Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 623/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77 par. 1, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 181 ust.1, art. 186 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Dnia 31 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi O. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Społecznej Wyższej Szkoły [...] w Ł. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] roku odmawiającą O. S. przyznania stypendium za wyniki w nauce lub sporcie.

Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie.

O. S. w dniu [...] roku wniosła o przyznanie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie z dotacji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w roku akademickim 2006/07, załączając stosowną dokumentację dotyczącą toku studiów.

Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] odmówiła O. S. przyznania żądanego stypendium, ponieważ skarżąca nie zaliczyła sesji zimowej w roku akademickim 2005/2006 w wymaganym regulaminem studiów terminie i nie złożyła terminowo indeksu. Okoliczność ta, po myśli § 13 ust. 3 Regulaminu pomocy materialnej wyklucza możliwość uczynienia zadość wnioskowi.

O. S. odwołała się od decyzji z [...] podnosząc, iż nieterminowość w zaliczeniu semestru zimowego oraz złożeniu indeksu wynikała z przyczyn od niej niezależnych; termin egzaminu poprawkowego u jednego z wykładowców przypadał bowiem na dzień 3 marca 2006 roku, tj. po upływie terminu składania indeksów (28 lutego 2006 roku).

Decyzją z dnia [...] roku Odwoławcza Komisja Stypendialna w Społecznej Wyższej Szkole [...] w Ł. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że warunkiem przyznania stypendium jest zaliczenie egzaminów i złożenie indeksu w regulaminowym terminie (nie przekraczającym końcowej daty sesji poprawkowej w semestrze).

W dniu 9 sierpnia 2007 roku O. S. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wskazała, że złożenie indeksu w regulaminowym terminie nie było możliwe wobec wyznaczenia terminu egzaminu poprawkowego jednego z przedmiotów na dzień 4 marca 2006 roku. Wniosła o zmianę decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej i przyznanie stypendium naukowego za okres od marca do lipca 2007 roku w łącznej kwocie [...] złotych.

W odpowiedzi na skargę z dnia 4 września 2007 roku Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Dodatkowo powołała się na dyspozycję § 23 ust. 4 Regulaminu Studiów Społecznej Wyższej Szkoły [...] w Ł. wskazując, że w semestrze zimowym roku akademickiego 2005/2006 studentka zobowiązana była zaliczyć wszystkie egzaminy i zdać indeks do dnia 26 lutego 2006 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga O. S. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt.2 kpa.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym(Dz.U. nr 164 poz.1365 z późn. zm.) oraz przepisy Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Społecznej Wyższej Szkoły [...] w Ł.

Zgodnie z treścią art.173 ust.1 pkt.3 i art.174 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie. Świadczenia, o których mowa w art.173 ust.1 pkt.1-3, przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o których mowa w art.103.

W myśl art.181 ust.1 wymienionej ustawy stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym.

Zgodnie z treścią art.186 ust.1 cytowanej ustawy szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art.173 ust.1 pkt.1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

W myśl § 13 ust.1 pkt.1 i ust.3 Regulaminu pomocy materialnej warunkiem ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce jest uzyskania w poprzednim roku akademickim wysokiej średniej ocen, nie niższej niż 4,0. Przy ustalaniu średniej ocen bierze się pod uwagę oceny ze wszystkich zdawanych egzaminów oraz uzyskanych zaliczeń. Stypendium za wyniki w nauce może otrzymać student, który w terminie określonym w regulaminie studiów (nie przekraczającym końcowej daty sesji poprawkowej w semestrze) zdał egzaminy ze wszystkich przedmiotów, z których zajęcia kończyły się w danym semestrze lub roku egzaminem i zdobył wszystkie zaliczenia oraz oddał indeks do właściwego dziekanatu w terminie przewidzianym w Regulaminie studiów.

Zgodnie z treścią § 23 ust.4 Regulaminu studiów w celu uzyskania wpisu na następny semestr student składa w dziekanacie indeks oraz kartę okresowych osiągnięć ze wszystkimi wpisami w terminie 7 dni po zakończeniu sesji.

W myśl zaś Organizacji roku akademickiego 2005/2006 ustalonej przez Rektora Społecznej Wyższej Szkoły [...] w Ł. sesja poprawkowa w semestrze zimowym dla studentów Wydziału Studiów Międzynarodowych i Informatyki została wyznaczona na 18 - 19 lutego 2006r.

Analiza Regulaminu pomocy materialnej i Regulaminu studiów wskazuje, iż ustalono następujące warunki ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce:

- po pierwsze uzyskanie w poprzednim roku akademickim średniej ocen nie niższej niż 4,0 za wszystkie egzaminy i zaliczenia.

- po drugie zdanie wszystkich egzaminów i zaliczeń w terminie nie przekraczającym końcowej daty sesji poprawkowej

- po trzecie oddanie indeksu w dziekanacie w terminie 7 dni po zakończeniu sesji.

