Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1158/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 e
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi P.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. ) – dalej jako "k.p.a.", art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. ) – dalej jako "u.s.u.s.", art. 64e w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia P. K. – dalej jako "Skarżący" na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych– dalej jako "Dyrektor ZUS" z dnia 29 sierpnia 2018 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 207,60 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Pismem z dnia 14 maja 2018 r. Skarżący wystąpił do Dyrektora ZUS z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Wysokość kosztów egzekucyjnych na dzień złożenia wniosku wynosiła 207,60 zł.

W uzasadnieniu Skarżący podał, że odbywa karę pozbawienia wolności do lipca 2025 r., nie posiada środków finansowych i nie pracuje odpłatnie. W ocenie Skarżącego egzekucja należności okaże się bezskuteczna. Skarżący nie wiedział o obowiązku opłacania składek ZUS w przypadku nieuzyskiwania przez firmę przychodu.

Do wniosku Skarżący dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, zaświadczenia z Aresztu Śledczego dotyczące okresu odbywania kary pozbawienia wolności oraz nieodpłatnego zatrudnienia przy pracach porządkowych.

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2018 r. Dyrektor ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu wskazanych kosztów egzekucyjnych.

Wskazując na treść art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a. organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie przedmiotowej ulgi.

Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora ZUS z dnia 29 sierpnia 2018 r. i wskazał, że organ egzekucyjny błędnie ustalił stan faktyczny. Skarżący podniósł kwestię generowania dodatkowych kosztów egzekucyjnych przez prowadzenie egzekucji z rachunku w A Bank SA wskazując, że z zajętego rachunku korzystał ostatnio 4 lata temu. Skarżący wymienił pozostałe banki, z którymi zawarł umowy prowadzenia rachunku, a powyższa informacja ma zapobiec kolejnemu bezcelowemu naliczaniu kosztów egzekucyjnych. Skarżący oświadczył, że do czasu zakończenie odbywania kary pozbawienia wolności dług ulegnie przedawnieniu. Skarżący wskazał, że w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych stwierdzono brak majątku i możliwości spłaty. Oświadczył, że od 7-8 lat leczy się psychiatrycznie i wniósł o powołanie biegłego sądowego na okoliczność wydania opinii w sprawie stwierdzenia choroby psychicznej. Skarżący wskazał, że jest nieporadny, dlatego wniósł o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2018 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ powołał treść 64e u.p.e.a. i stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach uznania administracyjnego.

Zdaniem organu w sprawie nie wystąpiła przesłanka nieściągalności dochodzonego obowiązku, bowiem obecnie prowadzona jest egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego. Nie ma podstaw do uznania, że w razie wpływu na konto jakichkolwiek środków będą one w przedmiotowej sprawie nieściągalne. Okoliczność, że Skarżący z zajętego rachunku korzystał ostatnio 4 lata temu nie świadczy o tym, iż na rachunek ten nie wpłyną w przyszłości środki finansowe.

Dyrektor IAS podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że Skarżący posiada realną możliwość odpłatnego zatrudnienia w zakładzie karnym, bowiem w przyszłości mogą się pojawić etaty, umożliwiając Skarżącemu zarobkowanie w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Skarżący może i powinien podjąć zatrudnienie po wyjściu na wolność. Z akt sprawy wynika, iż znajduje się w wieku aktywności zawodowej (23 lata) i nie udokumentował, aby miał jakiekolwiek przeciwwskazania lub też ograniczenia do podjęcia pracy zarobkowej. Skoro Strona posiada możliwość podjęcia pracy zarobkowej (w trakcie lub po odbyciu kary), która korzystnie wpłynęłaby na jego sytuację finansową i umożliwiłaby co najmniej częściową spłatę przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, to brak jest podstaw do całkowitej rezygnacji z przysługujących organowi egzekucyjnemu należności, tym bardziej że wymiar kary nie musi w przyszłości ulec zwiększeniu, a ponadto nie można wykluczyć też wcześniejszego zakończenia odbywania kary. Hipotetyczne dywagacje odnośnie ewentualnych przyszłych dodatkowych okresów odbywania kolejnych kar pozbawienia wolności odnoszą się do zdarzeń przyszłych i niepewnych, a zatem nie mogą być podstawą przyznania ulgi w spłacie.

Zdaniem Dyrektora IAS, zobowiązany nie wykazał, że może zajść znaczny uszczerbek w jego sytuacji materialnej wskutek uregulowania kosztów egzekucyjnych w wysokości 207,60 zł. Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności przez co ma ograniczone możliwości zarobkowania, jednakże uzyskuje od Państwa wszelkie niezbędne świadczenia zapewniające podstawy funkcjonowania, poprzez dostarczenie wyżywienia czy zagwarantowanie opieki medycznej. Tym samym, ciążący obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych nie będzie się wiązał z utratą środków niezbędnych do zapewnienia właściwej egzystencji, te bowiem są zagwarantowane przez Państwo.

