Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 436/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52a,
journal: Dz.U. 2018 poz 1431
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020.
article: art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 9 pkt 1, art. 184 ust. 1, art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. sprawy ze skargi Fundacji Dzieło Ś. J. z siedzibą w S. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Zarząd Województwa [...] działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1431 ze zm.) – dalej: "ustawa wdrożeniowa", art. 207 ust. 12a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.) – dalej: "ufp", po rozpatrzeniu wniosku Beneficjenta - F. z siedzibą w S. - o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją administracyjną Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] października 2019 r. orzekającą zwrot środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] (RPO WZ) 2014-2020 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] zawartej w dniu [...] kwietnia 2017 r. na realizację projektu pn. "[...]" w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych - utrzymał w całości w mocy decyzję administracyjną organu pierwszej instancji.

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym.

F. (dalej: "Fundacja", "Beneficjent" lub "Skarżąca") złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pn. "[...]" w ramach konkursu nr [...] Zgodnie z postanowieniami regulaminu tego konkursu realizacja projektu powinna zostać zakończona w terminie do dnia [...] grudnia 2018 r. Przekroczenie terminu realizacji projektu stanowi naruszenie zasad konkursu.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. Fundacja zawarła z Województwem [...] reprezentowanym przez Zarząd Województwa [...] (dalej: "IZ RPO WZ" lub "Organ") umowę o dofinansowanie nr [...] (dalej: "Umowa") na realizację projektu pn. "[...]" Oś priorytetowa 9 "Infrastruktura publiczna" Działanie 9.2 "Infrastruktura społeczna".

Zgodnie z założeniami, projekt polegał na utworzeniu pierwszego Centrum Integracji Społecznej na terenie powiatu [...]. Celem jego powołania było przygotowanie osób bezrobotnych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym z terenu powiatu do podjęcia pracy oraz powrotu do aktywnego życia społecznego. Warsztaty oferowane przez Centrum miały stworzyć uczestnikom szansę na reintegrację zawodową oraz na powrót na rynek pracy. Misją Centrum miała być pomoc w uzyskaniu przez osoby wykluczone społecznie, zdolności do samodzielnego i efektywnego pełnienia ról społecznych oraz samodzielnego poruszania się po rynku pracy, prowadzącego do zatrudnienia w różnych formach.

Zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasad optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, Regulaminem konkursu, wytycznymi horyzontalnymi, wytycznymi programowymi oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu, a także osiągnięcie jego celów zakładanych oraz wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie (§ 7 ust. 9 umowy). Według § 19 umowy oraz art. 44 ust. 3 ufp, Beneficjent winien dokonywać wydatków w oparciu o ufp w zakresie wydatkowania środków publicznych, w szczególności w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku; w sposób umożliwiający terminową realizację projektu; w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Ponadto Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w pełnym zakresie wskazanym we wniosku o dofinansowanie i terminach w nim określonych (§ 7 ust. 4 umowy). Okresy i terminy realizacji projektu oraz okres kwalifikowalności wydatków są zgodne z okresem i terminami wskazanymi we wniosku o dofinansowanie (§ 4 ust. 1 umowy). Zgodnie z treścią umowy (§ 31 ust. 1 pkt 1), Beneficjent miał obowiązek rozpocząć realizację projektu lub rozpocząć prace w projekcie w terminie nie później niż 3 miesiące od daty określonej we wniosku o dofinansowanie lub od daty zawarcia umowy, w zależności od tego, która data jest późniejsza. Poza tym, Beneficjent winien osiągnąć wskaźniki określone we wniosku o dofinansowanie w terminach i wielkościach określonych w umowie o dofinansowanie (§ 24 ust. 1 umowy).

Beneficjent zaplanował we wniosku o dofinansowanie, że rozpoczęcie realizacji projektu i prac w projekcie nastąpi [...] kwietnia 2017 r., a zakończenie do dnia [...] grudnia 2018 r.

Po podpisaniu Umowy Beneficjent podjął działania mające na celu rozpoczęcie realizacji inwestycji. Po uzyskaniu zgody na zmiany w projekcie oraz otrzymaniu kompletu dokumentów do ogłoszenia zapytania na wybór wykonawcy robót ogłoszono postępowanie, w wyniku którego wyłoniony został wykonawca robót budowlanych ([...].), z którym [...] lipca 2017 r. podpisano umowę. W związku z opóźnieniami w pracach budowlanych, [...] lutego 2018 r. nastąpiło rozwiązanie umowy z [...]. Po rozwiązaniu umowy z tym wykonawcą wszczęto ponowną procedurę wyłonienia wykonawcy i [...] czerwca 2018 r. została podpisana umowa z nowym wykonawcą robót budowlanych ([...]). Także ten wykonawca nie realizował prac zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym i nie był w stanie wykonać wszystkich zaplanowanych robót budowlanych do [...] grudnia 2018 r., wobec czego Beneficjent podjął decyzję o odstąpieniu od umowy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy robót. Rozwiązanie umowy nastąpiło [...] sierpnia 2018 r.

Pismem z [...] lutego 2018 r. Beneficjent zasygnalizował po raz pierwszy potrzebę wydłużenia terminu realizacji projektu, wnioskując o zmianę terminu zakończenia realizacji projektu na dzień [...] czerwca 2019 r. Pismem z [...] lutego 2018 r. Fundacja została poinformowana przez IZ RPO WZ, że nie ma możliwości wydłużenia terminu realizacji projektu poza okres wskazany w regulaminie konkursu.

Ponadto Beneficjent wnioskował o wydłużenie terminu zakończenia projektu pismami: z [...] maja 2018 r. (do [...] czerwca 2019 r.) i z [...] lipca 2018 r. (do [...] września 2019 r.), wskazując na problemy z nieterminową realizacją robót przez generalnego wykonawcę, problemy z wyborem kolejnego wykonawcy, rozwiązanie umowy z kolejnym wykonawcą. IZ RPO WZ za każdym razem wskazywała na brak możliwości wydłużenia terminu realizacji, natomiast pismem z [...] października 2018 r. zwróciła się do Beneficjenta o wskazanie ostatecznego terminu zakończenia realizacji projektu wraz z uzasadnieniem, w kontekście zapisów uchwały [...] Komitetu Monitorującego z dnia [...] września 2018 r., tj. wystąpienia nieprzewidzianych, zewnętrznych okoliczności, wystąpienia nieprzewidzianego zdarzenia i braku winy ze strony Beneficjenta.

Jednocześnie Beneficjent przesłał umowę zawartą z kolejnym wykonawcą na "[...]" z terminem zakończenia prac do [...] września 2019 r.

Pismem z [...] października 2018 r. Beneficjent wniósł o wydłużenie terminu realizacji projektu oraz okresu kwalifikowalności wydatków do [...] października 2019 r. oraz wskazał w uzasadnieniu, że sytuacja związana z postępowaniem nierzetelnych wykonawców robót, nierealizujących podjętych zobowiązań, nie była możliwa do przewidzenia przed zawarciem umowy o dofinansowanie. Zdaniem Beneficjenta wystąpiły więc nieprzewidywalne przeszkody uniemożliwiające realizację procesu inwestycyjnego. Sytuacja ta nie była wynikiem błędu lub zaniedbań leżących po jego stronie i nie można było jej uniknąć, pomimo postępowania z odpowiednią, uzasadnioną i należytą starannością, brak jest zatem winy po stronie Beneficjenta.

Ponadto Beneficjent wskazywał, że w przebiegu realizacji projektu dochował należytej staranności, nie dopuszczając się nawet lekkiego niedbalstwa we wszystkich swoich czynnościach, co powoduje, że projekt jest realizowany zgodnie z umową.

Dnia [...] marca 2019 r. Zarząd Województwa [...] podjął decyzję o niewyrażeniu zgody na wydłużenie realizacji projektu i tym samym rozpoczęcie procedury rozwiązania umowy o dofinansowanie.

W związku ze stwierdzeniem, iż projekt jest realizowany niezgodnie z umową i regulaminem konkursu oraz nieosiągnięciem przez Beneficjenta zamierzonego celu projektu, IZ RPO WZ pismem z [...] kwietnia 2019 r. wezwała Beneficjenta do zwrotu środków w wysokości [...] zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

Wobec niedokonania zwrotu w wyznaczonym terminie, [...] maja 2019 r. wszczęto wobec Beneficjenta postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu ww. środków.

Dnia [...] lipca 2019 r. wpłynął do organu wniosek Beneficjenta o przeprowadzenie dowodu z faktury nr [...] oraz przejściowego świadectwa płatności do faktury, na okoliczność stanu zaawansowania budowy Centrum Integracji Społecznej w [...] na dzień [...] stycznia 2019 r. oraz wartości poniesionych z tego tytułu kosztów.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, obejmującego całościową ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, ww. decyzją administracyjną z [...] października 2019 r. Zarząd Województwa [...] (jako IZ RPO WZ) orzekł wobec Fundacji o zwrocie środków otrzymanych w ramach RPO WZ 2014 - 2020 na podstawie ww. umowy o dofinansowanie w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Fundacja złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 t.j.) – dalej: "kpa", poprzez dowolną, a nie wszechstronną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na uznaniu, że w sprawie zachodzą przesłanki do orzeczenia obowiązku zwrotu udzielonej dotacji w sytuacji, gdy brak jest ku temu podstaw,

- art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności w zakresie realizacji poszczególnych etapów Projektu przez Beneficjenta oraz braku jego winy w przekroczeniu terminu realizacji Projektu,

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust 9 pkt 1 ufp polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu i uznaniu, że w sprawie istnieją podstawy do wydania decyzji ustalającej obowiązek zwrotu otrzymanych przez Fundację środków,

- art. 184 ust. 1 ufp przez przyjęcie, iż skarżący naruszył procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków finansowych przyznanych mu w ramach Umowy,

- art. 52a ustawy wdrożeniowej, poprzez jego niezastosowanie i nieprzedłużenie Beneficjentowi terminu realizacji Projektu, w sytuacji wystąpienia przesłanek obiektywnie uzasadniających przedłużenie tego terminu.

W uzasadnieniu wniosku Beneficjent stwierdził, że realizował projekt w sposób zgodny z zawartą umową o dofinansowanie, zaś przekroczenie terminu realizacji omawianego projektu nastąpiło z przyczyn niezależnych od niego, w sposób przez niego niezawiniony – co szczegółowo uzasadnił. Zakwestionował przy tym stanowisko IZ RPO WZ jakoby przekroczenie terminu realizacji projektu mogło w realiach przedmiotowej sprawy stanowić o przyczynie orzeczenia względem Fundacji obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania.

