Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2383/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. orzekł o przedłużeniu podatnikowi J. W. prowadzącemu działalność gospodarczą jako J. W. "A" terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym za maj 2015r. w wysokości 394.440 zł w związku z koniecznością dodatkowego zweryfikowania rozliczenia podatnika.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 24.06.2015 r. do organu podatkowego wpłynęła deklaracja dla podatku od towarów i usług VAT-7 za maj 2015r., w której podatnik wykazał kwotę podatku naliczonego do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni, w wysokości 1.013.499,00 zł.

W celu zbadania zasadności zwrotu różnicy podatku 3.07.2015r. wszczęto u podatnika kontrolę podatkową w zakresie zasadności zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2015r. oraz kwot do przeniesienia z tytułu tego podatku za luty, marzec i kwiecień 2015r., wpływających na rozliczenie za maj 2015r. Kontrola do 19.11.2015r. (data sporządzenia odpowiedzi na skargę) nie została zakończona.

W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych ustalono, iż podatnik:

- prowadzi działalność gospodarczą od 2003 r. w zakresie transportu drogowego towarów, kupna i sprzedaży pojazdów oraz części do nich, wynajmu pojazdów oraz naprawy pojazdów;

- w dokumentacji księgowej za maj 2015 r. zaewidencjonował i w złożonej deklaracji VAT-7 wykazał m.in. podatek naliczony o wartości 394.440,48 zł wynikający z faktur dokumentujących nabycie od "B" Sp. z o.o., z siedzibą w K. , paneli fotowoltaicznych, które następnie stały się przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz kontrahenta litewskiego: [...] .

Na potwierdzenie powyższych transakcji podatnik w toku kontroli oprócz faktur zakupu i sprzedaży okazał dokumenty, m.in. listy przewozowe CMR, potwierdzenia wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, karty gwarancyjne, korespondencję mailową, przelewy bankowe.

W celu uzupełnienia dowodów dotyczących ustalenia faktycznego przebiegu prowadzonych w kontrolowanym okresie transakcji organ podatkowy dokonał następujących czynności:

- 10.07.2015 r. skierował wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego K. - Stare Miasto o przeprowadzenie kontroli lub czynności sprawdzających u kontrahenta "B" Sp. z o.o., w zakresie wyżej opisanych transakcji oraz o udzielenie informacji na temat jego działalności;

W odpowiedzi z 15.07.2015r. organ poinformował, iż transakcje przeprowadzone pomiędzy ww. firmą a podatnikiem w maju 2015r. nie były wcześniej przedmiotem czynności sprawdzających lub kontroli podatkowych, ale obecnie prowadzi czynności sprawdzające we wskazanym zakresie.

- pismem z 13.07.2015 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Krakowie skierował wniosek o udzielenie informacji na temat kontrahentów podatnika tj. firm "B" Sp. z o.o., i "C" ";

W odpowiedzi z 14.07.2015r. organ ten poinformował, że pod adresem siedziby ww. Spółki tj. ul. św. [...] znajduje się kamienica mieszkalna, gdzie na domofonie pod nr 2 oraz na drzwiach lokalu nr 2 znajduje się napis "B" , jednak mimo kilku prób w lokalu nikogo nie zastano, drzwi były zamknięte, brak oznak użytkowania; na froncie budynku oraz wokół wejścia umieszczone są tabliczki reklamy podmiotów gospodarczych, lecz wśród nich brak jest jakichkolwiek oznaczeń, szyldów i reklam firmy "B" Sp.z o.o. Pod adresem przy ul. [...] w K. również nie stwierdzono jakichkolwiek oznak prowadzenia działalności przez Spółkę.

- pismem z 17.07.2015 r. do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. Zamiejscowy w T. skierowano wniosek o udzielenie informacji na temat kontrahentów podatnika tj. firm "B" Sp. z o.o., i "C" ".

