Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2796/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 224 ust. 1, ust. 4, art. 63 ust. 1, art. 222 ust. 1, art. 52 ust. 1, ust. 2, art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2, ust. 3, art. 244(1), art. 243
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia patentu z powodu nieuiszczenia opłaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz r. pr. K. G. prowadzącego Kancelarię w R. kwotę 1257 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]lipca 2013 r. Nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek wniosku O. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej skarżącej) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2012 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] marca 2012 r. patentu oznaczonego numerem [...] z powodu nie uiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9 rok ochrony, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wydając wspomnianą decyzję organ działał na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej p.w.p.)

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Urząd Patentowy RP po rozpatrzeniu zgłoszenia oznaczonego numerem [...] dokonanego w dniu [...] marca 2004 r., udzielił na rzecz skarżącej patentu na wynalazek pt.: "Środek do zmniejszania emisji dwutlenku siarki i tlenków azotu w gazach spalinowych i sposób zmniejszania emisji dwutlenku siarki i tlenków azotu w gazach spalinowych. W decyzji wskazano, że zgodnie z art. 52 ust. 2 p.w.p. w razie nieuiszczenia wskazanej opłaty w wyznaczonym w terminie organ stwierdzi wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. organ, działając na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4 w zw. z art. 224 ust. 4 p.w.p., stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] marca 2012 r. patentu nr [...], gdyż uprawniony nie wniósł w przewidzianym terminie opłaty za 9 rok ochrony.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy spółka, stwierdziła, że decyzja organu nie jest trafna, bowiem opłata za 8 rok ochrony została dokonana w dniu [...] marca 2011 r., natomiast za 9 rok ochrony – [...] października 2012 r.

Postanowieniem organu z dnia [...] lutego 2013 r., wydanym na podstawie art. 2441 p.w.p. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz. U. z 2008 r. Nr 41, poz. 241), spółka została wezwana do uiszczenia dopłaty do opłaty za 9 rok ochrony patentu w wysokości 165 zł (30% opłata dodatkowa z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty należnej) w terminie 30 dni pod rygorem umorzenia postępowania.

W wyznaczonym terminie spółka dokonała wpłaty kwoty 165 zł.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał się na treść art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p., zgodnie z którym patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W myśl art. 224 ust. 2 p.w.p. opłaty okresowe za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p.).

Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ostatnim dniem 8-go (prawidłowo opłaconego) roku ochrony wynalazku był dzień [...] marca 2012 r. i w tym dniu upływał podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za 9 rok. Ponadto skarżąca w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie, tj. do dnia [...] września 2012 r. nie uiściła opłaty za następny okres ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30 % opłaty należnej. W ocenie Urzędu Patentowego RP, skoro skarżąca nie uiściła opłaty za dalszy rok ochrony w żadnym z powyższych terminów (opłata uiszczona w dniu [...] października 2012 r.), zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z [...] listopada 2012 r.

Ponadto, zdaniem organu, uprawniony nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p.

Skargę na powyższą decyzję, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

Skarżąca stwierdziła, że zgodnie z pouczeniem zawartym w informacji załączonej do decyzji o udzieleniu patentu opłaty okresowe mogą być uiszczane z wyprzedzeniem 1 roku przed terminem określonym w pkt 3 tej informacji. Opłatę od 1 do 7 roku ochrony skarżąca uiściła [...] listopada 2010 r. W jej ocenie, 8 rok ochrony rozpoczął swój bieg [...] marca 2011 r. i skończył [...] marca 2012 r., tak więc opłatę w kwocie 450 zł uiściła na jeden rok przed upływem terminu - tzn. [...] marca 2011 r. Odnosząc się do opłaty za 9 rok ochrony podała, że została ona uiszczona 1 października 2012 r. a więc niecałe 6 miesięcy przed terminem, bowiem 9 rok ochrony zaczynał swój bieg [...] marca 2012 r. i kończył swój bieg [...] marca 2013 r. Skarżąca przedstawiła przebieg poszczególnych lat ochrony i wysokości opłaty za ochronę wynalazku, podając, że opłata za 9 rok ochrony została opłacona [...] października 2011 r. (do skargi został załączony dowód wpłaty kwoty 550 zł dnia [...] października 2012 r.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ powołując się na treść art. 224 ust. 1 p.w.p. wyjaśnił, że opłata za 9 rok ochrony powinna być uiszczona z góry, przed rozpoczęciem 9 roku ochrony, najpóźniej w ostatnim dniu upływającego roku ochrony - tzn. [...] marca 2012 r. Urząd Patentowy dodał, że skarżąca mogła uiścić opłatę w terminie dodatkowym z 30% opłatą dodatkową, do dnia [...] września 2012 r., jednakże opłatę uiściła dopiero [...] października 2012 r.

