Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 328/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi E. - O. S. A. w G. na decyzję Wojewody K. - P. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] Starosta [...], na wniosek [...] S.A. w [...] z dnia [...] 2016r., zezwolił na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem działki [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy we [...] prowadzi księgę wieczystą numer KW [...], stanowiącej własność A. S., na okres 1 dnia roboczego, w terminie 5 dni od dnia doręczenia wnioskodawcy niniejszej decyzji, w celu przeprowadzenia prac niezbędnych do zmiany miejsca posadowienia słupa energetycznego ŻN – 9 stanowisko 105. Decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia [...] 2016r. nr [...], Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania A. S., umorzył postępowanie odwoławcze. Decyzja ta został uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017r., sygn. II SA/Bd 209/17, w wyniku skargi A. S..

Decyzją z dnia [...] 2016r., sygn. [...] Starosta [...], po rozpoznaniu wniosku [...] S.A. w [...] z dnia [...] 2016 r. zezwolił spółce na czasowe zajęcie części nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], stanowiącej własność A. S. w celu przeprowadzenia prac niezbędnych do zmiany miejsca posadowienia słupa elektrycznego ŻN- 9 stanowisko nr 105, wskazując, że zezwolenie dotyczy zajęcia nieruchomości na okres 1 dnia roboczego, w terminie 60 dni od dnia doręczenia wnioskodawcy niniejszej decyzji. Określił również, że zajęcie nieruchomości dotyczy placu wokół nowej lokalizacji słupa o wymiarach 5 m x 10 m (3 metry od obecnego usytuowania słupa) oraz obszaru gruntu niezbędnego w celu przejazdu lub przechodu do miejsca usytuowania nowego słupa. Jednocześnie Starosta orzekł w decyzji, że po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego, a także, że za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na wyjaśnienia Spółki, z których wynika, że przedmiotowy słup elektroenergetyczny, posadowiony jest na skraju działki nr [...], bezpośrednio nad brzegiem rzeki Zgłowiączki, który to brzeg został podmyty, co z kolei spowodowało odsłonięcie dolnej części konstrukcji słupa i związane z tym ryzyko jego przewrócenia. Spółka wskazała przy tym, że sytuacja ta zagraża bezpieczeństwu energetycznemu rejonu i stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia osób postronnych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ uznał, że możliwość wystąpienia awarii sieci energetycznej uzasadniała orzeczenie o zajęciu części nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. S., zarzucając naruszenie:

1. art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez:

- orzeczenie o zajęciu nieruchomości celem zmiany miejsca posadowienia słupa elektroenergetycznego, mimo że wskazany przepis nie uprawnia organu do takiej ingerencji w prawo własności strony, a jedynie do zajęcia nieruchomości celem dokonania niezbędnych czynności mających na celu usunięcie zagrożenia i zapobieżenia szkody w znacznych rozmiarach;

- orzeczenie w pkt 1 o zajęciu nieruchomości o powierzchni 8,300 ha i sprzeczności w tym zakresie z pkt 3 decyzji, określającym bliżej niesprecyzowaną część nieruchomości, której dotyczy zajęcie, a także błędne, nieprecyzyjne określenie przebiegu i powierzchni zajęcia;

- wydanie decyzji drugi raz w tej samej sprawie mimo że nie została jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte odwołanie od decyzji z [...] 2016r.;

- orzeczenie o zajęciu, mimo braku wykazania wiarygodnym dowodem okoliczności uzasadniających zastosowanie tegoż przepisu, poprzestając jedynie na twierdzeniu wnioskodawcy.

2. przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności poprzez dokonanie ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o twierdzenia Spółki nie poparte wiarygodnymi dowodami i w konsekwencji nieuwzględnienie słusznego interesu odwołującej, polegającego na ochronie przysługującego jej prawa własności nieruchomości;

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia rzeczywistego koniecznego obszaru zajęcia nieruchomości i poprzestanie jedynie na informacji wnioskodawcy, przy całkowitym pominięciu odwołującej się;

- art. 9 i 10 oraz 61 § 4 k.p.a. poprzez pominięcie odwołującej się w postępowaniu i uniemożliwienie jej zajęcia stanowiska co do wniosku i okoliczności sprawy, nieinformowanie o żadnych czynnościach w sprawie, o wszczęciu postępowania, złożeniu wniosku, treści wezwania z dnia [...]2016r., pominięcie argumentacji strony zawartej w jej odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2016r.

- art. 84 § 1 i art. 85 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin nieruchomości celem zweryfikowania twierdzeń wnioskodawcy o stanie słupa i konieczności nagłego zajęcia oraz przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, pomimo że ustalenie okoliczności sprawy wymagało wiedzy specjalnej.