Powołując treść art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka "ważnego interesu publicznego" bowiem sprawa dotyczy umorzenia kosztów egzekucyjnych, a zatem zobowiązania związanego z przymusowym dochodzeniem należności.

Zdaniem organu Skarżący przyczynił się do powstania zaległości wobec ZUS poprzez nieuregulowanie w terminie płatności należnych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co ostatecznie doprowadziło do skierowania do jego majątku postępowania egzekucyjnego. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z przepisów prawa i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzonej egzekucji.

Zdaniem organu, konsekwencje działań podejmowanych w ramach działalności gospodarczej (tj. powstanie m.in. kosztów egzekucji należności powstałych w związku z jej prowadzeniem) nie stanowią przesłanki przemawiającej za udzieleniem wnioskowanej ulgi w spłacie, tym bardziej, że z materiału dowodowego nie wynika, iż przedmiotowe należności powstały na skutek zaistnienia szczególnych okoliczności.

Sam fakt przebywania w zakładzie karnym nie przesądza o tym, że ważny interes publiczny ma miejsce. Udzielenie ulgi tylko z tego powodu niewątpliwie nie wpisuje się w respektowanie takich wartości jak sprawiedliwość czy zaufanie do organów państwa.

Końcowo organ odniósł się również do wniosków Skarżącego o udzielenie pomocy prawnej i powołanie biegłego sądowego i wyjaśnił, że przepisy k.p.a. nie przewidują procedury przyznania pomocy prawnej, a fakt psychiatrycznego leczenia się zobowiązanego nie ma wpływu na wystąpienie jednej z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ponadto Skarżący nie dokumentował, że posiada obecnie jakiekolwiek stopień niepełnosprawności, ograniczający możliwości zarobkowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył w całości postanowienie Dyrektora IAS z dnia 26 listopada 2018 r., zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 42 ust. 2 Konstytucji RP i przepisów k.p.a.

Skarżący wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu, bowiem nie stać go na pełnomocnika z wyboru. Skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości i majątku ruchomego, obligacji NBP, nie pracuje odpłatnie, nie ma środków finansowych do dyspozycji ani pomocy udzielanej spoza zakładu karnego. W ocenie Skarżącego zachodzi podejrzenie co do jego poczytalności, dlatego jedynie przydzielony pełnomocnik z urzędu może sformułować stosowne zarzuty i zobrazować sytuację Skarżącego uzasadniającą umorzenie należności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z dnia 26 listopada 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z dnia 29 sierpnia 2018 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, a spór dotyczy rozstrzygnięcia, czy organy w granicach uznania administracyjnego zasadnie odmówiły udzielenia wnioskowanej ulgi. Przedmiotu kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie nie stanowi zatem wysokość oraz przesłanki powstania zobowiązania z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W myśl art. 64e § 2 wskazanej ustawy koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

- stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

- ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki

egzekucyjne.

Jak stanowi art. 64e § 3 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Z powołanych powyżej regulacji wynika, że przepisy stanowiące podstawę do umorzenia kosztów egzekucyjnych są oparte na zasadzie uznania administracyjnego, stąd umorzenie kosztów egzekucyjnych nie ma charakteru obligatoryjnego. Oznacza to tym samym, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należy do organu egzekucyjnego, który dokonuje oceny zasadności zgłoszonego wniosku w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych w oparciu o przesłanki stwarzające możliwość umorzenia tych kosztów - zawarte w cytowanym art. 64e u.p.e.a.

Umorzenie może zatem nastąpić, jeśli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Ponadto umorzenie może nastąpić, gdy przemawia za tym ważny interes publiczny oraz gdy ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Przyznanie natomiast organowi uprawnienia do wydania rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym daje również uprawnienie do odmownego rozpatrzenia wniosku nie tylko wtedy, gdy nie wystąpią przesłanki wskazane w danym przepisie, ale i wtedy, gdy przesłanki takie wystąpią, lecz organ - właśnie w ramach przyznanego mu uprawnienia - z uzasadnionych wskazanych przyczyn nie zgodzi się na udzielenie stronie swoistej ulgi w spłacaniu obciążających ją należności. Dlatego też dokonywana przez organ drugiej instancji kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że organ odwoławczy nie może nakazać organowi pierwszej instancji podjęcia określonego rozstrzygnięcia, jest to bowiem kompetencja organu pierwszej instancji.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć te koszty. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Sądowa kontrola obejmuje zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, iż zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Sąd nie ocenia natomiast wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez Skarżącego przyczyny, dla których domagał się on umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia. W uzasadnieniu swojego postanowienia Dyrektor IAS odniósł się wprost do stwierdzeń Skarżącego zamieszczonych w zażaleniu.

Zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie narusza prawa, mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego. Organy oparły się o zgromadzone w sprawie dokumenty dostarczone przez samą stronę i oceniły w sposób nie przekraczający zasady swobodnej oceny dowodów sytuację finansową i możliwości płatnicze Skarżącego.

