Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 971/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 336
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny.
article: art. 21 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. a, lit.c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 16 ust. 2 i ust. 6
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 23 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), w związku z § 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego - odmówił M. G. przyznania płatności w ramach działania wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - ONW – Nizinne strefa I na 2009 r. i nałożył sankcje w wysokości [...] zł., które będą potrącane z przyznanej płatności w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Po rozpoznaniu odwołania M. G., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia 7 października 2011 r. wydana na podstawie art. 138 kpa w zw. z art.10 ust.1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz.U. z 2008r. Nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz art. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organy obu instancji rozstrzygały w następującym stanie faktycznym.

W dniu 14 maja 2009r. M. G., zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) złożyła wniosek w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2009 rok.

W przedmiotowym wniosku zadeklarowała do dopłaty działki ewidencyjne o numerach [...] położone w województwie [...], powiat [...], gmina P., obręb W. M. oraz działki ewidencyjne o numerach [...] położone w województwie [...], powiat [...], gmina P., obręb P. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła 16,84 ha w ramach I strefy nizinnej ONW.

Podczas weryfikacji wniosku M. G. pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej ujawniły się błędy dotyczące działek ewidencyjnych nr [...] polegające na wystąpieniu konfliktu krzyżowego oraz błędy dotyczące działek ewidencyjnych nr[...]. W złożonym w dniu 5 października 2009 r. formularzu korekty do wniosku M. G. podtrzymała deklarację użytkowania działek ewidencyjnych. Wnioskodawczyni złożyła ponadto oświadczenie, że w 2009 r. użytkowała rolniczo oraz utrzymywała w dobrej kulturze rolnej działki: [...].

Jednocześnie w dniu 28 września 2009r. w odpowiedzi na wezwanie organu, oświadczenie złożył również brat wnioskodawczyni P. G., który wskazał, że w 2009r. użytkował rolniczo działki położone w gminie P., miejscowość P. nr działki [...] oraz W. mała nr działki [...].

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy wskazały, że płatności ONW przysługują producentowi rolnemu, na będące w jego posiadaniu grunty rolne, z uwagi na mający zastosowanie w sprawie przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z późn. zm.). Ponadto w § 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia stwierdzono, że we wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik wskazuje wszystkie działki ewidencyjne, na których znajdują się grunty rolne będące w jego posiadaniu, także te, do których nie ubiega się o przyznanie płatności ONW.

Organy podkreśliły, że z powołanych przepisów wynika, że w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania oraz użytkowania deklarowanych działek. Może przy tym chodzić nawet o bezumowne posiadanie danego gruntu. Wnioskodawca powinien zatem skutecznie udowodnić nie tytuł prawny do danej nieruchomości, a fakt władania nią, nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. Jednak w celu stania się beneficjentem pomocy w ramach płatności ONW nie wystarczy być jedynie posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je także rolniczo użytkować – rzeczywiście uprawniać, tzn. decydować, jakie rośliny uprawiać i dokonywać swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierać plony. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy są one utrzymywane zgodnie z normami i czy są użytkowane.

Na podstawie zeznań złożonych przez świadków: R. S., A. R., P. G., J. W., A. N., A. S., W. W., J. P., K. K., H. S. w dniu 5 listopada 2009r., 23 listopada 2009r., 30 listopada 2009r., 30 kwietnia 2010r., 16 lipca 2010r., 2 sierpnia 2010r., 27 września 2010r. w Biurze Powiatowym w O. W. z/s w P., organy obu instancji stwierdziły, że M. G. nie była w 2009 r. posiadaczem i użytkownikiem spornych działek o nr: [...], zadeklarowanych we wniosku. Zdaniem organów, takiego wniosku nie można bowiem wysnuć z bardzo bogatego materiału dowodowego w postaci zeznań ww. świadków, które znajdują się w aktach sprawy. Natomiast wzajemne ustalenia lub też raczej brak takich ustaleń pomiędzy P. G. oraz M.G., nie mają żadnego wpływu na ww. fakt. W niniejszej sprawie organy uznały zeznania wnioskodawczyni za mało przekonujące i niekonsekwentne, jak też rozmijające się znacznie z zeznaniami powoływanych świadków.

