Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 469/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi D. T. i S. T. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 28 lutego 2018 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanego obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] solidarnie na rzecz skarżących D. T. i S. T. kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

U Z A S A D N I E N I E

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z 31.08.2017 r., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku S. T. umorzył postępowanie administracyjne w całości.

W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie zostało wszczęte w związku z wnioskiem z 02.07.2015r. o przeprowadzenie kontroli cyt.: "wybudowanie przepustu betonowego w poprzek drogi gminnej nr [...] bez stosownych zezwoleń i bez uzgodnienia z właścicielem tej drogi". W wyniku przeprowadzonych w dniu 29.03.2016r. oględzin w sprawie przepustu wybudowanego pod drogą gminną na działce nr [...] w miejscowości B. w Gminie Z., organ ustalił, że droga we władaniu Urzędu Gminy Z. jest drogą polną z koleinami częściowo utwardzonymi żwirem. Wójt Gminy T. wydał decyzję w dniu 22.02.2016r. znak: [...] o odmowie nakazania J. i A. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub nakazania wykonania urządzeń zabezpieczających szkodom na działce nr [...] stanowiącej własność [...] i J. K. położonej w B. Gmina Z.. Decyzją z 12 maja 2016r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z 31.10.2016r. sygn. akt II SA/Kr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę od powyższej decyzji. Wyrok ten nie jest prawomocny.

Sprawy dotyczące naruszenia stosunków wodnych w terenie objętym niniejszym postępowaniem toczyły się już w latach 80- tych. Wyrokiem z 14.04.1987r. sygn. akt SA/Kr [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Dyrektora Wydziału Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Wojewódzkiego w T. z 29.09.1986r., którym zobowiązano F. Ł. do przywrócenia stanu poprzedniego poprzez wykonanie rowów odwadniających oraz nakazania F. Ł. i M. K. wykonanie konserwacji naturalnego cieku wodnego przebiegającego na odcinku granic nieruchomości.

Z treści wydanej w uprzednio w sprawie (następnie uchylonej) decyzji Naczelnika Gminy Z. z 04.06.1986r. wynika, że pod drogą był przekop poprzeczny (pkt.7).

Działka nr [...] jest we władaniu Gminy Z. natomiast właścicielami działki nr [...] w miejscowości B. są D. i S. T..

W dniu [...].2017r. organ przeprowadził oględziny, podczas których sporządził szkic terenowy na kopii mapy oraz wykonał ponownie fotografie. Stwierdzono, że stan od ostatnich oględzin przeprowadzonych w dniu 29.03.2016r. nie uległ zmianie. Ustalono również, że w drodze gminnej znajduje się jeden stary przepust o długości 4,30 m i przekroju Ř 400. Obok przepustu od strony działki nr [...] ułożony jest kamień blokujący przepływ wody na wprost, a kierujący wodę do przepustu. Na kamieniu widoczne ślady mchu (dolne partie kamienia). Kamień ma wymiary około 60 cm x 50 cm. Droga będąca we władaniu Gminy posiada jedynie utwardzone

koleiny i prowadzi między innymi zabudowań J. i A. K. jak również do pól uprawnych, lasu znajdującego się powyżej do ich zabudowań. Od przepustu na działce nr [...] prowadzi rów wzdłuż drogi ziemnej gminnej w kierunki drogi asfaltowej gminnej. Ponadto wzdłuż drogi nr [...] jest widoczny ślad starego rowu (wgłębienie porośnięte trawą w kierunku drogi asfaltowej. Postanowieniem z 25.08.2003r. sygn. akt I Ns [...] Sąd Rejonowy w B., na wniosek S. T. ustanowił służebność drogi koniecznej dla działki ew. nr [...] w B. pasem szerokości 2,5m po działkach nr [...] i [...]. Wyrokiem z 10.08.2007r. D. i S. T. zostali upoważnieni do urządzenia szlaku służebności drogi koniecznej poprzez utwardzenie żwirem (położenie warstwy górnej), wykonanie robót ziemnych (zdjęcie humusu, likwidację kolein oraz niwelacja podłużna i poprzeczna, ułożenie warstwy odsączającej i warstwy żwirowej) na określonych odcinkach orawyprofilowanie drogi na całej długości i szerokości szlaku drogowego.

