Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 571/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b i lit. c, art. 174 pk 1 i pkt 2, art. 183 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 2-4, ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 13, art. 361 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 777/13 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Z. U.S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 listopada 2013r., sygn. akt III SA/Wr 777/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę J. O. na decyzję Z. U. S. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] r. do Z. U. S. wpłynął wniosek J. O. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. We wniosku zobowiązany podniósł, że nie jest w stanie uregulować zaległych składek z uwagi na istniejącą sytuację materialną, a jakakolwiek spłata zadłużenia spowoduje tragiczne skutki dla niego i jego rodziny. W szczegółowym uzasadnieniu wnioskodawca przedstawił okoliczności powstania zaległości i postępującej niewypłacalności.

Skarżący stwierdził, że nie posiada żadnych środków ani majątku, aby pokryć zobowiązania z tytułu składek. Podkreślił, że aktualnie wspólnie z żoną utrzymują się z otrzymywanego przez niego wynagrodzenia za pracę oraz z renty żony. Dysponują kwotą na utrzymanie w wysokości [...] zł netto. Po opłaceniu leków oraz mediów pozostaje im dziennie [...] zł. Do wniosku załączył dokumentację na poparcie powyższych okoliczności.

Decyzją z dnia [...] r. Z. U. S. umorzył skarżącemu należności z tytułu składek na jego własne ubezpieczenia (pkt 1 decyzji), odmówił umorzenia zaległości za zatrudniane osoby w części finansowanej przez płatnika (pkt 2 decyzji) oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek – pracowników (pkt 3 decyzji).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek wnioskodawca zakwestionował rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 decyzji tj. odmowę umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek za innych ubezpieczonych. Nie wskazując nowych okoliczności sprawy i nie kwestionując ustaleń dotyczących stanu faktycznego, skarżący zgłosił zastrzeżenia co do wykładni zastosowanych przepisów dotyczących umarzania należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącego w sprawie istniały przesłanki do umorzenia chociażby części należności, przy czym skarżący podniósł, że pomimo odmowy umorzenia nieopłaconych składek mogą być umarzane inne należności z tytułu składek tj. odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia, opłata dodatkowa. Skarżący wywiódł, że o ile zaistniały przesłanki do umorzenia należności na jego własne ubezpieczenia to tak samo istnieją przesłanki do umorzenia chociażby części należności finansowanych przez płatnika składek za zatrudniane przez niego osoby. Nie budziła natomiast wątpliwości skarżącego kwestia, iż należności w części finansowanej przez ubezpieczonych umorzeniu nie podlegają.

Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej przywoływanej w skrócie jako "u.s.u.s."), Z. U. S. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wyjaśnił, że skarżący jest zatrudniony w firmie "T." należącej do syna i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości ustawowego minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. aktualnie [...] zł brutto miesięcznie ([...] zł netto). Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która otrzymuje świadczenie rentowe z ubezpieczenia społecznego z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Świadczenie żony zostało zajęte przez komornika sądowego. W związku z zajęciem ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie [...] zł.

Łączna kwota zaległości z tytułu składek na dzień złożenia wniosku o umorzenie wynosiła [...] zł. ZUS ustalił, że wnioskodawca posiada zobowiązania także wobec innych podmiotów, które nie są spłacane. Ponadto w stosunku do zobowiązanego toczą się sądowe postępowania egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego z wniosku innych wierzycieli. Kwota dochodzonych należności przekracza [...] zł.

Na podstawie złożonego rzez stronę oświadczenia ZUS przyjął, że skarżący wraz z żoną zamieszkuje w lokalu należącym do syna, który użytkują na zasadzie bezpłatnego użyczenia. Koszty ponoszonych przez nich opłat za media z tytułu zamieszkiwania we wskazanym lokalu wynoszą [...] zł miesięcznie. Inne stałe koszty ponoszone przez zobowiązanego i jego małżonkę to koszty zakupu leków, które zostały oszacowane na kwotę [...] zł miesięcznie (na dowód czego dołączono faktury potwierdzające koszty zakupu leków za okres od [...] r. do [...] r. na łączną kwotę [...] zł). Skarżący choruje przewlekle i w związku z tym wymaga okresowych kontroli lekarskich i stałego przyjmowania leków. Żona wnioskodawcy leczy się od dłuższego czasu hematologicznie i z uwagi na posiadane schorzenie znajduje się w stanie zagrażającym życiu.

