Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 400/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 174 pkt 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1955 nr 18 poz 107
law: Dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 744/09 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia (...) czerwca 2009 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nabycia przez W. D. własności nieruchomości położonej w P. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r., II SA/Bd 744/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia (...) czerwca 2009 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż rozpoznając wniosek Z. W. o stwierdzenie nieważności decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia (...) stycznia 2008 r. znak (...)odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Wyrzysku z dnia (...) sierpnia 1974 r. Nr (...) o nabyciu przez W. D. własności nieruchomości położonej w P,

Z. W. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ art. 6 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) dotyczył nabywania gruntów państwowych a jej zdaniem grunt był własnością F. D., z mocy testamentu jego ojca W. D.

Decyzją z dnia (...) lutego 2008 r. znak (...) Kolegium utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia (...) stycznia 2008 r.

Decyzję z (...) lutego 2008 r. zaskarżyła Z. W. do WSA w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2008 r. II SA/Bd 285/09 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano na właściwość SKO do rozpatrzenia sprawy. Sąd stwierdził jednocześnie, że SKO nie zajęło zdecydowanego stanowiska w kwestiach związanych z interpretacją podstawy prawnej, która leżała u podstaw decyzji z (...) sierpnia 1974 r. - "w podstawie prawnej decyzji z (...) sierpnia 1974 r. wymieniono szereg przepisów, jednakże przepisem materialnym jest przepis art. 6 ust. 1 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 14, poz. 78). W przepisie tym jest mowa o rolnikach gospodarujących na nieruchomościach państwowych, tymczasem SKO omawiając przepis art. 6 dekretu pominęło przymiotnik "państwowych". Sąd wskazał, że należy zająć zdecydowane stanowisko, czy W. D. gospodarowała na nieruchomościach państwowych, bo tylko w stosunku do takich rolników miał zastosowanie przepis art. 6 ust. 1 dekretu. Należy także określić jednoznacznie, czy nieruchomość ta została nabyta przez W. D. i celowym byłoby zbadanie księgi wieczystej o ówczesnym numerze(...), o której mowa w notatce służbowej z 12 kwietnia 2006 r. Należy dążyć do ustalenia, czy w momencie wydania decyzji z (...) sierpnia 1974 r. W. D. gospodarowała na nieruchomościach państwowych.

Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium decyzją z (...) czerwca 2009 r. nr. (...) na podstawie art. 1 ust 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r., o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. Nr 79 poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. utrzymało w mocy swoją decyzję z (...) stycznia 2008 r. wskazując na pozyskane dokumenty, z których wynika, że W. D. nie został wpisany jako właściciel działki w księdze wieczystej oraz, że cały majątek, w tym działka nr (...) przeszły na rzecz Skarbu Państwa w myśl dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i był to grunt państwowy, na którym gospodarowała W. D. jako następca prawny W. D. , ubiegając się o przekazanie gospodarstwa na rzecz Państwa za rentę. Wówczas zaszła potrzeba uregulowania stanu prawnego przedmiotowej działki na jej rzecz, co nastąpiło decyzją z dnia (...) sierpnia 1974 r. Okazało się wówczas, że właścicielem działki był Skarb Państwa. W. D. spełniła zatem warunki określone w art. 6 ust 1 ww. dekretu z 18 kwietnia 1955 r.

Na powyższą decyzję Z. D. złożyła skargę podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność prywatną W. D., a nie własność państwową, gdyż kontrakt kupna z dnia 12 grudnia 1931 r. przenosił własność z na W. D. . Przyznała jednak, że W. D. nie ujawnił prawa własności w księdze wieczystej.

W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że argumenty podniesione w skardze są tożsame z tymi, które podniesiono we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o stwierdzenie nieważności decyzji i że wykonał wszystkie polecenia WSA w Bydgoszczy, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia (...) sierpnia 1974 r. b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Wyrzysku stwierdził nabycie przez W. D. własności nieruchomości P. obejmującej działkę stanowiącą łąkę i nieużytek ówcześnie oznaczoną nr (...), zapisaną wówczas w księdze wieczystej KW (...). Z uzasadnienia tejże decyzji m.in. wynika, że zmarły ojciec (omyłkowo wpisano mąż) W. D. - W. D. nabył aktem notarialnym z 1931 roku od przedwojennej łąkę i nieużytek o powierzchni (...) z majątku P. oraz, że dowody nabycia jak i dokonywanych wpłat przedłożono do akt sprawy. W uzasadnieniu tym stwierdzono ponadto, że W. D. jest trwałym i nieprzerwanym użytkownikiem omawianej nieruchomości, wobec czego należało ją uznać za właścicielkę nieruchomości. Jako podstawę prawną tej decyzji przyjęto przepis art. 6 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. tekst jedn. z 1959 r. Nr 14, poz. 78 z późn. zm.). Przepis ten stanowił, że rolników gospodarujących na nieruchomościach państwowych uznaje się za właścicieli tych nieruchomości, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie tych nieruchomości na podstawie umowy zawartej przed dniem 13 września 1944 r., a na Ziemiach Odzyskanych - przed dniem 9 maja 1945 r. z zamiarem nabycia na własność lub umowy o dział, zawartej przed dniem 1 września 1945 r., albo orzeczenia o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowych i wykazu nabywców wydanego przed dniem 1 września 1939 r.

