Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 982/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 32 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka /spr./ sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. P.-A. i M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 202/16 w sprawie ze skargi A. P.-A. i M. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 202/16, oddalił skargę A. P. – A. oraz M. A. na decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2013 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu J. B. oraz S. B. pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego na działce nr [...] w W. przy ul. [...], usytuowanego bezpośrednio przy domu jednorodzinnym znajdującym się na sąsiedniej działce przy ul. [...], stanowiącej własność skarżących.

Skarżący w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucili naruszenie:

1/ art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 48 i art. 199 k.c. polegające na uznaniu, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w powołanych przepisach Prawa budowlanego, jest niezależne od prawa własności budynku sąsiedniego, którego ściana jest przeznaczona w projekcie budowlanym do wykorzystania jako ściana projektowanego budynku,

2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 48 i art. 199 k.c. przez to, że Sąd pierwszej instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji z powodu wadliwego ustalenia, że inwestorzy wykazali prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane pomimo tego, że projekt budowlany przewiduje wykorzystanie ściany budynku stanowiącego część składową sąsiedniej nieruchomości skarżących, na wykorzystanie której skarżący nie wyrazili zgody,

3/ art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił podstawy rozstrzygnięcia w zakresie nieuwzględnienia zarzutu naruszenia art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 199 k.c.,

4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 144 k.c. i art. 64 Konstytucji RP przez ustalenie, że wykorzystanie przy realizacji inwestycji budowlanej ściany stanowiącej współwłasność skarżących nie narusza rażąco ich interesów,

5/ art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie nieuwzględnienia zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 144 k.c. i art. 64 Konstytucji RP,

6/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez ich niezastosowanie polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji:

- nie uwzględnił, iż organ administracji nie odniósł się do zarzutów skarżących podniesionych w piśmie z 10 lipca 2015 r. oraz do zarzutów sformułowanych w opinii arch. J. B.,

- nie odniósł się do zarzutu skargi, że stanowiące element projektu budowlanego oświadczenia projektanta konstrukcji i instalacji o zgodności projektu z przepisami są nieaktualne, gdyż zostały sporządzone przed wprowadzeniem do projektu zmian i poprawek, w tym również do projektu konstrukcji i instalacji,

- pominął, że zaniechano zbadania aktualnego stanu technicznego ściany budynku przy ul. [...], mimo że stan techniczny tej ściany pogarsza się z uwagi na brak stosownego jej zabezpieczenia przez ponad pięć lat,

- pominął, że rozstrzygnięcie oparto na przedstawionej przez stronę postępowania, nieaktualnej, bowiem pochodzącej z 2011 r., ekspertyzie wykonanej przez osobę nie posiadającą stosowanych uprawnień i będącą jednocześnie projektantem konstrukcji,

7/ art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie nieuwzględnienia podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. z powodów wcześniej wskazanych.

We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uczestnicy postępowania J. i S. B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Podstawowa kwestia prawna przedstawiona w skardze kasacyjnej wynika z niekwestionowanej okoliczności faktycznej polegającej na tym, że zatwierdzony zaskarżoną decyzją projekt budowlany przewiduje budowę domu jednorodzinnego w ten sposób, że jedną ze ścian tego budynku będzie znajdująca się na granicy działki ściana domu jednorodzinnego usytuowanego na sąsiedniej nieruchomości. W ocenie skarżących, w tej sytuacji inwestorzy (uczestnicy postępowania) powinni wykazać się uprawnieniem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie tej ściany, przy czym - twierdząc, że są jej współwłaścicielami - uważają, powołując się na art. 199 k.c., że uprawnienie to jest uzależnione od zgody wszystkich współwłaścicieli ściany. Sąd pierwszej instancji stanowiska skarżących nie podzielił, wskazując na to, że "prace budowlane przewidziane zostały na nieruchomości należącej do inwestorów", że projekt budowlany "obejmuje budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej w miejsce rozebranego segmentu", że wspólna ściana pomiędzy budynkami na działkach przy ul. [...] i [...] "nawiązuje do istniejącego na tym terenie ukształtowania zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej", że z projektu budowlanego wynika "samodzielność konstrukcyjna obiektu z wykorzystaniem wspólnej ściany pomiędzy budynkami" oraz że "(g)ranica prawna pomiędzy posesjami przy ul. [...] i [...] znajduje się (...) na osi wspólnej ściany pomiędzy budynkiem istniejącym na działce przy ul. [...] i nowo projektowanym na działce przy ul. [...]". Zdaniem NSA ocena prawna Sądu pierwszej instancji jest trafna. W okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że inwestorzy nie wykazali uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie ściany znajdującej się na granicy działki.

