Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 988/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 3, 4 i 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art, 14 ust 1, art. 89 ust 1 pkt 1 oraz ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 roku sprawy ze skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] numer [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800; dalej: O.p.), art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.; dalej: "u.g.h."), art. 222 ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia P. G. kary pieniężnej w łącznej wysokości 60.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach: ULTIMATE nr [...], BLACK HORSE nr [...], HOT-SPOT nr [...], APEX nr [...], GAMINATOR nr [...], poza kasynem gry.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 25 listopada 2016 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili w lokalu przy ul. [...] w [...], czynności kontrolne w zakresie przestrzegania urządzania i prowadzenia gier na automatach zgodnie z ustawą z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych. W toku kontroli stwierdzono, że w lokalu znajdowało się 5 urządzeń podłączonych do sieci elektrycznej o nazwiach: ULTIMATE nr [...], BLACK HORSE nr [...], HOT-SPOT nr [...], APEX nr [...], GAMINATOR nr [...] o budowie identycznej jak automaty do gier. Urządzenia nie posiadały oznaczenia z numerem poświadczenia rejestracji, numeru zezwolenia na urządzanie gier na automatach. Osobą obecną przy czynnościach kontrolnych była siostra właściciela lokalu – B. W., a także żona właściciela lokalu – K. G. W związku z tym, że zaistniało uzasadnione podejrzenie, iż w kontrolowanym lokalu urządzane są gry na automatach z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych, funkcjonariusze celni przystąpili do przeprowadzenia odtworzenia możliwości gry na automatach, w drodze eksperymentu, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawie o Służbie Celnej. Jego przebieg został opisany w protokole kontroli z dnia 25 listopada 2016 r.

W wyniku przeprowadzonego eksperymentu na urządzeniach ULTIMATE nr [...], BLACK HORSE nr [...], HOT-SPOT nr [...], APEX nr [...], GAMINATOR nr [...] ustalono, że w grach występował element losowości, ponieważ grający naciskając biały klawisz nie miał wpływu na moment zatrzymania i ułożenia się symboli na ekranie monitora, uzyskane wyniki gry były nieprzewidywalne i niezależne od woli gracza. Wynik gry zależny był tylko i wyłącznie od przypadku. Ponadto w grze padały wygrane rzeczowe w postaci punktów, które umożliwiały grającemu przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze. Wygraną punktową można było zamienić na wygraną pieniężną, co zostało dokonane w trakcie prowadzonej gry. Tym samym stwierdzono, iż prowadzone gry na kontrolowanych urządzeniach są grami na automatach zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...] wszczął wobec P. G. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzeniem gier na automatach poza kasynem gry, a następnie decyzją z [...], na podstawie art. 2 ust. 3 i 4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 u.g.h., wymierzył P. G. karę pieniężną w łącznej wysokości 60.000 złotych.

Pismem z dnia [...] P. G. odwołał się od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając organowi naruszenie:

1/ art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urządzającym gry na automatach jest podmiot, który wyłącznie udostępnia powierzchnię lokalu w ramach cywilnoprawnego stosunku najmu, co uzasadnia nałożenie kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry,

2/ art. 122, art. 187 i art. 188 O.p. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadka pani B. W. i wyprowadzenie wniosków niewynikających z tych zeznań, tj. że skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry.

