Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2530/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt w części
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 2, pkt 4, art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d, art. 4 ust. 2 pkt 3, art. 4 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

SENTENCJA

Warszawa, 18 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w zakresie w jakim stwierdza nieważność uchwały w części innej niż: w § 2 ust. 1 pkt 6 w zakresie sformułowania "(m.in. baterii, akumulatorów, przeterminowanych leków, farb, świetlówek)", § 2 ust. 1 pkt 8, § 3, § 4, § 9 ust. 1 pkt 5 w zakresie sformułowania "pozostałe", § 10 zdanie drugie, § 12 oraz § 14, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2530/20

UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] września 2020 r. Nr [...] (dalej "rozstrzygnięcie nadzorcze") Wojewoda [...] (dalej również "Wojewoda" lub "organ nadzoru") stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] (dalej "Rady") z [...] sierpnia 2020 r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] z [...] kwietnia 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miasto [...].

Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Na sesji w dniu [...] sierpnia 2020 r. Rada Miasta [...] podjęła uchwałę Nr [...], którą zmieniła dotychczasowy Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miasto [...].

Uchwałę tę podjęto na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U z 2019 r., poz. 2010, z późn. zm.) oraz art. 18 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713, z późn. zm.).

Uzasadniając rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:

1. Rada Miasta [...] w § 2 ust. 1 pkt 8 regulaminu dokonała modyfikacji przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg. Określiła obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub ich oczyszczanie poprzez przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych tylko w przypadku braku sieci kanalizacyjnej, zatem w sposób odmienny, niż uregulował przedmiotową kwestię ustawodawca, co stanowi istotne naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ucpg.

2. W § 4 regulaminu Rada Miasta [...] określiła wymagania dotyczące mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Organ stanowiący postanowił m.in., że mycie pojazdów samochodowych może odbywać się na terenie nieruchomości niesłużącej do użytku publicznego (pkt 1 lit. a ww. paragrafu), a naprawy tych pojazdów na terenie nieruchomości dozwolone są tylko za zgodą i wiedzą właściciela (pkt 2 ww. paragrafu). W ocenie organu nadzoru ze wskazaną regulacją § 4 uchwały nie sposób się zgodzić, gdyż rada gminy kwestię mycia i napraw pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi winna unormować w odniesieniu do miejsc przeznaczonych do użytku publicznego. Ponadto w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały postanowiono, iż ww. czynności mycia pojazdów samochodowych mogą odbywać się m.in. pod warunkiem, żeby powstające ścieki nie były bezpośrednio odprowadzane do zbiorników wodnych lub do ziemi. Organ nadzoru wskazał, że to ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219, z późn. zm.) zawiera regulację dotyczącą wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, zatem określenie w regulaminie obowiązków w zakresie gromadzenia i usuwania nieczystości z mycia tych pojazdów, analogicznie do sposobu przewidzianego dla ścieków, stanowi rozszerzenie postanowień ustawowych i tym samym przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego. Zakazy dotyczące odprowadzania ścieków wynikają także z ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, z późn. zm.), w szczególności jej art. 75.

3. Za istotnie naruszające przepisy art. 4 ust. 1 ucpg oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 ucpg organ nadzoru uznał postanowienie § 3 regulaminu określające obowiązki właścicieli do uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z nieruchomości służących do użytku publicznego, niezwłocznie po ich wystąpieniu w sposób zapewniający należytą czystość. Ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminach reguluje obowiązek właściciela nieruchomości, w tym zakresie, w art. 5 ust. 1 pkt 4 ucpg. W świetle ucpg właścicielem nieruchomości jest także współwłaściciel, użytkownik wieczysty, jednostka organizacyjna i osoba posiadająca nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu, a także inny podmiot władający nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4 ucpg). Szeroka definicja właściciela nieruchomości w ustawie obejmuje zatem zarówno podmioty publiczne, jak i prywatne. Postanowienie § 3 regulaminu określające obowiązki właścicieli nieruchomości (podmioty publiczne i prywatne) do uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z nieruchomości służących do użytku publicznego stanowi modyfikację art. 5 ust. 1 pkt 4 ucpg oraz art. 4 ust. 1 ucpg.