Obowiązkiem strony skarżącej jak i każdego przedsiębiorcy, podatnika, płatnika składek ubezpieczeniowych było terminowe regulowanie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych. Brak wiedzy w tym zakresie nie stanowi przesłanki do udzielenia ulgi. W sytuacji niewykonania obowiązku Skarżący musiał liczyć się z koniecznością egzekucji, z którą nieodłącznie wiąże się naliczanie kosztów. Instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia, a więc przesłanki zawarte w art. 64e u.p.e.a. nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

W przepisie art. 64e u.p.e.a. jedną z przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych jest wykazanie, iż strona nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Chodzi jednak tylko o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Nie można więc czynić zarzutu organom egzekucyjnym, że mając świadomość, że Skarżący pozbawiony jest wolności, nie uznały "automatycznie", że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, a odmawiając zastosowania ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych naruszyły prawo. W kontekście wysokości należnych kosztów egzekucyjnych, nie można mówić o drastycznym, znacznym pogorszeniu sytuacji finansowej Skarżącego tym bardziej, że koszt utrzymania, wyżywienia i ewentualnego leczenia ponosi Skarb Państwa.

Kolejną przesłanką jest ważny interes publiczny. Dobrem, które mieści się w tym pojęciu jest bez wątpienia zaufanie obywatela do organów państwa. Podobny pogląd wyrażony został również w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05 WSA w Warszawie stwierdził, iż pojęcie "interesu publicznego" o jakim mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość. bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Jednak interes publiczny musi być tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

W zaskarżonym postanowieniu rozpatrzona została treść pojęcia "ważny interes publiczny" zarówno w kontekście sytuacji Skarżącego, jak również w kontekście wpływu uzyskanych kosztów egzekucyjnych na wzrost skuteczności egzekucji administracyjnej, co niewątpliwie leży w interesie publicznym, w tym również wierzyciela. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie miały prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Koszty te mają bowiem charakter długu odrębnego od dochodzonych w trybie przymusu należności, powstają one w związku z podjęciem czynności egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne nalicza organ egzekucyjny w wysokości określonej przepisami i pobiera je w trybie egzekucji administracyjnej. Obowiązek ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również wtedy, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności. Wysokość opłat nie jest uzależniona od rzeczywistych kosztów poniesionych organ egzekucyjny w związku z dokonaniem określonej czynności.

Interes publiczny realizuje się także w przestrzeganiu pewnych ogólnych zasad porządku prawnego, jak zasada zaufania do organów państwa oraz zasada proporcjonalności oceniana według kryteriów niezbędności i adekwatności zastosowanych środków. Niezależnie od tego, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością oraz realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego, to jednak koszty egzekucyjne nie mogą przekształcać się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą zobowiązanego. Nadto mieć należy na uwadze, że funkcją kosztów egzekucyjnych jest pokrycie kosztów działania organu egzekucyjnego – nawet jeżeli ich wysokość jest określana ryczałtowo, a nie kreowanie dodatkowych dochodów organu egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie brak podstaw do uznania, że zachodzi przesłanka wskazana w § 2 pkt 3 art. 64e. Wszczęte postępowanie egzekucyjne wprawdzie nie doprowadziło jeszcze do wyegzekwowania świadczeń, jednakże postępowanie jest w toku, gdyż obecnie prowadzona jest egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego. Zważywszy na okoliczność, że koszty egzekucyjne zaspokajane są z kwoty uzyskanej z egzekucji w pierwszej kolejności, nie ma podstaw do uznania, że w razie wpływu na konto jakichkolwiek środków będą one w przedmiotowej sprawie nieściągalne. Okoliczność, że Skarżący z zajętego rachunku korzystał ostatnio 4 lata temu nie świadczy o tym, iż na rachunek ten nie wpłyną w przyszłości środki finansowe.

W niniejszej sprawie oceniony został cały zebrany materiał dowodowy. Akta sprawy potwierdzają, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił i ocenił sytuację osobistą oraz majątkowo-finansową Skarżącego.

W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. ZUS podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ten był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto ocenić, na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyraz powyższemu organ powinien dać w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, Dyrektor IAS zasadnie uznał, że ZUS, stwierdzając brak podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie. Kierując się zaś regułami uznania administracyjnego wynikającego z art. 64e u.p.e.a. prawidłowo uznał, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem Skarżącemu kosztów egzekucyjnych.

W toku postępowania i w skardze Skarżący skoncentrował zarzuty na twierdzeniach o błędnych ustaleniach organów, nie uzasadniając swojego stanowiska w sposób mogący skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik Skarżącego będący adwokatem nie sformułował nowych zarzutów, uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi.

Wreszcie nie sposób mówić o naruszeniach przepisów o randze konstytucyjnej, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji znajduje oparcie obowiązujących przepisach prawa.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.