Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 963/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1,  ust. 1a,  ust. 1b,  ust. 3, ust. 4, art. 6 ust. 2 pkt 1-3, art. 38 ust. 1,  ust. 2, ust. 3, ust. 5,
journal: Dz.U. 2022 poz 572
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)
article: art. 48b ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1421
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Szczecinie na decyzję Burmistrza D. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt czasowo odebranych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Burmistrz D., decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2052 – j.t. ze zm.), dalej jako "k.p.a." oraz art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 572 – j.t.), dalej jako ".u.o.z.", działając z urzędu: w punkcie pierwszym ustalił koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt w postaci trzody chlewnej w liczbie 100 sztuk - ustalonej na podstawie protokołu z dnia 15 października 2021 r., należących do K. K., (dalej: "właściciel zwierząt", "strona"), odebranych czasowo na podstawie decyzji Burmistrza D. z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], w okresie od odebrania zwierząt, to jest od dnia 15 października 2021 r., do dnia 31 grudnia 2021 r., na łączną kwotę [...]zł brutto, w punkcie drugim obciążył tymi kosztami K. K..

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz opisał przebieg postępowania w przedmiocie czasowego odebrania trzody chlewnej należącej do strony, zakończonego wydaniem w dniu [...] maja 2021 r. decyzji nr [...] o czasowym odebraniu właścicielowi zwierząt (68 sztuk), która - jak wskazał, nie została zaskarżona, stała się ostateczna oraz prawomocna i została wykonana. W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył przebieg postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, jak i okoliczności odebrania zwierząt, transportu, przekazania do innego gospodarstwa i związane z tym koszty m.in. utrzymania i leczenia. Przedstawił również zestawienie dokumentacji księgowej należności składających się na łączną kwotę obciążającą stronę wskazaną w rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] marca 2022 r. Wymienił i ocenił pozostałe uznane za dowody w sprawie dokumenty, na podstawie których ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie.

Skargę na wyżej opisaną decyzję złożył Prokurator Okręgowy w S., dalej jako "skarżący", "Prokurator", który wniósł o jej uchylenie w całości i zarzucił wydanie z istotnym naruszeniem:

1. przepisu prawa materialnego - art. 7 ust. 4 u.o.z. poprzez:

- błędną wykładnię i obciążenie K. K. kosztami wykonania orzeczenia o przepadku, które nie są objęte dyspozycją wymienionego przepisu;

- obciążenie K. K. kosztami transportu, utrzymania

i koniecznego leczenia 100 sztuk trzody chlewnej, pomimo że decyzja z dnia [...] maja 2021 r. o czasowym odebraniu odnosiła się do 68 sztuk zwierząt;

- zaliczenie w poczet kosztów transportu i utrzymania zwierząt tych, które zostały poniesione przed faktycznym odbiorem zwierząt, podczas gdy w zaskarżonej decyzji wskazano, że obejmuje koszty od dnia odebrania zwierząt, tj. 15 października 2021 r.;

2. przepisów prawa procesowego mogących mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 28 k.p.a. poprzez nieuznanie za stronę postępowania w przedmiocie ustalenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Rejonowego w M., podczas gdy na skutek orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] marca 2021 r., sygn. akt [...] [...] przepadku zwierząt, podmiot ten stał się właścicielem części z odebranych zwierząt i postępowanie dotyczyło oprócz interesu K. K. również interesu Skarbu Państwa;

- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt, pomimo zaniechania podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co uniemożliwiło zweryfikowanie jej legalności.

W uzasadnieniu skargi Prokurator, rozwijając zarzut naruszenia prawa materialnego powołał przepisy art. 7 ust. 4 i ust. 6 u.o.z. stwierdzając, że organ administracyjny musi w toku postępowania w przedmiocie ustalenia kosztów poniesionych w związku z uprzednim wydaniem decyzji o czasowym odebraniu zwierząt, uwzględnić wynik postępowania karnego prowadzonego przeciwko dotychczasowemu właścicielowi lub opiekunowi o przestępstwo znęcania się nad zwierzęciem. Skarżący dodał, że z akt administracyjnych organu wynika, że w dniu [...] marca 2021 r. przed Sądem Rejonowym w M. zapadł wyrok o sygn. akt [...] [...], (dalej "wyrok z dnia [...] marca 2021 r."), skazujący K. K. za przestępstwo z art. 35 ust. 1a u.o.z., na mocy którego orzeczono przepadek świń, które znajdowały się w stadzie najpóźniej do dnia 2 stycznia 2020 r. Wyrok uprawomocnił się w dniu [...] kwietnia 2021 r. Według skarżącego, z chwilą uprawomocnienia się wyroku K. K. utracił własność zwierząt objętych przepadkiem, których właścicielem stał się Skarb Państwa.

