Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1079/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. (zwany dalej "Kierownikiem Biura Powiatowego"), działając na podstawie art. 5 - 6 i art. 24 ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r., poz. 1551 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, zwanej w skrócie "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, odmówił przyznania skarżącemu Z. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego tj.: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych, płatności do bydła, płatności do krów.

W uzasadnieniu tej decyzji orzekający organ podniósł, iż w trakcie przeprowadzenia kontroli administracyjnej wniosku skarżącego, na podstawie informacji zawartych we wpisie w rejestrze REGON wykryto, iż zarejestrował on działalność oznaczoną wg PKD kodem 3600Z - pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody, natomiast kwota przyznanej płatności w roku 2014 przekroczyła [...] euro.

Zarejestrowana działalność w ocenie organu I instancji należy do tzw. "negatywnej listy" określonej w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr [...] (Dz. Urz. UE L 347 z [...] grudnia 2013 r. str. 608).

W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej i wykryciu powyższego błędu - kodu 3600Z PKD, w dniu [...] stycznia 2016 r. wystosowano do skarżącego wezwanie celem złożenia wyjaśnień faktu prowadzenia działalności wykluczonej.

W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, iż brak zakreślenia pola nr [...] we wniosku oraz niezłożenie oświadczenia o byciu rolnikiem aktywnym zawodowo jest wynikiem błędu osoby wypełniającej wniosek, a nie celowym działaniem wnioskodawcy. Wyjaśnił, iż działalność gospodarcza prowadzona pod firmą Handel - Transport - Usługi [...] 2 dotyczy działalności wykluczonej: 36.00 Z - administrowanie wodociągiem. Ponadto poinformował o prowadzeniu firmy pod innym numerem REGON ([...]), a także prowadzeniu odrębnej księgowości przez firmę zewnętrzną. Do pisma dołączono dokumenty na potwierdzenie tych okoliczności. Kierownik Biura Powiatowego po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, analizie dokumentów załączonych do wniosku oraz złożonych wyjaśnień rolnika stwierdził, że działalność gospodarcza "POBÓR, UZDATNIANIE i DOSTARCZANIE WODY" (PKD 36.00 Z) została zarejestrowana na osobę fizyczną: Z. M. - pod nazwą Z. M. Handel - Transport - Usługi Z. M. S. 2", natomiast dodana do numeru REGON sekwencja liczb "00020" - świadczy o rejestracji tzw. jednostki lokalnej tego samego przedsiębiorcy, a nie o innym podmiocie.

Orzekający organ podniósł, iż zgodnie z art. 1 i art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/747 wnioski o przyznanie płatności w roku 2015 można było składać do dnia 15 czerwca lub do dnia 10 lipca z uwzględnieniem sankcji terminowych i udokumentowanie spełnienia kryteriów rolnika aktywnego zawodowo możliwe było w tym terminie, jednak w ramach składanego wniosku zainteresowany nie złożył oświadczenia o byciu rolnikiem aktywnym, pomimo prowadzenia działalności wykluczonej (pole 08 wniosku) i nie przedstawił stosownych dokumentów.

Dołączenie dokumentów po 10 lipca 2015 r. w ocenie organu było spóźnione i skutkować winno ich pominięciem, zgodnie bowiem z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 02.12.2009), z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, złożenie poprawki do pojedynczego wniosku po ostatecznym terminie, określonym w art. 14 ust. 2 rozporządzenia, prowadzi do zmniejszenia kwot płatności odnoszących się do faktycznego użytkowania przedmiotowych działek rolnych o 1% za każdy dzień roboczy. Poprawki do pojedynczego wniosku uwzględnia się wyłącznie, jeśli wnoszone są przed ostatecznym terminem składania pojedynczych wniosków. Rolnik jest odpowiedzialny za dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności; w stosownych przypadkach powinien dokonać koniecznych poprawek i zmian. W polu 25 wniosku rolnik składa podpis wraz z datą wypełnienia wniosku potwierdzając prawdziwość wpisanych danych oraz potwierdza znajomość zasad przyznawania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności

Mając na względzie przytoczone wyżej przepisy oraz okoliczności faktyczne Kierownik Biura Powiatowego stwierdził, iż stosownie do art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, w przypadku prowadzenia przez osobę fizyczną działalności wykluczonej (kod PKD 36.00Z administracja wodociągami), należy odmówić przyznania płatności.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie następujących norm postępowania:

1. art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 64 § 2 k.p.a. - poprzez bezpodstawne pominięcie dokumentów i oświadczeń dostarczonych przez stronę w ramach uzupełnienia braków formalnych wniosku.

2. art. 9 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 - poprzez przyjęcie, iż skarżący nie spełnia kryterium rolnika aktywnego zawodowo, pomimo, iż przedłożył on w organie urzędowe dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że spełnia kryteria wskazane w ww. przepisie.

