Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 157/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 148 par. 2, art. 16 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Parafii Kościoła [..] w M. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [..] listopada 2010 r. nr [..] w przedmiocie uchylenia decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Parafii [...] p.w. [...] w M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. i stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 23 maja 1989 r. przez Parafię [...] p.w. [...] w M. własności nieruchomości położonych w M. przy ulicy [...] oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

Organ przedstawił następująco stan faktyczny;

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku Parafii Kościoła [...] w M., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 i 2 oraz art. 150 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Parafię [...] p.w. [...] w M. prawa własności nieruchomości położonych w M. przy ul. [...] oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...]ha.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. z powołaniem się między innymi na art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.), uchylił w/w decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 23 maja 1989 r. przez Parafię [...] p.w. [...] w M. własności nieruchomości położonych w M. przy ul. [...] oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha o łącznej powierzchni [...] ha.

Wojewoda swoją decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. uzasadnił tym, że "Parafia Kościoła [...] w M. wnioskiem z dnia [...].10.2002 r. wystąpiła o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...].01.2001 r. z uwagi na to, iż na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w M. przy ul. [...] znajduje się część terenu, który jest cmentarzem grzebalnym wiernych tego Kościoła. W toku postępowania prowadzonego po wznowieniu postępowania w dniu [...] czerwca 2003 r. odbyła się wizja na terenie cmentarza położonego w M. przy ul. [...], gdzie przedstawiciele Kościoła [...] w M. wskazali granice terenu zajmowanego przez groby, w których pochowani są wierni z tego Kościoła. W dniu [...] października 2003 r. Parafia Kościoła [...] w M. przedstawiła plan kwater znajdujących się na części spornej cmentarza oraz wykaz osób tam pochowanych, wskazując rok śmierci osoby pochowanej oraz jej wyznanie (...). W dniu [...] lutego 2005 r. Parafia Kościoła [...] przedłożyła mapę do celów prawnych z dnia [...] stycznia 2005 r., zaewidencjonowaną w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w M. w dniu [...].02.2005 r. pod nr [...], zawierającą podział działki nr [...] na działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...]ha. Z przeprowadzonego postępowania oraz z zebranych w sprawie dokumentów zdaniem organu bezspornie wynika, że na działce nr [...] o pow. [...]ha pochowani są wierni Kościoła [...]. Powyższe wskazuje zdaniem Wojewody [...], że do tej części działki nr [...] nie jest oczywiste władanie Parafii [...] w M., dlatego też uchylił sporną decyzję w całości i jednocześnie wydał nową decyzję w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Parafię [...] w M. prawa własności nieruchomości gruntowej pozostającej w faktycznym władaniu tej Parafii, a więc działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], przy czym działka nr [...] została objęta odrębnym postępowaniem z wniosku Parafii [...] w M., prowadzonym na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej".

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. odwołanie złożyła Parafia [...] w M., zaskarżając jednocześnie wyżej wymienione postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. o wznowieniu postępowania.

Na postanowienie to stronie nie służyło zażalenie, gdyż można je zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji. Wojewoda [...] uznał oświadczenie Kościoła [...] o terminie w jakim dowiedziała się o decyzji z dnia [...].01.2001 r. i na tej podstawie wznowił postępowanie. Takiemu oświadczeniu przeczą jednak zdaniem Parafii [...] w M. dokumenty znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy kierowane przez Parafię [...] do Urzędu Miasta M. oraz Starostwa Powiatowego już w pierwszej połowie 2002 r. z prośbą o interwencję wobec wydanej przez Wojewodę wadliwej jej zdaniem decyzji z 2001 r. Natomiast podanie o wznowienie postępowania można złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę, a w przypadku przyjęcia przez organ jedynie oświadczenia strony w tym zakresie, winno być przez organ uzasadnione.