Decyzją z dnia [...] 2017r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przychylił się do poglądu odwołującej się o braku wyczerpującego zebrania przez organ I instancji materiału dowodowego, braku ustalenia obszaru nieruchomości mającego podlegać zajęciu, w tym ustaleniu drogi dojazdu. Wskazał, że ani z akt sprawy, ani z decyzji nie wynika, która część ponad 8-hektarowej nieruchomości ma podlegać zajęciu, którędy inwestor zamierza wejść na działkę. Nie jest też znane ani obecne miejsc położenia słupa, ani miejsce po jego przestawieniu. Nie wiadomo czy słup stoi na skraju działki nr [...] czy na działce [...], czy też na obu. Brak stosownej mapy z naniesieniem ww. elementów, która winna stanowić integralną cześć rozstrzygnięcia nie pozwala na ustalenie stanu faktycznego. Wojewoda zwrócił też uwagę na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty potwierdzające oświadczenie wnioskodawcy o konieczności przesunięcia słupa (ekspertyzy, opinię rzeczoznawcy lub dokumenty potwierdzające awarię). Organ I instancji powinien też ustalić czy czynności polegającej na zmianie położenia słupa mieszczą się w dyspozycji art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami i czy w sprawie wystąpiła ustawowa przesłanka czasowego zajęcia nieruchomości w trybie ww. artykułu, jaką jest nagła potrzeba, czy też mamy do czynienia z nowym trwałym ograniczeniem sposobu korzystania nieruchomości poprzez zajęcie nieruchomości pod słup energetyczny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję [...] S.A. w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 7 oraz 8 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy decyzja na skutek współdziałania stron została w rzeczywistości wykonana w efekcie czego postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe,

2) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, co winno skutkować jego umorzeniem,

3) art. 77 § 1, 78 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organ I instancji nie zebrał i nie rozpoznał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a co za tym idzie uchylenie decyzji organu I instancji z uwagi na braki postępowania dowodowego i wyjaśniającego oraz nakazanie określonych czynności wyjaśniających, podczas gdy postępowanie Starosty [...] nie było dotknięte żadnymi brakami w tym zakresie,

4) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, że Starosta [...] dokonał niewszechstronnej oceny materiału dowodowego,

5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przyczyn, z których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom załączonym do wniosku,

6) art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że:

- załączone do sprawy dokumenty nie stanowią podstawy do wydania decyzji w trybie ww. artykułu.

- nieznaczne przesunięcie słupa, w sytuacji gdy niemożliwym jest jego posadowienie w tym samym miejscu (wobec podmycia gruntu wodą) może uniemożliwiać wydanie decyzji w trybie ww. artykułu,

- organ I instancji nie sprecyzował informacji dotyczących m.in. powierzchni zajęcia nieruchomości, mimo, że informacje te zostały określone w pkt III decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2017r.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że prace na nieruchomości zostały wykonane [...] 2016r., a zagrożenie usunięte (pracownicy Spółki przybyli na teren nieruchomości w asyście policji i odwołująca się pozwoliła im na wykonanie prac), Uczestnik postępowania w ostateczności nie kwestionował wykonania prac, decyzji organu pierwszej instancji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności co umożliwiło wykonanie prac przed rozpoznaniem odwołania. Zdaniem Spółki oznacza to, że w sprawie postępowanie na etapie postępowania odwoławczego stało się bezprzedmiotowe, jednak decyzja organu pierwszej instancji nie jest opatrzona wadliwością w postaci bezprzedmiotowości. O bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. można bowiem mówić w sytuacji gdy odpadł jeden z elementów sprawy administracyjnej. Tak rozumiana przesłanka umorzenia postępowania może również powstać w czasie trwania postępowania.

W ocenie Skarżącej do wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie zostały dołączone wiarygodne dokumenty, z których wynikała potrzeba niezwłocznego działania. Wojewoda zaś nie wskazał podstaw, dla których odmówił wiarygodności przedmiotowym dokumentom, co doprowadziło do powstania naruszeń opisanych na wstępie skargi. Spółka kwestionując twierdzenia Wojewody o nieokreśleniu obszaru nieruchomości podlegającego zajęciu, podniosła, że obszar ten został szczegółowo opisany w punkcie 3 uchylonej decyzji i zarówno wnioskodawca jak i uczestnik postępowania byli w stanie na podstawie tego zapisu określić zajęty obszar. Skarżąca wskazała też, że z uwagi na podmywanie brzegów nieruchomości, niemożliwym było posadowienie słupa w tym samym miejscu i musiano go nieznacznie przesunąć, zapewniając tym samym bezpieczeństwo dla otoczenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Uczestniczka postępowania A. S.- K. w odpowiedzi na skargę (pismo z [...] 2017r. uzupełnione pismem z [...] 2017r.) przedłożyła dokumentację, która jej zdaniem została pominięta przez organ pierwszej instancji, a została dołączona do jej odwołania od pierwszej decyzji tego organu. W szczególności powołała się na opinię techniczną słupa elektroenergetycznego z dnia [...].2016r. autorstwa dr inż. J. S. oraz dokumentację fotograficzną mającą wykazać, że stan spornego słupa był efektem wieloletnich zaniedbań wnioskodawcy, a nie wynikiem nagłych działań sił przyrody.