Na zakończenie Fundacja wskazała, iż IZ RPO WZ nie zebrała materiału dowodowego w sposób wnikliwy i wyczerpujący, nie uwzględniła też okoliczności przemawiających na korzyść Beneficjenta związanych z realizacją przez niego prac objętych projektem, ograniczając się jedynie do formalnej oceny przekroczenia terminu jego realizacji. Mając na uwadze taką argumentację Beneficjent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia z [...] listopada 2019 r. dotyczącego procedury uzyskiwania pozwolenia na budowę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte po ponownym rozpoznaniu sprawy IZ RPO WZ na wstępie wyjaśniła, że środki publiczne przeznaczone na wykonywanie projektów realizowanych w ramach programów finansowych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, a także ściśle z celem, na który zostały przekazane. Jedną z kompetencji, a zarazem obowiązków ustawowych IZ RPO WZ jest prowadzenie kontroli realizacji poszczególnych projektów w ramach RPO WZ, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi na zasadach określonych w ufp, w tym m.in. wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację projektów (art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy wdrożeniowej). Obowiązkiem IZ RPO WZ jest zatem nie tylko ustalanie zasad konkursu, zawieranie umów z beneficjentami czy zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, ale również czuwanie nad przebiegiem realizacji projektu i weryfikowanie czy w całym okresie realizacji projekt, na który przekazano środki publiczne, realizowany jest zgodnie z prawem oraz zasadami określonymi przez IZ RPO WZ dla danego konkursu. Stwierdzenie wykorzystania środków publicznych z naruszeniem procedur, w tym wykrycie nieprawidłowości w zakresie ich wydatkowania powoduje konieczność dochodzenia ich zwrotu.

Organ wskazał, że w myśl art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Zdaniem Organu, przez naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków europejskich, o czym mowa w ww. art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, należy rozumieć przede wszystkim procedury wskazane w umowie o dofinansowanie projektu, zawieranej na podstawie art. 206 ufp. Zgodnie bowiem z art. 184 ust. 1 ufp wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Zarówno bowiem gramatyczna, jak i systemowa wykładnia art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp nakazuje przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów. Pod pojęciem procedur, których naruszenie uprawnia do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu, rozumiane są także postanowienia dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, w tym zasady udzielania zamówień w projektach realizowanych w ramach RPO WZ. Tym samym Beneficjent podpisując Umowę zobowiązał się do ich przestrzegania i postępowania zgodnie z ich literą. Ponadto, zasady konkursu określone w regulaminie są jednakowe dla wszystkich i nie mogą być zmieniane dla potrzeb poszczególnych beneficjentów, a każdy przystępując do konkursu godzi się na te zasady. Co więcej, przystąpienie Beneficjenta do ubiegania się o dofinansowanie oznacza m.in. akceptację obowiązujących zasad i innych norm wynikających z dokumentacji konkursowej oraz przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego sprawy Organ wskazał, że Fundacja w dniu [...] kwietnia 2017 r. zawarła z IZ RPO WZ ww. umowę o dofinansowanie (uzupełnioną trzema aneksami). Zgodnie z jej postanowieniami IZ RPO WZ zobowiązała się do dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację ww. Projektu na podstawie poprawnego wniosku o płatność. Fundacja natomiast zobowiązała się do realizacji omawianego projektu w pełnym zakresie wskazanym we wniosku o dofinansowanie i terminach w nim określonych (§ 7 ust. 4 zd. 1 Umowy), gdzie w myśl § 4 ust. 1 Umowy okres i terminy realizacji Projektu oraz okres kwalifikowalności wydatków są zgodne z okresem i terminami ujętymi w wymienionym wniosku. Przywołany obowiązek Beneficjent winien wykonać z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasad optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, Regulaminem konkursu w ramach RPO WZ Oś priorytetowa 9 Infrastruktura publiczna, Działanie 9.2 Infrastruktura społeczna wersja 3.0 (dalej: Regulamin konkursu), wytycznymi horyzontalnymi oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie jego celów oraz wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie (§ 7 ust. 9 Umowy). Ponadto na podstawie § 24 ust. 1 Umowy Beneficjent miał obowiązek osiągnięcia wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie w terminach i wielkościach tam określonych. Natomiast w myśl ust. 2 i 3 wskazanego postanowienia umownego Beneficjent zobowiązał się do osiągnięcia i wykazania wskaźników produktu określonych w przywołanym wniosku najpóźniej we wniosku o płatność końcową, zaś wskaźniki rezultatu powinny zostać osiągnięte w okresie 12 miesięcy od zakończenia realizacji Projektu, przy czym oba wskaźniki winny zostać utrzymane w okresie trwałości wymienionego projektu.

Wskaźniki produktu i rezultatu w punkcie E.1 i E.2 wniosku o dofinansowanie Fundacja określiła następująco:

a) wskaźniki produktu:

- liczba obiektów dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami - [...]. (rok docelowy 2018),

- liczba przebudowanych obiektów, w których realizowane są usługi aktywizacji społeczno-zawodowej - [...]. (rok docelowy 2018);

b) wskaźniki rezultatu:

- liczba osób objętych wsparciem, tj. usługami instytucji aktywizacji społeczno- zawodowej - [...] (rok docelowy 2020),

- wzrost zatrudnienia we wspieranych podmiotach (rok docelowy 2020),

- liczba nowo utworzonych miejsc pracy (rok docelowy 2020).

Fundacja we wniosku o dofinansowanie zaplanowała, że rozpoczęcie realizacji Projektu nastąpi pierwotnie w dniu [...] kwietnia 2017 r. (następnie datę tę zmieniono na [...] lipca 2017 r.) a jego zakończenie w dniu [...] grudnia 2018 r. Organ wskazał tu, że również zgodnie z punktem 3.1.7 Regulaminu konkursu pn. "Ramy czasowe kwalifikowalności" projekt powinien zakończyć się w terminie do dnia [...] grudnia 2018 r. przy czym przez zakończenie realizacji projektu należy rozumieć datę podpisania ostatniego protokołu potwierdzającego bezusterkowy odbiór lub datę później uzyskanego/wystawionego dokumentu (w szczególności ostatecznego pozwolenia na użytkowanie/dokumentu stwierdzającego brak sprzeciwu wobec przystąpienia do użytkowania, dokumentu OT i innych równoważnych dokumentów) w ramach realizowanego projektu lub datę poniesienia ostatniego wydatku w ramach projektu, w zależności od tego co nastąpiło później (punkt 3.1.6 Regulaminu konkursu).

W ramach omawianego Projektu we wniosku zaplanowano następujące zadania:

a) zadanie nr 1 pn. "Prace przygotowawcze" - planowany termin rozpoczęcia zadania II kwartał 2017 r. zaś termin zakończenia II kwartał 2017 r.;

b) zadanie nr 2 pn. "Roboty budowlane oraz wyposażenie Centrum Integracji Społecznej" - planowany termin rozpoczęcia zadania II kwartał 2017 r., zaś termin zakończenia IV kwartał 2018 r.;

c) zadanie nr 3 pn. "Zarządzanie projektem i promocja projektu" - planowany termin rozpoczęcia zadania II kwartał 2017 r., zaś termin zakończenia IV kwartał 2018 r.

Organ wskazał dalej, iż Fundacja [...] sierpnia 2016 r. złożyła w Starostwie Powiatowym w [...] wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, który to dokument należało dostarczyć na etapie przed podpisaniem umowy o dofinansowanie (punkt 5.4 Regulaminu konkursu). W dniu [...] września 2016 r. Fundacja otrzymała wezwanie do uzupełnienia tego wniosku m.in. przez dostarczenie ostatecznej decyzji o zezwoleniu na wyłączenie z produkcji gruntów rolnych na cele nierolnicze. Po zgromadzeniu niezbędnych dokumentów, Fundacja [...] października 2016 r. złożyła wniosek o przekwalifikowanie gruntów, na których miała powstać omawiana inwestycja, w wyniku czego [...] grudnia 2016 r. wydano właściwą decyzję. Po jej uprawomocnieniu, Fundacja [...] lutego 2017 r. złożyła ponownie wniosek o wydanie pozwolenia na budowę. Jednocześnie w dniu [...] lutego 2017 r. Fundacja powzięła informację o przyznaniu dofinansowania na realizację Projektu (pismo IZ RPO WZ z [...] lutego 2017 r.). Następnie, z uwagi na fakt, iż ponownie zaistniała konieczność dostarczenia Starostwu Powiatowemu dodatkowych dokumentów, tj. zgody właściciela działki sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną na usytuowanie ściany budynku, w dniu [...] marca 2017 r. Beneficjent dostarczył wszystkie niezbędne dokumenty celem wydania pozwolenia na budowę. Stosowną decyzję administracyjną wydano [...] marca 2017 r., które to orzeczenie wraz z klauzulą ostateczności dostarczono do IZ RPO WZ [...] kwietnia 2017 r., tj. w dniu, który był jednocześnie dniem podpisania Umowy. Powyższe okoliczności mające wpływ na wydłużenie procedury uzyskania pozwolenia na budowę, konsekwencją czego było opóźnienie momentu podpisania Umowy, zostały ustalone m.in. na podstawie wyjaśnień Beneficjenta złożonych w trakcie weryfikacji wniosków o płatność. Okoliczności te znalazły potwierdzenie również w dopuszczonym do niniejszego postępowania dowodzie w postaci oświadczenia z [...] listopada 2019 r.

Z wyjaśnień Fundacji wynika, że kolejną przyczyną mającą wpływ na opóźnienie realizacji Projektu były problemy z wyborem wykonawcy robót budowlanych (z którym umowę podpisano [...]07.2017 r.), wynikające m.in. z późniejszego zawarcia Umowy, co skutkowało opóźnieniem rozpoczęcia procedury wyboru inżyniera kontraktu ([...]04.2017 r.) i podpisania umowy z wybranym inżynierem kontraktu ([...]05.2017 r.), a także wnioskiem dotyczącym wprowadzenia zmian do Projektu (formularz zmian złożono do IZ RPO WZ [...]06.2017 r., ostateczna akceptacja wnioskowanych zmian – [...].07.2017 r.) oraz oczekiwaniem na przygotowanie projektów wykonawczych przez biuro projektowe. Pierwszego wpisu w dzienniku budowy dokonano [...] sierpnia 2017 r.