W 2015r. przed Sądem Rejonowym w B. ponownie toczyło się postępowanie z powództwa S. T. i D. T. przeciwko J. K., Skarbowi Państwa -Staroście [...], A. K., S. P. i Gminie Z. o upoważnienie do wykonania utwardzenia ustanowionego po działce pozwanych szlakiem drogi koniecznej. Wyrokiem z

30.06.2015r. sygn. akt I C [...] Sąd Rejonowy w B. powództwo oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd ustalił między innymi, że cyt.:"...Powodowie urządzając drogę nie wykonali robót ziemnych i drogowych wskazanych w wyroku Sądu Rejonowego w B. z 10 sierpnia 2007roku. Nie zostało bowiem wykonane korytowanie na całej szerokości drogi-utwardzono jedynie koleiny przy użyciu materiału nie odpowiadającego parametrom temu wskazanemu w opisanym wyżej wyroku. Droga nie posiada przewidzianych spadków poprzecznych co sprawia, że woda opadowa spływa wzdłuż drogi zamiast w kierunku przylegającego do niej cieku wodnego. Aktualny stan drogi dojazdowej wymaga wykonania przy niej robót ziemnych i drogowych na całej długości i przekroju w sposób wskazany w wyroku Sądu Rejonowego w B. z 10 sierpnia 2007roku. Prawidłowe wykonanie tych wszystkich prac pozwoli na stabilne i długotrwałe korzystanie ze szlaku drogowego bez konieczności zmiany nawierzchni drogi". Ostatecznie Sąd uznał, że niezrealizowanie zaleceń odnośnie wyprofilowania drogi, użycie materiałów utwardzających i wykonanie odpowiednich spadków poprzecznych, które pozwalałyby na spływ wody opadowej powodując niszczenie drogi dojazdowej przez wodę płynącą w dół zbocza. Sąd zwrócił również uwagę na konieczność rozstrzygnięcia w przedmiocie naruszenia przepisów prawa wodnego poprzez zmianę biegu cieków wodnych w drodze budowy przepustów.

Organ wyjaśnił, że prowadził postępowanie w sprawie przepustu pod drogą (działka nr [...]), gdyż uznał, że mimo innego sformułowania tego dotyczył wniosek S. T.. Podał dalej, że aby zainicjować postępowanie administracyjne (wszcząć postępowanie w sprawie zbadania zgodności z prawem budowy obiektu budowlanego) niezbędne jest posiadanie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania może bowiem nastąpić wyłącznie z urzędu, albo na wniosek strony. Wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego ocenia istnienie interesu prawnego lub obowiązku biorąc pod uwagę m.in. przepisy techniczno — budowlane, które wprowadzają wymogi, jakie mają być zachowane przy budowie obiektów budowlanych, a więc wskazują, w jakim zakresie budowa danego obiektu budowlanego może wkraczać w zakres praw i obowiązków innej osoby. W tej sprawie nie stwierdzono, by S. T. taki interes prawny przysługiwał.

