Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 2165/01
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2002-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1, par. 7 ust. 1, par. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 16 poz. 141
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu towarów w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, handlowej i przemysłowej.
article: art. 57 par. 2a
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
Teza: Zatrzymanie towarów z urzędu lub na wniosek osoby uprawnionej, o jakiej mowa w art. 57 par. 2a ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ oraz w par. 7 ust. 1 i par. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu towarów w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, handlowej i przemysłowej /Dz.U. nr 16 poz. 141/ zawsze stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym organów administracji celnej, która poprzedza wydanie przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzji o ochronie praw własności intelektualnej, handlowej lub przemysłowej w trybie par. 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, na wniosek osoby uprawnionej albo stanowi wykonanie takiej decyzji.

TEZY

Zatrzymanie towarów z urzędu lub na wniosek osoby uprawnionej, o jakiej mowa w art. 57 par. 2a ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ oraz w par. 7 ust. 1 i par. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu towarów w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, handlowej i przemysłowej /Dz.U. nr 16 poz. 141/ zawsze stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym organów administracji celnej, która poprzedza wydanie przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzji o ochronie praw własności intelektualnej, handlowej lub przemysłowej w trybie par. 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, na wniosek osoby uprawnionej albo stanowi wykonanie takiej decyzji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki z o.o. "I." w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 20 września 2001 r. (...) w przedmiocie zatrzymania towaru - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia 1 sierpnia 2001 r. (...);


UZASADNIENIE

Decyzją z 1 sierpnia 2001 r. (...) adresowaną do spółki z o.o. "I." w W., Dyrektor Urzędu Celnego w C. zatrzymał trzysta sztuk żelazek elektrycznych. Jako podstawę prawną wskazał art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 57 par. 2a ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, par. 8, par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu towarów w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, handlowej i przemysłowej /Dz.U. nr 16 poz. 141/. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 11 maja 2001 r. w trakcie kontroli funkcjonariusze celni ujawnili w samochodzie ciężarowym austriackiej firmy przewozowej nadwyżkę trzystu sztuk żelazek elektrycznych oznaczonych znakami firmy Bo. Jednakże wobec niewykrycia sprawcy umorzono postępowanie karne i celne w tej sprawie. Następnie organ celny stwierdził, że podjął uzasadnione podejrzenie, że doszło do naruszenia przepisów dotyczących ochrony praw własności intelektualnej i dlatego z mocy par. 8 i par. 9 wskazanego rozporządzenia, orzekł, jak w sentencji.

W odwołaniu od tej decyzji spółka "I." wniosła o jej uchylenie z powodu naruszenia prawa: art. 2, art. 7, art. 32, art. 91 Konstytucji RP, prawa międzynarodowego, art. 10 ustawy o znakach towarowych, art. 120, art. 131, art. 132, art. 151, art. 155, art. 299 ustawy prawo własności przemysłowej, art. 2, art. 57 par. 2 ustawy Kodeks celny, art. 120-123, art. 129, art. 197, art. 200, art. 210 ustawy - Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu wyjaśniła, że towar zatrzymano bezzasadnie, ponieważ znak firmy "Bo" różni się od znaku firmy "Ba" grafiką, kolorystyką, czcionką, znakami słownymi. Skoro nie zachodziło podobieństwo znaków towarowych, to zatrzymanie towaru było bezzasadne.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 20 września 2001 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie powołując się na art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 57 par. 2a ustawy Kodeks celny, par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu towarów w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, handlowej i przemysłowej. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sporny towar zatrzymano, ponieważ istniało podejrzenie, iż został bezprawnie opatrzony znakami towarowymi firmy Ba, której pełnomocnik 3 sierpnia 2001 r. wniósł do Prezesa GUC o zmianę decyzji z 25 maja 2001 r. poprzez rozszerzenie zakresu ochrony. Ten wniosek uwzględniono 23 sierpnia 2001 r., a 30 sierpnia Sąd Okręgowy w B.-B. wydał zarządzenie tymczasowe zabezpieczające roszczenia osoby uprawnionej również w stosunku do towarów zatrzymanych 1 sierpnia 2001 r. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania stwierdzając na końcu, że czynności organu I instancji były zgodne z prawem.

Tę decyzję zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "I." wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz o stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji lub o uchylenie obu rozstrzygnięć zarzucając naruszenie:

- art. 2, art. 32, art. 91 Konstytucji RP,

- wskazanych konwencji i porozumień międzynarodowych,

- przepisów ustawy o znakach towarowych,

- przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,

- przepisów ustawy prawo własności przemysłowej,

- art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 129, art. 169, art. 187, art. 197.