Kolejnymi wskazanymi przez Fundację przyczynami opóźnienia w realizacji Projektu były problemy na budowie spowodowane przez wykonawców robót jak również trudności z wyłonieniem kolejnego wykonawcy. Beneficjent wskazał, iż spółka [...] nie wywiązywała się z terminów określonych w harmonogramie rzeczowo-finansowym, a przedstawione przez nią aktualizacje i stworzony program naprawczy nie gwarantowały dotrzymania terminu jak również wykonania robót zgodnie z dokumentacją projektową, co skutkowało rozwiązaniem w dniu [...] lutego 2018 r. umowy z tym przedsiębiorcą oraz wszczęciem ponownej procedury wyłonienia wykonawcy, poprzedzoną dokonaniem inwentaryzacji istniejącego stanu robót. Wobec tego [...] lutego 2018 r. Beneficjent umieścił w bazie konkurencyjności odpowiednie ogłoszenie, przy czym w opisie zamówienia jako termin jego realizacji wskazał dzień [...] czerwca 2018 r., a następnie dokonał zmian w tym zakresie przesuwając ten okres na dzień [...] lipca 2018 r. Termin wyznaczony do składania ofert upływał [...] marca 2018 r. do którego to dnia nie wpłynęła żadna oferta, co skutkowało brakiem możliwości wyłonienia nowego wykonawcy. Po przygotowaniu stosownej dokumentacji, [...] kwietnia 2018 r. umieszczono kolejne ogłoszenie z terminem składania ofert do [...] kwietnia 2018 r. W opisie zamówienia wskazano tym razem, że harmonogram jego realizacji obejmować będzie okres od dnia podpisania umowy do [...] grudnia 2018 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania, a także po znalezieniu dodatkowych źródeł finansowania Projektu w związku z wpływem ofert, które znacznie przekraczały założenia budżetowe, wybrano nowego wykonawcę, tj. [...], z którą [...] czerwca 2018 r. zawarto umowę. Również ten wykonawca nie realizował zleconych prac zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym, a tym samym nie był w stanie wykonać wszystkich zaplanowanych robót budowlanych w zakreślonym terminie, tj. do [...] grudnia 2018 r., dlatego Beneficjent [...] sierpnia 2018 r. odstąpił od zawartej z nim umowy, jako powód wskazując przyczyny leżące po stronie wykonawcy robót.

Organ wskazał też, że Beneficjent pismem z [...] lutego 2018 r. zwrócił się do IZ RPO WZ z wnioskiem o wydłużenie terminu realizacji Projektu do [...] czerwca 2019 r. W odpowiedzi organ pismem z [...] lutego 2018 r. poinformował, iż nie ma możliwości przedłużenia terminu realizacji Projektu poza okres wskazany w Regulaminie konkursu, tj. [...] grudnia 2018 r. Fundacja pismem z [...] maja 2018 r. ponowiła swoją prośbę, wskazując przy tym na regulację prawną zawartą w art. 52a ustawy wdrożeniowej.

IZ RPO WZ pismem z [...] maja 2018 r. ponownie poinformowała o braku możliwości wydłużenia terminu realizacji Projektu ponad termin zakreślony w Regulaminie konkursu, dodając przy tym, iż zapisy zawarte w tym dokumencie mają charakter obligatoryjny. Następnie, Beneficjent pismem z [...] lipca 2018 r. (data wpływu do IZ RPO WZ [...] sierpnia 2018 r.) zawnioskował o wydłużenie terminu realizacji Projektu do [...] września 2019 r., podtrzymując dotychczasową argumentację.

Pismem z [...] września 2018 r. IZ RPO WZ powtórzyła swoje stanowisko wyrażone uprzednio w piśmie z [...] maja 2018 r. dodając jednocześnie, że w związku z pojawiającymi się sygnałami o problemach z dotrzymaniem terminów zakończenia realizacji projektów, prowadzone są dodatkowe analizy pod kątem możliwości wypracowania rozwiązania wychodzącego naprzeciw oczekiwaniom beneficjentów, a zarazem pozostające w zgodzie z art. 52a ustawy wdrożeniowej. Wobec tego o ostatecznym rozstrzygnięciu poinformuje Beneficjenta w późniejszym terminie.

Organ wyjaśnił, że z uwagi na wątpliwości co do interpretacji art. 52a ustawy wdrożeniowej Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju (dalej: MIR) pismem z [...] maja 2018 r. (znak: [...]) skierowanym do Marszałków Województw stwierdziło, iż rozstrzygnięcie w zakresie możliwości dalszej realizacji umów o dofinansowanie projektów powinno być uwarunkowane takimi przesłankami jak siła wyższa, ewentualna wina beneficjenta lub instytucji, niedbalstwo lub błędy, bieżące zaawansowanie projektu, dotychczasowy sposób realizacji projektu przez beneficjenta, skala zaistniałego odstępstwa. Tym samym, w omawianym piśmie jako przykładowe przesłanki usprawiedliwiające dalszą realizację umowy o dofinansowanie na podstawie art. 52 a ustawy wdrożeniowej wskazano: a) wystąpienie nadzwyczajnych, zewnętrznych okoliczności (siła wyższa), b) nieprzewidywalność danego zdarzenia, niemożność zapobieżenia jemu, c) brak winy po stronie beneficjenta.

Powyższe stanowisko MIR stało się podstawą do podjęcia przez Komitet Monitorujący RPO WZ 2014-2020, działający jako niezależne ciało doradczo- opiniodawcze dla IZ RPO WZ, uchwały nr [...] z dnia [...] września 2018 r. w sprawie sposobu oceny kryterium wyboru projektów pn. "Poprawność okresu realizacji" lub "Poprawność okresu realizacji projektu" (dalej: Uchwała). W Uchwale za dopuszczalne uznano dokonywanie przez IZ RPO WZ oceny, w ramach wskazanych wyżej kryteriów, w sposób umożliwiający wydłużenie terminu realizacji projektu ponad datę określoną w Regulaminie konkursu w oparciu o zalecenia zawarte w piśmie MIR z [...] maja 2018 r.

IZ RPO WZ pismem z [...] października 2018 r., powołując się na Uchwałę, a także na pisma Beneficjenta z [...] lutego, [...] maja oraz [...] lipca 2018 r., w których wskazywano na problemy związane z terminową realizacją Projektu, zwróciła się do Fundacji o wskazanie ostatecznego terminu jego zakończenia, jak również uzasadnienie wnioskowanej zmiany, odnosząc się szczegółowo do przywołanych wyżej przesłanek. Beneficjent w piśmie z [...] października 2018 r. wskazał, że konieczność rozwiązania umowy z pierwszym wykonawcą robót budowlanych, jak również przedłużające się postępowanie na wybór kolejnego wykonawcy oraz odstąpienie od umowy z drugim wykonawcą robót budowlanych, który miał dokończyć zaplanowane prace, były zdarzeniami nieprzewidywalnymi, którym nie można było zapobiec. Podniósł też, iż występujące w trakcie realizacji Projektu przeszkody powstały z wyłącznej winy dwóch wykonawców robót budowlanych, a podejmowane przez Beneficjenta bieżące działania mające na celu usunięcie nieprawidłowości powstałych po ich stronie nie przyniosły żadnych efektów. Jednocześnie Beneficjent zawnioskował w tym piśmie o wydłużenie terminu realizacji Projektu do [...] października 2019 r.

Zarząd Województwa [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2019 r nie wyraził zgody na wydłużenie terminu zakończenia realizacji Projektu do wnioskowanego przez Fundację terminu w związku z niespełnieniem przesłanek wskazanych w ww. piśmie MIR z [...] maja 2018 r.

Dokonując analizy przedstawionych wyżej zdarzeń w odniesieniu do regulacji prawnej ujętej w art. 52a ustawy wdrożeniowej, w tym występowania takich przesłanek jak nieprzewidywalność danego zdarzenia czy brak winy po stronie beneficjenta, IZ RPO WZ stwierdziła, że w sprawie bezspornym jest, iż Beneficjent nie ukończył realizacji Projektu w przewidzianym terminie, tj. do [...] grudnia 2018 r., o czym świadczą wnioski wymienionego o przedłużenie tego terminu ale również fakt, iż zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez IZ RPO WZ, stopień zaawansowania prac budowlanych związanych z rozbiórką budynku byłej stajni, robotami konstrukcyjnymi nowych dobudówek czy rozbiórką elementów zagospodarowania terenu wyniósł odpowiednio [...] [...] i [...] przy czym dodatkowo na podstawie dostarczonych wniosków o płatność ustalono, że stopień zaawansowania głównego zadania, tj. zadania nr 2 pn. "Roboty budowlane oraz wyposażenie Centrum Integracji Społecznej" co do robót budowlanych, instalacji wewnętrznych, zagospodarowania terenu czy wyposażenia wyniósł odpowiednio [...] [...] [...] oraz [...]

W ocenie Organu, opóźnienia w realizacji inwestycji wystąpiły już przed podpisaniem Umowy. O ile Beneficjent wcześnie, bo już [...] sierpnia 2016 r., rozpoczął procedurę zmierzającą do wydania pozwolenia na budowę, o tyle fakt dwukrotnego uzupełniania wniosku ją inicjującą znacząco wydłużył trwanie tego postępowania. Odnosząc się do przyczyn uzupełnienia wniosku, jakimi był obowiązek dostarczenia ostatecznej decyzji o zezwoleniu na przekwalifikowania gruntów, na których miała powstać planowana inwestycja, a następnie zgoda właściciela działki sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną Organ uznał, że te przeszkody powinny być Beneficjentowi znane, a tym samym już wcześniej, tj. przed dniem złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, powinien on przedsięwziąć działania zmierzające do ich usunięcia. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której inwestor nie ma świadomości, iż nieruchomość na której chce rozpocząć inwestycję widnieje w stosownej ewidencji gruntów jako grunt rolny przeznaczony na cele rolnicze. Podobnie jeżeli chodzi o fakt, iż ściany budynku planowanej inwestycji nachodzą na działkę sąsiadującą, co będzie wymagać zgody jej właściciela na usytuowanie ich w tym miejscu, bowiem również i w tym przypadku Fundacja powinna wiedzieć o istnieniu tej okoliczności, następstwem czego winno być podjęcie odpowiednich działań. Znamiennym jest, iż organ udzielający pozwolenia na budowę, tj. Starostwo Powiatowe w [...], działał wyjątkowo sprawnie, o czym świadczy fakt, iż po złożeniu przez Beneficjenta stosownego wniosku w dniu [...] sierpnia 2016 r. organ ten niezwłocznie, tj. [...] września 2016 r., wezwał do jego uzupełnienia. Następnie, po dostarczeniu przez Beneficjenta wszystkich niezbędnych dokumentów, co nastąpiło [...] marca 2017 r., ww. organ już [...] marca 2017 r. wydał stosowną decyzję. Organ nie zgodził się więc z twierdzeniem Beneficjenta, że przyczyną opóźnienia daty podpisania Umowy, konsekwencją czego było opóźnienie w realizacji Projektu, była przedłużająca się ww. procedura związana z formułowanymi przez Starostę [...] żądaniami do uzupełnienia pierwotnie złożonego wniosku, bowiem organ ten działał w wyjątkowo wnikliwie i szybko, a jedyną okolicznością powodująca przedłużenie procedury było dwukrotne złożenie niekompletnego wniosku. W ocenie Organu, o opieszałości Beneficjenta w zakresie podejmowanych działań świadczy również fakt, iż dopiero po uzyskaniu informacji o udzieleniu dofinansowania, tj. po dniu [...] lutego 2017 r. rozpoczął on procedurę wyboru inżyniera kontraktu, odpowiedzialnego m in. za przygotowanie postępowania dotyczącego wyboru wykonawcy robót budowalnych. Powyższą procedurę rozpoczęto bowiem [...] kwietnia 2017 r., a zatem po upływie dwóch miesięcy od otrzymania przytoczonej wyżej informacji. Organ nie zgodził się z argumentacją Fundacji, iż przyczyną zwłoki w rozpoczęciu procedury wyłonienia inżyniera kontraktu było jej stanowisko o niepodejmowaniu żadnych zobowiązań finansowych do czasu uzyskania pozwolenia na budowę, stanowiącego suplement niezbędny do podpisania Umowy. Fundacja wiedziała bowiem już w tamtym okresie, iż dofinansowanie zostanie jej udzielone, zatem mogła z większym zaangażowaniem przystąpić do działań przygotowawczych zmierzających do realizacji inwestycji, w tym do poniesienia ryzyka finansowego będącego immanentną cechą każdej inwestycji. Tym samym, gdyby Beneficjent już po otrzymaniu informacji o udzieleniu dofinansowania rozpoczął procedurę naboru na stanowisko inżyniera kontraktu, mógłby odpowiednio wcześniej przygotować postępowanie odnośnie wyboru wykonawcy robót budowlanych, co z kolei pozwoliłoby na szybsze jego wyłonienie, konsekwencją czego byłoby rozpoczęcie realizacji Projektu w pierwotnie przewidzianym terminie, tj. w dniu [...] kwietnia 2017 r. Powyższe mogłoby uchronić od niezrealizowania omawianego Projektu w terminie, który - co istotne - wyznaczony był w możliwe najdłuższym dopuszczalnym w Regulaminie konkursu terminie. Organ zauważył przy tym, iż Beneficjent w dokumentacji aplikacyjnej (punkt D.5 wniosku) wśród czynników ryzyka realizacji Projektu wskazywał na ryzyko opóźnień, które może występować na każdym etapie i być spowodowane zarówno niesolidnością wykonawcy robót czy producentów dostarczonego sprzętu jak i nieprzewidywalnymi czynnikami zewnętrznymi, zatem w ramach jego zminimalizowania wskazywał na takie działania jak ostrożne oszacowanie długości terminów poszczególnych zadań w Projekcie, analizę ofert dostępnych na rynku, wraz z analizą oferowanych terminów wykonania poszczególnych robót i dostaw czy też dodatkowe wydłużenie terminów o kwartał, tak by ewentualne opóźnienie w którymś z elementów Projektu nie spowodowało opóźnienia w realizacji całej inwestycji. Beneficjent miał zatem świadomość, iż może dojść do opóźnienia po stronie wykonawcy robót budowlanych, co w przedmiotowej sprawie w rzeczywistości wystąpiło, a mimo to, przez brak należytego działania po swojej stronie, przejawiającego się w nieskompletowaniu odpowiednich dokumentów, doprowadził do wydłużenia procedury uzyskania pozwolenia na budowę, a następnie zwlekał z rozpoczęciem procedury wyboru inżyniera kontraktu, mimo posiadania wiedzy, iż dofinansowanie zostało mu udzielone.