Z akt wynika również, że wykonując wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 3 sierpnia 2008 r. II SA/Bd 285/08, w dniu 15 kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze otrzymało odpis zupełny (z wykreśleniami) z księgi wieczystej nr (...), a w piśmie z dnia 27 maja 2009 r. Starostwo Powiatowe w Nakle przesłało wraz z wypisem z rejestru gruntów działki nr (...) wyjaśnienie, że księga wieczysta KW nr (...) nie dotyczy przedmiotowej nieruchomości, gdyż nieruchomość ta zapisana jest w księdze wieczystej Kw nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Nakle, a także, że księga ta w Bydgoszczy miała nr (...). Wskazano, że zmiana numeru księgi wieczystej została spowodowana zmianą zasięgu działania Sądu, gdyż miejscowość P. przeszła w zasięg oddziaływania Sądu Rejonowego w Nakle n/Not. Z analizy tych dokumentów wynika, że działka P. to dawna parcela katastralna nr (...). "Wykaz ten zamknięto 26 listopada 1948 r.", a także że nr 23 to jest cała nieruchomość przy zamknięciu tego wykazu przeniesiono do zbiorczej księgi Skarbu Państwa KW Nr (...) (pow), obecnie księga wieczysta KW nr (...) . Wpisano 26 listopada 1948 r.", a więc był to grunt państwowy. Z dokumentów tych wynika także, że w dokumentach zgromadzonych w aktach KW (...) znajduje się wyciąg z wykazu zmian gruntowych obwodu dworskiego Ślesin Karta 1 z 1933 r., z którego wynika, że w skład nieruchomości wchodziła parcela nr (...)stanowiącą łąkę o pow. (...) ha. W wykazie tym widnieje jako nowonabywca (oznaczenie kolorem czerwonym) W. D., ale w Kw Nr (...) brak stosownego wpisu jego prawa własności - czego skarżąca zresztą nie neguje - także i w samej skardze - że "istotnie W. D. nie ujawnił się w księdze wieczystej".

Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, że z zebranych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 sierpnia 2008 r. II SA/Bd 285/08 dokumentów wynika, że 26 listopada 1948 r. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości wpisano Skarb Państwa. Skarżąca więc nie wykazała, aby kiedykolwiek kwestionowała prawidłowość tego wpisu, czy też aby czynił to ktokolwiek z jej rodziny, w szczególności by występowano o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124 poz. 1361 z późn. zm.), czy też w trybie określonym przepisami poprzednio obowiązującego dekretu z 11 października 1946 r. - Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 320).

Mając na uwadze regulacje zawarte w ww. aktach prawnych Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż Kolegium ustaliło w sposób nie budzący wątpliwości, że w świetle prawa właścicielem przedmiotowej nieruchomości w chwili wydania decyzji z dnia (...) sierpnia 1974 r. o nabyciu przez W. D. własności nieruchomości był Skarb Państwa, a zatem była to nieruchomość państwowa w myśl art. 6 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną.

Odnosząc się do pisma skarżącej z 3 listopada 2009 r. złożonego po doręczeniu skarżącej odpisu odpowiedzi organu na skargę, Sąd pierwszej instancji wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę zebrało wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dokumenty realizując dyspozycję art. 153 P.p.s.a. i nie naruszyło przepisu art. 75 § 1, 77 § 1 i 80 K.p.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazane przez skarżącą dokumenty wobec zapisu we wskazanej księdze wieczystej nie mają istotnego znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Z. W. zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie w danym stanie faktycznym art. 6 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, art. 7 K.p.a. , art. 9 K.p.a. , art. 77 § 1 K.p.a. , art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. , art. 100 § 1 K.p.a.

