Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 269/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 63 ust. 1 pkt 2, art. 64 ust. 1, art. 34 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 62 poz 574
law: Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 180 poz 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiające zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32,  wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 358 poz 59
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w  ramach wspólnej polityki rybołówstwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania R. S., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w [...] z dnia [...] października 2009 r. wymierzającą R. S., kapitanowi statku rybackiego [...] o długości całkowitej większej niż 10 m. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za połowy dorsza w Morzu Bałtyckim, w dniu 26 marca 2007 r. z naruszeniem przepisów Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25 - 32, wody WE ) przez statki pływające pod banderą polską (Dz. U. UE L 180 z dnia 10 lipca 2007r., s. 3-4), której to decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż z materiałów zebranych w sprawie wynika, że w dniu 26 września 2007r. R. S. był kapitanem jednostki rybackiej [...] podczas rejsu połowowego zakończonego w porcie J., w trakcie którego prowadzono ukierunkowane połowy dorsza, którego ogólna kwota połowowa przyznana Polsce została wyczerpana.

Na karcie dziennika połowowego Nr [...] w poz. Nr 15, kapitan jednostki rybackiej [...] zadeklarował połów dorszy w relacji pełnej, w ilości 11 skrzynek po 29 kg każda, tj. 319 kg.

Ponownie badając sprawę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister uznał za niezasadny zarzut strony wskazujący na naruszenie art. 6 K.p.a. stosownie do którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wskazał, iż w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji działał na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. z 2004 r., Nr 62, poz. 574 ze zm. - dalej zwana ustawą o rybołówstwie), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie ( Dz. U. Nr 76, poz. 671), zwanym dalej rozporządzeniem oraz Rozporządzenia (WE) Nr

804/2007. Odnosząc się do zarzutu skarżącego co do naruszenia prawa do połowu dorsza wykonywanego na podstawie licencji połowowej oraz specjalnego zezwolenia połowowego, organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący jako podmiot prowadzący połowy miał nie tylko obowiązek zapoznania się z aktami prawnymi powszechnie obowiązującymi regulującymi kwestie wykonywania rybołówstwa, ale także obowiązek zastosowania się do ustanowionego zakazu i zaniechania dalszej eksploracji dorszy na obszarze 25 - 32 Morza Bałtyckiego. Organ podniósł również, iż przyznając stronie w specjalnym zezwoleniu połowowym kwotę połowową dorszy na 2007 r. przyznał ją na całe Morze Bałtyckie, a nie tylko na Bałtyk Wschodni. Nie mógł więc odebrać skarżącemu ww. zezwolenia, gdyż w takim wypadku byłby on całkowicie pozbawiony prawa do wykonywania rybołówstwa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 K.p.a., ustanawiającego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, Minister wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie powstały żadne nowe rozwiązania prawne ani nie powstał żaden nowy stan prawny w zakresie unormowań dotyczących przepisów (ustawy o rybołówstwie i Rozporządzenia o wysokości kar), które regulują kwestie dokonywania naruszeń przepisów o rybołówstwie oraz kar grożących za te naruszenia. Dlatego też zarzut strony uznał za bezzasadny. Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, że dokonane naruszenie stanowi znikomą szkodliwość czynu, Minister zauważył, że prowadzenie połowów dorsza przez niektórych rybaków wywołało skutki prawne w odniesieniu do całego środowiska rybackiego i Rzeczpospolitej Polskiej jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Ponadto prowadzenie połowów dorszy przez część rybaków w 2007 r., pomimo wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce, skutkowało sankcją w postaci zmniejszenia kwoty na połowy dorsza jaka ma być przyznana Polsce na lata 2008 - 2011. Minister zauważył również, iż takie działania skierowane są przeciwko środowisku naturalnemu i tym samym łamią zasadę wyrażoną w art. 86 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie pogorszenie. Zatem na mocy Rozporządzenia (WE) Nr 804/2007 czasową ochroną objęty został gatunek dorszy bałtyckich bytujących na obszarze 25 - 32 Morza Bałtyckiego. Ustanawiane corocznie limity połowowe dla tego gatunku, możliwe do odłowienia przez określone państwa członkowskie, wynikają z faktu, że dorsze należą do tych zasobów, których biomasa została zredukowana do poziomu zagrażającego ich

istnieniu. Wprawdzie żywe zasoby są odnawialne, to jednak podkreślić należy, iż ich zdolność do odtwarzania się istnieje pod warunkiem, że stado nie zostanie zredukowane poniżej pewnego poziomu progowego, niezbędnego do prowadzenia rozrodu. Zatem naruszenia zakazu połowowego w sposób oczywisty skierowane są przeciwko środowisku naturalnemu, poprzez zagrożenie istnienia dorszy.

