Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 627/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art 12 ust 4, 12 ust 6
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. sprawy ze skargi G. w Z na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia należności i opłat rocznych za trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych 1.uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Z. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] – zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Z.- Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, po rozpoznaniu odwołania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Z. od decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Z. z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pismem z dnia 20 grudnia 2005 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w Z. wystąpiła do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Z. o wydanie decyzji o wyłączeniu z produkcji leśnej gruntów leśnych o powierzchni [...] ha działek nr [...] będących własnością Skarbu Państwa (w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa L.), albowiem grunty te w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone zostały pod modernizację drogi powiatowej nr [...] na odcinku [...].

Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Z. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji wskazanych we wniosku gruntów leśnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne. Jednocześnie organ wyjaśnił, że należności, opłata roczna i jednorazowe odszkodowanie za przedwczesny wyrób drzewostanu ustalone zostaną odrębną decyzją z uwzględnieniem dnia faktycznego wyłączenia tych gruntów z produkcji leśnej.

Dnia 10 maja 2006 r. pomiędzy skarżącym a Skarbem Państwa – Lasami Państwowymi (nadleśnictwem L.) została zawarta umowa o przeniesienie zarządu, której przedmiotem były w/w nieruchomości. Zarząd nieruchomości został przekazany nieodpłatnie na podstawie przepisu art. 38 c ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Decyzją Starosty Z. z dnia [...] sierpnia 2010 r. orzeczono wygaśnięcie trwałego zarządu ustanowionego dla skarżącego w stosunku do w/w nieruchomości.

Generalna Dyrekcja Lasów Państwowych – Oddział w Z., pismem z dnia 7grudnia 2010 r. poinformowała Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Z., iż w dniu [...] lipca 2006 r. dokonała faktycznego wyłączenia w/w gruntów leśnych z produkcji. Jednocześnie podkreśliła, że od dnia [...] sierpnia 2010 r. wygasł trwały zarząd ustanowionego na jej rzecz na przedmiotowych nieruchomościach.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych ustalił dla w/w gruntów leśnych wyłączonych z produkcji leśnej na mocy decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych z dnia [...] stycznia 2006 r., należność za trwałe wyłączenie z produkcji, opłatę roczną (za lata 2007 – 2011 r., odpowiednio w wysokości: [...] zł.) oraz jednorazowe odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanu w wysokości [...] zł. Do uiszczenia tych należności zobowiązał GDDKiA.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że zarządcą gruntów jest obecnie Zarząd Powiatu w Z. W związku z tym, zgodnie z przepisem art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, obowiązek uiszczenia opłat przeszedł w momencie zbycia nieruchomości (wygaśnięcia zarządu) na nabywcę tj. Starostę Z.

Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, decyzją z dnia [...] października 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że skoro podmiotem, który uzyskał zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji była GDDKiA, to uznać należy, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że jest ona zobowiązana do uiszczenia opłat rocznych. W niniejszej sprawie nie doszło bowiem – wbrew oczekiwaniu strony skarżącej - do zbycia nieruchomości, w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i obowiązek zapłaty opłat rocznych nie przeszedł na inny podmiot. "Zbycie gruntów" o którym mowa w tym przepisie to przeniesie ich własności na podstawie przepisów kodeku cywilnego (art. 155 i nast.), a więc na mocy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, ustanowienia użytkowania wieczystego, zawartej w formie aktu notarialnego. W tej sytuacji decyzja Starosty Z. z dnia [...] sierpnia 2010 r. o wygaśnięciu zarządu na nieruchomościach nie stanowi podstawy do zmiany osoby obowiązanej do uiszczania opłat rocznych, tym bardziej, że zobowiązała się do tego, na mocy porozumienia z dnia [...] lipca 2005 r. zawartego ze Starostwem Powiatowym w Z., sama strona skarżąca.

