Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1258/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zagospodarowania odpadu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uchylił własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] zobowiązujące R. C., zam. pod adresem: [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego, częściowo spalonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia – w części dotyczącej terminu jego wykonania i utrzymał w mocy to postanowienie w pozostałym zakresie oraz określił nowy termin wykonania postanowienia nie dłuższy niż 30 dni od daty jego doręczenia.

Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i ocen prawnych organu orzekającego w sprawie.

W dniu 4 sierpnia 2015 r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynęło zawiadomienie od Urzędu Celnego w [...] nr [...] o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego, częściowo spalonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wraz z załączoną dokumentacją w postaci deklaracji uproszczonego nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U z dnia [...] czerwca 2015 r., opinii [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2015 r., kopii opinii z dnia 17 czerwca 2015 r. wykonanej przez rzeczoznawcę samochodowego dla przedmiotowego pojazdu wraz z kalkulacją naprawy i dokumentacją fotograficzną oraz [...] dowodu rejestracyjnego tego pojazdu.

Na podstawie powyższego zawiadomienia Główny Inspektor Ochrony Środowiska w dniu 11 sierpnia 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie w związku z dokonaniem nielegalnego wwozu do Polski odpadu przez R. C. będącego jego odbiorcą, odpowiedzialnego za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski, w postaci uszkodzonego, częściowo spalonego wyżej opisanego pojazdu.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, skarżący w piśmie z dnia 27 sierpnia 2015 r. wyjaśnił, że zakupił i sprowadził ten pojazd z terenu [...] w stanie uszkodzonym, z przeznaczeniem do naprawy, o czym świadczy opinia rzeczoznawcy samochodowego A. L. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska pod następującą sygnaturą: [...]. Skarżący wyjaśnił, że we wskazanych aktach sprawy znajduje się pismo pt. Pisemna informacja do protokołu kontroli z dnia 11 sierpnia 2015 r., które zawiera istotne informacje dotyczące zakupu przedmiotowego pojazdu i wniósł o włączenie wskazanego pisma do akt sprawy. Ponadto skarżący podkreślił, że dla wymienionego pojazdu została opłacona akcyza, skarżący również załączył fakturę potwierdzającą zakup powyższego pojazdu, z której, jak zaznaczył, wynika, że jej przedmiotem był samochód, a nie odpad.

W dniu 23 września 2015 r. organ zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o przesłanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii całości akt sprawy o sygn.: [...], zawierających powyższe pismo skarżącego z dnia 11 sierpnia 2015 r., które zostały przekazane przy piśmie z dnia 7 października 2015 r.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w odniesieniu do wyjaśnień i dokumentów przedłożonych przez skarżącego, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. zobowiązał skarżącego do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego, częściowo spalonego pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ wskazał dowody i okoliczności, które dowodzą, że uszkodzony przedmiotowy pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Ponadto organ przytoczył okoliczności ujawnienia przemieszczenia wymienionego odpadu oraz wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 35a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, międzynarodowe przemieszczenie przedmiotowego odpadu jest przemieszczeniem nielegalnym.

Na powyższe postanowienie R. C. wniósł zażalenie, w którym podkreślił, że posiadany pojazd nie stanowi odpadu, że jest to pojazd używany i przeznaczony do naprawy, "posiadany" legalnie, dla którego została opłacona akcyza potwierdzająca wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru, a nie odpadu. Skarżący wyjaśnił, że pojazd jest naprawiany i nie przestał spełniać swojej dotychczasowej funkcji i nie został zmieniony sposób jego użytkowania. Skarżący zarzucił organowi, że ten pominął fakt, że sporny pojazd posiada dowód rejestracyjny świadczący o tym, że został dopuszczony do ruchu. Skarżący podniósł ponadto, że adnotacja na fakturze poświadczającej sprzedaż tego pojazdu, która zawiera informację o śladach po przypaleniu w tylnej części pojazdu, nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że poprzedni posiadacz pozbył się tego pojazdu na rzecz skarżącego.

