Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 655/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Asesor WSA Grzegorz Potiopa po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. O.-L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania C. K. od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. o odmowie umorzenia IV raty zaległości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. w kwocie 110,00 zł, na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) dalej: O.p., utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego I instancji.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 28 stycznia 2020 r. C. K. została ustalona wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 rok w kwocie 434,00 zł, płatna w czterech ratach.

W ustawowym terminie podatnik nie dokonał wpłaty IV raty z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r., w związku z czym stała się, zgodnie z art. 51 § 1 O.p. zaległością podatkową.

W dniu 31 grudnia 2020 r. do organu I instancji wpłynęło pismo podatnika z wnioskiem "o umorzenie domaganych się należności pieniężnych w całości żądanych należności moich gruntów", motywując tym, iż "nie wyraziłem zgody na łożenie należności podatkowych moich gruntów w ogóle".

Wskazując na zapis art. 67a O.p. Wójt Gminy B. wezwał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, dowodów wskazujących na istnienie ważnego interesu podatnika oraz informacji czy we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z wnioskodawcą pozostają inne osoby, jeżeli tak to przedstawienie wszelkich dowodów obrazujących ich sytuację finansową, majątkową, rodzinną, tj. dochodów i wydatków. W odpowiedzi podatnik poinformował jedynie, iż przez posterunek Policji w R. w 2020 r. była rozpatrywana sprawa o kradzież na jego terenie w Gminie B. na pokaźną kwotę. Dodatkowych informacji, czy dokumentów podatnik nie dołączył.

W odpowiedzi na wezwanie organu Komisariat Policji w R. poinformował, iż w 2020 roku nie prowadził żadnego postępowania w sprawie kradzieży na posesji C. K..

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Wójt Gminy B. odmówił umorzenia IV raty zaległości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. Organ podatkowy, wskazując na przesłanki opisane w art. 67a O.p. podkreślił, iż ciężar dowodowy spoczywa nie tylko na organie, ale i stronie składającej wniosek. Tymczasem podatnik nie przedłożył materiału dowodowego, który organ mógłby poddać analizie, natomiast ustalenia czynione w tym zakresie z urzędu uzasadniają w ocenie organu odmowę uwzględnienia wniosku podatnika. Organ podkreślił, iż zgłaszane przez podatnika zarzuty w kwestii "nieopłacalności produkcyjnej w wyniku wyrządzanych szkód" nie mogą stanowić uzasadnienia do umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji C. K. zarzucił, iż skarżona decyzja nie znajduje w jego ocenie podstaw prawnych. Podatnik opisał stan posiadanych gruntów podkreślając, iż są to grunty zachwaszczone, schemizowane i posiadają zniszczoną meliorację, co za tym są gruntami nieprodukcyjnymi. Podkreślił, iż wielokrotnie na gruntach były wyrządzane szkody, za które nie otrzymał odszkodowania.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wyjaśniło, iż materialnoprawną podstawą do udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Opisana instytucja udzielania ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych oparta została na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi udzielić wnioskowanej ulgi, bowiem jest to prawo, a nie obowiązek. Istotą uznania jest rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu podatnika ubiegającego się o udzielenie ulgi oraz interesu budżetu państwa lub gminy i danie priorytetu jednemu z nich, na tle okoliczności faktycznych danej sprawy.

Przechodząc do wniosku podatnika, organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż argumenty strony koncentrują się na opisie stanu posiadanych gruntów i wskazywaniu, że są gruntami nieprodukcyjnymi, na które nie otrzymuje żadnego rodzaju pomocy. Organ wskazał, iż okoliczności zaprzestania produkcji zostały uwzględnione w toku innego postępowania z wniosku o zwolnienie w podatku rolnym na lata 2021-2023, natomiast podatnik, mimo wezwania organu I instancji, nie przedstawił żadnego argumentu uzasadniającego wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Podatnik nie złożył wyjaśnień i dowodów w tym zakresie. Kolegium z urzędu wiadomo, że podatnik otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 1.070,61 zł miesięcznie, zaś przedstawione przez stronę wyjaśnienia wskazujące na kradzież pieniędzy z jego posesji w B., według Komisariatu Policji w R. nie miała miejsca. Organ odwoławczy podsumował, iż składane wyjaśnienia nie pozwalają na przyjęcie, że wystąpiła sytuacja, która zgodnie z przepisem 67a § 1 pkt 3 O.p daje podstawę do umorzenia zaległości podatkowych. Podatnik bowiem nie przedstawił wiarygodnych dokumentów i wyjaśnień, które uzasadniałyby wystąpienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi C. K. nie podzielił stanowiska organu, który w ocenie skarżącego nie uczynił nic więcej niż organ I instancji, a okolicznością oczywistą jest nieprodukcyjny stan posiadanych gruntów rolnych. Skarżący zarzuca, że Kolegium nie dokonało oceny prawnej rozstrzygnięcia sprawy. Twierdzi, że naliczono mu podatek od gruntów, co do których nie ma obowiązku ponoszenia należności podatkowych. Jednocześnie wskazuje, że należące do niego grunty nie mają zdolności produkcyjnej i nie da się ich przywrócić do produkcji rolniczej. Według skarżącego jego grunty utraciły zdolność produkcyjną na skutek zdarzeń losowych - zniszczenia przez osoby postronne i nie otrzymał z tego tytułu żadnej dotacji czy innej pomocy. Wskazuje też, że posiada minimalną rentę inwalidzką, a przedstawienie dokumentów jest dla niego dodatkowym obciążeniem pieniężnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 3 stycznia 2022 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty skargi, dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

