Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 281/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 3, art. 24 ust. 1 pkt  2
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 grudnia 2021 r., nr 1801-IGC.48.57.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 grudnia 2021r., nr 1801-IGC.48.57.2020, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. (dalej: Spółka/skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NUCS) z dnia 27 czerwca 2018r., nr 408000-COC.48.232.2017.ag, nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 4 listopada 2017r. w miejscowości L. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów tj. samochodu ciężarowego marki Mercedes o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...] - będących własnością Spółki. Kontrolę przeprowadzono pod kątem przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U.

z 2017r., poz. 708 - dalej: ustawa SENT).

Na podstawie przedstawionych przez kierowcę dokumentów i zgłoszenia SENT ustalono, że przedmiotem przewozu był olej słonecznikowy surowy o kodzie CN 1512, w ilości 24 840 kg netto. Nadawcą towaru była firma G., (Węgry), odbiorcą towaru była firma G1. Sp. z o.o., z/s w G., natomiast przewoźnikiem była Spółka.

W wyniku kontroli stwierdzono, że przewoźnik w zgłoszeniu SENT zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym w zakresie numeru dokumentu przewozowego - wskazano numer dokumentu przewozowego [...], natomiast do kontroli okazano dokument przewozowy [...]oraz trasy przejazdu/miejsca wjazdu na terytorium Polski - w rubryce "trasa wjazdu na terytorium Polski" wpisana została miejscowość Ś. (nr drogi [...]), zamiast B. (DK [...]).

Opis ujawnionych nieprawidłowości kontrolujący zamieścili w protokole

z kontroli z dnia 4 listopada 2017r. nr 408000-CZR3.5012.2081.2017/SENT oraz

w notatce służbowej nr 408000-CZR3.5012.2081.2017/SENT.

Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2018r. nr 408000-COC.48.204.2017.ag, NPUCS, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 ustawy SENT.

Pismem z dnia 2 lutego 2018 r. przewoźnik wniósł o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, podnosząc, że w czasie kontroli wyeliminował błędy w zgłoszeniu, wpisując poprawne dane. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji wskazano, że sytuacja finansowa Spółki jest stabilna. Podniesiono, że pracownik popełnił oczywisty błąd pisarski, który został poprawiony podczas kontroli, co nie miało wpływu na realizowany transport. Jednocześnie wskazano, że żądane przez organ informacje znajdują się w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w W..

Decyzją z dnia 27 czerwca 2018r. NUCS nałożył na przewoźnika - Spółkę karę pieniężną w wysokości [...]zł w związku z przewozem towaru objętego zgłoszeniem [...], wskutek podania danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru dokumentu przewozowego oraz trasy przejazdu/miejsca wjazdu na terytorium Polski. Organ I instancji uznał, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 3 ustawy SENT, co sankcjonowane jest karą pieniężną

w wysokości [...] zł na podstawie art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy SENT.

Od decyzji organu I instancji Spółka wniosła odwołanie.

W odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego Spółka wskazała, że jej sytuacja materialna jest stabilna. W załączeniu przedłożyła dokumenty w postaci bilansu za 2018r. i 2019r., zaangażowania kredytowego na dzień 31 grudnia 2020r. oraz wykazu nieruchomości i budynków.

Po rozpatrzeniu odwołania DIAS powołaną na wstępie decyzją z dnia 31 grudnia 2021r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną stanowią przepisy ustawy SENT z dnia kontroli. Następnie DIAS przytoczył brzmienie art. 2 i art. 3 ustawy SENT oraz podniósł, że na podstawie art. 6 ust. 3 tej ustawy przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju powinien uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów o następujące dane:1) dane przewoźnika obejmujące: a) imię i nazwisko albo nazwę, b) adres zamieszkania albo siedziby, 2) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, 3) numery rejestracyjne środka transportu, 4) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, 5) planowaną datę zakończenia przewozu towaru, 6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia

6 września 2001r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, 7) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Ponadto wskazał organ, że w dacie kontroli obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 13 czerwca 2017r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017r. poz. 1178- dalej: rozporządzenie z dnia 13 czerwca 2017r.), w myśl którego, systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest objęty m.in. przewóz towarów objętych pozycjami Nomenklatury Scalonej [...], przy jednoczesnym warunku, że masa brutto przesyłki towarów objętych wskazanymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów (§ 1 w/w rozporządzenia).