Organ podkreślił, że również na etapie po podpisaniu Umowy Beneficjent poprzez wprowadzenie zmian do Projektu, w związku z błędnym uwzględnieniem w studium wykonalności prac, które nie miały być wykonywane w ramach omawianej inwestycji, konsekwencją czego było również oczekiwanie na przygotowanie odpowiednich projektów wykonawczych przez biuro projektowe, spowodował opóźnienie w wyborze wykonawcy robót. W wyniku tego umowę z wyłonionym wykonawcą podpisano [...] lipca 2017 r., przy czym dopiero [...] sierpnia 2017 r. dokonano pierwszego wpisu w dzienniku budowy, a zatem rozpoczęcie prac nastąpiło po upływie ponad czteromiesięcznego terminu, określonego we wniosku o dofinansowanie pierwotnie na dzień [...] kwietnia 2017 r. Ponadto Fundacja umieszczając w bazie konkurencyjności ogłoszenia mające na celu wyłonienie wykonawców robót czyniła to z kilkutygodniowym przerwami. I tak, w dniu [...] lutego 2018 r. nastąpiło rozwiązanie umowy z [...], a kolejne ogłoszenie umieszczono [...] lutego 2018 r., gdzie termin do składania ofert upływał [...] marca 2018 r., przy czym następne ogłoszenie umieszczono dopiero [...] kwietnia 2018 r.

Odnosząc się całościowo do zarzutów podnoszonych przez Fundację we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 80 kpa, a także art. 7 i 77 § 1 kpa, czym zakwestionowano zasadność ustaleń faktycznych dokonanych przez IZ RPO WZ i dowolną, a nie wszechstronną ocenę materiału dowodowego, Organ wskazał, że w toku postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. rozpatrzono cały zebrany uprzednio materiały dowodowy, w tym również okoliczności podnoszone przez Beneficjenta mające przemawiać za tym, iż nie ponosi on winy w występujących opóźnieniach w realizacji Projektu. To że Beneficjent podejmował działania związane z realizacją przez niego prac objętych Projektem, jak również każdorazowo informował o występujących zdarzeniach powodujących opóźnienia, nie zwalniało go jednak z wykonania najważniejszego z ciążących na nim obowiązków, tj. zrealizowania Projektu. Przywołane przez Stronę okoliczności były wprawdzie istotne, ale dopiero przy badaniu przesłanek ujętych w piśmie MIR z [...] maja 2018 r. przy rozważaniu możliwości skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 52a ustawy wdrożeniowej.

W przedmiotowej sprawie oczywistym jest, że Fundacja nie zrealizowała Projektu w regulaminowym terminie, tj. do [...] grudnia 2018 r., konsekwencją czego było naruszenie obowiązujących procedur a następnie podjęcie przez IZ RPO WZ działań zmierzających do odzyskania udzielonego dofinansowania. Wobec tego, że IZ RPO WZ w sposób prawidłowy ustaliła stan faktyczny, a następnie przyporządkowała ten stan pod normę prawną ujętą w art. 207 ufp, zatem odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 184 ust. 1 ufp poprzez niezasadne uznanie, że Fundacja naruszyła procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków finansowych przyznanych jej w ramach Umowy, Organ wskazał, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, pod pojęciem "inne procedury" obowiązujące przy wykorzystaniu środków, o których mowa w art. 184 ust. 1 ufp należy rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Do procedur obowiązujących przy wykorzystaniu dofinansowania, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp w zw. z art. 184 ust. 1 ufp, należy więc zaliczyć m.in. procedury określone w Umowie o dofinansowanie oraz w Regulaminie konkursu. Tym samym stawiany zarzut uznać należy za chybiony bowiem Beneficjent naruszając zapisy Umowy i Regulaminu konkursu dopuścił się naruszenia procedur ujętych w art. 184 ufp, konsekwencją czego było zastosowanie art. 207 ufp.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 52a ustawy wdrożeniowej poprzez jego niezastosowanie i nieprzedłużenie Beneficjentowi terminu realizacji Projektu, w sytuacji wystąpienia przesłanek obiektywnie uzasadniających jego przedłużenie, Organ wyjaśnił, że w myśl wypracowanej w tym zakresie doktryny, niedopuszczalnym jest podnoszenie zarzutu naruszenia normy prawnej poprzez jej niezastosowanie, w sytuacji gdy norma ta nie nakłada obowiązku jego zastosowania, a jedynie przewiduje taką możliwość. Przepis art. 52a ustawy wdrożeniowej, przez użycie sformułowania, iż zapisy umowy o dofinansowanie projektu mogą zostać zmieniane, nie tworzy po stronie organu administracji takiego obowiązku. IZ RPO WZ nie była zatem zobowiązana do dokonania powyższej czynności, tj. zmiany Umowy polegającej na wydłużeniu terminu realizacji Projektu, a brak przedłużenia omawianego terminu nie może tym samym czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 52a ustawy wdrożeniowej.

Organ ponownie stwierdził, że to w głównej mierze opieszałość Beneficjenta w podejmowaniu działań niezbędnych do podpisania Umowy i realizacji Projektu, miała istotny wpływ na występujące w sprawie opóźnienia. Tymi zdarzeniami było m.in. złożenie wszystkich niezbędnych dokumentów celem wydania pozwolenia na budowę dopiero [...] marca 2017 r., rozpoczęcie procedury wyboru inżyniera kontraktu po upływie dwóch miesięcy od otrzymania informacji o dofinansowaniu czy wreszcie rozpoczęcie prac budowlanych [...] sierpnia 2017 r. pomimo, iż już w dniu [...] lipca 2017 r. została podpisana umowa z wykonawcą robót budowlanych. Co znamienne w dokumentacji aplikacyjnej Beneficjent deklarował, że w przypadku nieotrzymania dofinansowania, Projekt będzie realizowany w ograniczonym zakresie, a termin jego realizacji zostanie przesunięty na 2019 r. Z dokonanych ustaleń wynika natomiast, że Beneficjent przez ponad rok nie wykonał nawet całości prac rozbiórkowych, a brak jest informacji o jakimkolwiek stopniu zaawansowania innych prac budowlanych.

Mając na uwadze wszystko powyższe Organ stwierdził, że Beneficjent poprzez niezrealizowanie Projektu w terminie nie osiągnął jego celu jakim było powołanie CIS, którego głównym zadaniem miało być przygotowanie osób bezrobotnych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym z terenu powiatu do podjęcia prac oraz powrotu do aktywnego życia społecznego. Konsekwencją tego była też niemożność osiągnięcia wymienionych wyżej wskaźników produktu i rezultatu, które jako odzwierciedlające cele omawianego projektu powinny być z nimi spójne. Beneficjent dopuścił się tym samym naruszenia cytowanych wyżej zapisów umownych, tj. § 7 ust. 4 zd. 1 w zw. z § 4 ust. 1, § 24 ust. 1-3 Umowy, jak również postanowień Regulaminu konkursu, tj. punkt 7.3.1., czym naruszono ogólny zapis umowny ujęty w § 7 ust. 9 Umowy, jak też przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 184 ufp i art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. b ufp poprzez wydatkowanie środków publicznych w sposób niecelowy. IZ RPO WZ uznała zatem, że zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych podlegają środki finansowe w wysokości [...] zł, co stanowi 73,61% dofinansowania wydatków uznanych za niekwalifikowalne, tj. kwoty [...]zł.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem art. 44 ust. 3 ufp oraz art. 184 ufp, Beneficjent dopuścił się nieprawidłowości indywidualnej wymienionej w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Fundusz Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320 ze zm.) – dalej: Rozporządzenie nr 1303/2013. Do stwierdzenia ww. nieprawidłowości konieczne jest wystąpienie łącznie trzech podstawowych elementów tej definicji, tj. naruszenie prawa, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub może powodować szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez jego obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem. Podstawą wydania decyzji o zwrocie środków jest więc wykazanie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE.