Zgodnie z zaleceniami WSA w Krakowie w wyroku z 18.01.2017r. sygn. akt II SA/Kr [...] wydanego w tej sprawie, źródłem interesu prawnego jest również ograniczone prawo rzeczowe. Przepust pod drogą (działka nr [...]) rzutuje na prawa i obowiązki właściciela nieruchomości władnącej. Organ wskazał, że spory wodne dotyczące odprowadzenia wody opadowej toczyły się w tym rejonie [...] już kilkadziesiąt lat temu. Wynikało to z ukształtowania naturalnego terenu, powodującego spływ wód w kierunku drogi gminnej oznaczonej na mapie numerem [...]. Z dokumentów zachowanych z tych postępowań wynika, że już wówczas pod drogą nr [...] znajdował się przekop ( przepust)- tzw. "rydzbanek". Dokonując oględzin w dniu 29.03.2016r. organ ustalił, że przepust ten jest stary. Z treści wniosku i pism składanych do sprawy wynika, że wnioskodawca korzysta z drogi koniecznej przebiegającej przez działkę nr [...]. Okresowo działka ta zalewana jest wodą. W ocenie wnioskodawcy przyczyną takiego stanu jest zmiana stosunków wodnych dokonana przez J. K., a polegająca na wybudowaniu przepustu w miejscu tzw. "rydzbanka" pod działka nr [...] (droga dojazdowa). W tej sprawie toczy się zresztą postępowanie w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie prowadzone przez Wójta Gminy T.. Jednakże w trakcie tego postępowania dotychczas nie przesądzono, by wybudowany przepust wywierał szkodliwy wpływ na dz. nr [...] po której przebiega droga konieczna. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., wyrażonym w uzasadnieniu decyzji z 12.05.2016r., konieczne jest zbadanie czy "zabudowanie na zakolu rowu kamienia" powodującego zatamowanie spływu wody zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu w połączeniu z wykonaniem przepustu nie spowodowało przekierowania wody po działce nr [...]. A nie ulega żadnej wątpliwości, że wspomniany kamień nie jest obiektem budowlanym i jego usunięcie nie leży w kompetencjach organu nadzoru budowlanego.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uznało, że zmiany w zakresie stosunków wodnych (zastąpienie "rydzbanka" przepustem) nie mogły doprowadzić do szkód polegających na "zalewaniu piwnic starego budynku mieszkalnego oraz garaży" usytuowanych na działce S. T. (dz. nr [...]). Sam przepust położony jest w odległości około 110m od budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] stanowiącej własność S. T.. Mając na uwadze konstrukcję i przeznaczenie przepustu należy zatem wykluczyć, by działka nr [...] znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu.

Stąd też nie zostało wykazane, by kwestia budowy przepustu w jakikolwiek sposób rzutowała na prawa i obowiązki wnioskodawcy, jako właściciela działki nr [...] w B.

Wobec ustalenia, że wnioskodawcy nie przysługiwał interes prawny postępowanie podlega umorzeniu. Przesłanką do umorzenia postępowania jest również ustalenie, że przekop (przepust) pod drogą powstał co najmniej kilkadziesiąt lat temu. A z tego okresu urzędy nie przechowują dokumentacji budowlanej, która mogłaby być podstawą ustalenia, czy inwestor dopełnił obowiązków wynikających z przepisów budowlanych. Odwołując się do orzecznictwa organ wskazał, że przepisy prawa nie pozwalają domniemywać samowoli budowlanej.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli D. T. i S. T., domagając się uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy. Zarzucili naruszenie art. 7, art. 77, art. 75, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Wskazali, że organ nie dopuścił dowodu z opinii biegłego sądowego L. D. w której to biegły opisał że przepust wbudowany w poprzek drogi nr [...] niekorzystnie oddziałuje na ich służebność drogową działki nr [...]. Ustalenia PINB w B. pozostają w sprzeczności z ustaleniami Wójta Gminy Z., albowiem z ustaleń Wójta Gminy Z. w decyzji z 29.09.2014r. wynika, że "organ uznał za prawdziwe twierdzenia J. K. potwierdzone zeznaniami świadków, że przepusty w miejsce rydzbanka wprawił jego ojciec przed 2009 r. a więc stan taki trwa od paru lat". Przepusty na działce nr [...] zostały więc wbudowane niedawno. Ponadto wykonany przepust na działce nr [...] narusza również § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zastosowanie w sprawie miał miejsce art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 28.02.2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności podał, że w zapadłym w przedmiotowej sprawie wyroku, WSA w Krakowie wskazał, że na podstawie zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, nie było możliwym zweryfikowanie ustaleń, które miałyby przesądzić o braku interesu S. T. w sprawie dotyczącej przepustu betonowego zlokalizowanego pod drogą na działce ewid. nr [...] w B. oraz stwierdził, że ograniczone prawo rzeczowe jakim jest służebność drogowa może być źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Ponadto w w/w wyroku WSA w Krakowie, zlecił organom nadzoru budowlanego wyjaśnienie kwestii ilości przepustów zlokalizowanych pod w/w drogą gminną, których dotyczyć ma wniosek S. T. o wszczęcie postępowania.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy podporządkował się ocenie prawnej oraz zaleceniom zawartym w w/w wyroku WSA w Krakowie, a zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem. MWINB nie podzielił jednakże w całości uzasadnienia skarżonej decyzji.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji nie stwierdził, aby poza przepustem, objętym już poprzednio ustaleniami organów nadzoru budowlanego, w poprzek drogi gminnej ewid. nr [...] w B. , na przedmiotowym terenie zlokalizowany był jakikolwiek inny przepust. Ponadto co prawda w piśmie z 2.07.2015r. S. T. wnioskował o wszczęcie postępowania w sprawie przepustów betonowych w poprzek drogi gminnej nr [...], jednakże na dołączonych do w/w wniosku fotografiach widoczny był wyłącznie jeden przepust. Również na dołączonej do w/w wniosku mapie S. T. oznaczył jedno miejsce wbudowania przepustu. Niewątpliwie zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest zasadność wszczęcia na wniosek S. T. postępowania administracyjnego w sprawie jednego przepustu betonowego, zlokalizowanego w poprzek drogi gminnej biegnącej po działce ewid. [...] w B. o długości 4,30m i przekroju Ř 400 mm.

