Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4993/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1101/20 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [..] w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżony wyrok oraz przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, II. zasądza od Rektora [...] na rzecz J. S. kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1101/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organ rozpatrzył niniejszą sprawę prawidłowo i bez przekroczenia granic uznania administracyjnego, trafnie stosując przepisy prawa materialnego i procesowego.

Wskazano, że Wydziałowa Komisja Doktorancka na kierunku prawo, która została powołana na mocy decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] (dalej WPiA [...]) z dnia [...] października 2018 r. nr [...], dokonując oceny wniosku skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2019/2020, przyznała skarżącemu 80 punktów za osiągnięcia przedstawione we wniosku. Ilość uzyskanych punktów pozwoliła doktorantowi na zajęcie 4 miejsca listy rankingowej rekomendowanych doktorantów IV roku, która to pozycja znajdowała się poniżej progu uprawniającego do uzyskania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2019/2020. Powyższe zadecydowało o nieprzyznaniu skarżącemu stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2019/2020.

Zdaniem Sądu organ, działając w oparciu o treść art. 18 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 1311) zwanej dalej w skrócie "ustawą zmieniającą P.s.w.", prawidłowo przyjął, że w roku akademickim 2016/2017 aktywnymi uczestnikami stacjonarnych studiów doktoranckich na WPiA [...] było 49 osób, z czego 5 osób otrzymało stypendium, co daje 10% proporcji. W związku z powyższym zastosowanie 10% proporcji do 29 aktywnych uczestników studiów doktoranckich na IV roku studiów doktoranckich na WPiA [...] w roku akademickim 2019/2020, po zaokrągleniu dało wynik 3 doktorantów. Organ w zaskarżonej decyzji poinformował skarżącego, że ilość aktywnych doktorantów na dzień obliczania ilości stypendiów wynosiła 29, co dało 3 stypendia. Natomiast kryteria przy ustalaniu progu uprawniającego do otrzymania stypendium wynikają wyłącznie z ustawy i stanowią ich bezpośrednie zastosowanie. Zatem w jasny i rzetelny sposób przedstawiono skarżącemu zasady jakimi kierowano się wydając przedmiotowe decyzje. Mając na względzie uznaniowość decyzji w przedmiocie przyznania spornego stypendium, Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie po stronie organu naruszenia prawa.

Za bezzasadny uznano zarzut braku wskazania przez organ daty, na którą była obliczana liczba doktorantów na roku. Liczba doktorantów jest bowiem widoczna w systemie USOS. Liczba ta według wskazania skarżącego na koniec października 2019 r. wyniosła minimum 29 aktywnych doktorantów. Zwrócono przy tym uwagę, że jedynie znaczna zmiana ilości doktorantów mogłaby wpłynąć na kryteria otrzymania stypendium. Organ przy licznie 29 doktorantów brał pod uwagę zastosowanie 10 % proporcji.

Odnosząc się do kwestii przyznawania punktów za osiągnięcia naukowe, w tym nieprzyznawania punktów za osiągnięcia z poprzednich lat Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że zgodnie z § 7 ust. 2 zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w sprawie przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie [...] w W. (Monitor [...] z [...]) zwanego dalej w skrócie zarządzeniem, dane osiągnięcie można wykazać tylko jeden raz. Jedyny wyjątek dotyczy doktoranta ubiegającego się o stypendium po raz pierwszy. Nie ma żadnych podstaw, aby zapis ten mógł zostać wykładany rozszerzająco. Zwrócono uwagę, że członkowie komisji stypendialnej przyznawali wszystkim doktorantom punkty według wskazanych przepisów i przedstawionej wykładni (tj. za osiągniecia naukowe z roku 2018/2019, a nie z lat poprzedzających). Stosownie do § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendium doktoranckich (Dz.U. z 2017 r. poz. 1696) zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem oraz § 3 ust. 2 pkt 3 zarządzenia doktorant może uzyskać stypendium doktorskie, jeżeli w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Przepisy te tworzą spójną całość z treścią § 7 ust. 1 -3 zarządzenia i wskazują na potrzebę wykazania osiągnięć w sposób jednorazowy przy ubieganiu się o stypendium doktoranckie.

Natomiast co do samych zarzutów formalnych dotyczących decyzji Rektora [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Sąd stwierdził, że uzasadnienie decyzji jest skrótowe. Tym niemniej zawiera wszystkie elementy niezbędne dla decyzji, a brak pełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego nie stanowił naruszenia praw skarżącego w stopniu nakazującym uchylenie ww. decyzji. Organ utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r. konwalidował te braki, do czego jest uprawniony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. S., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 246) zwanej dalej w skrócie K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 89 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień Rektora [...] polegających na:

a) nierozpoznaniu wniosków dowodowych złożonych przez stronę we wniosku oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. zaliczenie osiągnięć naukowych z poprzednich lat akademickich, które nie były podstawą do przyznania stypendium, mimo że przepisy zarządzenia wprost przewidują taką możliwość, a w roku akademickim 2020/2021 organ wydając decyzję w stosunku do doktoranta stwierdził w niej wprost zaliczanie osiągnięć z poprzednich lat;

b) nieprawidłowym ustaleniu proporcji doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium na roku doktoranta, bowiem stypendium powinno otrzymać 10,2% doktorantów, a nie jak mylnie wskazał organ 10% doktorantów, co w przypadku prawidłowego wyliczenia osób na roku doktoranta powinno zakwalifikować doktoranta do otrzymania stypendium, bowiem mieści się on w progu (4 miejsce na liście rankingowej);