3. art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/747 z dnia 11 maja 2015 r. wprowadzającego odstępstwo od rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 809/2014 w odniesieniu do ostatecznego terminu składania pojedynczego wniosku, wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność, ostatecznego terminu zgłaszania zmian w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność oraz ostatecznego terminu składania wniosków o przydział uprawnień do płatności lub zwiększenie wartości uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej w 2015 r. - poprzez błędne przyjęcie, że uzupełnienia braków, o których mowa w pkt 1 stanowiły pisemną zmianę do wniosku w rozumieniu ww. normy prawa unijnego.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej "Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR" po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że do JPO skarżący zgłosił działki rolne o łącznej powierzchni 444,00 ha, a jego wniosek został poddany obowiązkowej kontroli administracyjnej. Kontrola ta wykazała fakt otrzymania płatności bezpośrednich przez skarżącego w roku 2014 w kwocie powyżej [...] €, a także prowadzenia działalności z listy wykluczonej i brak zaznaczenia pola 08 we wniosku, wskazującego, że wnioskodawca jest rolnikiem aktywnym zawodowo, pomimo że m. in. Administruje wodociągami; ponadto brak dostarczenia stosownych dokumentów potwierdzających złożone oświadczenie, co skutkowało odmową przyznania płatności bezpośrednich na rok 2015.

Odnosząc się do zarzutu odwołującego, dotyczącego braku uwzględnienia dokumentacji przedłożonej przez nią w dniu [...] stycznia 2016 r., organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 59 ust. 6 w nawiązaniu do art. 62 ust. 2 lit. h) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/200, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r.) wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność lub wszelkie inne komunikacje, wnioski lub prośby mogą być korygowane i dostosowywane po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ oczywistych błędów. Jak stanowi zaś art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 2014.227.69) wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające, złożone przez beneficjenta, mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż brak jest na gruncie obowiązujących przepisów definicji błędu oczywistego, lecz przyjmuje się, że błąd oczywisty to błąd, który musi zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, kiedy kontrola dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez rolnika wskazuje na wystąpienie takiego błędu. Zakwalifikowanie błędu do grupy błędów oczywistych następuje niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona jest kontrola dokumentów - wizualnie, ręcznie czy elektronicznie, po przeprowadzonej wnikliwej analizie konkretnego przypadku, przy czym błąd oczywisty może być stosowany w wyjątkowych przypadkach. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż termin "oczywisty" należy rozumieć jako niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny, przy czym należy podkreślić, że istotne jest, by oczywistość ta wynikała z samej treści dokumentu dotkniętego błędem. Można wówczas mówić o "jaskrawej" czytelności tego błędu dla organu dokonującego weryfikację wniosku.

Zdaniem organu odwoławczego błędem oczywistym w myśl ww. przepisów nie może być brak oświadczenia o byciu rolnikiem aktywnym zawodowo we wniosku. Wskazanie tego faktu jest istotną częścią wniosku. Informacje te nie mogą być pomijane, czy też różnorako interpretowane w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Tego typu dane bezpośrednio oddziałują na sferę prawną wnioskodawcy, o której może decydować wyłącznie on. Już to przesądza o braku możliwości zakwalifikowania błędu odwołującego do kategorii błędów oczywistych. Błąd oczywisty charakteryzuje m.in. to. że może on zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników. W zaistniałej sytuacji jednak organ nie miał możliwości wykrycia błędu na podstawie treści wniosku i załączników, ponieważ sama deklaracja działek oraz zwierząt kwalifikujących się do płatności, jak również danych osobowych i teleadresowych wnioskodawcy nie zawierała w sobie żadnych nieprawidłowości i była zgodna z instrukcją wypełnienia wniosku.

Organ II instancji zauważył, że dopiero w trakcie kontroli administracyjnej, podczas obowiązkowej weryfikacji wnioskodawcy w rejestrze REGON wykryto, iż wnioskodawca zarejestrował działalność oznaczoną kodem 3600Z - pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody, natomiast kwota przyznanych płatności bezpośrednich w roku 2014 przekroczyła kwotę [...]€. Tymczasem, o kwalifikacji błędu jako oczywistego decydują obiektywne cechy oraz charakter popełnionego błędu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych czynności, czy też ustaleń. W związku z tym, że nie można braku wypełnienia wniosku w prawidłowy sposób, a także braku złożenia dokumentów traktować jako błędu oczywistego, to niezasadne jest w ocenie organu badanie kwestii dobrej wiary.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił uwagę, że rozporządzenie Nr 809/2014 rozróżnia poprawki do wniosku oraz korekty oczywistych błędów. Formularz zmiany w zakresie pozostawania rolnikiem aktywnym zawodowo producent mógł złożyć, zgodnie z art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 747/2015 z dnia 11 maja 2015 r. wprowadzającego odstępstwo od rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 809/2014 w odniesieniu do ostatecznego terminu składania pojedynczego wniosku, wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność, ostatecznego terminu zgłaszania zmian w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność oraz ostatecznego terminu składania wniosków o przydział uprawnień do płatności lub zwiększenie wartości uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej w 2015 r. (Dz. Urz. UE L 119/21 z 12.05.2015 r.) do dnia 15 czerwca. Zmiany, zgodnie z art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), rolnik mógł także dokonywać po dniu 15 czerwca, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku (15 czerwca + 25 dni), tj. do [...] lipca 2015 r., z tym, że zgłoszenie zmiany w tym terminie spowoduje zmniejszenie o 1%, za każdy dzień roboczy opóźnienia, kwoty płatności odnoszącej się do dodanej powierzchni działek.