IZ RPO WZ analizując stwierdzone w sprawie naruszenia pod kątem wystąpienia nieprawidłowości ustaliła, iż Beneficjent swoim działaniem doprowadził do wykorzystania środków finansowanych przekazanych mu w ramach RPO WZ niezgodnie z warunkami określonymi w Umowie jak też w Regulaminie oraz przepisami prawa powszechnie obowiązującymi, tj. art. 44 ust. 3 ufp oraz art.184 ufp, szkodząc interesowi UE i narażając jej budżet na straty. Beneficjent dopuszczając się naruszenia wskazanych norm prawnych spowodował wystąpienie szkody rzeczywistej, gdyż doszło do wydatkowania przez IZ RPO WZ środków, które poprzez niezrealizowanie Projektu w terminie, konsekwencją czego było niewykonanie jego celu i nieosiągnięcie planowanych wskaźników produktu i rezultatu, mogłyby zostać rozdysponowane na dofinansowanie innego projektu, gdzie inny niż Beneficjent przedsiębiorca, zrealizowałby go w sposób należyty. Ponadto, zgodnie ze stanowiskiem MIR ujętym w piśmie z [...] stycznia 2018 r. (znak: [...]), a wypracowanym na tle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 14 lipca 2014 r. w sprawie C-406/14, właściwa miejscowo instytucja zarządzająca, wbrew dotychczasowej praktyce polegającej na uwidacznianiu negatywnych skutków finansowych (choćby potencjalnych) dla budżetu UE, winna obecnie wykazywać jedynie, że nie można wykluczyć, że naruszenie prawa miało wpływ na budżet, a ciężar udowodnienia okoliczności przeciwnych spoczywa na beneficjencie. Powyższa wykładnia nieprawidłowości znajduje swoje odzwierciedlenie również w wyroku TSUE z dnia 6 grudnia 2017 r. wydanym w sprawie C-408/16. Wprawdzie przywołane wyroki odnoszą się do definicji nieprawidłowości zawartej w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE L 210 z 31 lipca 2006 r. ze zm.), który to akt normatywny obowiązywał w czasie trwania poprzedniej perspektywy finansowej, tj. na lata 2007-2013, jednakże w Rozporządzeniu nr 1303/2013 pojęcie nieprawidłowości zdefiniowane jest niemal identycznie, co pozwala przyjąć, że przywołana wyżej wykładnia dokonana przez TSUE nie ulegnie zmianie w obecnej perspektywie finansowej. Podkreślenia wymaga też fakt, iż Beneficjent zarówno na etapie czynności kontrolnych, jak i w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił okoliczności mogących świadczyć, iż naruszenie prawa wynikające z jego działania wykluczało negatywny wpływ na budżet UE.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Fundacja zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: .

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co polegało na przyjęciu, że skarżąca w sposób zawiniony doprowadziła do opóźnienia realizacji projektu wskutek:

a) zaniechania dokonania wyboru inżyniera kontraktu przed uzyskaniem pozwolenia na budowę i podpisaniem umowy o dofinansowanie w sytuacji, gdy wybór ten nie mógł być przeprowadzony przed uzyskaniem pozwolenia na budowę ze względu na brak pewności Skarżącej, co do otrzymania dofinansowania, a nadto wobec braku obowiązku ustanowienia inżyniera kontraktu przed zawarciem Umowy,

b) zawinionego opóźnienia w uzyskaniu pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy opóźnienie to wynikało z przyczyn od Skarżącej niezależnych, a związanych z brakiem możliwości określenia podmiotu właściwego do wyrażenia zgody na usytuowanie murów oporowych przy drodze publicznej,

c) opóźnienia w wyborze wykonawcy robót po odstąpieniu od umowy zawartej z [...], w sytuacji gdy Skarżąca po wypowiedzeniu umowy niezwłocznie przystąpiła do poszukiwania nowego wykonawcy, a opóźnienie w rozpisaniu postępowania spowodowane było brakiem odpowiedzi Organu na zapytanie Skarżącej, co do możliwości wyboru wykonawcy w trybie z wolnej ręki;

2. art. 8 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, bowiem jej sentencja musi być sformułowana w taki sposób, aby nie było wątpliwości co do stanowiska Organu. Organ nie uzasadnił swojego stanowiska oraz nie przywołał merytorycznych argumentów potwierdzających tok jego rozumowania, w szczególności jedynie lakonicznie przywołał fakty dotyczące postępu realizacji projektu;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 207 ust. 1 pkt. 2 i ust. 9 pkt 1 ufp, polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu i uznaniu, że w sprawie istnieją podstawy do wydania decyzji ustalającej obowiązek zwrotu otrzymanych przez Skarżącą środków,

2. art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego przez przyjęcie, że Skarżąca dopuściła się nieprawidłowości indywidualnej o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego, w tym przez przyjęcie, że na Skarżącej ciążył obowiązek wykazania braku negatywnych konsekwencji dla budżetu UE, wynikających z przekroczenie terminu realizacji projektu, w sytuacji gdy obowiązek udowodnienia negatywnych następstw dla budżetu UE wynikających z naruszenia prawa przez Skarżącą ciążył na Organie,

3. art. 184 ust. 1 ufp przez przyjęcie, iż Skarżąca naruszyła procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków finansowych przyznanych jej w ramach umowy o dofinansowanie nr [...],

4. art. 52a ustawy wdrożeniowej, poprzez jego niezastosowanie i nieprzedłużenie Skarżącej terminu realizacji projektu, w sytuacji wystąpienia przesłanek obiektywnie uzasadniających przedłużenie tego terminu.

Podnosząc takie zarzuty Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Zarządu Województwa [...] z [...] października 2019 r. i umorzenie postępowania, 2) zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że przyjęte w umowie o dofinansowanie projektu obowiązki były przez nią realizowane w sposób zgodny z tą umową, a przekroczenie terminu realizacji projektu nastąpiło z przyczyn niezależnych od Skarżącej, w sposób przez nią niezawiniony. Czynności przygotowawcze mające na celu zrealizowanie projektu, podjęte zostały przez Skarżącą jeszcze przed podpisaniem umowy o dofinansowanie, bowiem wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został złożony [...]08.2016 r., lecz ze względu na przedłużającą się procedurę i formułowane przez Starostę Choszczeńskiego żądania uzupełnienia złożonego wniosku, decyzja udzielająca pozwolenia na budowę została wydana [...] marca 2017 r., a jej ostateczność została stwierdzona klauzulą z [...] kwietnia 2017 r. Skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przedłożeniu pozwolenia na budowę oraz podpisaniu umowy o dofinansowanie, bowiem jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, a zwłaszcza oświadczenia architekta J. L. z [...]11.2019 r., uzyskanie pozwolenia na budowę we wcześniejszym okresie nie było możliwe ze względu na brak możliwości określenia podmiotu właściwego do wyrażenia zgody na usytuowanie murów oporowych przy drodze publicznej.

Procedura wyłonienia inżyniera kontraktu została zainicjowana przez Skarżącą [...]04.2017 r., zaś umowa z inżynierem kontraktu została zawarta [...]05.2017 r. Procedura ta została zatem uruchomiona niezwłocznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę w czasie, gdy zawarto z Organem umowę o dofinansowanie. Wcześniej, wobec braku pewności otrzymania dofinansowania (co warunkowane było uzyskaniem pozwolenia na budowę) Fundacja nie mogła dokonać wyboru inżyniera kontraktu i zaryzykować ewentualnych kosztów własnych jakie na jego rzecz musiałaby ponieść w razie nieuzyskania dofinansowania.

Następnie po przeprowadzeniu postępowania o wyłonienie wykonawcy robót budowlanych, [...] lipca 2017 r. została zawarta umowa z wykonawcą. Występujące po tym dniu opóźnienia w realizacji projektu spowodowane były nierzetelnym postępowaniem wykonawcy robót, co doprowadziło do konieczności wypowiedzenia umowy z wykonawcą, dokonania inwentaryzacji stanu robót oraz przeprowadzenia ponownej procedury wyłonienia wykonawcy. Po rozwiązaniu umowy z tym wykonawcą Skarżąca wystąpiła do Organu z pytaniem o możliwość dokonania wyboru wykonawcy w trybie z wolnej ręki, lecz organ zwlekał z wyrażeniem stanowiska, co w sposób niezawiniony przez Skarżącą wpłynęło na opóźnienia w realizacji projektu. Umowa z nowym wykonawcą została zawarta [...] czerwca 2018 r., jednakże ze względu na niewykonywanie przez niego prac zgodnie z harmonogramem, Skarżąca odstąpiła od umowy, a następnie dokonała wyboru kolejnego wykonawcy robót budowlanych.

Powyższe okoliczności doprowadziły do niemożności zrealizowania przez Skarżącą projektu w pierwotnie określonym terminie, przy czym Skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za zaistniały stan rzeczy - podejmowała bowiem wszelkie możliwe czynności w celu zagwarantowania realizacji projektu zgodnie z umową. Jednocześnie na bieżąco informowała Organ o wszelkich występujących w sprawie trudnościach oraz przyczynach opóźnienia. Ponadto z chwilą powzięcia wątpliwości co do możliwości ukończenia projektu w terminie, pismem z [...] lutego 2018 r. wystąpiła do Organu z wnioskiem o przedłużenie terminu realizacji projektu i wniosek ten ponawiała.

Pomimo tego Organ, wbrew dyspozycji art. 52a ustawy wdrożeniowej, nie przedłużył Skarżącej terminu realizacji projektu i to w sytuacji wystąpienia przesłanek uzasadniających jego przedłużenie. Prawidłowa ocena sytuacji Skarżącej powinna prowadzić do wniosku, że przedłużenie terminu realizacji projektu, nie skutkowałoby negatywną oceną jej projektu, a zatem byłoby zgodne ze stanowiskiem Ministra Inwestycji i Rozwoju wyrażonym w piśmie do Marszałków Województw z [...] maja 2018 r. (przytoczonym w zaskarżonej decyzji), bowiem w sprawie wystąpiły nadzwyczajne, zewnętrzne okoliczności, niezawinione przez Beneficjenta. Zaistniała sytuacja była wyjątkowa, niemożliwa do przewidzenia i znajdowała się poza możliwością kontroli. Nie była przy tym wynikiem błędu czy zaniedbań po stronie Skarżącej. Wprawdzie art. 52a ustawy wdrożeniowej nie nakłada na Organ obowiązku przedłużenia terminu realizacji projektu, to jednak jego niezastosowanie w realiach niniejszej sprawy prowadzi pośrednio do naruszenia zasady równości wyrażonej w art. 8 k.p.a.

W ocenie Skarżącej, w toku postępowania nie został w sposób wnikliwy i wyczerpujący zebrany materiał dowodowy. Ponadto Organ nie uwzględnił okoliczności przemawiających na korzyść Skarżącej, związanych z realizacją przez nią prac objętych projektem zgodnie z umową, ograniczając się jedynie do formalnej oceny przekroczenia terminu realizacji projektu. Takie zachowanie Organu narusza zarówno zasadę zaufania do organów państwa, jak i zasady współdziałania i lojalnej współpracy wynikające z Kodeksu cywilnego (art. 354 KC), i w pewnych okolicznościach zachowanie instytucji może być kwalifikowane jako nadużycie prawa podmiotowego. Fakt, że dofinansowanie przyznane Beneficjentowi posiada charakter środków publicznych pochodzących z budżetu Unii Europejskiej nie zwalnia bowiem stron z obowiązywania reguł tzw. słuszności kontraktowej. Obie strony umowy mają więc prawo oczekiwać od swojego kontrahenta lojalnego zachowania, zwłaszcza, jeżeli kontrahentem tym jest jednostka administracji publicznej, wyspecjalizowana w zakresie wykorzystywania funduszy unijnych.