Odnosząc się merytorycznie do zaskarżonej decyzji Wojewody [...] Parafia [...] w M. stwierdziła, że jej "uzasadnienie odnosi się jedynie do dowodów przedstawionych przez Parafię [...], a organ całkowicie pominął i w ogóle nie rozważył istotnych dla sprawy argumentów Parafii [...]". Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych do momentu powstania cmentarza komunalnego wszystkie pochówki, w tym osób innych wyznań, musiały być dokonywane na jedynym w mieście cmentarzu czyli parafialnym. Tym samym argumentacja, że Parafia [...] nie władała częścią działki bo byli tam pochowani wierni Kościoła [...] jest zdaniem Parafii [...] całkowicie chybiona. Pominięto też argumenty Parafii [...] o zarządzaniu całym cmentarzem i prowadzonych na całym jej terenie inwestycjach. Spełnienie przesłanki władania nieruchomością nr [...] przez Parafię [...] potwierdza między innymi fakt administrowania, opłacania podatków, utrzymywania przedmiotowej nieruchomości, a także dokonywania inwestycji np. doprowadzenia wody. Wszystkie te czynności dokonywane były przez Parafię [...]. Podmiotowa decyzja jest jednocześnie decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości na działki nr [...] i nr [...], przy czym jest to podział zatwierdzony i dokonany w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z naruszeniem przepisów tej ustawy, chociażby art. 93 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym nie można dokonać podziału jeżeli nieruchomość po podziale nie ma dostępu do drogi publicznej. Wydzielona działka nr [...] faktycznie nie ma takiego dostępu, w żadnej przewidzianej przepisami prawa formie.

Parafia [...] w M. przy piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. przedstawiła kopie pism Parafii [...] w M. skierowanych w dniu [...] czerwca 2002 r. do Zarządu Miasta M. i w dniu [...] sierpnia 2002 r. do Starosty Powiatu [...], które w ocenie odwołującej się Parafii stanowią "potwierdzenie zawartych w odwołaniu zarzutów dotyczących uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania".

Natomiast zdaniem Parafii [...] zarzut dotyczący uchybienia terminu do wznowienia postępowania jest chybiony, ponieważ podstawą wznowienia postępowania dokonanego przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...].12.2002 r. jest powołany w tym postanowieniu przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowiący, że przesłanką wznowienia jest fakt ujawnienia istotnych dla sprawy nowych dowodów istniejących już w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pismo Parafii [...]w M. [...] z [...] października 2002 r. było źródłem powzięcia wiadomości przez Wojewodę o istnieniu przesłanek wznowieniowych w przedmiotowej sprawie.

Dodatkowo podniesiono, że wiedza Parafii [...] w M. o decyzji z 2001 r. uzyskana "pocztą pantoflową" spożytkowana w pismach z [...].06.2002 r. i [...].08.2002 r. (załączonych przez Parafię [...] z M.) była niepełna i nie obejmowała świadomości, iż istotna okoliczność – faktyczne władanie (ułamkową co prawda) częścią cmentarza grzebalnego przy ul. [...] przez Parafię [...] – nie była znana Wojewodzie w dniu wydania decyzji nr [...]. Wydając zatem postanowienie w dniu [...] grudnia 2002 r. Wojewoda [...] sam zdaniem Parafii [...] (z urzędu) ocenił, że "nieznane były Urzędowi Wojewódzkiemu okoliczności faktyczne i prawne w przedmiotowej sprawie istniejące już w dacie wydania decyzji nr [...] z [...].01.2001 r., a nieuwzględnione przy jej podejmowaniu".

Utrzymanie bowiem w mocy decyzji Wojewody z [...].01.2001 r. przy całym szacunku dla zasady stabilności decyzji administracyjnych, stanowiłoby w rezultacie negację art. 32 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w RP, oraz pominięcie stwierdzonych w toku postępowania kwalifikowanych naruszeń prawa. Rozpatrując odwołanie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że zgodnie z art. 142 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. niewątpliwie zdaniem organu odwoławczego zostało wydane na wniosek Parafii [...] w M., co potwierdza między innymi stwierdzenie Wojewody [...] zawarte w sentencji tego postanowienia: "po rozpatrzeniu wniosku Parafii [...] w M.".