4. W § 12 regulaminu Rada Miasta [...] nałożyła na właścicieli psów obowiązek w przypadku ras uznawanych za agresywne oraz psów zachowujących się agresywnie ich wyprowadzania w kagańcu. W regulaminie w odniesieniu do zwierząt domowych określa się kwestie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku (art. 4 ust. 2 pkt 6 ucpg). W odniesieniu do restrykcyjnych obostrzeń dotyczących wyprowadzania psów i ich zwalniania z uwięzi aktualny pozostaje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym Sąd orzekł, że: "Generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może zatem w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Ponadto jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków, muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności. Postanowienia Regulaminu czystości i porządku nie pozwalające na uwzględnienie specyficznych sytuacji i tym samym niekiedy nadmierne, w rezultacie prowadzące do sankcji karnych, mogą tę zasadę naruszać, tym bardziej gdy nakazane Regulaminem środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia mogą być uznane za bardziej rygorystyczne niż środki przewidziane ustawami i innymi aktami prawa miejscowego" (wyrok NSA z 13 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1492/12). Zasada proporcjonalności daje wyraz przekonaniu, że stopień intensywności ingerencji w sytuację prawną jednostki musi znajdować uzasadnienie w randze promowanego w ten sposób interesu publicznego. Innymi słowy, ograniczenie praw jednostki musi być ekwiwalentne wobec celu, któremu służy dana regulacja, musi to więc być ograniczenie racjonalne. Podstawowy cel, a zarazem dyrektywa interpretacyjna, którą trzeba uwzględniać przy stosowaniu przepisów odnoszących się do zwierząt oraz przy kształtowaniu prawnej sytuacji zwierząt w innych aktach prawnych, zawarta została w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 638), zwanej dalej "uoz", który stanowi, że zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Wszelkie środki prawne, podejmowane w stosunku do zwierząt powinny mieć na względzie ich dobro, a przede wszystkim prawo do istnienia. W art. 5 uoz przewidziano obowiązek humanitarnego traktowania zwierząt. W świetle tego, zdaniem organu nadzoru, regulacja § 12 regulaminu poprzez wprowadzenie nakazu wyprowadzania psów niezależnie od jego cech osobniczych i uwarunkowań indywidualnych (np. choroba), może w określonych sytuacjach prowadzić do działań sprzecznych z wymogami uoz, w tym działań określanych jako niehumanitarne. Prawidłową redakcją przepisu realizującego upoważnienie z art. 4 ust. 2 pkt 6 ucpg byłaby treść przewidująca wyjątki uzasadniające odstąpienie od obowiązku wyprowadzania psów w kagańcu, wynikające z rasy, uwarunkowań behawioralnych, wieku, stanu zdrowia i cech anatomicznych (wyroki WSA w Warszawie z 16 października 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 469/19, z 10 października 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 522/19 i VIII SA/Wa 505/19, VIII SA/Wa 541/19, z 29 maja 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 83/18, z 17 maja 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 31/18 oraz wyroki NSA z 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 443/16, z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2678/15, II OSK 2748/15 i II OSK 2980/15).

5. W § 14 regulaminu Rozdziału 11 zatytułowanego Obszary podlegające obowiązkowej deratyzacji oraz terminy jej przeprowadzenia Rada Miasta [...] nie określiła konkretnego terminu przeprowadzenia deratyzacji. W odniesieniu do powyższej kwestii organ nadzoru stwierdził, że przepisy ucpg nadają radzie gminy upoważnienie do regulowania ustaleń dotyczących wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania (art. 4 ust. 2 pkt 8 ucpg). Dopiero wskazanie zarówno terminu przeprowadzenia deratyzacji i obszarów nią objętych w regulaminie, wypełnia delegację wskazanego wyżej przepisu. Nie wypełnia jej ogólne postanowienie regulaminu, zgodnie z którym, przeprowadza się deratyzację "każdorazowo w przypadku wystąpienia populacji gryzoni". Obowiązek właściciela, posiadacza czy zarządcy nieruchomości do przeprowadzenia deratyzacji, w przypadku wystąpienia gryzoni, wynika już bowiem z ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, z późn. zm.).

6. W § 10 regulaminu Rada Miasta [...] wprowadziła regulację w zakresie częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości. Postanowienie § 10 regulaminu narusza przepis art. 4 ust. 2 pkt 3 ucpg, w zakresie w jakim postanowienia te odnoszą się do przydomowych oczyszczalni ścieków. Organ stanowiący gminy, na podstawie powołanego wyżej przepisu, winien uregulować częstotliwość oraz sposób pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz terenów przeznaczonych do użytku publicznego. Organ nadzoru podkreślił, że brak określenia częstotliwości wywożenia osadów ściekowych z przydomowych oczyszczalni ścieków narusza przepis art. 4 ust. 2 pkt 3 ucpg.

7. Organ nadzoru wskazał również na nieprecyzyjne zapisy postanowień § 2 ust. 1 pkt 6 i § 9 ust. 1 pkt 5 regulaminu. Paragraf 2 ust. 1 pkt 6 regulaminu określa wymóg "wyodrębnienia ze strumienia odpadów komunalnych odpadów niebezpiecznych (m.in. baterii, akumulatorów, przeterminowanych leków, farb, świetlówek)". Nie wszystkie frakcje odpadów, przykładowo wymienionych w nawiasie cytowanego postanowienia, należą do odpadów niebezpiecznych. Definicja odpadów niebezpiecznych znajduje się w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797, z późn. zm.), w jej art. 6 i rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10). A zatem tylko odpady wymienione w przywołanym rozporządzeniu należą do frakcji odpadów niebezpiecznych. Podobnie sformułowanie § 9 ust. 1 pkt 5 regulaminu w zakresie słów "pozostałe odpady niebezpieczne do punktów ich zbiórki" sugeruje, że wymienione w punkcie 5 frakcje odpadów: baterie, przeterminowane leki, odpady tekstyliów i odzieży, są odpadami niebezpiecznymi. Rada Miasta w określaniu, które odpady należą do odpadów niebezpiecznych, powinna ściśle trzymać się definicji tych odpadów, wynikającej z przepisów i określać mianem "niebezpiecznych" tylko takie, które zostały wymienione we wskazanych wyżej przepisach.