Prokurator wywiódł, że stanowisko Sądu Rejonowego, iż wobec braku indywidualnego oznaczenia zwierząt wykonanie orzeczonego przepadku jest niewykonalne i w sytuacji odebrania wszystkich świń skazanemu i przekazania ich innej osobie lub jednostce nie zachodzi już potrzeba wykonania przepadku, nie ma wpływu na okoliczność, że prawomocnym wyrokiem taki przepadek został orzeczony

i K. K. utracił własność zwierząt nim objętych. Przy tym skarżący zwrócił uwagę, że choć w myśl art. 38 ust. 8 u.o.z. to skazany ponosi koszty wykonania orzeczenia o przepadku, to nie są one objęte zakresem orzekania na podstawie art. 7 ust. 4 u.o.z. Koszty te bowiem zobowiązany jest ustalić Sąd w postępowaniu wykonawczym.

W tym miejscu Prokurator wypowiedział się również odnośnie dostrzeganego naruszenia art. 28 k.p.a. wskazując, że nieuznany za stronę postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją Prezes Sądu Rejonowego w M., na skutek orzeczonego przepadku zwierząt już wspomnianym wyżej wyrokiem z dnia [...] marca 2021 r., stał się właścicielem części odebranych zwierząt i postępowanie dotyczyło oprócz interesu K. K. również interesu Skarbu Państwa. Według Prokuratora wynik sprawy dotyczył interesów tego podmiotu, jednak organ nie uznał go za stronę postępowania. W konsekwencji Burmistrz prowadził postępowanie bez udziału wszystkich stron - decyzję kosztową skierował wyłącznie do właściciela zwierząt.

Dalej skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja istotnie narusza art. 7 ust. 4 u.o.z. poprzez obciążenie strony kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia 100 sztuk trzody chlewnej pomimo tego, że decyzja z dnia [...] maja 2021 r.

o czasowym odebraniu zwierząt odnosiła się do 68 sztuk zwierząt. Prokurator wskazał, że w powołanym przepisie ustawodawca kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża dotychczasowego właściciela lub opiekuna tylko w przypadku czasowego odebrania zwierząt (ust. 1 cyt. uregulowania) lub w przypadku niecierpiącym zwłoki (ust. 3) i wydania w tym zakresie stosownej decyzji. Dodał, wzmacniając wypowiedź poglądem prawnym orzecznictwa sądowego, że z przepisu tego wynika, iż wydanie decyzji o czasowym odebraniu zwierząt jest niezbędne do wydania decyzji kosztowej, ale również, że koszty mogą zostać ustalone wyłącznie w stosunku do zwierząt objętych decyzją o czasowym odebraniu zwierząt.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie decyzja o czasowym odebraniu zwierząt nie obejmowała 32 sztuk z odebranych z gospodarstwa strony zwierząt. Jeżeli zwierzęta te zostały odebrane na podstawie 7 ust. 1 lub ust. 3 ww. ustawy, to również w tym zakresie powinna zostać wydana stosowna decyzja, której jednak organ nie wydał. Tym samym, w ocenie skarżącego, nie można zastosować tu art. 7 ust. 4 u.o.z. i żądać pokrycia przez właściciela lub opiekuna tych zwierząt kosztów związanych z ich transportem, utrzymaniem i koniecznym leczeniem.

Nadto, według Prokuratora, organ wydał zaskarżoną decyzję z istotnym naruszeniem art. 7 ust. 4 u.o.z. poprzez zaliczenie w poczet kosztów transportu

i utrzymania zwierząt tych, które zostały poniesione przed faktycznym odbiorem zwierząt. Skarżący wskazał, że z treści zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie,

iż Burmistrz ustalił koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt na łączną kwotę [...]zł brutto w okresie od ich odebrania tj. od dnia 15 października 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.

Tymczasem wśród rachunków składających się na tę kwotę są i takie, które dotyczą kosztów poniesionych jeszcze przed faktycznym odbiorem zwierząt,

a wynikłych z podjętych w dniu 23 lipca 2021 r. oraz w dniu 26 sierpnia 2021 r. prób ich odebrania, które zakończyły się niepowodzeniem. Do tych zdarzeń odnosi się faktura VAT nr [...] (poz. 1 zestawienia wskazanego w uzasadnieniu decyzji), wystawiona w dniu 26 sierpnia 2021 r. w związku ze zleceniem Burmistrza z dnia 20 lipca 2021 r. oraz z dnia 18 sierpnia 2021 r. na transport i załadunek świń na łączną kwotę [...]zł, jak również częściowo rachunek nr [...] (poz. 3 rzeczonego zestawienia) z dnia 31 października 2021 r. dotyczący przygotowania budynku do przyjęcia odebranych tymczasowo zwierząt (czas trzykrotny) - dezynfekcja, przygotowanie kojców, wymian ściółki - na łączną kwotę [...]zł. Określenie "czas trzykrotny" należy bowiem interpretować jako gotowość na każde przyjęcie zwierząt, które jednak finalnie nastąpiło dopiero za trzecim razem tj. w dniu odebrania zwierząt.