W marcu 2014 r. wpłynęło pismo procesowe skarżącej. Pełnomocnik wyjaśnił, że po dokładnym sprawdzeniu przelewów z konta bankowego strony, został potwierdzony przelew datowany w skardze na dzień [...] października 2011 r., jako faktycznie wykonany do 9 roku ochrony w dniu [...] października 2012 r. Dodał, że wyjaśnienia pracownika prowadzącego płatności za kolejne lata ochrony ujawniły przyczynę zaistniałej pomyłki lat płatności. Pracownik przelewał opłaty zgodnie z pismami rzecznika patentowego oraz przypomnieniem o terminie opłaty okresowej za ochronę wynalazku DEEMIS i przedstawił błędną datę zapłaty za ochronę 9 roku, a ostateczny dzień wyznaczył jako [...] marca 2013 r. Do ww. pisma procesowego zostały załączone wspomniane pisma rzecznika patentowego z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] marca 2011 r. Pełnomocnik wyjaśnił, że powyższa przyczyna nie była znana zarządowi spółki, aż do chwili wyjaśnień złożonych przez pracownika. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że spółka była pozbawiona możliwości wywodzenia przed Urzędem Patentowym, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 225 ust. 3 i 4 p.w.p. jako naruszającej prawo materialne i postępowanie przed organem. Stwierdził, że uchylenie decyzji umożliwi skarżącej złożenie uzupełnienia wniosku o w/w pisma rzecznika patentowego jako przyczyny wskazującej brak winy skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2013 r., którą po rozpoznaniu wniosku O. Sp. z o.o. z siedzibą w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2012 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] marca 2012 r. patentu oznaczonego numerem [...] z powodu nie uiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9 rok ochrony, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W złożonej skardze skarżąca Spółka nie podniosła zarzutów dotyczących konkretnych przepisów prawa. Najpierw zakwestionowała sposób obliczania terminów wnoszenia opłat za poszczególne lata ochrony i stwierdziła, że opłata za 9 rok ochrony została uiszczona [...] października 2012 r. a więc niecałe 6 miesięcy przed terminem, bowiem w ocenie skarżącej 9 rok ochrony zaczynał swój bieg [...] marca 2012 r. i kończył swój bieg [...] marca 2013 r. Następnie skarżąca odwołała się do wyjaśnień pracownika prowadzącego płatności za kolejne lata ochrony, które – w ocenie skarżącej - ujawniły przyczynę zaistniałej pomyłki lat płatności. Pracownik przelewał opłaty zgodnie z pismami rzecznika patentowego oraz przypomnieniem o terminie opłaty okresowej za ochronę wynalazku DEEMIS i przedstawił błędną datę zapłaty za ochronę 9 roku, a jako ostateczny dzień wyznaczył [...] marca 2013 r. Pełnomocnik (rzecznik patentowy) wyjaśnił, że powyższa przyczyna nie była znana zarządowi spółki, aż do chwili wyjaśnień złożonych przez pracownika. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że spółka była pozbawiona możliwości wywodzenia przed Urzędem Patentowym, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Natomiast w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej odwołano się do przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 225 ust. 3 i 4 p.w.p.

