Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 357/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 § 1 pkt 4,art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144,art. 101 § 3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej C.P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1194/18 w sprawie ze skargi C.P. S.A. w W. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia kwoty udziału w pokryciu dopłaty do kosztów świadczenia usługi powszechnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C.P. S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1194/18 sprawy ze skargi - [A] S.A. w Warszawie na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w następującym stanie faktycznym oraz prawnym:

W dniu [...] grudnia 2016 r., Prezes UKE wydał decyzję, którą ustalił przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do udziału w pokryciu dopłaty do kosztów świadczenia w 2008 r. udogodnień dla osób niepełnosprawnych, z wyłączeniem aparatów publicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych, wchodzących w skład usługi powszechnej świadczonej przez [A] S.A. (aktualnie: [A] S.A.), (dalej: dopłata 2008) oraz ustalił jednolity wskaźnik procentowego udziału przedsiębiorców telekomunikacyjnych, wskazanych w pkt 1 tej decyzji. W dniu [...] kwietnia 2017 r. Prezes UKE wydał decyzję, którą uchylił w całości ww. decyzję z [...] grudnia 2016 r. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, tj.; ustalił przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do udziału w pokryciu dopłaty 2008 oraz ustalił jednolity wskaźnik procentowego udziału przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do udziału w dopłacie 2008, wskazanych w pkt 1 decyzji, w wysokości 0,0040546242%.

Pismem z [..] lipca 2017 r. [A] S.A. złożyła wniosek o umorzenie lub zawieszenie postępowania, ze względu na brak ostatecznego i kompletnego rozstrzygnięcia przez Prezesa UKE wniosku w sprawie ustalenia kwoty udziału [A]. w pokryciu dopłaty 2008 przyznanej decyzją Prezesa UKE z [...] maja 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją Prezesa UKE z [...] września 2011 r. - w związku z wydaniem wyroku uwzględniającego skargę [A] - będącej przedsiębiorcą telekomunikacyjnym obowiązanym do udziału w pokryciu dopłaty 2008 – na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) , w zw. z art. 206 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1907, dalej: Prawo telekomunikacyjne).

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 123 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego - po rozpatrzeniu ww. wniosku odmówił zawieszenia postępowania. Organ stwierdził, że brak ustalenia ostatecznej kwoty dopłaty za 2008 r. - a właściwie ewentualne przyszłe odmienne rozstrzygnięcie w części, dotyczącej odmowy przyznania dopłaty za 2008 r., nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., spełniającego przesłankę by uprzednie rozstrzygnięcie poprzedzało rozpatrzenie sprawy, a wydanie decyzji było od niego zależne.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. działając na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego po rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia Prezesa UKE z [...] grudnia 2017 r., o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty udziału [A] w pokryciu dopłaty 2008 przyznanej decyzją Prezesa UKE z [...] maja 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją Prezesa UKE z [...] września 2011 r., stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem żądania [A] wyrażonego we wniosku jest ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem, wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 123 k.p.a. w zw. z art. 209 Prawa telekomunikacyjnego, Prezes UKE dokonał analizy przepisu art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (tu: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Prezes UKE stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności odwołania w postaci braku uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z art.144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w Rozdziale 11 k.p.a., dotyczącym zażaleń, odpowiednie zastosowanie mają przepisy dotyczące odwołań, co oznacza, że zgodnie z odpowiednio stosowanym (na podstawie art. 144 k.p.a.) art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. od postanowień wydanych przez Prezesa UKE nie służy zażalenie, jednakże strona niezadowolona z takiego postanowienia może zwrócić się do Prezesa UKE z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W świetle powyższego organ podkreślił, że postanowienie Prezesa UKE z [...] grudnia 2017 r. jest postanowieniem, co do którego przepisy nie przewidują środka zaskarżenia, w tym także wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie bowiem z art. 101 § 3 k.p.a. stronie przysługuje zażalenie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Brak jest natomiast przepisu, który przyznawałby stronie prawo do złożenia zażalenia (tu: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania. Na powyższe w ocenie organu nie ma wpływu zmiana przepisów k.p.a., która weszła w życie z dniem [...] kwietnia 2011 r., polegająca na dodaniu w § 3 art. 101 k.p.a. - zwrot w sprawie zawieszenia postępowania, należy rozumieć w węższym znaczeniu tzn. że obejmuje on jedynie zawieszenie postępowania i odmowę podjęcia zawieszonego postępowania.

Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302, tekst jedn., dalej: p.p.s.a.) dokonując analizy znowelizowanego przepisu art. 101 § 3 k.p.a. uznał, że zażalenie przysługuje stronie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo o odmowie podjęcia postępowania. Skoro w przepisie tym posłużono się zwrotem w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw w ocenie WSA, aby w stosunku do postanowień w sprawie zawieszenia postępowania dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że postanowienie Prezesa UKE z [..] grudnia 2017 r. jest postanowieniem, co do którego przepisy nie przewidują środka zaskarżenia, w tym także wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

[A] S.A. w Warszawie wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości, zarzucając:

nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji, ponieważ skarżąca spółka została pozbawiona możności obrony swoich praw - art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (możliwy istotny wpływ tych uchybień na wynik sprawy wykazano w treści uzasadnienia skargi):

1. art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a przez zaniechanie przedstawienia i odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku, przez Sąd pierwszej instancji, do zarzutów skargi skarżącej spółki o następującej treści:

2. art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego przez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia do argumentacji skarżącego - przedstawionej w jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dopuszczalności zaskarżania postanowień o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego,

3. art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, art. 127 § 3, art. 141 § 1 i art. 134 k.p.a., polegające na przyjęciu, że z tych przepisów wynika niedopuszczalność zaskarżenia postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego,

4. art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, art. 127 § 3, art. 141 § 1 i art. 134 k.p.a., polegające na przyjęciu, że z tych przepisów oraz związanej z nimi argumentacji na k. 2-3 uzasadnienia zaskarżanego postanowienia wynika niedopuszczalność zaskarżenia postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego,

5. art. 144 oraz art. 140 i art. 124 § 2 oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, polegające na zaniechaniu wyjaśnienia, w zaskarżanym postanowieniu, podstawy prawnej w odniesieniu do art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego oraz zaniechaniu wyjaśnienia w zaskarżanym postanowieniu dlaczego organ administracji publicznej nie przyjął wykładni art. 101 § 3 k.p.a.. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, którą przedstawił skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

6. art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, polegającego na przyjęciu, że art. 101 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego nie stanowi podstawy zaskarżania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a., przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku:

- "zwięzłego przedstawienia stanu sprawy" w zakresie kwestii rozpoznania przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym i na posiedzeniu niejawnym. - "podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia" - w zakresie kwestii rozpoznania przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym i na posiedzeniu niejawnym.

3. art. 90 § 1 p.p.s.a. przez zaniechanie rozpoznania, przez Sąd pierwszej instancji, przedmiotowej sprawy na rozprawie i jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 101 § 3 i art. 144 oraz art. 140 i art. 127 § 3 i 134 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 Prawa telekomunikacyjnego przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że: "(...) poczynając od 11 kwietnia 2011 r., w myśl art. 101 § 3 k.p.a., zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienia o zawieszeniu postępowania oraz na postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania." zaskarżenia postanowienia o odmowie administracyjnego (postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej niedopuszczalności wniosku skarżącej spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego dalszym skutkiem było oddalenie skargi skarżącej spółki,

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 101 § 3 i art. 144 oraz art. 140 i art. 127 § 3 i 134 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 Prawa telekomunikacyjnego przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że: "(...) istotą nowelizacji art. 101 § 3 K.p.a. było bowiem pozostawienie środka zaskarżenia (zażalenia) na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego." - wykluczając przeto dopuszczalność zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa UKE niedopuszczalności wniosku skarżącej spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego dalszym skutkiem było oddalenie przez ten Sąd skargi skarżącej spółki,

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. w zw. z art. 101 § 3 i art. 144 oraz art. 140 i art. 127 § 3 i 134 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 Prawa telekomunikacyjnego przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że: ,,Skoro w przepisie tym posłużono

się zwrotem w sprawie odmowy podjęcia postępowania, przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień w sprawie zawieszenia postępowania dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania.'' - wykluczając przeto dopuszczalność zaskarżenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego (postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego) i uznając za zasadne stwierdzenie przez Prezesa UKE niedopuszczalności wniosku skarżącej Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego dalszym skutkiem było oddalenie przez ten Sąd skargi skarżącej spółki.