c) nieprawidłowym wyliczeniu doktorantów, którzy byli na roku doktoranta, bowiem organ policzył jedynie osoby, które zapisały się na zajęcia (29 osób), a nie wliczył doktoranta, który został skreślony z listy doktorantów, lecz złożył odwołanie (co powoduje, ze decyzja o skreśleniu była nieostateczna) uwzględnione przez Rektora [...], a tym samym doktorant powinien zostać wliczony do ustalania proporcji doktorantów mogą otrzymać stypendium doktoranckie (powinno je otrzymać 10,2% doktorantów z 30 osób, a więc 4 osoby);

d) nieprawidłowym ustaleniu osób, które powinny otrzymać stypendium doktoranckie, bowiem powinny je otrzymać 4 osoby, w tym skarżący, bowiem zajął on 4 miejsce na liście rankingowej;

e) braku ustalenia prawidłowej liczby osób na roku skarżącego, bowiem organ poprzestał jedynie na policzeniu doktorantów, którzy byli zapisani na zajęcia (29 doktorantów) bez jednoczesnego uwzględniania skreślonych doktorantów, których odwołanie zostało uwzględnione (co najmniej 1 doktorant) oraz bez doktorantów, którzy byli na urlopie macierzyńskim (co najmniej 1 doktorantka), co powoduje, że organ źle wyliczyły proporcje doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium;

2) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1, art. 24 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. poprzez brak dostrzeżenia rażącego uchybienia organów uczelniach, polegających na braku wyłączenia ze składu komisji stypendialnej oceniającej wniosek skarżącego doktoranta, który również złożył wniosek o stypendium i je ostatecznie otrzymał, a tym samym oceniał on wniosek skarżącego, mimo że bezpośrednio on rywalizował z doktorantem o otrzymanie stypendium;

3) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo licznych uchybień organu, tj.:

a) wyliczenia złej proporcji doktorantów, którzy mogli otrzymać stypendium (proporcja wynosi 10,2%, a nie 10%);

b) wyliczenia złej liczby doktorantów, którzy byli na roku doktoranta (na roku było co najmniej 30 doktoratów, a nie 29 doktorantów);

c) niewyłączenia z rozpoznawania wniosku doktoranta przedstawiciela doktorantów, który był jednocześnie osobą, która również złożyła wniosek o stypendium, co powodowało, że w świetle art. 24 K.p.a. powinna ona podlegać wyłączeniu;

d) nierozpoznania zarzutów skarżącego dotyczącego braku opinii komisji stypendialnej w aktach co powoduje, że nie wiadomo kto i kiedy tak naprawdę oceniał wniosek skarżącego;

4) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 15 K.p.a. wskutek oddalenia skargi mimo, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie ograniczenia się przez Rektora do prawidłowości swojego wcześniejszego wyliczenia w sytuacji, gdy organ nieprawidłowo ustalił proporcję doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium oraz nieprawidłowo ustalił liczbę doktorantów na roku doktoranta;

5) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a. i art. 107 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień, w szczególności polegających na nierozpoznaniu zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, tj. niezaliczenia osiągnięć z poprzednich lat akademickich, nieustalenia prawidłowej liczby doktorantów oraz nieustalenia prawidłowej proporcji osób, które mogą otrzymać stypendium;

6) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a. i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień organu m.in. poprzez wydanie decyzji niezawierających wszystkich elementów koniecznych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do konkretnie sformułowanych zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a dotyczących faktu, że organ nieprawidłowo wyliczył liczbę doktorantów (powinno być 30, a nie 29), a tym samym nieprawidłowo ustalił proporcję doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium (powinno je otrzymać 4, a nie 3 doktorantów);

7) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 136 K.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo niedostrzeżenia rażącego uchybienia organu polegającego na braku przeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego, mimo że skarżący złożył we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy szereg wniosków dowodowych zmierzających do wykazania, że ma on osiągnięcia naukowe z poprzednich lat akademickich;

8) art. 151 P.p.s.a. w związku z art 141 § 4 P.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w istocie do przytoczenia stanowiska i poglądów organów obu instancji bez przeprowadzenia ich analizy, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do zarzutów skarżącego dotyczącego prawidłowego ustalenia liczby doktorantów na roku doktoranta, niepodania składu komisji rozpoznającej wniosek doktoranta (w kontekście wyłączenia doktoranta rozpatrującego wniosek skarżącego);

9) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był związany podstawami i zarzutami skargi, a nie podjął on żadnych kroków w celu wyliczenia faktycznej proporcji doktorantów, która powinna otrzymać stypendium, a także liczby doktorantów, która była na roku doktoranta, co spowodowało niedostrzeżenie naruszenia przez organy (a tym samym naruszenie poprzez sąd) art. 18 ustawy zmieniające P.s.w. w związku z art. 200, art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183) zwanej dalej w skrócie P.s.w. w związku z art. 1, art. 280, art. 283 i art. 285, art. 286 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz. U. poz. 1669) (błędnie nazwanej przez stronę skarżącą kasacyjnie ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce) poprzez nieprawidłowe obliczenie proporcji na roku doktoranta (na roku doktoranta było 30 doktorantów, a nie 29);