Na wezwanie Sądu Wojewoda poinformował, że decyzją z [...] 2017r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2016r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji, przedkładając akta sprawy. Wyjaśnienia co do dalszego biegu sprawy zainicjowanej pierwotnym wnioskiem Spółki o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości przedłożył także Starosta W. (pismo z [...] 2017r. k. 66-68 akt sądowych). Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd z urzędu przeprowadził dowód uzupełniający z powyższych dokumentów, albowiem uznał że są konieczne dla wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę orzekania przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 2147 ze zm., dalej "u.g.n."). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zwrócić należy uwagę na różnorodność regulacji związanych z administracyjnym ograniczeniem swobody wykonywania prawa własności nieruchomości, i związany z tym obowiązek wnikliwego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego danej sprawy, a następnie dokonania jego subsumpcji pod treść właściwej normy prawa materialnego.

I tak przykładowo, zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 1a).

Nadto właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio (ust. 6).

Zgodnie z art. 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Decyzję taką wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (ust. 5).

Z kolei w myśl art. 126 ust. 1 u.g.n., w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2). Jak stanowi ust. 3 po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

W przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia przedmiotowego wniosku (ust. 5 i 8)

Nadto, zgodnie z ust. 10 art. 126 u.g.n., przepisy ust. 1-9 stosuje się również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii, o których mowa w art. 124b.

Podkreślenia wymaga, że już w prawomocnym wyroku z dnia 12 kwietnia 2017r. sygn. akt II SA/Bd 209/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w tej sprawie administracyjnej dotyczącej zezwolenia wnioskodawcy (skarżącego w niniejszej sprawie) na przeprowadzenie prac niezbędnych do zmiany miejsca posadowienia słupa elektroenergetycznego ŻN – 9 nr 105 na nieruchomości gruntowej oznaczonej nr ewid.[...], zważył, że ze względu na istotne różnice w celu ograniczenia sposobu korzystania nieruchomości, związane z tym przepisy nie mogą być stosowane zamiennie i dowolnie.

Sąd wskazał również, że art. 126 u.g.n. dotyczy sytuacji awaryjnych, takich jak siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, nie stanowi natomiast metody uzyskania tytułu do zagospodarowania cudzej działki, co musi zostać zbadane przez organ wydający decyzję w przedmiocie zmiany posadowienia słupa elektroenergetycznego. Sytuacje awaryjne uzasadniające zastosowanie art. 126 u.g.n. uniemożliwiają przeprowadzenie standardowej procedury związanej z ograniczeniem korzystania z nieruchomości, konieczna jest zatem wnikliwa ocena pozwalająca na stwierdzenie, że w istocie w sprawie niniejszej wystąpiła przesłanka nagłości. Sąd powołał się na wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009r., sygn. akt I OSK 301/08, podkreślając, że analizując znaczenie pojęć "siła wyższa" lub "nagła potrzeba", należy mieć na względzie, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Istotą obu tych przesłanek jest nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują niezwłoczne działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Wobec tego podstawą wydania decyzji muszą być wiarygodne informacje, z których wynika potrzeba wyjątkowo szybkiego działania.

Wskazać nadto przyjdzie, iż uchylając zaskarżoną przez właścicielkę nieruchomości decyzję Wojewody z dnia [...] 2016r. o umorzeniu postępowania odwoławczego wobec decyzji Starosty [...] z [...] 2016r. o zezwoleniu skarżącej na czasowe zajęcie tej samej nieruchomości w tym samym celu Sąd przesądził, że postępowanie odwoławcze nie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na upływ bardzo krótkiego terminu wykonania decyzji, wobec czego Wojewoda powinien rozpoznać odwołanie właścicielki nieruchomości i sprawę merytorycznie, co do jej istoty. Termin na rozpatrzenie odwołania nie może być bowiem uzależniony od terminu wykonania decyzji, zatem brak było podstaw do zastosowania w sprawie przez organ art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Sąd stwierdził, że bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza brak któregoś z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, zatem sprawy toczącej się przed organami administracji publicznej w należącej do właściwości tych organów sprawie indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Elementy te mogą być zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe, spowodowane de facto lub ex lege. Istotne, zatem dla stwierdzenia bezprzedmiotowości jest obiektywne stwierdzenie braku podstaw prawnych i faktycznych dla merytorycznego rozpoznania sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć, na podstawie przepisów prawa materialnego, o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sąd podkreślił nadto, że odmiennie rozpatruje się kwestię bezprzedmiotowości w przypadku postępowania prowadzonego w pierwszej instancji i postępowania odwoławczego. Przesłanki umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na jego bezprzedmiotowość sprowadzają się do ustalenia, że strona wnosząca odwołanie nie jest stroną bądź też, że wnoszący odwołanie skutecznie je cofnął. Dodatkowo umorzenia wymaga sytuacja, w której organ odwoławczy rozpatrywał zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji dotyczące decyzji, która następnie utraciła moc oraz sytuacja, w której odwołanie dotyczy żądań strony nierozstrzygniętych w decyzji organu pierwszej instancji, niebędące żądaniem uzupełnienia decyzji. W innej sytuacji organ odwoławczy obowiązany jest do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy, ustalonego stanu faktycznego oraz treści wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji publicznej, nie budzi wątpliwości, że zaskarżona ostateczna decyzja kasacyjna Wojewody z dnia [...] 2017r. została wydana w tej samej sprawie administracyjnej, w której rozstrzygał uprzednio Wojewoda decyzją z [...] 2016r. o umorzeniu postępowania odwoławczego wobec decyzji Starosty [...] z [...] 2016r. o zezwoleniu na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości

Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić przyjdzie, że o ile organ odwoławczy nie był związany powyższym wyrokiem, który zapadł po wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] 2017r., o tyle jest nim związany Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Po wtóre dla oceny legalności zaskarżonej decyzji konieczne było także uwzględnienie stanu faktycznego i prawnego w dacie ponownego orzekania przez organy administracji obydwu instancji.

W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z wnioskiem [...] S.A. w [...] z [...] 2016r., decyzją z dnia [...] 2016r. Starosta [...], na podstawie art. 126 ust. 1 – 3 u.g.n., zezwolił wnioskodawcy na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej oznaczonej nr ewidencyjnym działki [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej własność [...] na okres 1 dnia roboczego, w terminie 5 dni od dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji w celu przeprowadzenia prac niezbędnych do zmiany miejsca posadowienia słupa elektroenergetycznego ŻN -9 stanowisko 105. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

[...] 2016r. właścicielka nieruchomości wniosła odwołanie od doręczonej jej [...] 2016r. decyzji. Pismem z [...] 2016r. odwołująca się przedłożyła organowi odwoławczemu dodatkowe materiały, w tym kopię opinii technicznej słupa elektroenergetycznego.

Decyzją z dnia [...] 2016r. Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że w związku z upływem określonego w decyzji organu pierwszej instancji terminu czasowego zajęcia nieruchomości (z dniem [...] 2016r.), które nie doszło do skutku, zasadne stało się umorzenie postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego i brak podstaw do odnoszenia się do zarzutów odwołania, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z treścią rozstrzygnięcia. Powyższa decyzja ostateczna została uchylona wskazanym już wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 kwietnia 2017r. sygn. II SA/Bd 209/17.

Na skutek tego wyroku, obowiązkiem Wojewody było ponowne rozpatrzenie w trybie odwoławczym sprawy zezwolenia na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości celem przeprowadzenia prac objętych wnioskiem, rozstrzygniętej w pierwszej instancji decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2016r., z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w tym wyroku.

Stwierdzić należy, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, co do zasady w sytuacji gdy organ odwoławczy uznałby, że istnieją podstawy prawne do uwzględnienia pierwotnego wniosku i orzeczenia zgodnie z art. 126 ust. 1, mógłby uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy np. co do określenia nowego okresu zajęcia nieruchomości.

Uwzględniając charakter i istotę postępowania administracyjnego oraz decyzji administracyjnej, czyli władczego aktu organu administracji kształtującego sytuację prawną adresata decyzji oraz innych stron postępowania zważyć przyjdzie, iż dopóki pozostawała w obrocie prawnym nieostateczna decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2016r., brak było podstawy faktycznej i prawnej do wydania przez ten sam organ decyzji rozstrzygającej tę samą sprawę administracyjną (tożsamość podmiotowa i przedmiotu rozstrzygnięcia). Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje bowiem szereg instytucji służących wzruszeniu pozostających w obrocie prawnym decyzji, przy czym nie wszystkie są kierowane wyłącznie do decyzji ostatecznych (np. art. 155, art. 156, art. 162, 163 k.p.a.). Nadto od dnia [...] 2016r. decyzja organu pierwszej instancji stała się decyzją ostateczną.

Zwrócić należy uwagę, iż z treści kolejnego podania [...] S.A. w [...] (wpływ do organu [...] 2016r., uzupełnionego pismem z [...] 2016r.) wynika, że Spółka wnioskowała alternatywnie o wydanie, w oparciu o art. 126 ust. 1 i 2 u.g.n., decyzji w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości: "w terminie 60 dni od dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji organu, na okres 1 dnia roboczego w celu przeprowadzenia prac niezbędnych do zmiany miejsca posadowienia słupa elektrycznego ŻN-9 stanowisko 105". W przypadku nieuwzględnienia tego żądania, wniosła o zmianę decyzji z dnia [...].2016r. w zakresie pkt 1 poprzez zezwolenie na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości na okres 1 dnia roboczego w terminie 90 dni od dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji.

Wnioskodawca ponowił uprzednią argumentację i dowody mające wskazywać na wystąpienie nagłej potrzeby wejścia na nieruchomość celem dokonania wnioskowanych prac w związku z dostrzeżonym w październiku 2016r. przechyleniem słupa, znajdującego się bezpośrednio nad brzegiem rzeki Zgłowiączka. Jego zdaniem konieczna jest zmiana miejsca posadowienia słupa w ten sposób, aby znajdował się on w odległości 3 metrów od brzegu rzeki. To twierdzenie nie zostało poparte żadnym dowodem. Uzasadniając alternatywne żądanie zmiany pierwotnej decyzji wnioskodawca wskazał, że wykonanie prac w określonym w tej decyzji terminie okazało się niemożliwe z przyczyn od niego niezależnych (czynny opór ze strony właściciela nieruchomości oraz ogrodzenie terenu drutem).