Producent zarzucił organowi I instancji, iż ten wezwał go do uzupełnienia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a., jednakże nie wziął pod uwagę złożonych przez niego dowodów. Zdaniem organu odwoławczego należy jednak zauważyć, że Kierownik Biura Powiatowego wystosował do skarżącego w dniu [...] stycznia 2016 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień, działając na podstawie art. 50 § 1 k.p.a.; jednocześnie w pouczeniu do przedmiotowego wezwania, organ zaznaczył, iż brak złożenia wyjaśnień w terminie wskazanym, tj. w ciągu 7 dni, będzie miał wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności, przy czym brak oświadczenia o byciu rolnikiem aktywnym zawodowo we wniosku w polu 08 nie stanowił braku formalnego, a formalną podstawę do odmowy przyznania płatności. W wezwaniu Nr [...] z dnia [...].01.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego w sposób jasny wskazał wnioskodawcy, iż nie ma możliwości przyznania mu w obecnej sytuacji płatności, jeżeli nie będzie on w stanie udowodnić na podstawie posiadanej dokumentacji, iż nie prowadzi działalności zakazanej, tj. nie administruje wodociągami. Skarżący przedłożył jednak dokumentację potwierdzającą fakt prowadzenia przedmiotowej działalności w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy oraz na dzień składania wyjaśnień, dlatego organ nie miał możliwości przyznania zainteresowanemu płatności, na podstawie dokumentów dostarczonych po dniu [...] lipca 2015 r., które jednocześnie stanowiły istotną zmianę w zakresie deklaracji strony. Podkreślenia zdaniem organu wymaga fakt, iż wnioskodawca został w wezwaniu poinformowany o istniejących nieprawidłowościach we wniosku.

Bez znaczenia dla sprawy w ocenie Dyrektora ARMiR pozostaje fakt wypełnienia wniosku przez osobę postronną, która oświadcza, iż brak zaznaczenia oświadczenia w polu 08 wniosku wynikał z jej pomyłki, gdyż jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 118/13, przy wypełnianiu wniosku każdy wnioskodawca powinien zachować szczególną staranność, a w razie potrzeby zasięgnąć porady w instytucjach wspierających rolników. To na wnioskodawcy ciąży odpowiedzialność za prawidłowość złożonego wniosku. Przed złożeniem wniosku producent winien dokonać sprawdzenia, czy wszystkie pola są w prawidłowy sposób wypełnione i czy nie pominął on istotnej deklaracji. Skarżący na ostatniej stronie wniosku podpisał się również pod oświadczeniem, iż znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że organ I instancji nie powołał przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w podstawie prawnej swojej decyzji, jednakże odniósł się do nich we właściwy sposób w jej uzasadnieniu. Wskazano również, że Kierownik Biura Powiatowego powołał w uzasadnieniu swojej decyzji przepis art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), który wskazuje na możliwość składania zmian do wniosków z sankcjami. W tym miejscu Dyrektor Oddziału Regionalnego wyjaśnił, iż należało wskazać na zapis art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), który jest przepisem aktualnym dla kampanii na rok 2015; nie miało to jednak żadnego wpływu na rodzaj wydanego rozstrzygnięcia w sprawie.

W skardze do sądu Z. M. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości, jako niesłusznie odmawiającej przyznania skarżącemu

płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, pomimo, iż z dostarczonych przez niego dokumentów wynikało jednoznacznie, iż spełnia on warunki do ich otrzymania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących norm postępowania:

1. art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 64 § 2 k.p.a. - poprzez bezpodstawne pominięcie dokumentów i oświadczeń dostarczonych przez stronę w ramach uzupełnienia braków formalnych wniosku,

2. art. 9 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 - poprzez przyjęcie, iż skarżący nie spełnia kryterium rolnika aktywnego zawodowo, pomimo iż przedłożył on w organie urzędowe dokumenty, z których jednoznacznie wynika, iż skarżący spełnia kryteria wskazane w ww. przepisie,

3. art. 15 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 - poprzez przyjęcie, że dokonane przez skarżącego uzupełnienia braków, o których mowa w pkt 1, stanowiły jakoby pisemną zmianę do wniosku w rozumieniu ww. normy prawa unijnego.