W odpowiedzi organ przesłał informację, iż prowadzi czynności zmierzające do weryfikacji transakcji, których przedmiotem były panele fotowoltaiczne, których dostawcą na rzecz weryfikowanego przez ten organ podatnika była również firma "B" Sp. z o.o., a odbiorcą firma "C" "; w wyniku działań ustalono łańcuch podmiotów uczestniczących w tych transakcjach; z przesłanych danych wynika, że odbiór paneli następował z magazynu znajdującego się w K. , ul. [...] W ustalonym przez tamtejszy organ łańcuchu podmiotów kontrolowany nie występuje.

W związku z otrzymanymi informacjami i wątpliwościami kontrolujących co do rzetelności powyższych transakcji, kontrolujący sporządzili wniosek o weryfikację transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy, który skierowano do litewskiej administracji podatkowej.

Dodatkowo, celem zweryfikowania wystawionej oraz otrzymanej dokumentacji związanej m.in. z ww. transakcjami oraz ich przebiegiem, kontrolujący wezwali pracownika "A" J. W. , R. M. do osobistego stawienia się celem przesłuchania dla ustalenia istotnych faktów dotyczących działalności podatnika.

W wyniku przesłuchania R. M. ustalono że:

- nawiązanie współpracy z "C" " nastąpiło w maju 2015 r.

- sprzedażą paneli fotowoltaicznych firma "A" zainteresowała się pierwszy raz,

- cenę sprzedaży towaru ustalał J. W. ,

- świadek kontaktował się z osobą reprezentującą "C" " imieniem R. , którego nazwiska nie pamiętał, wyłącznie drogą mailową,

- według świadka, J. W. również nie spotkał się z osobami reprezentującymi "C" ", gdyż wszystko odbywało się drogą mailową,

- świadek potwierdził że zarówno zakup jak i sprzedaż dotyczyła paneli słonecznych, jednakże na pytanie czy widział towar i na polecenie jego opisu odpowiedział wyłącznie, że towar był na 44 paletach, zafoliowany,

- nawiązania współpracy z "B" Sp. z o.o. dokonał J. W. w maju po otrzymaniu zapytania ofertowego od "C" ",

- wyboru "B" Sp. z o.o. jako dostawcy towaru dokonał J. W. ,

- spotkał się z przedstawicielem "B" Sp. z o.o., M., którego nazwiska świadek również nie pamiętał i tożsamości tej osoby nie sprawdzał, tylko jeden raz przy załadunku towaru w K. na ul. G..

Kontrolujący wezwali także skarżącego do osobistego stawienia się celem przesłuchania w charakterze strony, jednak strona nie stawiła się.

W związku z powyższymi ustaleniami oraz zbliżającym się terminem zwrotu podatku wynikającego ze złożonej deklaracji, zaskarżonym postanowieniem z 14.08.2015 r. nr [...] organ orzekł o przedłużeniu terminu zwrotu w kwocie 394.440.00 zł do 31.12.2015r. Przedłużenie terminu dotyczyło wyłącznie kwoty odpowiadającej wysokości VAT z faktur dokumentujących nabycie od "B" Sp. z o.o. paneli fotowoltaicznych.

W jego uzasadnieniu, powołując się na art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy z 11.03.2004r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.), organ podniósł, że jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego m.in. w ramach kontroli podatkowej. W przedmiotowej sprawie w celu zbadania zasadności zwrotu wszczęto u podatnika kontrolę podatkową, która nie została zakończona. Nadto wskazano, że organ wystąpił do litewskiej administracji podatkowej w celu potwierdzenia dostawy paneli fotowoltaicznych na rzecz kontrahenta z tego kraju.

Pismem z [...] r. podpisanym przez J. K. umocowaną przez podatnika do jego reprezentowania w toku kontroli, wezwano organ do usunięcia naruszenia prawa.