Po dokonaniu analizy zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do materiału dowodowego oraz do zarzutów przedstawionych przez skarżącego w zażaleniu, Główny Inspektor Ochrony Środowiska w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2016 r. wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.) przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany oraz przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/13, gdzie wskazane zostało, że dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1048) oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 z późn. zm.), decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Jak słusznie wykazał organ pierwszej instancji, skarżący w dniu 4 sierpnia 2014 r. na podstawie faktury Nr [...] nabył od firmy [...], częściowo spalony pojazd marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...]. Następnie dopiero w dniu 17 czerwca 2015 r., skarżący złożył w Urzędzie Celnym w [...] deklarację uproszczonego nabycia wewnątrzwspólnotowego tego pojazdu. Do powyższej deklaracji skarżący załączył opinię z dnia 17 czerwca 2015 r. sporządzoną przez rzeczoznawcę samochodowego A. L., gdzie na str. 1 wskazane zostało, że sporny pojazd uległ pożarowi w przestrzeni bagażowej i kwalifikuje się do naprawy lakierniczej, elektrycznej i mechanicznej. Załączona do omawianej wyceny dokumentacja fotograficzna potwierdza, że spaleniu uległa cała przestrzeń bagażowa pojazdu. Z wyjaśnień skarżącego, przekazanych pismami z dnia 11 i 27 sierpnia 2015 r. wynika, że sporny pojazd nie został przez skarżącego naprawiony i zarejestrowany, gdzie zgodnie z art. 71 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), właściciel pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Ponadto, zgodnie z uwierzytelnionym tłumaczeniem z dnia 2 grudnia 2015 r. sporządzonym przez tłumacza przysięgłego języka [...] M. L., faktura Nr [...], poświadczająca sprzedaż przedmiotowego pojazdu w dniu 4 sierpnia 2014 r. na rzecz R. C., zawiera adnotację "samochód ma ślady po przypaleniu w tylnej części". Powyższe bezsprzecznie świadczy o tym, że pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania, częściowo spalony, został w dniu 3 sierpnia 2014 r. zakupiony przez R. C., który – pomimo ciążących na nim wyżej wymienionych obowiązków – przez ponad rok nie naprawił oraz nie zarejestrował spornego pojazdu, co świadczy o tym, że w omawianym okresie pojazd ten nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Co więcej, w opinii z dnia 17 czerwca 2015 r., która została sporządzona na zlecenie skarżącego, rzeczoznawca samochodowy oszacował ubytek wartości spornego pojazdu na 74%, zaś w kalkulacji naprawy Nr [...] wśród prac naprawczych rzeczoznawca wskazał naprawę m.in. następujących części: drzwi tylne lewe i prawe, dach, ściana tylna, pokrywa bagażnika, ściana boczna lewa i prawa, podłoga bagażnika. Ponadto, dokumentacja zdjęciowa załączona do ww. opinii potwierdza, że sporny pojazd, w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia, był poważnie uszkodzony (częściowo spalony), jak również zawierał braki w wyposażeniu kokpitu.

Organ ponownie podkreślił, że sporny pojazd nie spełnia kryteriów pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2 według Wytycznych Korespondentów nr [...] w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów). W omawianym dokumencie wskazano bowiem, że pojazd używany nadający się do naprawy to taki pojazd, który może stać się przydatnym do ruchu drogowego, być wykorzystywany do swego pierwotnego przeznaczenia i spełniać europejskie normy bezpieczeństwa, po dokonaniu drobnych napraw, przy czym zakres drobnych napraw obejmuje:

pękniętą lub rozbitą przednią szybę;

rozbite lampy przednie lub tylne;

silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski;

nieotwierające lub niezamykające się drzwi lub drzwi zdjęte z zawiasów (każda para drzwi dołączona do pojazdu);

konieczność wymiany klocków hamulcowych;

rozładowany akumulator lub jego brak;

całkowicie zużyty bieżnik opon;

uszkodzona jest nieistotna część pojazdu.