Zgodnie z art. 154 § 1 k.c. domniemywa się, że m.in. mury znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. W związku z tym, wobec niekwestionowanego ustalenia, że ściana, której dotyczy spór, znajduje się na granicy nieruchomości i jest usytuowana w ten sposób, że granica przechodzi przez jej oś, właściciele obu nieruchomości mogą z niej korzystać w taki sam sposób. Ponadto z niekwestionowanych ustaleń wynika, że inwestycja, która jest przedmiotem sprawy, polega na tym, iż ma być wybudowany dom jednorodzinny w miejsce rozebranego domu jednorodzinnego, zbliźniaczonego z takim samym domem na działce sąsiedniej. Ściana, która jest przedmiotem sporu, będzie zatem pełnić taką samą funkcję jak poprzednio, czyli będzie ścianą rozdzielającą dwa domy jednorodzinne. Zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej przyznaje się, iż na obu nieruchomościach położonych przy ul. [...] i [...] "istniała zabudowa bliźniacza ze wspólną ścianą budynków". W końcu, z zatwierdzonego zaskarżoną decyzją projektu budowlanego wynika, że projektowany dom będzie konstrukcyjnie niezależny od domu znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości, a więc także od ściany będącej przedmiotem sporu. W ocenie NSA wskazane okoliczności faktyczne dowodzą, że ściana będąca przedmiotem sporu, będzie wykorzystywana tak samo przez właścicieli sąsiadujących nieruchomości. W sprawie ma więc zastosowanie art. 154 § 1 k.c. Nie ma natomiast w sprawie zastosowania art. 199 k.c. Przepis ten stanowi, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W ocenie NSA, skoro wspólna ściana będzie wykorzystywana tak samo jak dotychczas, czyli do oddzielania dwóch domów jednorodzinnych, i nie będzie służyła jako podpora konstrukcyjna dla projektowanego domu, nie zachodzi podjęcie przez jednych z jej współwłaścicieli czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu.

W celu wsparcia tezy, według której do wykorzystania przez inwestorów wspólnej ściany konieczna był zgoda skarżących, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2006 r., sygn. akt SA/Wa 1358/05. Powołane orzeczenie zostało jednak wydane w istotnie innych okolicznościach faktycznych. Jak wynika z jego uzasadnienia projekt budowy domu jednorodzinnego przewidywał wybudowanie komina na ścianie szczytowej sąsiedniego domu, przy czym Sąd w tej sprawie uznał, że błędnie organy administracji przyjęły, iż ta ściana jest przedmiotem współwłasności także inwestora. W powołanej sprawie miało zatem dojść do wykorzystania sąsiedniej ściany, co do której nie było wiadome czy jest wspólna, do wybudowania na niej komina. W rozpoznawanej sprawie natomiast projekt budowlany nie przewiduje wykorzystania wspólnej ściany w taki lub podobny sposób. Co więcej, Sąd w powołanej sprawie wyraźnie stwierdził, że zgoda właściciela nieruchomości sąsiedniej nie byłaby wymagana "(g)dyby inwestor (...) zaprojektował wybudowanie komina obok istniejącej ściany szczytowej w budynku na sąsiedniej działce". Wówczas bowiem inwestor nie ingerował by w istniejącą ścianę a tylko się do niej dobudował. W związku z tym wskazać należy, że z zatwierdzonego zaskarżoną decyzją projektu budowlanego wynika, że inwestorzy nie będą ingerować we wspólną ścianę, gdyż projektowany budynek jest od sąsiedniego niezależny konstrukcyjnie. Podobnie istotnie rozpoznawana sprawa różni się od kolejnego orzeczenia wskazanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnie, mianowicie wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 25 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Go 405/06, w którym ważną okolicznością faktyczną jest to, że konstrukcje dachu projektowanego budynku, który nie posiada własnej ściany szczytowej, są "zakotwiczone" w ścianie szczytowej sąsiedniego budynku.