Skargę na powyższą decyzję Generalnego Dyrektora Lasów Państwowych złożyła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w Z., zaskarżając tę decyzję w całości i domagając się jej uchylenia.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: art. 12 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez błędną wykładnię pojęcia "zbycie gruntów", a w konsekwencji niezastosowanie wskazanego przepisu. W ocenie strony skarżącej dokonując wykładni terminu "zbycie gruntów" należy posłużyć się regułami wykładni celowościowej. Pojęcie to należy rozumieć szeroko, jako utratę tytułu prawnego do nieruchomości gruntowej wyłączonej z produkcji.

Generalny Dyrektor Lasów Państwowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ podkreślił, że powoływany przez stronę skarżącą przepis art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych umożliwia przeniesienie na nabywcę gruntów wyłączonych z produkcji wyłącznie opłat rocznych. Przepis ten nie dotyczy należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji i jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu, które zawsze obciążają osobę, która dokonała faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

W piśmie z dnia 23 marca 2012 r. swoje stanowisko w sprawie przedstawił pełnomocnik uczestnika postępowania Starosty Z. W jego ocenie decyzja Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2011 r. nie narusza prawa. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył pismo procesowe zatytułowane "uzupełnienie skargi" W piśmie tym rozszerzył zarzuty skargi – zaskarżonej decyzji zarzucił ponadto naruszenie art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niezastosowanie, tj. niepomniejszenie ustalonej należności o wartość gruntu. Zdaniem strony skarżącej organy administracyjne zobowiązane były do przeprowadzenia postępowania dowodowego (powołania biegłego) w celu ustalenia wartości rynkowej gruntu wyłączonego z produkcji leśnej. Pełnomocnik strony skarżącej stwierdził jednocześnie, że z porozumienia zawartego między Starostą a GDDKiA nie wynika, iż skarżący zobowiązał się do ponoszenia kosztów związanych z wyłączeniem gruntów leśnych z produkcji

Wyrokiem z dnia 28 marca 2012r. Sygn. akt IV SA/Wa 6/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił Skargę jako nieuzasadnioną.

Sąd wskazał, że interpretacja przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dokonana na gruncie doktryny wskazuje jednoznacznie, iż zmiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat rocznych odbywa się w trybie regulowanym, przez przepisy prawa cywilnego. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zdefiniowała bowiem na swój użytek pojęcia "zbycie gruntów" (w art. 4 tej ustawy zawierającym definicje użytych w niej pojęć, termin "zbycie gruntów" nie występuje).

W celu prawidłowego zastosowania art. 12 ust. 4 w/w ustawy należy odwołać się więc do przepisów kodeksu cywilnego regulującego kwestię zbycia gruntów (nieruchomości), tj. przeniesienia ich własności (art. 155 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16, poz. 934 ze zm.) Zatem o zbyciu gruntu można mówić w szczególności w przypadku zawarcia umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, ustanowienia użytkowania wieczystego i – co istotne – przy zachowaniu przy tym formy aktu notarialnego. Jeżeli więc nie nastąpiło zbycie gruntów w rozumieniu prawa cywilnego (poprzez zawarcie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, ustanowienia użytkowania wieczystego), to w ocenie Sądu dla obowiązku ponoszenia opłat rocznych nie ma znaczenia, kto zarządza np. drogą publiczną i brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przeniesienia obowiązku uiszczania opłat na aktualnego zarządcę drogi.

W konsekwencji Sąd stwierdził, iż na Powiat Z. nie przeszedł obowiązek uiszczania opłat rocznych, ponieważ nie był on nabywcą nieruchomości gruntowych w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zatem organy orzekające w sprawie prawidłowo obciążyły GDDKiA opłatami rocznymi ustalonymi decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Sąd nie znalazł także żadnych podstaw, aby kwestionować zaskarżone rozstrzygniecie w zakresie w jakim stanowi ono o obowiązku uiszczenia należności za trwałe wyłączenie gruntów z produkcji oraz jednorazowego odszkodowania.