Starosta [...], rozstrzygnął powyższy wniosek decyzją z [...] 2016r. bez zawiadomienia właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania administracyjnego, pomijając całkowicie oczywiście znany mu z urzędu fakt, iż sprawa administracyjna dotycząca zezwolenia wnioskodawcy na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości, w celu przeprowadzenia wnioskowanych prac związanych ze zmianą posadowienia słupa elektroenergetycznego ŻN – 9 stanowisko 105 pozostaje w toku instancyjnym. Z analizy akt sprawy wynika, że od decyzji Starosty z [...] 2016r. właścicielka nieruchomości wniosła w terminie, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. – tj. [...] 2016r. odwołanie do Wojewody za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Starosta tego samego dnia, na podstawie art. 133 k.p.a. przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy organowi drugiej instancji.

Oznacza to, iż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, niedopuszczalne było ponowne orzekanie w tej samej sprawie, a organ pierwszej instancji winien obligatoryjnie zawiesić ewentualne nowe postępowanie, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – ponieważ ponowne rozpatrzenie tej samej sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ – Wojewodę.

Podkreślenia wymaga, iż istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy. Oznacza to, że sprawa administracyjna rozstrzygnięta po raz pierwszy jest otwarta do ponownego orzekania, jeżeli zostanie wniesiony środek odwoławczy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty.

Bez wpływu na powyższe pozostaje uprawnienie adresata decyzji do przystąpienia do jej wykonania od chwili wydania, a przed uzyskaniem przymiotu ostateczności, w sytuacji gdy decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 130 § 3 K.p.a.). W takim przypadku tylko organ odwoławczy może wstrzymać wykonanie decyzji (art. 135 k.p.a.). Jeżeli tego nie uczyni to rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzji organu pierwszej instancji, od której zostało wniesione odwołanie upada wraz z wydaniem decyzji organu drugiej instancji po rozpoznaniu środka odwoławczego. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] 2016r. Wojewoda odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2016r.

Podmiot, który mimo świadomości spornych interesów w danej sprawie z inną stroną postępowania, przystępuje do wykonania decyzji nieostatecznej, czyni to na własne ryzyko dalszych skutków wynikających z ewentualnego uchylenia lub zmiany decyzji przez organ odwoławczy - już po wykonaniu decyzji. Nieostateczna decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości, mimo że podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, nie legalizuje bezwzględnie wykonanych na jej podstawie robót na cudzej nieruchomości.

Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie niweczy bowiem prawa żadnej ze stron postępowania do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji, czynnego udziału na każdym etapie postępowania i prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy co do istoty. Nie stanowi to także przeszkody w uchyleniu lub zmianie decyzji w trybie odwoławczym, jeżeli została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego.

W związku z treścią ponownego wniosku Spółki, organ pierwszej instancji mógł również rozważyć wszczęcie i możliwość prowadzenia odrębnego postępowania zmierzającego do wzruszenia (zmiany, uchylenia) nieostatecznej decyzji z [...] 2016r., w związku z nieskutecznym upływem terminu stanowiącego jej istotny element. Przykładowo należy wskazać, iż zgodnie z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie.

Tymczasem Starosta [...], na podstawie art. 126 ust. 1- 3 i ust. 10 u.g.n. wydał [...] 2016r. decyzję w tej samej sprawie administracyjnej rozstrzygniętej już własną, pozostającą w obrocie prawnym, wykonalną i nieostateczną decyzją z [...] 2016r., zezwalając ponownie temu samemu wnioskodawcy na czasowe zajęcie tej samej nieruchomości w tym samym celu, określając w pkt 2 okres i termin wykonania prac, a w pkt 3 część przedmiotowej nieruchomości niezbędną do wykonania prac.

W ocenie Sądu, rozstrzygniecie to niezależnie od wad wskazanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji, narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 15, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 138 k.p.a. Należy nadto podkreślić, że owo naruszenie przepisów doprowadziło w konsekwencji do sytuacji, iż z dniem w którym Wojewoda orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego, uprzednia decyzja organu pierwszej instancji z [...] 2016r. o zezwoleniu Spółce na czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości stała się ostateczna. Oznacza to, iż w dacie ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy przez Wojewodę, na skutek odwołania [...] i wydania zaskarżonej decyzji z [...] 2017r. w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja Starosty [...] z [...] 2016r. i rozstrzygająca tożsamą podmiotowo i przedmiotowo sprawę późniejsza decyzja organu pierwszej instancji z [...] 2016r. Wobec tego, niezależnie od innych wad postępowania, stanowiło to przesłankę do uchylenia decyzji Starosty [...], rozstrzygającej sprawę już rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, z uwzględnieniem aktualnego stanu sprawy. Zdaniem Sądu w dacie orzekania przez organ odwoławczy pozostawienie w obrocie prawnym decyzji Starosty [...] z [...] 2016r., stanowiłoby bowiem kwalifikowaną wadę prawną, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Sąd uznał za niezbędne dla wszechstronnego i prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy ustalenie, czy i w jaki sposób, po wydaniu zaskarżonej decyzji, zakończyło się przed organami administracji publicznej ponowne postępowanie w sprawie, na skutek wyroku z dnia 12 kwietnia 2017r. sygn. akt II SA/Bd 209/17 uchylającego decyzję Wojewody z [...] 2016r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd z urzędu, przeprowadził zatem dowód uzupełniający z dokumentów - akt administracyjnych pierwotnej sprawy i wyjaśnień przekazanych przez Wojewodę oraz organ pierwszej instancji, na wezwanie Sądu z [...] 2017r.