Wobec powyższego wniosła o 1. uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądzenie od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje. Jednocześnie oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W replice na odpowiedź na skargę kasacyjną skarżąca spółka wskazała, że wniesiona, w tej sprawie, przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej odpowiedź na skargę kasacyjną nie spełnia wymogów, ponieważ w istocie nie odnosi się do argumentacji skarżącej kasacyjnie spółki. W uzasadnieniu w sposób szczegółowo rozwinęła argumentację na poparcie swoich twierdzeń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie zaistniała przesłanka nieważnościowa z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem – nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. NSA jak i doktryna prawa są zgodne, że nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (np. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r. III FSK 2822/21). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Zgodnie z art. 10 p.p.s.a. rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis art. 90 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Z kolei przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a., przewiduje, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z przepisu art. 120 p.p.s.a. wynika, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.

Ze względu na przedmiot skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie, którym było postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty udziału w pokryciu dopłaty 2008, zachodziła podstawa wynikająca z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznawanie spraw w trybie uproszczonym odbywa się na posiedzeniach niejawnych (art. 120 p.p.s.a.). Przepis art. 10 p.p.s.a. przewiduje możliwość rozpoznania sprawy poza posiedzeniem jawnym, jeśli możliwość taką przewiduje przepis szczególny. Przepisem tym jest art. 120 p.p.s.a. Nie został naruszony również przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż niniejsza sprawa jest sprawą, o której mowa w tym przepisie, co uprawniało Sąd pierwszej instancji do rozpoznania jej w trybie uproszczonym. Skargi w tym trybie rozpatrywane są zaś na posiedzeniach niejawnych. Sąd pierwszej instancji rozpoznał tym samym sprawę w zgodzie z przepisami podniesionymi w zarzucie.

Podkreślić należy także, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu. Ewentualność taka dopuszczona została już w uregulowaniach Konstytucji. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany. Skarżący wyraził bowiem swoje stanowisko w sprawie we wniesionej skardze, a także w piśmie procesowym nadesłanym po odpowiedzi na skargę. Miał także możliwość złożenia w każdym momencie pisma procesowego. Przepisy p.p.s.a. nie różnicują mocy prawnej stanowiska wyrażonego na piśmie i stanowiska wyrażonego przez stronę osobiście w toku rozprawy przed sądem pierwszej instancji. Czynny udział strony w postępowaniu sądowym nie może być zawężany do osobistego udziału w rozprawie. Prawo to jest o wiele szersze i polega m.in. na inicjowaniu postępowania przez wniesienie skargi, ma możliwości wyrażania swojego stanowiska w sprawie w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego, zarówno osobiście w toku rozprawy, jak i na piśmie przez składanie pism procesowych, składanie wniosków, korzystania z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego i dokonywania czynności procesowych za jego pośrednictwem, jak również zaskarżania orzeczeń sądowych. Brak jest wątpliwości, iż skarżąca z tych praw korzystała lub mogła skorzystać bez jakichkolwiek ograniczeń. Zatem nie można uznać, iż w sprawie zachodziła nieważność postępowania, a strona została pozbawiona swoich praw - art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 4878/21).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wadliwość uzasadnienia wyroku (art. 141 § 4 ) - należy wskazać, że zarzut ten może być skuteczny zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide: uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto uchybienie to jak już wspomniano, musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Za pomocą zarzutu naruszenia powyższego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, a zatem konstrukcja uzasadnienia wskazuje, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (vide: wyroki NSA z dnia: 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 1696/11; 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 285/12; 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2321/13). Wyjaśnić przy tym należy - że pomimo odmiennego stanowiska skarżącej - Sąd nie musiał odnosić się do wszystkich zarzutów skargi, a tylko do tych, które na gruncie obowiązującego prawa mają istotne znaczenie dla sprawy. To, że skarżąca nie zgadza się z dokonanymi w sprawie przez organy ustaleniami i oceną materiału dowodowego zaaprobowanymi przez Sąd pierwszej instancji nie oznacza, że doszło do naruszenia przepisu określającego wymogi formalne uzasadnienia. Wobec powyższego należało również uznać, że brak wskazania przez WSA podstawy prawnej i nie wyjaśnienia kwestii rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym i na posiedzeniu niejawnym, nie wpływa na możliwość przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia - wobec czego zarzut wskazany w pkt. 2 skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.