W wezwaniu zarzucono organowi, że narusza ono:

- art. 87 ust. 2 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz. U. z 2011, nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), poprzez przedłużenie terminu podatku, pomimo że wszczęto i przeprowadzano u podatnika kontrolę podatkową, w toku której nie wskazano nieprawidłowości, a więc zasadność zwrotu nie wymaga dodatkowego weryfikowania rozliczenia podatnika poprzez dokonanie czynności sprawdzających w postaci wystąpienia przez organ podatkowy do administracji podatkowej Litwy o potwierdzenie transakcji;

- art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ustawy Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2015, poz. 613), poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia;

- art. 124 i art. 125 oraz art. 121 OP poprzez uchybienie zasadzie szybkości i efektywności działania organów podatkowych przy jednoczesnym naruszeniu zaufania do organów podatkowych.

W odpowiedzi pismem z 25 września 2015r. organ poinformował podatnika za pośrednictwem pełnomocnika, że nie stwierdził zarzucanego naruszenia prawa.

Ponadto wskazał, że 18.08.2015 r. do organu wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z 13.08.2015r., w którym poinformował on, iż przeprowadzono czynności sprawdzające w "B" Sp. z o.o.

Z poczynionych ustaleń wynika, m.in., że:

- towar będący przedmiotem transakcji został nabyty od innego przedsiębiorstwa,

- faktyczny zakres działalności Spółki - zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika - to działalność handlowa panelami słonecznymi,

- podatnik prowadził korespondencję handlową z dostawcą w formie elektronicznej,

- dokumentacja dotycząca sprzedaży paneli na rzecz skarżącego obejmuje korespondencję handlową, faktury sprzedaży, dowody zapłaty, protokołu odbioru towaru,

- transakcje zakupu i sprzedaży ww. towaru odbyły się na warunkach EXW K. ,

- transakcję realizowano w K,. na ul. [...] , a Spółka poniosła z tego tytułu koszty oddelegowania pracowników w celu przeprowadzenia transakcji, w tym zakupu paliwa do pojazdu,

- w K. towar był odbierany przez nabywcę bezpośrednio z magazynu należącego do innego podmiotu środkami transportu podstawionymi przez kupującego. Kierowcami byli M. O.i P.O.,

- w odbiorze towaru uczestniczyli M. O. - Prezes Zarządu "B" Sp. z o.o. a ze strony kupującego – R.M.,

- producentem sprzedawanych paneli słonecznych jest firma "D" z B. .

W przedmiotowym piśmie organ zaznaczył, że przesłuchiwany pracownik firmy "A" R. M.(jedyna osoba ze strony kupującego uczestnicząca w odbiorze towaru) widziała towar zafoliowany, a sam podatnik nie złożył wyjaśnień w sprawie.

Zdaniem organu pozostały wątpliwości co do tego, czy transakcje nabycia/dostawy miały miejsce, że towarem były panele fotowoltaiczne oraz że nabywcą była firma "C" ". Dlatego wskazał, że przeprowadzenie czynności weryfikacyjnych przez litewską administrację podatkową jest kluczowe do potwierdzenia rzetelności tych transakcji.

Nadto w odpowiedzi z [...]r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. podkreślił, że gdyby utrata płynności finansowej firmy - na którą powoływał się podatnik w wyżej opisanym wezwaniu - była spowodowana brakiem kwoty zwrotu, to podatnik sam dążyłby do wyjaśnienia pewnych kwestii i stawił się na wezwanie celem przesłuchania.

Tym samym organ uznał, że wydając w toku prowadzonej kontroli podatkowej postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym nie naruszył prawa.

W związku ze stanowiskiem organu podatnik, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, wniósł pismem z 20.10.2015r. skargę na postanowienie organu w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu.

W skardze tej podatnik powtórzył zarzuty pisma, w którym wzywano organ do usunięcia naruszenia prawa, a więc zarzucono organowi naruszenie:

- art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, poprzez przedłużenie terminu podatku, pomimo że wszczęto i przeprowadzano u podatnika kontrolę podatkową, w toku której nie wskazano nieprawidłowości, a więc zasadność zwrotu nie wymaga dodatkowego weryfikowania rozliczenia podatnika poprzez dokonanie czynności sprawdzających w postaci wystąpienia przez organ podatkowy do administracji podatkowej Litwy o potwierdzenie transakcji;

- art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia;

art. 124 i art. 125 oraz art. 121 O.p. poprzez uchybienie zasadzie szybkości i efektywności działania organów podatkowych przy jednoczesnym naruszeniu zaufania do organów podatkowych.