Z decyzją tą nie zgodził się skarżący i we wniesionej skardze jego pełnomocnik zarzucił naruszenie:

- art. 6 K.p.a. w związku z art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr

804/2007, poprzez uznanie za zabroniony połowu dokonanego przez skarżącego

jako kapitana statku rybackiego w dniu 26 września 2007 r. na podstawie

posiadanego specjalnego pozwolenia połowowego oraz udzielonej licencji

połowowej opiewającej na H. M. oraz M. M. armatorów

przedmiotowej jednostki rybackiej, przez co naruszono prawa nabyte realizowane

przez stronę postępowania pod postacią licencji oraz specjalnego pozwolenia

połowowego;

* art. 8 K.p.a. poprzez wymierzenie kary za czyn zabroniony w sytuacji, gdy strona działała w sposób niezawiniony;

* art. 63 ust. 1 ustawy o rybołówstwie oraz § 3 pkt 20 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie poprzez uznanie, iż skarżący dopuścił się połowu po wyczerpaniu kwot połowowych, w sytuacji gdy do wyczerpania kwot połowowych nie doszło;

- art. 107 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez sporządzenie

zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający jej kontrolę sądowo -

administracyjną, w związku z pominięciem szeregu okoliczności powołanych przez

stronę, a dotyczących zapewnień składanych przez przedstawicieli władz

oświadczających się co do nie pociągania do odpowiedzialności osób

podejmujących połowy po wejściu w życie Rozporządzenia Komisji (WE) Nr

804/2007.

Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o rozważenie zasadności zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego o orzeczenie zgodności z Konstytucją (jej art. 2 i 21), artykułu 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 w zakresie, w jakim stanowi podstawę do pozbawienia praw nabytych wynikających z licencji połowowej oraz szczególnego pozwolenia połowowego bez odszkodowania.

Rozwijając podniesione zarzuty pełnomocnik stwierdził m. in., że nawet w wyniku następczej zmiany stanu prawnego, ochrona praw nabytych uzyskanych w specjalnym zezwoleniu połowowym na 2007 r., które nigdy nie zostało wzruszone, wymaga przyznania stosownego odszkodowania. Organy nie podjęły wysiłku celem uchylenia skutków prawnych wydanych wcześniej zezwoleń specjalnych. Strona skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu odwoławczego, iż wydanie tego rodzaju decyzji musiałoby skutkować utratą całości uprawnień do prowadzenia rybołówstwa a nie tylko do połowu dorsza na obszarze wschodniego Bałtyku -stosownie bowiem do art. 161 K.p.a. właściwy organ mógł dokonać zmiany lub uchylenia decyzji nie tylko w całości ale też w części. W ocenie skarżącego, wyłącznie uchylenie decyzji lub zmiana jej treści w drodze odpowiedniej decyzji administracyjnej, mogłoby skutkować utratą przez stronę uprawnień.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art. 8 K.p.a. strona skarżąca podniosła, iż odpowiedzialność administracyjna za naruszenie norm prawa, polegająca na nałożeniu kary administracyjnej nie ma charakteru absolutnego i musi pozostać związana z zawinieniem sprawcy naruszenia. W sprawie tej zachodzą zaś okoliczności wykluczające winę, bowiem w 2007 r. nie doszło do wyczerpania ogólnej kwoty połowowej, a doszło tylko do zmiany stanu prawnego, wynikającego z wejścia w życie rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007. Nadto, pełnomocnik zaznaczył, iż stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest niespójne. Z jednej bowiem strony Minister stwierdza, że zmiany stanu prawnego nie było, a z drugiej wskazuje, iż rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007 weszło w życie bezpośrednio przed połowem dokonanym przez stronę, modyfikując istniejący uprzednio stan faktyczny.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zastosowana kara administracyjna mogła być wymierzona w razie prowadzenia dalszych połowów wówczas, gdy ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Ponadto w skardze podniesiono, że w treści uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji brak jest odniesienia się do szeregu zarzutów, m. in. pominięto kwestię zawinienia, działań podejmowanych przez przedstawicieli władz państwowych, czy też kwestii prawidłowej wykładni przepisów o ukaraniu za prowadzenie połowów. Wobec faktu, iż przedmiotem sporu jest kwestia czy doszło do faktycznego przekroczenia ogólnej kwoty połowowej, strona skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu raportu o ilości wyłowionych ryb w okresie od stycznia do lipca 2007 r. wskazując, iż z

