Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3281/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22  ust. 1,  art. 21,  art. 4  ust. 1  pkt 3  lit. b
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec (spr.), Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 3281/16

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].10.2016 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej Szefem Urzędu) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b, a także art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz.U. 2016 poz. 1255) - po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku A. B., ur. [...] r., zam.: [...], reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, który wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].04.2016 r. [...], odmawiającą przyznania Wnioskodawcy uprawnień kombatanckich.

Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.

A. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w czasie wojny w [...]. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (zwanej dalej ustawą o kombatantach) w sposób enumeratywny wyliczają tytuły, które mogą być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich.

Następnie Szef Urzędu wskazał, że w oświadczeniu Wnioskodawcy, zawartym w początkowej korespondencji e-mailowej z Urzędem, wskazał on jedynie na okoliczność ucieczki jego rodziców do [...], po zajęciu Polski przez Niemcy i zamieszkania w mieście N., gdzie w 1940 r. urodził się Wnioskodawca. Okoliczność zaś, iż zamieszkanie w N. nastąpiło w wyniku przymusowej deportacji, pojawiła się dopiero w jego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich.

Urząd przeprowadził w sprawie postępowanie dowodowe, celem ustalenia, czy względem rodziców Wnioskodawcy został zastosowany przymus deportacji z powodów politycznych, religijnych lub narodowościowych (przesłanka wynikająca z art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kombatantach). W ramach tego postępowania Urząd zwrócił się do [...] we W..

W wyniku tej kwerendy Szef Urzędu stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający by przyjąć, że pobyt rodziców Wnioskodawcy oraz jego samego w mieście N., wynikał z wcześniejszej deportacji przez władze [...].

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Organ podzielił swe uprzednie stanowisko w sprawie.

Wskazał, że nie można uznać faktu urodzenia Strony w m. N. (Republika [...]) w dniu [...] października 1940 r. za dowód potwierdzający pobyt z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w [...]. Podał, że Wnioskodawca w korespondencji e-mailowej prowadzonej z Urzędem, w październiku 2014 r. tak opisał doznane w czasie wojny represje: "Moi rodzice byli obywatelami Polskimi i żyli w [...] do 1940 roku. Kiedy Niemcy zaatakowali Polskę na początki II wojny światowej, rodzice zbiegli do [...], gdzie ja się urodziłem w mieście N. w 1940 roku. N., gdzie żyliśmy do końca wojny, został zaatakowany i zajęty przez Niemców w drugiej połowie 1942 roku. Mój ojciec, jako żołnierz Armii Czerwonej, walczył nazistów z Rosji aż do Niemiec, i zginął w [...] r."

Dopiero we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich Strona podniosła, że zamieszkanie w N. nastąpiło w wyniku przymusowej deportacji. A. B. nie przedstawił jednak, jak podkreślił Szef Urzędu, wiarygodnych dokumentów potwierdzających tę okoliczność.

W tym stanie rzeczy Organ przeprowadził w sprawie postępowanie dowodowe, celem ustalenia, czy względem rodziców wnioskodawcy został zastosowany przymus deportacji z powodów politycznych, religijnych lub narodowościowych. Wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający by przyjąć, że pobyt rodziców Wnioskodawcy oraz jego samego w mieście N. wynikał z wcześniejszej deportacji przez władze [...]. Przedłożone zaś zawiadomienie o śmierci ojca Strony z dnia [...] lipca 1947 r. potwierdza jedynie, że I. B. służył w [..] i w związku z faktem, że poległ w dniu [...] kwietnia 1945 r. jego żona może się starać o przyznanie pensji.

Przedłożone zaś przez Stronę oświadczenia H. B. (żony Wnioskodawcy) z dnia [...].06.2016 r. oraz S. K. z dnia [...].08.2016 r. nie są - zdaniem Organu - wiarygodnym dowodem na podleganie represjom w rozumieniu przepisów ustawy. Świadkowie ci wskazali bowiem, że ich wiedza w tym przedmiocie pochodzi od osób trzecich.