Organy wskazały, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przesłuchano wielu świadków wskazanych przez wnioskodawczynię, którzy mieli potwierdzić, że to ona użytkowała sporne działki w roku 2009, co jednak nie znalazło odzwierciedlenia w ich zeznaniach. Niektórzy świadkowie nie posiadali żadnej wiedzy na temat użytkowania spornych gruntów lub nie pomagali w danym roku przy wykonywaniu prac polowych. W ocenie organów, z całego materiału dowodowego wynika, że M G wykonywała na spornych działkach pojedyncze czynności agrotechniczne, nie jest więc wykluczone, że mogła zakupić jakąś część materiału siewnego, jednakże w żadnej mierze tych sporadycznych działań nie można uznać za prowadzenie gospodarstwa rolnego, rozumianego, jako posiadanie i użytkowanie gruntów na własny rachunek. Ponadto, zdaniem organów, trudno przyjąć za wiarygodny udział M. G. w zasiewach, skoro dla kilku działek wskazanych we wniosku zmieniła deklarację roślin w trakcie toczącego się postępowania (zeznania strony z dnia 2 lipca 2010 r.)

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów M. G., zawartych w piśmie odwoławczym, co do nieuzasadnionego stanowiska organu I instancji w zakresie twierdzenia o nieposiadaniu i nieużytkowaniu przez nią spornego gruntu oraz dokonania błędnej oceny stanu faktycznego, podkreślił, że wnioskodawczyni podczas składania zeznań w sprawie wielokrotnie zmieniała zdanie w odniesieniu do prac wykonywanych przez wskazane przez siebie osoby, jak i do upraw znajdujących się na spornych działkach i ich areału. Dodatkowo wyjaśniając te rozbieżności, strona nie potrafiła przekonująco i wiarygodnie wytłumaczyć niezgodności w swoich zeznaniach. Powyższe spowodowało, że postawa i wyjaśnienia M. G. stały się dla organów obu instancji mało wiarygodne.

Na podstawie zeznań wskazanych świadków i przeprowadzonej kontroli administracyjnej organy ustaliły, że producent rolny zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności ONW działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym, co uznane zostało za nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt 10 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, który stanowi, że nieprawidłowości oznaczają każdy przypadek nieprzestrzegania stosowanych zasad przydzielania rozpatrywanej pomocy. W wyniku kontroli wyznaczono powierzchnię 2,56 ha. Natomiast procentową różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną – 16,84 ha, a wyznaczoną – 2,56 ha, ustalono na 557,81 %. W związku z tym, w oparciu o art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm.) nałożono na wnioskodawczynię sankcje w wysokości 2.556,12 zł. potrącane z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, jako wysoce dla niej krzywdzących, opartych na błędnie ustalonym przez Agencję stanie faktycznym.

Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a w szczególności oparcie ustaleń na zeznaniach jej brata, który jest wrogo w stosunku do niej nastawiony i w ogóle nie interesuje się przedmiotowym gospodarstwem. Podniosła, że w postępowaniu przed organami oświadczyła, że to ona zajmowała się administrowaniem i zarządzaniem gospodarstwem, pilnowała prac wykonywanych na polu, zwoziła siano do zagrody, zajmowała się tzw. obejściem domostwa i czuła się użytkownikiem tego gospodarstwa. Ponadto kupowała materiały konieczne do prowadzenia gospodarstwa. W tym m.in. celu zaciągnęła kredyt, który stanowi dla niej istotne obciążenie finansowe. Strona zaznaczyła, że powyższe prace wykonywała pomimo ciężkiej choroby matki i konieczności stałej nad nią opieki. Zarzuciła, że jej brat P. G. nie zajmował się i nie zajmuje przedmiotowym gospodarstwem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 7 maja 2012r. pełnomocnik strony popierając wnioski skargi, wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 28 lutego 2012 r. przyznających skarżącej płatności na 2011 r. oraz z akt sprawy Powiatowej ARiMR w P. nr [...] i [...], w których wydane zostały przywołane decyzje.

Na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. skarżąca podała, że nie jest pewna tego, czy jej brat P. G. w 2009 r. pracował za granicą. Oświadczyła jednak, że nie pracował na spornych gruntach.

Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 28 lutego 2012 r. przyznających M. G. płatności na 2011 r. oraz z akt spraw, w których zostały wydane te decyzje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa. Tym samym sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie poddaje ocenie prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji w wyniku postępowania wyjaśniającego oraz prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa.

W przedmiotowej sprawie odmowa przyznania wnioskowanej płatności za 2009 r. dotyczyła pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" zwanej "płatnością ONW".

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy M. G. faktycznie użytkowała w 2009 r. działki o numerach[...], zadeklarowane przez nią we wniosku o płatność ONW na 2009 r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 40, poz. 329), zgodnie z którym

płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Jak wynika ze wskazanego wyżej przepisu, płatność ONW przyznawana jest temu rolnikowi, który spełnia trzy warunki: jest w posiadaniu gruntów rolnych, grunty te utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, a ich minimalny obszar wynosi 1 ha.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko o cywilistycznym rozumieniu pojęcia posiadanie gruntów, jako przesłanki do przyznania płatności (por. wyrok NSA z dnia 15.03.2007 r., sygn. akt II GSK 342/06; wyrok NSA z dnia 16.02.2011 r., sygn. akt II GSK 207/10,). Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). Dokonując wykładni posiadania przez wnioskującego o przyznanie płatności rolnika gruntów rolnych istotne znaczenie ma przypomnienie, że rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1) jest osoba (fizyczna lub prawna), która prowadzi działalność rolniczą w znajdującym się na terytorium Wspólnoty gospodarstwie, na które składają się wszystkie jednostki produkcyjne przez tę osobę zarządzane. Z kolei stosownie do art. 2 pkt c) powołanego rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska.

W świetle zatem przywołanych wyżej przepisów płatność ONW przysługuje wyłącznie tej osobie, która ma możliwość zarządzania swoim gospodarstwem – wywierania realnego wpływu na kształt gospodarstwa i decydowania o charakterze prowadzonej działalności. Mowa więc o osobie, która znajduje się, niezależnie od tytułu prawnego, w posiadaniu działek rolnych, faktycznie na nich gospodaruje, prowadząc wybraną przez siebie produkcyjną lub hodowlaną działalność, względnie utrzymując je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami środowiskowymi, przy czym grunt ten dla potrzeb płatności musi mieć minimalny obszar 1 ha (por. wyrok NSA z dnia 02.02.2011 r., sygn. akt II GSK 164/10,). Za takim rozumieniem posiadania przemawia również wykładnia celowościowa. W wyroku z dnia 13.12.2007 r., sygn. akt II GSK 260/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że idea płatności obszarowej wynika ze Wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy pomocy finansowej udzielanej jedynie tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów.

Za trafne zatem Sąd uznał stanowisko organów obu instancji, że prawo do dopłat do gruntów rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przysługuje posiadaczowi działek będącemu ich faktycznym użytkownikiem.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą zarzutu błędnie ustalonego przez organy stanu faktycznego, należy zwrócić uwagę, że do postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności ONW stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, o ile przepisy ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64 poz. 427 ze zm.), nie stanowią inaczej (art. 21 ust. 1 ustawy). Powołana ustawa wprowadziła istotne modyfikacje w zakresie regulacji postępowania wynikającego z ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Wprawdzie nakłada na organ obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy), jednakże zmodyfikowała obowiązki w zakresie informowania stron oraz umożliwienia im udziału w czynnościach, warunkując to żądaniem strony, a także ograniczyła obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego, przenosząc ciężar dowodu na stronę. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 21 ust. 3 ustawy, strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy - zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ustawodawca w tym zakresie podkreślił, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Analiza uzasadnień obu decyzji, wbrew zarzutom skargi, prowadzi do wniosku, że organy zebrały obszerny materiał dowodowy i dokonały jego wnikliwej i wszechstronnej oceny. Opierając się zaś na wynikach kontroli administracyjnej oraz zeznaniach świadków: R. S., A. G., P. G., J. W., A. N., A. S., W. W., J. P., K. K., H. S., prawidłowo przyjęły, że skarżąca nie użytkowała spornych działek w 2009 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uwzględniając wnioski dowodowe skarżącej przesłuchał wielu świadków, którzy mieli potwierdzić, że to skarżąca użytkowała sporne działki w 2009 r. Jednak, jak słusznie oceniły organy, zeznania tych świadków nie potwierdziły tej okoliczności. Niektórzy świadkowie nie posiadali żadnej wiedzy na temat użytkowania spornych gruntów (zeznania świadków: A. G., J. W., A. S.) lub nie pomagali w danym roku przy wykonywaniu prac polowych (zeznania świadków W. W. i J. P.).

