Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 90/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Podjeto zawieszone postępowanie i oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 128 par. 1 pkt 1, art. 220 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138, art. 139
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyka masy upadłości "G." Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2413/13 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. Sp. z o. o. z siedzibą w N. (obecnie: Syndyka masy upadłości "G." Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 25 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2012 r. postanawia 1) podjąć zawieszone postępowanie; 2) oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r., I SA/Wr 2413/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę G. Sp. z o. o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 25 października 2013 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2012 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r., II FZ 869/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Spółki w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Spółce zostało doręczone wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Po bezskutecznym upływie tego terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", skargę odrzucił.

Na powyżej powołane rozstrzygnięcie Spółka wniosła skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu na rzecz strony kosztów postępowania według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną Spółki wniesioną od postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na jej nieopłacenie, mimo wezwania doręczonego pełnomocnikowi skarżącej Spółki.

Pismem z dnia 28 listopada 2014 r. strona wniosła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazania sprawy sądowi administracyjnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), a przez to poprzez pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd, co nastąpiło na skutek obciążenia strony wygórowanymi opłatami, których nie była ona w stanie uiścić przy jednoczesnej odmowie uwzględnienia wniosku strony o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia tych należności z uwagi na całkowity brak ekonomicznej zdolności do ich uregulowania. Do zażalenia załączono postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia, Wydziału VIII Gospodarczego dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 14 listopada 2014 r., VIII GUp 5/14/S o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego i o powołaniu Syndyka w osobie M. S..

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu złożenia przez Syndyka masy upadłości wyraźnego oświadczenia, że wstępuje on do prowadzonego postępowania.

Ponadto, pismem z dnia 5 lutego 2015 r. Syndyk masy upadłości Spółki poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie wstępuje do postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż ustała przyczyna, dla której Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Sąd postanowił podjąć zawieszone postępowanie i rozpoznać zażalenie strony na postanowienie z dnia 17 listopada 2014 r., I SA/Wr 2413/13 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno treść zarzutu podniesionego przez autora zażalenia, jak i jego uzasadnienie, prowadzą do wniosku, że w zasadzie Spółka dąży do podważenia skutków prawnych prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2014 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy (zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r.).

Z akt sprawy wynika, że po uprawomocnieniu się postanowienia WSA z dnia 22 kwietnia 2014 r. o odmowie przyznania Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd pierwszej instancji wykonał zarządzenie z dnia 2 stycznia 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Zarządzenie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej 28 lipca 2014 r. Wobec nie odnotowania wpłaty wpisu sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę. Na to postanowienie Spółka wniosła skargę kasacyjną i również mimo wezwania pełnomocnika strony w dniu 23 września 2014 r. (k. 103) wpisu nie uiszczono. Zasadnie zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną. W tym miejscu wskazać należy, iż późniejsza zmiana sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego wobec Spółki (postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia, Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 14 listopada 2014 r., VIII GUp 5/14/S) nie wpłynęła na prawidłowość doręczenia pełnomocnikowi Spółki wezwania do uiszczenia wpisu, skoro na dzień jego odbioru – 23 września 2014 r. – był on właściwie umocowany do reprezentowania Spółki – k. 28. Z akt sprawy wynika bowiem, że postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r., VIII GU 212/13/S Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie ogłosił upadłość G. Sp. z o. o. z możliwością zawarcia układu z pozostawieniem dłużnikowi zarządu swoim majątkiem (k. 52). Z art. 138 i art. 139 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., Nr 60, poz. 535 ze zm.) wynika, że wpływ ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu na postępowania sądowe i administracyjne związany jest z faktem, czy i w jakim zakresie upadły będzie sprawował zarząd swoim majątkiem. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 ust. 1 p.u.i.n. jeżeli ustanowiono zarząd własny upadłego upadły nie traci zdolności sądowej i postępowanie może nadal się z jego udziałem lub przeciwko niemu toczyć. Nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości prowadzonych na rzecz lub przeciwko upadłemu jako jego uczestnik – por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2006 r., I ACz 1245/06, Apel.-W-wa 2007/1/66, OSA 2007/12/37 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007 r., III CSK 275/06, LEX nr 277283).

Zaskarżone orzeczenie sądu pierwszej instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie narusza art. 6 Konwencji, ponieważ w ramach obowiązujących norm prawa procesowego Spółka miała możliwość realizacji przysługującego jej prawa do sądu. Ponadto należy zwrócić uwagę na wielokrotnie już podkreślaną w orzecznictwie sądowym tezę, iż prawo dostępu do sądu nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom zmierzającym w szczególności do zachowania uprawnionych względów z zakresu kontroli wykorzystywania środków publicznych dla finansowania sporów prywatnych (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 marca 2012 r. o sygn. akt 19508/07 w sprawie Granos Organicos Nacionales S.A. przeciwko Niemcom, LEX nr 1130584). Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Możliwość ponoszenia przez Spółkę kosztów postępowania sądowego została pozytywnie oceniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wspomnianym powyżej postanowieniem. Analizowane zażalenie nie może prowadzić do podważenia tej oceny, ponieważ rozpoznawana sprawa nie dotyczy zasadności odmówienia Spółce zwolnienia od kosztów sądowych, czego nie dostrzega Spółka formułując takie, a nie inne argumenty w zażaleniu, ale zasadności zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 220 § 3 p.p.s.a.

W tym miejscu podkreślić także należy, że w myśl art. 170 p.p.s.a., postanowienie z 22 kwietnia 2014 r. ma charakter wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego. Związanie to oznacza, że Sąd musi uwzględnić stan prawny powstały w wyniku tego orzeczenia, wywołuje ono bowiem skutki również poza postępowaniem sądowoadministracyjnym, w którym zostało wydane. Uznanie zażalenia za zasadne prowadziłoby zatem do wzruszenia powagi rzeczy osądzonej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2014 r. , II FZ 1743/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle przedstawionych uwag przyjąć należało, że wobec odmowy zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej było uzasadnione, zaś okoliczność nieuiszczenia należnej opłaty (niekwestionowana przez stronę) obligowała Sąd do odrzucenia skargi kasacyjnej w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 przywołanej ustawy.