Uzasadniając swoje stanowisko wyjaśniła, że importowany do kraju towar był ocechowany znakiem towarowym, który uzyskał rejestrację władz austriackich. Ten znak od wielu lat funkcjonuje w obrocie obok znaku Ba, a ponadto uprawniony nigdy nie występował o ochronę. Nie zachodzi zatem kolizja i dlatego brak było podstaw do zatrzymania towaru. Następnie skarżąca omówiła różnice pomiędzy sporymi znakami. Na końcu przedstawiła argumentację dotyczącą wskazanych naruszeń prawa.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, ponieważ zaistniała przesłanka stanowiąca podstawę stwierdzenia nieważności decyzji.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ "Sąd ten sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, o ile ustawa nie stanowi inaczej". Natomiast według art. 22 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 3 tej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast art. 156 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa." Decyzja wydana jest bez podstawy prawnej, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Taki przepis daje podstawy albo do stosowania innych prawnych form działania administracji, albo wyznacza ściśle ramy załatwiania spraw przez wydanie decyzji. Administracja publiczna może działać w sprawach indywidualnych nie tylko przez wydawanie aktów administracyjnych, ponieważ szereg spraw można załatwić poprzez podejmowanie czynności materialno-technicznych. O tym, czy władza publiczna musi wydać akt administracyjny indywidualny, czy też musi działać w formie czynności materialno-technicznych decydują obowiązujące przepisy prawa. W rozpoznawanej sprawie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 57 par. 2a ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./, który brzmi: "Organ celny może z urzędu lub na wniosek osoby uprawnionej zatrzymać towary w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej. Osobą uprawnioną w rozumieniu niniejszego paragrafu jest właściciel praw z zakresu własności intelektualnej lub osoba upoważniona do korzystania z tych praw."

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 57 par. 3 tej ustawy wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu towarów w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, handlowej i przemysłowej /Dz.U. nr 16 poz. 141/. Wskazany już przepis Kodeksu celnego określa dwa tryby działania organu celnego przy zatrzymaniu towaru: 1. z urzędu, 2. na wniosek osoby uprawnionej. W par. 1 - par. 8 wskazanego rozporządzenia znajduje się szczegółowa regulacja prawna dotycząca zatrzymania towarów na wniosek osoby uprawnionej. Zgodnie z par. 3 ust. 1, rozstrzygnięcie w sprawie wniosku wydaje Prezes Głównego Urzędu Ceł w formie decyzji, która winna zawierać elementy wskazane w ust. 2. Natomiast par. 9 ust. 1 rozporządzenia reguluje zatrzymanie towarów z urzędu, jeżeli w wyniku kontroli celnej organ celny podejmie uzasadnione podejrzenie, że są to towary podrabiane lub towary pirackie. Zatrzymanie towarów następuje wówczas na okres 3 dni roboczych w celu umożliwienia osobie uprawnionej złożenia wniosku, o którym mowa w par. 2 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie zaś z tym przepisem, wniosek składa się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, który jak to już wskazano, rozstrzyga w formie decyzji. Według par. 9 ust. 3 rozporządzenia, zatrzymanie towarów z urzędu stosuje się wyłącznie w przypadku, gdy organ celny dysponuje danymi umożliwiającymi ustalenie osoby uprawnionej, której zgodnie z par. 9 ust. 4 w zw. z par. 8 ust. 1 doręcza się zawiadomienie o dokonaniu zatrzymania towarów. Ta regulacja prawna oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie wniosku osoby uprawnionej o ochronę praw własności intelektualnej, handlowej lub przemysłowej wydaje zawsze jako organ I instancji Prezes Głównego Urzędu Ceł w formie decyzji, natomiast organ celny dokonując zatrzymania towarów z urzędu i zawiadamiając o tym osobę uprawnioną wykonuje jedynie czynności materialno-techniczne mające na celu umożliwienie jej złożenia wniosku, o jakim mowa w par. 2 ust. 1 rozporządzenia.

Reasumując należy zatem stwierdzić, że zatrzymanie towarów z urzędu lub na wniosek osoby uprawnionej, o jakim mowa w art. 57 par. 2a ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ oraz w par. 7 ust. 1 i par. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania organów celnych przy zatrzymywaniu towarów w wypadku podejrzenia naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, handlowej i przemysłowej /Dz.U. nr 16 poz. 141/ zawsze stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym organów administracji celnej, która poprzedza wydanie przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzji o ochronie praw własności intelektualnej, handlowej lub przemysłowej w trybie par. 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, na wniosek osoby uprawnionej albo stanowi wykonanie takiej decyzji.

Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w trybie art. 22 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono w trybie art. 55 ust. 1 i 3 tej ustawy zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 10 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.