Organ II instancji odwołał się do treści art. 61 § 1, art. 61a § 1, art. 105 oraz art. 28 K.p.a. Wyjaśnił rozumienie pojęcia interesu prawnego na gruncie prawa administracyjnego. Wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowo - administracyjnym interes prawny w postępowaniu administracyjnym może wynikać również z norm prawa cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 144 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2017r., poz. 459, ze zm.) właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Zgodnie z powyższym o interesie prawnym w postępowaniu administracyjnym przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji oraz stopień jej uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich. W zakresie realizowanych inwestycji należy uwzględnić nie tylko sposób zagospodarowania wywołany planowaną inwestycją, ale też charakter takiej inwestycji. W zależności od rodzaju inwestycji, wykonywana tam działalność będzie mogła powodować bowiem oddziaływanie nie tylko na nieruchomości sąsiednie, lecz również na nieruchomości położone dalej, niegraniczące z terenem inwestycji. Pojęcie "działki sąsiedniej" przy rozważaniu kwestii oddziaływania na tle przepisów jest pojęciem szerszym, ponieważ nie ogranicza się tylko do uznania za taką wyłącznie działki bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji, lecz także może dotyczyć innych działek znajdujących się w sąsiedztwie, nawet w znacznej odległości od terenu inwestycji. To wszystko zależy od immisji jakie będzie lub już powoduje konkretne zainwestowanie na działce inwestora.

W związku z powyższym, aby uznać że S. T. posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przepustu pod drogą ewid. nr [...] w B. , koniecznym byłoby ustalenie, że w/w przepust może w jakikolwiek sposób oddziaływać na nieruchomość, której S. T. jest współwłaścicielem tj. działkę ewid. nr [...] w B. , bądź na działkę, na której S. T. ma ustanowioną służebność drogi koniecznej tj. działkę ewid. nr [...] w B. . Status strony w niniejszym postępowaniu determinowany jest bowiem zakresem oddziaływania obiektu budowlanego.

W realiach sprawy uciążliwości spowodowane budową przedmiotowego przepustu, na które powołuje się S. T., związane są z zalewaniem przez kierowane nim wody opadowe i roztopowe, działek: nr [...] w B. stanowiącą własność D. i S. T. oraz nr [...] w B. , przez którą przebiega ustanowiona na rzecz każdoczesnych właścicieli działki ewid. nr [...] w B. droga konieczna.