Zatem zastosowanie ma art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postanowienia.

Z akt sprawy organu pierwszej instancji wynika, że Parafia [...] wnioskiem z dnia [...] października 2002 r. skierowanym do Wojewody [...], wystąpiła o "wznowienie postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa ponieważ na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w M. przy ul. [...] znajduje się część terenu, który jest cmentarzem grzebalnym wiernych tego Kościoła i w nawiązaniu do art. 32 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej poprosiła o wydanie stosownej decyzji w celu odzyskania cmentarza grzebalnego, uzyskania własności do niego jako odrębnego wyznaniowo a także swobodnego dostępu (wyznaczenie drogi dojścia)". We wniosku podniesiono także, że o wydaniu decyzji z dnia [...].10.2001 r. dowiedzieli się po dniu [...] września 2002 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że powyższe oświadczenie stoi w sprzeczności z twierdzeniami Parafii [...] zawartymi w pismach Parafii z dnia 14 czerwca i 28 sierpnia 2002 r. skierowanych do Zarządu Miasta M. i do Starosty [...].

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji twierdzenia Parafii [...] w M. zawarte w wyżej wymienionych pismach z dnia 14 czerwca i 28 sierpnia 2002 r., ujawnionych w toku postępowania odwoławczego, są oczywistym dowodem na uchybienie przez Parafię jednomiesięcznemu terminowi na złożenie wniosku o wznowienie zakończonego postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odstąpił od oceny zarzutów odwołania Parafii [...] w M. na zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Decyzja ta wydana została bowiem w wyniku postępowania wznowieniowego wszczętego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r., a wyżej wymienione zarzuty przeciwko temu postanowieniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał za uzasadnione.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Parafia [...] w M. zarzucając jej naruszenie:

a) art. 25 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 123 § 1 kpa w związku z art. 12 § 1 oraz art. 13 § 1 kpa (tu: w związku z art. 115 kpa), a także art. 77 § 4 kpa w związku z zaniechaniem wydania postanowienia o połączeniu do rozpoznania w ramach jednego postępowania odwołań zarejestrowanych w MSWiA pod numerami [...] i [...], to jest odwołań wniesionych przez Parafię [...] w M. od dwóch pozostających w ścisłym związku decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. o numerach [...] i [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa określonych w nich działek w granicach cmentarza przy ul. [...] w M. przez dwie parafie różnych kościołów, a zarazem w związku z zaniechaniem próby ugodowego załatwienia sprawy uwłaszczenia parafii różnych kościołów na określonych działkach w granicach tego samego cmentarza, a zwłaszcza w duchu "współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego", o których mowa w art. 25 ust. 3 Konstytucji RP w sytuacji, gdy Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, Departamentowi Wyznań Religijnych, Mniejszości Narodowych i Etnicznych w MSWiA o inicjałach "JB" (por. sygnatury obu w/w spraw związanych z odwołaniami Parafii [...] w M. prowadzącemu obie sprawy z urzędu powinno być wiadome, że obie te sprawy powinny być rozpoznane w tym samym czasie, a zasadniczo łącznie;

b) art. 138 § 1 pkt 2 kpa, odczytywanego w danym przypadku w kontekście art. 149 § 1 i art. 142 kpa wobec braku przesłanek do zastosowania pierwszego z tych przepisów w okolicznościach tej sprawy, a zwłaszcza;

- przy braku jednoczesnego lub wcześniejszego rozpoznania odwołania Parafii [...] w M. od decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Parafię [...] w M. własności nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna Nr [...] o powierzchni [...]ha,

- przy braku wyraźnego uchylenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...]12.2002 r. Nr [...] o wznowieniu – jedynie w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 kpa – postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...].01.2001 r. Nr [...] w sytuacji, gdy także to postanowienie, zgodnie z art. 142 kpa, stanowiło przedmiot zaskarżenia wnoszącej odwołanie Parafii [...] w M.,