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 18 ustawy zmieniającej P.s.w., w związku z art. 200, art. 200a P.s.w. w związku z art. 1, 280, 283 i art. 285, art. 286 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej w skrócie jako Przepisy wprowadzające) poprzez nieprawidłowe obliczenie proporcji na roku doktoranta (na roku doktoranta było co najmniej 30 doktorantów, a nie 29), nieprawidłowe ustalenie procentowego udziału doktorantów, którym należy przyznać stypendium (stypendium przyznano 10% doktorantów, a powinno je otrzymać 10,2% doktorantów - wynika to z tego, że rok wcześniej stypendium otrzymało 5 z 49 doktorantów), a tym samym nieprawidłowe zastosowanie niniejszego przepisu, co doprowadziło do błędnego oddalenia skargi;

2) § 12, § 13, § 14 rozporządzenia poprzez brak zaopiniowania wniosku skarżącego przez komisję stypendialną, bowiem w aktach postępowania brak jest jakiejkolwiek wzmianki (dokumentu, protokołu) z którego wynika, że komisja dokonała zaopiniowana wniosek, a w szczególności brak wskazania osób, które uczestniczyły w rozpoznaniu wniosku doktoranta;

3) § 12, § 13, § 14 rozporządzenia poprzez brak wyłączenia ze składu komisji stypendialnej doktoranta, który rozpatrywał wniosek skarżącego, a jednocześnie sam złożył wniosek i ostatecznie otrzymał on stypendium, co powinno prowadzić organ do jego wyłączenia (art. 24 K.p.a.) od rozpatrywania wniosków osób, które z nim rywalizowały o przyznanie stypendium, bowiem naruszyło to prawo skarżącego do obiektywnego rozpoznania jego wniosku;

4) art. 200 w związku z art. 207 ust. 1, art. 200, art. 200a P.s.w. w związku z art. 1, art. 280, art. 283 i art. 285, art. 286 Przepisów wprowadzających poprzez błędne ustalenie, że decyzja organów w sprawie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego była prawidłowa mimo, że skarżący spełnił kryteria do otrzymania stypendium, bowiem przedłożył on zaświadczenia z których wynika, że jego osiągnięcia naukowe wystarczyły do tego, aby otrzymać stypendium, bowiem stypendium powinny otrzymać 4 osoby na roku doktoranta, a nie 3 jak mylnie to wskazał organ;

5) art. 200 w związku z art. 207 ust. 1, art. 200, art. 200a P.s.w. w związku z art. 1, art. 280, art. 283 i art. 285, art. 286 Przepisów wprowadzających poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo że skarżący znalazł się na 4 miejscu listy rankingowej, co powinno spowodować przyznanie mu stypendium, bowiem w poprzednim roku akademickim stypendium przyznano 10,2% doktorantów (5 osobom z 49 doktorantów), a tym samym stypendium to powinny otrzymać 4 osoby w roku akademickim, którego dotyczy niniejsza sprawa (na roku doktoranta było 30 doktorantów, a nie jak wskazuje organ 29 doktorantów, bowiem organ omyłkowo nie wliczył doktoranta, który złożył odwołanie od decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, które to odwołanie zostało uwzględnione), a nie 3 osoby, bowiem w rezultacie stypendium otrzymało mniej niż 10,2% doktorantów;

6) § 7 ust. 1, 2 i 3 zarządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten powoduje, że nie mogą zostać uznane osiągnięcia doktoranta z poprzedniego roku akademickiego mimo, że nie były one podstawą do uznania stypendium doktoranckiego w sytuacji, gdy w roku akademickim 2020/2021 organy uczelni wprost wskazały, że biorą pod uwagę osiągnięcia z lat poprzednich;

7) art. 195a P.s.w. art. 18 ustawy zmieniającej P.s.w. poprzez nieprawidłowe obliczenie proporcji na roku doktoranta (na roku doktoranta było 30 doktorantów, a nie 29), nieprawidłowe ustalenie procentowego udziału doktorantów, którym należy przyznać stypendium (stypendium przyznano 10% doktorantów, a powinno je otrzymać 10,2% doktorantów - wynika to z tego, że rok wcześniej stypendium otrzymało 5 z 49 doktorantów), a tym samym nieprawidłowe zastosowanie niniejszego przepisu, co doprowadziło do błędnego oddalenia skargi.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a następnie uwzględnienie skargi na decyzję i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

Skarżący wniósł nadto o:

- przeprowadzenie dowodu z decyzji załączonej do skargi kasacyjnej na fakt liczenia przez organ osiągnięć z kilku lat poprzedzających złożenie wniosku stypendialnego, które nie były podstawą przyznania stypendium we wcześniejszych latach,

- przeprowadzenie dowodu z opinii Krajowej Reprezentacji Doktorantów dotyczącej wykładni przepisów stypendialnych na [...] na fakt możliwości zaliczania osiągnięć doktorantów również z lat poprzednich, jeżeli nie były one podstawą do przyznania stypendium doktoranckiego,

- zobowiązanie organu do przedłożenia pisemnej listy doktorantów, którzy byli na roku doktoranta (na dzień 1 października 2019 r., rozpatrzenia sprawy przez komisję stypendialną, wydania decyzji przez dziekana oraz wydania decyzji przez rektora) z jednoczesnym podaniem informacji o osobach, które odwołały się od decyzji o skreśleniu z listy doktorantów (bowiem doktorantów na roku skarżącego było co najmniej 30, a nie 29 jak wskazuje organ),

- zobowiązanie organu do przedłożenia potwierdzenia, że mgr D. S. otrzymał stypendium doktoranckie na fakt rozpatrzenia wniosku stypendialnego przez osobę, która powinna być wyłączona ze składu komisji stypendialnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor [...] w W. wniósł o jej oddalenie, jak również o zwrot niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego oraz o pominięcie wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii Krajowej Reprezentacji Doktorantów dotyczącej wykładni przepisów stypendialnych na [...] na fakt możliwości zaliczania osiągnięć doktorantów również z lat poprzednich, jeżeli nie były one podstawą do przyznania stypendium doktoranckiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. przeprowadzenia rozprawy oświadczając, że zrzeka się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie.