Według Prokuratora zaliczenie powyższych należności przez organ do ustalonych kosztów transportu i utrzymania zwierząt nastąpiło wbrew dyspozycji art. 7 ust. 4 u.o.z., albowiem poniesione zostały za swego rodzaju czynności przygotowawcze, w okresie wcześniejszym niż określony w decyzji.

Niezależnie od powyższego, powołując się na poglądy orzecznictwa sądowoadmnistracyjnego, ukształtowanego na tle art. 7 ust. 4 u.o.z., skarżący wskazał, że z decyzji kosztowej winna wynikać nie tylko wysokość rzeczywiście poniesionych kosztów transportu, koniecznego utrzymania i leczenia zwierzęcia, ale organ administracji publicznej powinien obciążenie nimi strony każdorazowo szczegółowo uzasadnić, a ich wysokość powinna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom mającym wyłącznie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter. Nie mogą to być koszty nieznajdujące faktycznego uzasadnienia i wynikające wyłącznie z zaakceptowania przez organ administracji stawek za utrzymanie zwierzęcia, arbitralnie ustalonych przez podmiot, któremu je przekazano. W związku z powyższym z akt sprawy musi wynikać sposób obliczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt, a wyliczenie to musi poddawać się weryfikacji.

Prokurator argumentował, że w fakturach dotyczących kosztów transportu

i załadunku świń podano jedynie kwoty, którymi została obciążona Gmina D., bez wskazania jakie składniki wchodzą w zakres podanych kosztów. Tymczasem organ winien podać w szczególności czy na koszty transportu składają się obok długości trasy także konieczność użycia specjalistycznego pojazdu, czy też odpowiedniej liczy osób wykonujących ten transport. Zlecenie na transport wystawione przez Burmistrza D. w żaden sposób nie konkretyzuje ustalonej ceny powyższej usługi. Nie sposób zatem zweryfikować, w tym przypadku, czy cena ta była adekwatna i niewygórowana w stosunku do cen oferowanych przez inne podmioty świadczące te same usługi. Tym samym faktura wystawiona przed odebraniem zwierząt w ogóle nie powinna zostać zaliczona do ustalonych kosztów transportu.

Rozwijając wypowiedź odnośnie rachunku wystawionego za przygotowanie budynku do przyjęcia odebranych tymczasowo zwierząt (dezynfekcja, przygotowanie kojców, wymian ściółki) skarżący wskazał, że organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji dlaczego zachodziła potrzeba przeprowadzenia tych czynności za każdym razem, w szczególności czy w budynku, po nieskutecznym odbiorze zwierząt przebywały inne zwierzęta, a jeśli nie, to dlaczego każdorazowo zachodziła konieczność wymiany ściółki, zwłaszcza że czynności odebrania zwierząt realizowane były trzykrotnie w stosunkowo niedługim czasie, zaledwie półtora miesiąca. Dlatego też należności za powyższe czynności podjęte przed odebraniem zwierząt, zdaniem Prokuratora, nie powinny zostać zaliczone do ustalonych w decyzji kosztów.

W zakresie rachunków wystawionych za utrzymanie odebranych zwierząt,

w ocenie skarżącego, organ w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego wskazane w nich kwoty uznał za uzasadnione. W zawartym porozumieniu z dnia [...] lipca 2021 r. między Burmistrzem, a utrzymującym zastępczo zwierzęta w swoim gospodarstwie rolnym również brak jakichkolwiek szczegółowych zapisów odnośnie sposobu naliczania należnego wynagrodzenia za wyjątkiem stwierdzenia, że przyjmujący otrzyma wynagrodzenie za czynności wskazane w porozumieniu po przedstawieniu rachunku.

Dodatkowo Prokurator uwypuklił, że w rzeczonych rachunkach nie wskazano ilu sztuk zwierząt dotyczą. Nie sposób też zweryfikować, mając na uwadze różny wiek świń w stadzie, czy ilość zakupionego zboża i dodatków paszowych były uzasadnione. Organ nie wyjaśnił również w uzasadnieniu decyzji, z jakich względów w pozycji "obsługa" została ujęta amortyzacja budynku, czy w gospodarstwie znajdowały się również inne zwierzęta niż odebrane stronie, a także ile osób sprawowało opiekę nad zwierzętami w kontekście pozycji "roboczogodziny".

Według Prokuratora brak powyższych ustaleń uniemożliwia dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podkreślił, że na wysokość kosztów ponoszonych przez Gminę w toku ich realizowania zobowiązany nie ma praktycznie żadnego wpływu, dlatego tym większe znaczenie należy przypisać konieczności wykluczenia jakiejkolwiek arbitralności innych podmiotów w tym zakresie (w niniejszej sprawie tych, którym zlecono transport i utrzymanie odebranych zwierząt), co aktualizuje po stronie organów obowiązek szczególnie wnikliwej ich weryfikacji i kontroli. Tymczasem na rachunkach załączonych do akt sprawy poza wskazaniem, że dokonano ich merytorycznej kontroli brak jakichkolwiek innych zapisów, które pozwalałyby zweryfikować zasadność wskazanych w nich kosztów.