Pełnomocnik skarżącego wniósł także o dopuszczenie dowodu z zeznań córki – P. G. na okoliczność ustalenia czynności wykonywanych przez świadka w lokalu w [...], przy [...] i z zeznań strony – P. G. na okoliczność urządzania gier na automatach w lokalu w [...], przy [...], w szczególności ustalenia czynności wykonywanych przez stronę w lokalu związanych z obsługą urządzeń.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odmówił przeprowadzenia dowodów zgodnie z wnioskiem strony, uzasadniając, że okoliczności, których udowodnienia żądał wnioskodawca stwierdzone zostały wystarczająco innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w pierwszej kolejności wyjaśnił, że definicja gry na automatach została określona w art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Ponadto powołał również treść art. 3 oraz 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Organ odwoławczy wskazał dalej, że w przedmiotowej sprawie zgromadzono materiał dowodowy, tj.: protokół kontroli nr [...] z dnia 25.11.2016 r., z którego wynika, że funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili w dniu 25.11.2016 r. kontrolę w lokalu w [...], przy ul. [...]. Czynności kontrolne były realizowane w obecności B. W. - siostry właściciela lokalu, w którym znajdowały się urządzenia do gier (mieszkającej w budynku, w którym znajdował się kontrolowany lokal). Podstawą do wszczęcia kontroli były znajdujące się w lokalu włączone i udostępnione dla klientów urządzenia w ilości 5 sztuk, wyglądające jak automaty do gier, o nazwach: GAMINATOR nr [...], APEX nr [...], HOT-SPOT nr [...], BLACK HORSE nr [...], ULTIMATE nr [...]. W związku z powyższym zaistniało uzasadnione podejrzenie, iż w kontrolowanym lokalu urządzane są gry na automatach z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych. Kontrolujący na podstawie uprawnienia wynikającego z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej przeprowadzili eksperyment na przedmiotowych urządzeniach, w wyniku którego stwierdzono, że w przeprowadzonych grach występował element losowości, ponieważ grający naciskając klawisz START nie miał wpływu na moment ułożenie się symboli na ekranie monitora, uzyskane wyniki gry były nieprzewidywalne i niezależne od woli gracza. Wynik gry zależny był tylko i wyłącznie od przypadku. Ponadto, w grze padały wygrane rzeczowe w postaci punktów, które umożliwiały grającemu przedłużenie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze. Ponadto, wygraną punktową można było zamienić na wygraną pieniężną, co zostało dokonane w trakcie prowadzonej gry. W związku z powyższym stwierdzono, że gra na urządzeniach jest grą na automatach zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. Na zakończenie prowadzanych eksperymentów na urządzeniach do lokalu przybyła K. G. - żona właściciela lokalu. W trakcie dalszych czynności przeprowadzone zostały oględziny poszczególnych urządzeń. Ponadto przesłuchano w charakterze świadka – B. W., która zeznała, że stwierdzone w trakcie kontroli automaty znajdują się w lokalu od około siedmiu - ośmiu lat. Budynek, w którym znajduje się lokal z automatami, jest obiektem piętrowym. B. W. zamieszkuje nad lokalem z automatami. Automaty są czynne od godziny 7 rano do godziny 22. O godzinie 22 zawsze są zamykane przez K. G. lub jej córkę P. Rano otwierają panie [...] lub inna osoba. B. W. zeznała, że będąc w swoim lokalu słyszy działające automaty oraz dźwięk monet. Oświadczyła, że nie wyraziła zgody na prowadzenie automatów, jednak P. G. posiada 1/6 nieruchomości i robi wszystko co chce. Przesłuchana w charakterze świadka K. G., zeznała, że nie posiada kluczy do kontrolowanych urządzeń. Nie posiada także kluczy do pomieszczenia, w którym znajdują się urządzenia, za wyjątkiem kluczy do furtki przy ul. [...]. Urządzenia stanowią własność firmy [...]. Firma ta także obsługuje urządzenia. Podała, że nie wie do kogo należy zainstalowany w lokalu monitoring. Za wynajęcie tego lokalu jej małżonek wystawia co miesiąc fakturę na kwotę 500 zł netto.

Organ odwoławczy podniósł, iż z umowy najmu powierzchni nr [...] z dnia 03.09.2013 r. wynika, że [...] (w organizacji) z siedzibą w [...], przy ul. [...], reprezentowana przez Ł. B. Prezesa Zarządu, zwana dalej Najemcą zawarła z firmą [...] P. G. z siedzibą w [...], przy ul. [...] (zwany dalej Wynajmującym), umowę najmu powierzchni użytkowej o pow. 3 m², znajdującej w lokalu, w którym prowadzi P. G. działalność gospodarczą - sklep spożywczo-monopolowy. Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Przedmiotem umowy był najem ww. powierzchni, którą Najemca wykorzysta do celu prowadzenia własnej działalności rozrywkowo-hazardowej. Przysługujący P. G. jako Wynajmującemu czynsz najmu powierzchni użytkowej, wynosi 500 zł netto miesięcznie. W paragrafie 5 umowy Wynajmujący zobowiązał się w razie dostrzeżenia jakiejkolwiek nieprawidłowości w działaniu urządzeń do niezwłocznego, co najmniej telefonicznego, powiadomienia o tym Najemcy, skrótowo opisując zaobserwowany problem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w pierwszej kolejności stwierdził, że eksperyment przeprowadzony przez kontrolujących funkcjonariuszy bezspornie wykazał, że gra na badanych urządzeniach zawiera element losowości, ponieważ wygrana zależy od losu, przypadku, nie zaś od zręczności, umiejętności (wrodzonych lub nabytych) uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych, a wynik gry jest dla niego nieprzewidywalny. Skoro kontrolujący ustalili, że grający - po wniesieniu odpowiedniej zapłaty i uruchomieniu mechanizmu automatu właściwym przyciskiem - nie ma już wpływu na wynik gry, nie jest on zależny od zręczności gracza, to takiej grze nie sposób przypisać cech gry zręcznościowej w podanym rozumieniu, posiada natomiast z całą pewnością cechy losowości. W ocenie organu odwoławczego,