Skarżący podkreślił, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wszczynane jest na składany corocznie do właściwego miejscowo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności. Ten ostatni stanowi szczególny rodzaj podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., zważywszy że przepisy Kodeksu w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mają zastosowanie w tego typu postępowaniach, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponieważ żaden przepis rangi ustawowej nie wyłącza stosowania norm Działu II Rozdziału 1 k.p.a., w szczególności zaś norm art. 63-64 k.p.a., mają one zastosowanie do wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich z zastrzeżeniem szczegółowych regulacji, mogących w ściśle określony sposób modyfikować ww. normy k.p.a. Tego rodzaju szczegółowe regulacje zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Skarżący podniósł, iż prawodawca w § 3 ust. 4 pkt 1 tego aktu przewidział, iż rolnik prowadzący równolegle do działalności rolniczej działalność gospodarczą, o której mowa w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 złożyć powinien oświadczenie, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, a także, w myśl § 5 ust. 1 tegoż rozporządzenia, dołączyć do wniosku stosowne dokumenty pozwalające organowi ustalić, że pomimo prowadzenia wspomnianej działalności, spełnia on definicję rolnika aktywnego zawodowo. Powstaje zdaniem skarżącego pytanie - jaki skutek prawny obowiązujące przepisy wiążą z sytuacją, w której rolnik obok działalności rolniczej, prowadzący także ww. działalność, nie zaznaczył pola nr 8 w terminie przewidzianym do składania wniosków o przyznanie płatności, jak również w terminie tym nie dostarczył dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 12 marca 2015 r.?

Zdaniem skarżącego samo rozporządzenie Ministra Rolnictwa w sprawie szczegółowych wymagań (...) nie daje żadnych podstaw do tego, aby przyjmować, że brak ten nie może być sanowany poprzez późniejsze dołączenie brakującego oświadczenia i związanej z nim dokumentacji, w szczególności na wezwanie organu. Rozporządzenie z dnia 12 marca 2015 r. nie wskazuje żadnych konkretnych konsekwencji prawnych takiej sytuacji. W szczególności nie przewiduje ono w żadnym punkcie, że wniosek obarczony tego rodzaju brakami powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania, lub też - zwłaszcza - że wniosek taki powinien być co prawda procedowany przez organ, jednakże decyzja wieńcząca postępowanie oparta winna być na stanie faktycznym wynikającym wyłącznie z okoliczności, które organ mógł znać w chwili upływu terminu do składania wniosku, nawet jeśli w chwili wydania decyzji organowi znane były także okoliczności kluczowe dla ustalenia prawa strony do otrzymania płatności będących przedmiotem jej wniosku.

Skarżący podkreślił, że organ rozstrzygnął sprawę w sposób, który strona ocenia jako pozbawiony nie tylko wyraźnej podstawy prawnej, ale także elementarnej logiki; bowiem organ powziąwszy w toku postępowania wyjaśniającego udokumentowaną wiedzę o tym, że skarżący należy, z jednej strony, do grona podmiotów prowadzących działalność polegającą na administrowaniu wodociągiem, a także, iż - z drugiej strony -spełnia on pomimo tego, warunki do przyznania mu płatności, o które wyraźnie wnioskował, nie odrzucił co prawda wniosku, jako pozbawionego w chwili upływu terminu do jego złożenia i ewentualnej zmiany elementów niezbędnych do jego rozpatrzenia (do czego organu faktycznie nie uprawniał żaden przepis prawa). Jednakże zamiast rozpatrzyć wniosek w oparciu o te informacje, zawarte we wniosku i dołączonych do niego dokumentach, które organ zgromadził w toku postępowania i które posiadał w chwili wydawania decyzji, organ za podstawę decyzji przyjął swoisty, fikcyjny stan faktyczny na dzień upływu terminu do złożenia wniosku jako takiego,

uznając że wszelkie późniejsze jego uzupełnienia były zdaniem organu, jak należy wnioskować, bezskuteczne.

Jest to stanowisko zdaniem skarżącego zupełnie dziwaczne, albowiem gdyby nawet przyjąć, że późniejsze (w stosunku do materialnoprawnego terminu składania samego wniosku) doprecyzowanie statusu samego wnioskodawcy oraz dołączenie przez niego na wezwanie organu dokumentów potwierdzających jego (istniejące w chwili składania wobec organu wniosku) uprawnienie do uzyskania płatności, stanowiło jakoby niedozwoloną (gdyż spóźnioną) zmianę do wniosku jako takiego (a więc jego osnowy), wówczas wniosek sprzed takiej rzekomej "zmiany" jako pozbawiony niezbędnego oświadczenia, o którym mowa w § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań (...) powinien zostać już prędzej odrzucony, ze względu na to, że do przewidzianej przepisami daty granicznej dla dokonania zmian strona nie dostarczyła organowi informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia istoty sprawy, tj. ustalenia, czy danemu podmiotowi płatności przysługują, czy też nie. Natomiast rozstrzygnięcie polegające na rozpatrzeniu wniosku, jednakże nie w oparciu o fakty i dowody jakimi organ faktycznie dysponował w chwili wydania decyzji, lecz w oparciu wyłącznie o te dowody, które znajdowały się w jego posiadaniu w chwili złożenia wniosku, jest w ocenie skarżącego zabiegiem sztucznym, nie znajdującym bezpośredniego, wyraźnego oparcia w przepisach prawa.