Sąd zwrócił uwagę, że skarżący ani w postępowaniu administracyjnym, ani pierwotnie w skardze nie zanegował faktu wyłączenia z produkcji gruntów, ani sposobu wyliczenia należności, opłat rocznych i jednorazowego odszkodowania - uważał tylko, powołując się na art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, iż nie powinna być adresatem decyzji. Dopiero na rozprawie zaskarżonej decyzji zarzucił ponadto naruszenie przepisu art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że w niniejszej sprawie organy postanowiły, że należność za wyłączenie gruntów z produkcji zostanie pomniejszona, w myśl przepisu art. 12 ust. 6 ustawy, odrębną decyzją, na wniosek strony z udokumentowaną wartością rynkową gruntu, złożony w dniu lub po dniu faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Jak wynika z akt sprawy, GDDKiA nie wystąpił z takim wnioskiem. W tej sytuacji, gołosłowne kwestionowanie wysokości tej należności – dopiero na etapie postępowania sądowego – nie może zdaniem Sądu odnieść spodziewanego przez stronę rezultatu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 12 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną wykładnię pojęcia "zbycie gruntów", a w konsekwencji niezastosowanie wskazanego przepisu,

2. art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu skutkującą uznaniem, że do zastosowania wskazanego przepisu konieczny jest wniosek strony.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. uchylenie decyzji Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2011 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 13 lutego 2014r. Sygn. akt II OSK 2093/12 orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

W uzasadnieniu NSA wskazał, że istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia dwóch zagadnień. Pierwsze z nich dotyczy rozumienia pojęcia " zbycie", o którym mowa w art.12 ust.4 wskazanej ustawy, a drugie "pomniejszenia należności", o czym mowa w art.12 ust.6 ustawy.

Odnosząc się do pierwszego zagadnienia Sąd wskazał, że cyt. "omawiana ustawa wprowadza za zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji użytków rolnych lub gruntów leśnych obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych oraz w odniesieniu do gruntów leśnych także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Ustawodawca w sposób jednoznaczny obowiązek poniesienia powyższych opłat ( należności, opłat rocznych i jednorazowego odszkodowania) nałożył na osobę, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji i postanowił, że obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Wynika to wprost z art.12 ust.1 omawianej ustawy. Jest zatem zasadą, że osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie z produkcji jest obowiązana uiścić wymienione opłaty. Wyjątek od tej zasady ustawodawca wprowadził w art.12 ust.4 ustawy, który stanowi, że w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę, przy czym zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę. Regulacja ta dotyczy wyłącznie opłat rocznych, a zatem poza sporem jest, że należność zawsze płaci osoba, która uzyskała zezwolenie. Oczywiście, chodzi o "należność" w rozumieniu ustawy, czyli o jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji ( art. 4 pkt 12 ustawy). Zatem spór w niniejszej sprawie, w kontekście podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art.12 ust.4 ustawy dotyczy wyłącznie opłat rocznych. Skarżąca kasacyjnie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad prezentuje stanowisko, że z chwilą wygaszenia trwałego zarządu ustanowionego na jej rzecz na przedmiotowych nieruchomościach tj. od dnia [...] sierpnia 2010 r. i objęcia tych nieruchomości w zarząd przez Powiat w Z. na nowego zarządcę przeszedł obowiązek uiszczenia opłat rocznych. Natomiast organy orzekające w sprawie i Sąd pierwszej instancji uznały, że pojęcie : " zbycie gruntów" należy interpretować zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Istotnie ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zdefiniowała pojęcia " zbycie gruntów". Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wobec braku definicji pojęcia " zbycie gruntów" w omawianej ustawie należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego regulującego kwestię przeniesienia własności nieruchomości. Porównawczo wskazać można, ze również na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami pod pojęciem zbywania albo nabywania nieruchomości należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste ( art.3b). W rozpoznawanej sprawie, skarżący kasacyjnie wskazuje, że źródłem utraty obowiązku ponoszenia opłat rocznych jest wygaszenie trwałego zarządu i sprawowanie zarządu przez inny podmiot. Tego rodzaju zmiana nie mieści się w pojęciu " zbycie nieruchomości". Ale też nie sposób pominąć, że trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością a jego wygaszenie wywołuje określone skutki prawne. Wygaśnięcie trwałego zarządu nieruchomością może nastąpić albo z mocy prawa z chwilą upływu terminu, na jaki zarząd ten został ustanowiony (art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), albo w wyniku wydania przez właściwy organ decyzji administracyjnej o wygaśnięciu trwałego zarządu (art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W art. 46 ust. 1 wskazanej ustawy nie wskazano jednak wszystkich przypadków wygaśnięcia trwałego zarządu. W szczególności może to nastąpić także wtedy, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utracą własność lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu. Dokonana przez Sąd pierwszej instancji interpretacja pojęcia zbycie nieruchomości użytego w art.12 ust.4 ustawy jest prawidłowa, lecz w rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności. Z treści art.12 ust.4 omawianej ustawy wynika, że w razie zbycia nieruchomości następuje niejako przeniesienie także na nabywcę obowiązku ponoszenia opłat rocznych. W rozpoznawanej sprawie nie poczyniono natomiast ustaleń, kto był właścicielem gruntów w dacie wnioskowania przez stronę skarżącą o wyłączenie z produkcji rolnej oraz w dacie wydania decyzji nakładającej opłaty, a także w dacie wygaszenia trwałego zarządu GDDKiA, czy wygaszenie zarządu, które – jak wynika z akt sprawy- nastąpiło na podstawie decyzji, wiązało się ze zmianą właściciela gruntów, czy cały czas właścicielem gruntu był i jest Skarb Państwa, czy był i jest Powiat Z. i nie dochodziło do zmian w sferze własności gruntu, a obie strony ( skarżącą i Powiat Z.) łączyło jedynie porozumienie znajdujące się w aktach sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy okoliczności te należy wyjaśnić, aby jednoznacznie ustalić, czy nie doszło do zbycia nieruchomości w rozumieniu art.12 ust.4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych".