Z analizy przedłożonych dokumentów wynika, że prawomocny wyrok WSA z dnia 12 kwietnia 2017r. wraz z aktami sprawy wpłynął do Wojewody w dniu [...] 2017r. Decyzją z dnia [...] 2017r. nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. S.- K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2016r. zezwalającej [...] S.A. w [...] na czasowe zajęcie nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Organ odwoławczy uznał, że sprawa stała się bezprzedmiotowa stwierdzając, że upływ terminu na czasowe zajęcie nieruchomości jest zdarzeniem prawnym, które powoduje wygaśnięcie stosunku administracyjnoprawnego. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że w przedmiotowej sprawie termin na czasowe zajęcie nieruchomości określony w kwestionowanej decyzji Starosty [...] upłynął w dniu [...] 2016r. Ponadto prace związane ze zmianą miejsca posadowienia słupa elektroenergetycznego na przedmiotowej nieruchomości zostały wykonane w dniu [...] 2016r. na podstawie decyzji Starosty z [...] 2016r. [...], zezwalającej Spółce na czasowe zajęcie tej nieruchomości gruntowej dla przeprowadzenia prac niezbędnych do zmiany miejsca posadowienia przedmiotowego słupa. Obecnie nie zachodzi zatem konieczność wykonania ww. czynności. Organ odwoławczy w związku z powyższym stwierdził, że należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości. Niedopuszczalne w sprawie byłoby bowiem wydanie decyzji kasacyjnej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż przedmiotowe prace zostały już wykonane na podstawie decyzji z [...] 2016r.

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl at. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oznacza to, że granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej, która powinna być rozumiana w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym. Zakresem rozpoznania sądu objęte są więc wszystkie czynności i akty wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania i w jakim trybie zostały podjęte.

W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Wojewody z [...] 2017r. i treść jej zarzutów, nie zachodzą w tej sprawie podstawy do objęcia sądową kontrolą legalności także opisanej wyżej decyzji Wojewody z [...] 2017r. Podkreślenia wymaga, iż nie upłynął jeszcze termin do zaskarżenia przez strony postępowania administracyjnego powyższej decyzji do sądu administracyjnego. W sytuacji zatem gdy Sąd uznaje, że nie zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, brak jest podstaw do ewentualnego zastosowania przewidzianych ustawą środków do późniejszego aktu, mimo iż wydanego w tej samej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnym. Nadto zdaniem Sądu, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone wobec powyższej decyzji Wojewody nieobjętej skargą w niniejszej sprawie mogłoby spowodować naruszenie zasady reformationis in peius, implikując wydanie w dalszym postępowaniu rozstrzygnięcia w sposób oczywisty niekorzystnego dla skarżącej Spółki.

Mając powyższe na uwadze, uwzględniając stan faktyczny i prawny w dacie wydania zaskarżonej decyzji, Sąd zważył, że decyzja Wojewody z [...] 2017r. nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego lub materialnego skutkującym jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 p.p.s.a.

W ocenie Sądu zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Po pierwsze, została już w tej sprawie prawomocnie wskazana wykładnia przepisu art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 k.p.a. - wyrokiem z 12 kwietnia 2017r. sygn. II SA/Bd 209/17 – a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania na podstawie art. 153 p.p.s.a. wiążą także Sąd orzekający w tej sprawie. Powołując się zatem na wyrażoną w powyższym wyroku ocenę prawną, którą Sąd w pełni podziela, należy stwierdzić, że o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego nie stanowi nie tylko upływ określonego w decyzji organu pierwszej instancji terminu ale także wykonanie decyzji pierwszoinstancyjnej opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Okoliczności tego typu nie zwalniają zatem organu odwoławczego od wynikającego z art. 7, art. 15 i art. 138 k.p.a. rozpoznania sprawy co do istoty podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym strony odwołującej się o sprzecznych interesach z wnioskodawcą. Podkreślenia wymaga, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ani ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują uchylenia zasady dwuinstancyjności postępowania w przypadku decyzji opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności. Także w przypadku ich wykonania przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Nie można wszakże wykluczyć i takiej sytuacji, w której organ odwoławczy stwierdzi istotne wady prawne w decyzji organu pierwszej instancji, które skutkować będą jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Sama tylko okoliczność wykonania wadliwej decyzji nie stanowi w tym przeszkody.