Zdaniem strony skarżącej u podstaw zaskarżonej decyzji leży zasadniczy błąd, polegający na tym, iż organ nie rozróżnił pojęcia zmiany do wniosku (przez co rozumieć należy odmienne, niż pierwotnie sformułowanie przez stronę jego osnowy, a więc zakresu zawartego w nim żądania), od jakiejkolwiek ingerencji w całokształt dokumentacji składającej się na fizyczną całość wniosku, w tym w szczególności polegającej na uzupełnieniu braków formalnych, jakimi obarczony był wniosek w jego pierwotnie złożonej postaci, tak aby umożliwić organowi zgodnie z przepisami rozpatrzenie żądania w nim zawartego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty.

Skarżący oświadczył, że w żadnym momencie po złożeniu swojego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015, co miało miejsce w dniu [...] czerwca 2015 r., nie zmieniał osnowy wniosku: nie rozszerzał, ani nie zawężał zakresu swojego żądania, tj. nie dodawał, ani nie odejmował żadnych powierzchni działek rolnych, których dotyczyć miałyby płatności, nie zmieniał liczby zwierząt deklarowanej do płatności do bydła oraz płatności do krów, nie występował o żaden dodatkowy typ płatności, ani nie rezygnował z żadnej spośród płatności wskazanych w pierwotnie złożonym wniosku. Skarżący uzupełnił natomiast formularz wniosku zaznaczając

kwadrat informujący o charakterze prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, co stanowiło dla organu przesłankę podmiotową rozstrzygnięcia sprawy, którą organ ustalił zresztą uprzednio z urzędu badając ogólnodostępne informacje z ewidencji działalności gospodarczej. Zaznaczenie wymaganego w przypadku skarżącego pola miało charakter typowego uzupełnienia braku formalnego wniosku w rozumieniu art. 64 k.p.a.

Z kolei jeśli chodzi o dokumenty potwierdzające, iż pomimo administrowania lokalnym wodociągiem skarżący pozostaje rolnikiem aktywnym zawodowo w rozumieniu właściwych norm prawa unijnego, to ich dołączenie miało jego zdaniem charakter uzupełnienia dowodów na wspomnianą istotną okoliczność o charakterze podmiotowym w ramach prowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. Nie sposób natomiast dopatrzeć się w tym kroku zmiany do wniosku jako takiego.

Skarżący przypomniał, że przepisy materialnoprawne przewidują ściśle określony termin, w którym dopuszczalna jest zmiana wniosku, natomiast rozporządzenie MRiRW z dnia 12 marca 2015 r., które wyraźnie wskazuje, jakiego rodzaju dokumenty potwierdzające status rolnika aktywnego powinny zostać dołączone, aby możliwe było pozytywne rozpatrzenie wniosku strony, bynajmniej nie wskazują w żaden wyraźny sposób, że dokumenty te muszą zostać, pod rygorem odmowy ich uwzględnienia przez organ, dostarczone w chwili składania wniosku lub też upływu terminu do jego ewentualnej zmiany

Organ, w przekonaniu strony skarżącej, zdaje się stać na stanowisku, że uzupełniające informacje, które na jego wezwanie przedstawił skarżący, muszą być traktowane jako zmiana do wniosku w rozumieniu art. 15 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., z tej przyczyny, iż nie można ich zakwalifikować jako błędów oczywistych w rozumieniu art. 4 tegoż rozporządzenia. Skarżący nie kwestionuje, że wniosek złożony przez w dniu 9 czerwca 2015 r. nie zawierał błędów oczywistych w rozumieniu art. 4 ww. rozporządzenia nr 809/2014. Zdaniem skarżącego nie oznacza to jednak wcale automatycznie, że skarżący dokonał zmiany do wniosku o przyznanie płatności, o której mowa w art. 15 tegoż rozporządzenia.

Odnosząc się do podkreślonego przez organ fragmentu art. 15 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., strona skarżąca zwróciła uwagę, że wbrew temu co zdaje się przyjmować organ, nie dokonała zmiany dotyczącej uprawnień do płatności. Informacje jakie strona uzupełniła w formularzu wniosku nie konstytuują żadnego nowego uprawnienia do płatności, ani nie zmieniają

uprawnienia wskazanego wcześniej w treści wniosku, lecz jedynie wskazują, że spośród grona posiadających i użytkujących grunty rolne wnioskodawców ubiegających się o płatności bezpośrednie, dany wnioskodawca należy do grupy, która celem uzyskania płatności zobligowana jest przedstawić organowi dodatkowe dokumenty. Dokumenty te jednak odnoszą się do tego samego uprawnienia do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jakie przysługuje wszystkim podmiotom spełniającym definicję rolnika wskazaną w art. 2 pkt 14) ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Rolnicy, którzy z uwagi na okoliczności szczegółowe zobligowani są w celu otrzymania płatności wykazać, że są rolnikami aktywnymi zawodowo, nie są odrębną w stosunku do pozostałych rolników grupą podmiotów, a ich uprawnienie do płatności nie wynika z żadnej odrębnej, w stosunku do wskazanej w art. 2 pkt 14) ustawy o płatnościach (...) podstawy prawnej. Uzupełnienia dokumentacji wniosku dokonane na wezwanie organu nie wpływały na zmianę zakresu uprawnień strony do otrzymania płatności, gdyż ten ostatni jest dokładnie taki sam w przypadku rolników, którzy nie mają obowiązku wylegitymować się w toku postępowania dowodami potwierdzającymi, iż są rolnikami aktywnymi zawodowo, jak w przypadku rolników zobligowanych do przedłożenia takiej dokumentacji.