Wobec wielości zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna łącznie te zarzuty, które są zbieżne lub dotyczą kwestionowania przez stronę skarżącą kasacyjnie tego samego naruszenia prawa. Pozwoli to na zachowanie przejrzystości i spójności uzasadnienia wyroku.

Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zawartej w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Część zarzutów została nieprawidłowo sformułowana. Dotyczy to w szczególności zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 200, art. 200a P.s.w. w związku z art. 1, art. 280, art. 283 i art. 285, art. 286 Przepisów wprowadzających.

Strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała precyzyjnie w skardze kasacyjnie w jakim zakresie zarzuca Sądowi pierwszej instancji nieprawidłowe zastosowanie przepisów art. 1, art. 283 i art. 285 Przepisów wprowadzających. Art. 1 ww. ustawy składa się z sześciu odrębnych punktów określających odmienne daty wejścia w życie poszczególnych przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. poz. 1668) i ani zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej, ani też z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, który z punktów tego przepisy został – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – nieprawidłowo zastosowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Identyczna sytuacja dotyczy zarzutu nieprawidłowego zastosowania art. 283 i art. 285 Przepisów wprowadzających. Wskazane przepisy zawierają po dwa odrębne ustępy, zawierające odrębne normy prawne i również strona skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała, chociażby w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, który z tych przepisów miał zostać nieprawidłowo zastosowany przez Sąd pierwszej instancji.

Tym samym w tym zakresie należy stwierdzić, że strona skarżąca kasacyjnie nie sprostała obowiązkowi wynikającemu z powołanego już art. 176 P.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i precyzyjnie wskazać, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało ono wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną, a nie do zastępowania strony skarżącej kasacyjnie w prawidłowym redagowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.

Zarzut nieprawidłowego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 200 ust. 1 i ust. 3 P.s.w. jest niezasadny. Zgodnie z art. 200 ust. 1 P.s.w. uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Prawidłowo w tej sprawie normę prawną wynikająca z tego przepisu zastosował Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazując, że nie gwarantuje ona każdemu doktorantowi stypendium doktoranckiego. Przepis ten jedynie pozwala na przyznanie takiego stypendium na zasadach określonych w odrębnych przepisach, których nieprawidłowe zastosowanie także w tej sprawie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji strona skarżąca kasacyjnie.

Nie można również uznać za zasadny zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego zastosowania art. 200 ust. 3 P.s.w. Przepis ten określa organy właściwe do wydania decyzji o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości. Takim organem jest rektor w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w tej sprawie decyzje w sprawie odmowy przyznania skarżącemu kasacyjnie stypendium doktoranckiego podjął właściwy rzeczowo organ, czego sama strona skarżąca nie kwestionuje.

Nie jest zasadnym zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego zastosowania art. 200a ust. 1 P.s.w. Zgodnie z tym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej określonej w art. 94b ust. 1 pkt 5 tej ustawy przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Dotacja projakościowa objęta art. 94b ust. 1 pkt 5 P.s.w. to dotacja podmiotowa przekazana z budżetu państwa na dofinansowanie zadań projakościowych i przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a P.s.w., dla nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych i niepublicznych. W tej sprawie prawidłowo Sąd pierwszej instancji określił jej przedmiot jako odmowa przyznania stypendium doktoranckiego, a nie odmowa zwiększenia kwoty stypendium już przyznanego o środki uzyskane z budżetu państwa na tzw. dotację projakościową. Także strona skarżąca kasacyjnie ani w zarzutach skargi kasacyjnej, ani też w uzasadnieniu tej skargi nie uzasadnia, na czym polegało nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji i na czym powinno polegać prawidłowe jego zastosowanie.

Art. 201 ust. 1 P.s.w. , którego naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzuca strona skarżąca kasacyjnie zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich, z wyłączeniem stypendium doktoranckiego finansowanego ze środków, o których mowa w art. 200 ust. 6 P.s.w. oraz minimalnej wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego, przy uwzględnieniu wyraźnie wskazanych sześciu wymogów (art. 201 ust. 1 pkt 1-6 P.s.w.). Strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu przez właściwego ministra w zakresie wydania rozporządzenia wykonawczego do Prawa o szkolnictwie wyższym. Tym samym także i ten zarzut nie jest uzasadniony.

Nie można uznać za zasadny w okolicznościach tej sprawy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 2017 ust. 1 P.s.w. Przepis ten zawiera normę prawną, zgodnie z którą do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 P.s.w. oraz art. 196 ust. 3 P.s.w. podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W tej sprawie zarówno przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jak i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi były stosowane.

Nie można uznać za zasadny zarzut dokonania niewłaściwego zastosowania art. 195a P.s.w. Także i w tym przypadku zarzuty naruszenia ww. przepisu zostały zredagowane mało starannie. Art. 195a P.s.w. zawierał pod dwa wyraźnie wyróżnione fragmenty (ustępy) i strona skarżąca kasacyjnie ani redagując zarzuty, ani też w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie sprecyzowała, która norma prawna prawa materialnego (zawarta w art. 195a ust. 1 lub w art. 195a ust. 2 P.s.w.) podlega zaskarżeniu jako niewłaściwie zastosowana w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji.

