Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 892/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 71 b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia WSA del. Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. I.-G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 1180/09 w sprawie ze skargi J. I.-G. na opinię Centrum [...] w S. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. II SA/Sz 1180/09, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę J. I. – G. będącej przedstawicielem ustawowym J. G., na opinię Centrum [...] w S. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny. Otóż w dniu [...] października 2008 r. J. I. – G., zwróciła się do Centrum [...] w S. z wnioskiem o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J. G. (od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole) na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia 2003 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 23, poz. 192). Określając cel uzyskania opinii wskazała, że jest ona niezbędna, aby jej syn J. G. mógł uczestniczyć w zajęciach logopedycznych, psychologicznych, integracji sensorycznej oraz ćwiczeniach wielozakresowych i umożliwi ona objęcie syna kompleksową oraz profesjonalną pomocą, której zadaniem jest pobudzenie psychoruchowe i społeczne rozwoju dziecka. W uzasadnieniu wniosku podała m.in., że syn jest dzieckiem niepełnosprawnym, posiada pełne orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. oraz Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., zaś zdiagnozowane choroby syna to padaczka – inne uogólnione postacie padaczki i zespołów padaczkowych oraz współistniejące, jak padaczka – szczególne zespoły padaczkowe oraz specyficzne zaburzenia rozwoju mowy i języka – zaburzenia ekspresji mowy oraz zaburzenia integracji sensorycznej.

Zespół Orzekający Centrum [...] w S. opinią z dnia [...] października 2008 r. nr [...], orzekł o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J. G. W uzasadnieniu podano m.in., że dla celów oświatowych Sekretarz Stanu Ministerstwa Edukacji Narodowej opublikowała w grudniu 2007 r. na stronie internetowej doprecyzowane kategorie uczniów, dla których stosuje się specjalną organizację nauki oraz metody pracy. Wyszczególniono w niej dwie kategorie dzieci, tj. niepełnosprawnych i niedostosowanych społecznie. Zatem specjalną organizację i metody pracy stosuje się wobec dzieci niepełnosprawnych w wieku przedszkolnym: niedosłyszących, słabo słyszących, niewidomych, słabo widzących, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz z autyzmem. Z uwagi na występującą niepełnosprawność, dzieci mogą otrzymać zarówno orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jak również opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Mając powyższe na uwadze oraz wniosek o uzyskanie dla J. G. opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka, niezbędnym dokumentem do rozpatrzenia wniosku jest (poza badaniami przeprowadzonymi w C[...]) dokumentacja medyczna potwierdzająca występowanie niepełnosprawności u dziecka we wskazanych wyżej obszarach niepełnosprawności.

Nie zgadzając się z powyższą opinią, skarżąca w dniu [...] lutego 2009 r. wniosła do Centrum [...] w S. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.

Odpowiadając na powyższe wezwanie, Zespół Orzekający przy Centrum [...] w S. uznał opinię nr [...] za bezskuteczną z powodu braku formalnego w postaci nieobecności na posiedzeniu Zespołu Orzekającego lekarza oraz przyjął wniosek do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] marca 2009 r. Zespół Orzekający Centrum [...] w S., działając na podstawie art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), ponownie orzekł o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J. G. Uzasadniając opinię wskazano m.in., że w wyniku przeprowadzonego na wniosek rodziców badania, celem określenia poziomu funkcjonowania dziecka stwierdzono, iż rozwój psychomotoryczny kształtuje się w granicach normy, ale jest dysharmonijny. W stosunku do poprzedniego badania nastąpiła poprawa w zakresie mowy czynnej, lecz nadal utrzymuje się wada wymowy. Dziecko porozumiewa się już nie tylko za pomocą gestów, ale również pojedynczych słów i prostych zdań. Naśladuje głosy zwierząt, pojazdów i dźwięków z otoczenia. Rozumie kierowane do niego polecenia i poprawnie je wykonuje. Potrafi współdziałać i naśladować, ale aktualnie głównie preferuje wszystkie formy działalności związane z zabawą indywidualną. Zabawkami bawi się zgodnie z przeznaczeniem i prawidłowo organizuje sobie zabawę. Podczas działalności zadaniowej zaobserwowano wzmożoną męczliwość umysłową i trudności ze skupieniem uwagi. Okresy koncentracji uwagi są krótsze. Kontakt wzrokowy nadal jest ulotny. Sprawność manualna jest na poziomie wieku, sprawnie nawleka, posługuje się nożyczkami, a graficznie jest nadal obniżona, chociaż zauważalny jest niewielki postęp. Dziecko chętniej bazgrze spontanicznie, pojawiły się linie proste. Pod wpływem terapii z zakresu integracji sensorycznej stopniowo ulegają zmniejszeniu niektóre sensoryzmy. Chłopiec wymaga systematycznych i intensywnych oddziaływań dydaktyczno – wychowawczych do możliwości w grupie przedszkolnej [...] – latków. W oparciu o przedłożone dokumenty, tj. zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2008 r. wydane przez specjalistę neurologii dziecięcej, kartę informacyjną z [...] z dnia [...] września 2008 r. wydaną przez specjalistę neurologii dziecięcej, opinię pedagogiczno – logopedyczną z dnia [...] października 2008 r. wydaną przez Integracyjne Przedszkole [...] w S. Zespół ustalił, że u dziecka lekarze specjaliści zdiagnozowali chorobę przewlekłą. Diagności Centrum [...] w S. zdiagnozowali rozwój psychomotoryczny chłopca kształtujący się w granicach normy, a zatem w świetle obowiązującego prawa, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003. r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno – pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, dziecko ma prawo do korzystania z pomocy psychologicznopedagogicznej organizowanej na terenie placówek oświatowych. W dalszej części wyjaśniono, że dziecko ze zdiagnozowaną chorobą przewlekłą, którego rozwój psychoruchowy mieści się w granicach normy, realizuje program przedszkolny taki sam, jak pozostałe dzieci, z wykorzystaniem takich samych form i metod pracy, w warunkach dostosowanych do możliwości zdrowotnych dziecka. Z uwagi na stan zdrowia, dziecko ma prawo do zajęć specjalistycznych: korekcyjno – kompensacyjnych, logopedycznych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym stymulujących jego rozwój. Rodzice mają prawo do zajęć psychoedukacyjnych, porad, konsultacji i warsztatów. Wspomniano ponadto, że Centrum [...] zaproponowało dziecku pomoc psychologiczno – pedagogiczną w zakresie regularnych zajęć z terapii sensoryczno – motorycznej, zajęć logopedycznych oraz dla opiekunów dziecka konsultacje psychologiczno – pedagogiczne i zajęcia powyższe są nieodpłatnie świadczone na terenie placówki. Stwierdzono dalej, że wobec uczniów z przewlekłą chorobą, których stan zdrowia pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej, nie stosuje się w procesie kształcenia innych, niż wobec pozostałych uczniów, metod pracy dydaktycznej. Zdiagnozowanie przez lekarza przewlekłej choroby nie oznacza automatycznie potrzeby stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy wobec dziecka, ale wskazuje na jego specjalne potrzeby medyczne i to stan zdrowia determinuje organizację procesu edukacji dziecka przewlekle chorego. Nadto wskazano, aby dziecko uczęszczało do bardziej jednorodnej grupy przedszkolnej, bowiem aktualna jest bardzo zróżnicowana pod względem potrzeb psychofizycznych dzieci, wynikających zarówno z ich wieku (większość dzieci jest starszych dziecka skarżącej i stąd mogą pojawiać się jego kłopoty komunikacyjne oraz opór do podejmowania działania), a także niepełnosprawności innych dzieci wymagających intensywniejszej opieki psychologiczno – pedagogicznej oraz stosowania specjalnych metod dydaktycznych. Dziecko może zatem, w natłoku różnorodności potrzeb grupy, czuć się zagubionym, co może objawiać się jego izolacją i trudnościami w koncentracji uwagi. Stąd też, przy aktualnych możliwościach chłopca wskazane jest, aby mógł on uczęszczać do jednorodnej wiekowo grupy [...] – latków, dającej dziecku poczucie bezpieczeństwa oraz możliwości nawiązania kontaktu z rówieśnikami, a z uwagi na dużą wrażliwość chłopca w zakresie fotostymulacji, pożądane byłoby również ograniczenie bodźców w tym zakresie.