w niniejszej sprawie wstawienie 5 automatów w miejscu publicznym i udostępnienie ich dla odwiedzających ten lokal, miało na celu pozyskanie większej liczby klientów lokalu. Osiąganie bezpośredniego zysku poprzez wprowadzanie odpłatności za grę, którą można było uruchomić poprzez wprowadzenie do akceptora banknotu lub monety o określonym nominale, potwierdza komercyjny charakter organizowanych gier na kontrolowanych urządzeniach. Organ II instancji dodał również, iż w lokalu skarżącego znajdowało się w chwili kontroli 5 automatów, co dowodzi, że P. G. zorganizował sobie niejako małe kasyno i jak ustalono automaty te funkcjonowały od ośmiu lat. Ponadto P. G. kilkukrotnie udostępniał powierzchnię pod automaty w dwóch innych lokalach, położonych na terenie tego miasta, co do których przeprowadzone kontrole znalazły swój finał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w sprawach o sygn. akt : III SA/Łd 428/18, III SA/Łd 429/18, III SA/Łd 430/18, III SA/Łd 918/16, III SA/Łd 89/17, III SA/Łd 90/17 i III SA/Łd 91/17, w których tutejszy sąd podzielił stanowisko organów, iż skarżący był osobą współurządzającą wraz ze spółką [...] gry hazardowe oraz że z organizowania gier na automatach w swoich lokalach na terenie [...] uczynił sobie stałe źródło dochodu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził ponadto, że dowód z eksperymentu odtworzenia przebiegu gier na ww. urządzeniach potwierdzają, iż gry prowadzone na ujawnionych automatach są grami w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., gdyż prowadzone są na urządzeniach elektronicznych organizowane w celach komercyjnych, a gra ma charakter losowy, co oznacza, że działalność prowadzona przez kontrolowanego narusza art. 3 tej ustawy.