- przy braku wystąpienia przez wnoszącą odwołanie w trybie i w terminie określonym w art. 111 § 1 kpa w związku z art. 140 kpa o uzupełnienie braku rozstrzygnięcia w kwestionowanej decyzji w części odnoszącej się do żądania uchylenia także postanowienia Wojewody [...] z dnia [...].12.2002 r. Nr [...] (strona skarżąca nie została do dnia wystąpienia z niniejszą skargą o pojawieniu się takiego możliwego wniosku wnoszącej odwołanie w/w Parafii [...]);

c) art. 7, art. 8, art. 11 kpa oraz art. 65 § 1 i § 2 kpa w związku z art. 231 kpa i w związku z art. 235 § 1 i § 2 i art. 236 tego kodeksu, a także art. 80 kpa w następstwie:

- dowolnego ustalenia, że strona skarżąca wystąpiła z pismem mogącym przemawiać za wznowieniem postępowania dopiero w dniu 30 października 2002 r. adresowanym wprost do Wojewody [...], a nie - w istocie - w pismach mających walor skargi w rozumieniu działu VIII kpa z połowy czerwca 2002 r. skierowanych wadliwie do Zarządu Miasta M. oraz do wiadomości Starosty Powiatu [...], na które powołuje się strona wnosząca odwołanie (w aktach sprawy), które jako skierowane do organu niewłaściwego podlegały przekazaniu do Wojewody [...],

- braku ustalenia, że pismo strony skarżącej z połowy czerwca 2002 r. skierowane do Zarządu Miasta M., a zarazem do wiadomości Starosty Powiatu [...], jako jednoznacznie powołujące się na okoliczności mogące przemawiać za wznowieniem postępowania zakończonego określoną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 kpa powinno być zgodnie z art. 65 § 1 kpa lub (i) art. 231 § 1 kpa w związku z art. 235 § 1 i § 2 kpa oraz art. 236 tego kodeksu niezwłocznie przekazane przez adresatów tych pism Wojewodzie [...], jako organowi właściwemu z mocy art. 150 § 1 kpa,

- dowolnego ustalenia, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].12.2002 r. Nr [...] o wznowieniu – jedynie w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 kpa – postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...].01.2001 r. Nr [...] może świadczyć jedynie o wznowieniu postępowania na żądanie strony, a nie z urzędu, w sytuacji gdy oczywiste jest, że strona skarżąca (tu: Parafia [...] w M.) nie uczestniczyła w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Wojewody [...], przedstawiła istotne, nieznane temu organowi w dniu [...].01.2001 r. okoliczności, a na etapie wznowienia postępowania Wojewoda nie mogąc przesądzić, czy składający podanie jest, czy nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, mógł wznowić postępowanie jedynie z urzędu w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 kpa (nowe nieznane wcześniej organowi okoliczności lub dowody), a nie również w kontekście art. 145 § 1 pkt 4 kpa (niezawiniony brak udziału strony), co też uczynił,

d) art. 11, art. 107 § 3 kpa, a także w związku z art. 140 tego kodeksu, odczytywanym w danym wypadku w kontekście wykluczających się wzajemnie: art. 105 § 1, art. 149 § 1 oraz art. 149 § 3 kpa, tu: w związku z art. 140 kpa, wobec oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem także niekompletnym, a uzasadnieniem skarżonej decyzji, w następstwie powołania się w tzw. "właściwej", a więc innej niż tzw. "sprawozdawcza" części uzasadnienia jedynie na okoliczności, które zdaniem organu odwoławczego mogły przemawiać za uchyleniem postanowienia o wznowieniu postępowania, a zarazem za wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania wnosząc o uchylenie w całości decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] uchylającej w całości decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., uchylającą – po wznowieniu postępowania – decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...]oraz stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1989 r. przez Parafię [...] w M. określonych trzech działek przy ul. [...] w M., a także umarzającej postępowanie pierwszej instancji o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji do czasu rozpoznania niniejszej skargi przez Sąd I instancji,