W trakcie przeprowadzonego postępowania nie udało się też ustalić, w jakich dokładnie okolicznościach rodzice Wnioskodawcy mieliby zostać deportowani bądź zesłani do m. N.. Wprawdzie żona Wnioskodawcy – H. B. w swoim oświadczeniu wskazała, że rodzice Wnioskodawcy po ucieczce z [...] zamieszkali w [...] u wuja męża, który był kierownikiem sklepu w tej miejscowości, a ich zamieszkanie w N. miało być spowodowane nieudzieleniem zezwolenia na pobyt w tej miejscowości, jednak w myśl przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kombatantach deportacja lub zsyłka powinna nastąpić z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał więc – zdaniem Szefa Urzędu - na stwierdzenie w sposób jednoznaczny, że rodzice Wnioskodawcy znaleźli się w miejscowości N. jako osoby deportowane bądź zesłane w rozumieniu przepisów powołanej ustawy.

We wniesionej skardze pełnomocnik Wnioskodawcy zarzucił:

1.Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, oraz bezpodstawne i błędne przyjęcie, iż przedłożone przez Wnioskodawcę potwierdzone notarialnie pisemne oświadczenia H. B. (żony Wnioskodawcy) z dnia [...].06.2016 r. oraz S. K. (osoby obcej w stosunku do Wnioskodawcy) z [...].08.2016 roku nie są wiarygodnym dowodem na podleganie represjom w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, w tym bezpodstawne zakwestionowanie ich wiarygodności z powodu tego, iż wiedza pochodzi od osób trzecich, w sytuacji, gdy źródłem wiedzy była bezpośrednia uczestniczka wydarzeń i pobytu na zesłaniu L. B., matka Wnioskodawcy;

2) art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, oraz bezpodstawne i błędne przyjęcie, iż w potwierdzonym notarialnie pisemnym oświadczeniu H. B. zostało stwierdzone, iż zamieszkanie rodziców Wnioskodawcy w N. miało być spowodowane nieudzieleniem zezwolenia na pobyt w miejscu zamieszkania wuja Wnioskodawcy, co wcale z treści tego oświadczenia nie wynika. W wymienionym oświadczeniu zostało stwierdzone, iż: "Oni bardzo chcieli być razem w czasie wojny i dlatego byli zmuszeni podać o zezwolenie zamieszkania w [...]. Pani L. i I. byli straszenie zrozpaczeni gdy dostali negatywną odpowiedź i zostali przymusowo zesłani do N. na [...]". Tak więc z prawidłowej analizy tego fragmentu oświadczenia wynika, iż rodzice Wnioskodawcy nie otrzymali zezwolenia na zamieszkanie razem z A. B. i że zostali przymusowo zesłani do N. na [...], a nie że przyczyna zamieszkania w N. była spowodowana nieudzieleniem zezwolenia na pobyt. Ponadto faktem znanym powszechnie jest, iż władze [...] traktowały uchodźców z terenów Polski zajętych przez Niemców nazywanych [...] jako element politycznie niebezpieczny i podejrzany i że w ramach 4 masowych wielkich deportacji przeprowadzonych przez władze [...] z okupowanych terenów polskich na przestrzeni lat 1940-1941 trzecia deportacja w czerwcu 1940 roku dosięgła około 76-78 tys. osób z tak zwanych "[...]", wśród których obywatele polscy pochodzenia [...] stanowili ponad 80% liczby deportowanych.

Chodź rodzice Wnioskodawcy znaleźli się w tym czasie poza obszarem skąd organizowano masowe deportacje, jednak byli uciekinierami i właśnie jako "[...]" nie otrzymali zezwolenia na zamieszkanie i nie uniknęli zsyłki - bowiem zostali zesłani na Północny [...]. Znamienna jest data urodzenia Wnioskodawcy – [...] października 1940 roku co miało miejsce już na zesłaniu jego rodziców w N. na Północnym [...] bezpośrednio po okresie trzeciej deportacji;

3) art. 75, 77 i 80 K.p.a. poprzez pominięcie rekomendacji udzielonej Wnioskodawcy z Centrum O.,

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach poprzez błędne przyjęcie, iż przymusowe zesłanie rodziców Wnioskodawcy nie nastąpiło z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych;

Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, naruszenia prawa materialnego i procesowego skutkowały bezpodstawnym wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję własną Szefa urzędu, odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich.

