przepisy ustawy wywłaszczeniowej, co wyczerpuje przesłankę z przepisu art. 156 § 2 k.p.a. Jednak z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych możliwe jest jedynie stwierdzenie, iż decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do zarzutów stron sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania dwukrotnie zwracał się do Urzędu Miasta G. z prośbą o udzielenie informacji na temat statusu działek stanowiących drogi wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r., Nr 19, poz. 115). W odpowiedzi z dnia 30 marca 2012 r., wyjaśniono, że działki nr [...] i część działki nr [...] stanowią zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego teren ulicy lokalnej - projektowanej. Minister uznał więc, że skoro działki nr [...] nie mają statusu dróg publicznych to nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne i brak jest podstaw do stwierdzenia wydania zaskarżonych decyzji w części odpowiadającej działkom nr [...] z naruszeniem prawa. Organ ustalił również, że działka oznaczona nr [...], nie stanowi drogi publicznej ul. [...], a jedynie jest przeznaczona na poszerzenie ulicy [...] dlatego w części odpowiadającej działce nr [...] również nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. W związku z powyższymi ustaleniami organ uznał, że wobec części dotyczącej działek nr [...] wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasta G. nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Ponadto organ drugiej instancji zauważył, że decyzja wydana przez niego w dniu [...] lutego 2012 r., nr [...] została skierowana m.in. do radcy prawnego R. S. występującego jako pełnomocnik H. H., który w dacie jej wydania nie żył. Z nadesłanego postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2012r. sygn. akt XII [...] wynika, że H. H. zmarł w dniu [...] października 2011 r. Zatem radca prawny R. S. nie był już pełnomocnikiem H. H., gdyż z chwilą śmierci pełnomocnictwo wygasło (przepis art. 101 § 2 K.c.). Organ drugiej instancji uznał więc, że decyzja wydana przez niego [...] lutego 2012r. nr [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i należało ją uchylić.

Mając na uwadze powyższe Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] uchylił wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2012r. nr [...]:

- stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1971 r., nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w G. z dnia [...] marca 1971 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...],

- stwierdził, że powyższe orzeczenia zostały wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...];

- stwierdził nieważność ww. orzeczeń w części dotyczącej odszkodowania.

Wydana w dniu [...] sierpnia 2012 r., decyzja stała się przedmiotem skarg T. R. i A. R. oraz Prezydenta Miasta G. wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którzy domagali się jej uchylenia.

A. R. i T. R. zarzucili wydanemu rozstrzygnięciu, naruszenie przez organy orzekające w sprawie przepisu art. 156 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie błędnej wykładni pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" w zakresie działek objętych stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowych oraz to, że cel wywłaszczenia nie zostałby zrealizowany bez potrzeby dokonania wywłaszczenia oraz naruszenie przepisu art. 61 a k.p.a.

Uzasadniając skargę skarżący wskazali, że nieodwracalne skutki prawne nastąpiły także odnośnie działek oznaczonych numerem [...]. Działki [...] zostały wydzielone w związku z realizacją celu publicznego na cele inwestycyjne jako poszerzenie ulicy [...] - drogi krajowej (np. decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2007 nr [...]). Działki [...] stanowią natomiast drogę dojazdową do działek, które w oparciu o prawomocne decyzje o podziale nieruchomości zostały wydzielone w nieruchomości należących m.in. do skarżących. Zdaniem skarżących nieodwracalnym skutkiem jest zatem przysługujące nam prawo użytkowania wieczystego do działek [...]. Jest ono jednak nierozerwalnie związane z istnieniem drogi stanowiącej działkę nr [...], bez której nie byłoby możliwe wydzielenie działek o numerach: [...] oraz rozpoczęcie na nich budowy domów mieszkalnych. W ocenie skarżących fakt wydania pozwoleń na budowę dla poszczególnych działek, będących w przysługującym im użytkowaniu wieczystym wskazuje na to, że doszło do nieodwracalnych skutków prawnych tj. podziału nieruchomości, wydania pozwoleń na budowę, rozpoczęcia inwestycji na działkach. Wskazali również, że na działkach [...] wzniesione zostały już budynki mieszkalne, a warunkiem udzielenia pozwolenia na ich wybudowanie było m.in. zagwarantowanie dojazdu do budynków, którą to funkcję spełnia obecnie działka nr [...] a po realizacji, zapisanej w miejscowym planie zagospodarowania, zmianie układu drogowego spełniać ją będzie również działka [...]. Ponadto działki o numerach [...] również przewidziane są w miejscowym obowiązującym planie zagospodarowanie jako działki stanowiące drogi dojazdowe do innych nieruchomości m.in. [...], bez których nieruchomości te tracą możliwość ich swobodnego zagospodarowania - na działce [...] powstaje już budynek mieszkalny.