Odnosząc się do zarzutu błędnego uznania przez organ, że P. G. jest urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wskazał, że ustalone w sprawie okoliczności pozwalają uznać skarżącego za współurządzającego gry na automatach poza kasynem gry. W ocenie organu odwoławczego z umowy najmu powierzchni z dnia 03.09.2013 r. wynika, że P. G. prowadzący działalność gospodarczą, której przedmiotem jest sklep spożywczo-monopolowy wynajął powierzchnię użytkową 3 m², znajdującą w lokalu znajdującym się w [...], przy ul. [...], spółce [...], którą najemca miał wykorzystać do celu prowadzenia własnej działalności rozrywkowo-hazardowej. Strony ustaliły kwotę czynszu najmu w wysokości 500 zł netto miesięcznie. Ponadto, P. G., jako wynajmujący powierzchnię lokalu zobowiązał się do dostarczenia energii elektrycznej do najętej powierzchni, utrzymania porządku (sprzątania) oraz zapewnienia bezpieczeństwa (ochrony). W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], ten ostatni obowiązek, tj. zapewnienie bezpieczeństwa (ochrony automatów) ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż potwierdza znaczącą rolę P. G. w urządzaniu gier, na którego jednocześnie został nałożony na podstawie przedmiotowej umowy najmu obowiązek powiadomienia najemcy o jakichkolwiek nieprawidłowościach w działaniu urządzeń. Dodatkowo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zauważył, że automaty były dostępne dla graczy od godziny 7 do godziny 22. Zarówno, otwarciem jak i zamknięciem lokalu, a tym samym dostępem do automatów zajmowały się: K. G. - małżonka P. G. i P. G. - córka P. G. Nie bez znaczenia w ocenie organu II instancji jest też fakt, że w okresie zawarcia tej umowy dzierżawy powszechna już była w Polsce wiedza o koncesjonowanym charakterze działalności w zakresie gier hazardowych i P. G., jako przedsiębiorca trudniący się wynajmem lokali pod taką działalność, przedmiotową wiedzę powinien posiadać. Co więcej, w okresie poprzedzającym kontrolę z roku 2016, P. G. był kontrolowany przez organy celne w tym zakresie w różnych lokalizacjach i w wyniku tych kontroli został uznany za urządzającego gry na automatach. Postępowania te zakończyły się ostatecznymi decyzjami, które zostały zaskarżone przez stronę do WSA w Łodzi, a wyrokami w sprawach o sygn. akt: III SA/Łd 428/18, III SA/Łd 429/18, III SA/Łd 430/18, III SA/Łd 918/16, III SA/Łd 89/17, III SA/Łd 90/17 i III SA/Łd 91/17, Sąd oddalił skargi P. G.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż P. G. urządzał w lokalu mieszczącym się w [...] przy ul. [...], gry na automatach o nazwach "ULTIMATE" nr [...], "BLACK HORSE" nr [...], "HOT-SPOT" nr [...], "APEX" nr [...], "GAMINATOR" nr [...] bez wymaganej koncesji na prowadzenie kasyna, bez zezwolenia na urządzanie gier w salonach gier jak również punktach gier na automatach o niskich wygranych, co potwierdzają ustalenia zawarte w protokole kontroli i dowody przywołane w powyższej części uzasadnienia. Zatem, w świetle art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. strona tego postępowania podlega karze pieniężnej jako urządzający gry na automatach, poza kasynem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził ponadto, że na podstawie art. 1 punkt 67 ustawy z dnia z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 13 stycznia 2017 r., poz. 88) zostało zmienione brzmienie art. 89 u.g.h. W wyniku tej zmiany rozszerzono katalog podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek gier hazardowych, oraz zwiększono wysokość nakładanych kar. Organ wskazał, że okoliczności sprawy wypełniają znamiona przepisu, penalizującego zachowanie sprawcy deliktu administracyjnego ustawy o grach hazardowych w brzmieniu do 31 marca 2017 r. jak również od 1 kwietnia 2017r. Działanie sprawcy deliktu administracyjnego było i jest nadal zabronione. Przy czym wysokość wymierzonej kary, na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31.03.2017 r., jest korzystniejsza dla strony. Zatem organ uznał, że zobowiązany jest do stosowania przepisów dotyczących kary pieniężnej, które obowiązywały w dniu stwierdzenia działania niezgodnego z prawem, tj. na dzień 25 listopada 2016 r.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię wskazał, ze jest on nieuzasadniony i wyjaśnił że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego jako jedyne o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Organ stwierdził, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, jest nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Odnosząc się dalej do argumentacji strony, iż fakt wydzierżawienia powierzchni w lokalu oraz ustalenie z tego tytułu należnego czynszu, nie świadczy o urządzaniu gier na automatach organ odwoławczy powołując się na wyrok NSA z dnia 09.11.2016 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 2736/16, stwierdził, że w realiach rozpatrywanej sprawy P. G. miał określone w umowie z dnia 03.09.2013 r. szczególne obowiązki podlegające realizowaniu w procesie gry. Z ww. umowy najmu powierzchni wynika, że P. G. prowadzący działalność gospodarczą, której przedmiotem jest sklep spożywczo-monopolowy wynajął powierzchnię użytkową 3 m², znajdującą w lokalu w [...], przy ul. [...], spółce (w organizacji) [...], która jako najemca wykorzysta do prowadzenia własnej działalności rozrywkowo-hazardowej. Strony ustaliły kwotę czynszu najmu w wysokości 500 zł netto miesięcznie. Ponadto P. G., jako wynajmujący powierzchnię lokalu zobowiązał się do dostarczenia energii elektrycznej do najętej powierzchni, utrzymania porządku (sprzątania) oraz zapewnienia bezpieczeństwa (ochrony). W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], ten ostatni obowiązek, tj. zapewnienie bezpieczeństwa (ochrony automatów), potwierdza znaczącą rolę P. G. w urządzaniu gier, na którego jednocześnie został nałożony na podstawie przedmiotowej umowy najmu obowiązek powiadomienia najemcy o jakichkolwiek nieprawidłowościach w działaniu urządzeń. Dodatkowo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zauważył, że automaty były dostępne dla graczy od godziny 7 do godziny 22. Zarówno, otwarciem jak i zamknięciem lokalu, a tym samym dostępem do automatów zajmowały się: K. G. - małżonka P. G. i P. G. - córka P. G. Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, z materiału dowodowego sprawy wynika, że P. G. przyjął dodatkowe obowiązki związane z funkcjonowaniem automatów do gier, które wykraczały poza typowe obowiązki wynajmującego, co dowodzi jego czynnego udziału w działaniach pozwalających na prawidłowe funkcjonowanie automatów w jego lokalu (korzystanie z automatów przez grających). W kwestii zaś konstrukcji samej umowy organ odwoławczy wskazał, że była ona umową mieszaną zawierającą elementy typowe dla umowy najmu powierzchni lokalu oraz elementy wskazujące na świadczenie usług. Z całokształtu materiału dowodowego i okoliczności faktycznych sprawy wynika prawidłowość ustaleń organu I instancji w kwestii uznania P. G. za urządzającego gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Z materiału dowodowego sprawy ponadto wynika, że w lokalu tym P. G. nie prowadził sklepu spożywczo-monopolowego, ani salonu kosmetycznego, fryzjerskiego, czy prasowego ani żadnej innej działalności gospodarczej odrębnej od działalności hazardowej, a wręcz przeciwnie w lokalu znajdowały się wyłącznie automaty do urządzania gier. Powyższe wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że działalność P. G. prowadzona w lokalu w [...], przy ul. [...] pod nazwą sklep spożywczo-monopolowy była w istocie lokalem gier hazardowych, zaś strona postępowania na równi ze spółką [...] była podmiotem urządzającym działalność w zakresie nielegalnych gier hazardowych.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] nie doszło również do naruszenia art. 122, art. 187 i 188 O.p. W toku postępowania został bowiem zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy zgodnie z zasadami postępowania określonymi w art. 122, 187, 191 i 197 O.p. Materiał ten w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy potwierdził losowy charakter gier urządzanych na spornych automatach oraz zaangażowanie P. G. w proceder urządzania gier hazardowych poza kasynem gry, tj. w należącym do niego lokalu, znajdującym się w [...], przy ul. [...]. Organ odwoławczy podkreślił również, że w myśl zasady określonej w art. 191 O.p., organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekają na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego i w rozpoznawanej sprawie w taki właśnie sposób Naczelnik Urzędu Celnego w [...] ocenił zebrany materiał dowodowy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, P. G., zaskarżył powyższą decyzję organu w całości, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

a) art. 191 o.p. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków K. G. i wyprowadzenie wniosków z niej niewynikających, w szczególności, iż skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach;

