Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 883/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 883/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr), Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Ewa Michna, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008r., sprawy ze skargi T. P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, odmówił uznania zarzutów skarżącego T. P. w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, Nr [...] z dnia [...] obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedanej nieruchomości w kwocie 60 430 zł.

Z treści uzasadnienia wynikało, że skarżący złożył zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedanej nieruchomości w kwocie 60 430 zł. W następstwie organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela w sprawie zajęcia stanowiska. Ten, postanowieniem Nr [...] z dnia [...], uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, uznając zarzuty skarżącego na postępowanie egzekucyjne za niezasadne. Treść orzeczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], wynikała z faktu, że rozpatrując zarzuty, organ egzekucyjny jest obowiązany uzyskać stanowisko wierzyciela i w tym zakresie jest związany tym stanowiskiem.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając wygaśnięcie zobowiązania przed wszczęciem egzekucji oraz naruszenie przepisów poprzez zajęcie rachunku bankowego nie będącego wyłączną własnością skarżącego.

Na skutek rozpoznania zażalenia, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację twierdząc, że zarówno środek egzekucyjny jak i zawiadomienie o jego zastosowaniu nastąpiło przed upływem okresu przedawnienia, zatem zarzut przedawnienia zobowiązania nie jest zasadny. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie znajduje potwierdzenia również zarzut nieuprawnionego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, którego skarżący nie był wyłącznym właścicielem. Zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współwłaścicielem jest skarżący.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego wygasłe zobowiązanie.

Skarżący zarzucił nadto, że tytuł wykonawczy został wystawiony pomimo tego, że skarżący złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...], określającej wysokość zobowiązania podatkowego, oraz podniósł, że tytuł wykonawczy został wystawiony [...], przy czym skarżący został o tym powiadomiony dopiero w dniu [...] grudnia 2006 roku. Ponadto, że pomimo uregulowania zaległości podatkowej wraz z odsetkami nie anulowano zajęcia rachunku bankowego i bezzasadnie dokonano ściągnięcia z rachunku bankowego kosztów postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił również opieszałość w działaniu organów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, chociaż z innych względów, niż podniesione w skardze.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postanowienia drugiego z powyższych przepisów oznaczają, że sąd ocenia zgodność danego aktu z przepisami prawa niezależnie od treści zarzutów i wniosków podniesionych przez stronę skarżącą i jest obowiązany z urzędu podnieść wszelkie jego niezgodności z prawem jeżeli takowe istnieją.

Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnych także na podstawie art. 33 pkt. 8 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Problem celowości wydawania postanowienia w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, był przedmiotem kontrowersji w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. W dniu 25 czerwca 2007 roku, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez skład orzekający Wydziału I Izby Finansowej NSA podjął uchwałę składu 7 sędziów w sprawie I FPS 4/06 w której stwierdził, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że jakkolwiek zastosowanie wykładni gramatycznej prowadziłoby do wniosku, że w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny musi uzyskać stanowisko od samego siebie w zakresie zgłoszonych zarzutów, to skoro rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do nielogicznych wniosków, należy zastosować wykładnię systemową i celowościową. Sąd podniósł, że u podstaw regulacji wymagającej uzyskania stanowiska wierzyciela leży potrzeba uzyskania wypowiedzi wierzyciela będącego dysponentem postępowania egzekucyjnego, toczącego się na jego wniosek i na podstawie wystawionego przez niego tytułu egzekucyjnego, co do zarzutów zobowiązanego. Organ egzekucyjny, będąc zobowiązanym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest uprawniony do badania jego dopuszczalności, nie zaś badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Inna jest natomiast sytuacja, gdy egzekucja została wszczęta przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu egzekucyjnego. W ocenie NSA pogląd, że intencją ustawodawcy, także w takim przypadku, było uzyskanie stanowiska wierzyciela wydanego w formie postanowienia, przy jednoczesnym związaniu organu egzekucyjnego tym stanowiskiem i poddaniem każdego z tych stanowisk kontroli sądowej, wskazywałby na nieracjonalność ustawodawcy. Sąd podkreślił, że uwzględniając z jednej strony potrzebę sprawnego funkcjonowania organu egzekucyjnego, z drugiej strony niczym nie ograniczając prawa zobowiązanego do obrony jego interesów, zarzuty zobowiązanego mogą być rozpoznane od razu przez organ egzekucyjny. Celem regulacji jest bowiem poddanie kontroli instancyjnej, a następnie sądowo administracyjnej, stanowiska wierzyciela niebędącego organem egzekucyjnym, przy związaniu organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt.1-5 ustawy oraz umożliwienie zobowiązanemu polemiki ze stanowiskiem wierzyciela. Jakkolwiek uchwała w sprawie I FPS 4/06 została podjęta w konkretnej sprawie, to ma ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 ustawy p.p.s.a. Istota mocy ogólnie wiążącej sprowadza się do tego, ze stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.

Przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych przez T. P. do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Zachodzi zatem tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego i w świetle powołanej uchwały składu 7 sędziów, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela jest bezprzedmiotowe. Sąd orzekający w sprawie podziela w całości pogląd zawarty w powołanej uchwale NSA, że organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem, wyraża swoje stanowisko co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli w postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie zaś w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela. Samo wystawienie tytułu wykonawczego implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie egzekwowanego obowiązku.

Należało rozważyć, czy wskazane wyżej stanowisko nie pozbawia zobowiązanego możliwości obrony praw, przez ograniczenie jego prawa do dwukrotnej kontroli instancyjnej, a następnie sądowo-administracyjnej, raz w przypadku stanowiska wierzyciela, a następnie postanowienia organu egzekucyjnego wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy. W ocenie Sądu, wyeliminowanie z postępowania egzekucyjnego etapu uzyskiwania stanowiska w zakresie złożonych zarzutów od wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym nie ogranicza uprawnień strony. W istocie bowiem przedmiotem postępowania, zarówno w przypadku stanowiska wierzyciela, jak i rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów przez organ egzekucyjny, jest wyjaśnienie wątpliwości co do treści egzekwowanego obowiązku. Jeżeli organem egzekucyjnym i wierzycielem jest ten sam podmiot, nie ma podstaw do uzyskiwania stanowiska wierzyciela, gdyż w istocie jest to własne stanowisko organu w zakresie złożonych zarzutów. Należy także podnieść, że zgodnie z art. 34 §1 ustawy wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem merytoryczna kontrola obejmuje w zasadzie stanowisko wierzyciela. Takie same środki zaskarżenia jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługują zobowiązanemu w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Wobec powyższego, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela będącego zarazem organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Prowadzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że w zakresie zarzutów występujących w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej). Wobec stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela, Sąd nie odnosi się do zarzutów skargi. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Z powyższych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c. oraz art. 135 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.