Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 562/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. Z. na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Zdrowia do rozpoznania punktu 1, punktu 2 (zdanie drugie i trzecie), punktu 3, punktu 4 wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania punktu 2 (zdanie pierwsze) wniosku z dnia [...] maja 2021 r.; 3. stwierdza, że bezczynność organu, o której mowa w puncie 1 i 2 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz M. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. Z. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 czerwca 2021 r. M. Z. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Zdrowia w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 23 u.d.i.p. Wniósł o stwierdzenie, że bezczynność MZ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie MZ do udostępnienia informacji wnioskowanych we wniosku z [...] maja 2021 roku w terminie 7 dni od dnia otrzymania przez MZ odpisu prawomocnego wyroku, zasądzenie od MZ zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem, nałożenie grzywny na MZ w wysokości przynajmniej 4000 zł z racji nieudostępnienia informacji publicznej mającej wysoką wagę i dotyczącej istotnego problemu publicznego, przyznanie sumy pieniężnej w wysokości przynajmniej 1000 zł od MZ z racji poniesionych strat wynikających z bezczynności MZ, nałożenie na MZ obowiązku wyjaśnienia, dlaczego MZ nie udostępniło informacji publicznej w ustawowym terminie wynoszącym 14 dni, nałożenie na MZ obowiązku wyjaśnienia, dlaczego MZ nie publikuje publicznie codziennie aktualnych danych, o których udostępnienie wnioskował.

Skarżący podał, że w dniu [...] maja 2021 roku drogą mailową złożył do Ministerstwa Zdrowia wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Dotyczył on danych publicznych nt. dokładnych informacji o zgonach związanych ze szczepieniami przeciw COVID-19. W piśmie sformułowanych zostało 5 pytań. We wniosku zaznaczył, aby dane, jakie w odpowiedzi na wniosek udzieli MZ, były aktualne na dzień udzielania odpowiedzi, były jak najnowsze. Skarżący wskazał, że zwrócił się z następującymi pytaniami: 1. Ile osób zmarło po zaszczepieniu się przeciw COVID

19 (zarówno tylko jedną dawką, jak i obydwoma dozami) ? 2. Ile osób zmarło na C0V1D-19 po zaszczepieniu się przeciw COVID-19 (zarówno tylko jedną dawką, jak i obydwoma dozami)? Na jakiej podstawie to stwierdzono? Czy wykonano sekcje zwłok, czy może powołano się tylko na wynik testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 (nie może być to wiarygodną podstawą stwierdzenia zgonu z racji COVID-19)? 3. Ile osób zmarło na skutek zaszczepienia się przeciw COVID-I9 (zarówno tylko jedną dawką, jak i obydwoma dozami)? Na jakiej podstawie to stwierdzono? Czy wykonano sekcje zwłok? 4. Czy u każdej osoby, która zmarła po zaszczepieniu się przeciw COVID-19 (zarówno tylko jedną dawką, jak i obydwoma dozami) jest wykonywana sekcja zwłok, aby rzetelnie stwierdzić przyczynę zgonu? 5. Jaka jest najczęstsza przyczyna zgonu osób zmarłych po zaszczepieniu się przeciw COVID-19 (zarówno tylko jedną dawką, jak i obydwoma dozami)?

W skardze podniesiono też m.in., że MZ informacji stanowiących odpowiedzi na powyższe pytania nie podaje do wiadomości publicznej. Obywatele nie znają danych, o których wydanie wnioskował. Nie są one publicznie podawane przez MZ, pomimo że są niezwykle ważne dla obywateli.

Skarżący wskazał, że MZ nie udzieliło jakiejkolwiek odpowiedzi na pismo, pomimo że od chwili dostarczenia wniosku organowi minęły ponad 3 tygodnie.