Przyjmując, że wspólna ściana nie będzie służyła jako podpora konstrukcyjna projektowanego domu należy oprzeć się na zatwierdzonym zaskarżoną decyzją projekcie budowlanym, z którego taka okoliczność wynika. Z rysunków projektu wynika, że pomiędzy elementami projektowanego budynku, a wspólną ścianą, będzie dylatacja oraz że projektowany budynek będzie miał niezależne od wspólnej ściany elementy konstrukcyjne. Znajduje to potwierdzenie w stanowiącej załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę opinii arch. R. W. z 31 lipca 2013 r., w której stwierdza się, że projekt "zakłada konstrukcję poprzeczną, niezależną od wspólnej ściany oddzielania pożarowego, a elementy budowlane przedstawione w projekcie są zdylatowane od tej ściany na wszystkich poziomach". W tym samym dokumencie stwierdza się też, że w projekcie zastosowano "dylatowaną konstrukcję wspornikową opierającą się na niezależnym fundamencie (płyta fundamentowa)" oraz że przyjęte rozwiązanie "podyktowane było wykonaniem prawidłowego styku budynku nowoprojektowanego z budynkiem istniejącym uwzględniające inne osiadanie obydwóch obiektów". Podobne stwierdzenia zawarte są w ekspertyzie technicznej z września 2011 r. sporządzonej przez inż. B. O., też stanowiącej załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę. Podaje się w niej, że stropy "opierają się na projektowanych ścianach konstrukcyjnych od strony sąsiada stropy wysunięte wspornikowo tak, aby nie obciążać istniejącej ściany między segmentowej". Podkreślić należy, że istotne jest, iż niezależność konstrukcyjna projektowanego budynku od wspólnej ściany wynika z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę. Jest to istotne dlatego, że w razie zamiaru wybudowania budynku, którego dotyczy zaskarżona decyzja, w inny sposób, w szczególności z wykorzystaniem wspólnej ściany jako jego elementu konstrukcyjnego, będzie konieczne przeprowadzenie postępowania związanego z odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego, którym może być, o ile odstąpienie będzie istotne w rozumieniu art. 36a ust 5 i 5a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), postępowanie w celu zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że niezasadne są pierwsza i druga z przytoczonych podstaw kasacyjnych. Dodać należy, że powołany w tych podstawach art. 48 k.c. nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Stanowi on, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Uwzględniając ten przepis podzielić należy stanowisko skarżących, że ściana będąca przedmiotem sporu jest częścią składową nieruchomości będących własnością skarżących, a zatem zgodnie z art. 47 § 1 k.c. dzieli byt prawny tej nieruchomości. Nie ma to jednakże istotnego znaczenia, gdyż to samo można powiedzieć w odniesieniu do tej ściany, w zakresie, w jakim znajduje się ona po stronie inwestorów. Wobec tego rozstrzygające znaczenie ma norma wynikająca z art. 154 § 1 k.c.

Wobec uznania, że niezasadne są pierwsza i druga z przytoczonych podstaw kasacyjnych za niezasadną uznać należało także trzecią z przytoczonych podstaw kasacyjnych, gdyż dotyczy ona wcześniejszych podstaw, tyle tylko że ujętych jako zarzut naruszenia przepisów postępowania w kontekście art. 141 § 4 p.p.s.a., czyli uzasadnienia wyroku. Odnosząc się do tej podstawy stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swego wyroku wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia w zakresie zarzutu związanego z twierdzeniem skarżących, że inwestorzy nie wykazali uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wspólnej ściany. Faktem jest, że uzasadnienie w tym zakresie nie jest wyczerpujące, w szczególności w sferze argumentacji prawnej. Nie ma to jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż Sąd pierwszej instancji wskazał na istotne okoliczności faktyczne, których ocena prawna doprowadziła NSA do zaakceptowania ogólnego stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, że stanowisko skarżących w tym zakresie nie jest zasadne. Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a. sąd drugiej instancji może oddalić skargę kasacyjną także wtedy, gdy wyrok sądu pierwszej instancji mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zatem, skoro błędne uzasadnienie nie przesądza o zasadności skargi kasacyjnej, to tym bardziej skarga kasacyjna nie będzie zasadna, gdy uzasadnienie jest prawidłowe, ale niewyczerpujące.