Natomiast Prezydent Miasta G. zarzucił wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania całości materiału dowodowego i dokonania jego wszechstronnej i rzetelnej oceny oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobody oceny tego materiału, co skutkowało pominięciem okoliczności świadczących o tym, iż wywłaszczenie było niezbędne dla realizacji celu wywłaszczenia w postaci urządzenia "[...]",

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w wyniku wadliwego uznania organu, iż zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr [...] podczas gdy w rzeczywistości przesłanki powyższe nie zachodziły, ponieważ wywłaszczenie było niezbędne do realizacji celów określonych w art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej,

- art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie

w wyniku wadliwego uznania organu, iż zachodzą przesłanki stwierdzenia, że decyzja wywłaszczeniowe w części dotyczącej wywłaszczenia działek oznaczonych obecnie nr nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa, podczas gdy w rzeczywistości nie zachodziły przesłanki stwierdzenia, że ww. decyzje w oznaczonej części wydane zostały z naruszeniem prawa, w szczególności z naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej.

Zdaniem skarżącego zarzut naruszenia przez organy prowadzące postępowanie wywłaszczeniowe przepisu art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej jest błędny. Skarżący zakwestionował ustalenia organu, że zrealizowanie celu wywłaszczenia było możliwe bez uzyskania tytułu prawnego do gruntu w postaci prawa własności. W jego ocenie realizacja głównego celu wywłaszczenia jakim było nie była możliwa bez realizacji niezbędnej struktury towarzyszącej w postaci ogrodzenia, oświetlenia terenu, budowy studni oraz niezbędnych budynków gospodarczych i socjalnych. Zdaniem skarżącego organ całkowicie pominął fakt, iż pomimo tego, że Przedsiębiorstwo Państwowe posiadało tymczasowy tytuł prawny do gruntu w postaci umowy dzierżawy, to z akt sprawy wywłaszczeniowej wynikało, że dla uruchomienia środków finansowych koniecznych dla realizacji inwestycji konieczne było uzyskanie prawa własności do gruntu. Skarżący załączył do skargi kopię pisma z dnia 20 maja 1971 roku kierowanego do Komisji Odwoławczej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w Warszawie, w którym Przedsiębiorstwo Państwowe [...] z siedzibą w G., wyjaśniało, że zawarcie umowy dzierżawy z dnia [...] maja 1969 r., wynikało z faktu, że " [...]. zmuszone było opuścić teren przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe na "[...]". Nie otrzymawszy odpowiedniego terenu wydzierżawiło [...] ha roli od L. H. w K. na cele "kopcowania ziemniaków i warzyw na zimę. Wykonanie tych przedsięwzięć uzależnione było od zatwierdzenia decyzji wywłaszczeniowej przez Komisję Odwoławczą przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Prezydent Miasta G. wskazał również, że oceniając konieczność spełnienia przesłanki niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w okolicznościach zawarcia umowy dzierżawy trzeba mieć na uwadze, iż ustawa wywłaszczeniowa dopuszczała też zajęcie nieruchomości (na cele uzasadniające wywłaszczenie) jeszcze przed wydaniem orzeczenia w sprawie wywłaszczenia. Przesłanką wcześniejszego zajęcia nieruchomości były szczególne okoliczności oraz zagrożenie interesu społecznego. Skarżący uważa, że nie może budzić wątpliwości to, że zważywszy na istniejące w roku 1971 okoliczności rozpatrywanej sprawy zwłoka w urządzeniu kopcowisk warzyw przez państwowe przedsiębiorstwo rolne mogła skutkować poważnymi stratami dla gospodarki żywnościowej, a więc w ówczesnych realiach poważnie zagrażała interesowi społecznemu. Skarżący nie zgodził się również z poglądem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak było konieczności wywłaszczenia nieruchomości i chodziło jedynie o polepszenie sytuacji podmiotu będącego posiadaczem nieruchomości. Skarżący dokonał następnie szczegółowej analizy okoliczności faktycznych w sprawie i stwierdził, że błędnym jest uznanie przez organ, że cel wywłaszczenia został osiągnięty przed jego dokonaniem, gdyż faktyczne i właściwe przygotowanie terenu dla kopcowania warzyw wymagało poniesienia dodatkowych nakładów, które w przeważającej części zostały poczynione po wydaniu decyzji Komisji Odwoławczej ds. wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1971 r. Skarżący podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że o braku przesłanek do orzeczenia wywłaszczenia nieruchomości można mówić jedynie wtedy, gdy określony w ustawie cel inwestycyjny został już zrealizowany w całości. A skoro tak to a contrario można przyjąć, że wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko, gdy jego cel został zrealizowany jedynie częściowo. Zdaniem skarżącego taka sytuacja miała miejsce w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, gdyż większa część nakładów poniesionych na realizację celu wywłaszczenia została poniesiona po wydaniu decyzji Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] marca 1971 r. Prezydent Miasta G. wskazał również, że Minister błędnie uznał, że wydane w 1972 r. przez obie instancje decyzje w sprawie wywłaszczenia rażąco naruszały prawo. W jego ocenie odjęcie prawa własności w drodze decyzji administracyjnej było w ówczesnym czasie niezbędne dla realizacji celu wywłaszczenia w oparciu o trwały tytuł prawny do gruntu, jakim było prawo własności i jednocześnie konieczne do pozyskania środków na sfinansowanie realizacji inwestycji związanych z tym celem. Ponadto jego zdaniem realizacja celu wywłaszczenia w realiach ówczesnego ustroju państwa polskiego, gdy administracyjne formy ingerencji w prawo własności były o wiele bardziej dostępne i częściej stosowane niż obecnie, nie mogła następować w oparciu o tytuł prawny w postaci umowy dzierżawy, gdyż był to tytuł nietrwały i niewystarczający do pełnej realizacji inwestycji zgodnej z celem uzasadniającym wywłaszczenie, wskazanym w decyzji z [...] marca 1971 r. Skarżący zauważył, że umowa dzierżawy z [...] maja 1969 r. była tak skonstruowana, że wydzierżawiający L. H. mógł ją swobodnie wypowiedzieć bez żadnych ograniczeń. Umowa ta nie mogła zatem zostać uznana za trwały tytuł prawny do gruntu wykorzystywanego na realizację ówczesnych celów związanych z gospodarka rolną, uzasadniających wywłaszczenie. Prezydent Miasta G. podniósł również, że okoliczność, iż doszło do wywłaszczenia znacznie większego terenu ([...] ha), niż był potrzebny na realizację kopcowisk warzyw wraz z towarzyszącą zabudową, nie mogła mieć wpływu na uznanie, iż w sprawie rażąco został naruszony przepis art. 3 ustawy wywłaszczeniowej.