Przy czym art. 195a ust. 1 P.s.w. dotyczył proporcji liczby uczestników studiów doktoranckich na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych, co w tej sprawie z uwagi na jej przedmiot nie podlegało jakiejkolwiek ocenie, natomiast art. 195a ust. 2 ww. ustawy dotyczył proporcji między doktorantami, którym przyznano stypendium doktoranckie finansowane ze środków o których mowa w art. 200 ust. 5 lub 6 P.s.w., z wyłączeniem liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano wyłącznie środki finansowe, o których mowa w art. 200a ust. 2 P.s.w. i taka proporcja nie mogła być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem. Także i w tym zakresie przedmiotem tej sprawy nie jest kontrola zaskarżonego wyroku pod względem zachowania proporcji między doktorantami, którym przyznano stypendia z różnych źródeł.

Natomiast art. 18 ustawy zmieniającej P.s.w. mimo, że również zawiera dwa ustępy, to z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w istocie zarzut niewłaściwego zastosowania tego przepisu strona skarżąca kasacyjnie upatruje naruszeniu art. 18 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2017/2018 i którym przyznano stypendium doktoranckie, w liczbie uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w jednostce organizacyjnej uczelni lub jednostce naukowej którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed tym rokiem akademickim, nie może być mniejszy niż procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie w roku akademickim 2015/2016, w liczbie uczestników studiów doktoranckich odbywających stacjonarne studia doktoranckie w tych jednostkach w tym roku akademickim.

Jak wynika z uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej przede wszystkim jest kwestionowane ustalenie prawidłowego procentowego udziału doktorantów, którzy uzyskali stypendium. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że tak organ jak i Sąd pierwszej instancji dokonali nieprawidłowego ustalenia procentowego udziału doktorantów, którym należy przyznać stypendium, ponieważ stypendium przyznano nie dla 10% doktorantów, ale 10,2% doktorantów a to dlatego, że w roku akademickim 2016/2017 stypendium otrzymało 5 z 49 doktorantów, a w roku akademickim 2017/2018 było 30 doktorantów, a nie 29 jak przyjęto w tej sprawie.

Rozpoznając ten zarzut, mający istotne znaczenie dla kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że przedwczesnym było stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji, że skoro w roku akademickim 2016/2017 aktywnymi uczestnikami stacjonarnych studiów doktoranckich na WPIA [...] było 49 studentów z których 5 otrzymało stypendium, to proporcja osób, które otrzymały stypendium wynosiła 10 %. Tym samym zastosowanie proporcji 10 % z liczby 29 studentów oznacza, że tylko 3 doktorantom takie stypendia będą przysługiwały.

Trafnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że przyznanie stypendium dla 5 doktorantów z ogólnej liczby 49 doktorantów oznaczało udział wynoszący 10,20 % a nie 10 % w ogólnej liczbie osób uprawnionych. Wprawdzie przyznanie na rok akademicki 2019/2020 3 doktorantom stypendiów z ogólnej liczby 29 doktoratów stanowiło udział 10,34 %, tym niemniej uzasadnione wątpliwości budzi przyjęcie liczby 29 doktorantów w roku akademickim 2019/2020. Decyzja Rektora [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. całkowicie pomija liczbę doktorantów na roku akademickim 2019/2020. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji Rektora [...] z dnia [...] marca 2020 r. wynika tylko tyle, że ilość aktywnych doktorantów na dzień obliczenia stypendiów wynosiła 29 osób (akta administracyjne sprawy, karta nr 112).

Także w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zostało złożone oświadczenie Prorektora [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. informujące, że na dzień 31 października 2019 r. liczba aktywnych uczestników studiów doktoranckich na IV roku studiów doktoranckich wynosiła 29 osób (akta sądowe sprawy, karta nr 19). Na tej podstawie Sąd pierwszej instancji przyjął, że liczba aktywnych doktorantów stanowi całkowitą liczbę doktorantów na danym roku akademickim.

Jak jednak wynika z akt sprawy, strona skarżąca kasacyjnie już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie w skardze i skardze kasacyjnej podnosiła kwestię dokonania prawidłowego ustalenia liczby doktorantów na roku akademickim 2019/2020. Tak podniesiony zarzut ma istotne znaczenie w tej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej P.s.w. procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2017/2018 i którym przyznano stypendium doktoranckie nie może być mniejszy niż procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie w roku akademickim 2015/2016 w liczbie uczestników studiów doktoranckich odbywających stacjonarne studia doktoranckie w tych jednostkach w tym roku akademickim. Tym samym powołany przepis nie odróżnia doktorantów "aktywnych" od innych doktorantów. Każdy doktorant wpisany na rok akademicki 2019/2020 był osobą, która powinna być wliczana do uczestników studiów doktoranckich.

W związku z tym skoro strona skarżąca kasacyjnie kilkukrotnie podnosiła kwestię innej liczby doktorantów niż 29 w roku akademickim 2019/2020 wskazując dodatkowo na okoliczności, które miałyby wpływ na inną liczbę uczestników tych studiów, to obowiązkiem zarówno organu wydającego w sprawie decyzje administracyjne, jak i Sądu pierwszej instancji było ustalenie, czy liczba "aktywnych" doktorantów to rzeczywista liczba wszystkich doktorantów i ilu było uczestników tych studiów w roku akademickim 2019/2020. Przywołana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd pierwszej instancji informacja o liście doktorantów w systemie USOS może mieć co najwyżej znacznie pomocnicze i nie może przesądzać o tym, czy dana osoba jest lub nie jest doktorantem na danym roku studiów.

