Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 308/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 145 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 194 par. 1,2, art. 233 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 308/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Henryka Lech, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011r., sprawy ze skargi J.W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 28 września 2010r. nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r., I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A.S. 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) wraz z podatkiem VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 lutego 2010r. nr [...] Wójt Gminy G. ustalił J.W. łączne zobowiązanie pieniężne na 2010r. w kwocie 106,00 zł. Za przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym organ podatkowy pierwszej instancji przyjął grunt o obszarze 1,7451 ha, a jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjęto powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego wynoszącą 50 m. kw. Jednocześnie działając na podstawie § 1 pkt 5 uchwały Nr Xl/81/2003 Rady Gminy Gorlice z dnia 4 grudnia 2003r. zastosowano zwolnienie z opodatkowania gruntów po powierzchni 0,0304 ha stanowiących drogę.

Od decyzji tej J.W. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwestionując wymiar podatku w części dotyczącej powierzchni posiadanych gruntów. Zdaniem odwołującego się wykazana w przedmiotowym nakazie płatniczym powierzchnia posiadanego gruntu jest błędna, gdyż faktycznie stanowi ona obszar 2,56 ha, a nie 1,7451 ha, co jednoznacznie potwierdzają dołączone do odwołania dokumenty urzędowe w postaci zaświadczeń ze Starostwa i Gminy jak również mapa geodezyjna. Ponadto odwołujący się wywodził, że pozbawiono go dojazdu prawnego do posesji oraz zapewnia, iż ani on ani jego rodzice nie sprzedawali żadnych gruntów.

Poinformowany o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego w piśmie z dnia 17 września 2010r. odwołujący się zaznaczył, że wszystkie ostatnie pomiary należących do niego nieruchomości były wykonywane pod jego nieobecność, co uniemożliwiało mu kwestionowanie dokonywanych w ten sposób ustaleń.

Decyzją z dnia 28 września 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu odwołując się do treści art. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) stwierdzono, że organ pierwszej instancji trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż podstawę ustalenia zobowiązania podatkowego stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

W świetle art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań podatkowych w podatkach gruntowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Zatem ewidencja gruntów i budynków stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Jakkolwiek ustawodawca podatkowy nie definiuje pojęcia dokumentu – to z treści przepisu art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej można wyprowadzić wniosek, że dokumentem urzędowym jest dokument spełniający łącznie następujące przesłanki: został sporządzony w formie określonej przepisami prawa oraz sporządziły go powołane do tego organy władzy publicznej lub inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania.

Tymczasem zestawienie gruntów dla jednostki rejestrowej, znajdujące się w aktach sprawy, nie jest tożsame z wypisem z ewidencji gruntów i budynków, który jako dokument urzędowy stanowi podstawę wymiaru podatków, a co za tym idzie nie może być uznane za dokument urzędowy mogący skutecznie zastąpić wypis z ewidencji gruntów i budynków. W szczególności powyższe zestawienie wykonane dnia 4 stycznia 2010r. nie zawiera oznaczenia obrębu i jednostki ewidencyjnej jak również numerów działek stanowiących podstawę opodatkowania. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o "dokument" niemogący stanowić podstawy wymiaru podatku gruntowego w przedmiotowej sprawie co w rezultacie musiało spowodować jej uchylenie.

Końcowo zwrócono dodatkowo uwagę na fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji powołał się na dane wynikające ze złożonej informacji, która nie została dołączona do akt sprawy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.W. po raz kolejny powołał się na bezprawne pomniejszenie powierzchni jego nieruchomości. Powtarzając zarzuty odwołania skarżący zażądał ponadto wyjaśnienia, jaki budynek miał na myśli organ podatkowy, wskazując jedynie na jego powierzchnię, a to 50 m. kw. Zwrócono również uwagę, że wskazana w odwołaniu powierzchnia 2,56 ha odnosi się do innego gospodarstwa rolnego, a organ w sposób bezpodstawny łączy obie sprawy. W ocenie skarżącego przywołane przez organ podatkowy przepisy w ogóle nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, a nieuprawnione jest również odwoływanie się do orzeczeń sądowych zapadłych w innych sprawach, skoro powinnością organu jest rozpatrzenie tej indywidualnej sprawy podatnika. On sam chciałby jedynie dokonania obiektywnych pomiarów jego nieruchomości, ale we własnym zakresie nie jest w stanie wygospodarować odpowiedniej kwoty, gdyż jest bezrobotny. Końcowo skarżący odwołał się także do wydanego w jego sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2008r., sygn. akt I SA/Kr 1181/05.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że kontrola sądowa zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest na podstawie kryterium legalności, co oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja narusza konkretny przepis prawa. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga na działanie organu podlega uwzględnieniu, jeżeli w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub też naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania bądź też istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność aktu mimo, że strona skarżąca wnosiła o jego uchylenie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, str. 299). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nieobjęte zarzutami skargi.

Badając w ramach tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r., Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchylił decyzję organu podatkowego pierwszej instancji ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu przeprowadzenia przez ten organ prawidłowego postępowania dowodowego poprzez pozyskanie prawidłowo sporządzonego i aktualnego wypisu z ewidencji gruntów oraz uzupełnienie akt sprawy o informację podatkową, na którą powołał się organ pierwszej instancji w swojej decyzji, a która nie została dołączona do akt sprawy.