J. I. – G. pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r., wezwała Centrum [...] w S. do usunięcia naruszenia prawa przy wydawaniu opinii poprzez stwierdzenie jej bezskuteczności i wydanie opinii o istnieniu potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.

Pismem z dnia [...] maja 2009 r. Zespół Orzekający działający w Centrum [...] w S., poinformował skarżącą o nieuwzględnieniu żądania przedstawionego w tym wezwaniu, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w kwestionowanej opinii.

Powyższa opinia stała się przedmiotem skargi J. I. – G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, której zarzuciła naruszenie:

- art. 71b ust. 3 w związku z art. 71b ust. 2a i 2b ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie, że brak wskazań do wczesnego wspomagania rozwoju dziecka przewlekle chorego z orzeczoną niepełnosprawnością w sytuacji gdy istnieje potrzeba jego pobudzenia psychoruchowego i społecznego;

- § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624 ze zm.) w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 oraz art. 1 pkt 1, 4, 5, 5a ustawy o systemie oświaty poprzez naruszenie podstawowych zasad, które ma zapewnić system oświaty, a mianowicie realizacji prawa do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, a także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej, możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.

W tej sytuacji wniosła o:

1) uchylenie opinii Centrum [...] w S. nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J. G.,

2) uznanie przez Sąd istnienia potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o którym mowa w punkcie 1,

3) zasądzenie od Centrum [...] w S. na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zaś podano, że motywy, jakimi kierował się Zespół Orzekający Centrum [...] w S. wydając zarówno opinię nr [...] z dnia [...] października 2008 r., jak i opinię nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. są takie same, przy czym w uzasadnieniu opinii nr [...] nie powołano się wyraźnie na zalecenia Ministerstwa Edukacji Narodowej odnośnie rozumienia niepełnosprawności, ale podjęto próbę wykazania różnic pomiędzy niepełnosprawnością w rozumieniu prawa oświatowego i pozostałą niepełnosprawnością na podstawie obowiązujących przepisów. Opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka powinna być wydawana w szczególności na podstawie przepisów art. 71b ust. 2a, 2b, 3 oraz ust. 3a ustawy o systemie oświaty i zgodnie z powołanymi przepisami, między innymi w przedszkolach mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzone bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną, zaś w przedszkolu, do którego uczęszcza J. G., funkcjonuje zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i mimo, że dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność, nie ma on uprawnień aby regularnie z pomocy specjalistów korzystać. Z przepisów rangi ustawowej wynika, że dla zasadności podjęcia wczesnego wspomagania musi wystąpić niepełnosprawność dziecka oraz wymóg pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju. Aby zanegować istnienie niepełnosprawności u J. G. należałoby wykazać, iż w stosunku do niego ustawowa definicja niepełnosprawności zawarta w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie ma zastosowania, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło i faktycznie nie może nastąpić przez Zespół Orzekający. Skoro J. G. jest niepełnosprawny, to dla odmowy wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, zespół mógł jedynie wykazać, iż wymóg pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju w przypadku chłopca nie występuje. Ponadto nie można się zgodzić ze stanowiskiem, że wobec uczniów z przewlekłą chorobą, których stan zdrowia pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej, nie stosuje się w procesie kształcenia innych niż wobec pozostałych uczniów metod pracy dydaktycznej. Zespół pomija, że w powołanych przepisach jest mowa o uczniach z chorobą przewlekłą, którzy nie zawsze są osobami niepełnosprawnymi, zatem przepis nie powinien mieć znaczenia dla sprawy. Jednak nawet w stosunku do osób z niestwierdzoną niepełnosprawnością, przeczy powyższemu sformułowaniu powołana przez Zespół Orzekający podstawa prawna wydanej opinii, a mianowicie art. 1 punkt 5 lit. 1) ustawy o systemie oświaty, który dotyczy opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez zindywidualizowanie procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych oraz art. 71b ustawy o systemie oświaty, z którego wynika że między innymi w przedszkolach, szkołach, w tym specjalnych mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego. Wbrew zatem temu co twierdzi Zespół, uczniowie niepełnosprawni (w tym z przewlekłą chorobą) których stan pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej, powinni być objęci w procesie kształcenia innymi niż wobec pozostałych uczniów metodami pracy dydaktycznej, jeśli jest to uzasadnione z punktu widzenia pobudzenia psychoruchowego. Ponadto jako podstawę wydania opinii Zespół wskazał na przeprowadzone badania diagnostyczne oraz dokumentację medyczną i pedagogiczną. Faktycznie jednak zespół orzekający tylko przytoczył z jaką dokumentacją się zapoznał i nie wskazał, iż odmawia jej wiarygodności. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2008 r. wyraźnie wynikało natomiast, iż istnieje wskazanie do wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Z karty informacyjnej z [...] z [...] września 2008 r. również wynika, iż istnieją zaburzenia psychoruchowe, zaburzenia rozwoju mowy i języka, zaburzenia ekspresji mowy. W opinii pedagogiczno – logopedycznej z dnia [...] października 2008 r. wydanej przez Integracyjne Przedszkole [...] w S. wskazano, iż istnieje potrzeba pobudzenia społecznego i psychoruchowego dziecka. Wobec niekwestionowania tych opinii można przypuszczać, iż Zespół, co do zasady nie wyraża odmiennego stanowiska, co wynika również z faktu że zaproponowano dziecku pomoc psychologiczno – pedagogiczną w zakresie regularnych zajęć z terapii sensoryczno – motorycznej, zajęć logopedycznych oraz dla opiekunów dziecka na terenie placówki Centrum [...]. Jednocześnie można wnioskować, mimo że nie wskazano wyraźnie takiego stanowiska w uzasadnieniu skarżonej opinii, iż Zespół nadal bierze pod uwagę definicję niepełnosprawności stworzoną przez wytyczne Ministra Edukacji Narodowej, do której nie kwalifikuje J. G. padaczka. Oznacza to, że Zespół Orzekający mimo, że zauważa potrzebę pobudzenia psychoruchowego niepełnosprawnego J. G., jednocześnie kwestionuje konieczność wczesnego wspomagania rozwoju dziecka z powodu braku niepełnosprawności w znaczeniu "oświatowym", co jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę na fakt, iż w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, że dziecko potrzebuje korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co oznacza jednocześnie, że istnieje konieczność pobudzenia co najmniej społecznego w rozwoju dziecka. W ocenie skarżącej wyniki badań dziecka nie zaprzeczają potrzebie objęcia go wczesnym wspomaganiem rozwoju a łącznie z pozostałym materiałem dowodowym, stanowiącym podstawę wydania opinii i niekwestionowanym przez Zespół Orzekający, wręcz świadczą o konieczności objęcia dziecka wczesnym wspomaganiem rozwoju. Powołując się na art. 1 pkt 1, 4, 5 i 5a ustawy o systemie oświaty skarżąca wywiodła, że brak pozytywnej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w okolicznościach niniejszej sprawy uniemożliwia realizację wskazanych zasad przewidzianych dla systemu oświaty zarówno dla J. G. jak i innych dzieci, które znajdują się z nim w jednym oddziale przedszkolnym, bowiem syn musi być traktowany w oddziale przedszkola integracyjnego, do którego uczęszcza, jako osoba pełnosprawna, mimo choroby przewlekłej, która faktycznie takie traktowanie uniemożliwia. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, liczba dzieci w oddziale przedszkola integracyjnego oraz w oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 dzieci niepełnosprawnych. Z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 wynika natomiast, że algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2009 r. ustala się w oparciu o podwyższony wskaźnik dla uczniów, z chorobami przewlekłymi – wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, w szczególności biorąc pod uwagę zasadność wczesnego wspomagania rozwoju. W sytuacji braku pozytywnej opinii o zasadności wczesnego wspomagania rozwoju subwencja ogólna, która trafia do placówki, do której uczęszcza chory przewlekle, nie zostaje powiększona o odpowiedni wskaźnik. Skutkiem tego jest nie tylko brak możliwości odpowiedniego do potrzeb traktowania dziecka przewlekle chorego – co umożliwiają przekazywane w ramach subwencji środki – ale zaliczenia go do ilości dzieci wskazanej w przepisach jako niepełnosprawne w oddziale przedszkolnym. J. G. został zatem przyjęty do oddziału integracyjnego przedszkola na skutek arbitralnej decyzji dyrektora przedszkola i nie może być objęty pełnią tych uprawnień, jakie by mu przysługiwały, gdyby był traktowany – odpowiednio do swojego statusu – jako dziecko niepełnosprawne. Na skutek braku prawidłowej opinii Centrum [...], nie jest realizowany w pełni przyznany przepisami interes osoby niepełnosprawnej oraz interes społeczny – pozostałych dzieci z oddziału integracyjnego przedszkola, do którego uczęszcza.