Za trafny NSA uznał natomiast zarzut naruszenia art.12 ust.6 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Słusznie w skardze kasacyjnej wywiedziono, że w przepisie tym ustawodawca nie uzależnił "pomniejszenia" od złożenia wniosku, lecz w sposób imperatywny wskazał, że "należność się pomniejsza". Niezależnie od tego wypada zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Z. z dnia 7 grudnia 2010 r., skierowane do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych. o tytule : "Informacja o rozpoczęciu inwestycji". W tym piśmie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad " prosi o naliczenie opłat za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji oraz pomniejszenie należności." Treść tego pisma uszła uwadze zarówno organów orzekających w sprawie, jak również Sądowi pierwszej instancji. Trzeba podkreślić, że ustawodawca nie użył słów o zwrocie kwoty wynikającej z pomniejszenia ani jej zaliczenia na poczet innych opłat. Zatem w decyzji ustalającej należność należało ją pomniejszyć, zgodnie z brzmieniem art.12 ust.6 ustawy. Wyliczenie tej kwoty należy do organu, gdyż on jest adresatem wskazanej normy prawnej. Powołany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/ Gd 128/09 dotyczył żądania pomniejszenia opłaty rocznej. Sąd w tym wyroku wskazał m.in., że przepis art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie ma zastosowania do opłaty rocznej. Jeśli ustawodawca zamierzałby umożliwić pomniejszenie opłaty rocznej za dany rok, jak ma to miejsce przy opłacie jednorazowej, wskazałby wprost w przepisie, że opłata taka podlega pomniejszeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, zarówno w zakresie prawa materialnego jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. W tym sensie orzeczenie NSA może pośrednio wiązać sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1427/10). Przez ocenę prawną, o której mowa w przepisie art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd odnośnie do prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 158/11).

W rozpoznawanej sprawie w wyroku z dnia 13 lutego 2014r. o sygn. II OSK 2093/12 NSA dokonał oceny zasadności zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj.:

1. art. 12 pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną wykładnię pojęcia "zbycie gruntów", a w konsekwencji niezastosowanie wskazanego przepisu,

2. art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu skutkującą uznaniem, że do zastosowania wskazanego przepisu konieczny jest wniosek strony.