Odpowiadając na skargę, Burmistrz - działający przez radcę prawnego, w pierwszej kolejności zaznaczył, że wskutek czasowego odebrania 100 sztuk zwierząt, do którego doszło w dniu 15 października 2021 r., w ich posiadanie weszła Gmina D.. Natomiast faktycznie zostały one przekazane do gospodarstwa rolnego wskazanego przez organ. Niemniej jednak Gmina, jako posiadacz przedmiotowej trzody chlewnej, miała obowiązek zarejestrowania stada, a co za tym idzie dokonała stosowanego zgłoszenia do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W chwili odebrania świń w skład stada wchodziło między innymi 27 macior, co zostało stwierdzone protokolarnie. Nieznana liczba tych macior była prośna.

Odnośnie różnic w liczebności odebranych zwierząt Burmistrz wyjaśnił, że na podstawie zawartych w aktach postępowania dokumentów dotyczących historii stada oraz dokonywanych zgłoszeń o zmianach w tymże stadzie stwierdzić można, że po 15 października 2021 r., kiedy zwierzęta zostały odebrane, urodzonych zostało 64 sztuk prosiąt, w tym 10 sztuk przed 31 grudnia 2021 r. Wraz z 68 sztukami świń, które objęte zostały decyzją z dnia 26 maja 2021 r. o czasowym odebraniu zwierząt daje to liczbę 132 sztuk trzody chlewnej, a wszystkich zwierząt odebranych i urodzonych do dnia 31 grudnia 2021 r. było, w ocenie organu, 110 sztuk. Taka liczba świń została rzeczywiście odebrana i co za tym idzie wymagała transportu, utrzymania i koniecznego leczenia, a koszty z tym związane w okresie od dnia 15 października 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. ponosiła faktycznie Gmina D.. Stan liczebny stada na dzień odebrania wynosił faktycznie 100 szt. trzody chlewnej, natomiast wydanie decyzji o czasowym odbiorze zwierząt nastąpiło w dniu 26 maja 2021 r., gdy stado było jeszcze mniej liczne.

Nie zgadzając się z zarzutami skargi odnośnie kosztów ustalonych zaskarżoną decyzją i stwierdzenia, że nie poddają się weryfikacji organ wskazał, że w dniach 23 lipca 2021 r. i 26 sierpnia 2021 r. właściciel zwierząt, pomimo zawiadomienia go o tych terminach, nie był obecny w swoim gospodarstwie, a dostęp do niego był zamknięty. Przedstawiciele organu, bez asysty Policji, którą funkcjonariusze zapewnili dopiero w dniu 15 października 2021 r. w związku z inicjatywą Prokuratora, nie dysponowali rzeczywistymi możliwościami odebrania zwierząt. Pomimo tego, konieczne było zapewnienie gotowości do wykonania ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2021 r., czyli transportu zwierząt zarówno w dniu 23 lipca 2021 r., jak i w dniu 26 sierpnia 2021 r., gdyż przed tymi terminami nie było wiadome, że przeprowadzenie tej czynności okaże się niemożliwe. Ustalone zaskarżoną decyzją koszty obejmują także koszty niezbędnych czynność podejmowanych w stosunku do odebranych zwierząt przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. i zabiegów ze strony lekarza weterynarii, znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale.

Według Burmistrza koszty te uznać należy w całości za celowe i zasadne. Obejmują w szczególności wydatki na utrzymanie zwierząt, a zatem karmę dla zwierząt wraz z dodatkami, ale także na obsługę, w tym dostawy mediów do gospodarstwa, w którym zwierzęta się znajdują.

Odnośnie kosztów transportu, które zostały poniesione i obciążają, zdaniem organu, właściciela zwierząt w związku ze zdarzeniami przed dniem 15 października 2021 r., w której to dacie doszło do faktycznego odebrania zwierząt, w jego ocenie, nie można zgodzić się z zarzutem, iż nie zaistniały one w związku z decyzją z dnia [...] maja 2021 r. o czasowym odebraniu zwierząt i jakoby nie obciążają osoby, której świnie zostały odebrane. Gdyby bowiem nie wydana ostateczna decyzja Burmistrza

z dnia [...] maja 2021 r., to w dniach 23 lipca 2021 r. i 26 sierpnia 2021 r. nie byłoby potrzeby organizowania transportu świń z gospodarstwa strony. Nie było natomiast zależne od organu to, że w tych dniach przeprowadzenie odbioru trzody chlewnej było niemożliwe i w efekcie nie doszło do faktycznego przewozu zwierząt.