Zdaniem organu nadzoru zakres zakwestionowanych postanowień uchwały Nr [...], naruszających prawo w sposób istotny, rzutuje na całokształt regulaminu utrzymania czystości i porządku, a także wymóg ustawodawcy, aby regulamin w pełni realizował delegację przepisu art. 4 ust. 2 ucpg, dlatego stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności przedmiotowej uchwały w całości jest w pełni uzasadnione.

Organ nadzoru dodał, że postanowieniem § 12 regulaminu pkt 2 lit c Rada Miasta [...] wprowadziła obowiązek usuwania przez właściciela albo faktycznego opiekuna, zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w obiektach i na innych terenach przeznaczonych do użytku publicznego i sposób ich usuwania. Od obowiązku usuwania zanieczyszczeń Rada Miasta [...] zwolniła osoby niewidome, korzystające z psów przewodników. Zdaniem organ nadzoru zwolnienie z obowiązku zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w obiektach i na innych terenach przeznaczonych do użytku publicznego winno odnosić się nie tylko do osób niewidomych, ale również pozostałych osób niepełnosprawnych, które korzystają z pomocy psów asystujących. Regulacja gwarantująca wszystkim osobom niepełnosprawnym zwolnienie z obowiązku uprzątania zanieczyszczeń pozostawionych w miejscach publicznych przez psy asystujące, byłaby spójna z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426, z późn zm.).

Gmina Miasto [...] wywiodła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z [...] września 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie.

W skardze zarzucono naruszenie polegające na:

1) błędnej wykładni § 2 ust. 1 pkt 8 regulaminu polegającej na przyjęciu, że przepis ten modyfikuje art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pomimo, iż postanowienie to nie modyfikuje ww. przepisu ustawowego;

2) błędnej wykładni § 3 regulaminu polegającej na uznaniu, że treść tego postanowienia modyfikuje treść art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pomimo, iż postanowienie to nie modyfikuje ww. przepisów ustawowych;

3) błędnej i rozszerzającej wykładni art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d) ustawy o utrzymaniu

czystości i porządku w gminach polegającej na uznaniu, że rada gminy uprawniona jest w akcie miejscowym do uregulowania zasad mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, ale wyłącznie w odniesieniu do miejsc przeznaczonych do użytku publicznego, podczas, gdy z tego przepisu nie wynika takie ograniczenie,

4) naruszeniu art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez uznanie, że brak jest podstaw do określenia częstotliwości wywożenia osadów ściekowych z przydomowych oczyszczalni ścieków,

5) naruszeniu art. 31 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie naruszenia zasady proporcjonalności polegające na nałożeniu określonych obowiązków na właścicieli psów (wyprowadzania określonych psów w kagańcach) oraz nieuprawnione stwierdzenie zawężenia kręgu podmiotów poprzez użycie sformułowania "osób niewidomych korzystających z psów przewodników" podczas, gdy należało ująć w tej grupie również osoby niepełnosprawne korzystające z pomocy psów asystentów,

6) błędnej wykładni § 14 regulaminu w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez stwierdzenie, że w ww. regulaminie nie został określony termin przeprowadzenia deratyzacji,

7) naruszeniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym polegającym na uznaniu, że rodzaj naruszeń stwierdzonych przez Organ uzasadniania stwierdzenie w całości uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto [...], podczas, gdy zakres stwierdzonych wad przy przyjęciu ich zasadności nie uzasadniał stwierdzenia nieważności w całości ww. uchwały Rady Miasta [...].

Skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego w całości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organ nadzoru zarzucił nieprecyzyjne sformułowanie postanowień § 2 ust. 1 pkt 6 i § 9 ust. 1 pkt 5 regulaminu. W tym zakresie skarżący przyznał, że wskazane wyliczenie zostało zamieszczone omyłkowo, a omyłka ta miała być skorygowana na zbliżającej się sesji poprzez nadanie § 2 ust. 1 pkt 6 regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto [...] następującego brzmienia "6) wyodrębnianie ze strumienia odpadów komunalnych odpadów niebezpiecznych, baterii, akumulatorów, przeterminowanych leków, farb, świetlówek, odpadów wielkogabarytowych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego) i postępowanie z nimi zgodnie z zasadami określonymi w niniejszym Regulaminie",

Zdaniem skarżącego organ błędnie stwierdził, że:

1. § 2 ust. 1 pkt 8 regulaminu utrzymania modyfikuje art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Stwierdzenie "przy braku sieci kanalizacyjnej" nie oznacza uregulowania obowiązku wbrew brzmieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Gdyby Organ prawidłowo dokonał wykładni ww. postanowienia regulaminu to w konsekwencji nie uznałby jego wadliwości;

2. Postanowienie § 3 regulaminu nie stanowi modyfikacji treści art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit c) ustawy dotyczy innego obowiązku niż ten wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy. W ocenie Skarżącego obowiązek wynikający z § 3 regulaminu jest skierowany do każdego właściciela nieruchomości i polega na uprzątnięciu błota i śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Nie chodzi o przydrogowe chodniki, a o nieruchomości, przez które przebiegają ogólnodostępne ciągi komunikacyjne (piesze, pieszo-jezdne i jezdne), z których mogą korzystać wszyscy, a nie tylko właściciel, np. chodniki na terenie osiedli mieszkaniowych. Zatem wbrew ocenie Organu obowiązek ten nie dotyczy nieruchomości publicznych, a nieruchomości prywatnych, których część jest ogólnie dostępna. Zatem wbrew stanowisku Organu przedmiotowe postanowienie jest precyzyjne i nie stanowi modyfikacji przepisów ustawowych;

3. Organ dokonał nieuprawnionego zawężenia brzmienia przepisu art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d) ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez próbę wyprowadzenia z tego przepisu ograniczenia dla Rady Miasta [...] w zakresie określenia warunków mycia pojazdów poza myjniami i naprawy pojazdów poza warsztatami naprawczymi wyłącznie do miejsc przeznaczonych do użytku publicznego podczas, gdy z przedmiotowego przepisu takie ograniczenie nie wynika. Tytułem przykładu wprowadzenia takiego ograniczenia można wskazać przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c) ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Tym samym skoro ustawodawca nie wprowadził takiego ograniczenia to Rada Miasta [...] nie była uprawniona do zawężenia tego przepisu. Co więcej, gdyby Rada Miasta [...] ograniczyła przedmiotowe postanowienie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miasto [...] w sposób na jaki sugeruje Organ, to w ocenie Skarżącego przedmiotowa regulacja stanowiłaby naruszenie przepisu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez niewypełnienie w całości delegacji ustawowej. Takie działanie zostałoby uznane za niewyczerpanie delegacji ustawowej, a tym samym skutkowałoby uznaniem w tym zakresie regulaminu za niezgodny z przepisami prawa;

4. Wbrew stanowisku Organu przepis art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach daje podstawę do określenia przez Radę Miasta [...] częstotliwości wywożenia osadów ściekowych z przydomowych oczyszczalni ścieków, gdyż jest to element szeroko pojętego utrzymania czystości i porządku na terenie miasta [...];

5. Niezasadne jest wprowadzanie wyjątków od obowiązku posiadania przez psa kagańca, regulamin w przedmiotowym zakresie nie narusza przepisów prawa. Tytułem przykładu można wskazać, choćby regulamin [...], który w § 26 ust. 3, również nie przewiduje wyjątków od tej zasady. Potwierdzeniem prawidłowości postępowania jest choćby wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 431/18, LEX 2520291, w którym Sąd nie stwierdził przekroczenia upoważnienia rady w tej materii. Nie można również pomijać okoliczności, iż wbrew twierdzeniu Organu Rada Miasta [...] ograniczyła zakres konieczności wyposażenia psa w kaganiec do psów ras uznanych za agresywne (rasa psa) oraz do psów zachowujących się agresywnie (uwarunkowania behawioralne). Odnosząc się dodatkowo do orzeczeń przytoczonych przez Organ wskazano, że badane przypadki dotyczyły wprowadzenia w regulaminach generalnej zasady wyprowadzania psów ras uznawanych za agresywne na smyczy i w kagańcu. Trudno sobie wyobrazić jak organy sprawujące porządek miałyby kontrolować właścicieli/opiekunów psów w zakresie stanu zdrowia, jeżeli chodzi o możliwość wprowadzenia wyłączeń od obowiązku zakładania psu kagańca. Czy w takiej sytuacji osoba wyprowadzająca psa miałaby brać ze sobą zaświadczenie od lekarza weterynarii? Warto również przytoczyć ostatnie przypadki pogryzienia przez psa dzieci, o których informowały media.