W przekonaniu skarżącego nie istnieją żadne odrębne płatności dla rolników, którzy prowadzą jedną z pozarolniczych działalności o których mowa w art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Informacje na temat tego rodzaju statusu danego podmiotu składającego wniosek o płatność nie dotyczą zatem uprawnienia do płatności, lecz stanowią dla organu prowadzącego sprawę wskazówkę, co do zakresu informacji i dowodów, jakie organ musi otrzymać od zainteresowanej strony przed rozstrzygnięciem sprawy w drodze decyzji administracyjnej w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania płatności.

Skarżący podkreślił, że bezspornie spełnia wszystkie podmiotowe kryteria uprawniające go do skutecznego ubiegania się o płatności na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz aktów prawa unijnego wskazanych w ww. ustawie. Świadczą o tym niezbicie dowody przedłożone przez skarżącego na wyraźne wezwanie organu, a wymienione w § 5 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 15 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Kryteria te skarżący spełniał również w czasie składania swojego wniosku o płatność, co również obiektywnie wynika ze wspomnianych

dokumentów. Bezsprzecznie więc jest on podmiotem, któremu co do zasady płatności przysługują, natomiast niniejszy spór sprowadza się do tego, czy w sprawie jednoznacznie istnieją, jak utrzymuje organ, przeszkody formalne, które zgodnie z niebudzącą wątpliwości interpretacją przepisów prawa materialnego (w tym wypadku prawa unijnego) stanowić powinny przesłankę faktyczną decyzji o odmowie przyznania stronie płatności, pomimo, iż wszelkie niezbędne dowody poświadczające jej prawo do ich uzyskania strona dostarczyła przed zakończeniem przez organ postępowania wyjaśniającego i wydaniem w jego wyniku decyzji w sprawie.

Zdaniem skarżącego okoliczności sprawy takiej przesłanki nie stanowią, albowiem skarżący nie wprowadzał żadnych zmian do zakresu uprawnienia już ujawnionego w złożonym wniosku, a jedynie doprecyzował informacje, wpływające jedynie na zakres wyjaśnień, jakie i organ zobligowany jest uzyskać rozpatrując sprawę.

Ponadto skarżący podkreślił, że w sytuacji gdy określona kwestia w świetle przepisów materialnoprawnych nie należy bynajmniej do jednoznacznych, polski organ administracji nie powinien rozstrzygać wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony. W szczególności organ nie powinien w sposób rozszerzający interpretować zakresu okoliczności uznawanych na mocy właściwych norm prawa unijnego za zmianę do wniosku o przyznanie płatności i w konsekwencji w danych okolicznościach przesądzać o odmownym załatwieniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2017 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący przesłał decyzję administracyjną jednego z Dyrektorów Oddziałów Regionalnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydaną jego zdaniem -w tożsamym przedmiocie i w identycznych okolicznościach faktycznych, co decyzja zaskarżona w sprawie niniejszej, w której organ równorzędny względem organu będącego autorem decyzji zaskarżonej, wyraźnie podzielił stanowisko odwołującego się rolnika, zgodnie z którym dostarczenie dodatkowych informacji wraz z potwierdzającymi je dokumentami, pozwalającymi organowi prawidłowo ustalić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, w szczególności dokonane na wyraźne wezwanie ze strony organu, nie stanowi zmiany do wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). Natomiast w przypadku gdy skarga nie jest zasadna w oparciu o art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddala.

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich na rok 2015 wobec stwierdzenia, iż stosownie do art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, w przypadku prowadzenia przez osobę fizyczną działalności wykluczonej (kod PKD 36.00Z administracja wodociągami), należy odmówić przyznania płatności.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Sąd przy tym uznał, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i te ustalenia przyjął za podstawę rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (DZ.U. z 2015 r., poz. 1551), zwana dalej ustawą, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

W myśl ust. 2 pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

Stosownie do treści art. 6 ustawy, płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.

Przepis art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 stanowi, że nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym, ani grupom osób fizycznych i prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. W stosownych przypadkach państwa członkowskie mogą na podstawie obiektywnych i nie dyskryminujących kryteriów zadecydować o dodaniu do listy w akapicie pierwszym wszelkich innych podobnych nierolnicznych przedsiębiorstw lub rodzajów działalności, a następnie mogą zadecydować o usunięciu tych dodatków.

Osobę lub grupę osób objętych akapitem pierwszym art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 uważa się jednak za rolnika aktywnego zawodowo, jeżeli za pomocą możliwych do zweryfikowania dowodów, w formie wymaganej przez państwa członkowskie, udokumentuje, że:

* roczna kwota płatności bezpośrednich wynosi co najmniej 5% całości przychodów uzyskanych przez nią z działalności pozarolniczej w ostatnim roku obrotowym, za który dowody są dostępne:

* jej działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego, lub jej główną działalnością gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej.