W przypadku ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2006/2007 jednymi z przesłanek otrzymania stypendium było zdanie wszystkich egzaminów i uzyskanie wszystkich zaliczeń za semestr zimowy w roku akademickim 2005/2006 w terminie do dnia 19 lutego 2006r. oraz oddanie indeksu w dziekanacie w terminie do dnia 26 lutego 2006r.

W rozpoznawanej sprawie skarżącej odmówiono przyznania stypendium z uwagi na to, iż w semestrze zimowym w roku akademickim 2005/2006 uzyskała ona zaliczenie z przedmiotu Elementy Statystyki w dniu 4 marca 2006r. a więc po upływie terminu sesji poprawkowej tzn. po 19 lutego 2006r. Konsekwencją tego było również i to, że nie zachowany został termin do złożenia indeksu w dziekanacie - 26 lutego 2006r.

W przekonaniu sądu komisje stypendialne obu instancji błędnie uznały, iż zdanie egzaminu bądź uzyskanie zaliczenia po upływie daty końcowej sesji poprawkowej (tzn. po 19 lutego 2006r.) powoduje automatycznie utratę prawa do ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce.

Analiza przepisu § 13 ust.3 Regulaminu pomocy materialnej prowadzi do wniosku, iż wprowadzone tym przepisem dwa terminy, zdania wszystkich egzaminów i zaliczeń ( nie później niż data sesji poprawkowej) oraz złożenie indeksu w dziekanacie ( 7 dni po zakończeniu sesji), są terminami mającymi charakter materialnoprawny. Świadczy o tym fakt, że zostały one zamieszczone w akcie prawa materialnego jakim jest Regulamin pomocy materialnej . Nadto wskazuje na to skutek niezachowania obu terminów jakim jest niemożność ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce w razie ich przekroczenia. Cechą terminu zawitego prawa materialnego jest to, że nie można go przywrócić niezależnie od powodów jego uchybienia oraz istnienia zawinienia bądź braku winy strony w jego przekroczeniu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 14 maja 2002r. w sprawie I SA 2454/00 (Lex nr 81772) i z 4 czerwca 2002r. w sprawie I SA/Łd 1365/00 (Lex nr 57060).

Należy zaznaczyć, iż przepis art.181 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. przewiduje jako jedynie kryterium przyznania stypendium za wyniki w nauce - uzyskanie za rok studiów wysokiej średniej ocen. W przepisie tym nie określono żadnego innego kryterium otrzymania tego świadczenia. Jednocześnie w art.186 ust.1 wymienionej ustawy upoważniono rektorów wyższych szkół do wydania szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów.

W rozpoznawanej sprawie w oparciu o przepis art.186 ust.1 wymienionej ustawy, Rektor Społecznej Wyższej Szkoły [...] w Ł. wydał Regulamin pomocy materialnej. W delegacji z art.186 ust.1 przeważają sprawy o charakterze proceduralnym choć ustawa przekazała do regulaminowego ustanowienia niektóre elementy o charakterze materialnoprawnym jak określenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy czy wysokość świadczeń. W przepisie art.186 ust.1 ustawodawca nie przewidział jednak możliwości wprowadzenia w regulaminie materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie stypendium. Z przepisu art.186 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r. nie wynika, aby rektor został upoważniony do wprowadzania w regulaminie takiego rodzaju terminu. Jedyne kryterium przyznania stypendium za wyniki w nauce określono w art.181 ust.1 W związku z czym wprowadzenie w § 13 ust.3 Regulaminu terminów zawitych otrzymania stypendium stanowi naruszenie art.181 ust.1 i art.186 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r. Terminy wprowadzone w § 13 ust.3 Regulaminu nie mogą być uznane za materialne terminy, których przekroczenie uniemożliwia ubieganie się o stypendium. Należy je traktować jedynie jako terminy porządkowe.

Pogląd, iż ustanowienie w Regulaminie przyznawania pomocy materialnej, wydanym na podstawie art.186 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r., materialnych terminów zawitych, których przekroczenie udaremnia przyznanie stypendium jest naruszeniem art.186 ust.1 tej ustawy, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2006r. w sprawie I OSK 646/06 (Lex nr 213865). Wymieniony wyrok został wydany przy bardzo zbliżonym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie tyle, że dotyczył stypendium socjalnego. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w tym wyroku.