W odpowiedzi na skargę Centrum [...] w S. wniosło o jej oddalenie i odnosząc się do podnoszonego zarzutu, iż dziecko nie ma zapewnionej właściwej specjalistycznej opieki w przedszkolu z powodu braku przedmiotowej opinii wskazano, że skutkiem wydania opinii jest zapewnienie dziecku i rodzicom w skali miesiąca od 4 do 8 godzin pracy ze specjalistami (czyli 1 – 2 godzin tygodniowo) wskazującymi i monitorującymi, w jaki sposób oraz w jakim zakresie należy pracować z dzieckiem celem stymulowania jego rozwoju. W przypadku dzieci, które ukończyły 3 rok życia, zajęcia w ramach wczesnego wspomagania mogą być prowadzone w grupach liczących 2 lub 3 dzieci, z udziałem ich rodzin. Rozporządzenie w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci określa, m.in. skład zespołu wczesnego wspomagania, w który wchodzą osoby posiadające przygotowanie do pracy z małymi dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym: pedagog posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności dziecka, w szczególności: oligofrenopedagog (pracujący z dziećmi upośledzonymi umysłowo), tyflopedagog (pracujący z dziećmi słabo widzącymi i niewidomymi) lub surdopedagog (pracujący z dziećmi słabo słyszącymi lub niesłyszącymi), psycholog, logopeda, inni specjaliści – w zależności od potrzeb dziecka i jego rodziny. Ustawodawca precyzyjnie określa kwalifikacje zawodowe wymagane od kadry pracującej z dzieckiem korespondujące z zapisem art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty, w której wymienia niepełnosprawności, dla których system oświaty zapewnia specjalne formy i metody pracy. Nie ma natomiast takiego skutku (którego wyraźnie oczekują rodzice), że dziecku w przedszkolu zapewniona zostanie na podstawie przedmiotowej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania specjalistyczna, indywidualna opieka. Możliwe, że rodzice mogliby skorzystać z dodatkowej opieki nad dzieckiem, w oparciu o posiadane orzeczenie o niepełnosprawności, jednak pomoc taką może mogliby uzyskać w oparciu o inne przepisy, np. o pomocy społecznej, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub przepisów dotyczących rehabilitacji medycznej bądź z rządowego programu "Wczesna, wielospecjalistyczna, kompleksowa, skoordynowana i ciągła pomoc dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie". Odnosząc się zaś do podnoszonej przez skarżącą kwestii zindywidualizowania procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych wyjaśniono, iż z tego przywileju korzystają dzieci oraz uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie nauczania indywidualnego. Ustawa o systemie oświaty oraz akty wykonawcze określają, dla jakich dzieci i uczniów organizuje się kształcenie specjalne oraz, że podstawą do zorganizowania kształcenia specjalnego jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. W art. 3 ppkt 18 ustawodawca dookreśla pojęcie niepełnosprawności sprzężone, poprzez co literalnie wskazuje, jakie niepełnosprawności występujące u dziecka są wspomagane poprzez wydawanie orzeczeń do kształcenia specjalnego, będących podstawą do zorganizowania kształcenia specjalnego, a tym samym zindywidualizowania procesu kształcenia, dostosowania form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Poprzez niepełnosprawności sprzężone należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabo słyszącego, niewidomego lub słabo widzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem, co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Natomiast dla dzieci, którym stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, wydaje się orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego. Orzeczenia te są jednak wydawane nie wcześniej niż od momentu podjęcia przez dziecko rocznego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego (tzw. klasa ,,0"). Natomiast zgodnie ze zdiagnozowanym poziomem rozwoju małoletniego J. G. oraz wiekiem życia (ok. 4,5 roku w momencie złożenia wniosku), nie ma podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ani o potrzebie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego. W takiej sytuacji, przepisy przewidują wydanie opinii psychologiczno – pedagogicznej dla dziecka, na podstawie której organizuje się pomoc psychologiczno – pedagogiczną na terenie przedszkola, bądź też innej placówki do tego uprawnionej, w tym poradni psychologiczno – pedagogicznej. Na koniec stwierdzono, że zaproponowano dziecku oraz jego rodzicom pomoc przewidzianą przepisami, którą to rodzice odrzucili i na potwierdzenie trafności wydanej opinii, dołączono do akt pismo Kuratora Oświaty z dnia 12 stycznia 2010 r., który zajął tożsame stanowisko w sprawie.

