Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4918/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1259/20 w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1259/20 oddalił skargę K. M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji [...] (dalej: "KWP" lub "organ pierwszej instancji") rozkazem personalnym z [...] września 2019 r. zwolnił K. M. (dalej: "skarżący") ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 ze zm., dalej: "ustawa o Policji"). Rozkaz personalny KWP został przesłany skarżącemu na adres znajdujący się w jego aktach osobowych ([...]). Przesyłka polecona, dwukrotnie awizowana (11 września 2019 r. oraz 19 września 2019 r.) nie została przez skarżącego podjęta.

Komendant Powiatowy Policji [...] w piśmie z 11 września 2019 r. powiadomił organ pierwszej instancji, że 6 września 2019 r. otrzymał raport skarżącego z 5 września 2019 r., w którym poinformował o zmianie miejsca zamieszkania.

W tych okolicznościach faktycznych, KWP 17 września 2019 r. przesłał skarżącemu rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby na adres wskazany w tym raporcie (ul. [...]). Z adnotacji umieszczonych przez doręczyciela na przesyłce oraz druku zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do tej przesyłki, przekazanego przez Pocztę Polską S.A. w związku z postępowaniem reklamacyjnym przesyłki, rozkaz personalny został doręczony w trybie doręczenia zastępczego ze skutkiem na 4 października 2019 r. (pierwsze awizo 20 września 2019 r., drugie awizo 30 września 2019 r., zwrot do nadawcy 7 października 2019 r.).

Skarżący 30 października 2019 r., po złożeniu 23 października 2019 r. do KWP wniosku o udostępnienie akt postępowania zakończonego rozkazem personalnym o jego zwolnieniu ze służby w Policji oraz o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii całości tych akt, 30 października 2019 r. zapoznał się z tymi aktami oraz wykonał ich fotokopię.

16 stycznia 2020 r. z analogicznym wnioskiem zwrócił się do organu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego. Po zapoznaniu się z aktami 31 stycznia 2020 r. zrobił ksero wybranych dokumentów.

Następnie skarżący 6 lutego 2020 r. (data nadania pisma w placówce operatora pocztowego) wniósł odwołanie od rozkazu personalnego KWP z [...] września 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Oświadczył, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym, gdyż korespondencja w tej sprawie była kierowana na nieprawidłowy adres ([...]). O zwolnieniu ze służby dowiedział się przypadkowo 21 października 2019 r. 30 października 2019 r. zapoznał się z aktami sprawy, niemniej jednak "był przekonany", że decyzja niedoręczona prawidłowo nie weszła do obrotu prawnego i jest aktem nieistniejącym. Z tego powodu 4 grudnia 2019 r. zgłosił się do Komisariatu Policji w [...] Komendy Powiatowej Policji [...] do pełnienia służby. Ponadto skarżący podniósł, że 31 stycznia 2020 r. został poinformowany przez pełnomocnika, że "twierdzenie o braku wprowadzenia wspomnianej decyzji do obrotu prawnego może być przedwczesne, albowiem można również bronić poglądu, że co do zasady decyzja wchodzi do obrotu prawnego również w sytuacji, gdy strona dowiedziała się o jej wydaniu i zapoznała się z jej treścią". Zdaniem skarżącego, od 31 stycznia 2020 r., kiedy pełnomocnik udzielił mu porady prawnej, rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego KWP z [...] września 2019 r. Termin ten został więc przez stronę zachowany.

Komendant Główny Policji (dalej: "KGP" lub "organ") postanowieniem z [...] maja 2010 r., nr [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od rozkazu personalnego KWP z [...] września 2019 r.

W uzasadnieniu przytoczył treść art. 58 § 1 k.p.a. stwierdzając, że skarżący nie dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ nie zgodził się ze skarżącym, że przyczyna uchybienia terminu ustała 31 stycznia 2020 r., w którym pełnomocnik udzielił mu porady prawnej. Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania (niewiedza o wydaniu decyzji), ustała 30 października 2019 r., kiedy skarżący zapoznał się z aktami postępowania, w tym z rozkazem personalnym o jego zwolnieniu ze służby. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął bezskutecznie dla skarżącego 6 listopada 2019 r.