Odnosząc się następnie do wskazywanej w uzasadnieniu skargi kwestii uwzględnienia przez organ ustalający koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt wyniku postępowania karnego prowadzonego przeciwko osobie, której zwierzęta odebrano, a to z uwagi na art. 7 ust. 6 u.o.z. Burmistrz stwierdził, że zarzuty w tym zakresie są nietrafne o tyle, że po tym, jak wydany został wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2021 r., wobec właściciela zwierząt nie orzekano

w przedmiocie przepadku zwierząt. Żadna ze świń odebranych mu w dniu 15 października 2021 r. nie podlegała zatem zwrotowi na mocy art. 7 ust. 6 u.o.z., a co za tym idzie okres, w którym koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia obciążają stronę, nie uległ ograniczeniu co do żadnego ze zwierząt w związku

z powstaniem po stronie organu obowiązku jego zwrotu, wynikającego z przywołanej regulacji. Co, zdaniem organu, istotne, kompetencja organu do wydania decyzji, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.o.z. nie jest uzależniona od tego, czy wobec posiadacza zwierzęcia toczy się postępowanie karne, a co za tym idzie, czy istnieje ewentualność orzeczenia wobec niego przepadku. Decyzja o czasowym odebraniu zwierząt może być wydana nawet jeżeli proces karny odnośnie traktowania zwierząt, których dotyczy decyzja, nie jest prowadzony.

Burmistrz nie zgodził się również ze stanowiskiem Prokuratora, według którego stroną postępowania w przedmiocie ustalenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia miałby być Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego w M.. Organ nie kwestionując prawomocnego wyroku tegoż Sądu z dnia [...] marca 2021 r., ani też orzeczonego nim przepadku świń zauważył, że przepadek dotyczył wyłącznie zwierząt wchodzących do stada przed dniem 2 stycznia 2020 r. Do odebrania trzody chlewnej stronie doszło natomiast w dniu 15 października 2021 r. Jak wynika ze stanowiska samego Sądu Rejonowego w M., po takim czasie wykonanie przepadku nie jest możliwe. Oznacza to zatem, że Skarb Państwa wskutek przedmiotowego wyroku rzeczywiście stał się właścicielem świń ze stada K. K., ale przepadek tym wyrokiem orzeczony nie obejmował zwierząt odebranych w dniu 15 października 2021 r., gdyż był już wówczas niemożliwy do wykonania. Co więcej, w przeprowadzonym postępowaniu nie było nawet możliwe ustalenie tego czy w dniu odebrania zwierząt w skład stada wchodziły świnie, które były w nim według stanu na dzień 2 stycznia 2020 r. Okoliczność taka nie została wskazana ani w protokole z czynności odebrania z dnia 15 października 2021 r., ani też w znajdującym się w aktach sprawy policyjnym protokole zatrzymania rzeczy z dnia 10 listopada 2021 r.

Według organu, niezasadne jest zatem zawarte w skardze stwierdzenie, że Skarb Państwa był właścicielem części zwierząt ze stada odebranego K. K. i co za tym idzie miałby być stroną postępowania w sprawie ustalenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia tej trzody chlewnej. Natomiast skoro Sąd Rejonowy w M. stoi na stanowisku, że wykonanie przepadku orzeczonego wyrokiem z dnia [...] marca 2021 r., w trybie art. 38 u.o.z., nie jest możliwe, to nie powstały żadne koszty jego wykonania i wbrew zarzutom Prokuratora podnoszonym w skardze art. 38 ust. 8 u.o.z. nie miał znaczenia dla ustalenia kosztów dokonanego zaskarżoną decyzją.

W kwestii zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., Burmistrz stwierdził, że brak jest uzasadnienia dla twierdzenia Prokuratora, według którego szczegółowych ustaleń wymagały wydatki na transport i załadunek świń, objęte wystawionymi na Gminę D. fakturami, które znajdują się w aktach sprawy.

W skardze kwestionuje się treść przedmiotowych faktur, które mają być pozbawione wskazania tego, jakie składniki wchodzą w zakres podanych w nich kwot. Tymczasem koszty świadczenia usług przewozowych nie podlegają rozbiciu na wydatki różnej kategorii. Nie zdarza się w obrocie, na przykład to, aby faktura wystawiona przez przedsiębiorcę przewozowego obejmowała odrębnie kwoty należne tytułem wynagrodzenia kierowcy, tytułem kosztów paliwa i jako amortyzacja pojazdu. Rynek transportowy nie funkcjonuje w praktyce w ten sposób. Natomiast nie sposób oczekiwać, że w przypadku transportu zwierząt, o których dokładnej liczbie przewoźnik na chwilę przyjmowania zlecenia i ustalania wynagrodzenia za wykonanie usługi nie może być poinformowany, gdyż nie jest ona znana, wysokość przewoźnego będzie ustalana jednostkowo za każdą sztukę, ponieważ wówczas przewoźnik nie miałby możliwości oszacowania rentowności świadczonej usługi.