W jej uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego m. in. zaznaczył, że z treści korespondencji e-mailowej Wnioskodawcy z Urzędem nie wynika, aby rodzice Wnioskodawcy znaleźli się dobrowolnie w N. w [...]. oraz brak było podstaw do dokonania takiego ustalenia.

Wyjaśnił, iż okoliczności w wyniku, których rodzice Skarżącego znaleźli się w mieście N. znane są z opowiadań jego matki L. B.. Wyjaśnił, iż cała rodzina ze strony ojca Skarżącego została wymordowana przez Niemców w czasie wojny. W mieście [...] po wybuchu wojny pozostali dziadkowie Wnioskodawcy, stryjenka i stryj, oraz kuzynowie. Nikt z nich się nie uratował. Matka Wnioskodawcy była natomiast sierotą, wychowywaną przez jej ciotkę, która także nie przeżyła wojny. Nie otrzymali oni zezwolenia na zamieszkanie razem z A. B. w [...] i zostali przymusowo zesłani do N. na [...]. Nie zgodził się z twierdzeniem, że przyczyna zamieszkania w N. była spowodowana nieudzieleniem zezwolenia na pobyt.

Pełnomocnik stwierdził, że faktem znanym powszechnie i zarazem znanym Organowi z urzędu jest, iż władze [...] traktowały uchodźców z terenów Polski zajętych przez Niemców nazywanych [...] jako element politycznie podejrzany i że w ramach 4 masowych wielkich deportacji przeprowadzonych przez władze [...] z okupowanych terenów polskich na przestrzeni lat 1940-1941 trzecia deportacja w czerwcu 1940 roku dosięgła około 76-78 tyś osób z tak zwanych "[...]", wśród których obywatele polscy pochodzenia [...] stanowili ponad 80% liczby deportowanych. Chodź rodzice Wnioskodawcy znaleźli się w tym czasie poza obszarem skąd organizowano masowe deportacje, jednak byli uciekinierami i właśnie jako "[...]" nie otrzymali zezwolenia na zamieszkanie i nie uniknęli zsyłki. Podał, że znamienna jest data urodzenia Wnioskodawcy – [...] października 1940 roku, co miało miejsce już na zesłaniu jego rodziców w N. na Północnym [...], bezpośrednio po okresie trzeciej deportacji. Stąd zarzucił błędną ocenę korespondencji e-mailowej Wnioskodawcy z Urzędem, jaka miała miejsce w październiku 2014 roku. Wniosek z dnia [...].07.2015 r. – jak podkreślił - stanowi uszczegółowienie opisu represji - co jest zgodne z wymogami odnoszącymi się do takiego wniosku, który powinien zawierać dokładny opis działalności lub represji, a nie korespondencja e-mailowa.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swą dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Niniejsza skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

Na wstępie zauważyć należy, co Sąd podnosi z urzędu, że wniosek A. B. o przyznanie uprawnień kombatanckich przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, rozpoznany został decyzją odmowną z dnia [...].04.2016 r. nr [...] (a nie z [...].04.2016 r., o tym samym numerze), utrzymaną następnie w mocy decyzją Szefa Urzędu z dnia [...].10.2016 r. nr [...]. Szef Urzędu błędnie zatem określił ją jako decyzję z [...].04.2016 r., podobnie jak i pełnomocnik Skarżącego w wywiedzionej skardze.

Błąd ten jednak należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską. Z treści zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika bowiem, jaką decyzję utrzymała w mocy. Uchybienie to nie miało zatem wpływu na wynik sprawy.

Przechodząc do meritum sprawy, podzielić należy stanowisko zajęte przez Szefa Urzędu.

W myśl art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 (tj. okoliczności i faktów warunkujących przyznanie uprawnień), orzeka Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach – represjami w rozumieniu tej ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w [...].

W rozpatrywanej sprawie ze złożonego wniosku i wstępnej korespondencji Wnioskodawcy jednoznacznie wynikało, że jego rodzice dobrowolnie opuścili Polskę po wybuchu wojny z Niemcami i uciekli do [...] przed pożogą wojenną. Skarżący wręcz podał, że "rodzice zbiegli do [...]". Pełnomocnik Skarżącego przyznał z kolei w skardze, że cała rodzina ze strony ojca Skarżącego została wymordowana przez Niemców w czasie wojny. W mieście [...] po wybuchu wojny pozostali dziadkowie Wnioskodawcy, stryjenka i stryj, oraz kuzynowie. Nikt z nich się nie uratował. Fakt dobrowolnego opuszczenia Polski jest zatem bezsporny.