Ponadto ustalono, że skarżący jest wraz z żoną – na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej – użytkownikiem wieczystym działki gruntu położonej w K. G. przy ul. T. o powierzchni [...] ha. Nieruchomość jest przeznaczona pod budowę zakładu przemysłu spożywczego. Należności z tytułu składek zostały zabezpieczone wpisem hipoteki na tej nieruchomości. Z nieruchomości była prowadzona egzekucja, wyznaczone dwukrotnie licytacje nie doszły jednak do skutku z uwagi na brak zainteresowanych. Poza wskazaną nieruchomością skarżący nie posiada aktualnie innego wartościowego majątku.

Równocześnie ustalono, że na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] r. skarżący wraz z żoną zbył na rzecz syna prawo użytkowania wieczystego działki gruntu położonej w K. G. przy ul. W. P. oraz własność posadowionego na działce budynku piekarni wraz z wyposażeniem, ponadto w dniu [...] r. na podstawie umowy darowizny skarżący wraz z żoną przeniósł na wnuczkę wynoszący 1/2 udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. G. przy ul. K. oraz we własności posadowionego na tym gruncie budynku mieszkalnego. Wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w J. G. uznał wskazane czynności rozporządzające majątkiem nieruchomym za bezskuteczne w stosunku do Z. U. S. Ponadto decyzją z dnia [...] r. Z. U. S. orzekł, że syn skarżącego, jako nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania zbywcy – to jest skarżącego, na które składają się nie opłacone należności z tytułu składek za okres od [...] r. do [...] r. Decyzja ta stała się prawomocna po oddaleniu apelacji od wyroku Sądu I instancji - oddalającego odwołanie złożone od wymienionej decyzji.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że należności z tytułu składek objęte wnioskiem były dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej i sądowej, które to postępowania egzekucyjne zostały umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji. Były to jednak egzekucje prowadzone z majątku ruchomego i innych praw majątkowych zobowiązanego, a nie z nieruchomości.

Nadto Komornik Sądowy prowadzi egzekucję z nieruchomości, co do których Z. U. S. uzyskał wyrok uznający za bezskuteczne względem niego czynności rozporządzające tymi nieruchomościami.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ II instancji uznał, że

w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, bowiem nie została spełniona żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust 3 u.s.u.s.

W tym kontekście organ podkreślił, że w sytuacji braku całkowitej nieściągalności decyzja Z. U. S. ma charakter decyzji związanej - brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek chociażby w części.

Na decyzję ZUS z dnia [...] r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wnosząc o jej uchylenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 777/13 oddalił skargę. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił w pierwszej kolejności, że niezasadny jest - najdalej idący w skutkach - zarzut obrazy przepisów postępowania, tj. art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez nierozpoznanie odwołania od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia przez właściwy organ. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Z. wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. (art. 83 ust. 4). Prezes ZUS jako jeden z organów ZUS nie może występować w roli samodzielnego organu administracyjnego, uprawnionego do wydawania decyzji. Jak wynika expressis verbis z art. 66 ust. 4 u.s.u.s., środki prawne właściwe organom administracji państwowej ustawodawca przyznał jedynie ZUS i tylko on (niezależnie od tego, kto w jego imieniu działa) jest uprawniony do występowania w tym charakterze. Stąd też użyty w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" wskazuje jedynie podmiot, do którego należy skierować wniosek, a nie organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Znajduje to potwierdzenie w treści art. 83 ust. 6 i ust. 7 u.s.u.s., w myśl którego kompetencje do rozpatrzenia "odwołania", czyli wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznano ZUS, a nie Prezesowi Zakładu. Upoważnienie Dyrektora ZUS do wydawania decyzji w zakresie umarzania należności z tytułu składek wynika z obowiązujących regulacji prawnych, tj. 74 ust. 5 u.s.u.s. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 i 2 statutu ZUS stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Z. U. S. (Dz. U. Nr 18, poz. 93).