- znajdujących się w aktach sprawy, tj.: oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach C. K., rocznego obliczenia podatku przez ZUS [...] Oddział w Ł. za rok podatkowy 2020 na okoliczność ustalenia sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej skarżącego;

- kserokopii orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. na okoliczność ustalenia sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej skarżącego, w tym niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji skarżącego;

- kserokopii Karty Lokalu dot. lokalu przy ul. A 2A/4 w Łodzi lokatora C. K. na okoliczność ustalenia sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej skarżącego, w tym wysokości obciążeń związanych z użytkowaniem ww. lokalu.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1665/06 – dostępny, podobnie jak inne orzeczenia powołane poniżej, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie, oceniając stan faktyczny wywiedziony przez organy, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej (organy podatkowe), albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem obowiązujących organ podatkowy reguł procedury administracyjnej.

Zdaniem Sądu, z akt niniejszej sprawy wynika, że organy podatkowe uwzględniając wynikający z art. 122 O.p. obowiązek podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w art. 122 O.p., zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceny wyprowadzone na jego podstawie w sposób należyty wypełniają obowiązki płynące z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w dyspozycji art. 122, art. 187 § 1 O.p., jak też z zasady swobodnej oceny dowodów unormowanej w art. 191 O.p. W następstwie tak prowadzonych czynności, ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny, przywołany dla potrzeb niniejszego uzasadnienia w formie argumentów organu odwoławczego, stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podzielił ocenę wywiedzioną przez organ I instancji i mając na uwadze przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p., utrzymał w mocy decyzję tegoż organu o odmowie umorzenia IV raty zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2020 rok.

Stosownie do wspomnianego przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W myśl art. 67a § 2 O.p., umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Ważny interes podatnika należy rozumieć jako względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Trudna sytuacja majątkowa może być uznana za ważny interes podatnika, jednakże nie może być mowy o automatyzmie, który powodowałby, że każda trudna sytuacja materialna skutkowałaby zawsze udzieleniem wnioskowanej ulgi. Ważny interes podatnika musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika (vide. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK 1000/09; wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 230/21).

Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa. Rozstrzygnięcie przez organ podatkowy czy w określonym stanie faktycznym istnieje przesłanka interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości. Drugą zaś wyjątek od tej zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Tak więc organ podatkowy w każdej konkretnej sprawie powinien (w rozumieniu obowiązku) ustalić co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi. Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego kondycji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując ważenia obu tych wartości, organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy wspólne dla całego społeczeństwa jak przede wszystkim: sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa. Nie można więc pojęcia interesu publicznego ograniczać wyłącznie do konieczności respektowania zasad równości i powszechności opodatkowania (vide. wyrok WSA w Lublinie z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 125/21).

Podkreślenia wymaga, iż instytucja umorzenia należności, o której mowa w art. 67a O.p. ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanych w hipotezie normy prawnej. Uznanie administracyjne przewidziane w art. 67a § 1 O.p. polega na tym, że organ podatkowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może (ale nie musi) zastosować określoną ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych. W konsekwencji, w przypadku stwierdzenia przesłanki uprawniającej do zastosowania ulgi, zgodna z prawem może być zarówno decyzja pozytywna dla podatnika, jak i decyzja dla niego negatywna. Sedno uznania administracyjnego stanowi zatem luz decyzyjny organu administracji publicznej, w który sąd administracyjny wkraczać nie może (vide. wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt III FSK 2506/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2021r., sygn. akt I SA/Po 280/21).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, a z taką niewątpliwie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ogranicza się wyłącznie do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice. Sądową kontrolą nie jest objęte rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonanego przez organ wyboru. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 660/07; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2148/11).