Dalej organ odwoławczy podał, że przedmiotowej sprawie Spółka jako przewoźnik w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego na terytorium kraju była zobowiązana do uzupełnienia zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust.3 ustawy SENT. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do naruszenia przez przewoźnika postanowień w/w przepisu poprzez podanie w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, tj. błędnego numeru dokumentu przewozowego oraz nieprawidłowego miejsca wjazdu na terytorium Polski. Wskazał, że skutkiem naruszenia przez przewoźnika postanowień przepisów ww. przepisu jest nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Organ wyjaśnił, że użyte w w/w przepisie sformułowanie "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym" rozumieć należy jako podanie przez przewoźnika danych nie odzwierciedlających rzeczywistości tj. danych które są nieprawdziwe, nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy na moment rozpoczęcia przewozu towaru i moment kontroli przewozu towarów. Wskazał także, że kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu, a nałożenie kary jest obligatoryjne, a organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Z kolei wyeliminowanie błędów zgłoszenia poprzez wprowadzenie poprawnych danych w następstwie przeprowadzonej kontroli, według organu nie skutkuje brakiem sankcji za podanie w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Odnosząc się do żądania umorzenia postępowania na podstawie art. 12 ustawy z dnia 10 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa zmieniająca), z uwagi na fakt, że nie doszło do uszczuplenia w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, organ odwoławczy wskazał, że brak uszczupleń w podatku od towarów

i usług oraz podatku akcyzowego nie stanowi samoistnej przesłanki do umorzenia postępowania w oparciu o art. 12 ustawy zmieniającej, niezbędne jest spełnienie pozostałych przesłanek określonych w art. 24 ust. 1a lub art. 30 ust. 4 ustawy SENT. Zaznaczył, że powyższy przepis nie znajduje zastosowania w przedmiotowej spawie bo nie dotyczy on naruszeń ujawnionych w trakcie kontroli drogowej, która miała miejsce w niniejszej sprawie. Dodał też, że przepisu tego nie stosuje się do przewoźników.

W ocenie DIAS, w sprawie nie wystąpiły również przesłanki do zastosowania kary w wysokości [...] zł, określonej przepisem art. 24 ust. 1a ustawy SENT dodanym do ustawy SENT na mocy ustawy zmieniającej. Organ odwoławczy uznał, że podanie nieprawidłowych danych dotyczących trasy przejazdu/miejsca wjazdu na terytorium kraju nie można uznać za oczywistą omyłkę, ponieważ brak jest możliwości ich poprawy bez odwoływania się do innych dokumentów.

Odnosząc się do spornej kwestii możliwości odstąpienia przez organ od nałożenia kary DIAS wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

nie stanowi pomocy publicznej albo

stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzielona z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, w określonych

w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Organ podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 24 ust. 3 ustawy SENT oparte jest na uznaniu administracyjnym, które ograniczone jest jedynie dyrektywami wyboru "interesem publicznym" oraz "ważnym interesem przewoźnika", które nie zostały zdefiniowane przez ustawodawcę.

Według organu odwoławczego, w świetle art. 24 ust. 3 ustawy SENT o istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Ważny interes przewoźnika nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również sytuację ekonomiczną uczestnika przewozu (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną

W ocenie DIAS, okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" czy przesłanki "interesu publicznego" i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia na zobowiązany podmiot kary pieniężnej

w oparciu o przepis art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Zdaniem organu odwoławczego stwierdzone błędy były zatem wynikiem co najmniej braku dostatecznej staranności. Organ podkreślił, że Spółka jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów powinna posiadać rozeznanie co do obowiązków wynikających z ustawy SENT. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić natomiast okoliczności związane z brakiem należytej staranności w realizacji tych obowiązków. Z kolei dokonanie korekty danych w zgłoszeniu w konsekwencji przeprowadzonej kontroli nie stanowi okoliczności uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary. Korekta dokonana w trakcie kontroli lub po jej zakończeniu uniemożliwia wypełnienie celu ustawy, jakim jest skuteczne monitorowanie obrotu towarami "wrażliwymi".