treści czynionych przez stronę połowów ogólna kwota połowowa nie została wykorzystana.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, gdyż zarzuty w niej podniesione są bezzasadne.

Ustosunkowując się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej Minister podniósł, iż w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1941/2006 z dnia 11 grudnia 2006 r. (Dz. U. UE L 367 z dnia 22 grudnia 2006 r., str. 1), ustalającym wielkości dopuszczalnych połowów i innych związanych z nimi warunków dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych mających zastosowanie do Morza Bałtyckiego na 2007r, wskazane zostały całkowite dopuszczalne połowy (TAC) oznaczające roczną ilość ryb, która może być odławiana z każdego zasobu. W wyniku kontroli wyrywkowych przeprowadzonych przez inspektorów Komisji w odniesieniu do całej floty łowiącej dorsza Komisja Europejska uznała za wyczerpaną ogólną kwotę połowową dorsza. Z informacji posiadanych przez Komisję wynikało, że połowy tego stada przez polskie statki w 2007 r. przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę. W związku z tym wielkości dopuszczalne połowów wspomnianego stada, przyznane Polsce na 2007 r., zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1941/2006, uznano za wyczerpane.

Na tej podstawie Komisja wydała rozporządzenie Komisji (WE) Nr 804/2007. Ustanowiony w art. 2 zakaz połowów obowiązywał od dnia 11 lipca 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. W preambule rozporządzenia Komisji (WE) Nr 804/2007 wyraźnie wskazano, iż "połowy stada dorsza, przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę. W związku z tym wielkości dopuszczalne połowów wspomnianego stada, przyznane Polsce na 2007 r. uznaje się za wyczerpane" (akapit 3). Ponadto, Komisja w akapicie 5 preambuły jednoznacznie stwierdziła, że połowy dorsza dokonywane w Morzu Bałtyckim na samym tylko obszarze Bałtyku Wschodniego (podobszar 25- 32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada.

Ponadto Minister powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2009r. sygn. akt U 6/08, w którym Trybunał orzekł, iż "Ocena i kontrola stosowania zasad wspólnej polityki

rybołówstwa przez państwa członkowskie należy do kompetencji Komisji Europejskiej.(..) Jeśli została wyczerpana kwota połowowa, przydział lub dostępny udział państwa członkowskiego, KE może natychmiast zakazać działalności połowowej."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w granicach sprawy Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszyła obowiązujących przepisów prawa zarówno wspólnotowego jak i krajowego w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż od dnia 1 maja 2004 r., to jest od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego, na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Wspólnoty Europejskiej, podlega ona wszelkim normom prawa wspólnotowego. Prawo unijne stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji z ustawami państw członkowskich, zgodnie z zasadami: bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności, regulacje prawne prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika z art. 91 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazać należy, iż obowiązek prawidłowego stosowania prawa wspólnotowego, uwzględniający konieczność zapewnienia mu pierwszeństwa i pełnej efektywności, obciąża nie tylko sądy, ale też organy administracji rządowej i samorządowej.

Instytucje Wspólnoty Europejskiej posługują się wieloma instrumentami oddziaływania na państwa członkowskie. Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Nie jest konieczny dla ich mocy obowiązującej akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Oznacza to, że stają się częścią krajowych systemów prawnych bez konieczności ich transpozycji, a w efekcie wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień. Należy raz jeszcze podkreślić, iż mają moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich i są zintegrowane z systemami prawnymi tych państw, w przeciwieństwie do dyrektyw unijnych, które

wiążą w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty. Odnośnie dyrektyw zatem to organy krajowe państwa członkowskiego wybierają formę i środki osiągnięcia tego rezultatu. W kwestii mocy wiążącej rozporządzeń wypowiadał się wielokrotnie ETS, który w jednym ze swych orzeczeń stwierdził, że państwa członkowskie Unii nie są uprawnione do podejmowania czynności zmierzających do pozbawienia rozporządzeń waloru źródeł prawa wspólnotowego (Judgment of the Cort of 31.01.1978. Fratelli Zerbone Snc v. Amministrazione delie finanse delio Stato. Case 94/77. European Cort Reports 1978, Page 0099).