Odnosząc się do pierwszej z powyższych kwestii spornych, Sąd wskazał, że cyt. "omawiana ustawa wprowadza za zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji użytków rolnych lub gruntów leśnych obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych oraz w odniesieniu do gruntów leśnych także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Ustawodawca w sposób jednoznaczny obowiązek poniesienia powyższych opłat ( należności, opłat rocznych i jednorazowego odszkodowania) nałożył na osobę, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji i postanowił, że obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Wynika to wprost z art.12 ust.1 omawianej ustawy. Jest zatem zasadą, że osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie z produkcji jest obowiązana uiścić wymienione opłaty. Wyjątek od tej zasady ustawodawca wprowadził w art.12 ust.4 ustawy, który stanowi, że w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę, przy czym zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę. Regulacja ta dotyczy wyłącznie opłat rocznych, a zatem poza sporem jest, że należność zawsze płaci osoba, która uzyskała zezwolenie. Oczywiście, chodzi o "należność" w rozumieniu ustawy, czyli o jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji ( art. 4 pkt 12 ustawy)".

Uznać zatem należy, że spór w niniejszej sprawie, dotyczy wyłącznie opłat rocznych. Jak wynika z akt sprawy skarżąca prezentuje stanowisko, że z chwilą wygaszenia trwałego zarządu ustanowionego na jej rzecz na przedmiotowych nieruchomościach tj. od dnia [...] sierpnia 2010 r. i objęcia tych nieruchomości w zarząd przez Powiat w Z., na nowego zarządcę przeszedł obowiązek uiszczenia opłat rocznych. Natomiast organy orzekające w sprawie uznały, że pojęcie : " zbycie gruntów" należy interpretować zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zdefiniowała pojęcia " zbycie gruntów", to zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wobec braku definicji pojęcia " zbycie gruntów" w omawianej ustawie należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego regulującego kwestię przeniesienia własności nieruchomości. Rozpoznając niniejszą sprawę nie sposób jednak pominąć, że trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością a jego wygaszenie wywołuje określone skutki prawne. Wygaśnięcie trwałego zarządu nieruchomością może nastąpić albo z mocy prawa z chwilą upływu terminu, na jaki zarząd ten został ustanowiony (art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), albo w wyniku wydania przez właściwy organ decyzji administracyjnej o wygaśnięciu trwałego zarządu (art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W art. 46 ust. 1 wskazanej ustawy nie wskazano jednak wszystkich przypadków wygaśnięcia trwałego zarządu. W szczególności może to nastąpić także wtedy, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utracą własność lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu. Z treści art.12 ust.4 omawianej ustawy wynika, że w razie zbycia nieruchomości następuje niejako przeniesienie także na nabywcę obowiązku ponoszenia opłat rocznych. W rozpoznawanej sprawie organ winien zatem ustalić, aby jednoznacznie ustalić, czy nie doszło do zbycia nieruchomości w rozumieniu art.12 ust.4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, kto był właścicielem gruntów w dacie wnioskowania przez stronę skarżącą o wyłączenie z produkcji rolnej oraz w dacie wydania decyzji nakładającej opłaty, a także w dacie wygaszenia trwałego zarządu GDDKiA, czy wygaszenie zarządu, które – jak wynika z akt sprawy- nastąpiło na podstawie decyzji, wiązało się ze zmianą właściciela gruntów, czy cały czas właścicielem gruntu był i jest Skarb Państwa, czy był i jest Powiat Z. i nie dochodziło do zmian w sferze własności gruntu, a obie strony ( skarżącą i Powiat Z.) łączyło jedynie porozumienie znajdujące się w aktach sprawy.

Ponadto w sprawie doszło do naruszenia art.12 ust.6 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Zatem w decyzji ustalającej należność należało ją pomniejszyć, zgodnie z brzmieniem art.12 ust.6 ustawy. Wyliczenie tej kwoty należy do organu, gdyż on jest adresatem wskazanej normy prawnej, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił, co uzasadnia konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawie orzekające organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe wytyczne, oraz rozważyć czy na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania art. 21 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Z. z dnia [...] czerwca 2011 r. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 w/w ustawy.