DIAS wyjaśnił, że odstąpienie od nałożenia kary w związku z interesem przewoźnika należy odnosić do jego ogólnej kondycji finansowej. Odnosząc się do sytuacji finansowej podmiotu, organ odwoławczy uznał, że nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna w wysokości [...] zł nie wpłynie w znaczący sposób na obniżenie jej kondycji finansowej. Ze gromadzonego materiału dowodowego wynika, że przychody uzyskiwane w ciągu ostatnich lat stale wzrastają (w 2016 spółka osiągnęła przychód w wys. [...] zł, w 2020r. – [...] zł.), a w okresie tym Spółka nie odnotowała strat. Z przedłożonych przez Spółkę rozliczeń na dzień 31 grudnia 2018r. i 31 grudnia 2019r. wynika, że firma osiągnęła zysk netto odpowiednio [...] zł i [...] zł. Organ odwoławczy zauważył, że firma nieprzerwanie prowadzi swoją działalność, na co wskazuje również fakt, że w okresie listopad 2017r. - grudzień 2021r. systematycznie przewoziła towary w oparciu o zgłoszenia dokonane w systemie SENT. Zaznaczył, że Spółka potwierdziła w odpowiedzi na wezwanie organu, że jej sytuacja finansowa jest stabilna. Ustalono także, że Spółka nie posiada zaległości w urzędzie skarbowym ani zakładzie ubezpieczeń społecznych. Powyższe ustalenia, w ocenie organu II instancji, pozwalają na stwierdzenie, że uiszczenie kary w wysokości [...] zł nie zachwieje podstawą działalności spółki.

Organ odwoławczy podkreślił, że ważny interes przewoźnika powinien być postrzegany jako sytuacja nadzwyczajna, przypadek losowy i stwierdził, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Wskazał, że Spółka nie przedstawiła żadnych nadzwyczajnych, losowych okoliczności, niemożliwych do uniknięcia przy zachowaniu należytej staranności, które mogłyby przemawiać za odstąpieniem od nałożenia kary.

Rozważając wystąpienie przesłanki interesu publicznego organ odwoławczy odwołał się do celów ustawy SENT tj. zapewnienia maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów określonych jako "wrażliwe" i należących do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów oraz negatywny wpływ na konkurencję. Wskazał, że skoro przewidziane w ustawie wymogi treściowe zgłoszenia SENT należą do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie ich przestrzegania, w tym również przez stosowanie proporcjonalnych i odstraszających kar. W sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, organ nie znajduje innych okoliczności mogących świadczyć o wystąpieniu interesu publicznego, sam fakt braku uszczuplenia należności podatkowych nie daje wystarczającej podstawy do odstąpienia od nałożenia kary.

Organ odwoławczy zważył również na zasadę proporcjonalności, wywodzącą się z art. 31 ust 3 Konstytucji RP, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celny. Celem ustawy SENT jest walka z fikcyjnym obrotem, realizowana poprzez zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów m.in. poprzez weryfikację zapisów

w zgłoszeniu SENT ze stanem faktycznym. Z kolei, jak wynika z analizy przepisów ustawy SENT, wspomniana wyżej zasada proporcjonalności kary do stopnia przewinienia została uregulowania w samej ustawie. Przewidziane w ustawie SENT sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów - wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków, wynikających z dyrektyw administracyjnych.

W ocenie DIAS, niedopełnienie obowiązków przez Spółkę jako przewoźnika nie może być podstawą do odstąpienia od kary ze względu na praworządność i zaufanie do organu, które mieszczą się w definicji interesu publicznego. Podanie przez Spółkę w zgłoszeniu przewozu danych niezgodnych ze stanem faktycznym było w tym przypadku przejawem niedbalstwa oraz braku należnej staranności, której należy oczekiwać od profesjonalnych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Ponadto organ podkreślił, że nie był to jednorazowy przypadek naruszenia przepisów ustawy SENT przez Spółkę jako przewoźnika.

Podsumowując organ II instancji podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy naruszenie obowiązków ustawowych ciążących na Spółce nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary w oparciu o interes publiczny. Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby udzieleniem przywilejów z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Dokonana analiza interesu publicznego na płaszczyźnie ekonomicznej również nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.

Na powyższą decyzję organu odwoławczego Spółka złożyła skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu - decyzji Naczelnika

Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nr 418000- COPC.48.28.2021.9.IRA z dnia 12 października 2021r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1540 ze zm.- dalej: O.p.) poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych przez zastosowanie wykładni rozszerzającej

i profiskalnej przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie w związku z art. 120 oraz art. 122 O.p.,

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT,

3) przepisów prawa materialnego art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 w związku z art. 2a O.p.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała stwierdzenie organu II instancji, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia.