W ust. 3 art. 9 powołanego rozporządzenia nr 1307/2013 określono dalsze sytuacje w których państwo członkowskie może zadecydować o nieprzyznawaniu płatności bezpośrednich.

Z brzmienia powołanego art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 wynika, że płatność nie jest przyznawana osobom fizycznym lub prawnym, ani grupom osób fizycznych lub prawnych które m.in. świadczą usługi w zakresie administracji wodociągami, która to okoliczność stanowiła podstawę odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego na rok 2015.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym w ustalonym stanie faktycznym zachodzą podstawy do przyjęcia, iż skarżący w 2015 roku świadczył usługi w zakresie administracji wodociągami, która to działalność należy do działalności wykluczającej z płatności bezpośrednich, w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Z poczynionych przez organy administracyjne ustaleń wynika bowiem, że w wezwaniu z dnia 7 stycznia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego w sposób jasny wskazał wnioskodawcy, iż nie ma możliwości przyznania mu w obecnej sytuacji płatności, jeżeli nie będzie on w stanie udowodnić na podstawie posiadanej dokumentacji, iż nie prowadzi działalności zakazanej, tj. nie administruje wodociągami. W odpowiedzi skarżący przedłożył jednak dokumentację potwierdzającą fakt prowadzenia przedmiotowej działalności zarówno w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy oraz na dzień składania wyjaśnień.

Powyższe ustalenia znajdujące potwierdzenie w dokumentach złożonych do akt sprawy pozwalają przyjąć, że skarżący prowadził w 2015 roku i wcześniej działalność w zakresie administracji wodociągami w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. Został więc spełniony warunek wyłączający skarżącego jako rolnika aktywnego zawodowo od przyznania płatności bezpośrednich za 2015 rok.

Konsekwencją ustalenia, iż skarżący jako rolnik aktywny zawodowo prowadził działalność wykluczającą w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 był obowiązek wypełnienia przez niego w chwili składania wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2015 rubryki nr 08 wniosku - "oświadczenia, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, pomimo, że świadczy usługi w zakresie administracji wodociągami " oraz dołączenia do wniosku dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, treść wniosku w tym zakresie jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości co do obowiązku jego odpowiedniego wypełnienia poprzez zakreślenie odpowiedniej "kratki", a czego wnioskodawca w wymaganym terminie nie uczynił.

Z powyższym obowiązkiem wypełnienia rubryki nr 08 wniosku wiąże się kolejny zarzut skargi, a dotyczący obowiązku wzywania przez organ beneficjenta do uzupełnienia braków wniosku. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 13 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 wnioski oraz dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, składało się w 2015 roku - od 15 marca do 15 czerwca. Wniosek można było złożyć w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie do składania wniosków. Za wyjątkiem działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, złożenie wniosku o przyznanie płatności po terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których rolnik był uprawniony, jeżeli wniosek o pomoc został złożony w terminie. Wniosek złożony po dniu 10 lipca 2015 r. nie jest rozpatrywany, czego konsekwencją jest pozbawienie rolnika płatności na rok 2015.

Nie powinno więc budzić wątpliwości, że po 10 lipca 2015 r. - zarówno na podstawie przepisów unijnych jak i krajowych - niedopuszczalne jest dokonanie przez beneficjenta (z własnej inicjatywy lub po otrzymaniu informacji od organu o stwierdzonych brakach) poprawek (usunięcie braków w złożonym wniosku o płatność). Termin ten dotyczy również dokumentów, które należy złożyć, jeżeli dokumenty te stanowią o kwalifikowalności wnioskowanej płatności. Intencja ustawodawcy unijnego nakazująca dokonanie takiej wykładni przepisów dotyczących terminów składania wniosków o przyznanie płatności została wyrażona w motywie 15 preambuły do rozporządzenia (UE). Zgodnie z tym wskazaniem przestrzeganie terminów składania wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność i innych deklaracji, terminów zgłaszania poprawek do wniosków o przyznanie pomocy obszarowej lub wniosków o płatność oraz terminów składania dokumentów uzupełniających lub umów, jest niezbędne, aby organy krajowe miały możliwość planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli poprawności wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o płatność lub innych dokumentów. Należy zatem ustanowić przepisy dotyczące terminów, w których będą przyjmowane spóźnione dokumenty. Aby skłonić beneficjentów do przestrzegania terminów, w przypadku wniosków złożonych po terminie należy stosować zniechęcające zmniejszenie, z wyjątkiem opóźnień wynikających z przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym, niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba, że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. W myśl ust. 2 cyt. przepisu, w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.

Ustawodawca krajowy nałożył więc na organ ARiMR nieustanowiony w przepisach unijnych obowiązek formalnego sprawdzenia wniosku i poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach. Jednocześnie ustawodawca nie określił bliżej pojęcia "niezwłocznie". Dokonując interpretacji tego pojęcia należy podzielić wyrażany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie pogląd, zgodnie z którym określenie niezwłocznie oznacza "bez zbędnej zwłoki". Zatem dla ustalenia, czy organ dokonał wymaganej czynności niezwłocznie, niezbędne jest badanie, czy nie dopuścił się w tym zakresie zwłoki, a więc nagannego opóźnienia.