Trafnie także zauważył Szef Urzędu, że sposób przedstawienia przez Skarżącego sytuacji jego rodziny w czasie wojny we wstępnej korespondencji e-mailowej rożni się znacznie pod względem dramatyzmu i podanych faktów, od sposobu naświetlenia jej w złożonym za pośrednictwem pełnomocnika wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma jednak fakt, iż podane przez Skarżącego we wniosku okoliczności, nie zostały przez niego dostatecznie udowodnione, co w sposób uprawniony przyjął Szef Urzędu. W szczególności nie udało się ustalić w jakich dokładnie okolicznościach rodzice Wnioskodawcy mieliby zostać deportowani bądź zesłani do miejscowości N..

Za taki dowód trafnie nie uznano oświadczeń innych osób (żony i znajomego Skarżącego), które nie były świadkami tych wydarzeń, a jedynie opierały się na przekazach nieżyjącej już matki Wnioskodawcy.

Takim dowodem z oczywistych względów nie mogło być też zaświadczenie z Centrum O., w którym potwierdzono status Wnioskodawcy jako ofiary prześladowań reżimu narodowo-socjalistycznego. Nie doszło więc w tym zakresie do zarzuconego naruszenia artykułów: 75, 77 i 80 K.p.a.

Nadto przedłożone zawiadomienie o śmierci ojca Strony z dnia [...] lipca 1947 r. potwierdzało jedynie, że I. B. służył w [...] i w związku z faktem, że poległ w dniu [...] kwietnia 1945 r., jego żona może się starać o przyznanie pensji. Zatem również i ten dokument nie mógł przyczynić się do pozytywnego rozpatrzenia wniosku Skarżącego.

Podobnie postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone przez Organ z urzędu - celem ustalenia, czy względem rodziców Wnioskodawcy został zastosowany przymus deportacji z powodów politycznych, religijnych lub narodowościowych - nie pozwoliło na zgromadzenie tego rodzaju dowodów, które pozwalałyby na uwzględnienie wniosku A. B.. Szef Urzędu przeprowadził kwerendę w [...] we W..

Dokonując oceny przydatności zgromadzonych w jej wyniku materiałów archiwalnych, Organ zasadnie stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający by przyjąć, że pobyt rodziców Wnioskodawcy oraz jego samego w mieście N., wynikał z wcześniejszej deportacji bądź zesłania, w rozumieniu przepisów powołanej ustawy, przez władze [...].

W tym stanie rzeczy nie można było uznać za trafne zarzuty skargi, naruszenia przez Szefa Urzędu artykułów: 7, 77 i 80 K.p.a.

Nadto nie zostało przez pełnomocnika w dostateczny sposób uprawdopodobnione twierdzenie zawarte w skardze, że "Chodź rodzice Wnioskodawcy znaleźli się w tym czasie poza obszarem skąd organizowano masowe deportacje, jednak byli uciekinierami i właśnie jako "[...]" nie otrzymali zezwolenia na zamieszkanie i nie uniknęli zsyłki - bowiem zostali zesłani na Północny [...]. Znamienna jest data urodzenia Wnioskodawcy – [...] października 1940 roku co miało miejsce już na zesłaniu jego rodziców w N. na Północnym [...] bezpośrednio po okresie trzeciej deportacji".

Wnioski wyprowadzone w tym zakresie przez pełnomocnika są zbyt daleko idące i nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Nadto należy mieć na względzie, że złożone wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich zawsze wymagają indywidualnego rozpatrzenia, a więc i właściwego udokumentowania.

Nie miało wobec tego miejsca zarzucone naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach poprzez błędne przyjęcie, iż przymusowe zesłanie rodziców Wnioskodawcy nie nastąpiło z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych. Nie zostały bowiem odnalezione oraz złożone przez Stronę dostateczne dowody na poparcie tego stanowiska.

Z przytoczonych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.