Skarżący wskazał też m.in., że MZ ponadto codziennie przedstawia szczegółowe informacje nt. COVID-19 i SARS-CoV-2 na swojej stronie internetowej i mediach społecznościowych. Ukazywane są także codziennie w sposób dokładny informacje nt. szczepień na C0VID-19. Nie obejmują one jednak np.: ilości zgonów spowodowanych szczepieniami; ilości zgonów osób zaszczepionych; ilości zachorowań na chorobę C0VID-19 wśród osób zaszczepionych; ilości zakażeń wirusem SARS-CoV-2 wśród osób zaszczepionych oraz ilości zgonów na COVID-19 wśród osób zaszczepionych.

Skarżący wskazał też m.in., że poniósł straty na skutek nieudzielenia przez MZ informacji, o których udostępnienie wnioskował. Z racji bezczynności organu sporządzić musiał niniejszą skargę, co stanowiło poważne wyzwanie. Wskazał na czasochłonność i pracochłonność przygotowania skargi. Podniósł m.in., że przyznanie sumy pieniężnej w wysokości przynajmniej 1000 zł od MZ wydaje się w świetle przedstawionych w skardze informacji zasadne i stanowi uczciwą rekompensatę poniesionych strat.

Minister Zdrowia, w odpowiedzi dnia [...] lipca 2021 r. na skargę z dnia [...] czerwca 2021 r., wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku wniósł o umorzenie postępowania.

W odpowiedzi organ wskazał, że pismem z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...], wysłanym wiadomością elektroniczną w dniu [...] czerwca 2021 r, przedstawił odpowiedź na zapytanie z dnia [...] maja 2021 r., w którym wskazał, że: 1. W zakresie pytania pierwszego: Uprzejmie informuję, że w toku analizy przedmiotowego wniosku ustalono, że informacja, o którą Pan wnioskuje jest informacją publiczną przetworzoną, wymagającą wykonania dedykowanych prac analitycznych, w tym łączenia dużych zbiorów danych pochodzących od różnych gestorów, którą to informacją w chwili otrzymania wniosku resort zdrowia nie dysponował. Ponadto, we wniosku nie wykazano szczególnej istotności dla interesu publicznego, niezbędnego dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku. W związku z powyższym, na podstawie art. 3. pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2001 nr 112 poz. 1198 z pózn. zm.) wzywam Pana do wykazania w terminie 14 dni od dnia odebrania niniejszego pisma, że udostępnienie informacji, o której mowa we wniosku Jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem pozostawienia sprawy bez dalszego rozpatrzenia. 2. W zakresie pytań drugiego i czwartego: Uprzejmie informuję, że od rozpoczęcia Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19 do dnia 15 czerwca 2021 roku stwierdzono 3 873 zgony w wyniku zakażenia wirusem SARS-CoV-2 pomimo przyjęcia jednej lub dwóch dawek szczepionki, co stanowi 0,02% osób, które przyjęły Jedną lub dwie dawki szczepionki. Należy podkreślić, że w/w zgony były spowodowane zachorowaniem na COVID-19, a nie faktem zaszczepienia. Ponadto, 79% zgonów dotyczyło osób powyżej 70 roku życia. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z stanowiskiem Światowej Organizacji Zdrowia, budowanie odporności po szczepieniu trwa zwykle przez kilka tygodni, dlatego też Jest możliwe, że osoba, która przyjęła szczepionkę będzie zainfekowana z uwagi na to, iż nie wykształciła jeszcze odpowiednio silnej odpowiedzi układu odpornościowego w przypadku ekspozycji na wirusa SARSCoV- 2: [...] Dlatego niezależnie od przyjęcia szczepionki powinno

się zachowywać reżim sanitarny. Możliwe jest także, że osoba, która została zaszczepiona uległa zakażeniu na krótko przed zaszczepieniem, a objawy zachorowania wystąpiły dopiero po zaszczepieniu, co skutkowało faktem dopuszczenia pacjenta do zaszczepienia. Zgodnie z informacjami publikowanym przez

Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (CDC), mediana czasu wystąpienia

objawów zachorowania na C0VID-19 wynosi 4-5 dni od ekspozycji na wirusa SARS-CoV-2: [...]. Informuję również, że zgodnie z zaleceniami Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny sądowej, w przypadkach zgonów w wyniku zakażenia wirusem SARSCoV-2 brak jest wskazań medycznych do przeprowadzania badania pośmiertnego, ponadto "Sekcja zwłok osoby z rozpoznaniem lub podejrzeniem choroby C0VID-19 lub zakażeniem SARS CoV-2 jest procedurą znacznie podwyższonego ryzyka, które można podejmować tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach w sytuacji braku możliwości zastąpienia innymi metodami pozyskiwania materiału dowodowego," ([...]). Natomiast w przypadku wskazań do wykonania sekcji sądowo-lekarskiej należy dokonać klasyfikacji ryzyka epidemiologicznego i możliwości jednostki do wykonania takiej sekcji ([...]). 3. W zakresie pytania trzeciego: Uprzejmie informuję, że

zgodnie z obowiązującymi przepisami wystąpienie niepożądanych odczynów poszczepiennych zgłaszane jest do Państwowej Inspekcji Sanitarnej ([...]). Inspekcja sanitarna weryfikuje zgłoszenia, a następnie udostępnia raport w zakresie niepożądanych odczynów poszczepiennych związanych ze szczepieniem przeciw COVID-19 na stronie: [...]. 4. W zakresie pytania piątego: Uprzejmie informuję, że zgodnie z ustawą z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.) podmiotem właściwym w sprawie gromadzenia i udostępniania danych o zgonach wraz z ich przyczynami jest Główny Urząd Statystyczny. Szczegółowe informacje dotyczące realizacji tego zadania, w tym metodyka, dostępne są na stronie internetowej

Urzędu: [...] Jednocześnie, Urząd ten nie podlega nadzorowi Ministra Zdrowia, a bezpośrednio Prezesa Rady Ministrów. Ponadto, kwestia przekazywania danych z karty zgonu (w tym przyczyny zgonu) w celach statystycznych uregulowana jest w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2014 poz. 1741) oraz ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. 1959 nr 11 poz. 62 z późn. zm.). Z uwagi na powyższe, do Ministerstwa Zdrowia nie są przekazywane kopie kart zgonów, zatem resort nie dysponuje odrębnym źródłem przedmiotowych danych i nie ma możliwości udzielenia odpowiedzi na Pana pytanie. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w skardze niewłaściwie wskazano jako zaskarżony organ, tj. Ministerstwo Zdrowia, albowiem to Minister Zdrowia jest organem, którego bezczynność może być przedmiotem skargi. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie odpowiedź została wnioskodawcy udzielona, a tym samym organ nie pozostaje w bezczynności. Organ wyjaśnił jednocześnie, że przyczyną braku możliwości udzielenia odpowiedzi na ww. wniosek w 14 dniowym terminie było nałożenie się bardzo dużej liczby wniosków o udostępnienie informacji publicznej, nierzadko wymagających wykonania dedykowanych prac analitycznych oraz wystąpienia okoliczności niezależnych od woli organu w postaci nagłych zachorowań pracowników Departamentu Analiz i Strategii. W związku z powyższym, mając na względzie zapewnienie jak najlepszej jakości w procedowaniu spraw, odpowiedź została udzielona tak szybko, jak to było możliwe.

Organ zaznaczył, że żądanie przez skarżącego ukarania organu grzywną jest bezzasadne, bowiem jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, pomimo niepoinformowania wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim organ udostępni informację. Organ rozpatrzył złożony wniosek i udzielił odpowiedzi na wszystkie zadane przez skarżącego pytania pismem z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...], przesłanym skarżącemu w dniu [...] czerwca 2021 r.

Organ podkreślił, że nie pozostaje w stanie bezczynności, ponieważ wnioskowana odpowiedź organu została udzielona, a w związku z tym postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wskazał również, że przedstawione z opóźnieniem stanowisko w sprawie nie powoduje żadnych negatywnych skutków ani społecznych ani dla skarżącego.