KGP dodał, że przekonanie skarżącego, że rozkaz personalny o jego zwolnieniu ze służby nie wszedł do obrotu prawnego, z uwagi na jego doręczenie pod nieprawidłowy adres ([...]) nie ma znaczenia dla wyniku postępowania, bowiem, że w dniu zapoznania się z aktami (30 października 2019 r.) miał wiedzę o tym, że decyzja dotycząca zwolnienia go ze służby została również przesłana na prawidłowy adres, wskazany w raporcie z 5 września 2019 r.

Organ podniósł także, że zachowanie skarżącego, który dopiero 16 stycznia 2020 r. decyduje się zasięgnąć porady prawnej, było "nie tylko zawinione oraz nieodpowiedzialne, ale także świadczyło o znacznym niedbalstwie". Skarżący mógł, przy zachowaniu należytej staranności, niezależnie od przeświadczenia o niewprowadzeniu do obrotu prawnego rozkazu personalnego o jego zwolnieniu ze służby, podjąć działania zmierzające do upewnienia się (potwierdzenia), że jest osobą pełniącą służbę w Policji lub też zwolnioną z tej służby, zwłaszcza że od listopada 2019 r. do stycznia 2020 r. nie otrzymywał uposażenia. Od 30 października 2019 r. (data zapoznania się z aktami) do 31 stycznia 2020 r. (data uzyskania porady prawnej), nie zaistniały okoliczności niezależne od skarżącego, które uniemożliwiły mu złożenie odwołania od rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z [...] września 2019 r.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie KGP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim Sąd nie podzielił zapatrywania skarżącego, że doręczenie decyzji na adres ul. [...] (ze skutkiem na 4 października 2019 r.) było nieprawidłowe i dlatego rozkaz personalny o jego zwolnieniu ze służby nie wszedł do obrotu prawnego.

Sąd wskazał, że po pierwsze, z akt sprawy (w tym. m. in. wyniku postępowania reklamacyjnego tej korespondencji) wynika, że rozkaz personalny KWP został doręczony skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego ze skutkiem na 4 października 2019 r. (pierwsze awizo 20 września 2019 r., drugie awizo 30 września 2019 r., zwrot do nadawcy 7 października 2019 r.). Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, że doręczenie jest nieskuteczne, ponieważ zostało dokonane z naruszeniem art. 44 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w placówce pocztowej, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej (gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji wynika, że warunki te zostały spełnione.

Po drugie, Sąd uznał za nieuzasadnione twierdzenie skarżącego, że ten rozkaz, ze względu na "formę" (uwierzytelniona kserokopia) nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Zdaniem Sądu, żaden przepis prawa nie warunkuje skuteczności doręczenia decyzji od doręczenia jej oryginału. Wydanie kopii decyzji jest więc w istocie jej doręczeniem, o którym mowa w art. 109 k.p.a., czyli czynnością o charakterze materialnotechnicznym, polegającą na przekazaniu rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji art. 109 § 1 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że doręcza się de facto kopię decyzji, ale na prawach oryginału. Sąd zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się również, że art. 109 § 1 k.p.a. nakazuje organowi doręczyć stronie decyzję, przez co należy rozumieć jej oryginał. Niemniej jednak poświadczona za zgodność z oryginałem decyzja korzysta z praw oryginału, dlatego jej doręczenie jest także prawnie skuteczne. Inne rozumienie tego zagadnienia pozbawiałoby sensu instytucję poświadczenia za zgodność z oryginałem.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji, KGP prawidłowo przyjął, że rozkaz personalny organu pierwszej instancji został doręczony skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego ze skutkiem na 4 października 2019 r.

Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że skarżący nie zachował niepodlegającego przywróceniu siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Upłynął on bowiem bezskutecznie 6 listopada 2019 r. Przyjmując, że przyczyną niezachowania terminu do wniesienia odwołania była niewiedza skarżącego o wydanym i wysłanym mu rozkazie personalnym z [...] września 2019 r., Sąd stwierdził, że ta niewiedza ustała najpóźniej w dniu, w którym skarżący zapoznał się z aktami sprawy i w związku z tym dowiedział się, że w aktach jego sprawy znajduje się niedobrana przez niego korespondencja dotycząca tej sprawy, co stało się 30 października 2019 r. Od tej daty należy zatem liczyć siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Nie może być to natomiast dzień w którym strona zasięgnęła porady prawnej odnośnie tej sprawy. Skarżący zasięgnął tej porady dopiero po upływie trzech miesięcy od dnia, kiedy dowiedział się o nieodebranej korespondencji. Przy minimalnej staranności i przewidywaniu, zwłaszcza że jak sam przyznał wcześniej, 21 października 2019 r. "przypadkowo" dowiedział się o zwolnieniu ze służby, powinien mieć niewątpliwie świadomość toczącego się postępowania i etapu, na którym to postępowanie się znajduje.

Skarżący nie zgadzając się wyrokiem Sądu pierwszej instancji, wywiódł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., polegające na nieodniesieniu się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skarżącego podanych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz niewyjaśnienie przez Sąd dlaczego uznał, że nie doszło do naruszenia przepisu art. 58 § 1 k.p.a., skoro skarżący na żadnym z etapów postępowania, w tym również w chwili zapoznawania się z aktami sprawy nie został poinformowany i pouczony o przysługujących mu prawach, w tym o możliwości zaskarżenia aktu niedoręczonego, bądź też dokumentu doręczonego błędnie oraz terminu, w ciągu którego mógłby wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od takiego aktu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

Jednocześnie skarżący w piśmie procesowym z 21 kwietnia 2021 r. oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeśli skarżący wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który – jego zdaniem – został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu. Nawet jeżeli ustalone fakty i twierdzenia skarżącego wskazują, że w istocie naruszono inny przepis prawa, niewskazany wyraźnie w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie wolno brać tej okoliczności pod uwagę.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wiąże się z koniecznością prawidłowego ich sformułowania w samej skardze przez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym uchybił wojewódzki sąd administracyjny, uzasadnienia ich naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania, że wytknięte naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym warunkom, a więc pozbawiona podstawowych elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać bądź konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów kasacyjnych. Sąd odwoławczy nie może poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne działanie z urzędu (por. wyrok NSA z 22 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2065/17).

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera dyrektywę skierowaną pod adresem sądu sporządzającego uzasadnienie wyroku, by zawierało ono zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić, że nie zamieścił niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w powołanym przepisie, a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 487/08, z 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 3190/18, z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1863/20). Tymczasem wszystkie wymagane prawem elementy, wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stanowiska Sądu przedstawionego w uzasadnieniu nie sposób uznać za dowolne. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko, w tym co do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawę rozstrzygnięcia oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Szczegółowo wyjaśnił również dlaczego w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do naruszenia przez organ art. 58 § 1 k.p.a. Należy podnieść, że zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy kwestionowania poczynionych przez sąd ustaleń, dotyczących stanu faktycznego przyjętego jako podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Nie można zarzutem naruszenia tego przepisu kwestionować także zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny stanu faktycznego sprawy. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązany z błędnym ustaleniem stanu faktycznego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia należy uznać za błędnie sformułowany.

Przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, iż kwestionowane skargą postanowienie odpowiada prawu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił motywy, którymi kierował się stosując przepis art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył treści art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż to uzasadnienie składa się ze wszystkich prawem wymaganych elementów. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie spornych kwestii jurydycznych nie może być kwestionowane poprzez zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej. W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, iż poprzez zarzut naruszenia powyższego przepisu nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego. Zarzut ten służyć ma wykazaniu wadliwości uzasadnienia wyroku, nie zaś niezasadności argumentacji przedstawionej w tym uzasadnieniu (por. wyrok NSA z 13 września 2017 r. I FSK 2029/15). W ocenie NSA skarżący nie wykazał takich braków uzasadnienia, które uzasadniałyby wskazywane naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Z tego względu ten zarzut należało uznać za chybiony.

Powody kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia wynikały zdaniem skarżącego między innymi z naruszenia przepisu art. 58 k.p.a. Przywoływana regulacja prawna nie stanowiła jednak przedmiotu zarzutów kasacyjnych sformułowanych i przedstawionych w niniejszej sprawie. Zaniechania tego nie może skutecznie sanować podniesienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który nie zastępuje właściwych zarzutów kasacyjnych adekwatnych do merytorycznych ocen w zakresie wykładni oraz możliwości zastosowania prawa. Jeżeli zdaniem skarżącego, w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 58 k.p.a., gdyż skarżący na żadnym z etapów postępowania, w tym również w chwili zapoznawania się z aktami sprawy nie został poinformowany i pouczony o przysługujących mu prawach, w tym o możliwości zaskarżenia aktu, to tak określony zarzut powinien odnosić się do naruszenia art. 58 oraz art. 9 k.p.a. Taki zarzut nie został jednak w skardze kasacyjnej przedstawiony.

Za nieuzasadniony także należy uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.

Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. jest przepisem ustrojowym normującym zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i jako taki co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Może być on skutecznie wskazany jako naruszony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyroki NSA z: 11 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 70/12, 26 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1660/07, 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 445/10). Ponadto, skoro przepis art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. jako przepis ustrojowy, a nie procesowy, wskazuje w § 2 podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne, to przepis ten mógłby stanowić samodzielną i skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli. Zarzucając naruszenie tego przepisu strona powinna zatem bądź to wskazać konkretny przepis prawa, który powinien uwzględnić, a czego nie zrobił sąd pierwszej instancji dokonując kontroli legalności działania organów administracji, bądź ewentualnie przepis wskazujący inne kryterium kontroli (wykraczające poza zgodność z prawem). Wykazując naruszenie tego przepisu strona może wywodzić, że sąd niezasadnie wyszedł poza kryterium kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (tzn. wskazać, że nie zaistniał przypadek, w którym "ustawy stanowią inaczej"). Na żaden z tych sposobów naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w skargach kasacyjnych nie wskazano.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyjaśnił, że warunki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostały ustanowione w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Zasadnie podniósł, że w świetle art. 58 § 2 k.p.a., datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1476/17; z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1365/16; z 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1992/15).

W okolicznościach niniejszej sprawie nie można przyjąć, jak próbuje to wykazać autor skargi kasacyjnej, aby po stronie organu administracji publicznej istniał obowiązek poinformowania zainteresowanego, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez skarżącego błędach proceduralnych. Organ nie był zobowiązany do udzielenia skarżącemu pouczenia o treści art. 58 k.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Obowiązku pouczania o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie sposób wyprowadzać z ogólnych zasad wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP - zasady państwa prawnego, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, zasady praworządności, czy sprawiedliwości społecznej. Takiej informacji nie można uznać za niezbędną, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 k.p.a. W tym kontekście brak wniosku o przywrócenie terminu w piśmie wniesionym z uchybieniem terminu dopełniającym spóźnionej czynności nie jest brakiem formalnym i nie wymaga wezwania przez organ strony do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (zob. wyroki NSA z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2188/12; z 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 961/09).

Z uwagi na uchybienie przez skarżącego terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bezprzedmiotowa była przed Sądem pierwszej instancji merytoryczna ocena złożonego wniosku o przywrócenie terminu, tj. ocena braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zachowanie terminu, przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest bowiem wymogiem formalnym rozpatrzenia tego wniosku.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.