Liczba doktorantów ma zaś w tej sprawie istotne znaczenie. Zgodnie z powołanym już art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej P.s.w. istotna jest proporcja procentowania przyznanych stypendiów. Procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2017/2018 i którym przyznano stypendium doktoranckie może być większy lub równy, ale nie może być mniejszy niż procentowy udział liczby uczestników studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie w roku akademickim 2015/2016. Skoro za rok akademicki 2015/2016 przyznano stypendia dla 10,20 % doktorantów, to na rok akademicki 2019/2020 nie można było przyznać stypendiów w ilości procentowej mniejszej niż 10,20 % ogółu doktorantów tego roku. Przy liczbie doktorantów wynoszącej 29 osób przyznanie stypendium dla 3 doktorantów powoduje, że wskaźnik procentowy wynosi 10,34 % i jest większy niż wskaźnik 10,20 %. Natomiast gdyby liczba doktorantów wynosiła 30 osób, to przyznanie stypendiów tylko dla 3 osób skutkowałoby ustaleniem wskaźnika procentowego w wysokości 10,00 %, co byłoby mniejsze niż 10,20 %. Prawidłowe ustalenie tej proporcji ma podstawowe znaczenie, ponieważ od jej wyniku zależy, czy strona skarżąca kasacyjnie będzie mogła uzyskać stypendium.

Tym samym zarzut niewłaściwego zastosowania art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej P.s.w. jest zasadny.

Na podstawie przedstawione argumentacji należy stwierdzić, że w odniesieniu do tego zarzutu zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a dotyczący art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez brak podjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny należytych czynności zmierzających do obliczenia faktycznej proporcji doktorantów, która powinna otrzymać stypendium, a także liczby doktorantów, która była na roku doktoranta, co także mogło prowadzić do nieprawidłowego zastosowania art. 151 P.p.s.a. i oddalenia skargi. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Aktami sprawy w rozumieniu tego przepisu są zarówno akta sądowe jak i przestawione sadowi akta administracyjne (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3, Warszawa 2015, s. 567-569). Naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. może stanowić w ramach art. 174 pkt 2 P.p.s.a. usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1957/15, Lex 2271742; wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2970/15, Lex nr 2379341). W tej sprawie mimo wyraźnego wskazania w skardze o potrzebie przeprowadzenia uzupełniającego postepowania dowodowego dotyczącego ustalenia rzeczywistej liczby doktorantów, Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął dokonanie w tym zakresie ustaleń, a uznał za prawidłowe oświadczenie organu, które wskazywało jedynie na liczbę "aktywnych" doktorantów bez wyjaśnienia, jacy to doktoranci są "aktywni" i czy są to wszyscy doktoranci na danym roku. Brak wyjaśnienia tej istotnej w sprawie okoliczności uzasadnia trafność zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 89 K.p.a. poprzez braku kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowego ustalenia proporcji doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium na roku doktoranta, a w tym zweryfikowania podnoszonej przez stronę skarżącą kasacyjnie okoliczności wskazujących na inną liczbę doktorantów niż 29 osób.

Natomiast zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest zasadny. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy i wydał rozstrzygnięcie w jej granicach. Orzekanie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15, Lex nr 2303258). Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego (patrz wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2181/15, Lex nr 2303895). W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygał w graniach sprawy, nie będąc związany ani zarzutami, ani wnioskami. Kwestia zaś przyjęcia odmiennego niż strona skarżąca stanowiska w zaskarżonym wyroku nie stanowi o naruszeniu art. 134 § 1 P.p.s.a.

Zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 13 i § 14 rozporządzenia zostały wadliwie skonstruowane. § 13 zawiera dwa ustępy, a ustęp 2 obejmuje trzy odrębne punkty. Natomiast § 14 składa się z 3 ustępów, a ustęp drugi zawiera trzy odrębne punkty. Powołane przepisy zawierają szereg odrębnych norm prawnych, dotyczących warunków przyznania stypendium na pierwszym roku studiów doktoranckich, na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, wymagań dotyczących wniosku o przyznanie stypendium i kompetencji doktorskiej komisji stypendialnej opiniującej wnioski. Ponieważ ani zarzuty dotyczące naruszenia ww. przepisów nie precyzują, które ustępy lub punkty tych przepisów zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji, ani też nic takiego nie wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, to tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie może tych zarzutów rozpoznać, ponieważ musiałby w pierwszej kolejności dokonać ich sprecyzowania.

Natomiast zarzut naruszenia § 12 rozporządzenia został doprecyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej poprzez wprost wskazanie na § 12 ust. 1, a tym samym może on zostać rozpoznany. Zgodnie z tym przepisem stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej.

Nie ma racji strona skarżąca kasacyjnie podnosząc, że z akt sprawy nie wynika wprost, aby wniosek tej strony z dnia [...] października 2019 r. (akta administracyjne sprawy, karty nr 8-12) podlegał zaopiniowaniu przez Doktorancką Komisję Stypendialną WPiA [...]. Taka komisja została powołana decyzją Dziekana WPiA [...] z dnia [...] października 2018 r., i na karcie nr 7 akt administracyjnych jest opinia Komisji Doktoranckiej rekomendująca przyznanie stypendium. Pozostaje kwestią niewyjaśnioną to, czy opinia ta została prawidłowo podpisania przez członków Komisji. Okoliczność istnienia samej opinii jak i jej prawidłowego podpisania ta nie była wyeksponowana ani w toku postępowania tak administracyjnego, ani też przed Sądem pierwszej instancji. W tym zakresie nie jest jednak zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 133 § 1 i art. 134 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo w istocie nierozpoznania zarzutu skarżącego dotyczącego braku opinii komisji stypendialnej w aktach, skoro taka opinia w aktach zalega, a co najwyżej należy ocenić jej prawidłowość. Pozostaje ponadto kwestią do wyjaśnienia, dlaczego opinia ta nie została uwzględniona.