6. Co do użytego określenia w § 12 pkt 2 lit. c) regulaminu wskazano, że faktycznie zasadnym jest rozważenie rozszerzenia kręgu podmiotów objętych tym wyłączaniem, co też Rada Miasta [...] zamierzała dokonać na najbliższej sesji w październiku poprzez nadanie temu postanowieniu następującego brzmienia "c) natychmiastowe usuwanie, przez właścicieli albo faktycznego opiekuna, zanieczyszczeń pozostawionych przez zwierzęta domowe w obiektach i na innych terenach przeznaczonych do użytku publicznego, a w szczególności na chodnikach, jezdniach, placach, parkingach, terenach zielonych, itp.; nieczystości te, powinny być wrzucone do specjalnych pojemników, a w przypadku ich braku do pojemników na odpady zmieszane, postanowienie to nie dotyczy osób niepełnosprawnych, korzystających z psów asystujących";

7. Organ dokonał błędnej wykładni § 14 regulaminu, gdyż przepis ten wskazuje termin przeprowadzenia deratyzacji. Mianowicie został wprowadzony obowiązek przeprowadzenia deratyzacji na wskazanych obszarach w sytuacji wystąpienia populacji gryzoni. W tym miejscu należy wskazać, że wprowadzenie obowiązku przeprowadzenia deratyzacji co roku np. w miesiącu październiku może nie odpowiadać wymogom panującym na danym terenie tzn. co w sytuacji, gdy gryzonie pojawią się np. w miesiącu wrześniu, czy w takim przypadku właściciel miałby obowiązek przeprowadzenia deratyzacji, czy też nie? Co więcej, co w sytuacji, gdy w miesiącu, w którym deratyzacja miałaby być przeprowadzona nie wystąpią gryzonie, czy właściciel i tak miałby obowiązek przeprowadzić deratyzację? Tym samym Rada Miasta [...] określając termin przeprowadzenia deratyzacji wprowadziła rozwiązanie uniwersalne, które będzie zawsze możliwe do zastosowania.

8. Zakres stwierdzonych naruszeń niezależnie od oceny ich słuszności nie uzasadniał stwierdzenia nieważności w całości uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. W ocenie Skarżącego nawet przyjmując zasadność stwierdzonych uchybień zasadnym było jedynie stwierdzenie nieważności ww. uchwały w części, to jest w zakresie stwierdzonych naruszeń.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga w części podlegała uwzględnieniu, ponieważ organ nadzoru bez wystarczających ku temu przesłanek stwierdził nieważność całej uchwały, w sytuacji, gdy konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego uchwały w części.

Stosownie do treści art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2015r., poz.1515 ), uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Natomiast zgodnie z art. 98 ust. 1 i 3 tej samej ustawy, rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1, a także stanowisko zajęte w trybie art. 89, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia.

Ustawa o samorządzie gminnym rozróżnia dwie kategorie wad uchwał organów gminy a więc: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. Z zaistnieniem tej drugiej wadliwości wiąże skutek polegający na stwierdzeniu przez organ nadzoru, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 ustawy).

Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, że z uwagi na istotne naruszenie prawa zachodziła konieczność stwierdzenia nieważności niektórych postanowień uchwały Rady Miasta [...] z [...] sierpnia 2020 r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] z [...] kwietnia 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miasto [...]. Dotyczy to postanowień wynikających z jednostek redakcyjnych takich jak § 2 ust. 1 pkt 6 w zakresie sformułowania "(m.in. baterii, akumulatorów, przeterminowanych leków, farb, świetlówek)", § 2 ust. 1 pkt 8, § 3, § 4, § 9 ust. 1 pkt 5 w zakresie sformułowania "pozostałe", § 10 zdanie drugie, § 12 oraz § 14 uchwały.

W tym zakresie skarga została oddalona (pkt 2 sentencji wyroku).

Sąd nie zgodził się z oceną organu nadzoru, że waga stwierdzonych naruszeń i ich wpływ na treść całej uchwały był tak znaczący, że wymagał stwierdzenia nieważności całej uchwały. W tym zakresie sąd uwzględnił żądanie skargi, w której kwestionowano zasadność wyeliminowania z obrotu prawnego całej uchwały. Dlatego sąd uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze w zakresie w jakim stwierdza nieważność uchwały w części innej niż § 2 ust. 1 pkt 6 w zakresie sformułowania "(m.in. baterii, akumulatorów, przeterminowanych leków, farb, świetlówek)", § 2 ust. 1 pkt 8, § 3, § 4, § 9 ust. 1 pkt 5 w zakresie sformułowania "pozostałe", § 10 zdanie drugie, § 12 oraz § 14 uchwały.