b) art. 191 O.p. w zw. z art. 122 O.p. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie treści stosunku prawnego łączącego stronę z właścicielem urządzeń i obowiązków strony wynikających z umów najmu lokalu w [...], realizacji przez stronę umowy najmu;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 roku, poprzez ich bezzasadne zastosowanie przez organ odwoławczy, w sytuacji gdy przepis ten nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji i nie mógł stanowić podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z uwagi na brak jakiegokolwiek przepisu przejściowego uzasadniającego jego dalsze stosowanie w sprawach wszczętych, a niezakończonych decyzją;

b) art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 roku poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urządzającym gry w rozumieniu tego przepisu jest podmiot wynajmujący lokal, w którym wstawiono urządzenia do gier.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] i umorzenie postępowania w stosunku do strony jako bezprzedmiotowego oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z dnia [...] wraz z pisemnym uzasadnieniem na okoliczność uniewinnienia strony od stawianego zarzutu urządzania gier na automatach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie wskazać należy, że rozstrzygana sprawa jest kolejną sprawą dotyczącą urządzania przez P. G. nielegalnych gier hazardowych na terenie [...]. W sprawach o sygn. akt III SA/Łd 918/16, III SA/Łd 89/17, III SA/Łd 90/17, III SA/Łd 91/17, III SA/Łd 428/18, III SA/Łd 430/18, III SA/Łd 429/18 oraz III SA/Łd 651/18 tutejszy sąd podzielił stanowisko organów, że skarżący był osobą współrządzącą wraz ze spółką [...] gry hazardowe w trzech należących do niego lokalach położonych na terenie tego miasta.

W pierwszej kolejności rozważania w sprawie zacząć należy od najdalej idącego zarzutu skargi, podnoszącego rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez ich bezzasadne zastosowanie przez organ odwoławczy, polegające na wydaniu decyzji w oparciu o nieistniejące w dacie orzekania przepisy prawa.

W punkcie wyjścia wskazać należy, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88). W niniejszej sprawie, podstawę prawną decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., mimo, że rozstrzygnięcie organu II instancji zostało wydane już po wejściu w życie ustawy zmieniającej ustawę o grach hazardowych. Zdaniem sądu, organ prawidłowo w rozpoznawanej sprawie przyjął jednak, że ocena zachowania podmiotu urządzającego gry hazardowe z naruszeniem przepisów prawa winna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez stronę.

Sąd w pełni aprobuje pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2012 r. (II GSK 1354/11; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie "CBOSA"), że zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal - pod ich rządami - trwają. Stosowanie nowego prawa do stosunków prawnych i zdarzeń, które zostały w pełni ukształtowane w trakcie obowiązywania poprzedniej regulacji, jest zaś możliwe jedynie wtedy, gdy ustawodawca wprowadził stosowne przepisy przejściowe, czego nie uczynił odnośnie regulacji z art. 89 u.g.h. Co do zasady więc, w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w tej kwestii w przepisach przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej ale trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy.

Z akt sprawy wynika, że taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż stwierdzone przez organ naruszenie przepisów u.g.h. zakończyło się w dniu kontroli, tj. 25 listopada 2016 r., kiedy to zatrzymano stanowiące przedmiot postępowania automaty do gier. Przyjęcie więc stanowiska, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy nowej ustawy, które weszły w życie od dnia 1 kwietnia 2017 r., a zatem nie obowiązywały w dacie stwierdzonego naruszenia prawa, prowadziłoby do pogwałcenia zasady lex retro non agit. Strona podejmując bowiem określoną aktywność byłaby pozbawiona możliwości przewidzenia jej skutków prawnych, a takie założenie nie może się ostać w świetle zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Dlatego miarodajny dla oceny skutków prawnych stanu stwierdzonego przez funkcjonariuszy celnych w dacie kontroli tj. 25 listopada 2016 roku, jest stan prawny obowiązujący w tym dniu.

Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, z porównania brzmienia art. 89 u.g.h. sprzed i po zmianie przepisów wynika, iż dotychczas obowiązujący art. 89 u.g.h. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest względniejszy dla strony skarżącej, gdyż przewiduje w ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 u.g.h., że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, podczas gdy znowelizowany przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 stanowi, że urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia - podlegają karze pieniężnej w wysokości 100.000 zł od każdego automatu, stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) znowelizowanej ustawy. A zatem zachowanie strony skarżącej polegające na urządzaniu gier w lokalu bez wymaganej przez ustawodawcę przepisami u.g.h. koncesji, a więc poza kasynem gry, nadal podlega penalizacji w znowelizowanym art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., tyle, że zagrożone jest surowszą karą. Nadto ustawa zmieniająca wprowadziła do art. 89 ust. 1 u.g.h. osobną podstawę do wymierzenia kary posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4) i również w tym wypadku kara wynosi 100.000 zł od każdego automatu.