Pojazd powinien spełniać również dodatkowe warunki:

pojazd nie jest skreślony ze stanu (pojazd powypadkowy nienadający się do naprawy);

nie ma braków istotnych części i powierzchni/fragmentów (np. silnik, słupki, dach, oś, system wtrysku paliwa lub mocowanie skrzyni biegów) i nie są one poważnie uszkodzone, a ich naprawa nie przekracza wartości pojazdu w państwie wysyłki (np. po wypadku);

brak oznak demontażu, np. brakujące siedzenia.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że Wytyczne Korespondentów (źródło: http://www.gios.gov.pl/zalaczniki/artykuly/wytyczne_korenspondentow.pdf http://ec.europa. eu/environment/waste/shipments/pdf/correspondents_guidelines9_en.pdf) nie są prawnie wiążące, ale biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-322/88 należy wskazać, że w świetle akapitu piątego art. 189 Traktatu EWG, sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku – ww. Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów, zwłaszcza, gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu ich wdrożenia lub gdy są one przeznaczone do uzupełnienia wiążących przepisów wspólnotowych. Z uwagi na powyższą argumentację, organ uważa za uzasadnione kierowanie się w niniejszej sprawie m.in. wytycznymi zawartymi w ww. dokumencie, które to wytyczne dają podstawę do uznania spornego pojazdu za odpad, a które przedstawiają, w jaki sposób, w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich, powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

Ponadto organ wyjaśnił, że zarówno fakt opłacenia przez skarżącego akcyzy od wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru, jak i ewentualność naprawy spornego pojazdu przez skarżącego, pozostają bez wpływu na powyższą kwalifikację omawianego pojazdu jako odpadu, bowiem decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Z kolei okoliczność wydania w [...] dowodu rejestracyjnego dla spornego pojazdu, pozostaje bez związku z niniejszą sprawą, bowiem omawiany pojazd został w dniu 4 sierpnia 2014 r. zakupiony przez skarżącego na terenie [...] w stanie uszkodzonym, po częściowym spaleniu, zaś dowód rejestracyjny został wydany na terenie [...] w dniu 24 listopada 2011 r. i nie zawiera żadnych adnotacji odnośnie ewentualnych uszkodzeń spornego pojazdu w dacie wydania tego dokumentu. Potwierdzeniem stanowiska organu jest również przywołany przez skarżącego wyrok WSA że "(...) bez znaczenia dla kwalifikacji przedmiotu, jako odpad jest okoliczność, iż dla jego nabywcy może mieć on wartość użytkową, nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom (np. wymiany niektórych części, naprawy itp.). W świetle obowiązującego prawodawstwa działania w tym zakresie są generalnie wręcz zalecane, co nie oznacza, iż przedmioty uznane za przydatne do odzysku tracą swój charakter jako odpad jeszcze przed poddaniem ich stosownym zabiegom. Stąd bez znaczenia jest podnoszona w skardze kwestia, iż pomimo znacznego stopnia uszkodzenia (co potwierdzają sporządzone opinie) sprowadzone samochody mogłyby zostać, z punktu widzenia wymagań technicznych, naprawiane i spełniały kryteria ich zarejestrowania (jak wskazuje się w skardze nie byłoby także przeszkód formalnych w tym zakresie odnośnie treści [...] świadectwa rejestracji i zawartych w nim adnotacji). Okoliczność ta nie podważa konstatacji, iż uszkodzone pojazdy w chwili ich wprowadzania na terytorium Polski stanowiły odpady i podlegały stosownemu prawodawstwu krajowemu dotyczącemu przedmiotów mających ten charakter".