Zaskarżona decyzja nie odpowiada też wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno bowiem zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ administracji kierował się przy podejmowaniu decyzji. W ocenie Skarżącej uzasadnienie decyzji stanowi jedynie powtórzenie rozważań zawartych w decyzji organu pierwszej instancji. Tym samym Organ nie przeprowadził żadnych własnych ustaleń czy dowodów w zakresie prawidłowości poczynionych pierwotnie ustaleń, a więc nie orzekł on samodzielnie o istocie sprawy.

W ocenie Skarżącej nie wystąpiły więc przesłanki uzasadniające orzeczenie obowiązku zwrotu dofinansowania zgodnie z art. 207 ufp, nie doszło bowiem do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp. Wprawdzie Skarżąca była zobligowana do zrealizowania projektu w terminie do [...] grudnia 2018 r., to jednak przekroczenie tego terminu miało charakter przez nią niezawiniony, co w obliczu bezpodstawnego nieprzedłużenia terminu realizacji projektu przez Organ nie dawało na gruncie art. 207 ufp podstaw do wystąpienia z żądaniem zwrotu dofinansowania. Nie każde bowiem naruszenie w trakcie realizacji projektu stanowić będzie nieprawidłowość. Ustawodawca europejski w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego sformułował definicję legalną "nieprawidłowości". Przytaczając tę definicję Skarżąca stwierdziła, że nawet gdyby przyjąć, iż swoim działaniem naruszyła procedury przyznania dofinansowania, to dla wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego, konieczne jest jeszcze wykazanie, że takie działanie spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE. Obowiązek wykazania tej okoliczności spoczywał jednak na Organie, a nie Skarżącej. Ustalenie nieprawidłowości przez Organ nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia naruszenia procedur, ale również powinno wskazywać i uzasadniać wysokość kwoty dofinansowania podlegającą zwrotowi miarkowaną w oparciu o wagę i charakter występującej nieprawidłowości – w tym zakresie Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych i powszechnych.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu, iż opóźnienie w rozpisaniu postępowania dotyczącego wyboru wykonawcy robót spowodowane było brakiem odpowiedzi Organu na zapytanie Skarżącej, co do możliwości wyboru wykonawcy w trybie z wolnej ręki, Organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom Skarżącej do Organu nie wpłynęło ze strony Fundacji zapytanie dotyczące możliwości wyboru wykonawcy w trybie z wolnej ręki. Co więcej zarzut braku odpowiedzi ze strony IZ RPO WZ na takie zapytanie, nie był dotychczas podnoszony przez Skarżącą. Na poparcie swoich twierdzeń w tym zakresie Skarżąca nie przedłożyła dowodów, które pozwalałyby IZ RPO WZ w sposób niebudzący wątpliwości uznać, iż przyczyny rozwiązania tych umów rzeczywiście leżały po stronie wykonawców. Jak natomiast wynika z ustaleń stanu faktycznego sprawy, wykonawcy z którymi rozwiązano umowy kwestionują twierdzenia Skarżącej dotyczące powodów rozwiązania tych umów, a powstałe na tym tle konflikty mogą skutkować skierowaniem spraw do sądu. W ocenie IZ RPO WZ Skarżąca na obecnym etapie postępowania chcąc umniejszyć swoje przyczynienie do opóźnienia w realizacji projektu, próbuje przerzucić odpowiedzialność w tym zakresie na Organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie znalazł postaw do uwzględnienia skargi, bowiem decyzja ta nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji (Dz.U.2020.1842), Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z 29 października 2020 r. niniejszą sprawę pierwotnie skierowaną do rozpoznania na rozprawie w dniu 5 listopada 2020 r. skierowała do rozpoznania w tym samym terminie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Na wstępie odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie dowolnej, a nie wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego prowadzącej do przyjęcia, że Skarżąca w sposób zawiniony doprowadziła do opóźnienia realizacji projektu, stwierdzić należy, że zarzuty te nie są zasadne. Nie sposób bowiem uznać, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. W istocie sama Skarżąca nie wskazuje, jakie okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione i wymagały by wyjaśnienia w ponownym rozpoznaniu sprawy. Takiego zarzutu nie uzasadnia też przekonanie Skarżącej, że Organ dokonał błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Wskazywana przez Skarżącą błędna ocena materiału dowodowego sprawy dotyczy stwierdzonych przez Organ opóźnień i niestarannego działania przy realizacji projektu, w szczególności w zakresie: uzyskania pozwolenia na budowę, wyboru inżyniera kontraktu i wyboru wykonawców robót budowlanych.

Odnosząc się do kwestii uzyskania pozwolenie na budowę stwierdzić należy, że Skarżąca jeszcze przed otrzymaniem dofinansowania, tj. [...] sierpnia 2016 r. złożyła wniosek o pozwolenie na budowę, zatem postąpiła roztropnie w tym zakresie, mając na względzie mogące wystąpić okoliczności opóźniające wydanie pozwolenia.

Jednak zasadnie Organ zauważył, że dokumentacja załączona do wniosku o pozwolenie na budowę złożona we właściwym organie administracji była niepełna i zawierała braki formalne, zatem w tym zakresie postępowanie Strony nie było staranne. Do wniosku Strona nie dołączyła bowiem m.in. kluczowego dokumentu, tj. prawomocnej decyzji o zezwoleniu na wyłączenie z produkcji gruntów rolnych na cele nierolnicze dla działki [...] i dopiero wezwanie organu z [...] września 2016 r. (a więc wysłane przez organ niezwłocznie po otrzymaniu wniosku) do uzupełnienia wniosku spowodowało aktywność Skarżącej i podjęcie działań w celu otrzymania takiej decyzji. Ponownie jednak Skarżąca nie dochowała staranności, gdyż wniosek dotyczący zmiany rodzaju użytku gruntowego w działce [...] został złożony dopiero [...] października 2016 r. Konsekwencją nieuzupełnienia w terminie braków formalnych wniosku o pozwolenie na budowę (z [...] sierpnia 2016 r.) było więc pozostawienie go bez rozpatrzenia. Ponowny wniosek o wydanie pozwolenia na budowę złożono [...] lutego 2017 r., wraz z uzyskaną zgodą na usytuowanie murów oporowych przy drodze publicznej oraz decyzją w sprawie zatwierdzenia informacji zawartych w bazie ewidencji gruntów i budynków w zakresie rodzaju i oznaczenia użytku gruntowego w działce [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. Również jednak i ten ponowny wniosek został złożony w sposób nieprawidłowy, a wszystkie niezbędne dokumenty wymagane przepisami Prawa budowlanego, zostały dostarczone przez Skarżącą [...] marca 2017 r. Wskazywana przez Skarżącą dodatkowa przyczyna mająca wpływ na opóźnienie w uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, tj. konieczność dokonania uzgodnień z właścicielem sąsiedniej działki, w związku z faktem, iż ściana budynku, który podlega pracom stoi na granicy działki i nie są zachowane odległości określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, również nie może być uznana za niezależną od Strony.

Prawidłowo zatem Organ uznał, że Skarżąca przyczyniła się do opóźnienia w uzyskaniu pozwolenia na budowę, o czym świadczy m.in. dwukrotne złożenie niekompletnego i zawierającego braki formalnego wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, co w oczywisty sposób wydłużyło procedurę uzyskiwania takiego aktu administracyjnego. Zgodzić się też należy z argumentem Organu, że fakt konieczności posiadania w chwili składania ww. wniosku decyzji o zezwoleniu na wyłączenie z produkcji gruntów rolnych na cele nierolnicze dla działki [...] oraz zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości dotyczącej przekroczenia granicy działki przez ścianę budynku powinien być znany Skarżącej już na etapie przygotowywania wniosku o pozwolenie na budowę.

Zatem złożenie wniosku zawierającego podstawowe braki w dokumentacji istotnie można rozpatrywać w kategorii niedbalstwa (braku staranności). Nie zmienia takiej oceny podniesiony w skardze zarzut niemożności wcześniejszego pozyskania zgody na usytuowanie murów oporowych przy drodze publicznej, gdyż był to tylko jeden z wielu dokumentów, którymi Strona nie dysponowała na etapie pierwotnego złożenia wniosku. Konieczność pozyskania tego dokumentu nie była więc jedyną przesłanką mającą wpływ na niemożność pozyskania pozwolenia na budowę we wcześniejszym terminie. Ponadto, jak wynika z oświadczenia architekta J.. L. z [...] listopada 2019 r., ustalenie właściwego dla ww. kwestii organu i uzyskanie dokumentu "zgody", udało się otrzymać i zakończyć komplementację dokumentów w ciągu stycznia 2017 r., a więc konieczność pozyskania omawianego dokumentu nie była przyczyną złożenia powtórnie niekompletnego wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w dniu [...] lutego 2017 r. Jak bowiem Organ ustalił, wezwanie do uzupełnienia braków wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. dotyczyło innej kwestii, tj. zgody właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną na usytuowanie ściany budynku. Wobec tego trudności zawiązane z uzyskaniem zgody na usytuowanie murów oporowych przy drodze publicznej ("wobec braku możliwości określenia podmiotu właściwego do wyrażenia zgody" – jak twierdzi Skarżąca), nie miały istotnego znaczenia dla procesu pozyskania pozwolenia na budowę. Był to bowiem jeden z wielu dokumentów, które należało dołączyć do wniosku w celu otrzymania wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Zasadnie więc Organ nie zgodził się ze Skarżącą, że przyczyną opóźnienia daty podpisania umowy o dofinansowanie, czego konsekwencją było opóźnienie w realizacji projektu, była przedłużająca się procedura formułowania przez Starostę C. żądania uzupełnienia pierwotnie złożonego wniosku. Wskazany organ działał bowiem wyjątkowo wnikliwie i szybko (wezwanie do uzupełnienia wniosku wysłał po [...] dniach a decyzję wydał [...]03.2017 r., po uzupełnieniu wniosku w dniu [...]03.2017 r.) a jedyną okolicznością powodującą przedłużenie procedury celem uzyskania pozwolenia na budowę było dwukrotne złożenie niekompletnego wniosku. Wskazać tu też należy, że umowę o dofinansowanie Organ podpisał już [...] kwietnia 2017 r., tj. w dniu przedłożenia przez Stronę ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowiącej załącznik do Umowy.