W ocenie Sądu, w niniejszym przypadku takie przekroczenie granic uznania administracyjnego nie wystąpiło. W sprawie wyjaśniona została sytuacja strony skarżącej na tyle, na ile było to możliwe bez jakiejkolwiek współpracy ze strony skarżącego oraz wskazane zostały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia.

Jak wynika z akt sprawy, organy podatkowe dążyły do ustalenia sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej podatnika. W związku z powyższym wezwano C. K. do przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, uzyskane przychody oraz informacje, czy we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z wnioskodawcą pozostają inne osoby, jeżeli tak to przedstawienie wszelkich dowodów obrazujących ich sytuację finansową, majątkową, rodzinną. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na skierowane do niego pytania i nie przedstawił żadnych dokumentów. Poinformował jedynie, iż Policja w R. w 2020 r. prowadziła sprawę dotyczącą kradzieży z jego posesji w B. na pokaźną kwotę. Organ podatkowy I instancji wystosował więc wniosek do Komisariatu Policji w R. o udzielenie informacji, czy w 2020 r. było prowadzone postępowanie dotyczące kradzieży na posesji C. K. położonej w miejscowości B.. W odpowiedzi Komisariat Policji w R., poinformował, iż w 2020 r. nie toczyło się żadne postępowanie z wniosku skarżącego dotyczące kradzieży na terenie posesji w B.. Zarówno we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, jak i w innych pismach składanych w toku postępowania, podatnik koncentrował się na opisie posiadanych gruntów i wskazywaniu, że grunty, od których naliczany jest podatek, są gruntami nieprodukcyjnymi, gdyż są zachwaszczone, schemizowane i posiadają zniszczoną meliorację. Według podatnika posiadane przez niego grunty nie korzystają z pomocy państwowej oraz jakiejkolwiek innej pomocy. Wielokrotnie na gruntach były wyrządzane szkody, za które nie otrzymywał odszkodowania.

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na uzasadnienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Organ podatkowy I instancji zwracał się do podatnika o przedstawienie dowodów wskazujących na jego sytuację rodzinną, majątkową i finansową. Podatnik nie przedstawił wyjaśnień i dowodów w tym zakresie. Kolegium wiadomym było z urzędu, z uwagi rozpatrywanie innych spraw o zastosowanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, iż strona otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości 1.070,61 zł miesięcznie (decyzja Kolegium z dnia [...] r. Nr [...] dotycząca umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2018 r. i 2019 r.). Przedstawione zaś wyjaśnienia, wskazujące na kradzież pieniędzy z jego posesji w B., która według Komisariatu Policji w R. nie miała miejsca, pozostały bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Kolegium zasadnie przy tym podkreśliło, że to podatnik, który występuje z wnioskiem o zastosowanie ulgi podatkowej - w tym przypadku o umorzenie zaległości podatkowych, powinien przedstawić wiarygodne dokumenty i wyjaśnienia, które uzasadniałyby wystąpienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W przedmiotowej sprawie takich wyjaśnień i dowodów podatnik nie przedstawił, gdyż składane wyjaśnienia nie pozwalają na przyjęcie, że wystąpiła sytuacja, która zgodnie z przepisem 67a § 1 pkt 3 O.p. daje podstawę do umorzenia zaległości podatkowych. Należy zatem zgodzić się z organami obu instancji, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia IV raty należności podatkowych 2020 r. w wysokości 110 zł.

Zdaniem Sądu, rozstrzygając skargę nie można zapomnieć, że z brzmienia przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wynika wprost, że podatnik, aby uzyskać zamierzony skutek, w postaci umorzenia zaległości, ma obowiązek uzasadnić wniosek, wskazując na kwalifikowane warunki zagrożenia swojego interesu. Powinien zatem wyjaśnić, co w praktyce rodzi problemy, okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny" i że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi. Oznacza to, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien przyczynić się do gromadzenia dowodów, w konsekwencji do współtworzenia stanu faktycznego. On też ponosi konsekwencje zaniechań w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 268/19).

W tej sprawie skarżący, aby przekonać, że ulga mu się należy, powoływał się przede wszystkim na okoliczność szkód poniesionych na nieruchomości oraz na zniszczenie i zachwaszczenie gruntów skutkujące ich nieprodukcyjnością.