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w trakcie postępowania prowadzonego przez stronę przeciwną ustalono, że w dokumentach znajdujących się w aktach księgi wieczystej KW nr (...) Sądu Rejonowego w Nakle n/Notecią znajduje się wyciąg z wykazu zmian gruntowych obwodu dworskiego Ś. karta 1 z 1933 roku w którym widnieje zapis, że w skład nieruchomości wchodziła parcela nr (...) stanowiąca łąkę o powierzchni (...)ha i jako nowonabywca wskazany został W. D. Z takiego zapisu wynika, że grunt nie był gruntem państwowym i przepis art. 6 dekretu uwłaszczeniowego nie powinien mieć zastosowania. Nadto w przedmiotowej sprawie strona przeciwna tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno dokładnie wyjaśnić sprawę i przy jej załatwianiu ściśle stosować się do przepisu art. 7 K.p.a., w szczególności pouczając skarżącą odnośnie ewentualnego zawieszenia postępowania i wystąpienia na drogę postępowania cywilnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej ze stanem faktycznym. W takim przypadku SKO mogło stosownie do przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawiesić postępowanie i wskazać skarżącej w trybie art. 100 § 1 K.p.a. na konieczność wystąpienia do sądu powszechnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Jest to istotne tym bardziej, że w dokumentach znajdujących się w księgach wieczystych znajdują się odmienne zapisy. Tym samym bez rozstrzygnięcia jaki wpis powinien istnieć w księdze wieczystej nie można orzec odnośnie stwierdzenia ważności zaskarżonej decyzji. Jednak w takim przypadku strona przeciwna prowadząc postępowanie powinna zastosować przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz przepis art. 100 §1 K.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepis art. 7 K.p.a. bowiem nie stał na straży praworządności oraz nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Oparcie się przez SKO w Bydgoszczy wyłącznie na dokumentacji zapisanej w jednej księdze wieczystej tj. że grunty stały się własnością państwową nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 7 K.p.a. bowiem w materiałach sprawy można dostrzec niezgodności pomiędzy zapisami w wykazach zmian gruntowych oraz księdze wieczystej. Również niezgodności zapisu w księdze wieczystej, iż jest to grunt państwowy wynikają z dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, a w szczególności aktu notarialnego z 1931 roku, który to jest nadal w archiwach. Tym samym można uznać, że nie przeprowadzono w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego przez co naruszono przepis art. 77 § 1 K.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że SKO ustaliło w sposób nie budzący wątpliwości, że w świetle prawa właścicielem przedmiotowej nieruchomości w chwili wydawania decyzji z dnia (...) sierpnia 1974 roku o nabyciu nieruchomości przez W. D. był Skarb Państwa. Jednak w tym przypadku można uznać, że SKO oparło się tylko na zapisie w księdze wieczystej nie biorąc pod uwagę innych dokumentów, w tym również znajdującego się w księdze KW (...) wykazu zmian gruntowych oraz kontaktu kupna-sprzedaży z dnia 12 grudnia 1931 roku sporządzonego w formie aktu notarialnego, na mocy którego W. D. nabył (...) przedmiotową działkę gruntu. Tym samym istnieje wątpliwość co do prawidłowych zapisów w księdze wieczystej nr (...) i możliwie błąd nastąpił w 1948 roku podczas upaństwawiania gruntów w ramach reformy rolnej.

Ustaleń właściwych można dokonać wyłącznie w postępowaniu sądowym bowiem SKO nie może podważać zapisów w księgach wieczystych i w takim przypadku istniała konieczność zastosowania przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 100 § 1 K.p.a. .

Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy wydając zaskarżoną decyzję naruszyło przepisy wyżej wskazane. Natomiast Sąd pierwszej instancji oddalając skargę skarżącej zaakceptował błąd strony przeciwnej i tym samym również naruszył prawo materialne. Sąd pierwszej instancji naruszył też przepisy dotyczące postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mianowicie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a Sąd pierwszej instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości bowiem naruszono prawo materialne (art. 7 K.p.a. , art. 77 § 1 K.p.a.), które miało wpływ na wynik sprawy. Nadto organ administracji publicznej tj. SKO nie zastosował procedury zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegając tego uchybienia również naruszył ten przepis. Sąd pierwszej instancji naruszył też przepis art. 145 § 1 pkt 1 lic P.p.s.a. bowiem nie uwzględnił skargi na decyzję i nie uchylił decyzji w całości pomimo innego naruszenia przepisów postępowania mimo, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Mianowicie z dokumentów znajdujących się w sprawie nasuwają się wątpliwości czy grunt, który nadano W. D. w ramach uwłaszczenia był gruntem rzeczywiście własnością Skarbu Państwa. Co prawda istnieje domniemanie prawdziwości zgodności wpisów do księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie takie może zostać obalone i w tym przypadku SKO powinien w trybie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. postępowanie zawiesić i w trybie art. 100 § 1 K.p.a. wezwać skarżącą do wystąpienia na drogę sądową w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jednak SKO tego nie uczyniło przez co naruszono nie tylko przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 100 § 1 K.p.a. , lecz również przepis art. 7 K.p.a. i art. 9 K.p.a. bowiem nie podjęto wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy oraz nie informowano skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych dbając o to by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa. Tym samym nie zebrano w sprawie całego materiału dowodowego tj. art. 77 § 1 K.p.a. Uchybienia popełnione przez SKO w Bydgoszczy są naruszeniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy bowiem w przypadku zawieszenia sprawy i rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, że przedmiotowa nieruchomość nie była państwowa to też rozstrzygnięcie SKO byłoby inne. Tym samym naruszenie wskazanych powyżej przepisów przez SKO mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniesiona niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jak i naruszenia prawa procesowego tj. art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a. i art. 7, 9, 77 § 1, 97 § 1 pkt 4 oraz 100 § 1 K.p.a. Żaden z zarzutów nie mógł odnieść oczekiwanego skutku, gdyż zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistniały w niniejszej sprawie spór sprowadza się w głównej mierze do dokonanych przez organy, a podzielonych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń stanu faktycznego sprawy. W pierwszej kolejności należy więc rozważyć czy w momencie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia (...) sierpnia 1974 r. W. D. spełniała warunki określone w art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, a więc czy sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa czy też nie.

Z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, iż W. D. w 1931 r. nabył sporną nieruchomość na podstawie umowy od (...) uiszczając część ceny kupna. Umowa ta miała dojść do skutku pod warunkiem uiszczenia reszty ceny kupna oraz zatwierdzenia przez Okręgowy Urząd Ziemski i przewłaszczenia w księdze wieczystej. Jednakże do 1939 r. umowa ta nie została zatwierdzona przez Okręgowy Urząd Ziemski ani - przede wszystkim - nie ujawniono na tę okoliczność przewłaszczenia w księdze wieczystej. Następnie cała nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.), czego dowodem jest wpis znajdujący się w księdze wieczystej z dnia 26 listopada 1948 r. KW nr (...) . Dalej na gruncie tym gospodarowała W. D, jako następca prawny W. D. i wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, spełniała warunki o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, ponieważ zgodnie z tym przepisem "rolników gospodarujących na nieruchomościach państwowych uznaje się za właścicieli tych nieruchomości, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie tych nieruchomości na podstawie umowy zawartej przed dniem 13 września 1944 r., a na Ziemiach Odzyskanych - przed dniem 9 maja 1945 r. z zamiarem nabycia na własność".

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości takich decyzji (art. 16 § 1 K.p.a.) i wobec tego przepisy uzasadniające takie stwierdzenie podlegają wykładni ścisłej (vide: wyroki NSA: z 14 sierpnia 1987 r. IV SA 393/07, ONSA 1990, nr 1, poz. 1 i SN z 7 marca 1996 r. III ARN 70/95, OSN 1996, nr 18, poz. 258). Z kolei do uznania naruszenia prawa za rażące niezbędne jest stwierdzenie następujących przesłanek, a mianowicie, że w sprawie, w zakresie objętym decyzją, obowiązywał niewątpliwy stan prawny, że treść decyzji pozostawała w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów obowiązującego prawa i że charakter naruszenia prawa był tego rodzaju, iż prowadziło to do niemożności zaakceptowania tej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (vide: wyroki NSA z 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23 i z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).

Z przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy wynika niezbicie, że poprzednik prawny W. D. stał się posiadaczem spornej nieruchomości na podstawie umowy zawartej przed dniem 13 września 1944 r. z zamiarem jej nabycia na własność, co nie doszło jednak do skutku. Nie można więc uznać, że kontrolowana w trybie nieważnościowym decyzja z 1974 r. rażąco narusza prawo wobec tak jednoznacznych ustaleń stanu faktycznego. Ze względu na powyższe uznać także należy, że – wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej – organ zgodnie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz wymogami dotyczącymi informowania stron postępowania (art. 9 K.p.a.), gromadzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Nie jest także zasadny zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, że organy nie pouczyły skarżącej o możliwości wystąpienia na drogę postępowania cywilnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej ze stanem faktycznym i zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1 K.p.a. Zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozpoznanie warunkuje merytoryczne rozpoznanie sprawy to jedynie zagadnienie prawne, nie zaś faktyczne. Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Organ nie może tym samym, zawieszając postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., kierować się przewidywaniami, jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 lipca 2009 r. II SA/Gl 302/09).

W konsekwencji słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia (...) czerwca 2009 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Wyrzysku z dnia (...) sierpnia 1974 r. odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.