o dopuszczenie jako dowodu z akt prowadzonej jednocześnie przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji sprawy pod numerem [...] z odwołania Parafii [...] w M. od decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Parafię [...] w M. własności nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna Nr [...] o powierzchni [...] ha, a w szczególności dowodu z tej ostatniej decyzji, na okoliczność pozostawania w obrocie prawnym decyzji, której istnienie wyklucza możliwość wydania takiej decyzji jak będąca przedmiotem niniejszej skargi, jako prowadzącej do ustalenia, że z mocy samego prawa parafie dwóch różnych kościołów stały się właścicielami tej samej działki, ale nie na zasadzie współwłasności, o rozpoznanie sprawy, zwłaszcza wniosku o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji, w możliwie bliskim terminie, o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie.

W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie podnosząc między innymi, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dokonał właściwej oceny kolejnych pism strony skarżącej kierowanych do różnych władz publicznych począwszy od połowy czerwca 2002 r., kiedy to została powzięta wiadomość o w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. a także nie wyjaśnił wprost z Wojewodą [...] przyczyn wydania [...] grudnia 2002 r. postanowienia o wznowieniu postępowania, a w szczególności czy doszło do wznowienia danego postępowania na żądanie strony, czy z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dlatego też daniem skarżącego nie mógł kategorycznie przyjąć, tak jak sugerowała to strona wnosząca odwołanie, że doszło do wznowienia postępowania na żądanie strony, a nie z urzędu i że nastąpiło uchybienie terminu na wystąpienie z podaniem o wznowienie postępowania. Znamienne jest, że Parafia [...] w M. dopiero na etapie wniesienia odwołania od określonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. uznała stronę skarżącą za stronę danego postępowania, przyznając tym samym, że Parafia reprezentowana przez niżej podpisanego mogła i może wnosić o uznanie, iż z mocy prawa mogło dojść także do jej uwłaszczenia na określonej części cmentarza w M. zdaniem skarżącego nie jest rzeczą właściwą posługiwanie się argumentem, że stosunki Rzeczypospolitej Polskiej zostały w formie ustawy uregulowane wcześniej z Kościołem Rzymskokatolickim w Polsce niż z Kościołem Starokatolickim Mariawitów w Polsce i z tego tytułu – z mocy prawa – mogło dojść do uwłaszczenia wcześniej na określonych, spornych gruntach jednego Kościoła kosztem drugiego.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślając przy tym, że jego zdaniem postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. niewątpliwie wydane zostało na wniosek skarżącej Parafii, co potwierdzają akta sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kognicji sądu administracyjnego została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r., która została wydana po rozpatrzeniu odwołania Parafii [...] w M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., która została wydana w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w której ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 kpa bądź zachodzi przesłanka określona w art. 145a § 1 kpa. Podstawą takiego postępowania jest zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną badając, czy przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa i art. 145a nie wpłynęły na treść decyzji. Natomiast jeżeli wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych lub gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu – określonego w art. 148 § 1 i § 2 kpa oraz w art. 145a § 2 kpa – organ winien wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania.

Zarówno ze stanowiska doktryny jak i utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż niezwykle ważne dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wznowieniowego jest zachowanie wyznaczonych przepisami prawa jego etapów charakteryzujących odrębność tego postępowania nadzwyczajnego.

Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Zatem pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 kpa i art. 145a kpa i czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 kpa i art. 145a § 2 kpa.

Zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegnie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Organ administracji jest obowiązany z urzędu zbadać zachowanie tego terminu. Uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania stanowi o braku podstaw do merytorycznej oceny decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym.