Jak wskazał w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny, co do stosowania prawa względniejszego, w przypadku zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym, stanowiącego konsekwencję obowiązywania konstytucyjnej zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa – (...) dokonując tzw. wykładni prokonstytucyjnej prawa, mającej na celu przestrzeganie zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, należy stwierdzić, że w sytuacji gdy ustawodawca nie przewidział regulacji intertemporalnej uwzględniającej uprawnienia podatników na podstawie dawnej ustawy, zaistniałą kolizję ustaw w czasie należy rozwiązać z uwzględnieniem art. 2 Konstytucji, w ten sposób, że należy stosować normę nową, chyba że norma poprzednio obowiązująca jest względniejsza (korzystniejsza) dla podatnika. Innymi słowy, regułą jest stosowanie ustawy (normy) nowej (jeśli nie pogarsza ona sytuacji prawnej) podatnika, wyjątkiem zaś – stosowanie ustawy (normy) poprzedniej (jeśli w świetle jej przepisów sytuacja prawna podatnika jest wówczas korzystniejsza) - p. wyroki NSA: z dnia 19.02.2014 r., II GSK 1691/12; z dnia 16.10.2012 r., I FSK 1996/11. Porównując sankcje wynikające z ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie naruszenia oraz nowym, nie budzi wątpliwości, że na gruncie dotychczasowych przepisów sankcja za urządzanie gier poza kasynem bez koncesji jest korzystniejsza w stosunku do sankcji przewidzianej znowelizowanym przepisem art. 89 u.g.h., a zatem prawidłowo w stosunku do skarżącego organ odwoławczy zastosował dotychczas obowiązujące przepisy u.g.h. Rozstrzyganie przez organ administracji sprawy w oparciu o "stare" przepisy jest uzasadnione także faktem, że przedmiotem sprawy jest nałożenie sankcji administracyjnej o charakterze represyjnym. Z uwagi na gwarancyjną funkcję prawa represyjnego można wnioskować, że podmiot naruszający prawo mógł w sposób uprawniony - w oparciu o zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa - oczekiwać zastosowania wobec niego sankcji w oparciu o przepisy obowiązujące w czasie, gdy dopuścił się naruszenia prawa.

Konsekwencją przedstawionych powyżej rozważań jest niezasadność podniesionego przez stronę zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 punkt 2 oraz ust. 2 punkt 2 u.g.h. W ocenie Sądu, prawidłowo i zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 120 O.p., organy obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie - obowiązujący w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez skarżącego - art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., w myśl którego karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, a wysokość tej kary wynosi 12 000 zł od każdego automatu.

Stanowisko Sądu w niniejszej sprawie jest ponadto zgodne z poglądem zaprezentowanym w licznych, wcześniejszych wyrokach wydanych w analogicznych sprawach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

W ocenie Sądu, w toku prowadzonego postępowania organy zebrały i rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 O.p. Zgromadzony materiał, w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy potwierdził losowy charakter gier urządzanych na spornych automatach oraz zaangażowanie skarżącego w proceder urządzania gier hazardowych poza kasynem gry tj. w należącym do niego sklepie monopolowo - spożywczym znajdującym się w [...] przy [...]. Podkreślić przy tym trzeba, że w myśl zasady określonej w art. 191 O.p., organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekają na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Zasada ta nakłada też na organy podatkowe obowiązek oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z osobna i we wzajemnym związku. W przypadku dowodów przeciwstawnych organy mogą jednym z nich dać wiarę, a innym tej wiarygodności odmówić. Kierować się muszą jednak zasadą racji dostatecznej, wyrażającej się w postulacie, aby za udowodnione uznawać tylko te fakty, które zostały uzasadnione według określonych, rozsądnych dyrektyw poznawczych (por. Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 174 i nast.). Organy nie mogą więc z dowodów wyciągać wniosków, które z nich nie wynikają. Muszą też wyjaśnić przyczyny takiej oceny w sposób logiczny, zgodny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 17/11 - CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organy w taki właśnie sposób oceniły zebrany materiał dowodowy. Zapisy spornej umowy z 3 września 2013 r., zawartej pomiędzy skarżącym a spółką [...], organ ocenił w powiązaniu z innymi dowodami zeznaniami świadków tj. K. G. i B. W., protokołem kontroli oraz w całokształcie okoliczności sprawy. Tak dokonana ocena jest spójna i racjonalna w założeniach i wnioskach.

Sąd podziela stanowisko organów, że skarżący był "urządzającym gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Potwierdza to m.in. analiza umowy zawartej przez skarżącego ze spółką [...]. W § 1 umowy wskazano, że wynajmujący, tj. P. G. jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, dzierżawcą, najemcą uprawnionym do podnajmu (nic nie wykreślono) sklepu spożywczo-monopolowego, położonego przy ul. [...] w [...], w którym prowadzi działalność gospodarczą, opisaną jako: sklep spożywczo - monopolowy. Skarżący oddał najemcy w najem 3 m² powierzchni użytkowej lokalu, którą najemca miał wykorzystywać do celu prowadzenia własnej działalności rozrywkowo – hazardowej przez umieszczenie na niej automatów zlokalizowanych: jeden po prawej, drugi na wprost wejścia w przybudówce (§ 2 umowy).