Organy prawidłowo oceniły zatem, że skarżąca wykonywała na spornych działkach jedynie pojedyncze czynności agrotechniczne, co nie wyklucza, że mogła zakupić jakąś część materiału siewnego. Słusznie jednak przyjęły, że tych sporadycznych działań nie można uznać za prowadzenie gospodarstwa rolnego rozumianego, jako posiadanie i użytkowanie gruntów na własny rachunek.

Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły również zeznania i wyjaśnienia samej wnioskodawczyni uznając je za mało wiarygodne i niekonsekwentne oraz rozmijające się znacznie z zeznaniami powołanych przez nią świadków. Analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza wnioski organów, że skarżąca podczas składania zeznań w sprawie wielokrotnie zmieniała zdanie w odniesieniu do prac wykonywanych przez wskazane przez siebie osoby, jak i do upraw znajdujących się na spornych działkach i ich areału. Przy czym strona, wezwana do wyjaśnienia niezgodności w swoich zeznaniach, nie potrafiła przekonująco i wiarygodnie wytłumaczyć tych rozbieżności. Rację mają zatem organy, że trudno przyjąć za wiarygodny udział skarżącej w zasiewach, skoro dla działek o nr [...] zmieniła deklarację roślin w trakcie toczącego się postępowania. Ponadto, jak trafnie zauważył organ I instancji, wiarygodność zeznań skarżącej podważa również i to, że wyjaśniając różnicę między swoimi zeznaniami a deklaracją na załącznikach graficznych oświadczyła, że na załącznikach graficznych z maja 2009 r. uprawy wyrysował ktoś inny – podając anonimową osobę, podczas, gdy we wcześniej złożonych zeznaniach twierdziła, że to ona sama wypełniła wniosek i załączniki graficzne. Za właściwą Sąd uznał również dokonaną przez organy obu instancji ocenę informacji złożonych w sprawie przez S. G.. Rację mają organy, że informacje te nie wniosły do sprawy żadnych istotnych wiadomości, a ponadto odbiegały od spójnego stanu faktycznego ustalonego na podstawie zeznań przesłuchanych świadków. Słusznie również organy wywnioskowały, że złożone przez S. G. informacje wskazują, iż sporne działki faktycznie użytkowane były przez inne osoby, a nie przez skarżącą, czy też z jej polecenia.

W konsekwencji analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza prawidłowość ustaleń faktycznych organów, które przyjęły, że przedstawione przez skarżącą wyjaśnienia oraz zeznania przesłuchanych świadków nie stanowią dowodu, że w 2009 r. skarżąca była faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach[...]. i prowadziła na nich działalność rolniczą. Tym samym, skarżąca deklarując we wniosku o płatności ONW na 2009 r. wskazane wyżej sporne działki, dopuściła się zawyżenia sankcjonowanego potrąceniami. Z uwagi bowiem na okoliczność, że różnica pomiędzy działkami zadeklarowanymi we wniosku, a faktycznie kwalifikowanymi w tym postępowaniu do dopłat przekroczyła 50%, zastosowano wobec producenta sankcje w postaci zmniejszenia, stosownie do art. 16 ust. 2 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm.).

Na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 28 lutego 2012 r. przyznających M. G. płatności na 2011 r. oraz akt administracyjnych spraw, w których te decyzje zostały wydane. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy zauważyć, że płatności udzielane w ramach pomocy z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich są przyznawane co roku na wniosek producenta rolnego, który spełnia określone prawem warunki w danym roku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie dotyczącej płatności ONW na 2009 r. nie mogą być uwzględnione okoliczności zaistniałe w 2011 r., które stanowiły podstawę przyznania skarżącej płatności na ten rok. W konsekwencji, wnioskowane dowody nie są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w rozpatrywanej sprawie dotyczącej płatności ONW na 2009 r.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę.

M. Górecka W. Długaszewska B. Koś