Organ wskazał, że dane statystyczne dotyczące zgonów z powodu COVID-19 pomimo szczepienia nie są podawane do wiadomości publicznej z uwagi na możliwość ich błędnej interpretacji. Podniósł, że dane te są udostępniane na wniosek i opatrywane stosownym komentarzem. Natomiast podawanie danych dotyczących liczby zgonów osób. które wcześniej przyjęły szczepienie przeciw COVID-19, w świetle nieposiadania danych dotyczących przyczyny zgonu, jak również potwierdzonego związku ze szczepieniem, a jedynie faktu i daty zgonu, jest w ocenie organu niewłaściwe. Informacja taka jest informacją niepełną, niepozwalającą na właściwą ocenę sytuacji, a tym samym nierzetelną. Co więcej, przedstawienie jej w takiej formie może skutkować błędnymi interpretacjami lub przekłamaniami. Minister wskazał również, że zgodnie z wyrokiem NSA z 20 listopada 2003 r., II SAB 372/03 obowiązek udostępniania informacji publicznej przez władze publiczne, i inne podmioty wykonujące zadania publiczne, nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. Informacje dotyczące Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych w związku ze szczepieniem przeciw COVID-19 są publikowane w Internecie przez Główny Inspektorat Sanitarny. Zostały także opublikowane zalecenia Krajowego Konsultanta w dziedzinie medycyny sądowej związane z przeprowadzaniem badań pośmiertnych pacjentów, u których potwierdzono zachorowanie na COVID-19.

Minister wskazał, że nie znajduje także uzasadnienia dla zadośćuczynienia dla skarżącego w związku z koniecznością sporządzenia przez niego skargi. Podniósł, że zgodnie z art. 90 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, obywatel jest obowiązany przestrzegać przepisów Konstytucji i ustaw, a tym samym je znać. Organ wskazał, że obecnie istnieje wiele źródeł pozyskania wiedzy wskazanej przez skarżącego, jak również stosownych poradników. Możliwe jest także skorzystanie z bezpłatnej pomocy prawnej.

W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2021 r. skarżący odnosząc się do udzielonej przez Ministra Zdrowia odpowiedzi na skargę podniósł, że organ przedstawił sprawę nierzetelnie. Skarżący podniósł, że Minister nie poinformował Sądu, że skarżący udzielił odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] czerwca 2021 r. i w wyznaczonym przez organ terminie 14 dni wykazał, że udostępnienie informacji, o której mowa w punkcie 1 wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (skarżący załączył do pisma m.in. e-mail z dnia [...] lipca 2021 r. skierowany do Ministerstwa Zdrowia, stanowiący odpowiedź na żądanie organu dotyczące wykazania szczególnej istotności żądanej w punkcie 1 wniosku informacji dla interesu publicznego). Podał, że Ministerstwo Zdrowia nie udostępniło wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej w punkcie 1 wniosku o udostępnienie informacji publicznej mimo, że wykazał szczególną istotność dla interesu publicznego. Wskazał też m.in, że Ministerstwo Zdrowia podało niewłaściwe organy, które rzekomo byłyby właściwe do udzielenia informacji w wnioskowanych w punktach 3 i 5 wniosku. Ministerstwo ponadto nie poinformowało w ogóle, że nie dysponuje informacjami wnioskowanymi w punkcie 3, lecz tylko w nawiązaniu do punktów 3 i 5 wniosku wskazało inne organy, które miałyby informacje wnioskowane w tych punktach udzielić. Ministerstwo Zdrowia nie wskazało jasno, że organy te są właściwe do udostępnienia mi wnioskowanych informacji, lecz można się tego domyśleć, ponieważ w odniesieniu do punktów 3 oraz 5 poinformowało o innych organach i podało informacje o ich działalności związanej z informacjami wnioskowanymi w punkcie 3 jak też 5. Skarżony organ nie udostępnił większości wnioskowanych informacji. Organ udzielił tylko część informacji wnioskowanych w punkcie 2. Ministerstwo nie udzieliło informacji, na jakiej podstawie stwierdzono określoną ilość zgonów na COVID-19 osob zaszczepionych przeciw COVID-19 (zarówno tylko jedną dawką, jak i obydwoma dozami). Na pytania zawarte w punkcie 3 mojego wniosku w ogóle nie udzielono odpowiedzi. Odnośnie punktu 4 wniosku Ministerstwo Zdrowia nie udzieliło wnioskowanej informacji. Udzielona odpowiedź nie stanowi wnioskowanej informacji. Skarżący wskazał, że także odpowiedź na pytanie 5 nie została udzielona. Ministerstwo Zdrowia jako organ właściwy do udzielenia wnioskowanej informacji wskazało Główny Urząd Statystyczny. Skarżący dodał, że organ nie wydał jakiejkolwiek decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie skarżący wskazał m.in., że GIS pismem z dnia [...] lipca 2021 roku poinformował go, że "Państwowa Inspekcja Sanitarna [...] nie ustala natomiast związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy podaniem szczepionki a wystąpieniem zgonu". Podał, że poinformowano go, że Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych ma obowiązek dokonania oceny przyczynowo-skutkowej wszystkich zgłoszeń pojedynczych przypadków działań niepożądanych szczepionek przeciw COVID-19.