Spółka [...] (najemca) oraz wynajmujący (P. G.) ustalili kwotę czynszu najmu w wysokości 500 zł netto miesięcznie. Ponadto skarżący, jako wynajmujący powierzchnię lokalu zobowiązał się do dostarczenia energii elektrycznej do najętej powierzchni, utrzymania porządku (sprzątania) oraz zapewnienia bezpieczeństwa (ochrony). Sąd podziela stanowisko organów, iż ten ostatni obowiązek, tj. zapewnienie bezpieczeństwa (ochrony automatów) ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż potwierdza znaczącą rolę skarżącego w urządzaniu gier. Jednocześnie na skarżącego został nałożony na podstawie przedmiotowej umowy najmu obowiązek powiadomienia najemcy o jakichkolwiek nieprawidłowościach w działaniu urządzeń.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma także okoliczność znana zarówno organom jak i Sądowi orzekającemu z urzędu, że w miejscowości [...] do skarżącego należą trzy lokale, tj. przy. ul. [...], [...] i [...], w których również wspólnie ze spółką [...] nielegalnie organizował gry na automatach, co znalazło potwierdzenie w sprawach toczących się przed tutejszym sądem (sygn. akt III SA/Łd 918/16, III SA/Łd 89/17, III SA/Łd 90/17 i III SA/Łd 91/17, III SA/Łd 429/18, III SA/Łd 430/18, III SA/Łd 428/18, III SA/Łd 651/18). Można zatem uznać, że skarżący z organizowania gier na automatach w swoich lokalach na terenie [...] uczynił sobie stałe źródło dochodu.

Z podanych przyczyn sąd nie podzielił zarzutu skargi, że skarżący nie urządzał gier na automatach, a jedynie wynajął część powierzchni lokalu innemu podmiotowi, który eksploatował automaty do gier. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że P. G. przyjął dodatkowe obowiązki związane z funkcjonowaniem automatów do gier, które wykraczały poza typowe obowiązki wynajmującego co dowodzi jego czynnego udziału w działaniach pozwalających na prawidłowe funkcjonowanie automatów w jego lokalu (korzystanie z automatów przez grających). Podpisana umowa była umową mieszaną, zawierającą elementy typowe dla umowy najmu powierzchni lokalu oraz elementy wskazujące na świadczenie usług. W ocenie Sądu, z całokształtu materiału dowodowego i okoliczności faktycznych sprawy wynika prawidłowość ustaleń organów w kwestii uznania skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Z umowy najmu powierzchni użytkowej z 3 września 2013 roku wynika, że w spornym lokalu skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą tj. sklep spożywczo - monopolowy. Z materiału dowodowego sprawy wynika natomiast bezspornie, że w lokalu tym skarżący nie prowadził sklepu spożywczo – monopolowego, saloniku kosmetycznego, fryzjerskiego, czy prasowego ani żadnej innej działalności gospodarczej odrębnej od działalności hazardowej, a wręcz przeciwnie w lokalu znajdowały się wyłącznie automaty do gier w ilości 5 sztuk. Powyższe w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że działalność skarżącego prowadzona w spornym lokalu w [...] przy ul. [...] była w istocie salonem gier hazardowych, zaś strona na równi ze spółką [...] była podmiotem urządzającym działalność w zakresie nielegalnych gier hazardowych.

Oceny tej nie może zmienić załączone do skargi postanowienie Prokuratury Okręgowej w [...] o umorzeniu postępowania w sprawie karno-skarbowej dotyczące innego podmiotu. W ocenie Sądu, fakt uniewinnienia skarżącego w postępowaniu karnoskarbowym nie miał również wpływu na jego odpowiedzialność administracyjną. Odpowiedzialność karna i odpowiedzialność administracyjna mają bowiem odrębny, niezależny od siebie charakter. Należy podkreślić, że administracyjna kara (pieniężna) nakładana jest wobec podmiotu dopuszczającego się deliktu bez związku z jego zawinieniem, albowiem odpowiedzialność za ten delikt ma charakter obiektywny (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 778/14). Postępowanie karnoskarbowe oparte jest na zasadzie winy, a o jego końcowym rezultacie nie decyduje tylko ocena charakteru gry, lecz także kwestia winy osoby, której postawiono zarzut i oskarżono o popełnienie czynu o znamionach określonych w art. 107 § 1 k.k.s. (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 694/14). Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08, kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa, są stosowane automatycznie z mocy ustawy i mają znaczenie prewencyjne. Przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywują do wykonywania ustawowych obowiązków, a podstawą stosowania kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08, TK podkreślił, że administracyjna kara pieniężna jest stosowana automatycznie z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i pełni funkcję prewencyjną. W uzasadnieniu wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, TK podniósł zaś, że proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Przedstawione podejście sądu konstytucyjnego do omawianego zagadnienia, znalazło swoje potwierdzenie również w wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt [...]. W sprawie tej, przedmiot hierarchicznej kontroli norm stanowił art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., a w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że celem kary pieniężnej nakładanej na podstawie wymienionego przepisu nie jest odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, lecz prewencja, zwłaszcza zaś restytucja niepobranych należności i podatku od gier prowadzonych nielegalnie. Ocenić to należy więc nie inaczej, jak tylko reakcję ustawodawcy na fakt czerpania korzyści z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat, która ukierunkowana została na rekompensowanie - w formie zryczałtowanej - nieopłaconego podatku od gier i innych należności uiszczanych przez leganie działające podmioty.