W uzasadnieniu prawnym natomiast Sąd stwierdził, że w pierwszej kolejności rozważenia wymagało zbadanie dopuszczalności skargi zarówno pod kątem kognicji Sądu jak i spełnienia wymogów formalnych skargi. Przedmiotem zaskarżenia stała się bowiem opinia wydana w przedmiocie potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, podjęta w oparciu o art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno – wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych (art. 71b ust. 3a). W przepisach ustawy o systemie oświaty, przewidziano zatem dwie formy wyrażania stanowiska przez zespoły orzekające działające w poradniach psychologiczno – pedagogicznych, tj. orzeczenia oraz opinie. Na konsekwentne rozróżnienie obu tych form wskazują także inne akty prawne, jak np. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych. W stosunku do orzeczeń prawodawca wyraźnie określił tryb ich zaskarżenia, bowiem art. 71b ust. 4 ustawy o systemie oświaty stanowi, że od orzeczeń, o których mowa w ust. 3, rodzice dziecka mogą złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia odwołanie do kuratora oświaty. Zasadę tą powtórzono w §17 ust. 1 w/w rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. Natomiast co do opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka procedura odwoławcza nie została uregulowana. Należało zatem ustalić, czy stronie podważającej trafność wydanej w tym przedmiocie opinii, przysługuje prawo jej zakwestionowania, a w szczególności, czy legalność prawna takiej opinii może podlegać kontroli sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przy czym stosownie do art. 3 § 2 ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Zatem przesądzenia wymagało, czy opinia wydana przez zespół orzekający działający w ramach poradni psychologiczno – pedagogicznej może być uznana za "inny niż określony w pkt 1 – 3 akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). W doktrynie przyjmuje się, że aby uznać dopuszczalność skargi na dany akt lub czynność w rozumieniu przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, akt lub czynność muszą mieć charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność. Charakter publicznoprawny dotyczy tych aktów i czynności państwowych i niepaństwowych jednostek organizacyjnych, które uprawnione są do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie pojęcia "działalności administracji publicznej", przy czym kryterium "z zakresu działalności publicznej" oznacza, że akt lub czynność zawiera element władztwa administracyjnego. Z kolei działanie władcze to takie, w którym o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie organ wykonujący administrację publiczną, a adresat jest związany tym jednostronnym działaniem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2008 r., s. 60-61). Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2005 r., sygn. II GSK 96/05, do istoty aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. należy to, że w sposób prawnie wiążący wpływają one na sytuację prawną określonego podmiotu prawa przez to, że wywołują określony skutek prawny, jakie obowiązujące prawo wiąże z danym aktem lub czynnością. Zatem zaskarżona opinia spełnia – zdaniem Sądu – przesłanki umożliwiające uznanie jej za akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Opinia w przedmiocie potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka jest kierowana do indywidualnego podmiotu i jest wydawana przez zespół orzekający działający w ramach poradni psychologiczno –pedagogicznej realizującej zadania z zakresu przepisów o systemie oświaty, polegające na zapewnieniu i udostępnieniu szeroko rozumianego systemu oświaty, obejmującego, m.in. formę wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (art. 2 ust. 4 w zw. z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty). Niewątpliwie opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka ma charakter władczego, jednostronnego działania zespołu orzekającego i wywołuje określone konsekwencje w sferze praw opiekunów dziecka, uniemożliwiając – w razie negatywnego rozstrzygnięcia – skorzystanie z tej formy pomocy, jaką jest wczesne wspomaganie rozwoju dziecka prowadzone przez zespół wczesnego wspomagania. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 71b ust. 2a ustawy o systemie oświaty i § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 lutego 2009 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz. U. Nr 23, poz. 133), opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka stanowi podstawową przesłankę umożliwiającą powołanie zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Brak opinii wskazującej na potrzebę wczesnego wspomagania rozwoju dziecka zamyka możliwość podjęcia starań o objęcie dziecka tą formą wsparcia w ramach określonych przez cytowane wyżej przepisy ustawy i rozporządzenia w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Natomiast w myśl art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie i z jej akt wynika, że zaskarżona opinia z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], została doręczona J. I. – G. w dniu [...] kwietnia 2009 r., a więc z pominięciem wcześniej ustanowionego przez nią pełnomocnika w osobie radcy prawnego M. K. W związku z tym, że według oświadczenia pełnomocnika skarżącej sporna opinia została mu przekazana przez J. I.-G. w dniu [...] kwietnia 2009 r., złożenie przez pełnomocnika wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] kwietnia 2009 r. należało uznać za dokonane w terminie. W dniu [...] czerwca 2009 r. listem poleconym nadano do Sądu skargę na w/w opinię z dnia [...] marca 2009 r., czym dochowano również terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a. Przed przystąpieniem do oceny zgodności z prawem zaskarżonej opinii wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny działając w ramach zakreślonych kompetencji wynikających z przepisów o charakterze ustrojowym (ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych , Dz. U. Nr 153, poz. 1269) jak i przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest uprawniony do kontrolowania określonych działań organów w sferze administracji publicznej, tylko pod kątem ich zgodności z prawem. Sąd nie może zatem przy ocenie legalności danego aktu dokonać jej w oderwaniu od obowiązujących przepisów prawnych kierując się subiektywnym odczuciem słuszności lub celowości określonych rozwiązań. Ponadto, w sprawach wymagających wiedzy specjalistycznej, tak jak w niniejszej sprawie, w której co do meritum przesądzające jest stanowisko lekarzy, specjalistów określonych dziedzin, Sąd, co do zasady, nie może w tym zakresie dokonywać ustaleń własnych. Zatem kontrola będącej przedmiotem skargi opinii obejmować mogła przede wszystkim takie aspekty jak podstawę prawną jej wydania, spełnienie wymogów formalnych związanych z podjęciem takiej opinii zakreślonych przez obowiązujące przepisy prawa, spójność i logiczność zawartych w niej wywodów w kontekście należytego ich oparcia w powołanym i prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Intencją skarżącej było uzyskanie prawa do skorzystania przez jej syna ze wsparcia zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzenia psychoruchowego i społecznego, który funkcjonuje w Integracyjnym Przedszkolu [...], do którego J. G. uczęszcza. Zgodnie z art. 71b ust. 2a ustawy o systemie oświaty, w przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, oraz w ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5, a także w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzonego bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną. W oparciu o art. 71b ust. 7 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, Minister Edukacji Narodowej wydał w dniu 3 lutego 2009 r. rozporządzenie w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, określając w nim m.in. warunki organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Dokumentem uzależniającym prawo do skorzystania z tego typu wsparcia i w konsekwencji do skorzystania z pomocy zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o którym mowa w art. 71b ust. 2a ustawy o systemie oświaty, jest opinia o potrzebie wczesnego wspomagania. Opinia taka stanowi dla zespołu podstawę do ustalenia kierunków i harmonogramu działań w zakresie wczesnego wspomagania i wsparcia rodziny dziecka (§ 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Stosownie zaś do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych, w poradniach tych, w tym w poradniach specjalistycznych, są organizowane i działają na zasadach określonych w rozporządzeniu, zespoły orzekające, które wydają, m.in. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole (§ 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia). W § 14 i w § 15 rozporządzenia określone zostały wymagania formalne, jakie winna spełniać odpowiednio opinia uwzględniająca wniosek o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz opinia nieuwzględniająca takiego wniosku. Jak wynika z powołanych wyżej aktów prawnych i co słusznie akcentowano w skardze, przesłankami uzasadniającymi wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka jest stwierdzenie niepełnosprawności dziecka przed podjęciem przez nie nauki w szkole i potrzeba pobudzenia psychoruchowego oraz społecznego rozwoju dziecka, a przesłanki te muszą występować łącznie. Analiza zasad i form wsparcia określonych przepisami oświatowymi prowadzi również do wniosku, że istnienie niepełnosprawności i potrzeba pobudzenia psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka winna pozostawać w takim związku, który uzasadnia wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania i tym samym wdrożenia takich kroków jak powołanie zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i prowadzenie przez zespół działań w ramach indywidualnego programu wczesnego wspomagania. Rację ma skarżąca, że nie funkcjonuje definicja osoby niepełnosprawnej w rozumieniu przepisów prawa oświatowego i zespoły wydające opinie dotyczące potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka obowiązane są uwzględniać fakt posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w trybie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92). Jednak posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, nie stanowi wystarczającej podstawy do wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i jednocześnie zauważono, że w zaskarżonej opinii nie powołano się na argumentację związaną z pojęciem niepełnosprawności "w rozumieniu przepisów prawa oświatowego". Z opinii tej wynika że, pomimo, iż u dziecka J. G. lekarze specjaliści zdiagnozowali chorobę przewlekłą, to rozwój psychomotoryczny chłopca kształtuje się w granicach normy. W sytuacji, w której rozwój psychoruchowy mieści się w granicach normy, dziecko realizuje program przedszkolny taki sam, jak pozostałe dzieci, z wykorzystaniem takich samych form i metod pracy, w warunkach dostosowanych do możliwości zdrowotnych dziecka. Jednocześnie w opinii wyjaśniono, że z uwagi na stan zdrowia, dziecko ma prawo do zajęć specjalistycznych, tj. korekcyjno – kompensacyjnych, logopedycznych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym stymulujących jego rozwój. Rolą zespołu orzekającego było rozważenie, czy pomimo niepełnosprawności J. G. i współistniejących z nią zaburzeń, takich jak zaburzenia psychoruchowe, rozwoju mowy i języka oraz ekspresji mowy, uzasadnionym jest objęcie dziecka wsparciem zespołu wczesnego wspomagania. To właśnie specjaliści wchodzący w skład zespołu orzekającego, a więc psycholodzy, pedagodzy, lekarze oraz inni specjaliści mają za zadanie ocenić stopień rozwoju i pomocy, jaką winno się kierować w stosunku do danego dziecka i jego rodziców (opiekunów). W niniejszej sprawie w skład zespołu orzekającego weszli logopedzi, pedagog, psycholog i lekarz psychiatra. Określenie członków wchodzących w skład zespołu było zatem nie tylko zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych ale i adekwatne do rozpoznanych u J. G. zaburzeń rozwojowych. Ponadto sama opinia spełnia wymogi przewidziane w § 15 ust. 2 rozporządzenia, zaś w części zawierającej uzasadnienie treści zajętego stanowiska, odwołuje się do zgromadzonej dokumentacji medycznej. Uzasadnienie opinii diagnostów z Centrum [...] w S. wskazuje, że pomimo wystąpienia u J. G. niepełnosprawności związanej z rozpoznaną padaczką pod postacią uogólnioną i zespołu padaczkowego, nie występuje u niego taki stan rozwoju, który wedle obecnych diagnoz i przyjętych kryteriów, kwalifikowałby go do objęcia wsparciem zespołu wczesnego wspomagania. Tak więc pomimo, iż J. G. jest dzieckiem wymagającym szczególnej troski i współpracy rodziców ze specjalistami różnych dziedzin celem niezbędnej stymulacji jego rozwoju, której niewątpliwie potrzebuje, nie ma podstaw do uznania, że kwestionowana opinia zespołu orzekającego Centrum Poradni [...] w S. narusza prawo. System oświaty przewiduje różne formy wsparcia dla dzieci i młodzieży obejmujące także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno – pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej, które realizowane są nie tylko w ramach placówek oświatowych (w przedszkolach) ale także w poradniach psychologiczno – pedagogicznych. W zaskarżonej opinii, niezależnie od aspektów zasygnalizowanych w pkt 4 uzasadnienia, zespół orzekający uznał, że w przypadku J. G. adekwatne i celowe będzie korzystanie przezeń z nieodpłatnie świadczonych na terenie Centrum [...] zajęć terapii sensoryczno – motorycznej, zajęć logopedycznych oraz dla opiekunów dziecka konsultacji psychologiczno – pedagogicznej. Ustosunkowując się z kolei do sformułowanego w skardze zarzutu odnoszącego się do nieobjęcia J. G. pełnymi uprawnieniami, jakie by mu przysługiwały, gdyby był traktowany odpowiednio do swojego statusu, jako dziecko niepełnosprawne oraz skutków braku pozytywnej opinii Centrum [...] w zakresie objęcia wczesnym wspomaganiem jego rozwoju w odniesieniu do pozostałych dzieci z oddziału integracyjnego przedszkola do którego uczęszcza stwierdzono, że zarzuty te nie mogą stanowić podstawy do podważenia prawidłowości podjęcia kwestionowanej opinii, bowiem nie odnoszą się one do jej legalności prawnej lecz wyłącznie do konsekwencji – dotyczących także osób trzecich – związanych z wydaniem opinii o określonej treści.