Bezpodstawny jest także, zdaniem organu, zarzut niewskazania w zaskarżonej decyzji tego, czy przewóz świń wymaga użycia specjalistycznego pojazdu. Oczywistym być bowiem musi, że do transportu zwierząt nie może być wykorzystywany dowolny pojazd, a okoliczność ta jest na tyle notoryjna i powszechnie wiadoma, że zupełnie niecelowe jest wykazywanie tego precyzyjnie czy to w opisie faktury obejmującej wynagrodzenie za przewóz, czy to w uzasadnieniu decyzji o ustaleniu kosztów transportu.

W kwestii kosztów utrzymania, na które składają się wydatki w kategoriach wskazanych w treści faktur wystawianych przez prowadzącego gospodarstwo, w którym umieszczono odebrane stronie zwierzęta Burmistrz zauważył, że zawierają one wyszczególnione pozycje kosztowe, na które składają się koszty paszy, koszty dodatków do paszy i koszty obsługi. Wśród wydatków związanych z obsługą utrzymania trzody przekazanej do gospodarstwa wyszczególnione zostały natomiast koszty wody, energii, ściółki, śrutowania (a zatem czyszczenia kojców), robocizny (roboczogodzin), a także amortyzacji budynku. Nie można zgodzić się przy tym z zastrzeżeniami zgłaszanymi w skardze, według których amortyzacja, jako wyrażająca spadek wartości budynku, nie miałaby składać się na wydatki związane z utrzymaniem odebranych świń. Bezspornym jest bowiem, że zwierzęta te znajdują się wewnątrz budynku, korzystając z niego, a ten oczywiście się przy tym zużywa i będzie w konsekwencji wymagał nakładów. Jednocześnie organ podkreślił, że między innymi zły stan chlewa i brak nakładów na niego legły u podstaw odebrania zwierząt właścicielowi.

W piśmie z dnia 4 stycznia 2023 r. Prokurator zawiadomił Sąd, że złożył do organu odwoławczego sprzeciw od ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia 26 maja 2021 r. o czasowym odbiorze stronie trzody chlewnej, dołączając kopię wywiedzionego środka zaskarżenia.

Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. w odpowiedzi na pytania Sądu Prokurator wyjaśnił, że przepadek orzeczony przez sąd karny następuje na rzecz Skarbu Państwa, chociaż nie wynika to wprost z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o ochronie zwierząt. Pełnomocnik organu wskazał, że zwierzęta były sprzedawane sukcesywnie, a środki uzyskane ze sprzedaży otrzymał właściciel zwierząt. Przy tym Gmina nie składała oświadczenia o potrąceniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

Jej przedmiotem uczyniono decyzję Burmistrza D. ustalającą koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt – trzody chlewnej w liczbie 100 sztuk w okresie od dnia 15 października 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. i obciążenia tymi kosztami K. K..

Prokurator zakwestionował w niniejszej sprawie ustalenia organu co do podmiotu zobowiązanego do poniesienia wskazanych kosztów wywodząc, że skoro w niniejszej sprawie sąd powszechny, wydając wyrok skazujący orzekł o przepadku zwierząt, to uczestnikiem postępowania w sprawie ustalenia kosztów transportu, utrzymania i leczenia zwierząt powinien być również przedstawiciel Skarbu Państwa. Ponadto Prokurator wniósł zastrzeżenia co do sposobu obliczenia tych kosztów, podnosząc, że organ w wydanej decyzji administracyjnej nie przeanalizował zasadności poniesienia poszczególnych wydatków, zwłaszcza związanych z przygotowaniem miejsca dla odebranych zwierząt, kosztów transportu, amortyzacji, czy roboczogodzin. W ocenie, Prokuratora wątpliwym, było zaliczenie do tych kosztów wydatków poniesionych przed faktycznym odebraniem zwierząt.

Prokurator zakwestionował także uwzględnienie w kosztach, którymi obciążono K. K. 32 zwierząt odebranych ponad to, co przewidywała decyzja o czasowym odebraniu zwierząt, która opiewała na 68 sztuk.

Na wstępie rozważań należy zauważyć, że ustalone przez Burmistrza D. koszty wynikają z odebrania zwierząt w trybie administracyjnym, na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Przepis ten stanowi, że zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:

1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub

2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub

3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Zgodnie z art. 7 ust. 1a u.o.z. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.

Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane (ust. 1b).

Stosownie do ust. 3 przywołanego przepisu, w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Dostrzec należy również i to, że w badanej sprawie postępowania, których przedmiotem było zabezpieczenie zwierząt w związku z ich niewłaściwym traktowaniem prowadzone były wielotorowo. Począwszy od 2019 r. Powiatowy lekarz Weterynarii prowadził kontrole gospodarstwa K. K. i w związku z jego niewłaściwym stanem wydawał kolejne zalecenia, które nie były respektowane. Nieprawidłowości, oprócz stanu sanitarnego, dotyczyły między innymi tego, że właściciel zwierząt nie prowadził ich spisu i go nie aktualizował. Ostatecznie, w związku z niewywiązywaniem się z kolejnych nakładanych obowiązków, decyzją z dnia [...] października 2020 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w M., na podstawie art. 48b ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 1421), nakazał K. K. ubój wszystkich świń znajdujących się w gospodarstwie zlokalizowanym w S. . Decyzja ta, jak wynika z akt postępowania, nie została wykonana przez właściciela stada, co skłoniło Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. do zwrócenia się do Burmistrza D. z wnioskiem o odebranie zwierząt na podstawie art. 7 ust. 1 u.o.z. (wniosek z dnia 17 marca 2021 r.).