W ocenie MWINB w toku prowadzonego postępowania nie wykazano, aby działka stanowiąca współwłasność S. T. o nr ewid [...] w miejscowości B., znajdowała się w obszarze oddziaływania przedmiotowego przepustu betonowego, zlokalizowanego pod drogą gminną biegnącą po działce ewid. nr [...] w B. . Organ zauważył, że na przedmiotowym terenie grawitacyjny spływ wód odbywa się z kierunku południowo - zachodniego w kierunku północno - wschodnim. Powyższe oznacza, że woda roztopowa i opadowa z terenów położonych powyżej działki ewid. nr [...] częściowo spływa ukośnie przez tą działkę w kierunku działki ewid. nr [...], a częściowo w kierunku działki ewid. nr [...] w B. . Biorąc zatem pod uwagę naturalne ukształtowanie przedmiotowego terenu, woda przepływająca przez przedmiotowy przepust spływa do rowu łączącego działkę ewid. nr [...] z działką ewid. nr [...] w Bytomsku i rowem wzdłuż tej działki spływa następnie w kierunku działki ewid. nr [...]. Wylot rowu łączącego działki ewid. nr [...] i ewid. nr [...] w B. znajduje się natomiast poniżej działki ewid. nr [...] stanowiącej własność S. T.. Nie ma zatem możliwości, aby woda kierowana przez w/w przepust, wypływająca 30 metrów niżej niż zabudowania na nieruchomości S. i D. T., płynęła następnie w kierunku przeciwnym niż naturalny kierunek spływu wody na przedmiotowym terenie i powodowała wskazywane przez skarżących szkody na ich nieruchomości. Bezsprzecznym w niniejszej sprawie jest zatem okoliczność, że przepust pod drogą ewid. nr [...] w B. nie wpływa w żaden sposób na nieruchomość S. T..

Ponadto MWINB wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest również podstaw do stwierdzenia, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy budową przedmiotowego przepustu, a zalewaniem drogi koniecznej biegnącej przez działkę ewid. nr [...] w B. . Woda z terenów położonych powyżej przepustu na działce ewid. nr [...], niezależnie od tego czy przepływa przez przedmiotowy przepust czy też nie, spływa grawitacyjnie w kierunku działki ewid. nr [...] w B. bowiem jest to naturalny kierunek spływu wody na przedmiotowym terenie. Fakt, że wzdłuż drogi ewid. nr [...], którym woda spływała w kierunku drogi gminnej ewid. nr [...] został zahamowany kamieniem, w związku z czym większa ilość wody kierowana jest w stronę nr [...] jest bez znaczenia dla oceny oddziaływania przedmiotowego przepustu.

Ponadto co prawda kwestia dotycząca zmiany stosunków wodnych na przedmiotowym terenie, a zalewaniem drogi na w/w działce nie została ostatecznie rozstrzygnięta przez powołane do badania w/w kwestii organy, jednakże podmioty powołane do badania stanu wody w gruncie, wskazują że zalewanie urządzonej na działce ewid. nr [...] w B. drogi koniecznej spowodowana jest m.in. faktem, że wbrew wskazaniom wyroku Sądu Rejonowego w B. z 10.08.2007r., D. i S. T. nie wykonali korytowania drogi i przedmiotowa droga nie posiada przewidzianych spadków poprzecznych co powoduje, że woda opadowa spływa wzdłuż drogi zamiast wzdłuż przylegającego do niej cieku wodnego. Ponadto wskazywano, że przyczyną zalewania drogi koniecznej na działce ewid. nr [...] w B. są przepusty o zbyt małej średnicy, zlokalizowane przy wjedzie na posesje D. i S. T., co powoduje że woda przelewa się przez nie i powoduje niszczenie w/w drogi. Mając na uwadze powyższe, wbrew temu na co wskazują D. i S. T., brak jest w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia, aby budowa przedmiotowego przepustu betonowego spowodowała niszczenie drogi dojazdowej biegnącej po działce ewid. nr [...] w B.