Organ orzekający w sprawie wyjaśnił również, że bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje przywołana przez skarżącego okoliczność sprzedaży spornego pojazdu oraz twierdzenie, że sprzedaż używanej rzeczy (nawet uszkodzonej), nie może być kwalifikowana jako wyzbycie, bowiem do kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Tym samym, odpady mogą i podlegają obrotowi gospodarczemu, co pozostaje jednak bez wpływu na ich status. Z uwagi na powyższe, bez znaczenia dla kwalifikacji spornego pojazdu jako odpadu, pozostaje fakt jego sprzedaży za określoną sumę pieniędzy na rzecz skarżącego. Organ wyjaśnił, że rozpatrując stan techniczny danego pojazdu, organ może zakwalifikować jako odpad nie tylko pojazd nienadający się do naprawienia (niemożność techniczna lub technologiczna albo nieopłacalność ekonomiczna, stan określany jako "szkoda całkowita"). Ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu, nie wyklucza zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu, bowiem w judykaturze utrwalony jest pogląd, że okoliczność, że pojazd będzie mógł być poddany remontowi, nie wyklucza go spod kategorii odpadu. Zgodnie z ogólnymi wytycznymi Trybunału Sprawiedliwości UE, zawartymi w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C-194/05, odnośnie interpretacji pojęcia odpadów, pojęcie "odpadów" musi być interpretowane "w sposób szeroki" celem zapewnienia przez UE "wysokiego poziomu" ochrony środowiska, ponadto uwzględniona musi zostać "zasada prewencji i przezorności". Zasady te z kolei nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich działań, które mają na celu "zapobieżenie zdarzeniom mogącym (wystarczy sama możliwość) negatywnie oddziaływać na środowisko". Organ administracji powinien się zatem w swoich działaniach wykazać wysokim stopniem przewidywalności, ale i zapobiegawczości.

Reasumując, w ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, mając na uwadze wyżej przytoczone wyroki, a także dowody i okoliczności, w rozpatrywanej sprawie została wypełniona przesłanka "pozbycia się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a tym samym przedmiotowy uszkodzony pojazd stanowił odpad, bowiem, jak już wskazano powyżej, organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że poprzedni właściciel przedmiotowego pojazdu nie znajdując dla niego dalszego zastosowania zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, na podstawie załączonej do dokumentacji faktury Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. pozbył się go na terenie [...] na rzecz skarżącego. Z opinii rzeczoznawcy wynika, że przedmiotowy uszkodzony pojazd, zawierał m.in. silnik. Zatem sporny pojazd zawierał płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego, i zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923) należy zaklasyfikować go jako odpad o kodzie [...] zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy. Ponadto dla zastosowania powyższej kwalifikacji nie istnieje konieczność zaistnienia widocznych śladów (wycieków) substancji ropopochodnych, zużytego oleju silnikowego, czy płynów eksploatacyjnych. Skoro sporny pojazd posiadał m.in. silnik (co wynika wprost z opinii rzeczoznawcy), zaś skarżący podtrzymuje stanowisko, że pojazd ten sprowadził w celu jego naprawy i użytkowania, to oczywistym jest, że pojazd ten zawierał choćby śladowe ilości płynów eksploatacyjnych w silniku, skrzyni biegów, układzie hamulcowym itp. Odpady sklasyfikowane pod kodem [...] nie zostały wyszczególnione w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b iii) tego rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 tego rozporządzenia, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. Art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stanowi, że właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. W oparciu o powyższe, odpad w postaci uszkodzonego pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], winien być przekazany do odbiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdów lub punkt zbierania pojazdów.

Jednocześnie, wobec okoliczności, że w zaskarżonym postanowieniu organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego od jego wykonania w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty jego doręczenia, a rozpatrzenie zażalenia na to postanowienie nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu, utrzymanie postanowienia w mocy także w zakresie wskazanego terminu, skutkowałoby jego niewykonalnością, dlatego postanowienie należało uchylić w części dotyczącej terminu jego wykonania.

Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] stycznia 2016 r. i umorzenie postępowania.

W skardze zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez jego niewłaściwą wykładnię, skutkującą przyjęciem, że sporny pojazd stanowi odpad w rozumieniu ww. przepisu, podczas gdy jego prawidłowa wykładania, uwzględniająca subiektywną wolę poprzedniego posiadacza pojazdu, nie pozwala na przyjęcie, że pojazd stanowi odpad;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa poprzez rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób całkowicie dowolny, skutkujący poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia; błędne, całkowicie dowolne i automatyczne uznanie, że przedmiotowy pojazd nie spełnia kryteriów pojazdu używanego nadającego się do naprawy, zaś poprzedni właściciel, z uwagi na nieużyteczność zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, "pozbył się" rzeczonego pojazdu, a tym samym błędne przyjęcie, że pojazd ten stanowi odpad, a nadto, że zawiera płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego w sytuacji, gdy do uznania przedmiotu za odpad konieczne jest wykazanie woli jego poprzedniego posiadacza, czego organ nie uczynił.