W oparciu o powyższe zarzuty podatnik wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia,

2. zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie ewentualnie oddalenie skargi.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi podkreślił, że jego zdaniem pismo z art. 52 § 3 P.p.s.a. jest już pismem uregulowanym przez przepisy procedury sądowoadministracyjnej i podlegającym wymogom tej ustawy, a więc winno spełniać wymóg z art. 46 § 3 P.p.s.a. (dołączenie pełnomocnictwa lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa), gdyż pismo zostało wniesione przez pełnomocnika, który w tej sprawie - zaskarżenia aktu administracyjnego w trybie sądowoadministracyjnym - nie złożył jeszcze pełnomocnictwa. W oparciu o tę argumentację podniósł zarzut, że należy uznać takie wezwanie za nieskuteczne, a co za tym idzie w takim wypadku skargę za niedopuszczalną (art. 57 § 1 pkt 4 P.p.s.a.) i podlegającą odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.).

Natomiast odnośnie wniosku o oddalenie skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał nadto, że 12.10.2015r. drogą mailową otrzymał odpowiedź na wniosek skierowany do litewskiej administracji podatkowej.

Z otrzymanych materiałów wynika, że przedmiotowe panele fotowoltaiczne zaraz po ich nabyciu przez "C" ", to jest w dniu 27.05.2015r. zostały odsprzedane na rzecz kontrahenta łotewskiego: [...] . Z odpowiedzi wynika również, że "Firma "C" " współpracowała z J. W. "A" tylko w maju 2015r. Firmy nie podpisały żadnej umowy. Litewska firma negocjowała zamówienia przez telefon +[...] i e-mail: "A" [...] rozliczyła nabycia baterii słonecznych od polskiej firmy. W okresie kontroli stwierdzono, że firma "C" " przewoziła towary z polskiej firmy na Litwę w krótkim czasie i przewoziła te same ilości towarów na Łotwę w tym samym dniu lub dniu następnym. Nadto litewski organ podatkowy podejrzewa, że firma "C" " faktycznie nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i służy jako spółka wiodąca do nielegalnych działalności.

W odpowiedzi na pytanie Sądu organ wyjaśnił, że J. K. posiada umocowanie do reprezentowania podatnika w toku kontroli podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), stwierdza, iż kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie i na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego czy materialnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że podatnikowi przysługuje skarga do sądu na postanowienie wydane przez naczelnika urzędu skarbowego o przedłużeniu terminu do dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w czasie postępowania kontrolnego (kontroli podatkowej). W tej kwestii Sąd orzekający w całości podziela pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z 23 lipca 2013 r. sygn. akt I FSK 1228/13 (LEX 1343952). Zaskarżone postanowienie nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, ale jako indywidualny akt, spełniający kryteria z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać poddany kontroli sądowej przez wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, poprzedzonej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

Istotą sporu w sprawie było ustalenie czy postanowienie wydane 14.08.2015r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika ma uzasadnienie faktyczne i prawne.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z 11.03.2004r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011r., nr 177, poz. 1054 ze zm.) – dalej zwana "ustawą o VAT", w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

Natomiast w myśl art. 87 ust. 2 ustawy VAT zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku (...). Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Z kolei art. 87 ust. 2a ustawy VAT stanowi, że w przypadku wydłużenia terminu na podstawie ust. 2 zdanie drugie, urząd skarbowy na wniosek podatnika dokonuje zwrotu różnicy podatku w terminie wymienionym w ust. 2 zdanie pierwsze, jeżeli podatnik wraz z wnioskiem złoży w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe w kwocie odpowiadającej kwocie wnioskowanego zwrotu podatku. Jeżeli wniosek wraz z zabezpieczeniem został złożony na 13 dni przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 2, lub później, zwrotu dokonuje się w terminie 14 dni od dnia złożenia tego zabezpieczenia.