Skoro zatem w Regulaminie pomocy materialnej, wydanym na podstawie art.186 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r., nie można określić terminu zawitego, którego przekroczenie nie pozwala na przyznanie świadczenia, to odmowa przyznania skarżącej stypendium tylko ze względu na zaliczenie jednego przedmiotu po 19 lutego 2006r. należy ocenić jako rażące naruszenie prawa. Przepis art.181 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r. przewiduje tylko jedną przesłankę otrzymania stypendium za wyniki w nauce tzn. wysoką średnią ocen. Natomiast przepis art.186 ust.1 nie upoważnia rektora do określenia w regulaminie materialnego terminu zawitego dla zdania wszystkich egzaminów i zaliczeń oraz dla złożenie przez studenta indeksu w dziekanacie. W związku z czym odmowa przyznania skarżącej stypendium z uwagi na zaliczenie Elementów Statystki po upływie sesji poprawkowej(19 lutego 2006r.) oraz w konsekwencji złożenie indeksu po 26 lutego 2006r., należy potraktować jako rażące naruszenie prawa. Pogląd, iż odmowa przyznania studentowi stypendium z powodu złożenia wniosku po wpływie terminu określonego w regulaminie przyznania pomocy materialnej jest rażącym naruszeniem prawa wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2006r. w sprawie I OSK 646/06.

Dodać tylko należy, iż uzyskanie przez skarżącą zaliczenia z Elementów Statystki dopiero w dniu 4 marca 2006r. nastąpiło bez jej winy. Jak wynika z oświadczenia wykładowcy tego przedmiotu dr [...] złożonym na odwołaniu, wyznaczyła ona termin poprawkowy zaliczenia dopiero 4 marca 2006r. a nie w terminie wcześniejszym, ze względu na brak wolnej sali. O. S. uzyskała zaliczenie w terminie poprawkowym wyznaczonym jej przez wykładowcę i nie miała wpływu na to, że termin ten został wyznaczony po 19 lutym 2006t. Przekroczenie przez nią końcowej daty sesji poprawkowej nastąpiło zatem bez jej winy.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły również przepis art.107 § 1 kpa. W myśl tego przepisu każda decyzja winna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej. W przypadku organu kolegialnego decyzja winna zawierać imiona i nazwiska wszystkich członków organu, który wydał decyzję.

Zarówno Komisja Stypendialna jak i Odwoławcza Komisja Stypendialna są organami kolegialnymi. W związku z czym w decyzji winny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy wydali decyzję. Decyzje obu komisji nie zawierają jednak składu komisji i zostały one podpisane jedynie przez przewodniczących komisji. Pominięcie imion i nazwisk członków komisji, którzy wydali decyzje w obu instancjach stanowi naruszenie art.107 § 1 kpa.

Nadto nadesłane akta administracyjne są niekompletne. Nadesłano Regulamin pomocy materialnej lecz brak jest aktu prawnego, który wprowadził w życie ten regulamin. Nie wiadomo zatem jakim aktem wprowadzono w życie ten Regulamin i ewentualnie od kiedy on obowiązuje. Ten sam zarzut dotyczy także Regulaminu studiów przy czym nadesłana została tylko jedna strona tego regulaminu, zawierająca przepis § 23. Z akt administracyjnych nie wynika także, kiedy skarżąca złożyła indeks po zaliczeniu sesji w semestrze zimowym w roku akademickim 2005/2006. Nadesłano jedynie kartę okresowych osiągnięć O. S., która wskazuje, iż Dziekan Wydziału Stosunków Międzynarodowych i Informatyki zaliczył skarżącej semestr zimowy w dniu 19 marca 2006r. Nie wiadomo natomiast którego dnia O. S. oddała indeks w dziekanacie po zaliczeniu sesji zimowej. Niekompletność akt administracyjnych dowodzi, iż nie zebrano w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art.77 § 1 kpa.

Sąd uznał, iż O. S. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji w wymaganym terminie. Decyzja Komisji Stypendialnej została wydana w dniu [...] zaś odwołanie skarżąca złożyła w dniu 6 czerwca 2007r. W aktach administracyjnych brak jest dowodu doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy również nie posiadał takiego dowodu doręczenia zaś skarżąca nie pamiętała którego dnia otrzymała decyzję Komisji Stypendialnej. Skoro zatem brak jest dowodu doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji to należało uznać, iż odwołanie zostało złożone w wymaganym terminie.

Reasumując sąd uznał, iż decyzje organów administracji obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W przepisie art.186 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r. ustawodawca nie upoważnił rektora do wprowadzenia w regulaminie materialnoprawnego terminu zawitego przyznania stypendium za wyniki w nauce, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia. Jedyne kryterium otrzymania stypendium zostało określone w art.181 ust.1 wymienionej ustawy. Organy administracji obu instancji naruszyły przepisy art.181 ust.1 i 186 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r. zaś odmowa przyznania skarżącej stypendium z uwagi na przekroczenie terminu zawitego jest rażącym naruszeniem prawa. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej z [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie stypendium uwzględniając rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organy winny wziąć pod uwagę fakt, iż Regulamin przyznawania pomocy materialnej nie może ustalać materialnoprawnych terminów zawitych dla uzyskania świadczenia. Terminy określone w Regulaminie mogą mieć jedynie charakter porządkowy. Po zebraniu całego materiału dowodowego organy administracji winny dokonać wnikliwej jego analizy a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

J. W.