Tym samym niezasadny jest także zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1, art. 7 i art. 8 k.p.a., błędnie upatrywany przez skarżącą spółkę w zaistnieniu na etapie postępowania odwoławczego bezprzedmiotowości tego wyłącznie etapu postępowania. Nie jest uprawnione takie stanowisko, zgodnie z którym wykonanie decyzji stanowi automatycznie, bez względu na okoliczności danej sprawy, podstawę do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w sprawie, w której uczestniczą strony o jednoznacznie spornych interesach. Tym bardziej, iż jak wynika z akt sprawy uczestniczka postępowania – właścicielka nieruchomości konsekwentnie kwestionuje istnienie podstaw faktycznych i prawnych do wydania w sprawie, w trybie art. 126 u.g.n., decyzji nakazującej czasowe udostępnienie nieruchomości Spółce energetycznej, celem wykonania kwestionowanych przez nią robót budowlanych ingerujących, wbrew jej woli, w prawo własności nieruchomości gruntowej. Akceptacja wywodów skargi, prowadziłaby w istocie do sytuacji, w której niezależnie od legalności decyzji, której z mocy prawa nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, wykonanie tej decyzji przez jej adresata, pozbawiałoby inne strony postępowania nawet możliwości obrony swego interesu prawnego w trybie odwoławczym. W ocenie Sądu, należy jednoznacznie odróżnić kwestię możliwości wykonania decyzji organu pierwszej instancji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności, od prawa odwołania się od takiej decyzji każdej ze stron postępowania, oraz wynikającego z tego obowiązku organu odwoławczego ponownego merytorycznego rozpatrzenia istoty sprawy. Odróżnić należy także bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek od bezzasadności żądania wnioskodawcy.

Wbrew argumentacji skargi, okoliczność faktyczna wykonania decyzji organu pierwszej instancji (dokonanie już czasowego zajęcia nieruchomości celem wykonania określonych we wniosku prac czyli zmiany posadowienia słupa elektroenergetycznego), mogłoby na etapie postępowania odwoławczego mieć znaczenie, gdyby w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy znalazł podstawy do orzeczenia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli uchylenia jako wadliwej decyzji organu pierwszej instancji i konieczności orzeczenia co do istoty sprawy. Bowiem w tej sytuacji bezprzedmiotowe stało się nie postępowanie odwoławcze, lecz ewentualnie żądanie wniosku o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości. Tak zatem rozumiana bezprzedmiotowość postępowania dotyczy w istocie postępowania administracyjnego w danej sprawie, wobec odpadnięcia przedmiotu rozstrzygania. Tym samym organ odwoławczy, wbrew oczekiwaniu strony skarżącej, mógłby jedynie uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości.

Jeżeli zatem w toku postępowania sprawy organ ustaliłby, że wnioskodawca podtrzymuje wniosek lecz nie istnieje już przedmiot postępowania, winien umorzyć postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.). W takiej sytuacji ewentualne dalsze roszczenia, spowodowane sporną ingerencją w prawo własności nieruchomości gruntowej, nie będą już podlegały rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie administracyjnej w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w celu zmiany posadowienia słupa elektroenergetycznego, który zgodnie z wnioskiem został już rozebrany i posadowiony w innym miejscu.

Po wtóre, w ocenie Sądu, na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy, w szczególności treści wniosku i jego uzupełnienia, treści odwołań od decyzji organu pierwszej instancji i przedłożonych przez A. S. dokumentów, należy w pełni podzielić stanowisko Wojewody wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż organ administracji pierwszej instancji z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie przeprowadził w sprawie postępowania w zakresie niezbędnym do wszechstronnego wyjaśnienia spornych okoliczności faktycznych, w zakresie niezbędnym do dokonania subsumcji pod właściwą normę prawa materialnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do zaakceptowania przez organ administracji twierdzenia wnioskodawcy, iż wystąpiła nagła potrzeba przeprowadzenia na spornej nieruchomości prac związanych ze zmianą miejsca posadowienia słupa energetycznego w rozumieniu art. 126 ust. 1 u.g.n. poprzez przesunięcie go z dotychczasowej lokalizacji na granicy nieruchomości o około 3 metry, i że brak było technicznej możliwości ewentualnej wymiany tego słupa i zapewnienia właściwych warunków posadowienia w dotychczasowej lokalizacji lub z nieznaczną jej zmianą – czyli zapobieżenia powstaniu ewentualnej szkody w alternatywny niż proponowany we wniosku sposób.

Wnioskodawca nie przedstawił w tym zakresie żadnego dowodu, a organ nie zweryfikował i nie wyjaśnił tej okoliczności, mimo uzasadnianych zarzutów i dowodów przedstawianych w toku prowadzonego już ponownie postępowania przez właściciela nieruchomości. Wskazać przyjdzie, iż dołączone do wniosku dowody, w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym, nie potwierdzają wystąpienia przesłanki ingerencji spółki w prawo własności uczestniczki postępowania, na zasadzie art. 126 ust. 1 u.g.n. Właścicielka przedstawiła dowody na okoliczność tego, że pochylenie słupa istniało od wielu lat, a nadto zgodne z zasadami doświadczenia życiowego oraz logiki są jej twierdzenia, że nie jest okolicznością nagłą stwierdzenie posadowienie spornego słupa na brzegu rzeki. Przedstawienie więc notatki pracownika Spółki o stwierdzeniu pochylenia słupa nie mogło być w tej sytuacji wystarczającym dowodem na zasadność wniosku o udzielenie, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości we wnioskowanym trybie celem.