Należy podkreślić, że przepisy polskiej ustawy o podatku od towarów i usług w tym zakresie znajdują oparcie w uregulowaniach dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. 06. 347. 1). Zgodnie z art. 273 tej dyrektywy państwa członkowskie mogą, poza obowiązkami wymienionymi w tytule XI, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, powinny jednak czynić to w ramach przewidywanego prawem krajowym procedur i przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności. Natomiast zgodnie z art. 183 dyrektywy 112, w przypadku, gdy za dany okres rozliczeniowy kwota odliczeń przekracza kwotę VAT należnego, państwa członkowskie mogą dokonać zwrotu lub przenieść nadwyżkę na następny okres rozliczeniowy w oparciu o ustalone przez siebie warunki. Państwa członkowskie mają zatem pewną swobodę w określaniu wymogów zwrotu nadwyżki VAT, w tym przedłużeniu terminu zwrotu podatku. Procedura weryfikacji zasadności zwrotu jest w uzasadnionych przypadkach dopuszczalna. Bez wątpienia nie może być nadużywana, a jedynie uruchamiana w celu przeciwdziałania wyłudzaniu podatku z budżetu. (por. pkt 32 wyroku TS z 25.10.2001 r. w sprawie C-78/00 Komisja WE przeciwko Republice Włoskiej, Zb. Orz. 2001, s. 1-2001).

W rozpatrywanej sprawie skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia wniosku o zwrot różnicy podatku na warunkach i w terminie wynikającym z art. 87 ust. 2a oraz ust. 4a-f ustawy VAT, tj. po złożeniu zabezpieczenia majątkowego w przewidzianych formach.

Jak wskazano w cytowanych wyżej przepisach, organ podatkowy może weryfikować zasadność zwrotu w różnych trybach. W związku z tym postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu może zostać wydane odpowiednio w toku czynności sprawdzających, w toku postępowania kontrolnego, postępowania podatkowego bądź kontroli podatkowej. Wybór trybu kontroli zasadności zwrotu podatnikowi nadwyżki podatku od towarów i usług pozostawiono organom podatkowym, które mogą tego dokonać tak w trybie czynności sprawdzających - na podstawie przepisów art. 274b O.p. w związku z art. 87 ust. 2 ustawy VAT - jak też w trybie kontroli podatkowej, czy wdrożonego postępowania podatkowego, gdyż te tryby nie są względem siebie konkurencyjne (zobacz: wyrok WSA w Szczecinie z 7.05.2009 r. sygn. akt I SA/Sz 102/09 czy wyrok WSA w Łodzi z 9.10.2014 r. I SA/Łd 782/14, publ: orzeczenia.nsa.gov).

Jeśli tego rodzaju postępowanie zostanie wdrożone, wówczas termin zwrotu nadwyżki podatku jest przedłużany do czasu zakończenia tego postępowania. W omawianej sprawie zasadność zwrotu była weryfikowana w ramach kontroli podatkowej wszczętej 3.07.2015r., czego skarżący nie neguje. Nie jest też sporne, że kontrola podatkowa nie została zakończona do dnia wydania zaskarżonego postanowienia tj. 14.08.2015 r. o przedłużeniu terminu zwrotu, postanowienie to zostało wydane po jej wszczęciu, a przed upływem pierwotnego terminu zwrotu, który upływał 23.08.2015 r. W tym zakresie działania organu podatkowego uznać należy za prawidłowe.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku gdy przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu podatku, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę powiększoną o odsetki w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia go na raty (cytowany wyżej art. 87 ust. 2 zd. 3 ustawy VAT). Odsetki przysługują wówczas, gdy zwrot jest zasadny, a podstawą ich naliczania będzie kwota faktycznie zwracana, a nie kwota żądana przez podatnika.