Przenosząc te rozważania ogólne na grunt rozpatrywanej sprawy należy podnieść, iż podstawą do wymierzenia skarżącemu kwestionowanej kary administracyjnej było naruszenie zakazu połowu dorsza, określonego w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 804/2007. Zakaz ten wprowadzono w wyniku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007. Fakt owego wyczerpania, wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, nie może budzić wątpliwości. Wskazuje na to zawarte w akapicie 3 preambuły tego Rozporządzenia stwierdzenie, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i jej przyznane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1941/2006. Nadto Komisja w akapicie 5 preambuły stwierdziła jednoznacznie, że połowy dorsza dokonywane w Morzu Bałtyckim na samym tylko obszarze Bałtyku Wschodniego (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada. Nadmienić należy, iż podstawy ustalania wielkości dopuszczalnych połowów na akwenach Unijnych należy upatrywać w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 2371/2002 z dnia 20.12.2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U, L Nr 358 z 31.12.2002 r.). W przypadku dorsza w 2007 r. łącznie na podobszarach 22-24 i 25-32 owa kwota połowowa wyniosła 13613 ton, a dla samego podobszaru 25-32 -10794 tony (dodatek do Załącznika do rozporządzenia Rady (WE) Nr 1941/2006 ustalającego wielkości dopuszczalnych połowów i inne związane z nimi warunki dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych mające zastosowanie do Morza Bałtyckiego na 2007 r. Dz. U. L Nr 367 z dnia 22.12.2006 r.). Prowadzenie w 2007 r. przez część polskich rybaków połowów dorsza, pomimo wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce, jak wskazał organ, spowodowało nałożenie sankcji na Polskę polegającej na zmniejszeniu kwoty na połowy dorsza,

jaka miała zostać przyznana Polsce na lata 2008-2011, odpowiednio o 10% w 2008 r. oraz o 30 % w kolejnych latach ( art. 2 lit. a oraz b rozporządzenia Rady (WE) Nr 338/2008 z dnia 14.04.2008r. dotyczącego dostosowania kwot, jakie mają być przydzielone Polsce na połowy dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) w okresie od 2008 r. do 2011 r. (Dz. U. L Nr 107 z 17.04.2008 r.). Jednocześnie w art. 3 tego aktu prawnego zobowiązano Polskę do wzmocnienia kontroli działalności połowowej oraz skuteczniejszego egzekwowania wspólnotowych i krajowych przepisów w zakresie ochrony gatunków, w szczególności przepisów dotyczących limitów połowowych. Omawiając prawo wspólnotowe dotyczące rybołówstwa morskiego należy także wskazać na treść art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2847/93 z dnia 12.10.1993 r. ustanawiającego system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. L Nr 261/1 z 20.10.1993 r.). Nałożył on na Państwa Członkowskie obowiązek podjęcia właściwych działań o charakterze administracyjnym lub postępowań karnych, zgodnie z prawem krajowym, skierowanych przeciw osobom fizycznym lub prawnym odpowiedzialnym za nieprzestrzeganie wspólnej polityki rybołówstwa. Skutkować one mają zgodnie z właściwymi krajowymi przepisami prawnymi, skutecznym pozbawieniem osób odpowiedzialnych za naruszenia - korzyści finansowych wynikających z naruszenia bądź innymi skutkami współmiernymi do wagi takich naruszeń, skutecznie zniechęcającymi do popełnienia podobnych wykroczeń. Wśród sankcji wymienia się kary pieniężne.

Mając na uwadze wskazane uregulowania, zawarte w rozporządzeniach unijnych, a w szczególności w rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 2847/93 z dnia 12.10.1993 r. ustanawiającym system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa należy uznać, iż art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie wymóg ten realizuje, nakładając na kapitana statku rybackiego o długości całkowitej równej albo większej niż 10 m karę pieniężną do wysokości nieprzekraczającej dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłoszonego przez Prezesa GUS za naruszenie tej ustawy i jej aktów wykonawczych oraz przepisów Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej. Wydane w celu wykonania tej ustawy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21.04.2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie ( Dz. U. Nr 76,

671) ustala wysokość kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w art. 63 ust. 1-3 ustawy.

Jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] października 2009r. na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 i art. 64 ust. 1 cyt. ustawy o rybołówstwie nałożył na skarżącego, będącego kapitanem statku rybackiego [...] o długości całkowitej większej niż 10 m, karę pieniężną za połów w dniu 26 września 2007 r. dorsza w Morzu Bałtyckim w podobszarach 25-32 wód WE, pomimo obwiązującego od dnia 11 lipca 2007 r. zakazu wprowadzonego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. Wysokość tej kary w oparciu o § 3 pkt 20 ww. rozporządzenia organ ustalił w najniższej wysokości, w kocie 10.000 zł.

Skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych, jednakże jego zdaniem, nie było podstaw prawnych do nałożenia na niego kary, ponieważ dokonując połowu na warunkach specjalnego zezwolenia połowowego posiadanego przez armatora statku, nie naruszył prawa. Nie doszło również do złamania warunków określonym w tym zezwoleniu, gdyż kwota połowowa nie została wyczerpana, czas połowu nie został przekroczony i nie naruszono sposobu prowadzenia połowów.

Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem art. 63 ust. 1 ustawy o rybołówstwie przewiduje za naruszenie przepisów ustawy, aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie oraz przepisów Unii Europejskiej w pkt 1 odpowiedzialność armatora statku rybackiego o długości całkowitej równej lub większej niż 10 m, zaś w pkt 2 odpowiedzialność kapitana statku rybackiego o długości całkowitej równej lub większej niż 10 m. Z treści tego przepisu wynika wprost, że odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie prawa w związku z prowadzeniem połowów ze statku o długości całkowitej równej lub 10 m podlega zarówno armator tego statku, jak i jego kaptan.

Skarżący przyznał, iż jako kapitan statku rybackiego o długości większej niż 10 m, dokonał połowu dorsza na podstawie zezwolenia specjalnego wystawionego na armatora, po wprowadzeniu od dnia 11 lipca 2007 r. zakazu, tym samym wypełnił dyspozycję art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie. Powołany przepis ze względu zawarte w nim sformułowanie " podlega" ma charakter bezwzględnie zobowiązujący organy administracyjne do nałożenia na sprawcę naruszenia kary pieniężnej. W tych warunkach organy administracyjne

obu instancji obligowane były do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego za naruszenie zakazu połowu dorsza ustanowionego rozporządzeniem unijnym.

Podkreślenia wymaga, iż art. 34 pkt 4 cyt. ustawy zabrania połowu organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Zamieszczenie tego przepisu w ustawie o rybołówstwie pozostaje w spójności z regulacjami unijnymi w tym zakresie, które uprzednio zostały omówione i wskazuje, iż w razie wyczerpania kwoty połowowej określonych organizmów morskich przez statki pływające pod banderą Polski doznaje wyjątku uprawnienie wynikające z uzyskanego, specjalnego zezwolenia połowowego, określającego przyznaną kwotę połowową wskazanych w nim organizmów morskich na dany rok kalendarzowy. Kwota wynikająca z uzyskanego, specjalnego zezwolenia połowowego niewykorzystana w danym roku z racji wcześniejszego wyczerpania ogólnej kwoty połowowej dorsza przyznanej Polsce na obszarze Morza Bałtyckiego przez statki pływające pod banderą Polski przepada, a uprawnienie do połowów wynikające z owego zezwolenia w części niewykorzystanej wygasa. Przyznane uprawnienia w zakresie kwoty połowowej dorsza, określone w owych zezwoleniach w części niewykorzystanej wygasły zatem, po wyłowieniu ogólnej kwoty połowowej dorsza przyznanej Polsce na obszarze Morza Bałtyckiego. Wygaśnięcie to nastąpiło z mocy prawa unijnego i dla swej skuteczności nie wymagało zmiany wydanych na dany rok specjalnych zezwoleń połowowych na połowy określonych organizmów morskich (dorsza) we wskazanych podobszarach Morza Bałtyckiego. Nie można w sytuacji zagrożenia zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa powoływać się skutecznie na ochronę praw nabytych, gdyż prawa te nie mają charakteru bezwzględnego, bowiem mocą przepisów prawa wspólnotowego mogą być ograniczane, bądź też może dojść do ich wygaśnięcia.