Uzasadniając powyższe, skarżący zarzucił, że organ błędnie ocenił opinię rzeczoznawcy samochodowego z dnia 17 czerwca 2015 r., w której wskazano, że sporny pojazd kwalifikuje się do naprawy, która nie powinna przekroczyć 64% wartości pojazdu bezwypadkowego z rocznika 2006 i dlatego jest uzasadniona ekonomicznie. Przy tym w dokumencie kalkulacji naprawy nr [...] z dnia 16 czerwca 2015 r. wyszczególnione zostały części do naprawy oraz prace naprawcze, jakie należy wykonać. To prowadzi, zdaniem skarżącego, do wniosku, że pojazd może być zdatny do jazdy i nadaje się do wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, zaś sam stopień uszkodzeń pojazdu nie przesądza o tym, że pojazd staje się odpadem. Ponadto, wbrew poglądowi zaprezentowanemu przez organ, decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma nie tylko stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski, ale również wola jego poprzedniego posiadacza, zaś kluczowe znaczenie ma pojęcie i "pozbywanie się odpadów", ono bowiem odróżnia odpady od innych substancji i przedmiotów.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz obszernie i szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie i postanowienie go poprzedzające nie naruszają ani norm prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1048) w zw. z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. z późn. zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2015 r. poz. 140 z późn. zm.).

W świetle tych przepisów w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia

nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów, w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Zgodnie z art. 24 ust. 3 powołanego rozporządzenia, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie:

a) przez odbiorcę; lub, jeżeli jest to niewykonalne,

b) przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu.

Powyższy obowiązek odzysku lub unieszkodliwienia jest realizowany w terminie 30 dni od dnia, w którym zainteresowany właściwy organ miejsca przeznaczenia dowiedział się lub został powiadomiony na piśmie przez właściwe organy miejsca wysyłki lub tranzytu o nielegalnym przemieszczaniu i przyczynach jego zaistnienia lub w innym terminie uzgodnionym przez zainteresowane właściwe organy. Podstawą powyższego zgłoszenia mogą być informacje przekazane właściwym organom wysyłki lub tranzytu między innymi przez inne właściwe organy.

W ocenie Sądu wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącego, analiza całokształtu dokumentacji zgromadzonej w sprawie wskazuje, że pojazd, którego dotyczy postępowanie stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.), w świetle którego odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

Rację ma organ orzekający w sprawie, który powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/13 i wyjaśnił, że decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu.

