Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1185/98
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1999-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 24a ust. 4
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
article: art. 109 ust. 2
journal: Dz.U. 1996 nr 84 poz. 387
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 maja 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin.
Teza: Nawiązanie przez radnego stosunku pracy z macierzystym urzędem gminy powoduje wygaśnięcie mandatu nawet wówczas, gdy stosunek pracy został niezwłocznie rozwiązany.

TEZY

Nawiązanie przez radnego stosunku pracy z macierzystym urzędem gminy powoduje wygaśnięcie mandatu nawet wówczas, gdy stosunek pracy został niezwłocznie rozwiązany.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia 5 września 1997 r., podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ oraz art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. 1996 nr 84 poz. 387/ Rada Miejska w Z. stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Józefa G. w trybie art. 24a ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, poprzez nawiązanie w dniu 1 września 1997 r. stosunku pracy w Urzędzie Miasta Z.

Pismem z dnia 20 kwietnia 1998 r. Józef G. bezskutecznie wezwał Radę Miejską w Z. "o naprawienie uchybień prawnych popełnionych przez przewodniczącego Rady Miejskiej w Z. podczas sesji w dniu 5 września 1997 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego".

W skardze z dnia 21 maja 1998 r. Józef G. wniósł o rozpatrzenie sprawy wygaśnięcia jego mandatu radnego. Zarzucił, iż przewodniczący Rady Miasta Z. popełnił szereg proceduralnych uchybień prawnych, w szczególności: dopuścił do podjęcia uchwały, która nie została wprowadzona do porządku obrad sesji; po głosowaniu, które nie dało rozstrzygnięcia /12 do 12 głosów/, sprowokował część radnych do opuszczenia sali obrad; dopuścił do reasumpcji głosowania /kilku radnych opuściło już obrady/ po przerwie, w czasie której skarżący złożył pisemną rezygnację z funkcji rzecznika /po 5 dniach/, przyjętą przez burmistrza miasta; głosowanie po przerwie, niekorzystne dla skarżącego /11 do 3/, było bezprzedmiotowe, gdyż formalnie skarżący nie był już rzecznikiem Urzędu Miejskiego w Z.

Pismem z dnia 6 stycznia 1999 r. Rada Miejska w Z. odpowiedziała na skargę.

W odpowiedzi podkreślono, iż nawiązanie stosunku pracy przez radnego, skarżącego, z Urzędem Miejskim w Z. spowodowało z mocy ustawy o samorządzie terytorialnym wygaśnięcie mandatu radnego, bez względu na fakt podjęcia lub niepodjęcia przez Radę uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Tym niemniej Rada Miejska, w dniu 5 września 1997 r., podjęła zaskarżoną uchwałę, w której stwierdziła jedynie wygaśnięcie mandatu skarżącego z powodu podjęcia przez niego pracy w Urzędzie Miejskim od dnia 1 września 1997 r.

Rada nie podzieliła stanowiska skarżącego, iż nawiązując stosunek pracy pozostawał w błędzie co do przysługującego mu prawa. Prawo nawiązania stosunku pracy jest suwerennym prawem każdego obywatela i nie można żądać od pracodawcy, by ingerował w ten zakres jego działań. Przepis art. 24 ustawy o samorządzie terytorialnym nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Bez znaczenia dla sprawy jest również okoliczność, iż skarżący po 5 dniach zatrudnienia rozwiązał ze skutkiem natychmiastowym umowę o pracę i nie podjął naliczonego mu wynagrodzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna.

W postanowieniu z dnia 17 kwietnia 1998 r., II SA/Wr 1600/97 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż sprawa wyboru radnego rady gminy, sprawowania tej funkcji, a także stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Według art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym /aktualna nazwa ustawy o samorządzie terytorialnym/ gmina wykonuje zadania publiczne, a według art. 18 ust. 1 tej ustawy do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy. Zapatrywanie to podziela skład NSA orzekający w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym skargę na uchwałę rady gminy może wnieść tylko osoba, której interes prawny lub uprawnienie zostały nią naruszone. Uprawnienie takie służy skarżącemu skoro kwestionowana uchwała stwierdziła wygaśnięcie jego mandatu.

Niezależnie od tego skarga do sądu administracyjnego winna być poprzedzona wezwaniem rady gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego.

Wezwanie takie skarżący wystosował w piśmie z dnia 20 kwietnia 1998 r. do Rady Miejskiej w Z., na które przewodniczący rady odpowiedział negatywnie pismem z dnia 27 kwietnia 1998 r. Skarga jest zatem dopuszczalna.

Przepis art. 109 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96 ze zm./ stanowi, iż wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek zrzeczenia się mandatu.

Z art. 24 ustawy o samorządzie gminnym wynika natomiast, iż z radnym nie może być nawiązany stosunek pracy w urzędzie gminy, w której radny uzyskał mandat /ust. 1/. Nawiązanie przez radnego stosunku pracy, o którym mowa w ust. 1 i 2, jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu /ust. 4/.

Wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w ust. 1 art. 109 ordynacji, stwierdza, w myśl art. 109 ust. 2 tej ustawy, właściwa rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od ich wystąpienia.

Skarżący Józef G., jak wynika z akt sprawy, nawiązał stosunek pracy w Urzędzie Miasta Z. na stanowisku rzecznika prasowego zarządu tego miasta od 1 września 1997 r. /umowa o pracę została zawarta 28 sierpnia 1997 r./.

W dniu 5 września 1997 r. Rada Miejska podjęła uchwałę w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.

W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwała rady gminy stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego ma charakter deklaratoryjny. Obowiązuje ze skutkiem od daty zrzeczenia się mandatu. Por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 5 maja 1992 r., SA/Lu 389/92 i SA/Lu 391/92 /ONSA 1994 Nr 1 poz. 5/; 6 kwietnia 1993 r. SA/Lu 1189/92 i SA/Lu 1190/92 /ONSA 1994 Nr 3 poz. 90/ oraz - Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1993 r., III ARN 87/92 /wyrok związany ze sprawą SA/Lu 391/92/.

Wprawdzie przytoczone orzecznictwo sądowe dotyczy sytuacji, gdy radny zrzeka się mandatu, ale skoro cytowany przepis art. 24 ustawy o samorządzie gminnym stawia na równi nawiązanie przez radnego stosunku pracy w urzędzie gminy, to pogląd ten, podzielony także przez skład orzekający w niniejszej sprawie, może mieć stosowne odniesienie.

Można stąd wnosić, iż ziszczenie się przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego /nawiązanie stosunku pracy/ zobowiązuje radę gminy do podjęcia stosownej uchwały potwierdzającej to zdarzenie.

Z tego powodu takie okoliczności sprawy, jak późniejsze ustanie stosunku pracy, oświadczenie skarżącego, że działał pod wpływem błędu polegającego na tym, że nie nawiązałby stosunku pracy w urzędzie gminy gdyby wiedział o konsekwencjach tej czynności, nie mogą mieć decydującego znaczenia. Dlatego też sąd skargę oddalił.