Skarżący wskazał, że Minister Zdrowia niewątpliwie pozostaje w bezczynności co do udostępnienia większości wnioskowanych w ramach wniosku z dnia [...] maja 2021 roku informacji publicznych. Stwierdził, że większość wnioskowanych informacji nie została udzielona, a nie została wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący podtrzymał skargę. Do skargi załączył też m.in. wnioski skierowane do GUS, GIS i URPLWiPB oraz NIZPPZH-PIB oraz udzielone na nie odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak,

że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś,

H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie,

czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z dnia

6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), zwanej dalej u.d.i.p.

W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że Minister Zdrowia jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Okoliczność wskazania w skardze Ministerstwa Zdrowia, jako podmiotu, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, a nie Ministra Zdrowia, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi. W sprawie nie budziło bowiem wątpliwości, że organem, którego bezczynności skarga dotyczy jest Minister Zdrowia.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Odwołując się do tego przepisu oraz art. 6 u.d.i.p. należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2002 r. w sprawach o sygn. akt II SA 181/02, II SA 1956/02 i II SA 2036-2037/02). Informację publiczną stanowi m.in. treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień, opinii

i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane

i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Informację publiczną stanowi także m.in. informacja o organach i osobach sprawujących w nich funkcje, trybie działania, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

Elementem rzetelności działania organów demokratycznego państwa jest zapewnienie obywatelom prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, łączącego się z powszechnie aprobowaną w państwach demokratycznych, zasadą "otwartego rządu", oznaczającą transparentność działalności wszystkich organów władz publicznych (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r. , I OSK 2213/13, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie niniejszej żądanie udostępnienia informacji, o których mowa we wniosku z dnia [...] maja 2021 r. stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., co nie było sporne. Nie kwestionował tego organ. Wnioskodawca zwrócił się bowiem o podanie informacji ściśle związanych z ochroną zdrowia, w nawiązaniu do działań podjętych przez władzę publiczną w ramach przeciwdziałania COVID-19. Żądania wniosku dotyczą sfery faktów i danych publicznych.

Dostęp do informacji publicznej, zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 Konstytucji RP, nie ogranicza się tylko do wybranej kategorii dokumentów, ale wszystkich tych informacji, które dotyczą sfery określonej w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP.

W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później

niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej

z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W przypadku, gdy organ nie posiada żądanej informacji powinien o tym poinformować wnioskodawcę w piśmie. Pismo kierowane do strony wnioskującej powinno zawierać wyjaśnienie takiego stanu rzeczy (tak w wyroku NSA z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 473/17; wyrok NSA z 24 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 851/09, publik. LexPolonica nr 2474778).

Rozpatrując skargę na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2021 r. Sąd stwierdził, że organ pozostawał

w bezczynności na dzień wniesienia niniejszej skargi, jak również pozostaje

w bezczynności na dzień orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie: punktu 1 wniosku; zdania drugiego i trzeciego punktu 2 wniosku, punktu 3 i punktu 4 wniosku.