WSA przywołał przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujące zasady umarzania należności z tytułu składek podkreślając, że warunkiem ewentualnego umorzenia na podstawie prawnej z art. 28 ust.1 jest stwierdzenie, że zachodzi w sytuacji wnioskodawcy tak zwana "całkowita nieściągalność" w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę w treści postanowień ustępu 3 art. 28 u.s.u.s. W przeciwnym razie Z. U. S. w ogóle nie ma możliwości umorzenia, chyba że należności z tytułu składek (główna i uboczna) należą do kategorii należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia (tj. płaconych za siebie przez podmiot prowadzący własną działalność gospodarczą). Stwierdził, że wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności w ramach tak zwanego "uznania administracyjnego".

Oceniając zaskarżoną decyzję stwierdził, że organ dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w kontekście określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia, przeprowadził ich analizę i trafnie przyjął, że żadna z tych przesłanek nie zachodzi. W szczególności nie zaistniała przesłanka dotycząca zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych oraz możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie (punkt 3), gdyż wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, jednak skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jest użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym ustanowiono hipotekę na rzecz ZUS, z nieruchomości tej była ponadto prowadzona egzekucja, jednak wyznaczone dwukrotnie licytacje nie doszły do skutku z uwagi na brak zainteresowanych. Podkreślił, że skarżący zbył posiadany majątek – na podstawie umowy sprzedaży przeniósł na rzecz syna prawo użytkowania wieczystego działki gruntu położonej w K. G. przy ul. W. P. oraz własność posadowionego na działce budynku piekarni wraz z wyposażeniem, a ponadto darował wnuczce wynoszący 1/2 udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. G. przy ul. K. oraz we własności posadowionego na tymże gruncie budynku mieszkalnego, które to czynności wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w J. G. uznał za bezskuteczne w stosunku do Z. U.S. Ponadto ostateczną decyzją Z. U. S. przeniesiono odpowiedzialność za część należności na osobę trzecią (syna skarżącego).

J. O. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1/ w oparciu o art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i art. 176 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy z 18 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że w przypadku, gdy w skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jest użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym ustanowiono hipotekę ZUS i z nieruchomości tej była ponadto prowadzona egzekucja, wyznaczone jednak dwukrotnie licytacje nie doszły do skutku z uwagi na brak zainteresowanych, nie zachodzi całkowita nieściągalność z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić, do wniosku, że powyższe okoliczności uzasadniają całkowitą nieściągalność,

2) w oparciu o art. 173 § 1, art. 174 pkt 2 i art. 176 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na oddaleniu skargi od decyzji będące skutkiem błędnej oceny stanu faktycznego polegającej na przyjęciu, że w przypadku, gdy w skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jest użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym ustanowiono hipotekę ZUS i z nieruchomości tej była ponadto prowadzona egzekucja, wyznaczone jednak dwukrotnie licytacje nie doszły do skutku z uwagi na brak zainteresowanych, nie zachodzi całkowita nieściągalność z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, podczas gdy prawidłowa ocena tego stanu faktycznego powinna prowadzić, do wniosku, że powyższe okoliczności uzasadniają całkowitą nieściągalność i tym samym uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ Z. U. S. w ogóle nie rozpoznał wniosku skarżącego o umorzenie z uwagi na jego szczególną sytuację.

Z. U. S. nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zgodnie z zasadą rozpoznawania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach skargi kasacyjnej sąd ten nie jest uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz przepisów postępowania, które to uchybienie, w ocenie skarżącego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy przypomnieć, że w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie zadłużenia posiadanego wobec Z. U. S., ZUS umorzył skarżącemu należności z tytułu składek na jego własne ubezpieczenia, odmówił umorzenia zaległości za zatrudniane osoby w części finansowanej przez płatnika oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek – pracowników. Skarżący nie kwestionował decyzji w zakresie dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek na jego własne ubezpieczenia oraz umorzenia postępowania w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

Przedmiotem postępowania przed Sądem I instancji była ocena decyzji Z. U. S. w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudniane osoby w części finansowanej przez płatnika.