Również w orzecznictwie administracyjnym nie budzi wątpliwości pogląd, że do przedłużenia terminu zwrotu podatku wystarczy powzięcie przez organ wątpliwości co do zasadności zwrotu (np. wyrok NSA z 11.04.2014 r., sygn. akt I FSK 610/13, publ. LEX nr 1484704 czy I FSK 676/13 z 28 .03.2014 r.). Nie zasługuje na aprobatę taka wykładnia art. 87 ust. 2 ustawy VAT, która ogranicza stosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu do takiego stopnia, że w istocie prowadzi do niemożności spełnienia celu jej ustanowienia, tj. umożliwienia organowi tymczasowego wstrzymania się ze zwrotem podatku do momentu zakończenia weryfikacji zasadności tego zwrotu w przypadku zaistnienia dostatecznych wątpliwości w tym zakresie.

Odnosząc wskazane regulacje do stanu faktycznego sprawy stwierdzić przyjdzie, że w sprawie istniały okoliczności uzasadniające powstanie wątpliwości co do zasadności zwrotu, a tym samym, spełniona została przesłanka do przedłużenia terminu do jego dokonania.

Zauważyć bowiem należy, że dotychczasowym profilem działalności skarżącego było prowadzenie firmy transportowej i sprzedaż części samochodowych, sprzedażą paneli fotowoltaicznych firma "A" zainteresowała się pierwszy raz. W toku czynności prowadzonych w "B" Sp. z o.o., ustalono, że pod adresem siedziby Spółki tj. ul. [...] znajduje się kamienica mieszkalna, gdzie na domofonie pod nr 2 oraz na drzwiach lokalu nr 2 znajduje się napis "B" , ale mimo kilku prób w ww. lokalu nikogo nie zastano, drzwi były zamknięte, brak oznak użytkowania; na froncie budynku oraz wokół wejścia umieszczone są tabliczki reklamy podmiotów gospodarczych, lecz wśród nich brak jest jakichkolwiek oznaczeń, szyldów i reklam firmy "B" Sp. z o.o. Również pod adresem ul. [...] nie stwierdzono jakichkolwiek oznak prowadzenia działalności przez ww. Spółkę. Przesłuchany świadek - pracownik strony nie znał osób, z którymi kontaktował się w związku z opisanym transakcjami: co do "C" " był to "Pan R. ", którego nazwiska nie pamiętał, co do "B" Sp. z o.o. "Pan M. ", którego nazwiska również nie pamiętał i tożsamości tej osoby nie sprawdzał. Mimo, że nawiązanie współpracy z "C" " nastąpiło w maju 2015 r., a więc był to pierwszy miesiąc kontaktów handlowych, skarżący również nie spotkał się z osobami reprezentującymi "C" ", gdyż wszystkie uzgodnienia odbywały się drogą mailową.

Przedstawione okoliczności – zdaniem Sądu – dostatecznie wskazują na uzasadnione wątpliwości, uzasadniające przedłużenie terminu zwrotu. Oznacza to, że niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do art. 87 ust. 2 ustawy VAT, co miało nastąpić poprzez przedłużenie terminu zwrotu mimo, że kontrola nie wykazała nieprawidłowości, gdyż – co trzeba wyraźnie podkreślić – na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie została ona jeszcze zakończona, nie można więc stwierdzić czy wykazała, czy też nie wykazała nieprawidłowości.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 217 § 2 i 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. stwierdzić należy, że organ w zaskarżonym postanowieniu powołał art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i przytoczył jego treść, wskazał okres objęty kontrolą i stwierdził, że nie została ona zakończona oraz, że "wystąpił do administracji podatkowej Litwy o potwierdzenie transakcji" sprzedaży paneli. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie zawiera zarówno uzasadnienie prawne, jak i faktyczne, wskazujące – wobec braku końcowych ustaleń kontroli - na istnienie wątpliwości co do zasadności zwrotu.

Skoro zaś – jak wyżej przedstawiono - stosownie do dyspozycji art. 87 ust. 2 ustawy VAT organ wskazał na czym polegały jego wątpliwości co do zasadności zwrotu i wątpliwości te choć lakonicznie, ale jednak uzasadnił, również zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły odnieść skutku.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych poprzez uchybienie zasadzie szybkości działania przy jednoczesnym naruszeniu zasady zaufania do organów podatkowych.