W odpowiedzi na skargę organ, powołując się na treść art. 224 ust. 1 p.w.p. wyjaśnił, że opłata za 9 rok ochrony powinna być uiszczona z góry, przed rozpoczęciem 9 roku ochrony, najpóźniej w ostatnim dniu upływającego roku ochrony - tzn. [...] marca 2012 r. Urząd Patentowy dodał, że skarżąca mogła uiścić opłatę w terminie dodatkowym z 30% opłatą dodatkową, do dnia [...] września 2012 r., jednakże opłatę uiściła dopiero [...] października 2012 r.

Zgodnie z art. 63 ust. 1 p.w.p. przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Patent - prawo wyłącznego korzystania z wynalazku - jest prawem ograniczonym w czasie. W myśl ust. 3 powołanego przepisu czas trwania patentu wynosi 20 lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym.

W myśl art. 222 p.w.p. ust. 1 w związku z ochroną wynalazków Urząd Patentowy pobiera opłaty jednorazowe oraz opłaty okresowe Opłaty te stanowią dochód budżetu Państwa (ust. 2). Szczegółowe zasady ustalania, uiszczania oraz wysokość opłat jednorazowych oraz opłat okresowych pobieranych m.in. w związku z ochroną wynalazków reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz. U. z 2001 r. Nr 90, poz. 1000, z późn. zm.).

Jeżeli chodzi o opłaty jednorazowe, to należy do nich m.in. opłata za zgłoszenie wynalazku. Zgodnie z art. 52 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy RP wydaje decyzję o udzieleniu patentu, jeżeli zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania. Jednakże udzielenie patentu następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu (ust. 2). W istocie zatem patent nie zostaje udzielony.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II PK 127/09, OSNP 2011/19-20/248, "W razie nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochronny, ostateczna decyzja Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu rozstrzyga wyłącznie o niestwierdzeniu braku ustawowych warunków do uzyskania patentu, bez przyznania ochrony patentowej."

Kwestia opłat okresowych związana jest m.in. z problematyką wygaśnięcia patentu. Zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. "Skoro za ochronę pobierane są opłaty okresowe (...), to wygaśnięcie patentu jest sankcją za niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty we właściwym terminie."(por. Prawo własności przemysłowej, red. U Promińska, Difin, wyd II, Warszawa 2005, str.121, tak samo: Prawo własności przemysłowej, red. P. Kostański, C. H. Beck, Warszawa 2010, str. 497).

W wypadku nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie patentu. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. W tym wypadku chodzi o krańcowy termin , w którym dopuszczalne jest uiszczenie opłaty. Opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony, a mogą być uiszczane w ciągu jednego roku przed tym terminem określonym. Opłaty można uiszczać również w terminie dodatkowym sześciu miesięcy po upływie powyżej określonego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej (Komentarz, op. cit. Str. 497).

Wygaśnięcie patentu z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej następuje w dniu, w którym upłynął poprzedni okres ochrony wynalazku (art. 90 ust. 4 p.w.p.).

Termin do uiszczenia opłaty okresowej(ani pierwotny, ani dodatkowy) nie podlega przywróceniu. Potwierdza to jednoznacznie wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2213/07, LEX nr 463665, stwierdzający, że: "Zarówno termin z art. 224 ust. 2, jak i art. 224 ust. 4 Prawa własności przemysłowej są terminami prawa materialnego i nie podlegają przywróceniu."

Jednocześnie w ocenie NSA (wyrok z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GSK 405/10, LEX nr 992380) "Ustawa - Prawo własności przemysłowej nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku, wynikających z treści art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p., wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym termin dodatkowy uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego)."

Należy tutaj przypomnieć, że decyzja organu I instancji (z dnia [...] listopada 2012 r.), którą Urząd Patentowy stwierdził wygaśnięcie przedmiotowego patentu, została wydana na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4 w zw. z art. 224 ust. 4 p.w.p., a więc na podstawie przepisów prawa materialnego.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy spółka polemizowała ze stanowiskiem organu co do sposobu naliczania opłaty (jej terminu) za 9 rok ochrony, który w ocenie spółki upływał dnia [...] października 2012 r.