Zdaniem sądu argumentacja organu nadzoru nie była przekonująca co do tego, że po wyeliminowaniu tylko niektórych postanowień uchwały, których istotną wadliwość dostrzegł organ nadzoru, pozostawiona w obrocie uchwała nie będzie realizowała obowiązków wynikających z art. 4 ust. 2 u.c.p.g., ani nie będzie możliwe jej funkcjonowanie. Przede wszystkim, to stwierdzenie nieważności całej uchwały powodowało, że Rada Miasta w żadnym zakresie nie realizowałaby obowiązków wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy. Po drugie jedynymi jednostkami redakcyjnymi, których wyeliminowanie mogło mieć wpływ na inne postanowienia uchwały były kwestionowane w całości przez Wojewodę § 2 ust. 1 pkt 6 oraz § 9 ust. 1 pkt 5, choć zarzuty w rzeczywistości dotyczyły użytych w nich sformułowań. Sąd uznał więc za wystarczające stwierdzenie nieważności tych postanowień w części polegające na wyeliminowaniu użytych w nich nieścisłych sformułowań. W pozostałej części sąd uwzględnił więc skargę w odniesieniu do § 2 ust. 1 pkt 6 i § 9 ust. 1 pkt 5 uchwały uchylając w tym zakresie rozstrzygnięcie nadzorcze.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że podstawę do zastosowania sankcji nieważności uchwał organów samorządu terytorialnego stanowi naruszenie przepisów prawa z wyłączeniem jednak nieistotnego naruszenia. Z kolei przyjmuje się, że do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa należy wykroczenie poza granice delegacji ustawowej oraz sprzeczność aktu prawa miejscowego z powszechnie obowiązującym aktem normatywnym wyższego rzędu.

Materialnoprawną podstawę uchwały będącej przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego stanowią przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r., poz.1439 j.t.).

Treść regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy będącego aktem prawa miejscowego zgodnie z art. 94 Konstytucji RP powinna być ustanowiona na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie. Oznacza to konieczność ścisłego przestrzegania zakresu wynikającej z przepisu ustawy delegacji do wydania takiego aktu, dokładnego zastosowania dyrektyw wiążących lokalnego prawodawcę, a także zakaz powtarzania i modyfikowania, jak też naruszania obowiązujących przepisów ustawowych.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie budzi wątpliwości, że regulamin utrzymania czystości i porządku nie może wykraczać poza materie przewidziane w art. 4 ust. 2 ustawy. Przepis ten ściśle określa zakres spraw, które mogą być przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Nie daje on prawa radzie gminy ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przywołanym przepisie, ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.

Regulacja powołanego przepisu art. 4 ust. 2 ustawy ma charakter wyczerpujący, zatem uchwalając na jego podstawie regulamin czystości i porządku, rada powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień.

Wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w art. 4 ust. 2 ustawy przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części.

W niniejszej sprawie wskazać należy, że zakwestionowane w rozstrzygnięciu nadzorczym postanowienia Regulaminu świadczą o wykroczeniu przez uchwałodawcę poza zakres delegacji ustawowej nie tylko w wyniku dokonania powtórzeń, ale co istotniejsze nieuprawnionej modyfikacji norm ustawowych, naruszenia zasady proporcjonalności czy też ustanowienia przepisów wykraczających poza zakres przyznanych kompetencji.

W § 2 ust. 1 pkt 8 Regulaminu o treści "gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub ich oczyszczanie poprzez przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych przy braku sieci kanalizacyjnej" określono obowiązek, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., a dotyczy wyposażania nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub oczyszczalnię ścieków. Przede wszystkim nie jest to zakres rzeczowy do którego regulowania przyznano Radzie gminy kompetencję w ramach upoważnienia wynikającego z art. 4 ust. 2 lub ust. 2a ustawy. Rada Gminy dokonała także modyfikacji treści obowiązku wynikającego z ustawy, która może wprowadzać w błąd właścicieli nieruchomości. Co ważniejsze uchwalona treść § 2 ust. 1 pkt 8 Regulaminu sugeruje, że zawsze właściciele nieruchomości zabudowanej uprawnieni są do wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy, a w przydomową oczyszczalnię ścieków w sytuacji braku sieci kanalizacyjnej. Choć intencja uchwałodawcy możliwe, że była inna, to jednak przesłanka braku sieci kanalizacyjnej została powiązana właśnie z oczyszczalnią przydomową. Tymczasem z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika przede wszystkim obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, nadto, że przydomowa oczyszczalnia ścieków może być stosowana zawsze i wówczas przyłączenie do sieci nie jest obowiązkowe, a bezodpływowy zbiornik może być stosowany tylko przejściowo.

Postanowienie zostało uchwalone z naruszeniem § 137 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", ponieważ stanowi modyfikację przepisu ustawowego, a także z naruszeniem art. 4 ust. 2 ustawy, ponieważ wykracza poza zakres przyznanych kompetencji.

W § 4 uchwały określono, że dopuszcza się:

1) mycie pojazdów samochodowych poza myjniami wyłącznie w miejscach dozwolonych, a więc:

a) na terenie nieruchomości niesłużącej do użytku publicznego tylko pod warunkiem, że powstające ścieki odprowadzane będą do kanalizacji sanitarnej lub gromadzone w szczelnych zbiornikach bezodpływowych, w szczególności ścieki takie nie mogą być odprowadzane bezpośrednio do zbiorników wodnych lub do ziemi, za wyjątkiem stosowania środków chemicznych przyjaznych środowisku,

b) na terenach służących do użytku publicznego tylko w miejscach do tego przygotowanych i odpowiednio oznaczonych;

2) naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami samochodowymi, na terenie nieruchomości dozwolone są tylko za zgodą i wiedzą właściciela i tylko wtedy, gdy nie powodują zanieczyszczenia wód i gleb, a powstające odpady są gromadzone i usuwane w sposób zgodny z przepisami.