Nie można wprawdzie wykluczyć, że na skutek działania siły wyższej i zerwania sieci energetycznej na działce nr [...] w [...] 2016r. oraz w konsekwencji nowego naciągu linii, uprzedni stan techniczny spornego słupa uległ dalszemu pogorszeniu, co mogło stanowić podstawę uznania, że zaistniała nagła potrzeba podjęcia za wnioskiem z [...] 2016r. i następnym działań zmierzających do zapobieżenia ewentualnej poważnej awarii i szkodzie, lecz brak jest w aktach sprawy dowodów potwierdzających taką tezę. Z kolei uczestniczka postępowania przedstawiała dowody zmierzające do jej zaprzeczenia.

Tymczasem, jak wskazał Sąd w wyroku z 12 kwietnia 2017r. sygn. II SA/Bd 209/17, przepisy art. 124 i 126 u.g.n., zezwalające na ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości różnią się między sobą celem ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i nie mogą być stosowane zamiennie. Zastosowanie art. 126 u.g.n. dotyczy sytuacji awaryjnych, takich jak siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, nie stanowi natomiast metody uzyskania tytułu do zagospodarowania cudzej działki, co musi zostać zbadane przez organ wydający decyzję dotyczącą zmiany posadowienia słupa elektroenergetycznego. Sytuacje awaryjne uzasadniające zastosowanie art. 126 u.g.n. uniemożliwiają przeprowadzenie standardowej procedury związanej z ograniczeniem korzystania z nieruchomości, konieczna jest zatem wnikliwa ocena pozwalająca na stwierdzenie, że w istocie w sprawie niniejszej wystąpiła przesłanka nagłości. Stanowisko to stanowiło także uzasadnienie zaskarżonej decyzji kasacyjnej organu odwoławczego.

Ustalenia i rozważenia w sprawie wymagały także podnoszone przez właścicielkę nieruchomości okoliczności faktyczne poprzedzające wystąpienie przez skarżącą Spółkę z przedmiotowym wnioskiem, czyli to czy uprzednio na skutek właśnie nagłej potrzeby spółka nie usuwała awarii, w jakim trybie i czy oraz z jakich powodów właścicielka odmówiła zgody na wymianę spornego słupa elektroenergetycznego (zastąpienie go nową substancją lub wzmocnienie konstrukcji) czy tylko negowała potrzebę i zasadność zmiany jego posadowienia w taki sposób, że miał on zostać przesunięty z granicy – kilka metrów w głąb jej nieruchomości. Każda sprawa jest bowiem indywidualna i wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego oraz odniesienia się przez organy administracji do niego w uzasadnieniu decyzji. Przy czym przyjmuje się, że roboty budowlane polegające na wymianie słupa stanowiącego część liniowego obiektu budowlanego i zastąpienie go nowym, w sytuacji gdy nie następuje zmiana przebiegu trasy linii, mogą być zakwalifikowane jako remont.

W niniejszej sprawie wnioskodawca żądał jednak wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości uczestniczki postępowania, celem wykonania robót budowlanych związanych ze zmianą lokalizacji słupa, zatem trwałego zajęcia jej nieruchomości w sposób odbiegający od uprzedniej jego lokalizacji. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił chociażby tego, czy miało dojść jednocześnie do zmiany parametrów technicznych linii energetycznej napowietrznej, w tym jej przebiegu na działce nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gmina [...].

Dodać należy, że organ pierwszej instancji, mimo że w podstawie prawnej decyzji wskazał art. 126 ust. 1 -3 i ust. 10 nie wykazał także w uzasadnianiu decyzji, że zachodzi w sprawie sytuacja określona w art. 124b u.g.n. czyli, że roboty określone we wniosku związane były w istocie wyłącznie z bieżącą konserwacją lub remontem oraz usuwaniem awarii.

Wobec powyższego, nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 126 u.g.n., bowiem stan faktyczny sprawy nie został przez organ pierwszej instancji ustalony w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej. Co najmniej przedwczesne byłoby zatem przesądzanie, czy w okolicznościach tej sprawy były podstawy faktyczne i prawne do wydania decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości gruntowej przez skarżąca Spółkę w trybie art. 126 u.g.n., czy też złożony w tym konkretnym trybie wniosek był niezasadny.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd zważył, iż istniały w sprawie podstawy do wydania przez Wojewodę decyzji kasatoryjnej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a dostrzeżone przez Sąd dodatkowe uchybienia, w dacie wydania skarżonej decyzji nie miały wpływu na taki wynik sprawy. Skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.