W odniesieniu do procedury wyboru inżyniera kontraktu, odpowiedzialnego m.in. za przygotowanie postępowania dotyczącego wyboru wykonawcy robót budowalnych, również należy się zgodzić z oceną Organu, że i w tym zakresie zabrakło staranności w działaniu Skarżącej, co nie pozostało bez wpływu na opóźnienie realizacji projektu. Wprawdzie Strona nie miała obowiązku rozpoczęcia procedury wyboru inżyniera kontraktu jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę i podpisaniem umowy o dofinansowanie, jednak okolicznością usprawiedliwiającą opóźnienie w tym zakresie nie może być podnoszona przez Skarżącą "niechęć do podejmowania przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, żadnych wiążących zobowiązań finansowych". Takie stanowisko Skarżącej pozostaje przy tym w sprzeczności z jej twierdzeniami zawartymi w dokumentacji aplikacyjnej F. , z których wynika, że w przypadku nieotrzymania dofinansowania przedmiotowy projekt został by zrealizowany, jednak w ograniczonym zakresie. Przystępując do konkursu Strona miała świadomość, że jednym z kryterium wyboru projektów była konieczność zrealizowania projektu do dnia [...] grudnia 2018 r., a więc przekonująco stwierdził Organ, że uwzględniając dotychczasowe opóźnienie związane z pozyskaniem pozwolenia na budowę Strona chcąc nadal zrealizować inwestycję przy wsparciu ze środków unijnych, co związało się z zakończeniem realizacji projektu w ww. terminie, winna była podjąć wszelkie możliwe działania w celu zminimalizowania skutków powstałego już opóźnienia. Wobec tego, wszczęcie procedury wyboru inżyniera kontraktu niezwłocznie po otrzymaniu informacji o pozytywnym wyborze wniosku i przyznaniu dofinansowania ([...] lutego 2017 r.) zwiększało szansę zrealizowania projektu w zadeklarowanym terminie, pozwoliłoby również na szybsze wyłonienie wykonawcy robót budowlanych i rozpoczęcie prac niezwłocznie po otrzymaniu pozwolenia na budowę. Rozpoczęcie procedury wyboru inżyniera kontraktu dopiero [...] kwietnia 2017 r. (a więc 2 miesiące po otrzymaniu ww. informacji) nie może być uznane za działanie staranne a opóźnienie to, za niezależne od Strony. Zauważyć tu też należy, że we wniosku dofinansowanie Strona wskazała dzień [...] kwietnia 2017 r., jako dzień rozpoczęcia realizacji Projektu.

Także w odniesieniu do procesu wyboru wykonawcy robót budowlanych, do czego przystąpiono po podpisaniu [...] maja 2017 r. umowy z wybranym inżynierem kontraktu, Organ zasadnie wskazał, że okolicznością powodującą opóźnienie w wyborze wykonawcy robót budowlanych było złożenie przez Beneficjenta wniosku o wprowadzenie zmian do Projektu, w związku z omyłkowym ujęciem w studium wykonalności prac, które nie miały być wykonywane w jego ramach. Formularz tych zmian złożono do IZ RPO WZ [...] czerwca 2017 r., a ostateczna akceptacja wnioskowanych zmian, po uzyskaniu dodatkowych wyjaśnień, nastąpiła [...] r. Okolicznością opóźniającą wybór wykonawcy było też oczekiwanie na przygotowanie projektów wykonawczych przez biuro projektowe. Następnie, tj. po uzyskaniu zgody na dokonanie zmian w Projekcie oraz zebraniu kompletnej dokumentacji do ogłoszenia zapytania na wybór wykonawcy robót budowlanych ogłoszono postępowanie, w wyniku którego wyłoniono [...] jako wykonawcę, z którym [...] lipca 2017 r. podpisano umowę. Pierwszego wpisu w dzienniku budowy, a tym samym rozpoczęto prace budowlane, dokonano dopiero [...] sierpnia 2017 r., a więc po upływie ponad czteromiesięcznego terminu określonego we wniosku o dofinansowanie pierwotnie na dzień [...] kwietnia 2017 r.

Kolejnymi przyczynami opóźnienia w realizacji Projektu były problemy na budowie związane z wykonawcą robót budowlanych oraz trudności z wyłonieniem kolejnego wykonawcy. Skutkowało to rozwiązaniem w dniu [...] lutego 2018 r. umowy z ww. wykonawcą i wszczęciem ponownej procedury wyłonienia wykonawcy, po dokonaniu inwentaryzacji stanu robót. W wyniku przeprowadzonego postępowania wybrano nowego wykonawcę, z którym [...] czerwca 2018 r. zawarto stosowną umowę. Również i ten wykonawca nie realizował zleconych prac zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym, wobec czego Beneficjent [...] sierpnia 2018 r. odstąpił od zawartej z nim umowy, jako powód wskazując przyczyny leżące po stronie wykonawcy.

Odnosząc się więc do zarzutu, że Skarżąca po wypowiedzeniu umowy z [...] niezwłocznie przystąpiła do poszukiwania nowego wykonawcy, a opóźnienie w rozpisaniu postępowania spowodowane było brakiem odpowiedzi Organu na zapytanie Skarżącej, co do możliwości wyboru wykonawcy w trybie z wolnej ręki, wskazać należy, że w odpowiedzi na skargę Organ zaprzeczył, aby taki wniosek do niego wpłynął. W zaskarżonej decyzji wskazano przy tym, że Fundacja umieszczając w bazie konkurencyjności ogłoszenia mające na celu wyłonienie wykonawców robót, czyniła to z kilkutygodniowym przerwami. W dniu [...] lutego 2018 r. nastąpiło bowiem rozwiązanie umowy z [...], a kolejne ogłoszenie umieszczono [...] lutego 2018 r., gdzie termin do składania ofert upływał [...] marca 2018 r., przy czym następne ogłoszenie umieszczono dopiero [...] kwietnia 2018 r. Opieszałość w realizacji projektu wystąpiła także na etapie wykonywania robót budowlanych, gdyż od dokonania pierwszego wpisu w dzienniku budowy w dniu [...] sierpnia 2017 r. do [...] grudnia 2018 r. projekt został zrealizowany w znikomym zakresie. Przez ponad rok Beneficjent nie wykonał nawet całości prac rozbiórkowych, nie wykazał też jakiegokolwiek stopnia zaawansowania innych prac budowlanych, natomiast poziom realizacji wydatków w ramach zadania Roboty budowlane i wyposażenie Centrum Integracji Społecznej kształtował się następująco: Roboty budowlane - [...] Instalacje wewnętrzne - [...] Zagospodarowanie terenu - [...] Wyposażenie - [...]

Wprawdzie w związku ze wskazywanymi trudnościami w realizacji robót, Beneficjent pismem z [...] lutego 2018 r. zwrócił się do IZ RPO WZ z wnioskiem o wydłużenie terminu realizacji Projektu do [...] czerwca 2019 r., jednak Organ pismem z [...] r. poinformował Stronę, że nie ma możliwości przedłużenia terminu realizacji omawianego projektu poza okres wskazany w Regulaminie konkursu, tj. [...] grudnia 2018 r. Stanowisko takie wyrażono też w odpowiedzi na kolejne wnioski Strony.

W piśmie z [...] maja 2018 r. (a następnie także w piśmie z [...] lipca 2018 r.) Strona ponowiła swoją prośbę i wskazała przy tym na możliwość dokonania zmiany Umowy, przewidzianą w art. 52a ustawy wdrożeniowej.

Zgodnie z tym przepisem: "Umowa o dofinansowanie projektu oraz decyzja o dofinansowaniu projektu, mogą zostać zmienione, w przypadku gdy zmiany nie wpływają na spełnienie kryteriów wyboru projektu w sposób, który skutkowałby negatywną oceną tego projektu.".

Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 52a ustawy wdrożeniowej, poprzez jego niezastosowanie i nieprzedłużenie Skarżącej terminu realizacji projektu, w sytuacji wystąpienia przesłanek obiektywnie uzasadniających przedłużenie tego terminu, stwierdzić należy, że wskazany przepis nie nakłada na Instytucję Zarządzającą obowiązku jego zastosowania, a jedynie przewiduje taką możliwość. Przepis ten, stanowiąc że umowa o dofinansowanie projektu może zostać zmieniona, nie stworzył więc po stronie organu administracji takiego obowiązku, zatem prawidłowo Organ uznał, że IZ RPO WZ nie była więc zobowiązana do dokonania wnioskowanej przez Beneficjenta czynności, tj. zmiany Umowy polegającej na wydłużeniu terminu realizacji Projektu, a brak przedłużenia tego terminu nie może sam w sobie oznaczać naruszenia ww. przepisu. Zatem to organ administracji decyduje o możliwości zmiany umowy, jednak wobec wprowadzenia w 2017 r. do ustawy wdrożeniowej możliwości dokonywania zmian umów o dofinansowanie, odmowa dokonania wnioskowanej zmiany może podlegać kontroli sądowej. Wprawdzie ustawodawca nie określił przesłanek uzasadniających możliwość dokonania zmian, to jednak uznać należy, że zmiany takie mogą być dokonywane gdy przemawiają za tym wyjątkowe okoliczności, uzasadnione ważnym interesem beneficjenta. Ocena tych okoliczności przez organ nie może być przy tym dowolna lecz przekonująca, dająca się uzasadnić względami przedstawionymi przez organ. Ustawodawca ograniczył jednak możliwość dokonania zmian umowy do przypadków, "gdy zmiany nie wpływają na spełnienie kryteriów wyboru projektu w sposób, który skutkowałby negatywną oceną tego projektu".

W zaskarżonej decyzji ani w ww. piśmie MIR skierowanym do Marszałków Województw lub ww. uchwale Komitetu Monitorującego nie wskazano, że przedłużenie terminu realizacji projektu objęte jest wskazanym wyżej zakazem dokonania zmian umowy. Przeciwnie, to właśnie trudności z dotrzymaniem takich terminów skutkowały określeniem przez MIR okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu o możliwości dalszej realizacji umów o dofinansowanie (a więc w szczególności o przedłużaniu terminów realizacji projektów). Wskazane przesłanki to: siła wyższa, ewentualna wina beneficjenta lub instytucji, niedbalstwo lub błędy, bieżące zaawansowanie projektu, dotychczasowy sposób realizacji projektu przez beneficjenta, skala zaistniałego odstępstwa. Jako przykładowe przesłanki, usprawiedliwiające dalszą realizację umowy o dofinansowanie na podstawie art. 52 a ustawy wdrożeniowej, wskazano więc: a) wystąpienie nadzwyczajnych, zewnętrznych okoliczności (siła wyższa), b) nieprzewidywalność danego zdarzenia, niemożność zapobieżenia jemu, c) brak winy po stronie beneficjenta.

Również Komitet Monitorujący RPO WZ 2014-2020 w ww. uchwale z dnia [...] września 2018 r. za dopuszczalne uznał dokonywanie przez IZ RPO WZ oceny możliwości wydłużenia terminu realizacji projektu ponad datę określoną w Regulaminie konkursu w oparciu o zalecenia zawarte w piśmie MIR z [...] maja 2018 r.