Reasumując skarżący podniósł, że wskazane wyżej kwestie, stanowiły wystarczającą podstawę uznania, że zachodziła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych w postaci rażącego naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że jest uzasadnione chociaż z innych przyczyn niż wskazane w skargach. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylająca decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2012r. i rozstrzygająca co do istoty sprawy, naruszają przepisy postępowania w stopniu mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

| Na wstępie należy podkreślić, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy przez organ rozstrzygający |

|przedmiotową sprawę w I instancji, decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. wydana na skutek rozpatrzenia wniosku H. H., skierowana została |

|do niego pomimo, że zmarł w dniu [...] października 2011 r. Decyzję otrzymał jego pełnomocnik radca prawny R. S., którego pełnomocnictwo na |

|skutek śmierci H. H. wygasło. |

|W postępowaniu administracyjnym, podobnie jak w procesie cywilnym, prawne skutki są związane z doręczeniem pisma (tu decyzji z dnia [...] |

|lutego 2012 r.). Nie sposób bowiem stwierdzić, że decyzja została skierowana i doręczona w sposób prawidłowy, gdyż H. H. zmarł w toku |

|postępowania I instancyjnego, które winno ulec zawieszeniu (art. 97 § 1 ust.1 k.p.a.) i następnie podjęciu z udziałem jego następców |

|prawnych (art. 97 § 2 k.p.a.), czego organ nie dopełnił. |

|W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby |

|zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako naruszenie prawa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe |

|do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający |

|zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną |

|postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu Cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. |

|Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby |

|zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą i powinna zostać wyeliminowana z |

|obrotu (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I |

|SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). |

|Powyższe oznacza, że H. H. zmarły w dniu [...] października 2011 r., nie mógł być stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra |

|Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jego prawa i obowiązki |

|powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ to jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej |

|posiadał informację w tym zakresie. Do wskazania następców prawnych H. H. doszło dopiero w trakcie postępowania między instancyjnego, |

|wywołanego z kolei wnioskiem A. R. i T. R. o ponowne rozpoznanie sprawy. Umknęło uwadze organu przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej |

|sprawy, że odwołanie - podobnie jak wniesiona do Sądu skarga dotyczy rozstrzygnięcia w zakresie działek, w stosunku do których nie |

|przysługuje skarżącym żaden tytuł prawny. Fakt, że na działkach oznaczonych numerami [...] realizowany jest czy będzie, układ drogowy, |

|stanowić może jedynie o interesie faktycznym nie zaś prawnym skarżących. Stąd też Sąd badając w toku niniejszego postępowania legalność |

|wydanych decyzji przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, uznał brak po stronie skarżących interesu prawnego do |

|wystąpienia z przedmiotową skargą do Sądu. Do podobnego wniosku winien dojść Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po |

|zapoznaniu się wnioskiem obecnie skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy. Stosownie do treści przepisu art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, |

|czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub |

|obowiązek. Przywołany przepis wiąże pojęcie strony z interesem prawnym lub prawnym obowiązkiem, od którego należy odróżnić interes |

|faktyczny. Interes faktyczny ma miejsce wówczas, gdy jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy |

|administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w |

|konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracyjnego. O tym, czy jest się stroną danego postępowania |

|administracyjnego nie decyduje sama wola czy też subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa |

|materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako "interes prawny". Jeżeli w chwili złożenia wniosku nie można |

|precyzyjnie ustalić, czy podmiot występujący z żądaniem posiada, czy nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., można |

|przyjąć, że należy wszcząć postępowanie administracyjne i w jego toku wyjaśnić wątpliwości dotyczące istnienia interesu prawnego |

|wnoszącego podanie. W przypadku jego braku wszczęte postępowanie powinno być umorzone. |

|Wobec powyższego rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla |

|przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. |

|Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd nie badał jej |

|merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. |

|Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O |

|kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a |

| |