Przypomnienia wymaga więc, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Z ust. 2 art. 28 tej ustawy wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Jak stanowi ust. 3 wymienionego przepisu, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jest to zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Przywołany ust.3a dotyczy możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i nie ma zastosowania do umarzania należności z tytułu składek za zatrudniane osoby w części finansowanej przez płatnika.

Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego sprowadza się do zarzucenia WSA dokonania błędnej wykładni zawartego w art.28 ust.3 pkt 3 u.s.u.s. pojęcia "braku majątku, z którego można egzekwować należności". W ocenie skarżącego prawidłowa wykładnia tego pojęcia oznacza, że posiadanie nieruchomości, której zakupem nikt nie jest zainteresowany (dwukrotna licytacja okazała się bezskuteczna) "oznacza brak majątku, z którego można egzekwować należności" w rozumieniu przepisu art.28 ust.3 pkt 3 ustawy o s.u.s.

NSA stwierdza, że stanowisko skarżącego jest błędne. Przede wszystkim nie można dokonywać wykładni przepisu odnosząc się do jego części. Przesłanka nieściągalności wymieniona w punkcie 3 brzmi "nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa". Dla przyjęcia istnienia nieściągalności na podstawie cytowanego przepisu nie jest wystarczające wystąpienie braku majątku, z którego można egzekwować należności. Konieczne jest wystąpienie pozostałych wymienionych w przepisie okoliczności.

Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego interpretacji pojęcia "braku majątku, z którego można egzekwować należności" NSA stwierdza, że nie jest ona prawidłowa. Przede wszystkim przepis nie posługuje się określeniem "majątku w stosunku do którego egzekucja okazała się bezskuteczna". Brzmienie przepisu wskazuje, iż chodzi o rzeczywisty brak majątku lub posiadanie majątku, z którego z przyczyn prawnych egzekucja nie może być prowadzona. Tak będzie np. w sytuacji posiadania przez dłużnika wyłącznie środków finansowych, nieruchomości, rzeczy czy praw wymienionych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz.101ze zm.) jako niepodlegające egzekucji czy takich, które zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2012 , poz. 1015 ze zm., dalej u.p.e.a.) nie podlegają egzekucji administracyjnej.

Za taką interpretacją spornego pojęcia przemawia również wykładnia celowościowa ww. przepisu, chodzi bowiem o określenie sytuacji całkowitej nieściągalności zadłużenia, a nie braku możliwości prowadzenia egzekucji z określonego składnika majątku dłużnika.

W stanie faktycznym rozpoznanej sprawy wskazać należy, że dłużnikowi przysługuje prawo użytkowania wieczystego nieruchomości co do której licytacja okazała nie nieskuteczna, ale równolegle ostateczną decyzją Z. U. S. przeniesiono odpowiedzialność za część należności na osobę trzecią (syna skarżącego), co powoduje, że przesłanka nieściągalności zadłużenia z punktu 3 nie została spełniona. Przypomnieć również należy, że skarżący zbył posiadany majątek – na podstawie umowy sprzedaży przeniósł na rzecz syna prawo użytkowania wieczystego działki gruntu położonej w K. G. przy ul. W. P. oraz własność posadowionego na działce budynku piekarni wraz z wyposażeniem, a ponadto darował wnuczce wynoszący 1/2 udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. G. przy ul. K. oraz we własności posadowionego na tymże gruncie budynku mieszkalnego, które to czynności wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w J. G. uznał za bezskuteczne w stosunku do Z. U. S. ZUS ma więc prawo prowadzenia egzekucji z tego prawa i nieruchomości.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Jednakże przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. wyczerpuje zbiór możliwych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego poprzez generalne ujęcie wszystkich tych naruszeń, które nie zostały wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b i pkt 2 p.p.s.a., tj. dających podstawę do wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności. Oznacza to konieczność podania stosownych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego albo innych przepisów proceduralnych, które zostały naruszone w postępowaniu przed organem administracji publicznej, a których naruszenia Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, lub dostrzegając błędnie ocenił ich wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej takiego powiązania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z odpowiednimi przepisami procedury administracyjnej nie dokonał, co czyni zarzut jego naruszenia nieskutecznym.

Z wyżej wyłożonych przyczyn NSA na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.