Dodać należy, że przeprowadzone na automatach eksperymenty – gry próbne na urządzeniach: ULTIMATE nr [...], BLACK HORSE nr [...], HOT-SPOT nr [...], APEX nr [...] i GAMINATOR nr [...] znajdujących się w lokalu skarżącego, szczegółowo opisane w protokole kontroli z 25 listopada 2016 r. bezspornie wykazały, że aby uruchomić na nich grę należało wprowadzić do urządzeń środki pieniężne. Gra na urządzeniach zawierała element losowości, ponieważ grający nie miał wpływu na wynik gier, a jego zdolność percepcji i sprawność nie dawały gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na wynik gry. O odpowiedniej konfiguracji bębnów decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. W trakcie prowadzonych gier pojawiły się układy wygrywające, wówczas urządzenie wypłacało pieniądze. W tym miejscu zaznaczyć należy, że właściwy organ celny prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych był uprawniony do czynienia ustaleń, co do charakteru danej gry. Wynikało to z regulacji zawartej w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) - p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., II GSK 183/14 ,wyrok NSA z 2 grudnia 2015 r. w sprawie II GSK 397/14. Wskazać także trzeba, że dowód w postaci eksperymentu tak jak wszystkie inne dowody w postępowaniu, podlegał swobodnej ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 O.p.), a wyciągnięte na jego podstawie wnioski organów dotyczące komercyjnego oraz losowego charakteru gier prowadzonych na spornym urządzeniu uznać należy za logiczne i prawidłowe. Wobec powyższego w oparciu o posiadany materiał dowodowy prawidłowo w ocenie sądu organy uznały, że znajdujące się w lokalu skarżącego urządzenia stanowiły automaty w rozumieniu z art. 2 ust. 3 u.g.h. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.g.h., grami losowymi są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku, a warunki gry określa regulamin. W myśl natomiast art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.

W sprawie nie jest także sporne, że zatrzymane w lokalu skarżącego urządzenia nie posiadały poświadczeń rejestracji wydanych przez właściwego naczelnika urzędu celnego, zgodnie z art. 23a u.g.h., kontrolowany lokal nie był kasynem gry, a skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia – koncesji, zgodnie z wymogami art. 3 u.g.h.

Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Przepisy u.g.h. nie definiują pojęcia "urządzanie gier". W orzecznictwie sądów administracyjnych za utrwalone uznać należy stanowisko, zgodnie z którym w tym zakresie, jak trafnie przyjęły organy, odwołać się należy do znaczenia słowa "urządzać" w języku potocznym. "Urządzić" to, m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. Pojęcie "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie (aktywnych) działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych, eksploatacji automatów, w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności, organizujący komuś warunki umożliwiające udział w grze na automacie poza kasynem gry. Uznać należy, że w praktyce w odniesieniu do takiej działalności jak urządzanie gier na automatach obejmuje ono w szczególności aktywne zachowania polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, nadzór i utrzymywanie automatów w stanie aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), działania związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ale także umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy. Podmiot realizujący (wykonujący) takie działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h.

Oczywiste pozostaje także, że przy realizacji zamierzenia - działalności w zakresie gier na automatach - dojść może do zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu. Sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. II GSK 2736/16, wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach" jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter. Chodzi o eliminowanie sytuacji obejścia lub nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. Właśnie z tego rodzaju wspólnym przedsięwzięciem mamy w ocenie Sądu do czynienia w sprawie.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika jak trafnie przyjęły organy, że w istocie więcej niż jeden podmiot był zaangażowany w urządzanie gier i czerpanie z tego procederu korzyści finansowych. Spółka [...] przyjęła na siebie rolę dostawcy automatów do gry. Z kolei skarżący wynajął lokal do którego automaty mogły być wstawione i z prowadzenia punktu gier czerpał dochody, uzyskując wynagrodzenie za umożliwienie wstawienia automatów do swojego lokalu w wysokości 500 zł miesięcznie. Bez lokalu, do którego mogły być wstawione automaty urządzanie tych gier nie byłoby możliwe. Dokonując oceny zaangażowania skarżącego w proceder urządzania gier hazardowych organy nie poprzestały tylko na ustaleniach wynikających z umowy najmu powierzchni użytkowej w jego lokalu, ale uwzględniły wszelkie wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności wskazujące na aktywny udział skarżącego w prowadzonym wspólnie ze spółką [...] przedsięwzięciu.

Z tych względów, uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o jej oddaleniu

R.T.