Nie sposób również zarzucać Sądowi pierwszej instancji, iż nie miał podstaw do odstąpienia od wszczęcia procedury zwrotu odpowiedzi na skargę w związku z brakiem dowodu/oświadczenia o bezpośrednim doręczeniu odpowiedzi między profesjonalnymi pełnomocnikami. NSA wskazuje, że przepis art. 66 § 1 p.p.s.a. nie dotyczy bowiem odpowiedzi na skargę, która nie stanowi pisma procesowego w rozumieniu tego przepisu, lecz jest odrębnym rodzajem pisma organu związanym z przekazaniem skargi sądowi. O tej odrębności świadczy np. art. 54 § 4 i art. 55 p.p.s.a. Przemawiają za tym poglądem także względy celowościowe. Zwrot odpowiedzi na skargę pozbawiłby sąd administracyjny istotnego elementu postępowania obrazującego stanowisko organu administracji publicznej. Nie byłoby to zatem korzystne dla właściwego rozpoznania skargi. Jeżeli więc odpowiedź na skargę nie stanowi pisma procesowego, o jakim mowa w art. 66 § 1 p.p.s.a., to niewymienienie jej w art. 66 § 3 p.p.s.a. jest tego konsekwencją (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w 21 kwietnia 2016 r., sygn. IV SAB/Gl 27/16).

Istota sprawy dotyczy oceny dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Podstawę materialną kwestionowanego przez spółkę rozstrzygnięcia stanowił art. 101 § 3 k.p.a., który stanowi, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Podstawę procesową tego rozstrzygnięcia stanowił zaś art. 134 k.p.a., który – odczytywany w związku z art. 144 k.p.a. – upoważnia organ drugiej instancji do stwierdzania w drodze postanowienia niedopuszczalności zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnię art. 101 § 3 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, iż aktualną treść art. 101 § 3 k.p.a. należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Natomiast na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, takie rozumienie art. 101 § 3 k.p.a. jest wynikiem przede wszystkim wykładni językowej tego przepisu. Przed nowelizacją przepis ten brzmiał: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie." Obecnie przepis ten brzmi: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Dodając do dotychczasowej treści przepisu wyrażenie "albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania" w sposób ustawodawca spowodował zmianę znaczenia zwrotu "w sprawie zawieszenia postępowania". Sformułowanie "w sprawie" odnosi się nie tylko do zwrotu: "zawieszenia postępowania", ale też do zwrotu "odmowy podjęcia postępowania", przez co powyższy przepis w istocie wyraża myśl: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Skoro więc w przepisie tym posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania" przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. Taką językową interpretację tego przepisu potwierdza również jego wykładnia celowościowa. Istotą bowiem nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. było pozostawienie odrębnego środka zaskarżenia jedynie na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne – czyli na postanowienia o zawieszeniu postępowania oraz o odmowie podjęcia postępowania – i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, tj. postanowień o odmowie zawieszenia postępowania oraz o podjęciu postępowania. Uzasadnienia dla takiego założenia należy poszukiwać przede wszystkim w zasadzie szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), wymagającej od organu administracji publicznej nie tylko wnikliwego, ale i szybkiego działania w sprawie. Co do zasady postępowanie administracyjne powinno zakończyć się w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Zamierzenie prawodawcy, aby wykładać omawianą normę wąsko wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (druk nr 2987 Sejmu RP VI kadencji). Oznacza to, że w aktualnym stanie prawnym na postanowienie organu administracji o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego nie przysługuje zażalenie. Oznacza to, że zażalenie na takie postanowienie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Stanowisko takie jest jednolicie prezentowane w aktualnym orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA: z 25 czerwca 2015 r., II OSK 2855/13; z 22 marca 2016 r., I OSK 339/16; z 21 czerwca 2017 r., II OSK 2662/15; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 987/17, z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1635/17, z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2786/19).

Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).