W ocenie sądu zawarte w tej jednostce redakcyjnej postanowienia zostały uchwalone z naruszeniem art. 4 ust. 2 u.c.p.g., a także z naruszeniem przepisów odrębnych.

Sąd nie podzielił stanowiska organu nadzoru co do tego, że upoważnienie wynikające z art. 4 ust. 2 pkt 1 d ustawy do określenia wymagań w zakresie mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi dotyczy wyłącznie nieruchomości służących do użytku publicznego. Uprawnienie do mycia pojazdów lub ich napraw nie jest przyznawane przez radę gminy, ponieważ właściciel nieruchomości ma prawo dokonywać takich czynności na swojej nieruchomości, jednak rada gminy została upoważniona do opracowania wymagań, a więc zasad według których uprawnienie może być realizowane. Jeżeli tak, to zasady te dotyczą także nieruchomości niesłużących do użytku publicznego.

Należy zauważyć, że treść postanowienia wynikającego z § 4 pkt 1a jest wewnętrznie sprzeczna, ponieważ rada narzuciła obowiązek odprowadzania powstających przy myciu samochodów ścieków do kanalizacji sanitarnej lub szczelnych zbiorników bezodpływowych, jednocześnie zakazała odprowadzania ich bezpośrednio do zbiorników wodnych lub do ziemi, za wyjątkiem jednak sytuacji, gdy stosowane są środki chemiczne przyjazne środowisku. Nie tylko brak jasności co do rzeczywistej treści uchwalonego postanowienia jest powodem oceny, że nie realizuje ono obowiązku wynikającego z art. 4 ust. 2 ustawy, ale też powodem jest wykroczenie przez organ poza zakres przyznanych kompetencji, jak też pominięcie treści przepisów innych ustaw regulujących zagadnienia wprowadzania ścieków do wód i ziemi (ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy Prawo wodne).

Przede wszystkim to ustawodawca w art 5 u.c.p.g. określił obowiązki w zakresie odprowadzania ścieków do kanalizacji, przydomowej oczyszczalni lub zbiorników bezodpływowych (art. 5 ust. 1 pkt 2, pkt 3a i pkt 3b u.c.p.g.). Z innych przepisów odrębnych tj. ww. ustaw wynikają obowiązki i uprawnienia związane z możliwością wprowadzania ścieków do wód lub ziemi (bez zezwolenia jak art. 33, art. 75 i art. 395 pkt 7 ustawy Prawo wodne lub po uzyskaniu zezwolenia), dlatego organ nie mógł pominąć chociażby kwestii dotyczącej przydomowej oczyszczalni ścieków i odprowadzania ścieków na zasadzie zwykłego korzystania z wód).

W odniesieniu do wprowadzonego w pkt 2 wymogu uzyskiwania zgody właściciela nieruchomości na naprawę samochodu rację ma organ nadzoru, że wymóg taki nie może być regulowany aktem prawa miejscowego, skoro należy do zagadnień cywilnoprawnych.

Z powyższych względów zasadne było wyeliminowanie z obrotu prawnego całego § 4 uchwały.

W § 3 uchwały określono, że właściciele nieruchomości zobowiązani są do uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z nieruchomości służących do użytku publicznego niezwłocznie po ich wystąpieniu w sposób zapewniający należytą czystość.

Zdaniem sądu organ nadzoru zasadnie twierdzi, że postanowienie to zostało uchwalone z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Z treści uchwalonego postanowienia wynika, że każdy właściciel nieruchomości znajdującej się na terenie gminy ma obowiązek uprzątać błoto, śnieg, lód i inne zanieczyszczenia z nieruchomości służących do użytku publicznego.

Tymczasem w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy ustawodawca nałożył na właściciela nieruchomości wyłącznie obowiązek uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości z jednoczesnym wskazaniem wyjątku kiedy zwolniony jest z tego obowiązku.

Wskazany przepis jest jedynym, który dotyczy obowiązku nałożonego na właściciela nieruchomości w zakresie uprzątania części nieruchomości służącej do użytku publicznego ściśle określonych uwarunkowaniach. Musi to być chodnik będący częścią drogi publicznej, położony wzdłuż nieruchomości danego właściciela.

Z kolei z art. 4 ust. 2 pkt 1c wynika, że rada gminy uprawniona jest wyłącznie do określenia wymagań w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Oznacza to, że rada gminy nie została upoważniona do nakładania na właścicieli nieruchomości dodatkowych obowiązków dotyczących uprzątania innych niż wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 4 części nieruchomości służących do użytku publicznego.

Z obowiązujących przepisów nie wynika definicja nieruchomości służącej do użytku publicznego. Niewątpliwie jednak jest to nieruchomość która służy zaspakajaniu potrzeb mieszkańców gminy, a nie tylko jakiejś określonej grupy osób.