W niniejszej sprawie organ miał do czynienia z przedmiotem w postaci uszkodzonego, częściowo spalonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], sprowadzonego z terytorium [...] na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Analiza załączonych dokumentów, a w szczególności wykonanej na zlecenie strony opinii nr [...] z dnia 17 czerwca 2015 r. wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną i kalkulacją naprawy nr [...] wykazała, że przedmiotowy pojazd został w bardzo szerokim zakresie uszkodzony. W opinii z dnia 17 czerwca 2015 r. wskazano, że ubytek wartości przedmiotowego pojazdu oszacowano na 74% z zastrzeżeniem, że naprawa pojazdu nie powinna przekroczyć 64% wartości pojazdu bezwypadkowego z rocznika 2006 r., zaś jego wartość rynkową oszacowano na kwotę 11.500,-zł, wskazując, że cena samochodu tego typu według danych porównawczych wynosiła 44.600,-zł brutto. Z kalkulacji naprawy nr [...] z dnia 16 czerwca 2015 r. wynika zaś, że koszt naprawy rzeczonego pojazdu wyniesie 28.085,32 zł brutto, a więc naprawa pojazdu przekroczy 64% obecnej wartości pojazdu oszacowanego na kwotę 11.500,-zł. W opinii rzeczoznawca stwierdził, że pojazd jest po pożarze przestrzeni bagażowej i kwalifikuje się do naprawy lakierniczej, elektrycznej i mechanicznej, a wśród prac naprawczych rzeczoznawca samochodowy wskazał naprawę m. in. następujących części: drzwi tylne lewe i prawe, dach, ściana tylna, pokrywa bagażnika, ściana boczna lewa i prawa, podłoga bagażnika. Ponadto dokumentacja zdjęciowa załączona do opinii potwierdza, że sporny pojazd, w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia, był poważnie uszkodzony – spaleniu uległa cała przestrzeń bagażowa pojazdu – i zawierał braki w wyposażeniu kokpitu. Załączona do akt faktura nr [...] – której tłumaczenia sporządził w dniu 2 grudnia 2015 r. tłumacz przysięgły języka [...] – poświadczająca sprzedaż przedmiotowego pojazdu na rzecz skarżącego również zawiera informację, że samochód ma ślady po przypaleniu w tylnej części. Z faktury tej wynika dodatkowo, że sprzedawca spornego uszkodzonego pojazdu firma [...] przekazał kupującemu R. C. przedmiotowy samochód za kwotę [...], tj. około 6.300 PLN (zgodnie ze średnim kursem NBP z dnia 4 sierpnia 2014 r. 0,4528). Rzeczą najistotniejszą w niniejszej sprawie jest jednak rozległość uszkodzeń pojazdu, na co wskazywał organ w zaskarżonym postanowieniu. Ewentualne koszty naprawy pojazdu, w okolicznościach niniejszej sprawy stanowią zatem element drugorzędny w stosunku do rozległości uszkodzenia pojazdu w kontekście podstaw uznania tego pojazdu za odpad. Dodatkowo, z wyjaśnień skarżącego z dnia 11 i 27 sierpnia 2015 r. wynika, że sporny pojazd nie został naprawiony i zarejestrowany, mimo ciążącego na właścicielu pojazdu sprowadzonego obowiązku jego rejestracji w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia, co świadczy o tym, że pojazd od dnia jego zakupu, tj. od 4 sierpnia 2014 r. do dnia złożenia w Urzędzie Celnym w [...] deklaracji uproszczonego nabycia wewnątrzwspólnotowego wymienionego pojazdu, tj. do 17 czerwca 2015 r., a więc przez ponad dziesięć miesięcy, nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Zarówno relatywnie niska cena sprzedaży przedmiotowego pojazdu (zgodnie z powołaną wyżej opinią nr [...], wartość samochodu z ujawnionymi uszkodzeniami, brakami i koniecznymi naprawami w stanie przedstawionym do oględzin wynosiła 11.500,-zł), jak i zaniechanie przez sprzedawcę ewentualnych napraw i sprzedaż rzeczonego pojazdu z adnotacją "samochód ma ślady po przypaleniu w tylnej części", przemawia za pozbyciem się przedmiotowego pojazdu przez sprzedającego na rzecz skarżącego i potwierdza wolę "pozbycia się" pojazdu przez pierwotnego posiadacza. Okoliczność, podnoszona przez skarżącego że jest on zainteresowany odtworzeniem pojazdu w drodze jego naprawy własnymi rękami i na własny użytek, co świadczyć ma o tym, że pojazd nie stanowi dla niego odpadu, nie ma w sprawie znaczenia. Decydująca jest tu wola zbywcy, która w świetle zgromadzonego materiału nie budzi wątpliwość, że doszło do "pozbycia się" nie nadającego się już do użytku pojazdu.