W związku z powyższym wobec stwierdzenia braku po stronie wnioskującego o wszczęcie postępowania przymiotu strony, postępowania należało umorzyć zgodnie z art. 105 k.p.a.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie podziela wyrażonego w uzasadnieniu skarżonej decyzji PINB stwierdzenia, że przesłankę do umorzenia niniejszego postępowania, wszczętego na wniosek S. T. może stanowić fakt, że od czasu jego budowy przedmiotowego przepustu upłynął znaczny okres czasu w związku z czym nie ma możliwości ustalenia czy przedmiotowy przepust wybudowany został legalnie. Organ I instancji nie dokonał w tym zakresie wystarczających ustaleń, bowiem badał jedynie kwestię posiadania przymiotu strony przez wnioskującego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Umorzenie postępowania nie stanowi przeszkody do wdrożenia postępowania w sprawie zbadania legalności przedmiotowego przepustu z urzędu, jeśli organ stwierdzi istnienie ku temu przesłanek.

D. T. i S. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 75 § 1 , art. 77 § 1, art. 78 § 1 , art. 75 w zw. z art. 80 K.p.a. "które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy". Wnieśli o uchylenie decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi ponowie przedstawiono argumenty powołane w odwołaniu. W szczególności skarżący zarzucili, że organy pominęły dowód z opinii biegłego L. D. sporządzonej na potrzeby postępowania przed sądem rejonowym w którym stwierdzono, że wykonany przepust niekorzystanie oddziaływuje na służebność skarżących. Wskazali na rozbieżności w ustaleniach Wójta [...] i organu nadzoru budowlanego. Nie zgodzili się z ustaleniem, że z uwagi na upływ czasu nie było obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej. Wskazali, że kserokopie mapy operatu wodnoprawnego sporządzonego do decyzji Urzędu Gminy Z. z 4.06.1986 r. zostały sfałszowane. Powołali się również na ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T..

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto w oparciu o przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga jest zasadna ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzji organu I instancji nie odpowiadają prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że organy administracji publicznej obowiązane są zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa, podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 kpa oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa. W związku z powyższym kontrola legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Realizacja tego obowiązku obejmuje zatem obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności, z którymi przepisy wiążą określone skutki prawne, przy czym gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 kpa), może także przeprowadzić oględziny (art. 85 § 1 kpa). Następnie organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego – zgodnie z treścią art. 80 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie natomiast z treścią art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W sprawie znajdzie także zastosowanie przepis art. 153 p.p.s.a. ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy nadzoru budowlanego, gdyż prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 18 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...] decyzja nr [...] MWINB z dnia 30.09. 2016 i poprzedzająca ją decyzja PINB zostały uchylone. Zgodnie z regułą wyrażoną w dyspozycji art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Należy podkreślić, że unormowanie z art. 153 p.p.s.a. stanowi "gwarant spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniając realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej" (wyrok NSA z 8. 01. 2010 r. sygn. akt II FSK [...]). W konsekwencji dyspozycja z art. 153 p.p.s.a wyznacza obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie. Naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Obowiązek, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (wyrok WSA w Kielcach z 14. 01. 2010 r. sygn. akt I SA/Ke [...]), a to w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. W konsekwencji WSA w Krakowie rozpoznając kolejną skargę w rozpatrywanej sprawie jest zobowiązany zweryfikować sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań zawartych w wyroku WSA w Krakowie w wyroku z dna 18. 01. 2017 r., sygn.. akt II SA/Kr [...].