W ocenie Sądu postępowanie organu odwoławczego było jak najbardziej prawidłowe. Stosownie do art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Jak ustalił organ odwoławczy, decyzja organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r. została wydana w oparciu o dokument – zestawienie gruntów dla jednostki rejestrowej, który w ocenie organu odwoławczego nie jest tożsamy z wypisem z ewidencji gruntów i budynków i tym samym nie spełniał wymogów dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z takim stanowiskiem organu drugiej instancji nie sposób się nie zgodzić.

Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest przypomnienie powoływanej zresztą przez same organy, a obowiązującej z mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027, powoływanej dalej jako – "Prawo geodezyjne i kartograficzne") reguły, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że wypis z ewidencji gruntów i budynków jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z mocy ostatnio powołanego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Dokumenty urzędowe korzystają z dwojakiego rodzaju domniemań: domniemania prawdziwości, to znaczy że dokument pochodzi od organu, który go wystawił i domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Ustawodawca, w przytoczonym powyżej przepisie przyjął w stosunku do dokumentu urzędowego domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą. W niniejszej sprawie zasadniczą rolę odgrywa regulacja rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), które wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wspomniane rozporządzenie określa szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Otóż, w myśl § 52 ust. 1 tego rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r., starosta uwierzytelnia komputerowe wydruki, wypisy i wyrysy, o których mowa w § 51 ust. 1, przez opatrzenie ich stosowną klauzulą, natomiast według § 52 ust. 2 rozporządzenia treść i formę wypisów oraz wyrysów, a także treść zamieszczanych na nich klauzul określa załącznik nr 5 do rozporządzenia określający treść i formę wypisu oraz wyrysu z operatu ewidencyjnego oraz klauzul związanych z ich uwierzytelnieniem. Stosownie zaś do ust. 1 pkt 18, 19 i 20 przedmiotowego załącznika nr 5, treść wypisu z rejestru gruntów stanowią w szczególności nazwisko i imię osoby, która wykonała dokument, oraz jej podpis, pieczęć urzędową organu, a także podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz datę złożenia podpisu.

W warunkach sprawy domniemywać należy, że podstawę wydanego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji stanowiło zestawienie gruntów dla jednostki rejestrowej. Powyższe zestawienie wykonane w dniu 4 stycznia 2010r. nie zawierało obrębu, i jednostki ewidencyjnej, jak również numerów działek stanowiących podstawę opodatkowania. Powyższy dokument nie można utożsamić z wypisem z ewidencji gruntów i budynków, który jako dokument urzędowy stanowić może podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008r., sygn. akt II FSK 1106/08, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2009r., sygn. akt I SA/Kr 1467/06). Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o "dokument" nie mogący stanowić podstawy wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dla skarżącego. Jak słusznie zauważył również organ drugiej instancji, w uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy G. odwołał się do danych zawartych w informacji złożonej przez skarżącego, którego to dokumentu próżno by poszukiwać w aktach sprawy.

Stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z kolei zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie zostały powyższe, fundamentalne zasady postępowania podatkowego naruszone. Organ podatkowy pierwszej instancji wydał rozstrzygniecie na podstawie materiału dowodowego "wątpliwej wartości", gdyż znajdujący się w aktach dowód w postaci zestawienia gruntów dla jednostki rejestrowej nie spełniał wymogu dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowe, nie mógł stanowić zatem wystarczającego dowodu do ustalenia skarżącemu łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r. Brak natomiast w aktach sprawy dokumentu (informacji), na którą powołano się w uzasadnieniu nakazu płatniczego, czyniło niemożliwym dokonania kontroli instancyjnej wydanej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z wyżej wyłożonych przyczyn organ odwoławczy zasadnie z poszanowaniem przepisu art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i sprawę przekazał mu do ponownego rozpoznania, w celu pozyskania dowodu w postaci aktualnego prawidłowo sporządzenia wypisu z ewidencji gruntów i budynków i uzupełnienia akt sprawy o wszystkie brakujące, a istotne dla podjęcia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r. dokumenty.

Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej otwiera ponownie etap postępowania przed organem pierwszej instancji, w którym to postępowaniu, skarżącemu będzie przysługiwała pełnia praw do czynnego udziału w tym postępowaniu, składania wyjaśnień i przedstawiania dowodów oraz wnioskowania o ich przeprowadzenie. Decyzja kasacyjna w żadnym przypadku nie pozbawia strony prawa do obrony swych uzasadnionych interesów (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt I FSK 496/09).

W skardze, podobnie jak w toku postępowania podatkowego, skarżący zarzucił bezprawne pomniejszenie powierzchni jego nieruchomości przyjętej do opodatkowania. Sąd do tej kwestii nie mógł się odnieść, albowiem przedmiotem zaskarżenia była decyzja "kasacyjna" organu odwoławczego, którą została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją ustalająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010r. W takim przypadku kontroli sądowej podlega wyłącznie zasadność zastosowania przez organ odwoławczy trybu przewidzianego w art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej tj. czy wystąpiły uzasadnione podstawy do uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy oraz § 19 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)