Z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżący miesięcznie otrzymuje stałe świadczenie z ZUS w wysokości ok. 1070 zł, co jednoznacznie świadczy, że skarżący ma realną możliwość spłaty zaległości podatkowej w kwocie 110 zł. Nadto, z akt sprawy wynika, że skarżący jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 3,155 ha.

Słusznie zatem uznał organ odwoławczy, że sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi. Pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej prowadziłoby w konsekwencji do uprzywilejowania skarżącego jako podatnika w stosunku do tych podatników, którzy mimo trudnej sytuacji finansowej, jednak ponoszą wydatki podatkowe bez udziału pomocy Skarbu Państwa, co pozostawałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami powszechności opodatkowania i równości, przejawiającymi się w jednolitym dla wszystkich systemie podatkowym.

Dla rozstrzygnięcie niniejszej sprawy istotne znaczenie ma także to, że podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy w tym znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona dochody, czy też wymaga jedynie ponoszenia wydatków. Ulga podatkowa nie może stanowić ekwiwalentu odszkodowania za utracony przez podatnika zysk z prowadzonej działalności.

Z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego. Tym bardziej, że ustawodawca oprócz ulgi w formie umorzenia zaległości przewidział również możliwość udzielenia ulgi w formie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę (art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).

Dodać przy tym trzeba, jak podniesiono w zaskarżonej decyzji, że Wójt Gminy B., realizując wniosek strony z dnia 31 grudnia 2020 r. o zastosowanie zwolnienia od podatku rolnego gruntów o powierzchni 3,155 ha położonych w gminie B. w miejscowości Brzustów oznaczonych numerami działek [...], [...], [...] z powodu zaprzestania produkcji rolnej, decyzją z dnia [...] r., znak: [...] zastosował, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym, dla wnioskodawcy zwolnienie w podatku rolnym dotyczące 20% powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego, tj. 0,5880 ha fiz. na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r.

W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym w sposób uprawniony organ podatkowy odmówił skarżącemu przyznania ulgi w przedmiocie umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej. Stanowisko organów podatkowych wprawdzie nie znajduje akceptacji skarżącego, to jednak – w ocenie Sądu - nie stanowi naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 191 O.p.), która nie może być postrzegana w kategoriach obowiązku organów podatkowych przyjęcia jako zasadne nieusprawiedliwionych żądań podatnika. Należy mieć przy tym również na uwadze, że organy podatkowe wypełniając zasadę legalizmu (art. 120 O.p.) muszą wyciągać konsekwencje prawne na podstawie przepisów nakładających na podatników określone ciężary. Zatem, w badanej sprawie nie doszło także do naruszenia tej zasady, organ bowiem działał na podstawie i w granicach przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że chociaż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest zgodny z oczekiwaniami skarżącego, w badanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Materiał dowodowy został zebrany w zgodzie z przepisami postępowania i w aspekcie przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", czemu dano wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dokonując wyczerpującej analizy sytuacji skarżącego w kontekście tych przesłanek. Natomiast skarżący nie wykazał wystąpienia takich okoliczności nadzwyczajnych, niezależnych od niego, które by uzasadniały konieczność umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej.

Na koniec odnosząc się do wniosku dowodowego zawartego w piśmie z dnia 3 stycznia 2022 r., podnieść należy, że na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu, ale tylko z dokumentów i tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sadowego. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. wyznacza zatem ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.

W niniejszej sprawie, dowody wskazane we wniosku nie były przedłożone organowi przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a ich uzyskanie nie wymagało od strony specjalnych czynności. Są to dowody w oczywisty sposób spóźnione. Należy przy tym podkreślić, że strona brała czynny udział w postępowaniu, miała zapewnioną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego. Mogła też na każdym etapie postępowania przed organem składać oświadczenia i zgłaszać dowody na istotne w sprawie okoliczności.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2018 r. II FSK 1/17, LEX nr 2616677), a Sąd, przeprowadzając dowód z dokumentu, może jedynie usunąć pewne wątpliwości wyłaniające się na tle sprawy, ale nie może wyręczać organów w realizacji ich obowiązków procesowych. Przyjęcie takiego rozumienia art. 106 § 3 P.p.s.a., które pozwalałoby na przeprowadzanie dowodów pominiętych w toku postępowania przed organami, kłóciłoby się z podstawowymi założeniami dotyczącymi funkcjonowania administracji publicznej i kontroli sądowo-administracyjnej (NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r. I FSK 467/19, LEX nr 2688035).

W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a., określając ich wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

mko