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd w składzie ją rozstrzygającym zakwestionował umorzenie przedmiotowego postępowania uznając, że do tego rozstrzygnięcia doszło bez prawidłowego rozpatrzona kwestii interesu prawnego skarżących. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia bowiem przyjęcia, że skarżącym nie przysługuje interes prawny w sprawie dotyczącej legalności wykonania przedmiotowego przepustu na działce ewid. nr [...]. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w postępowaniu naprawczym określonym przepisami art. 50-51 Prawa budowlanego ma zastosowanie ogólna norma z art. 28 k.p.a., zgodnie z którą stroną postępowania legalizacyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy przedmiot postępowania. Oceniając zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji należy wskazać, że organy rozpoznające ponownie sprawę tylko w części uczyniły zadość ocenom prawnym i wskazaniom zawartym w ww. wyroku, co w konsekwencji w świetle wyżej poczynionych uwag dotyczących art. 153 p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia decyzji skarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. I tak, w oparciu o istniejący i dodatkowo zebrany materiał dowodowy w tym z oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 5 lipca 2017 r., podczas których wykonano szkic i fotografie ustalono, że w drodze gminnej nr [...] (w obszarze analizowanym) znajduje się tylko jeden "stary przepust o długości 4,30 m i przekroju Ř 400. Ustalono też, że obok przepustu od strony działki ewid. Nr [...] znajduje się kamień blokujący spływ wody " na wprost" i kierujący wodę do przepustu. W materiale dowodowym uwzględniono też dokumenty dotyczące ustanowienia ww. służebności drogowej tj. postanowienie Sądu Rejonowego w B. z 25. 08. 2003 r. sygn. akt I NS [...], wyrok Sądu Rejonowego w B. z 10. 08. 2007 r. w sprawie urządzenia szlaku ww. służebności i drogi koniecznej dla działki ewid. Nr [...] pasem szerokości 2,5 m po działce [...] ; wyrok SR w B. z 30. 06. 2015 r. sygn.. akt I C [...] SR w B. dotyczący upoważnienia do wykonania utwardzenia i wybetonowania szlaku przedmiotowej drogi koniecznej, a także decyzje Urzędu Wojewódzkiego w T. z 16.10. 1984 r., w której m. in. nakazano M. K. wykonanie przepustu z kręgów betonowych pod (swoją) drogą dojazdową w miejscu zakończenia wodnicy oraz nieopisane załączniki operatu wodnoprawnego. Uwzględniono też - załączoną do akt organu odwoławczego - decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 29.09. 2014 r., w której odmówiono nakazania przywrócenia stanu wody na gruncie lub wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom przez J. K. na drodze nr [...] oraz działkach ewid. nr [...] i [...] położonych w B. . Dysponując powyższym materiałem dowodowym organy uznały, że skarżącym nie przysługuje status stron postępowania w sprawie dotyczącej legalności budowy przedmiotowego przepustu gdyż obie działki tj. działka nr [...] stanowiąca współwłasność skarżących jak i część działki nr [...], co do której została ustalona służebność drogi koniecznej na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr [...] - znajdują się poza obszarem oddziaływania przedmiotowego przepustu. W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że o ile organy prawidłowo uznały, że zarówno własność jak i ograniczone prawo rzeczowe, jaką jest służebność drogowa, mogą stanowić źródło interesu prawnego, to w ocenie Sądu dokonana w skarżonej decyzji (a wcześniej w decyzji organu I instancji ) analiza zebranego materiału dowodowego w aspekcie ustalenia czy skarżącym przysługuje interes prawny warunkujący ich status strony w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym legalności przepustu w drodze nr [...] w B. jest nadal nieprawidłowa. Oznacza to, że skarżoną decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego należało uznać za przedwczesną.

W ocenie Sądu wątpliwości budzi przede wszystkim uznanie przez organy, że przedmiotowy przepust, ze względu na oddalenie od działki [...], a także działki nr [...] (organy ustaliły, że przepust jest oddalony o około 110 m od budynku na działce nr [...]) nie oddziałuje na ww. nieruchomości. Przeprowadzając powyższą ocenę w oparciu o zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy, podobnie jak wcześniej organ I instancji poświęcił dużo uwagi wykazaniu, że działka ewid. Nr [...] znajduje się poza obszarem oddziaływania przedmiotowego przepustu, a nadto, wskazał, że jeśli nawet działka skarżących nr [...] jest zalewana to wynika to z naturalnego ukształtowania terenu i grawitacyjnego spływu wód roztopowych i opadowych oraz nieurządzonej drogi na działce ewid. nr [...], do czego S. T. był zobowiązany.