W zakresie punktu 1 wniosku Minister poinformował wnioskodawcę pismem z dnia [...] czerwca 2021 r., że żądanie stanowi informację publiczną przetworzoną

i wezwał do wykazania szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego. Wnioskodawca odpowiedział na wezwanie pismem z dnia [...] lipca 2021 r., co wynika z pisma procesowego skarżącego z dnia 23 listopada 2021 r. Z akt sprawy nie wynika, aby organ, po uzyskaniu odpowiedzi wnioskodawcy, do dnia orzekania przez Sąd udostępnił wnioskodawcy żądaną w tym punkcie informację publiczną lub też wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (do Sądu nie wpłynęła od organu informacja w tym zakresie).

Z treści pisma organu z dnia [...] czerwca 2021 r. skierowanego do wnioskodawcy wynika, że organ nie udzielił wnioskodawcy odpowiedzi w zakresie zdania drugiego

i trzeciego pytania 2 wniosku, tj. " Na jakiej podstawie to stwierdzono? Czy wykonano sekcje zwłok, czy może powołano się tylko na wynik testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 (nie może być to wiarygodną podstawą stwierdzenia zgonu z racji COVID-19)?"

Organ wskazał jedynie, powołując się na wymienione w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. strony internetowe, że zgodnie z zaleceniami Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny sądowej, w przypadkach zgonów w wyniku zakażenia wirusem SARS CoV-2 brak jest wskazań medycznych do przeprowadzania badania pośmiertnego, ponadto "Sekcja zwłok osoby z rozpoznaniem lub podejrzeniem choroby C0VID-19 lub zakażeniem SARS CoV-2 jest procedurą znacznie podwyższonego ryzyka, które można podejmować tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach w sytuacji braku możliwości zastąpienia innymi metodami pozyskiwania materiału dowodowego. Natomiast w przypadku wskazań do wykonania sekcji sądowo-lekarskiej należy dokonać klasyfikacji ryzyka epidemiologicznego i możliwości jednostki do wykonania takiej sekcji. Powyższe nie stanowi odpowiedzi na wniosek we wskazanym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że jeśli Minister Zdrowia nie posiada żądanej informacji powinien to wyraźnie wskazać w odpowiedzi do wnioskodawcy. Tymczasem w sprawie tej organ nie twierdził, że nie posiada żądanej informacji, a jednocześnie jej nie udostępnił, jak również nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia żądanej w tym zakresie informacji.

Pismo organu z dnia [...] czerwca 2021 r. nie stanowi też udostępnienia informacji, o której mowa w pytaniu 3 wniosku. Wskazanie przez organ, że wystąpienie niepożądanych odczynów poszczepiennych zgłaszane jest do Państwowej Inspekcji Sanitarnej i że Inspekcja sanitarna weryfikuje zgłoszenia, a następnie udostępnia raport w zakresie niepożądanych odczynów poszczepiennych związanych ze szczepieniem przeciw COVID-19 na podanej stronie internetowej, nie daje podstaw do przyjęcia, że Minister Zdrowia udostępnił żądaną w tym punkcie informację. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ nie stwierdził w odpowiedzi do wnioskodawcy, że nie posiada informacji, o której mowa w punkcie 3 wniosku. Organ nie wydał też decyzji o odmowie jej udostępnienia.

Pismo organu z dnia [...] czerwca 2021 r. nie stanowi też udostępnienia informacji żądanej w punkcie 4 wniosku. Zestawienie treści pytania i udzielonej odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na brak udostępnienia informacji. Ogólne wskazanie na zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny sądowej nie stanowi odpowiedzi co do faktów. Także i w tym przypadku jednak organ nie stwierdził w skierowanej do wnioskodawcy odpowiedzi, że żądanej informacji nie posiada. Nie wydał też decyzji o odmowie jej udostępnienia.