Skarżąca zarzuciła, że fakt prowadzenia dochodowej działalności gospodarczej oraz wywiązywanie się z wszystkich obciążeń podatkowych nie może stanowić przyczyny, która przemawia na niekorzyść spółki przez wyłączenie zastosowania przesłanki "ważnego interesu przewoźnika". Zdaniem skarżącej, prowadzone przez organy postępowanie miało na celu wyłącznie nałożenie kary pieniężnej. Organy nie uwzględniły natomiast, że naruszenia do których doszło miały charakter incydentalny, stanowiąc jedynie śladowe ilości realizowanych przewozów w systemie SENT, nie spowodowały ujemnych skutków prawnych dla fiskusa i nie miały żadnego znaczenia dla realizacji transportu. Według skarżącej, przepisy ustawy SENT powinny być stosowane elastycznie, a organy powinny skorzystać z możliwości odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny".

Ponadto skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji nie rozpatrzyły sprawy pod kątem zastosowania art. 2a O.p. w kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013. Zaznaczyła, że wbrew twierdzeniom organów art. 2a O.p. powinien mieć zastosowanie w sprawie dotyczącej kar nakładanych na podstawie ustawy SENT.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się nietrafne.

Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm. - dalej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem nastąpić w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żadna

z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.

Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego

w przedmiocie nałożenia na Spółkę jako przewoźnika realizującego przewóz towarów wrażliwych kary pieniężnej w wysokości [...]zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy SENT.

Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy SENT obowiązujące w dniu dokonania kontroli (4 listopada 2017r.). Ustawa ta określa m.in. obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa.

W zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest art. 6 ust. 3 ustawy SENT, zgodnie z którym przed rozpoczęciem przewozu towaru przewoźnik ma obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o dane wymienione w tym przepisie, w tym poprzez miejsce

i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju oraz numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego. Katalog towarów, których przewóz podlega systemowi monitorowania drogowego określa art. 3 ust. 2 ustawy SENT. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 11 ww. ustawy, zostało wydane rozporządzenie z dnia 13 czerwca 2017r., według którego systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest objęty m.in. przewóz towarów objętych pozycjami Nomenklatury Scalonej [...], przy jednoczesnym warunku, że masa brutto przesyłki towarów objętych wskazanymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów (§ 1 ww. rozporządzenia).

Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że skarżąca Spółka była przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT- oleju słonecznikowego surowego (CN 1512) o masie 24.840 kg, który podlega monitorowaniu stosownie do §1 rozporządzenia z dnia 13 czerwca 2017r. W toku przeprowadzonej w dniu 4 listopada 2017r. kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu w zakresie numeru dokumentu przewozowego oraz miejsce rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju.

W zgłoszeniu SENT w polu "Informacja o towarze" przewoźnik wpisał numer dokumentu przewozowego [...], podczas gdy do kontroli okazano dokument przewozowy [...]. Ponadto w rubryce "Trasa (miejsce wjazdu) na terytorium Polski" przewoźnik wpisał miejscowość Ś., numer drogi [...], podczas gdy w rzeczywistości wjechał na terytorium Polski w miejscowości B., droga krajowa [...]. Nieprawidłowość ta została zakwalifikowana jako niezgodność ze stanem faktycznym, wyczerpująca przesłankę określoną w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu natomiast dotyczy kwestii, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

Zgodnie z tym przepisem w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Stosownie do art. 26 ust. 3 ww. ustawy organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną

z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Odesłanie do art. 26 ust. 3 ustawy SENT powoduje, że możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej istnieje, gdy odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych.

Analiza treści w/w prowadzi do wniosku, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 1052/20, II GSK 855/20, z dnia 12 marca 2020r., sygn. akt II GSK 1464/19).

Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, taki jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają

o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp.

Natomiast interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. np. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019r., sygn. akt II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020r., sygn. akt II GSK 1498/19).