W zaskarżonej decyzji Organ dokonał wnikliwej analizy możliwości wnioskowanej przez Stronę zmiany (przedłużenia) terminu realizacji projektu, odwołując się w tym zakresie także do ww. stanowiska MIR. Niesporne jest przy tym, że we wskazanym w Umowie terminie Skarżąca nie zrealizowała Projektu, przy czym termin ten został ustalony jako końcowy termin realizowania projektów, określony w Regulaminie konkursu. Z tego też powodu możliwości przedłużenia takiego terminu powinny być odnoszone do sytuacji wyjątkowych, niezależnych od beneficjenta i przez niego niezawinionych, aby nie doszło do istotnego naruszenia zasady przejrzystości konkursu i zasady równego traktowania ubiegających się o dofinansowanie. Z udziału w konkursie mogły bowiem zrezygnować podmioty, które przy rozważnej ocenie możliwości zrealizowania projektu do [...] grudnia 2018 r. uznały, że nie są w stanie takiego warunku spełnić.

Dokonując zatem oceny stanowiska Organu w omawianym zakresie Sąd uznał, że ocena ta uwzględniła kryteria wskazane w piśmie MIR i prawidłowo w decyzji wskazano, że w przedmiotowej sprawie takie przesłanki nie wystąpiły. Sąd podzielił więc ocenę Organu, że to w głównej mierze opieszałość Skarżącej w podejmowaniu działań niezbędnych do podpisania Umowy i realizacji Projektu – wskazana powyżej - miała istotny wpływ na występujące w sprawie opóźnienia. Zasadnie też przy tym Organ zauważył, iż w dokumentacji aplikacyjnej Beneficjent deklarował, że w przypadku nieotrzymania dofinansowania, Projekt będzie realizowany w ograniczonym zakresie, a termin jego realizacji zostanie przesunięty na 2019 r., a zatem sugerowanie przez Skarżącą, że na opóźnienie realizacji projektu miało wpływ późne podpisanie Umowy (z gwarancją otrzymania dofinansowania), nie mogło zostać uwzględnione. Organ zasadnie również przy tym wskazywał, że późny termin podpisania Umowy spowodowany został niedbalstwem Strony w postępowaniu o uzyskanie pozwolenia na budowę. Także w kolejnych etapach realizacji projektu nie wykazał się wymaganą starannością i nie zmienia tej oceny fakt, że opóźnienia w pracach budowlanych mogły być powodowane także przez wykonawców (z odpowiedzi na skargę wynika jednak, że kwestionują oni takie stanowisko Skarżącej).

Prawidłowo więc Organ stwierdził, że nie było uzasadnionych podstaw do przedłużenia terminu realizacji Projektu, a tym samym Beneficjent poprzez niezrealizowanie Projektu w terminie nie osiągnął jego celu jakim było powołanie CIS, którego głównym zadaniem miało być przygotowanie osób bezrobotnych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym z terenu powiatu do podjęcia prac oraz powrotu do aktywnego życia społecznego. Beneficjent dopuścił się więc naruszenia przytoczonych przez organ zapisów Umowy, a także postanowień Regulaminu konkursu, tj. punkt 7.3.1., czym naruszono ogólny zapis umowny ujęty w § 7 ust. 9 Umowy, jak też przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 184 ufp i art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. b ufp poprzez wydatkowanie środków publicznych w sposób niecelowy. Tym samym Beneficjent dopuścił się nieprawidłowości indywidualnej wymienionej w art. 2 pkt 36 ww. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013.

Sąd nie podzielił więc zarzutów naruszenia ww. przepisów ufp a także naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 pkt 1 ufp, jak również naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 ww. Rozporządzenia ogólnego przez przyjęcie, że Skarżąca dopuściła się nieprawidłowości indywidualnej, o której mowa w tym ostatnim przepisie.

Zgodnie bowiem z art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. b ufp, wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Stosownie natomiast do art. 184 ust. 1 ufp: "Wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu." – przywołane przepisy ustawy dotyczą m.in. środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.

W myśl art. 207 ust. 1 ufp: "W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, (...)".

W wydanej na podstawie art. 207 ust. 9 ufp decyzji IZ RPO WZ orzekła o zwrocie kwoty dofinansowania wraz z odsetkami, powołując się na ww. przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, tj. na wykorzystanie przez Beneficjenta otrzymanych środków "z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184".

Skarżąca kwestionuje takie stanowisko Organu, jednak Sąd nie podzielił jej argumentacji. Sąd zgodził się bowiem z Organem, że przez naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu przedmiotowych środków należy rozumieć naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym ww. przepisów art. 184 i art. 44 ufp oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym ww. Rozporządzenia nr 1303/2013), a także postanowień regulaminu konkursu oraz postanowień umowy o dofinansowanie.

Podkreślić tu należy, że pogląd taki jest ugruntowany w orzecznictwie. W wyroku z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I GSK 1452/18 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Przy interpretacji pojęcia "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu", o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych należy uwzględnić zarówno potoczne znaczenie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Przyjmuje się, że procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 ww. ustawy to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, takich jak np. Prawo zamówień publicznych, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu. Niedotrzymanie zaś warunków określonych w tych przepisach, zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu." Podobne poglądy wyrażono np. w wyrokach tego Sądu z 15 stycznia 2020 r. sygn. I GSK 558/18 oraz z 16 stycznia 2020 r. sygn. I GSK 1628/18.

Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 2 pkt 36 ww. Rozporządzenia nr 1303/2013. Prawidłowo bowiem Organ stwierdził, że w związku ze stwierdzonym naruszeniem art. 44 ust. 3 oraz art. 184 ufp, Skarżąca dopuściła się nieprawidłowości indywidualnej wymienionej w art. 2 pkt 36 tego Rozporządzenia.

Zgodnie z tym przepisem: "Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: 36) "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem;".

Do stwierdzenia takiej nieprawidłowości konieczne jest więc wystąpienie łącznie trzech podstawowych elementów tej definicji, tj. (1) naruszenie prawa, (2) wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, (3) które powoduje lub może powodować szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez jego obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem. Podstawą wydania decyzji o zwrocie środków jest więc wykazanie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa przez Beneficjenta, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE.

Mając na względzie wskazane wyżej naruszenia przez Skarżącą warunków wykorzystania środków finansowanych otrzymanych w ramach RPO WZ określonych w Umowie, Regulaminie oraz w art. 44 ust. 3 i art.184 ufp, uznać należy, że Skarżąca "szkodziła interesowi UE", narażając jej budżet na straty. Zgodzić się też należy z Organem, że dopuszczając się naruszenia wskazanych norm prawnych Skarżąca spowodowała wystąpienie "szkody rzeczywistej", gdyż doszło do wydatkowania przez IZ RPO WZ środków, które poprzez niezrealizowanie Projektu w terminie - skutkiem czego było niewykonanie jego celu i nieosiągnięcie planowanych wskaźników produktu i rezultatu - mogłyby zostać rozdysponowane na dofinansowanie innego projektu, który inny niż Beneficjent przedsiębiorca, zrealizowałby w sposób należyty.

W zaskarżonej decyzji Organ powołał się przy tym na stanowisko MIR zawarte w piśmie z [...] stycznia 2018 r., wypracowane na tle wyroku TSUE z 14 lipca 2014 r. w sprawie C-406/14, iż "właściwa miejscowo instytucja zarządzająca, wbrew dotychczasowej praktyce polegającej na uwidacznianiu negatywnych skutków finansowych (choćby potencjalnych) dla budżetu UE, winna obecnie wykazywać jedynie, że nie można wykluczyć, że naruszenie prawa miało wpływ na budżet, a ciężar udowodnienia okoliczności przeciwnych spoczywa na beneficjencie".

To ostatnie stwierdzenie stało się w istocie podstawą do uzasadnienia ww. zarzutu naruszenia art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 - przez przyjęcie, że "na Skarżącej ciążył obowiązek wykazania braku negatywnych konsekwencji dla budżetu UE, wynikających z przekroczenia terminu realizacji projektu, w sytuacji gdy obowiązek udowodnienia negatywnych następstw dla budżetu UE wynikających z naruszenia prawa przez Skarżącą ciążył na Organie". Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu zgodzić się należy ze Skarżącą, że to na Organie spoczywa ciężar wykazania ww. przesłanek zaistnienia "nieprawidłowości" i – zdaniem Sądu – Organ należycie się z tego obowiązku wywiązał. Zawarte więc w piśmie MIR i cytowane w zaskarżonej decyzji stwierdzenie nie stanowi niezgodnego z prawem przerzucenia omawianego ciężaru procesowego na Beneficjenta, tym bardziej, że w piśmie MIR jest mowa o "udowodnieniu okoliczności przeciwnych", czyli uwalniających beneficjenta z odpowiedzialności, co z "natury rzeczy" obciąża stronę - a ściślej, leży to w jej interesie - na którą taka odpowiedzialność może być nałożona.

Odnosząc się na zakończenie do zarzutu naruszenia art. 8 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, bowiem jej sentencja musi być sformułowana w taki sposób, aby nie było wątpliwości co do stanowiska Organu, ze wskazaniem merytorycznych argumentów potwierdzających tok jego rozumowania, Sąd uznał, że zarzut ten jest chybiony. Sąd nie znalazł bowiem podstaw faktycznych do stwierdzenia, by kontrolowane postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób podważający zaufanie Strony do Organu lub z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 kpa). Zaskarżona decyzja zawiera też uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 6) a w uzasadnieniu faktycznym wskazano fakty, które Organ uznał za udowodnione, w tym w szczególności na podstawie wyjaśnień i oświadczeń Strony. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera natomiast wyjaśnienie jej podstawy prawnej, ze wskazaniem przepisów, w tym postanowień Umowy i Regulaminu konkursu (art. 107 § 3 kpa). Podkreślić należy, że Organ ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, odniósł się wnikliwie do stanowiska Strony oraz szczegółowo wyjaśnił jakich nieprawidłowości (w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013) dopuściła się Strona, a także co legło u podstaw nieprzedłużenia terminu realizacji projektu i konieczności zwrotu otrzymanych środków. Sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji realizuje też zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, z wyjaśnieniem przesłanek którymi organ się kierował przy załatwianiu sprawy.

Odnosząc się dodatkowo do zasadniczej kwestii spornej w sprawie, tj. do odmowy przedłużenia terminu realizacji Projektu, w uzasadnieniu decyzji Organ nie ograniczył się do ustaleń czy przekroczenie terminu przez Stronę miało charakter zawiniony, ale także wskazywał, że wpływ na realizację projektu miało też błędne ujęcie w Studium Wykonalności prac, które nie miały być wykonywane w ramach przedmiotowego projektu, a także wskazywał na bieżące zaawansowanie projektu, dotychczasowy sposób jego realizacji przez Beneficjenta i skalę zaistniałego odstępstwa. Uznać przy tym należy, że kwestia zrealizowania Projektu w terminie przyjętym przez Beneficjenta we wniosku o dofinansowanie, potwierdzonym w Umowie (a w konsekwencji również zrealizowanie w terminie celów projektu), stanowi jeden z istotnych warunków zasadności dofinansowania projektu ze środków pomocowych.

Mając wszystko powyższe na względzie, Sąd nie stwierdził zatem aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego lub materialnego, mogących mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1803 ze zm.) skargę oddalił.