Wobec tego, że wniosek we wskazanym wyżej zakresie nie został rozpatrzony

w formie przewidzianej przez u.d.i.p. w ustawowym terminie (14 dni od dnia wpływu wniosku), jak też nie został rozpatrzony przez organ do dnia orzekania przez Sąd

w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2021 r. we wskazanym wyżej zakresie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Sąd stwierdził, że Minister Zdrowia udostępnił wnioskodawcy w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. informację żądaną w zdaniu pierwszym punktu 2 wniosku. Nie było zatem podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku w tym zakresie.

W związku z tym, że informacja ta udostępniona została po upływie 14 dni od dnia wpływu wniosku, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w tym zakresie.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku

z dnia [...] maja 2021 r. we wskazanym wyżej zakresie nie miała w tej sprawie miejsca

z rażącym naruszeniem prawa. Organ prawidłowo zakwalifikował wniosek jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Choć organ w istocie nie udostępnił żądanej informacji, o której mowa w punkcie 1, zdaniu drugim i trzecim punktu 2, punkcie 3 i punkcie 4 wniosku, jak też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji, a informacja w zakresie zdania pierwszego punktu 2 wniosku udzielona została 17 dni po upływie ustawowego terminu, to z całokształtu informacji wynikających z akt sprawy, w tym przedstawionych w odpowiedzi na skargę nie wynika, aby działanie organu było działaniem zmierzającym do celowego pozbawienia prawa do informacji publicznej. Organ wystosował do wnioskodawcy pismo z dnia [...] czerwca 2021 r. i choć w znaczącym zakresie nie mogło być ono uznane za właściwą realizację obowiązków wynikających z u.d.i.p. i wystosowane zostało dopiero po tym, jak organ otrzymał w dniu [...] czerwca 2021 r. skargę na bezczynność, to zdaniem Sądu powyższe nie daje podstaw do przypisania bezczynności organu w tej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa.

Z akt sprawy nie wynika, aby organ kierował się złą wolą i celowo nie realizował przewidzianego w Konstytucji RP prawa podmiotowego, jakim jest dostęp do informacji w sprawie publicznej. Niewątpliwie duża liczba wniosków o udostępnienie informacji publicznej, wymagających przy tym często, jak podał organ wykonania prac analitycznych, nie stanowi sama w sobie usprawiedliwienia opóźnienia w działaniu organu, jednakże biorąc pod uwagę wystąpienie okoliczności niezależnych od organu (w postaci nagłych zachorowań pracowników, o czym jest mowa w odpowiedzi na skargę), Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa.

Skarga w pozostałym zakresie została oddalona. Z odpowiedzi organu z dnia [...] czerwca 2021 r. na punkt 5 wniosku wynika, że organ nie ma możliwości udzielenia odpowiedzi na to pytanie, albowiem nie są do niego przekazywane karty zgonów, zatem nie dysponuje odrębnym źródłem przedmiotowych danych. Przyjąć w świetle powyższego należało, że organ poinformował wnioskodawcę, że żądanej informacji nie posiada. Skoro informacji, o której mowa w punkcie 5 wniosku organ nie posiada, to skargę na bezczynność w tym zakresie należało oddalić. Organ nie pozostawał bowiem w bezczynności na gruncie u.d.i.p. w tym zakresie.

W świetle wszystkich okoliczności przedstawionych już wyżej Sąd nie znalazł także podstaw do wymierzenia Ministrowi Zdrowia grzywny, jak również przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej. Wskazania wymaga, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6. Grzywna jest dodatkowym środkiem

o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej nie zachodzi potrzeba dyscyplinowania organu tym środkiem prawnym.

Powołany wyżej przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że instytucja sumy pieniężnej, podobnie jak i grzywna, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną – mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny, jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Suma pieniężna pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie (v. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1189/17, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/16, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3800/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W stanie faktycznym tej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do przyznania od organu sumy pieniężnej. Jak wskazano już wyżej, Sąd nie stwierdził, aby organ celowo nie realizował przewidzianego w Konstytucji RP prawa podmiotowego. Kwestia nakładu pracy przy przygotowaniu skargi do Sądu nie stanowi podstawy do przyznania sumy pieniężnej.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a ustawy. W punkcie 4 wyroku Sąd orzekł, na podstawie art. 151 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 5 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.