Odnosząc się do kolejnej podstawy kasacyjnej (czwartej) zauważyć należy, że jej zasadnicze zarzuty są związane z naruszeniem prawa własności skarżących, którzy – jak twierdzi się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – zostaną pozbawieni możliwości "rewitalizacji" ściany usytuowanej na granicy nieruchomości lub jej odbudowy. Skarżący podnoszą też okoliczności związane ze zniszczeniem tej ściany spowodowanym odkryciem jej na skutek rozebrania jednego segmentu domu bliźniaczego i niewykonaniem – jak twierdzą – obowiązków w zakresie zabezpieczenia, określonych w projekcie rozbiórki. W końcu twierdzą też, że rozbiórka jednego segmentu bliźniaka i brak właściwych zabezpieczeń spowodowały dalej idące szkody w ich części budynku. W ocenie NSA zarzuty skarżących dotyczące naruszenia ich prawa własności są niezasadne, gdyż pomijają takie same prawa inwestorów. Sytuacja prawna skarżących oraz uczestników postępowania w zakresie prawa własności nieruchomości i ich części składowych (budynku) jest zdeterminowana szczególną sytuacją faktyczną, mianowicie tym, że na nieruchomości zostały wybudowane dwa domy jednorodzinne posiadające wspólną ścianę. W tej sytuacji nie można wymagać, aby uczestnicy postępowania (inwestorzy) po rozbiórce jednego segmentu bliźniaka wybudowali swój dom w ten sposób, że od strony sąsiedniej nieruchomości postawiliby nową ścianę. W ocenie NSA taki sposób może byłby mniej konfliktogenny, ale także powodowałby nadmierne ograniczenie praw inwestorów, którzy przecież są współwłaścicielami ściany znajdującej się na granicy nieruchomości w takim samym stopniu, jak skarżący. Podkreślić też należy, że przyjęty w zaskarżonej decyzji sposób budowy doprowadzi do przywrócenia poprzedniego sposobu korzystania z obu nieruchomości, to znaczy jako miejsca usytuowania zbliźniaczonych domów jednorodzinnych ze wspólną ścianą.

Jeżeli chodzi o kwestie związane ze zniszczeniem wspólnej ściany, a także innych części domu skarżących, na skutek rozbiórki segmentu bliźniaka przez inwestorów, to NSA stoi na stanowisku, że nie ma to istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Brak jest podstaw prawnych, aby "egzekwować" wykonanie obowiązków nałożonych na inwestorów w decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę przez odmowę wydania im pozwolenia na budowę w miejscu rozebranego budynku. Prawa skarżących w zakresie korzystania z własności ich nieruchomości naruszone lub naruszane przez uczestników postępowania w związku z rozbiórką ich segmentu bliźniaka i niewłaściwym zabezpieczeniem pozostałych po rozbiórce części budynku mogą być chronione przez odpowiednie roszczenia dotyczące ochrony własności rzeczy lub nieruchomości (np. art. 144 lub art. 222 § 2 k.c.). Ponadto prawa te mogą być chronione przez zastosowanie odpowiednich przepisów prawa administracyjnego, co w sprawie miało miejsce, gdyż toczyło się postępowanie związane z rozebraniem części bliźniaka, które zakończyło się decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] listopada 2012 r. o umorzeniu postępowania.

