Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 736/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Krystyna Kleiber (spr.) NSA Anna Lech Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

l SA 736/03

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Wojewoda [...] na zasadzie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w N, stanowiącej działkę o numerze [...], o powierzchni [...] ha, wykazanej w księdze wieczystej KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K., opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

W uzasadnieniu swego stanowiska Wojewoda wyjaśnił, że jak wynika z karty inwentaryzacyjnej nieruchomość ta w dacie [...] maja 1990 r. tj. w dniu wejścia ustawy komunalizacyjnej, stanowiła - wg wpisu w księdze wieczystej KW [...] własność Skarbu Państwa, a z wypisu rejestru gruntów, iż w dacie [...] maja 1990 r. pozostawała we władaniu P., które decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 1989 r. zarządzały gruntem ponosząc opłaty jak też na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wystąpiły o nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własność znajdującego się na nim budynku.

W związku z ustaleniem, że P. nie posiada żadnego dokumentu, z którego wynikałby w stosunku do przedmiotowej nieruchomości jej tytuł o charakterze prawnorzeczowym a jedynie legitymuje się ona faktem posiadania jej w dacie [...] maja 1990 r., organ stwierdził, iż nieruchomość ta -jako mienie stanowiące własność Skarbu Państwa i należące do terenowego organu administracji państwowej -podlegało komunalizacji.

W odwołaniu od powyższej decyzji P.wniosły o jej uchylenie stwierdzając, że skoro sporna nieruchomość pozostawała na dzień [...] maja 1990r. w ich posiadaniu, co potwierdza decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] i została zabudowana budynkiem ze środków własnych to przedmiotowa nieruchomość nie powinna podlegać komunalizacji, tylko w oparciu o złożony wniosek, P. powinna otrzymać grunt w wieczyste użytkowanie.

Decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2002 r. zostało umorzone postępowanie odwoławcze. Komisja stanęła bowiem na stanowisku, że w postępowaniu komunalizacyjnym stronami takiego postępowania są przede wszystkim Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może domagać się dopuszczenia go do udziału w sprawie, jeżeli wykaże, iż przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia, który - zdaniem organu nie wynika ani z długoletniego faktycznego władania gruntem na podstawie przepisów o P., ani z dokonanych na nim nakładów w postaci wzniesienia budynku ze środków własnych, ani z prawa zarządu uzyskanego w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości czy wcześniej w użytkowaniu, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszło w zarząd. Komisja uznała, iż odwołującemu się nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu komunalizacyjnym i mając to na uwadze, na zasadzie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyła postępowanie odwoławcze.

W skardze do Sądu, domagając się uchylenia powyższej decyzji, P. podniosły zarzut, że organ odwoławczy błędnie ocenił stan faktyczny i prawny sprawy.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o je; oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż skarżącej nie przysługiwał status strony w prowadzonym postępowaniu komunalizacyjnym.

W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się - z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należy uznać za uzasadnioną.

Zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawna. Orzekając zatem w oparciu o powyższy przepis Sąd uznał, że choć skarżąca wnosiła jedynie o uchylenie decyzji organu odwoławczego, uchyleniu podlegało także rozstrzygniecie wydane przez organ orzekający w pierwszej instancji z uwagi na nie przeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia rodzaju uprawnień przysługujących P. do przedmiotowego gruntu.

P. Spółka Akcyjna w [...] są następcą prawnym dawnego przedsiębiorstwa [...] prowadzonego pod tę samą nazwą. Przedsiębiorstwo to nie zostało utworzone w oparciu o przepisy ustawodawstwa zwykłego a status jego był zawsze regulowany w drodze aktów szczególnych Powołano je do życia przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 rozporządzenia zadaniem tegoż przedsiębiorstwa było prowadzenie eksploatacji wszystkich [...], zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji. W tym celu objęło ono w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Majątek ruchomy natomiast, przeznaczony do użytku [...], przeszedł na własność Przedsiębiorstwa. Z punktu widzenia kwestii majątkowych istotne znaczenie miały także przepisy art. 6 i 7 rozporządzenia, w myśl, których cały majątek wydany Przedsiębiorstwu, zgodnie z cytowanym przepisem art. 4, w użytkowanie i zarząd lub na własność podlegał wyodrębnieniu z ogólnego majątku Skarbu Państwa, zaś wszystkie nieruchomości przeznaczone do użytku [...], stawały się z chwilą nabycia ich przez Przedsiębiorstwo własnością Skarbu Państwa, a Przedsiębiorstwo zatrzymywało je w swoim użytkowaniu i zarządzie.

Powyższe zasady gospodarowania przez P. mieniem państwowym nie uległy zmianie z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r. Nr 9 poz. 76) i utraty mocy wyżej cytowanego rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r. Nie uległy także zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "PKP" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.). Znamienne jest przy tym, że w tej ostatniej ustawie przepis art. 16 ust. 1, 2 i 3 przewidywały regulację, iż mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku dalszej działalności, a ponadto, iż P. gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę. Z kolei przepis art. 50 ust.1 tejże ustawy stwierdzał, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa "P.", działającego dotychczas na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami P., działającego na podstawie niniejszej ustawy.

Choć obecnie powołane wyżej ustawy już nie obowiązują, bowiem zostały zastąpione najpierw ustawą z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 95, poz. 474) a następnie ustawą z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948), ale wymienione wyżej ustawy obowiązywały w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, a zatem regulowany przez nie stan prawny miał istotne znaczenie dla ustalenie charakteru uprawnień P. do mienia, którym gospodarowała. W niniejszej sprawie nie mniej istotne znaczenie ma także konieczność ustalenia, w jakiej dacie P. objęła we władanie sporną nieruchomość. Zatem przyjęcie przez organy obu instancji poglądu, że skarżąca nie legitymuje się w stosunku dc wspomnianej nieruchomości żadnym tytułem o charakterze prawnorzeczowym należało uznać za co najmniej przedwczesne. Wskazać w tym miejscu wypada, że - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w przepisie art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W tej sytuacji mając zatem powyższe na uwadze Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, w związku z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.