Pozostałe zarzuty naruszenia tak prawa materialnego jak i przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji nie są zasadne.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej sprecyzowano zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegającego na braku dostrzeżenia naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. w toku postępowania administracyjnego. Naruszenia tego przepisu strona skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że jednym z członków Doktoranckiej Komisji Stypendialnej WPiA [...] powołanej decyzją Dziekana WPiA [...] z dnia [...] października 2018 r. był inny doktorant, który także złożył wniosek stypendialny i doktorant ten został zakwalifikowany jako stypendysta.

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki.

Nie budzi wątpliwości, że w tej sprawie inny doktorant nie był stroną. Stronami w postępowaniu w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego jest co do zasady tylko ten doktorant i organ uczelni. Każdy doktorant, który składa wniosek o przyznanie stypendium wszczyna odrębne postępowanie administracyjne. Nie wynika z akt sprawy, aby doktorant powołany do Doktoranckiej Komisji Stypendialnej WPiA [...] pozostawał ze skarżącym kasacyjnie w jakimkolwiek stosunku prawnym, z którego wynikałoby, że wynik sprawy mógłby mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała zaś żadnej innej przesłanki objętej art. 24 § 1 pkt 2-7 lub § 3 K.p.a. dotyczącej wyłączenia pracownika i w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nie może oceniać, czy nie zachodziłaby ewentualnie inna przesłanka wyłączeniowa.

Także podnoszony w tym zakresie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy obejmujący art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1, art. 24 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. poprzez brak dostrzeżenia rażącego uchybienia organów uczelnianych polegających na braku wyłączenia ze składu komisji stypendialnej oceniającej wniosek skarżącego doktoranta, który również złożył wniosek o stypendium i je ostatecznie otrzymał, nie może być uznany za uzasadniony.

Nie jest zasadnym zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji § 7 ust. 1, 2 i 3 zarządzenia poprzez błędne uznanie, że we wniosku stypendialnym nie mogą zostać uznane osiągnięcia doktoranta z poprzedniego roku akademickiego, mimo że nie były one podstawą do przyznania stypendium doktoranckiego.

§ 7 ust. 3 zarządzenia wprost stanowi, że tylko tacy doktoranci, którzy ubiegają się o stypendium po raz pierwszy wykazują wszystkie dotychczas zdobyte osiągnięcia od daty rozpoczęcia studiów doktoranckich. Natomiast wobec doktorantów, którzy otrzymywali stypendium w poprzednich latach akademickich, nie są brane pod uwagę osiągnięcia, które były podstawą przyznania tego stypendium w latach wcześniejszych (§ 7 ust. 1 zarządzenia). Dodatkowo w § 7 ust. 2 zdaniu 1 zarządzenia wprost uregulowano, że dane osiągnięcie podane we wniosku może być wykazane tylko raz. Przepis ten nie określa, czy dotyczy to tylko wniosków, które spowodowały przyznanie stypendium (co zostało sprecyzowane w § 7 ust. 1 zarządzenia), czy także i tych wniosków, które nie doprowadziły do uzyskania stypendium.

Zdanie drugie ust. 2 § 7 zarządzenia zawiera odrębną od zawartej w zdaniu 1 tego ustępu normę prawną rozstrzygającą tylko o tym, że doktorant studiujący w co najmniej dwóch różnych jednostkach może składać w każdej z nich odrębne wnioski stypendialne i wnioski te nie mogą zawierać identycznych osiągnięć. W takiej sytuacji w każdym z tych wniosków mogą być wykazane wyłącznie te osiągnięcia, które są zgodne z dyscypliną studiów doktoranckich realizowanych w tej jednostce. § 7 ust. 1 zdanie 1 zarządzenia określa wprost, że konkretne osiągniecie doktoranta podane we wniosku może być wykazane tylko raz. Tym samym doktorant, który np. w roku akademickim 2017/2018 uzyskał określone osiągniecia wykazane we wniosku stypendialnym i mimo to stypendium nie uzyskał, nie może skutecznie wskazać w kolejnym wniosku stypendialnym składanym w roku akademickim 2019/2020 także osiągnieć z roku akademickiego 2017/2018. Wskazuje jedynie osiągnięcia z roku akademickiego 2018/2019. Wynika to wprost z § 3 ust. 2 pkt 3 zarządzenia, zgodnie z którym stypendium na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Wprost w tym przepisie jest mowa o osiągnięciach w pracy naukowej tylko za jeden rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o stypendium.

W związku z powyższym w tej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowego zastosowania § 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 zarządzenia i trafnie wskazał, że osiągnięcia skarżącego kasacyjnie objęte wcześniejszym okresem niż rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie stypendium nie mogły być brane pod uwagę przez organ. W związku z powyższym nie jest zasadnym zarzut naruszenia w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy obejmujący art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 89 K.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych w zakresie zaliczenia osiągnięć naukowych z poprzednich lat akademickich. Nie jest trafnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegający na oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargi mimo niedostrzeżenia potrzeby przeprowadzenia przez organ na podstawie art. 136 K.p.a. uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia osiągnięć naukowych skarżącego kasacyjnie z poprzednich lat akademickich. Takie osiągnięcia nie mogły być podstawą do przyznania stypendium.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i to pomimo nawet tego, że w zakresie niektórych zarzutów skargi kasacyjnej uzasadnienie tego wyroku jest wadliwe.