Postanowieniem organu z dnia [...] lutego 2013 r., wydanym na podstawie art. 2441 p.w.p. spółka została wezwana do uiszczenia dopłaty do opłaty za 9 rok ochrony patentu w wysokości 165 zł (30% opłata dodatkowa z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty należnej) w terminie 30 dni pod rygorem umorzenia postępowania.

Zgodnie z art. 2441 p.w.p., jeżeli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie spełnia wymogów formalnych, Urząd Patentowy wzywa wnioskodawcę postanowieniem do usunięcia braków w terminie 30 dni pod rygorem umorzenia postępowania. Idzie tu o sytuacje, gdy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie spełnia wymogów formalnych, a w szczególności wymogów formalnych stawianych przez K.p.a. lub nie zawiera, stosownie do treści szczególności art. 244 ust. 12 p.w.p., uzasadnienia, czy też nie została uiszczona oplata w wysokości określonej przepisami prawa (Komentarz, op. cit. Str. 1042).

W wyznaczonym terminie spółka dokonała jednak wpłaty żądanej kwoty (165 zł) oraz wyjaśniła, że przyczyny niedokonania opłaty okresowej za 9 rok ochrony patentu wynikały z pomyłki co do lat płatności. Pracownik przelewał opłaty zgodnie z pismami rzecznika patentowego oraz przypomnieniem o terminie opłaty okresowej za ochronę wynalazku DEEMIS i przedstawił błędną datę zapłaty za ochronę 9 roku, a ostateczny dzień wyznaczył jako [...] marca 2013 r. Do ww. pisma procesowego zostały załączone wspomniane pisma rzecznika patentowego z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] marca 2011 r. Pełnomocnik wyjaśnił, że powyższa przyczyna nie była znana zarządowi spółki, aż do chwili wyjaśnień złożonych przez pracownika.

Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 243 ust. 6, na który Urząd się powołał stwierdzając, iż uprawniony nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu, Urząd Patentowy miał nie tylko podstawy, ale i obowiązek oceny przesłanek przywrócenia terminu w rozpatrywanej sprawie.

Trzeba tutaj zwrócić uwagę na możliwości, jakie daje art. 243 p.w.p. W myśl ust. 1 powołanego przepisu, jeżeli w toku rozpatrywania sprawy uchybiono terminowi do dokonania czynności warunkującej, zgodnie z ustawą, bieg postępowania, Urząd Patentowy może na wniosek strony, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, przywrócić termin, o ile strona uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Przepis ten mówi jednak jednoznacznie – "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej". W tej sytuacji mógłby jednak znaleźć zastosowanie ust. 6 art. 243 p.w.p., w myśl którego "Do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia."

W powołanym wyżej Komentarzu...(op. cit. str. 1038) stwierdza się, że w przypadku terminów, które nie podlegają przywróceniu, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W tego rodzaju sprawach Urząd Patentowy RP rozstrzyga postanowieniem, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Takie sformułowanie przepisu oznacza, że konieczne będzie przeprowadzenie dowodu odnośnie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w tym przepisie, gdyż w tym wypadku samo uprawdopodobnienie już nie wystarczy.

Należy podkreślić, że zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 244 ust. 1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu K.p.a. Precyzuje ją ust. 11, który stanowi, że do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy K.p.a. dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji.

W konsekwencji, co należy podkreślić, cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 K.p.a. jest to, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji I - instancyjnej, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć, dokonać oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie jego zupełności i dopiero na tej podstawie, w sposób umotywowany, wskazać, jakie okoliczności nie zostały udowodnione (wyroki NSA w Warszawie z dnia 2000.11.02, sygn. akt V SA 856/00 (LEX Nr 50108) oraz z dnia 2001.07.19 sygn. akt V SA 3872/00 (LEX nr 78936)).

Wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego sprawy stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz ustosunkowanie się w decyzji do złożonych dowodów, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 107 § 3 k.p.a. Dopiero bowiem pewność, że ustalenia faktyczne zostały poczynione niewadliwie, zezwala na formułowanie przesądzających ocen co do zaistnienia w konkretnym przypadku przesłanek uregulowanych przez prawo materialne.

W niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że postępowanie prowadzone w trybie art. 90 ust. 2 i 3 p.w.p. nie jest postępowaniem spornym. Nieuiszczenie opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje wygaśnięcie patentu i daje Urzędowi Patentowemu kompetencję do wydania decyzji stwierdzającej to wygaśnięcie (art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 2). Zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Art. 90 ust. 2 p.w.p mówi, że w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, Urząd Patentowy wydaje decyzje stwierdzające wygaśnięcie patentu. Przy czym zgodnie z ust. 3 art. 90 p.w.p. patent wygasa, z zastrzeżeniem ust. 4, w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie, z jakim ustawa wiąże skutek wygaśnięcia patentu. Data wygaśnięcia patentu powinna być potwierdzona w decyzji. Ust. 4 stanowi, że wygaśnięcie patentu z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej następuje w dniu, w którym upłynął poprzedni okres ochrony wynalazku. Normy te uzupełnia także art. 52 ust. 2 p.w.p., który mówi, że udzielenie patentu następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu.

Niezależnie od tej kwestii, należało - przy ponownym rozpatrzeniu wniosku, dokonać ustaleń stanu faktycznego i interpretacji norm p.w.p. do oceny "przewidzianego" terminu opłaty za 9 rok ochrony, a w szczególności oceny przyczyn uchybienia terminu.

W odniesieniu do tej ostatniej kwestii organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że uprawniony nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p.

Nie jest to, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie kwestia tak jednoznaczna jak ujmuje ją organ.

Z jednej strony przypomnieć tu m.in. trzeba, że w wyroku S(PI) z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt T-326/11 (Brainlab AG v. Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (Znaki Towarowe i Wzory Przemysłowe), LEX nr 1135433, stwierdzono wprost, że "Termin "należyta staranność wymagana przez okoliczności", zawarty w art. 81 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009, wymaga w razie zlecenia zadań wyspecjalizowanemu pełnomocnikowi wprowadzenia systemu wewnętrznych kontroli i monitorowania terminów, który to system co do zasady wyklucza nieumyślne uchybienie terminu, jak to przewidują wytyczne OHIM. Wynika stąd, że jedynie zdarzenia o wyjątkowym charakterze, a co za tym idzie, niedające się przewidzieć na podstawie doświadczenia, mogą uzasadniać przywrócenie stanu poprzedniego."

Jednocześnie, jeżeli chodzi o samo pojęcie winy, w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1671/07, LEX nr 463601, uznano, że: "Z uregulowania art. 243 ust. 1 i 4 ustawy Prawo własności przemysłowej wynika, że jeżeli strona uchybiła terminowi, w tym wypadku do wniesienia sprzeciwu, zobowiązana jest we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uprawdopodobnić, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Brak winy występuje wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie usunąć przeszkody przy użyciu środków normalnie dostępnych bez narażenia życia i zdrowia swojego i innych. Brak winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu (ponowne rozpoznanie sprawy) wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i nie można o niej mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony."

Takie ograniczenie odmowy uwzględnienia przesłanek przywrócenia terminu skarżącej zobowiązuje Sąd z urzędu (art. 134 p.p.s.a) do wskazania na istotne uchybienia procesowe co do braku w zakresie ustaleń faktycznych, które pozwoliły przyjąć organowi, że we wniosku nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty za ochronę.

Należy też zwrócić uwagę, że decyzja Urzędu Patentowego z [...] lipca 2013 r. – niekorzystna dla strony - wydana została z mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie obrazą art. 107 § 3 K.p.a., który nakazuje m.in., by uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd administracyjny nie jest uprawniony ani do dokonywania własnych ustaleń faktycznych, ani tym bardziej domniemań, co organ administracji miał na myśli. Brak przeprowadzonego toku rozumowania nie pozwala sądowi administracyjnemu w tym zakresie na dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji..

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w pierwszej kolejności w szczególności ustali termin, w jakim strona powinna uiścić opłatę za 9-ty rok ochrony, a uzasadnienie jego stanowiska spełni wymogi określone w art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.