Na gruncie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach należy ocenić, że wymagania o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1c w odniesieniu do nieruchomości służących do użytku publicznego o ile nie chodzi o chodniki nie dotyczą właścicieli nieruchomości.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 11 u.c.p.g. gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności zapobiegają zanieczyszczaniu ulic, placów i terenów otwartych, w szczególności przez: zbieranie i pozbywanie się, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4, błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń uprzątniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości oraz odpadów zgromadzonych w przeznaczonych do tego celu pojemnikach ustawionych na chodniku.

O tym, że w przypadku nieruchomości służących do użytku publicznego co do zasadny obowiązek uprzątania spoczywa na gminie stanowi także art. 5 ust. 5 u.c.p.g. Z przepisu tego wynika, że obowiązki utrzymania czystości i porządku na terenach innych niż wymienione w ust. 1-4 należą do gminy. Do obowiązków gminy należy także uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli gmina pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takim chodniku, oraz zbieranie i pozbycie się odpadów zgromadzonych w pojemnikach lub workach do tego przeznaczonych, umieszczonych na tym chodniku, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów.

Według art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g rada zobowiązana była określić wymagania w zakresie częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego. Z treści § 10 wynika, że nie wykonała tego obowiązku w odniesieniu do nieruchomości wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków, ponieważ w zdaniu drugim dotyczącym przydomowych oczyszczalni ścieków nie określiła częstotliwości wywożenia osadów ściekowych. Należy więc uznać, że postanowienie § 10 zdanie drugie zostało uchwalone z naruszeniem art. 4 ust. 2 ustawy.

Zdaniem sądu Rada miejska określając w § 12 pkt 1 Regulaminu obowiązki dotyczące osób utrzymujących zwierzęta domowe naruszyła art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy w zw. z art. 10a ustawy o ochronie zwierząt.

Ustawodawca co prawda przyznał gminie możliwość określenia obowiązków, a nie tylko wymagań, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów odnoszącą się do terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Jednak określenie obowiązków w tym zakresie nie może odbywać się z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i zasady proporcjonalności. Ustalając w § 12 Regulaminu obowiązek stosowania bez żadnych wyjątków przez właścicieli psów ras uznawanych za agresywne oraz psów zachowujących się agresywnie kagańca Rada miejska wprowadziła obowiązek wykraczający poza ograniczenie wynikające z art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Z przepisu tego wynika obowiązek sprawowania przez właściciela psa kontroli nad nim podczas wyprowadzania na spacer. Postanowienie Regulaminu nie może wprowadzać rozwiązań bardziej rygorystycznych, aniżeli wymogi określone w obowiązującej ustawie. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 13 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1492/12 (CBOSA), że generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu niezależnie od cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Słusznie zauważył organ nadzoru, że prawidłowa redakcja przepisu realizującego upoważnienie wynikające z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g powinna uwzględniać wyjątki wynikające chociażby z uwarunkowań behawioralnych, wieku, stanu zdrowia i cech anatomicznych psów.

Organ nadzoru ma także rację, czego nie kwestionuje gmina, że także postanowienie wynikające z § 12 pkt 2 lit c dotyczące obowiązku usuwania zanieczyszczeń pozostawianych przez zwierzęta domowe powinno obejmować wyjątki uwzględniające przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dotychczasowa redakcja przewidująca tylko zwolnienie z obowiązku osób niewidomych korzystających z psów przewodników nie realizuje zasady równości.

Należy zauważyć, że celem regulacji zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g jest zobligowanie rad gmin do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które ze względu na realizowane tam funkcje, usytuowanie, otoczenie bądź inne okoliczności (np. sposób użytkowania) wymagają poddania ich obowiązkowi deratyzacji. Słusznie więc zarzucił organ nadzoru, że postanowienie § 14 Regulaminu tego obowiązku nie realizuje, ponieważ określono w nim, że deratyzację przeprowadza się każdorazowo w przypadku wystąpienia populacji gryzoni. Taki zaś obowiązek wynika już z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r., poz. 1239, z późn. zm.).

Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody co do tego, że postanowienia § 2 ust. 1 pkt 6 Regulaminu i w § 9 ust. 1 pkt 5 Regulaminu należy uznać za nieprecyzyjne w związku z zamieszczonymi w nich sformułowaniami, które sugerują, że odpadami niebezpiecznymi są przykładowo podane odpady, podczas gdy nie wszystkie ich frakcje należą do odpadów niebezpiecznych. Niewątpliwie organ nadzoru ma rację twierdząc, że Rada miasta powinna stosować legalną definicję odpadów niebezpiecznych wynikającą z ustawy o odpadach i rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10). Sąd ocenił, inaczej niż organ nadzoru, że wystarczające jest wyeliminowanie z postanowień zawartych we wskazanych jednostkach redakcyjnych jedynie sformułowań, które powodowały niejasność regulacji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w części, na podstawie art. 148 P.p.s.a., a w części na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.