Zaznaczenia wymaga, że ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy SENT użył słowa "ważny", co podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes wysyłającego odbiorcy lub przewoźnika. W ocenie Sądu zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Bez wątpienia nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Poza tym nie należy tracić z pola widzenia, że możliwość odstąpienia od wymierzenia kary jest wyjątkiem od zasad ogólnych i regulacja w tym zakresie powinna być interpretowana ściśle, nie można jej rozciągać na okoliczności podnoszonych przez skarżącą w zakresie nieznaczącego zaniedbania. Przewoźnik jako podmiot profesjonalny w zakresie organizowania i wykonywania przewozów winien tak przeszkolić i zorganizować pracę podlegających mu osób, aby nie zdarzały się tego rodzaju zaniedbania. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych odpowiedzialności za niewywiązanie się z obowiązków nałożonych na przewoźnika ustawą SENT przewoźnik nie może przerzucać na pracownika, ponieważ to przewoźnik jest obowiązany zaznajomić osoby działające w jego imieniu i świadczące na jego rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych - z tymi wymaganiami oraz umożliwić im wypełnienie tych wymagań (por. wyroki NSA z 19 września 2019r., sygn. akt II GSK 716/10, z dnia 8 grudnia 2016r., sygn. akt II GSK 1251/150.). Normatywnym przejawem takiego podejścia jest przepis art. 9 ust. 3 ustawy SENT, wedle którego wypełnienie obowiązków w zakresie np. przesłania zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika w tym wypadku przewoźnika pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

W rozpoznawanej sprawie organy dokonały analizy sytuacji ekonomicznej skarżącej. Organy wskazały, że Spółka nie posiada zaległości podatkowych, ani innych należnościach publicznoprawnych. W latach 2016-2020 skarżąca wykazywała przychód, który w ciągu tego okresu stale wzrastał. Nadto z analizy przedłożonych przez spółkę rozliczeń nie wynika, że sytuacja finansowa Spółki jest niekorzystna, co nie jest przez skarżącą kwestionowane, gdyż wskazała ona, że sytuacja finansowa Spółki jest stabilna. W kontekście powyższych rozważań należy wskazać, że każda kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową dla firmy, wpływa na sytuację ekonomiczną. Taki jest jeden z celów jej wymierzenia w następstwie stwierdzenia naruszenia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Poczynione przez organ ustalenia dotyczące sytuacji finansowej strony skarżącej pozwalają przyjąć, że nie stanowi ona zagrożenia dla interesów skarżącej spółki, dla jej bytu.

W przekonaniu Sądu, słusznie organy administracji publicznej przyjęły, że nie zostało spełniona również druga przesłanka określona uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Tylko w przypadku wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

Jak wynika z akt sprawy, w roku dokonania kontroli (2017r.) skarżąca wykazała dochód w wysokości [...] zł przy przychodzie wynoszącym [...] zł i przychód ten stale wzrastał - w 2020r. skarżąca wykazała dochód w wysokości [...] zł przy przychodzie wynoszącym [...] zł.

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy nałożona kara pieniężna stanowi zaledwie znikomy ułamek osiągniętego przez skarżącą dochodu, z tego punktu widzenia nie sposób dopatrywać się zaistnienia w jakimkolwiek zakresie przesłanki ważnego interesu strony, przemawiającej za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Przewidziane w ustawie SENT kary za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane, czy podanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji mają przede wszystkim charakter prewencyjny (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 1052/20). Zwolnienie z kary jest zaś uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. W rozpoznawanej sprawie, według Sądu, takie okoliczności nie zachodzą.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, stwierdzone naruszenie miało istotny charakter, ponieważ dotyczyły nie tylko błędnego numeru dokumentu przewozowego, co samo w sobie można byłoby rozpatrywać w kategorii oczywistej omyłki, ale też rozbieżności w zakresie miejsca wjazdu na terytorium Polski, a więc miejsca rozpoczęcia przewozu towaru uznanego za "wrażliwy", co stanowiło całkowite zaprzeczenie celu ustawy, którym miało być umożliwienie organom państwa skutecznego monitorowania obrotu takimi towarami. Wskazanie miejsca rozpoczęcia przewozu na terenie kraju, Ś. zamiast B. determinuje także trasę przejazdu, którą w tym wypadku miała być autostrada [...], podczas gdy pojazd Spółki został zatrzymany na drodze krajowej nr [...] co w żaden sposób nie można tłumaczyć jako ewidentna, widoczna na pierwszy rzut oka omyłkę. Już tylko z powodu tych, właściwych danej sprawie okoliczności, nie sposób odnosić się do innego, wydanego w odmiennych okolicznościach sprawy rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do wyników kontroli przestrzegania obowiązków nałożonych ustawą SENT innego środka transportu skarżącej, w innej dacie i miejscu (vide: przywołana w skardze decyzja Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] dnia 12 października 2021 r. nr 418000-COPC.48.28.2021.9.IRA).