Zarzut dot. obrazy art. 125 O.p., nakazującego organowi działanie szybkie, ale i wnikliwe, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu było ono właśnie takie, gdyż od dnia złożenia deklaracji z wykazaną kwotą zwrotu (24.06.2015r.) do wydania zaskarżonego postanowienia (14.08.2015r.) organ wszczął kontrolę podatkową i wystąpił do różnych organów (Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. , Dyrektor UKS, administracja litewska) celem zgromadzenia informacji odnośnie transakcji, z których zwrot wynikał. Nadto nie można zapominać, że skarżący nie stawił się na przesłuchanie w charakterze strony, tym samym nie może organowi czynić zarzutu, że proceduje nie dość szybko. Być może gdyby to uczynił, przyczyniłby się do szybszego wyjaśnienia sprawy.

Odnośnie zarzutu dotyczącego obrazy art. 121 O.p., nakazującego prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i informowanie strony o przepisach prawa pozostających w związku z jego przedmiotem, gdyż – co do pierwszego nakazu – działania organu zmierzały do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a to z pewnością leży też w interesie strony, zaś – co do drugiego z nich – strona nie wskazała, w jakim zakresie organ nie udzielił jej koniecznych informacji. Organ wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 124 O.p.). Dlatego Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego wskazanych w pkt 3. zarzutów skargi.

Sąd uznał za nieusprawiedliwiony wniosek organu o odrzucenie skargi z uwagi na brak umocowania J. K. do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż nie podzielił stanowiska organu co do tego, że występując z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, które jest pismem procesowym, przewidzianym procedurą sadowoadministracyjna, winna się takowym legitymować.

Faktem jest, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest przewidziane w procedurze podatkowej, lecz sądowoadministracyjnej. Należy jedna zauważyć, że postępowanie sądowoadministracyjne inicjuje dopiero skarga, co wynika z całokształtu przepisów Rozdziału 2, Działu III Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dopiero z jej wniesieniem następuje skutek w postaci zawisłości sprawy.

Z tego względu Sąd nie podzielił poglądu organu co do konieczności odrzucenia skargi z powodu nieskutecznego wyczerpania trybu poprzedzającego jej złożenie.

Nadto Sąd z urzędu zbadał umocowanie pełnomocnika J. K. do działania w sprawie dotyczącej przedłużenia terminu zwrotu.

Po pierwsze, strona nigdy, ani na etapie postępowania w sprawie przedłużenia, ani w skardze, nie kwestionowała istnienia tego umocowania, co potwierdza, że umocowanie takie istniało.

Po wtóre, na pytanie Sądu pełnomocnik organu wyjaśnił, że posiadała ona umocowanie strony do działania w toku kontroli podatkowej, a zaskarżone postanowienie wydane zostało właśnie w toku kontroli podatkowej. Sąd orzekający podziela zaś stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 23.09.2008r., sygn. akt I FSK 1074/07 co do tego, że "Jeżeli podatnik ustanawia pełnomocnika do reprezentowania jego interesów (praw i obowiązków) w postępowaniach podatkowym lub kontrolnym, to oznacza, że odnosi się to również do czynności, które organ podatkowy zgodnie z prawem może podejmować w ramach tych postępowań, a zmierzających do zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych, których postępowania te dotyczą. Ustanowienie pełnomocnika w tych postępowaniach oznacza, że jest on uprawniony do reprezentowania strony (podatnika) we wszystkich czynnościach tych postępowań, które nie wymagają jej osobistego udziału, w tym do podejmowanych w ramach tych postępowań czynności zabezpieczających."

Jakkolwiek wyrok ten wprost dotyczy związku kontroli i postępowania zabezpieczającego, jednak zdaniem Sądu brak jest podstaw do ograniczenia tej tezy jedynie do zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych i należy ją rozumieć szerzej, jako możliwość działania pełnomocnika ustanowionego do kontroli we wszystkich sprawach, jakie mogą się toczyć w związku z kontrolą podatkową, w tym także w zakresie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, zatem stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.