Zaprezentowane wnioskowanie w oparciu o zebrany materiał należy ocenić jako dowolne, przed wszystkim w odniesieniu do działki nr [...]. Z mapki dołączonej do ustaleń poczynionych podczas oględzin w dniu 5.07. 2017 r. wynika, że woda kierowana z przepustu rowem o zmiennej szerokości (od 30 do 50 cm) i głębokości (od 30-50 cm) przez działkę ewid. nr [...], dociera do działki drogowej nr [...], a częściowo pływnie także w kierunku działki nr [...]. W związku z tym nie jest uprawnione ustalenie, że brak jest podstaw do uznania, że nie istnieje jakikolwiek związek pomiędzy budową przedmiotowego przepustu, a zalewaniem drogi koniecznej biegnącej po działce nr [...] r. Trudno przy tym uznać, – jak przyjął to organ odwoławczy, że ponieważ wylot owego rowu znajduje się ok. 30 m poniżej działki nr [...], to "nie ma możliwości aby woda kierowana przez ww. przepust płynęła następnie w kierunku przeciwnym niż naturalny kierunek spływu wody na przedmiotowym terenie i powodowała wskazane przez Skarżących szkody na nieruchomości" . W tym miejscu należy podnieść, że jak wynika z niepodważanych przez strony ustaleń przy przepuście został usytuowanie duży kamień (od strony działki nr [...]), który powoduje skierowanie do przedmiotowego przepustu zwiększonego strumienia wody roztopowej i opadowej. W tej sytuacji organy że szczególną starannością powinny poczynić ustalenia dotyczące ilości przepływu wody celem ustalenia czy nie dochodzi do wylewania się wody płynącej dalej ww. rowem tak, że zalewa ona drogę na działce nr [...] w miejscach położonych wyżej niż wskazały to organy, natomiast zgodnie ze stanowiskiem stron skarżących.

W konsekwencji poczynione ustalenia organu należy uznać nie tylko za niewystarczające w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a przez to także w zakresie wskazanym w wyroku z WSA z 18 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr [...] tj. przesądzającym o statusie S. T. i D. T. jako stron w przedmiotowym postępowaniu. Tym samym w sprawie nadal nie została prawidłowo zbadana przesłanka uzasadniająca ewentualne umorzenie postępowania dotyczącego legalności przepustu w drodze nr [...] w aspekcie wpływu tego przepustu – być może zbyt dużego - na sposób korzystania przez skarżących z przysługującego im prawa służebności drogi koniecznej dla działki nr [...] w B. pasem szerokości 2,5 m, po działkach nr [...], i [...], oraz – ewentualnie - także na dalej położoną ww. nieruchomość władnącą ( działkę nr [...]). Na koniec należy dodać, że organ odwoławczy zasadnie uznał, że fakt, iż przedmiotowy przepust został wykonany w dość odległej przeszłości nie stanowi wystarczającej przesłanki dla uznania, że sprawa jest bezprzedmiotowa i podlega umorzeniu.

Należy też podkreślić, że w zależności od wyników poczynionych ustaleń organ podejmie przewidziane prawem działania i jeżeli ustalenia organu potwierdzą bezprzedmiotowość postępowania, obowiązkiem jego będzie należyte uzasadnienie ewentualnego rozstrzygnięcia podejmowanego w trybie art. 105 § 1 k.p.a. - w taki sposób, aby bezprzedmiotowość została wykazana w sposób pełny i obiektywny, w oparciu o stwierdzone fakty i przepisy prawa. W przypadku jeżeli jednak ustalenia organu doprowadzą go do wniosku, że wykonany przepust oddziałuje na ww. nieruchomości i nie odpowiada prawu obowiązkiem organu będzie podjęcie działań zmierzających do usunięcia naruszenia prawa, w sposób określony w ustawie Prawo budowlane.

W takim stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, jak w punkcie I sentencji. O kosztach Sąd orzekł w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a.