Trafnie wywodzi Minister w odpowiedzi na skargę, iż z racji obowiązywania w Polsce prawa unijnego połowy ryb, przez podmioty wyspecjalizowane, do których należy skarżący, mogły być prowadzone w razie łącznego spełnienia następujących warunków: posiadania licencji połowowej oraz specjalnego zezwolenia połowowego określonych organizmów morskich na dany rok, których ogólna kwota połowowa w tym roku nie została wyczerpana. Nadto przy dokonywaniu połowów należało przestrzegać wymiarów i okresów ochronnych dla danego gatunku, używać stosownych narzędzi połowowych oraz zaprzestać

prowadzenia połowów, gdy przepisy powszechnie obowiązujące tego wprost zakazują. Określenie więc w specjalnym zezwoleniu połowowym konkretnej, przyznanej kwoty nie stanowi pełnej regulacji praw i obowiązków kapitana statku rybackiego, wynikających z obowiązujących przepisów w zakresie prowadzenia połowów.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi o braku uwzględnienia przy wymierzeniu kary pieniężnej stopnia zawinienia skarżącego należy zauważyć, iż o charakterze prawnym kar pieniężnych wynikających z art. 63 ustawy i z rozporządzenia wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7.07.2009 r., sygn. akt K 13/08. W orzeczeniu tym stwierdził, że podczas gdy kara w rozumieniu przepisów karnych może być wymierzana tylko, jeżeli osoba fizyczna swoim zawinionym czynem wypełni znamiona przestępstwa, to kara - sankcja administracyjna posiada inne cechy ją charakteryzujące. Może bowiem zostać nałożona zarówno na osobę fizyczną, jak i prawną, stosowana jest automatycznie, z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i ma mieć przede wszystkim funkcję prewencyjną, stąd adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjnej nie jest dla niej art. 42 Konstytucji RP. Nadto odpowiedzialność karnoadministracyjna ustanawiana jest w sferach uznanych za szczególnie istotne, do których niewątpliwie należy rybołówstwo morskie, a postępowanie administracyjne w tym zakresie charakteryzuje dewolutywność. Badając więc prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie wymierzenia owej kary pieniężnej Sąd ocenia kompetencję organu do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, poprawność proceduralną oraz zgodność decyzji z prawem materialnym. Przedmiotem tej oceny nie jest natomiast ustalenie stopnia winy po stronie podmiotu, na który nałożono karę administracyjną. Trybunał stwierdził także, iż założona przez ustawodawcę wysokość kar jest znacząca, stanowi pochodną wagi interesu wspólnoty międzynarodowej chronionego ogółem przepisów dotyczących rybołówstwa i faktu, że niskie kary wobec potencjalnych zysków płynących z łamania odpowiednich przepisów nie odniosłyby zamierzonego skutku. Stanowisko to Sąd orzekający w pełni podziela. Należy mieć także na uwadze, że odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i podmiot naruszający przepisy o rybołówstwie może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić (wyrok TK w sprawie o sygn. P 12/01).

W rozważanej sprawie należy uznać, że całkowity brak winy po stronie skarżącego nie miał miejsca. Skarżący wiedział o zakazie połowów w związku z wyczerpaniem przyznanej Polsce w 2007 r. kwoty połowowej dorsza na tym akwenie (podobszarze 25 - 32 Morza Bałtyckiego). Z zakazem tym jednakże się nie godził, z uwagi na posiadane przez armatora statku specjalne zezwolenia połowowe na ten gatunek ryby i w dniu 26 września 2007 r. w dalszym ciągu prowadził połowy. Nie ma natomiast podstaw, jak uprzednio wskazano, do ustalania stopnia jego winy, gdyż przepisy prawa krajowego oraz wspólnotowego badania winy sprawcy ich naruszenia nie przewidują. Na odpowiedzialność administracyjną skarżącego nie mogły mieć wpływu argumenty skargi, iż nie może jej ponosić w sytuacji, gdy przedstawiciele władz składali zapewnienia, że prowadzenie połowów na podstawie specjalnych zezwoleń połowowych nie będzie traktowane jako naruszenie prawa i nie spotka się z karą. Okoliczności te, o ile faktycznie miały miejsce i spowodowały szkodę, mogą co najwyżej stanowić postawę do wystąpienia ze stosownym roszczeniem do sądu powszechnego.