Analizowana podstawa kasacyjna wymaga także odniesienia się do uregulowania w prawie administracyjnym kwestii możliwego oddziaływania budowy budynku bezpośrednio w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. Zgodnie z § 204 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.) wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania, zaś w myśl § 206 ust. 1 powołanego rozporządzenia w przypadku, o którym mowa w § 204 ust. 5, budowa powinna być poprzedzona ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku. Taka ekspertyza w rozpoznawanej sprawie została sporządzona przez inż. B. O. i wynika z niej, że stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania budynku skarżących nie pogorszy się na skutek budowy budynku na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego zaskarżoną decyzją. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy administracji nie były uprawnione do merytorycznej kontroli tej ekspertyzy znajduje oparcie w art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, z którego wynika, że przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza jedynie zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Organ ten nie ma zatem uprawnień do oceny zgodności z przepisami innych części projektu budowlanego (projektu architektoniczno-budowlanego) oraz ekspertyz i ocen technicznych. Taka konstrukcja prawna wynika z tego, że po pierwsze, osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie podlegają odpowiedzialności zawodowej (art. 95 Prawa budowlanego), po drugie, samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane (art. 12 ust. 2 Prawa budowlanego). Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej zgodne z prawem było także to, że ekspertyza techniczna została sporządzona na zlecenie inwestorów oraz przez tę samą osobę, która sporządziła projekt budowlany. Prawo budowlane dopuszcza bowiem możliwość sporządzania ocen technicznych i ekspertyz na zlecenie i koszt inwestora (art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego). Odnosząc się do zarzutu, że inż. B. O. nie posiadał uprawnień do sporządzenia tej ekspertyzy technicznej wskazać należy, że w powołanych przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie wskazuje się szczególnych wymogów w zakresie uprawnień budowlanych do sporządzenia ekspertyzy technicznej, o której mowa w § 206 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Można więc przyjąć, że wystarczające są uprawnienie budowlane wymagane do zaprojektowania budynku, którego budowa powoduje obowiązek sporządzenia ekspertyzy. W związku z tym wskazać należy, że inż. B. O. projektował w zakresie konstrukcji budynek, którego dotyczy sprawa, zaś dowód posiadania przez niego uprawnień budowlanych do wykonania projektu w takim zakresie został dołączony do projektu budowlanego. Z powyższych względów czwarta podstawa kasacyjna nie jest zasadna.

W związku z tym nie jest także zasadna kolejna podstawa kasacyjna (piąta), która sprowadza się do twierdzenia, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił podstawy rozstrzygnięcia w zakresie nieuwzględnienia zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 144 k.c. i art. 64 Konstytucji RP. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił swoje rozstrzygnięcie w tym zakresie, ale w sposób znowu niewyczerpujący, co jednak – jak już powiedziano – co do zasady nie przesądza o konieczności uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdyż dopuszczalne jest oddalenie skargi kasacyjnej, gdy zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Odnosząc się do szóstej podstawy kasacyjnej należy wskazać, że fakt, iż organ administracji nie odniósł się do konkretnie oznaczonego pisma jednej ze stron postępowania, w tym przypadku pisma skarżących z 10 lipca 2015 r., sam w sobie nie przesądza o wadliwości decyzji. Istotne jest, że organ administracji w toku postępowania i następnie w decyzji administracyjnej uwzględnił wynikające z tego pisma sporne kwestie. Tak zaś było w rozpoznawanej sprawie. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że sprawa administracyjna toczy się w istocie od 10 sierpnia 2010 r., kiedy to uczestnicy postępowania złożyli wniosek o pozwolenie na budowę. W toku postępowania organy administracji obu instancji uwzględniały szereg istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii, w tym takich, które wynikały z zastrzeżeń skarżących. Jedynie tytułem przykładu można wskazać, że to na skutek postanowienia organu administracji pierwszej instancji z [...] lipca 2011 r. inwestorzy przedłożyli ekspertyzę techniczną dotyczącą oddziaływania projektowanej budowy na dom skarżących oraz że postanowieniem z [...] lipca 2013 r. organ ten wprost zobowiązał inwestorów do odniesienia się do stanowiska skarżących. Istotne jest także to, że w celu wyjaśnienia stanowisk stron postępowania 3 lipca 2013 r. przeprowadzono rozprawę, na której skarżący mogli przedstawić i wyjaśnić swoje stanowisko. Jest zrozumiałe, że sam fakt, iż zarzuty skarżących nie zostały przez organy administracji obu instancji uwzględnione nie stanowi o wadliwości decyzji administracyjnych. W związku z tym zarzut, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił, iż organ administracji nie odniósł się do zarzutów skarżących podniesionych w piśmie z 10 lipca 2015 r., jest niezasadny.