Od powyższego wyroku w całości, J. I. – G. wniosła skargę kasacyjną na następujących podstawach:

1) wskazanej w art. 174 punkt 1 w związku z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszeniu prawa materialnego a mianowicie 71 b ust. 3 w związku z 71 b ust. 2a i 2b ustawy o systemie oświaty z dnia 07 września 1991 r. (tekst jedn. z 2004 Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), poprzez:

* błędną wykładnię, a mianowicie uznanie że powołane przepisy dla zasadności podjęcia wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i wydania pozytywnej opinii w tym zakresie formułują dodatkowe kryteria oprócz stwierdzonej niepełnosprawności dziecka i wymogu pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju,

* niewłaściwe zastosowanie, bowiem stan faktyczny ustalony w sprawie mylnie nie został uznany przez Sąd za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązujących przepisach poprzez przyjęcie że w sytuacji orzeczonej niepełnosprawności dziecka i stwierdzonego wymogu pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju brak obowiązku wydania pozytywnej opinii o potrzebie objęcia wczesnym wspomaganiem rozwoju,

2) wskazanej w art. 174 punkt 1 w związku z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszeniu prawa materialnego a mianowicie § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624 ze zm) w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2008r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008r.) oraz art. 1 punkt 1, 4, 5, 5a ustawy o systemie oświaty z dnia 07 września 1991r. (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U Nr 256, poz. 2572 ze zm.) poprzez:

- niewłaściwą wykładnię a mianowicie uznanie, że odmowa objęcia wczesnym wspomaganiem rozwoju dziecka o stwierdzonej niepełnosprawności i istniejącym wymogu pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju nie stanowi naruszenia podstawowych zasad, które ma zapewnić system oświaty, a mianowicie realizacji prawa do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, dostosowania treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, a także możliwości korzystania z pomocy psychologiczno- pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej, możliwości pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych;

W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie wniosła o

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i opinii Centrum [...] w S. nr [...] z dnia [...] marca 2009r. o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka J. G. urodzonego dnia [...] maja 2004r. w S. i uznanie istnienia potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka

ewentualnie, jeśli Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdzie podstaw do rozpoznania skargi w trybie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o:

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania w innym składzie,

oraz – w każdym z przypadków, o których wyżej mowa – o zasądzenie od Centrum [...] w S. na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Natomiast w uzasadnieniu przytoczyła w sposób obszerny stan faktyczny sprawy, a przedstawiony już wyżej i zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji pominął, iż uzasadnienia opinii nr [...] z [...] marca 2009r. i nr [...] z dnia [...] października 2008r. są identyczne nie tylko co do ustaleń, ale i literalnej treści. Z opinii nr [...] wynika zatem, że dziecko w ciągu 6 miesięcy nie poczyniło żadnych postępów w zakresie poziomu funkcjonowania. Pół roku dla dziecka w wieku badanego to okres, w którym można poprzez specjalistyczne wspomaganie skutecznie pomóc w rozwoju. Można zatem uznać, że poprzez działanie Zespołu Orzekającego dziecko nie ma szans na stymulowanie rozwoju psychoruchowego oraz społecznego tak, aby było powtarzalne i w optymalnych warunkach – w przedszkolu do którego dziecko uczęszcza, w godzinach w których ma predyspozycje do przyjmowania bodźców (po napadach padaczkowych i odpoczynku, który następuje po tych wyczerpujących napadach). Podkreśliła, że choroba J. G. powoduje, że wspomaganie rozwoju w formach pozaprzedszkolnych może nie być dla niego skuteczne, z uwagi na brak możliwości przewidzenia godzin wystąpienia napadu padaczkowego. Umawianie się na konkretne spotkania w określonych godzinach ze specjalistami może nie dawać rezultatów w przypadku, gdy dziecko będzie bezpośrednio po napadzie padaczkowym (wymaga wyciszenia i odpoczynku). Możliwość regulowania godzin spotkań w trakcie pobytu w przedszkolu jest dla dziecka optymalną formą kontaktu z osobami, które mogą stymulować jego rozwój. W dalszej części, uzasadniając zarzut naruszenia art. 71 b ust. 3 w związku z 71 b ust. 2a i 2b ustawy o systemie oświaty podniosła, że opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka powinna być wydawaną w szczególności na podstawie przepisów 71 b ust. 2a, 2b, 3 oraz 3a ustawy o systemie oświaty Zgodnie z powołanymi przepisami, między innymi w przedszkolach mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzone bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną. W przedszkolu, do którego uczęszcza J. G. funkcjonuje zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Mimo, że J. G. ma orzeczoną niepełnosprawność, a w przedszkolu do którego uczęszcza funkcjonuje zespół wspomagania rozwoju, nie ma on uprawnień, aby regularnie z pomocy specjalistów korzystać. Natomiast z przepisów rangi ustawowej wynika, że wczesne wspomaganie dotyczy dzieci niepełnosprawnych wymagających pobudzenia psychoruchowego i społecznego. Z kolei system prawny jest spójny i zawiera definicję niepełnosprawności w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jako trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu trwałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie zanegował istnienia niepełnosprawności u J. G., a skoro tak, to dla odmowy wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju konieczne byłoby ustalenie, że wymóg pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju dla wczesnego wspomagania w przypadku chłopca nie występuje. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że dziecko jest przewlekle chore, wymaga korzystania z regularnych zajęć z terapii sensoryczno – motorycznej, logopedycznych, pomocy psychologiczno – pedagogicznej. Potwierdza to zatem uzasadniony wymóg pobudzenia psychoruchowego. Nie można przyjąć ponadto wniosków wynikających z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, że wobec uczniów z przewlekłą chorobą, których stan zdrowia pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej, nie stosuje się w procesie kształcenia innych niż wobec pozostałych uczniów metod pracy dydaktycznej. W powołanych przepisach jest mowa o uczniach z chorobą przewlekłą, którzy nie zawsze są osobami niepełnosprawnymi, zatem przepis nie powinien mieć znaczenia dla sprawy.