Zagadnienie odpadów było już przedmiotem licznych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 (wyrok ETS z dnia 15 czerwca 2000 r.) Trybunał stwierdził, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem, a pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02). Odpadami według ETS są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwianie potencjalnych zagrożeń (wyrok ETS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94,C-224/95 - publ. ERC 1997/6/1-03561). W wyroku z dnia 28 marca 1990 r. w sprawie C-359/88 Trybunał orzekł natomiast, że ustawodawstwo krajowe, w którym definicja odpadów wyłącza substancje i przedmioty, które są zdatne do powtórnego wykorzystania, jest niezgodna z prawem wspólnotowym. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczenia, należy stwierdzić, że w kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 157/11 – dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W trakcie postępowania wyjaśniającego w ocenie Sądu organy dokonały rzetelnych i właściwych ustaleń w tym zakresie i słusznie uznały, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie, w tym załączona opinia nr [...] z dnia 17 czerwca 2015 r., sporządzona przez rzeczoznawcę samochodowego inż. A. L. bezsprzecznie wskazuje, że przedmiotowy pojazd w momencie przemieszczenia był uszkodzony.

W związku z powyższym, organ słusznie wykazał w zaskarżonym postanowieniu, że uszkodzony pojazd, nie może spełniać swojej dotychczasowej funkcji, co stanowi przesłankę do uznania przedmiotowego pojazdu za odpad, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Wobec uznania pojazdu za odpad, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 1923), organ prawidłowo sklasyfikował pojazd jako odpad pod kodem [...] "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy", bowiem sporny pojazd, z uwagi na obecność szeregu podzespołów, w tym silnika, zawierał płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że dla zastosowania powyższej kwalifikacji nie istnieje konieczność zaistnienia widocznych śladów (wycieków) substancji ropopochodnych, zużytego oleju silnikowego, czy płynów eksploatacyjnych. Skoro sporny pojazd posiadał m. in. silnik (co wynika wprost z opinii rzeczoznawcy samochodowego), zaś skarżący stoi na stanowisku, że sprowadził pojazd w celu jego naprawy i użytkowania, to oczywistym jest, że pojazd ten zawierał choćby śladowe ilości płynów eksploatacyjnych w silniku, skrzyni biegów, układzie hamulcowym itp. Należy przy tym wskazać, że rzeczoznawca samochodowy w opinii, nie wymienił elementów ww. układów zarówno wśród części zamiennych, jak i wśród prac naprawczych przewidzianych w kalkulacji naprawy nr [...], co wskazuje, że układy te były sprawne, a zatem musiały zawierać pewne ilości płynów eksploatacyjnych, niezbędnych do ich prawidłowego działania.

Zasady międzynarodowego przemieszczania odpadów określa rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, które w art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii stanowi, że procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają przemieszczenia odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Odpady z zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w wymienionych załącznikach, zatem przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu z terenu [...] na terytorium Polski winno odbyć się z zachowaniem wyżej wymienionej procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Według art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006 przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, stanowi przemieszczenie nielegalne. W związku z faktem, że odpad w postaci przedmiotowego pojazdu został sprowadzony na terytorium Polski bez zastosowania powyższej procedury, przemieszczenie to nosi znamiona przemieszczenia nielegalnego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. W świetle art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowy odpad został sprowadzony na terytorium Polski, bez dokonania zgłoszenia i zgody wszystkim zainteresowanym właściwym organom, skarżący zasadnie uznany został za podmiot odpowiedzialny za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu. Wobec powyższego organy prawidłowo oparły zaskarżone postanowienia na przepisach art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Z uwagi na brzmienie tego przepisu, organ słusznie zobowiązał skarżącego do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony wyżej powołanym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

Wyjaśnić również należy, że rozpatrując stan techniczny danego pojazdu, organ może zakwalifikować jako odpad nie tylko pojazd nienadający się do naprawienia (niemożność techniczna lub technologiczna albo nieopłacalność ekonomiczna, stan określany jako "szkoda całkowita"). Możliwość naprawy, a nawet naprawa i rejestracja pojazdu, nie wyklucza bowiem zakwalifikowania pojazdu jako odpadu. W judykaturze utrwalony jest bowiem pogląd, że okoliczność, że pojazd będzie mógł być poddany remontowi, nie wyklucza go spod kategorii odpadu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12, dostępny na wskazanej wyżej stronie internetowej).

Z tych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie postanowień, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone postanowienia, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały wnikliwej, bardzo szczegółowej i prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Konsekwencją takich ocen jest nieuwzględnienie zarzutów skargi.

Z podniesionych wyżej względów, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.