Jednocześnie w dniu 14 kwietnia 2021 r. złożono zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez K. K., a efektem przeprowadzonego postepowania karnego był wyrok Sądu Rejonowego w M., z dnia [...] marca 2021 r., sygn. akt [...] [...], którym uznano K. K. za winnego popełnienia czynu z art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt i na podstawie art. 35 ust. 3 u.o.z. orzeczono przepadek świń, które znajdowały się w stadzie najpóźniej do dnia 2 stycznia 2020 r.

Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że orzeczenie o przepadku świń nie zostało wykonane, co wynika wprost z notatki (bez daty), sporządzonej przez sędziego, który orzekał w sprawie [...] [...]. W notatce stwierdzono jednocześnie, że wykonanie orzeczonego przepadku nie jest możliwe, bowiem od dnia wydania wyroku upłynęło 20 miesięcy, a tucz świń trwa kilka miesięcy, co czyni niemożliwym identyfikację, które ze znajdujących się aktualnie w stadzie zwierząt było objęte przepadkiem, zwłaszcza, ze nie posiadają one indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W piśmie z dnia 17 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w M. stanął na stanowisku, że wykonanie orzeczenia z uwagi na upływ czasu nie jest możliwe. Niemniej jednak skoro zwierzęta zostały odebrane i przekazane pod opiekę innej osobie, to nie zachodzi potrzeba wykonania orzeczenia. Wykonanie, zdaniem SR w M. nastąpiło z chwilą odebrania K. K. wszystkich świń i przekazania ich innej osobie.

W dniu [...] maja 2021 r. Burmistrz D. wydał decyzję o czasowym odebraniu trzody chlewnej w ilości 68 sztuk z gospodarstwa K. K., przy czym po kilkukrotnych bezskutecznych próbach odbioru zwierząt, do wykonania decyzji doszło dopiero w dniu 15 października 2021 r. Odebrano łącznie 100 zwierząt wyszczególnionych w protokole z dnia 15 października 2021 r. Zwierzęta te zostały następnie przekazane Z. B., z którym w dniu [...] lipca 2021 r. gmina zawarła porozumienie dotyczące odpłatnego przyjmowania zwierząt gospodarskich z terenu Gminy D..

Jak wynika z akt sprawy liczebność stada ulegała zmianom. Ostatecznie zwierzęta zostały sprzedane do ubojni, a ilościowy wykaz zwierząt, które były sukcesywnie przekazywane do ubojni znajduje się w piśmie z dnia 5 lipca 2022 r., skierowanym przez Burmistrza D. do Powiatowego Lekarza Weterynarii w M..

Ze złożonych na rozprawie wyjaśnień pełnomocnika organu wynika, że środki ze sprzedaży zwierząt otrzymał K. K..

W ocenie Sądu w świetle przedstawionej chronologii wydarzeń brak jest podstaw do wywodzenia, iż właścicielem części stada odebranego w trybie administracyjnym od K. K. stał się Skarb Państwa, przede wszystkim z tego względu, że brak jest możliwości ustalenia, czy w dacie odebrania zwierząt w stadzie znajdowały się zwierzęta, o których mowa w wyroku z dnia [...] marca 2021 r. Nie ulega wątpliwości, że K. K. nie prowadził spisu zwierząt i nie posiadały one indywidualnych oznaczeń, które umożliwiłyby ich identyfikację. Z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń nie ulega również wątpliwości, że cykl chowu tych zwierząt jest krótki, zatem należy przyznać rację Sądowi Rejonowemu w M., że wykonanie przepadku orzeczonego wyrokiem z dnia [...] marca 2021 r. okazało się niemożliwe. Podkreślić przy tym należy, że faktyczne odebranie zwierząt nastąpiło w dniu 15 października 2021 r., a wiec po upływie blisko 7 miesięcy do dnia wydania wyroku przez sąd karny, co zdaniem Sądu dodatkowo utrudniało identyfikacje zwierząt i ustalenie, które z nich zostały objęte przepadkiem.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przepadek zwierząt jest szczególnym środkiem karnym, którego wykonanie odbywa się na zasadach określonych w ustawie o ochronie zwierząt. Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.o.z. Sąd przekazuje zawiadomienie o wydanym prawomocnym orzeczeniu o przepadku zwierzęcia organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, biorącej udział w postępowaniu lub innej organizacji o takim samym statutowym celu działania.