Z art. 1 punkt 5 lit. 1) ustawy o systemie oświaty, który dotyczy opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez zindywidualizowanie procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych oraz z art. 71b ustawy o systemie oświaty wynika, że między innymi w przedszkolach, szkołach, w tym specjalnych mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego. Uczniowie niepełnosprawni (w tym z przewlekłą chorobą), których stan pozwala na codzienne uczęszczanie do szkoły ogólnodostępnej, w tym integracyjnej powinni być objęci w procesie kształcenia innymi niż wobec pozostałych uczniów metodami pracy dydaktycznej, jeśli jest to uzasadnione z punktu widzenia pobudzenia psychoruchowego, co Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocenie skarżącej kasacyjnie pominął. Ponadto Sąd nie uwzględnił faktu, że jako podstawę wydania opinii, Zespół Orzekający wskazał przeprowadzone badania diagnostyczne oraz dokumentację medyczną i pedagogiczną. Faktycznie jednak Zespół Orzekający przytoczył tylko, z jaką dokumentacją się zapoznał, nie wskazał iż odmawia jej wiarygodności. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2008r. wyraźnie wynikało natomiast, iż istnieje wskazanie do wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Z karty informacyjnej z Centrum Zdrowia Dziecka z [...] września 2008r. również wynika, iż istnieją zaburzenia psychoruchowe, zaburzenia rozwoju mowy i języka, zaburzenia ekspresji mowy. W opinii pedagogiczno – logopedycznej z dnia [...] października 2008r. wydanej przez Integracyjne Przedszkole [...] w S. wskazano, iż istnieje potrzeba pobudzenia społecznego i psychoruchowego dziecka. Wobec niekwestionowania tych opinii można przypuszczać, iż Zespół Orzekający co do zasady nie wyraża odmiennego stanowiska, co wynika również z faktu, że zaproponowano dziecku pomoc psychologiczno – pedagogiczną w zakresie regularnych zajęć z terapii sensoryczno – motorycznej, zajęć logopedycznych oraz dla opiekunów dziecka na terenie placówki Centrum [...]. Jednocześnie można wnioskować, mimo że nie wskazano wyraźnie takiego stanowiska w uzasadnieniu skarżonej opinii, iż Zespół Orzekający dokonując oceny zasadności potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju, nadal brał pod uwagę definicję niepełnosprawności stworzoną przez wytyczne Ministra Edukacji Narodowej, do której nie kwalifikuje J. G. padaczka. Oznacza to, że Sąd przyjął, iż w zakresie obowiązujących przepisów pozostaje możliwość jednoczesnego ustalenia przez Zespół Orzekający o potrzebie pobudzenia psychoruchowego niepełnosprawnego J. G. i kwestionowania konieczności wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Skoro z przepisów wynika, jakich dzieci może dotyczyć wczesne wspomaganie, które wymagają pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju, przy czym powinny to być dzieci niepełnosprawne, bowiem wczesne wspomaganie rozwoju obejmuje okres od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, to nie ma podstaw w przypadku zauważenia potrzeby pobudzenia dziecka, do odmowy objęcia go wczesnym wspomaganiem rozwoju i inna wykładnia obowiązujących przepisów jest wadliwa. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że nie odnosi się na tym etapie postępowania do przeprowadzonych badań diagnostycznych w zakresie merytorycznym, bowiem nie jest w stanie ich zakwestionować, gdyż wymagają one wiedzy specjalistycznej, wskazując jedynie na naruszenia obowiązujących przepisów przy wydawaniu opinii i dokonywaniu oceny jej znaczenia przez Sąd. Jej zdaniem, wyniki badań dziecka nie zaprzeczają potrzebie objęcia go wczesnym wspomaganiem rozwoju, a łącznie z pozostałym materiałem dowodowym stanowiącym podstawę wydania opinii i niekwestionowanym przez Zespół Orzekający, wręcz świadczą o konieczności objęcia dziecka wczesnym wspomaganiem rozwoju. Uchybienia oraz wewnętrzna niespójność opinii (powołanie się przez Zespół Orzekający Poradni na materiał dowodowy w postaci opinii o konieczności wczesnego wspomagania rozwoju dziecka bez jego zakwestionowania i jednocześnie wysnucie wniosku o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka), miały decydujący wpływ na jej merytoryczną treść i Sąd okoliczności te pominął. Skarżąca kasacyjnie podniosła także, że wiele poradni psychologiczno – pedagogicznych w Polsce wskazuje wyraźnie, ze wskazaniem do objęcia dzieci wczesnym wspomaganiem rozwoju jest sam fakt zdiagnozowania u dziecka choroby przewlekłej, jaką jest padaczka. Specyfika tej choroby powoduje niepełnosprawność lub zagrożenie niepełnosprawnością u dziecka, a także konieczność pobudzenia psychoruchowego i społecznego. Na dowód tego wskazała na opracowanie pt. "Wczesne wspomaganie rozwoju" Informator dla rodziców publikowany przez Niepubliczną Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną [...] w M. i ofertę poradni w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w S., publikowane na stronie internetowej. Uzasadniając natomiast naruszenia prawa materialnego w postaci § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2008r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 oraz art. 1 punkt 1, 4, 5, 5a ustawy o systemie oświaty wskazała, że zgodnie z art. 1 punkt 1, 4, 5, 5a ustawy o systemie oświaty, system oświaty ma zapewnić realizację prawa do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, a także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno – pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej, możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Natomiast brak pozytywnej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w okolicznościach niniejszej sprawy, uniemożliwia realizację wskazanych zasad przewidzianych dla systemu oświaty zarówno dla J. G. jak i innych dzieci, które znajdują się z nim w jednym oddziale przedszkolnym. Z powodu braku pozytywnej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju J. G. musi być traktowany w oddziale przedszkola integracyjnego do którego uczęszcza jako osoba pełnosprawna, mimo choroby przewlekłej, która faktycznie takie traktowanie uniemożliwia. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, liczba dzieci w oddziale przedszkola integracyjnego oraz w oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 dzieci niepełnosprawnych. Z kolei z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 wynika, że algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2009 r. ustala się w oparciu o podwyższony wskaźnik dla uczniów, z chorobami przewlekłymi – wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, w szczególności biorąc pod uwagę zasadność wczesnego wspomagania rozwoju. W sytuacji zatem gdy brak pozytywnej opinii o zasadności wczesnego wspomagania rozwoju subwencja ogólna, która trafia do placówki, do której uczęszcza chory przewlekle nie zostaje powiększona o odpowiedni wskaźnik. Skutkiem tego jest nie tylko brak możliwości odpowiedniego do potrzeb traktowania dziecka przewlekle chorego, co umożliwiają przekazywane w ramach subwencji środki, ale zaliczenia go do ilości dzieci wskazanej w przepisach jako niepełnosprawne w oddziale przedszkolnym. J. G. został zatem przyjęty do oddziału integracyjnego przedszkola na skutek arbitralnej decyzji dyrektora przedszkola. Nie może być jednak traktowany, jako dziecko niepełnosprawne w rozumieniu odpowiednich przepisów. J. G. nie może być objęty pełnią tych uprawnień, jakie by mu przysługiwały, gdyby był traktowany odpowiednio do swojego statusu, tj. jako dziecko niepełnosprawne. Większa uwaga, jakiej wymaga powoduje, że również inne dzieci (sprawne), nie mogą korzystać z pełnych uprawnień jakie gwarantuje im prawo oświatowe. Skarżąca kasacyjnie zauważyła także, że na skutek braku prawidłowej opinii, nie jest realizowany w pełni przyznany przepisami interes osoby niepełnosprawnej oraz interes społeczny pozostałych dzieci z oddziału integracyjnego przedszkola, do którego uczęszcza.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Centrum [...] w S. wniosło o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz C[...] zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Natomiast w obszernym uzasadnieniu wskazano, że zadaniem opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka jest wskazanie rodzicom kierunków i sposobów pracy z dzieckiem w domu, udzielenie wskazówek niezbędnych dla prawidłowego ułożenia programu pracy dla dziecka przez specjalistów pracujących w zespole wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, który to zespól objął opieką to dziecko, a w razie potrzeby wskazanie terminu badania kontrolnego – umożliwiającego ocenę efektów pracy z dzieckiem –postępów dziecka podczas zaprogramowanych działań terapeutycznych. Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka oparte jest na wspomaganiu pracy rodziców z dzieckiem, a nie na ich wyręczaniu. Stąd oferta C[...] w zakresie zajęć proponowanych dziecku z zakresu logopedii, terapii sensomotorycznej, konsultacji psychologiczno-pedagogicznych dla rodziców zabezpieczałyby w szerszym zakresie pomoc udzieloną dziecku, aniżeli literalnie pomoc wynikająca z wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Z pełną świadomością rodzice odrzucili tę ofertę, pomimo tego, iż dziecko bardzo dobrze funkcjonowało na kilku zajęciach, na które zostało przyprowadzone. Podczas wizyt terapeutycznych w C[...] dziecko podjęło prawidłowo pracę, bez ujawniania się napadów padaczkowych, które zostały zaobserwowane tylko podczas pierwszych badań diagnostycznych w 2007 r. Odnosząc się do placówek opiekuńczo – wychowawczych, to pracują one także swoim rytmem, zatem całe przedszkole oraz rodzice innych przedszkolaków, nie może być podporządkowane tylko funkcjonowaniu jednego dziecka, tym bardziej, że zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dla dzieci, które ukończyły 3 rok życia, mogą być prowadzone w grupach liczących 2 lub 3 dzieci z udziałem ich rodzin (§ 4 ust.3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dziecka). Jak więc wynika z przepisów rozporządzenia, nie są to zajęcia prowadzone tylko z dzieckiem, ale są to zajęcia prowadzone z udziałem rodziny dziecka i taka jest idea wczesnego wspomagania rozwoju, tzn. praca z rodziną na rzecz dziecka, a nie praca za rodzinę. Zatem w przypadku realizacji pracy z dzieckiem i jego rodziną w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, jeżeli dziecko ma napad padaczkowy, to prawdopodobnie jeden z opiekunów zajmuje się dzieckiem a drugi w tym czasie omawia postępy pracy z dzieckiem. Dodatkowo należy wskazać, iż rozporządzenie o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka w § 3 ust. 2 pkt.l literalnie wskazuje, iż z dzieckiem pracuje pedagog posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności dziecka, w szczególności: oligofrenopedagog, tyflopedagog lub surdopedagog, a zatem specjalista pracujący z dziećmi upośledzonymi umysłowo, niewidzącymi i słabo widzącymi, niesłyszącymi i słabo słyszącymi, dla których system oświaty dostosował specjalne metody edukacyjne oraz organizację procesu edukacyjnego. Należałoby zatem wskazać jaką specjalnością winien wykazać się specjalista pracujący z dzieckiem z chorobą przewlekłą taką jak padaczka, astma oskrzelowa, pęcherzyca, etc. i zgodnie z jaką metodyką nauczania winien pracować z dziećmi. Natomiast to, do czego odwołuje się Skarżąca, dotyczy indywidualnych zajęć z dzieckiem, w których nie musi uczestniczyć opiekun prawny dziecka, ale uczestnictwo dziecka w zajęciach odbywa się za jego zgodą w ramach opłacanego czesnego oraz organizowanej pomocy psychologiczno – pedagogicznej przez przedszkole, do którego jest ono zobowiązane rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z dnia 29 stycznia 2003 r.) Stąd Skarżąca ma prawo do ubiegania się o ww. zajęcia na podstawie otrzymanej opinii psychologiczno – pedagogicznej z 2008 r. W przypadku gdy dziecko jest chore, to prawdopodobnie bezpowrotnie w takiej sytuacji traci kolejkę w ramach zajęć indywidualnych danego dnia. Szczególnie dzieciom w wieku przedszkolnym potrzebna jest stałość, rytm dnia i przewidywalność. m.in. właśnie z powodu pewnych dysharmonii rozwojowych charakterystycznych dla tego etapu rozwojowego człowieka. Czynienie zatem C[...] winnym braku stymulacji dziecka J. G. jest niezasadne. Wskazywanie przez skarżącą kasacyjnie na fakt, iż wiele poradni psychologiczno – pedagogicznych w Polsce obejmuje dzieci z padaczką wczesnym wspomaganiem rozwoju dziecka, uznając je jako dzieci niepełnosprawne lub zagrożone niepełnosprawnością, nie stanowi podstawy prawnej do podejmowania decyzji zgodnych z obowiązującym prawem. Załączone do skargi kasacyjnej materiały z poradni niepublicznej "[...]" z M. wyraźnie wskazują na współfinansowanie działań poradni "[...]" z Europejskiego Funduszu Unijnego, w ramach którego beneficjentem mogą być dowolne grupy społeczne wskazane w Projekcie realizowanym przez ww. poradnię. Natomiast poradnia psychologiczno – pedagogiczna z S. skorzystała prawdopodobnie z gotowego opracowania niepublicznej poradni "[...]" mieszczącej się na tym samym terenie. A zatem zadziało prawo serii, bez dokładnej analizy zgodności treści zamieszczonej informacji z obowiązującym prawem. Takie nieścisłości można znaleźć w wielu przypadkach. Należy podkreślić, że poradnie publiczne oraz inne upoważnione na podstawie art.71 b. pkt 3a ustawy o systemie oświaty do wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, działają w oparciu ustawę o systemie oświaty oraz akty wykonawcze do tej ustawy, w tym przypadku o rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w którym w § 1 literalnie zapisano "od momentu wykrycia niepełnosprawności". W przedmiotowym rozporządzeniu, a także w ustawie, nie istnieje zapis "dziecko zagrożone niepełnosprawnością" i termin ten pochodzi z innego źródła, a mianowicie z Programu Rządowego "Wczesna, wielospecjalistyczna, kompleksowa, skoordynowana i ciągła pomoc dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie" (WWKSC) 2005 – 2007, natomiast nie ma w tym względzie wiążących regulacji prawnych. Ponadto skarżąca w swoim wywodzie nadal mylnie interpretuje dwa dokumenty wydawane przez poradnie psychologiczno – pedagogiczne, a mianowicie opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Dokumenty te różnią się w zasadniczy sposób dotyczący głównie ich realizacji, a zatem skutków finansowych, do których nawiązuje skarżąca w odniesieniu do podziału subwencji oświatowej. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka są wydawane w celu pobudzenia psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności u dziecka do podjęcia nauki w szkole (§ 1 rozporządzenia MEN w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci) wyraźnie wskazując w § 4.3. na udział rodziny w zajęciach w ramach wczesnego wspomagania w grupie liczącej 2 – 3 dzieci. A zatem nie ma wskazania do udziału dziecka w mniejszym liczebnie oddziale przedszkolnym i jest to błędna interpretacja prawa. Udział dziecka w oddziale integracyjnym, w którym liczba dzieci jest odpowiednio mniejsza, uzależniony jest od typu niepełnosprawności, do grupy dzieci niepełnosprawnych kwalifikuje się tylko dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zapewnia dzieciom w oddziale integracyjnym poza nauczycielem wiodącym, dodatkowo obecność pedagoga specjalnego (ze specjalnością odpowiadającą niepełnosprawnościom dzieci posiadających orzeczenia) oraz zajęcia rewalidacyjne odpowiednie do niepełnosprawności dziecka np. dziecko niewidome ma zajęcia z orientacji w przestrzeni, dziecko niesłyszące ma zajęcia z neurologopedią etc. Jak wynika z przepisów rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. (Dz. U. z dnia 19 czerwca 2001 r.), dla dzieci i uczniów z chorobami przewlekłymi organizuje się oddziały specjalne tylko w zorganizowanych zakładach opieki zdrowotnej np. w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego. Dokładnie ustawodawca doprecyzowuje to w rozporządzeniu w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2010, powołując się na rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. (Dz. U. z dnia 19 czerwca 2001 r.). Przedszkole, do którego uczęszcza J. G., jest niepublicznym przedszkolem z oddziałami integracyjnymi, a co się z tym wiąże, w grupie wychowawczej zgodnie z prawem, powinno być dwóch nauczycieli. Zatem w przypadku potrzeby zapewnienia dziecku opieki, jest dostępny jeszcze jeden nauczyciel. Subwencja oświatowa przypadku zwiększeniu z tytułu występowania u dziecka choroby przewlekłej, to oddział specjalny w zakładzie opieki zdrowotnej. Podnoszenie aspektu utraty z tego tytułu pełnych uprawnień przez pozostałe dzieci będące w tej samej grupie przedszkolnej jest nadużyciem Przedszkole w ściśle określony sposób, dokonuje naboru do grup przedszkolnych, zapewnia specjalistyczną kadrę do pracy z dziećmi w taki sposób, aby zabezpieczyć im optymalny rozwój. Gdyby stan zdrowia dziecka w jakikolwiek sposób zagrażał jego zdrowiu lub zdrowiu innych dzieci, bądź narażał ich na jakikolwiek uszczerbek w rozwoju, niewątpliwie przedszkole proponowałoby inne rozwiązania organizacyjne np. indywidualne godziny pracy z dzieckiem (2-3 w ciągu dnia) a nie pobyt np. 9-cio godzinny w przedszkolu. Podobne stanowisko zająłby prawdopodobnie lekarz prowadzący dziecko. W dokumentacji będącej w posiadaniu C[...] nie ma jednak wskazań do takich działań. Ponadto orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebnie kształcenia specjalnego czy też opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, są to różne akty wydawane w odmiennych procedurach, mających inny cel i inne zastosowanie. Stąd nie można bezkrytycznie przenosić skutków wydania orzeczenia o niepełnosprawności na konieczność wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka czy też orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Odnosząc się do podnoszonego zarzutu, iż dziecko nie ma zapewnionej właściwej specjalistycznej opieki w przedszkolu z powodu braku przedmiotowej opinii, organ wyjaśnił, iż skutkiem wydania opinii, o którą ubiegają się rodzice małoletniego J. G., jest zapewnienie dziecku i rodzicom w skali miesiąca od 4 do 8 godzin pracy ze specjalistami (czyli 1-2 godzin tygodniowo) wskazującymi i monitorującymi w jaki sposób oraz w jakim zakresie należy pracować z dzieckiem celem stymulowania jego rozwoju. W przypadku dzieci, które ukończyły 3 rok życia, zajęcia w ramach wczesnego wspomagania mogą być prowadzone w grupach liczących 2 lub 3 dzieci, z udziałem ich rodzin. Rozporządzenie w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci określa m.in. skład zespołu wczesnego wspomagania, w który wchodzą osoby posiadające przygotowanie do pracy z małymi dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym i są to pedagog posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności dziecka, w szczególności oligofrenopedagog (pracujący z dziećmi upośledzonymi umysłowo), tyflopedagog (pracujący z dziećmi słabo widzącymi i niewidomymi) lub surdopedagog (pracujący z dziećmi słabo słyszącymi łuk niesłyszącymi), psycholog, logopeda, inni specjaliści - w zależności od potrzeb dziecka i jego rodziny. Ustawodawca precyzyjnie określa kwalifikacje zawodowe wymagane od kadry pracującej z dzieckiem a korespondujące z zapisem art. 3 ppkt 18 ustawy o systemie oświaty, w której wymienia niepełnosprawności dla których system oświaty zapewnia specjalne formy i metody pracy. Nie ma natomiast takiego skutku (którego wyraźnie oczekują rodzice), że dziecku w przedszkolu zapewniona zostanie na podstawie przedmiotowej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania, specjalistyczna indywidualna opieka. A zatem, nawet gdyby na rzecz J. G. została wydana opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, to i tak nie zaspokoiłby to oczekiwań skarżącej dotyczących zindywidualizowanej opieki nad dzieckiem, typu dodatkowy opiekun – terapeuta w przedszkolu tylko dla jej dziecka. Możliwe, że rodzice mogliby skorzystać z dodatkowej opieki nad dzieckiem, w oparciu o posiadane orzeczenie o niepełnosprawności, jednak pomoc taką może mogliby uzyskać w oparciu o inne przepisy np. o pomocy społecznej, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, lub przepisów dotyczących rehabilitacji medycznej lub z rządowego programu "Wczesna. wysokospecjalistyczna, kompleksowa. skoordynowana i ciągła pomoc dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie". Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącą kwestii zindywidualizowania procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych należy wyjaśnić, iż z tego przywileju korzystają dzieci oraz uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie nauczania indywidualnego. Ustawa o systemie oświaty oraz akty wykonawcze określają, dla jakich dzieci i uczniów organizuje się kształcenie specjalne oraz. ze podstawą do zorganizowania kształcenia specjalnego jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. W art. 3 ppkt. 18 Ustawy o systemie oświaty, ustawodawca dookreśla pojęcie niepełnosprawności sprzężone, poprzez co literalnie wskazuje, jakie niepełnosprawności występujące u dziecka są wspomagane poprzez wydawanie orzeczeń do kształcenia specjalnego będących podstawą do zorganizowania kształcenia specjalnego a tym samym indywidualizowania procesu kształcenia, dostosowania form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Według ustawodawcy poprzez niepełnosprawności sprzężone należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabo słyszącego, niewidomego lub słabo widzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Natomiast dla dzieci, którym stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, wydaje się orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego, Orzeczenia te są jednak wydawane nie wcześniej niż od momentu podjęcia przez dziecko rocznego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego (tzw. klasa "0"). Zgodnie ze zdiagnozowanym poziomem rozwoju małoletniego J. G. oraz wiekiem życia (ok. 4,5 roku w momencie złożenia wniosku), nie ma i nie było podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ani o potrzebie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego. W takiej sytuacji, przepisy przewidują wydanie opinii psychologiczno – pedagogicznej dla dziecka na podstawie której organizuje się pomoc psychologiczno – pedagogiczną na terenie przedszkola, bądź też innej placówki do tego uprawnionej, w tym poradni psychologiczno – pedagogicznej. Ponadto zaproponowano dziecku oraz jego rodzicom pomoc przewidzianą przepisami, którą to rodzice odrzucili (str. 128,130 akt sprawy).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to zatem konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia i w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania, przeto Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i stwierdzić należy, że skarga owa analizowana pod tym kątem, nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc zatem w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 71b ust. 3 w zw. z 71b ust. 2a i 2b ustawy o systemie oświaty z dnia 07 września 1991 r. (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że powołane przepisy dla zasadności podjęcia wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i wydania pozytywnej opinii w tym zakresie formułują dodatkowe kryteria oprócz stwierdzonej niepełnosprawności dziecka i wymogu pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju oraz poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, bowiem stan faktyczny ustalony w sprawie mylnie nie został uznany przez Sąd za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązujących przepisach poprzez przyjęcie, że w sytuacji orzeczonej niepełnosprawności dziecka i stwierdzonego wymogu pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju brak obowiązku wydania pozytywnej opinii o potrzebie objęcia wczesnym wspomaganiem rozwoju, wskazać należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W myśl art. 71b ust. 3 ustawy bowiem, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno – wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami, wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, a orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Z kolei zgodnie z treścią art. 71b ust. 2a ustawy, w przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, oraz w ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5, a także w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzonego bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną, a według art. 71b ust. 2b ustawy, dyrektorzy przedszkoli specjalnych, szkół podstawowych specjalnych oraz ośrodków, o których mowa w art. 2 pkt 5, a także dyrektorzy właściwych ze względu na miejsce zamieszkania dziecka szkół podstawowych ogólnodostępnych i integracyjnych oraz dyrektorzy publicznych i niepublicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, mogą organizować wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w porozumieniu z organami prowadzącymi. Zatem przepisy te mają charakter jedynie kompetencyjny i upoważniają do organizowania w przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych i w innych placówkach wymienionych w przepisach, zespołów wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a poradnie psychologiczno – pedagogiczne do wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Nie sposób zatem dopatrzeć się, w jaki sposób przepisy miały być niewłaściwe zastosowane i błędnie zinterpretowane przez Sąd pierwszej instancji.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624 ze zm.) w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2008r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 (Dz. U. Nr 235, poz. 1588) oraz art. 1 punkt 1, 4, 5, 5a ustawy o systemie oświaty z dnia 07 września 1991r. (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) poprzez niewłaściwą wykładnię a mianowicie uznanie, że odmowa objęcia wczesnym wspomaganiem rozwoju dziecka o stwierdzonej niepełnosprawności i istniejącym wymogu pobudzenia psychoruchowego i społecznego w rozwoju nie stanowi naruszenia podstawowych zasad, które ma zapewnić system oświaty, a mianowicie realizacji prawa do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, dostosowania treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, a także możliwości korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej, możliwości pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.