Nie można również zgodzić się ze skargą co braku możliwości ubiegania się o odszkodowanie za uniemożliwienie prowadzenia połowów dorsza, mimo posiadania przez armatora licencji połowowej oraz specjalnego zezwolenia połowowego na połów dorsza, z którego wynikająca kwota nie została jeszcze wówczas wyczerpana. Specjalna kwota połowowa na połów określonych organizmów morskich, w tym dorsza, przyznawana osobie posiadającej licencję nie miała w świetle prawa unijnego charakteru absolutnego i możliwość jej wykorzystania w danym roku ściśle łączyła się z niewyczerpaniem przez państwo członkowskie, pod którego banderą pływa dany statek, części przyznanej mu kwoty połowowej. Trudno jest więc mówić o tytule do odszkodowania, które miałoby być gwarantowane ustawowo. Należy natomiast zauważyć, iż polski ustawodawca jako formę rekompensaty za niemożność korzystania z określonej części przyznanego na dany rok specjalnego zezwolenia połowowego dorsza, w razie zakazu połowów tego gatunku przez statki pływające pod banderą Polski, z uwagi na wyczerpanie części kwoty przyznanej Polsce na 2007 rok w rozporządzeniu z dnia 14.09.2004 r. w sprawie warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004-2006" (Dz. U. Nr 213, poz. 2163 ze zm.) - przewidział pomoc finansową za czasowe zawieszenie

działalności połowowej dorsza w 2007 roku. Zasady na jakich możliwe było skorzystanie z pomocy publicznej w związku z zakazem połowu dorsza w 2007 r., sformułowane zostały w dodanym § 132aa rozporządzenia MRiRW z dnia 14.09.2004 r., który wszedł w życie z dniem 13.02.2008 r. Warunkami przyznania owej pomocy co do zasady było: posiadanie przyznanej kwoty połowowej dorsza na dany rok, nieprowadzenie połowów w wyszczególnionych dniach danego roku na wskazanych podobszarach, udokumentowanie braku działalności połowowej w tych dniach. W 2007 roku poszerzono je o nakaz przestrzegania zakazu połowów dorsza, o ile w danym roku został określony, co miało miejsce w 2007 roku na art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007. Wskazany akt normatywny z dnia 14.09.2004 r. normował wysokość pomocy (§ 132ab ust. 2) oraz pozwalał na zwiększenie udzielanej pomocy na osoby pracujące na statku rybackim (§ 132ab ust. 4). Należy także zauważyć, iż ze względu na jednoznaczność unormowań unijnych w przedmiotowym zakresie, brak wątpliwości co do zakresu uprawnień wynikających z przyznanej kwoty połowowej w udzielonym armatorowi specjalnym zezwoleniu połowowym na 2007 rok, na rzecz którego skarżący dokonywał połowów, oraz możliwość uzyskania stosownej pomocy finansowej przez armatora statku za czasowe zawieszenie działalności połowowej dorsza w 2007 roku - Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego ze wskazanym pytaniem prawnym.

Sąd nie uwzględnił również wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - raportu o ilości połowionych ryb w okresie od stycznia do lipca 2007 roku na okoliczność, iż w dacie czynionych przez skarżącego połowów ogólna kwota połowowa nie została wyczerpana, bowiem jego przeprowadzenie nie ma związku z oceną legalności zaskarżonej decyzji, lecz z oceną rozporządzenia Komisji nr 804/2007 ustawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim na obszarze 25-32, którego złamania dopuścił się skarżący, za co została nałożona na niego administracyjna kara pieniężna. Z tych wszystkich przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji

Należy także zauważyć, iż dostrzegając jednoznaczność unormowań unijnych w badanym zakresie, brak wątpliwości co do zakresu uprawnień

wynikających z przyznanej skarżącemu kwoty w udzielonym mu specjalnym zezwoleniu połowowym na 2007r. oraz możliwość uzyskania stosownej pomocy finansowej za czasowe zawieszenie działalności połowowej dorsza w 2007 r. - Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego ze wskazanym pytaniem prawnym.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.