Treść cytowanego przepisu art. 148 § 2 kpa nie budzi wątpliwości – ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji (jak np. termin do wniesienia odwołania określony w art. 129 § 1 kpa czy termin z art. 111 § 1 kpa do żądania uzupełnienia decyzji), lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu (wyrok NSA z dnia 3 lutego 1998 r. w sprawie sygn. akt I SA 769/97). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 kpa nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła z którego pochodzi informacja. Taki też pogląd wyrażono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 622/05, publ. ONSAiWSA 2006/5/133, Wokanda 2006/7-8/72, a skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela.

W przedmiotowej sprawie organ pierwszoinstancyjny nie zbadał czy Parafia [...] w M. złożyła wniosek o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 2 kpa , dysponując materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, z którego bezspornie wynika, że powyższa Parafia wiadomość o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. powzięła w dniu [...] czerwca 2002 r. (pismo Parafii skierowane do zarządu Miasta M. oraz pismo Parafii z dnia 28.08.2002 r. skierowane do Starosty [...]), a wniosek o wznowienie postępowania złożyła dopiero w dniu [...] października 2002 r. Dlatego też wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek i wydanie postanowienia o jego wznowieniu mimo uchybieniu terminowi, a następnie wydanie decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 kpa).

Nie budzi też wątpliwości Sądu wbrew zarzutom skargi, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte na wniosek skarżącej Parafii [...] w M., wątpliwości w tej sprawie nie miał też organ pierwszej instancji stwierdzając w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., że powyższa Parafia "wystąpiła w dniu 30.10.2002 r. z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...].01.2001 r. nr [...]. Dlatego też Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że skoro wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...].01.2001 r. złożony został przez skarżącą Parafię po upływie terminu określonego w art. 148 § 2 kpa, to wydaną w wyniku tego wznowienia decyzję należało uchylić (wyeliminować z obrotu prawnego), a postępowanie prowadzone przed Wojewodą [...] (w tym postępowanie wznowieniowe zakończone wydaniem w dniu [...].12.2002 r. postanowienia nr [...] o wznowieniu postępowania) umorzyć na podstawie art. 105 kpa jako bezprzedmiotowe.

Należy wskazać, że konsekwencją błędnej kwalifikacji wniosku dokonanej przez organ pierwszoinstancyjny musi być wyeliminowanie z obrotu prawnego jego orzeczenia i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, bowiem postępowanie należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/OL 712/09, lex nr 531595). Powyższa sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.

Wobec tego, iż wniosek o wznowienie postępowania został niewątpliwie wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu nie zasługuje również na uwzględnienie postawiony przez skarżącego organom zarzut, iż ustalone fakty co do daty rzeczywistego powzięcia informacji o wydanej decyzji i jej treści powinny były zostać zinterpretowane na jego korzyść. Nie mają również uzasadnienia w świetle powyższych rozważań skierowane wobec organów administracji zarzuty skarżącego dotyczące nieprawidłowości w wykonywaniu należących do nich obowiązków czy też poszczególnych czynności postępowania.

W tej sytuacji zarzuty skargi odnoszące się do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Natomiast odnosząc się do stanowiska skarżącej zawartego we wniosku o uzasadnienie wyroku Sąd zauważa, że pismo skarżącej Parafii skierowane do Zarządu Miasta M. w dniu [...] czerwca 2002 r. zawierało jedynie wniosek o wydzielenie odrębnej kwatery o powierzchni [...]ha na cmentarzu komunalnym położonym w M. ul. [...] i przekazanie jej nieodpłatnie na własność wnioskodawcy, a pismo z dnia [...] sierpnia 2002 r. skierowane do Starosty [...] było prośbą o podjęcie wspólnie z Burmistrzem M. prac związanych z uregulowaniem prawa wiernych tego kościoła do pochówku na cmentarzu komunalnym, dlatego też zdaniem Sądu nie było podstaw do potraktowania tych pism jako skarg w rozumieniu art. 235 § 1 kpa.

Natomiast o podjęciu postępowania wznowieniowego z urzędu decyduje sam organ i może to uczynić (jeśli uważa za celowe) w każdym czasie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.