2. Organizacja społeczna, o której mowa w ust. 1, po otrzymaniu zawiadomienia jest obowiązana powiadomić niezwłocznie powiatowego lekarza weterynarii o wejściu w posiadanie zwierzęcia.

3. Po otrzymaniu powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, powiatowy lekarz weterynarii niezwłocznie przeprowadza badanie zwierzęcia.

Organizacja społeczna, o której mowa w ust. 2, przekazuje zwierzę nieodpłatnie:

1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe, lub

2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub

3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę laboratoryjne lub zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych, o czym stanowi ust. 4 przywołanego przepisu.

Stosownie do art. 38 ust. 5 u.o.z. przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 4, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane.

Zatem, wbrew wywodom Prokuratora, właścicielem odebranych w ten sposób zwierząt nie staje się Skarb Państwa, a podmiot, któremu ostatecznie przekazano opiekę nad zwierzęciem. Znajduje to swoje uzasadnienie w tym, że "przedmiot" przepadku stanowią żywe stworzenia, którym należy natychmiast zapewnić godziwe warunki życia, a także możliwość dalszego przekazania pod opiekę osobom lub podmiotom, które zapewnią im docelowe miejsce pobytu (np. w przypadku zwierząt przekazanych do schroniska).

W badanej sprawie rozważania te zdają się być jednak bezprzedmiotowe, skoro zwierzęta zostały odebrane w trybie administracyjnym i brak jest możliwości stwierdzenia z całą pewnością, że w odebranym stadzie znajdowały się zwierzęta objęte przepadkiem. Skoro tak, to do kosztów, które zostały wygenerowane w związku z odbiorem stada, jego transportem oraz utrzymaniem i leczeniem zastosowanie znajduje art. 7 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.

Nie ulega, zdaniem Sądu, wątpliwości, że koszty, o których mowa powinny zostać należycie udokumentowane. Okoliczność, że wydatki na utrzymanie zwierząt wykłada tymczasowo gmina nie zwalnia jej z obowiązku zbadania, czy były one celowe i uzasadnione.

Słusznie zwrócił uwagę Prokurator na to, że w realiach badanej sprawy organ nie wyjaśnił, czy wszystkie wydatki i ich wysokość znajdowała uzasadnienie. W szczególności dotyczy to czynności związanych z przygotowaniem miejsca dla odebranych zwierząt i ich powtarzaniem w związku z nieskutecznym podejmowaniem działań związanych z odbiorem zwierząt. Niewątpliwie organ powinien zbadać, czy i dlaczego zachodziła potrzeba powtarzania czynności związanych z dezynfekcją, przygotowaniem kojców i wymianą ściółki, zwłaszcza, że były one powtarzane trzykrotnie na przestrzeni niespełna dwóch miesięcy.

Sąd podziela również stanowisko Prokuratora w przedmiocie wykazania w jaki sposób zostały wyliczone koszty transportu, koszty zakupu paszy, przy zmieniającym się stanie liczebności stada, jak również koszty amortyzacji i roboczogodzin wyszczególnione w wystawianych rachunkach.

Niewątpliwie organ powinien również ustalić, czy w czasie, gdy umieszczono zwierzęta odebrane od K. K. gospodarz posiadał własne zwierzęta gospodarskie i koszty, o których mowa były rozliczane proporcjonalnie i w jaki sposób.

Dopiero poczynienie szczegółowych ustaleń w tym zakresie da organowi asumpt do prawidłowego określenia kosztów, o których mowa w decyzji obciążającej obowiązkiem ich poniesienia K. K..

Końcowo należy wskazać, że Sąd nie podziela opinii Prokuratora, iż decyzją o kosztach transportu, utrzymania i leczenia zwierząt niezasadnie objęto również 32 sztuki zwierząt, których nie obejmowała decyzja z dnia [...] maja 2021 r. Nie ulega wątpliwości, że od czasu wydania tej decyzji do dnia odebrania stada jego liczebność uległa zwiększeniu, czego organ w dacie wydania decyzji nie mógł przewidzieć. Należy jednak podkreślić, że zwierzęta zostały odebrane w związku z niewłaściwym ich traktowaniem noszącym znamiona znęcania, co zostało potwierdzone wyrokiem skazującym. Słuszność działania organu w tym zakresie potwierdza także załączona do akt dokumentacja fotograficzna, obrazująca stan zwierząt znajdujących się w gospodarstwie K. K.. Niewątpliwie błędem organu było zaniechanie wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt w odniesieniu do tych zwierząt, których decyzja z dnia [...] maja 2021 r. nie obejmowała. Nie oznacza to jednak, że organ nie miał prawa odebrać tych zwierząt w trybie interwencyjnym. Skoro tak, to koszty odbioru i ich utrzymania powinny obciążać K. K., zwłaszcza, że otrzymał środki uzyskane ze sprzedaży zwierząt do ubojni.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.