Natomiast okoliczność, że do takiego skutku nie doszło, bo odpowiednie służby zdołały stwierdzić uchybienie tuż po przekroczeniu granicy państwowej, nie może być interpretowane jako okoliczność uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Przebijający z motywów wprowadzenia omawianych rozwiązań aspekt prewencji ogólnej nie zostałby z pewnością osiągnięty w razie pochopnego odstąpienia od nałożenia kary w sytuacji ewidentnych sprzeczności danych ze zgłoszenia SENT w konfrontacji ze stanem rzeczywistym, w zakresie tak istotnej informacji jak miejsce rozpoczęcia przewozu na terenie kraju. Nie byłoby to także skuteczne dla prewencji indywidualnej, skoro Spółka w takiej sytuacji uniknęłaby kary, która przecież uzmysławia wagę nałożonych obowiązków ustawą SENT i grożących konsekwencji, właśnie poprzez dolegliwość kary.

Z przedstawionych względów zarzut naruszania art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT Sąd uznał za niezasadny.

Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy to również podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. Według Sądu, w niniejszej sprawie kara pieniężna w wysokości [...] zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatne do celów ustawy SENT i nie jest dla skarżącej dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie stwierdzone uchybienie było istotne i mogło uniemożliwić osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Dodać należy, że wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę, a nie przez organ, w związku z tym nie można twierdzić, że jest ona nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wagi naruszenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zasada proporcjonalności sformowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji, na poziomie normatywnym w ustawie SENT została uwzględniona przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie kar w zależności od rodzaju naruszenia ([...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł). Zatem zasada proporcjonalności została w ustawie SENT zachowana, natomiast kara za naruszenie jej przepisów, aby mogła spełniać swa rolę prewencyjną nie może być zbyt niska.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej przepisów pomocy de minimis, wedle której, jej zdaniem, taka pomoc powinna zostać przyznana w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, należy wskazać, że z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że przedsiębiorcom może zostać przyznana pomoc publiczna, zaś w art. 3 tego rozporządzenia określono warunki uznania danej pomocy za pomoc de minimis. Natomiast z art. 8 omawianego rozporządzenia wynika m.in., że wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Z kolei zgodnie z art. 2a O.p. niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.

Z argumentacji przedstawionej w skardze wynika, że skarżąca zdaje sobie sprawę, że w niniejszej sprawie doszło do kolizji przepisów rozporządzenia nr 1407/2013 oraz ustawy SENT kwestii zastosowania pomocy de minimis, jednak na podstawie art. 2a O.p. Sąd powinien zastosować bezpośrednio rozporządzenie nr 1407/2013 jako przepis, który jest bardziej względny dla skarżącej.

W ocenie Sądu, powyższe stanowisko skarżącej jest bezzasadne. Po pierwsze, żaden przepis rozporządzenia nr 1407/2013 nie określa obowiązku przyznania przedsiębiorstwu pomocy de minimis. Po drugie, z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT wynika, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej należy traktować jako pomoc de minimis, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, co oznacza m.in., że może być udzielona tylko wówczas, gdy w przypadku określonego przedsiębiorcy nie zostały przekroczone progi tej pomocy określone w rozporządzeniu nr 1407/2013. Niezależnie od tego, podkreślania wymaga, że art. 26 ust. 3 ustawy SENT określa tylko część przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zaś pozostałe, zasadnicze przesłanki określa art. 22 ust. 3 tej ustawy i są nimi "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny". Jak wskazano wyżej, żadna z przesłanek z art. 22 ust. 3 ustawy SENT nie ziściła się w tej sprawie, co wykluczało możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że przepisy rozporządzenia nr 1407/2013 i ustawy SENT nie są przepisami prawa podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2021r., sygn. akt II GSK 1265). Ponadto w sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do okoliczności stanu faktycznego, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść skarżącej.

Podsumowując Sąd stwierdza, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie przekroczyły granic uznania. Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły argumentację strony poprzez pryzmat brzmienia art. 22 ust. 3 ustawy SENT,

a zajęte przez nie stanowisko co do zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej i braku podstaw do odstąpienia od jej nałożenia na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT zostało przekonująco uzasadnione w decyzjach odpowiadających wymogom określonym w art. 210 § 1 i 4 O.p. W ocenie Sądu, organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Z przedstawionych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.