Podobnie ocenić należy zarzut, w którym twierdzi się, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił, iż organ administracji nie odniósł się do zarzutów sformułowanych w opinii arch. J. B. Opinia ta została sporządzona na zlecenie skarżących w związku z tym należy uznać, że zawarte w niej twierdzenia to twierdzenia skarżących. Istotne jest, że w opinii tej nie podważa się istotnych okoliczności, mianowicie niezależności konstrukcyjnej projektowanego budynku od wspólnej ściany oraz ekspertyzy technicznej inż. B. O.

Odnosząc się do zarzutu, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutu skargi, że stanowiące element projektu budowlanego oświadczenia projektanta konstrukcji i instalacji o zgodności projektu z przepisami są nieaktualne, gdyż zostały sporządzone przed wprowadzeniem do projektu zmian i poprawek, w tym również do projektu konstrukcji i instalacji, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu swojego wyroku, że wymagane oświadczenia zostały złożone. Dodatkowego wyjaśnienia, którego w uzasadnieniu brak, wymaga to, że nie jest istotne, iż te oświadczenia są z daty wcześniejszej niż data sporządzenia projektu. Skoro są to oświadczenia projektantów i zostały dołączone do projektu przez nich sporządzonego, to oznacza to, że biorą oni odpowiedzialność za to, iż projekt jest zgodny z przepisami prawa i zasadami wiedzy technicznej. W związku z tym Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że warunek, o którym mowa w art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego, został spełniony.

Odnosząc się do zarzutu, że Sąd pierwszej instancji pominął, iż zaniechano zbadania aktualnego stanu technicznego ściany budynku przy ul. [...], mimo że stan techniczny tej ściany pogarsza się z uwagi na brak stosownego jej zabezpieczenia przez ponad pięć lat, wskazać należy na to, co zostało już powiedziane podczas oceny czwartej podstawy kasacyjnej, mianowicie tego, że kwestia możliwego oddziaływania budowy budynku bezpośrednio w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego została uregulowana w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w ten sposób, że nakłada się na inwestora obowiązek sporządzenia odpowiedniej ekspertyzy technicznej. Taka ekspertyza techniczna w sprawie została sporządzona, zaś przepisy powołanego rozporządzenia nie przewidują obowiązku jej ponawiania wraz z upływem czasu.

W końcu odnosząc się do zarzutu, że Sąd pierwszej instancji pominął, że decyzję oparto na przedstawionej przez stronę postępowania, nieaktualnej, bowiem pochodzącej z 2011 r., ekspertyzie wykonanej przez osobę nie posiadającą stosowanych uprawnień i będącą jednocześnie projektantem konstrukcji, wskazać należy, że ten zarzut został oceniony jako niezasadny w ramach oceny poprzedniej podstawy kasacyjnej. Dodać można, odpowiadając na zarzut, że ekspertyza sporządzona przez inż. B. O. była nieaktualna, że także arch. R.r W. w późniejszej opinii z lipca 2013 r. stwierdził, że projektowana budowa nie zagraża konstrukcji sąsiedniego budynku oraz że w opinii przedstawionej przez skarżących - opinii arch. J. B. - nie zakwestionowano tych tez.

Odnosząc się do ostatniej podstawy kasacyjnej zauważyć należy, że dotyczy ona poprzedniej podstawy kasacyjnej, tyle tylko że ujętej jako zarzut naruszenia przepisów postępowania w kontekście art. 141 § 4 p.p.s.a., czyli uzasadnienia wyroku. Podstawa ta jest więc niezasadna z przyczyn już wyjaśnionych podczas oceny podobnie sformułowanych podstaw kasacyjnych trzeciej i piątej. Można jedynie dodać, odnosząc się do zarzutu opisanego na samym końcu uzasadnienia skargi kasacyjnej, że jest oczywiste, iż naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., czyli przepisu, który reguluje instrukcyjny termin załatwienia sprawy przez organ administracyjny, nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. Decyzja administracyjna nie może być uchylona tylko z tego powodu, że została wydana w postępowaniu, które było prowadzone przewlekle lub w którym organ administracji dopuścił się bezczynności.

Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazać należy, ze w świetle art. 204 p.p.s.a nie ma on uzasadnienia, gdyż w razie oddalenia skargi kasacyjnej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego przysługuje, w zależności od treści zaskarżonego wyroku, jedynie organowi lub skarżącemu.