W niniejszej sprawie Kierownikowi Biura Powiatowego nie można postawić zarzutu nie wywiązania się z obowiązku niezwłocznego poinformowania strony skarżącej o braku wniosku dotyczącego niewypełnienia punktu 8. Bezspornym jest, że organ I instancji w terminie do [...] lipca 2015 r. nie poinformował skarżącego o braku polegającym na niewypełnieniu spornego punktu wniosku. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie płatności wpłynął do biura organu w dniu [...] czerwca 2015 r., co oznaczało skrócenie terminu do usuwania braków (zgłoszenia poprawek, uzupełnień), ponieważ zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 13 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 wnioski oraz dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, składało się w 2015 roku -od 15 marca do 15 czerwca.

Tym samym beneficjent, z przyczyn leżących po jego stronie, zwiększył ryzyko uchybienia terminowi do usuwania braków, a równocześnie skrócił termin do skutecznego stwierdzenia przez organ braków wniosku, a tym samym - do poinformowania strony o stwierdzonych brakach i do dokonania uzupełnień (poprawek) po otrzymaniu takiej informacji - z uwagi na nieprzekraczalny termin do ich dokonywania (10 lipca 2015 r. przy jednoczesnym pomniejszeniu należnej płatności o 1 % za każdy dzień roboczy po dniu 15 czerwca 2015 r.).

Nadto wskazać należy, że omawianego braku wniosku nie można zaliczyć do braków oczywistych, które można stwierdzić już w trakcie pierwszej kontroli prawidłowości wypełnienia wniosku. Brak wniosku złożonego przez skarżącego polegał na niewypełnieniu spornego punktu 08, który to punkt jest wypełniany tylko w sytuacji, gdy beneficjent jest rolnikiem aktywnym zawodowo i jednocześnie wykonuje działalność wykluczająca, którą w niniejszej sprawie było świadczenie usług w zakresie administracji wodociągami. Tym samym niewypełnienie tego punktu, nie świadczy o braku wniosku w przypadku, gdy organ na danym etapie postępowania nie posiada informacji o prowadzeniu takiej działalności przez beneficjenta. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego braku na etapie kontroli formalnej wniosku sprowadzającej się do sprawdzenia, czy wszystkie konieczne rubryki zostały wypełnione. Niewypełnienie przez stronę rubryki nr 08 i niezłożenie dowodów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ma więc charakteru oczywistego, nie można zatem przyjąć, że jest łatwy do stwierdzenia. Brak taki zostaje ujawniony przez organ jedynie na dalszym etapie sprawdzania wniosku i to już w trakcie oceny merytorycznej.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu złożenia wniosku w końcowym okresie ustalonego terminu, rodzaj braku (nie wypełnieniu punktu 08 wniosku, który podlega wypełnieniu tylko w określonych sytuacjach) oraz okoliczności obiektywnie związanymi z ilością i rodzajem wniosków jakie wpływają do biura powiatowego ARiMR w przedmiocie przyznania płatności, należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do postawienia organowi zarzutu niewywiązania się z obowiązku określonego w art. 23 ust. 1 ustawy.

Nadmienić również należy, co uszło uwadze strony skarżącej, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy na strony - beneficjentów pomocy - został nałożony obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek: ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jedynie zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 organ udziela stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że strona zwracała się do organu I instancji o pouczenie, udzielenie informacji w przedmiocie wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, a w szczególności znaczenia punktu 08 wniosku. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki, czy też dokumentu, z treści którego wynikałoby, iż skarżący zwracał się o udzielenie takich informacji, pouczeń. Również w uzasadnieniu skargi powyższe nie było podnoszone. Wskazać należy, iż od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać - między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności - należytej staranności. Wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenia, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej takim wsparciem. Przepisy unijne jak i krajowe w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności.

Tym samym skoro skarżący jako rolnik aktywny zawodowo prowadził usługi w zakresie administracji wodociągami, nie wypełnił punktu 08 wniosku dotyczącego powyższej okoliczności, nadto w terminie zakreślonym do składania wniosku o przyznanie płatności nie przedłożył dowodów określonych w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. 2015 r., poz. 351), mimo prowadzenia działalności wykluczającej, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy przyznania tej płatności odpowiada prawu. Uwzględniono przy tym przesłankę, że za rok 2014 skarżący otrzymał płatności bezpośrednie w kwocie przewyższającej kwotę 5000 euro (art. 7 ust. 3 ustawy). Powyższa okoliczność była w niniejszej sprawie bezsporna.

Z powyższych względów zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie popatrzył się ze strony organów naruszenia wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Działania podejmowanie przez organy po dniu 10 lipca 2015 r. miały na celu ustalenie, czy skarżący jako rolnik zawodowo aktywny prowadzi działalność wykluczającą przyznanie płatności, o której mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Komisji (UE) nr 1307/2014.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), skargę należało oddalić.