Na wstępie tej części rozważań wskazać należy, że cytowane już wyżej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół , nie posiada jednostki redakcyjnej w postaci § 5 ust. 3. Podobnie w zakresie sądowej kontroli zaskarżonej opinii, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w żaden sposób nie stosował cytowanego już rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009. Co prawda, ilość dzieci posiadających opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju będzie miała przełożenie na ilość i wysokość otrzymywanych przez jednostki oświatowe subwencje, jednak w rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się jednie do określenia, czy tryb wydania opinii Centrum [...] w S. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] był prawidłowy. Kwestia podziału z tego tytułu subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009, nie była przedmiotem niniejszej sprawy. Bez znaczenia dla rozpoznawanej przez Sąd sprawy jest także podnoszony w skardze kasacyjnej wpływ braku pozytywnej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka – J. G. na realizację wskazanych zasad przewidzianych dla systemu oświaty (art. 1 punkt 1, 4, 5, 5a ustawy o systemie oświaty) zarówno dla wyżej wymienionego, jak i innych dzieci, które znajdują się z nim w jednym oddziale przedszkolnym, bowiem – jak już to podkreślono wyżej – sąd administracyjny bada w takiej sprawie jedynie, czy przedmiotowa opinia była wydana zgodnie z procedurą, nie analizując jej wpływu czy konsekwencji dla otoczenia czy sfery budżetowej.

Stąd też należy w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że sporna opinia spełnia przesłanki zawarte w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., bowiem niewątpliwie została skierowana do indywidualnego podmiotu i ma charakter władczy, zaś jednostronne orzeczenie komisji wywołało konsekwencje sferze praw opiekunów dziecka. Ponadto Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił podstawę prawną orzeczenia i bez żadnych wątpliwości prawidłowo zbadał, że spełniło ono wymogi formalne, o których mowa w cytowanym już wyżej rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza jednocześnie, że nie jest uprawniony do doprecyzowywania za skarżącego skargi kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, to na mocy art. 184 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.