Nie jest zasadnym także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 15 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie ograniczenia się przez Rektora [...] do prawidłowości swojego wcześniejszego wyliczenia proporcji doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium oraz nieprawidłowego ustalenia liczby doktorantów na roku skarżącego kasacyjnie.

Zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada dwuinstancyjności doznaje swoistego ograniczenia w przypadku, gdy od decyzji wydanej w pierwszej instancji nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.). W tej sprawie strona miała możliwość złożenia od decyzji pierwszoinstancyjnej jedynie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ale nie wynikało to z woli samego organu, ile z przepisów postępowania. Przy czym porównanie decyzji wydanej przez Rektora [...] w pierwszej instancji i po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy prowadzi do wniosku, że ponownie rozpoznając sprawę Rektor [...] dużo bardziej szczegółowo opisał zarówno stan faktyczny sprawy, jak i wskazał oraz wyjaśnił podstawy prawne rozstrzygnięcia. Tym samym zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja Rektora [...] z dnia [...] marca 2020 r. spełnia wymagania formalne zawarte tak w art. 104 K.p.a., jak i w art. 107 K.p.a. Ponosząc zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a. i art. 107 K.p.a. nie może strona skarżąca kasacyjnie doprowadzić do merytorycznej kontroli prawidłowości zarówno zaskarżonego wyroku, jak i decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji. Art. 107 K.p.a. określa bowiem formalne wymagania stawiane decyzji administracyjnej.

Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy i obejmującego art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 11 K.p.a. Zgodnie z art. 11 K.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Przepis ten zawiera zasadę przekonywania i jego naruszenie mogłoby polegać na tym, że organ w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wyjaśnił przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy celem przekonywania strony do prawidłowości swojego rozstrzygnięcia. W tej sprawie nie można stwierdzić, aby zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja nie zawierała argumentacji mającej przekonać skarżącego co do zasadności rozstrzygnięcia administracyjnego. Natomiast ewentualnie błędne lub nieprawidłowe stanowisko organu, którego argumenty nie przekonały strony co do zasadności przesłanek uzasadniających dane rozstrzygnięcie nie oznacza naruszenia art. 11 K.p.a.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 75 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 89 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek nieprawidłowego ustalenia osób, które powinny otrzymać stypendium doktoranckie, bowiem powinny je otrzymać 4 osoby w tym skarżący, który zajął 4 miejsce na liście rankingowej - jest przedwczesny. Określenie rzeczywistej liczby doktorantów w roku akademickim 2019/2020 będzie przedmiotem postępowania w tej sprawie i dopiero ustalenie tej okoliczności pozwoli na ocenę, czy stypendium należało przyznać 3 lub 4 doktorantom.

Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadził, na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. dowodów z dołączonej do skargi kasacyjnej decyzji Rektora [...] z dnia 9 lutego 2021 r. na fakt liczenia przez organ osiągnięć z kilku lat poprzedzających złożenie wniosku stypendialnego, ponieważ decyzja ta nie dotyczy tej sprawy oraz z opinii Krajowej Reprezentacji Doktorantów dotyczącej wykładni przepisów stypendialnych na [...], ponieważ opinia ta stanowi dokument prywatny, a przy tym dokonywanie wykładni przepisów prawa w konkretnej sprawie stanowi samodzielne uprawnienie Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za uzasadnione przeprowadzanie postępowania dowodowego w pozostałym zakresie objętym skargą kasacyjną (tzn. w zakresie zobowiązania organu do przedłożenia pisemnej listy doktorantów oraz potwierdzenia, że jeden z doktorantów (mgr D. S.) otrzymał stypendium doktoranckie są przedwczesne do rozpoznania na tym etapie rozpoznawania sprawy), ponieważ co do tego przede wszystkim powinien w pierwszej kolejności wypowiedzieć się Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Podniesione okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonej uchwały w sposób niepełny, a istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, co nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnego na jej rozstrzygnięcie na podstawie art. 199 P.p.s.a.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę powinien w szczególności ustalić liczbę doktorantów wpisanych na rok akademicki 2019/2020 na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] oraz określić właściwą datę ustalenia tej liczby doktorantów, gdyby liczba uczestników tych studiów ulegała w tym roku akademickim zmianie. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny winien jeszcze raz ocenić prawidłowość przebiegu postępowania administracyjnego dotyczącego załatwienia wniosku skarżącego kasacyjnie z dnia [...] października 2019 r. o przyznanie stypendium doktoranckiego doktorantowi IV roku, a w szczególności, czy opinia została prawidłowo podpisania prze członków Komisji i jakie ewentualnie znaczenie miałoby uchybienie w tym zakresie. Ponadto Sąd pierwszej instancji winien ocenić, czy przepisy będące podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a w tym w szczególności przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich miały zastosowanie w tej sprawie. Dopiero wyjaśnienie ww. okoliczności pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i rozstrzygniecie sprawy.

Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego skargę, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 203 pkt 1 P.p.s.a. zasądził od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 560 złotych. Koszty te obejmują kwotę 100 zł stanowiącą zwrot wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, kwotę 100 zł zwrotu opłaty kancelaryjnej uiszczonej za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji oraz wynagrodzenie pełnomocnika występującego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).