Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 436/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27  par. 1  pkt 7,  art. 33 pkt 10
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 16c  ust.  1 - 3
journal: Dz.U. 1980 nr 7 poz 18
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych
article: art. 54,  art. 18 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 1c
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Anna Gradowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta "[...]" wystawił wobec dłużnika - Spółki A tytuł wykonawczy nr "[...]", który skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W odpowiedzi na powyższe Spółka A złożyła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na niewłaściwość miejscową organu egzekucyjnego oraz brak w tytułach wykonawczych pieczęci urzędowej wierzyciela.

Postanowieniem z dnia "[...]" Burmistrz, działając jako wierzyciel, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wierzyciel stwierdził, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych, zgodnie z art.22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej zwanej u.p.e.a.) ustala się według miejsca położenia siedziby zobowiązanego oraz, że naczelnicy tzw. dużych urzędów są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko do tych należności pieniężnych, do których poboru są właściwi oraz prowadzą egzekucje na rzecz obcych wierzycieli wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji. Odnosząc się do zarzutu braku pieczęci urzędowej, wierzyciel stwierdził, że jest on słuszny, ale nie powoduje to nieważności wystawionego tytułu wykonawczego, gdyż zgodnie z art.247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm.) brak pieczęci nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności.

Na opisane postanowienie Spółka A wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie:

- art.33 pkt 9 w związku z art.22 §2 i 3 u.p.e.a. oraz art.5 ust.6, 9a, 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2004r. nr 121, poz.1267 ze zm.) oraz §1-3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U nr 209, poz.2027), poprzez przyjęcie, że właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Właściwym miejscowo organem egzekucyjnym, według dłużnika, jest Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego;

- art.33 pkt 10 w związku z art.27 §1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że pomimo, iż dany tytuł wykonawczy nie został oznaczony pieczęcią urzędową wierzyciela to nie rzutuje to na prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", uchyliło opisane postanowienie w całości i zajęło stanowisko:

1. uwzględniło zarzut co do skierowania tytułu wykonawczego wobec zobowiązanej Spółki do niewłaściwego organu egzekucyjnego,

2. nie uwzględniło zarzutu co do nie umieszczenia w tytule wykonawczym pieczęci urzędowej wierzyciela.

Organ stwierdził, że od dnia 1 stycznia 2004r. właściwym organem egzekucyjnym dla egzekucji podatku od nieruchomości należnego od Spółki A jest Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy nie uwzględnił natomiast zarzutu dotyczącego nieprawidłowego wystawienia tytułów wykonawczych poprzez nie zamieszczenie na nich odpowiedniej pieczęci urzędowej wierzyciela.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art.16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r. nr 235, poz.2000 ze zm.) – urzędową pieczęcią jest zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci, natomiast urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć metalowa, tłoczona, okrągła, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Kolegium stwierdziło, iż w myśl art.1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2006r. nr 121, poz.844 ze zm.) organem podatkowym właściwym w sprawie podatków i opłat jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Zgodnie z art.5 u.p.e.a. wierzycielem w niniejszej sprawie jest Burmistrz "[...]", który jest organem gminy (art.11a ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym). Na podstawie powyższego Kolegium stwierdziło, że organ ten ma prawo do używania pieczęci urzędowej z herbem.

Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Spółka A, zaskarżyła w części dotyczącej nieuwzględnienia jej zarzutu w zakresie art.33 pkt 10 w związku z art.27 §1 pkt 7 u.p.e.a. i wniosła o jego uchylenie w tej części wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła :

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art.33 pkt 10 w zw. z art. 27 §1 pkt 7 u.p.e.a. oraz art.2a, art.16c ust.1 i 2 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych,

- naruszenie art.6, 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm.), poprzez przyjęcie, że :

1. pieczęć, w otoku której widnieje nazwa organu gminy, a zawierająca pośrodku wizerunek herbu gminy jest pieczęcią urzędową organu gminy,

2. nieuzasadniony jest zarzut podniesiony przez Spółkę A na podstawie art.33 pkt 10 w zw. z art.27§1 pkt 7 u.p.e.a,

podczas gdy:

1. pieczęcią urzędową organu gminy jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa tego organu, zawierająca pośrodku wizerunek orła,

2. Burmistrz występując jako organ gminy nie ma prawa posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem herbu "[...]", gdyż pieczęć ta nie jest jego pieczęcią urzędową w rozumieniu przepisów prawa,

3. na tytułach wykonawczych nie widnieje pieczęć urzędowa wierzyciela, gdyż pieczęć, którą oznaczono tytuł w ogóle nie spełnia kryteriów uznania za pieczęć urzędową,

4. pieczęć, w otoku której widnieje nazwa organu gminy, zawierająca pośrodku wizerunek herbu gminy, nie jest pieczęcią urzędową zarówno Gminy, jak i organu tej Gminy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.).

Przedmiotem sądowej kontroli jest w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie zapadłe w toku incydentalnego postępowania wywołanego wniesieniem przez zobowiązaną Spółkę zarzutów opartych na art. 33 u.p.e.a. W przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego , organ egzekucyjny, na podstawie art. 34§1 u.p.e.a., zobowiązany jest bowiem do uzyskania stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Na postanowienie wierzyciela w przedmiocie stanowiska co do tych zarzutów przysługuje zażalenie , które rozpatruje właściwy organ odwoławczy, którym w niniejszej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze (art. 34§2 u.p.e.a. oraz art.17 pkt 1 i art.127 w zw. z art.144 kpa). Postanowienie organu odwoławczego podlega natomiast zaskarżeniu do sądu administracyjnego, którego zadaniem jest zbadanie tego aktu co do zgodności z prawem (art.1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm. oraz art. 3 §1 i 2 pkt 3 p.p.s.a.). W wyniku tej procedury, na tym etapie postępowania egzekucyjnego, dochodzi zatem do zbadania jego prawidłowości i zgodności z prawem .

Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 u.p.e.a. Jedną z takich okoliczności jest prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art.33 pkt 9 u.p.e.a.) oraz niespełnienie określonych w art. 27 u.p.e.a. wymogów formalnych tytułu wykonawczego ( art.33 pkt 10 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie zobowiązany zgłosił właśnie takie zarzuty, kwestionując właściwość miejscową organu egzekucyjnego i prawidłowość formalną tytułu wykonawczego z powodu braku odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela.

Na etapie postępowania sądowego, wobec uznania przez organ odwoławczy zasadności pierwszego z powołanych zarzutów, spór dotyczy wyłącznie drugiego zarzutu.

Zaznaczyć w tym miejscu jedynie należy, iż stanowisko, zgodnie z którym właściwym miejscowo organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie jest Naczelnik "[...]" Urzędu Skarbowego, jest zgodne z art. 22 §2 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust.6 pkt 7, ust. 9 , 9a i 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych oraz §1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych .

Przechodząc do kwestii spornej, stwierdzić należy, że stosownie do art.27 §1 pkt 7 u.p.e.a, tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Nie jest przy tym kwestionowane w rozpoznanej sprawie, iż wierzycielem jest Burmistrz "[...]".

Definicja pieczęci urzędowej zawarta została w art.16c ust.1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Zgodnie z tą definicją urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci. Art.16c ust. 2 stanowi zaś, że urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust.1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa, jak również, że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Ustęp 3 powołanego artykułu stanowi, że urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art.2a. Powołany przepis natomiast w punkcie 3 wymienia: gminy, związki międzygminne oraz ich organy.

Zasadnicze znaczenie w związku z tak ustalonym stanem prawnym w tej materii ma stwierdzenie czy Burmistrz "[...]" wystawiając tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zobowiązania w podatku od nieruchomości działał w celu wykonania przez gminę zadań zleconych, czy też działania tego organu mieściły się w katalogu zadań własnych gminy.

Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) dochodami gminy są podatki, opłaty i inne wpływy określone w odrębnych ustawach jako dochody gminy. Stosownie do treści art.18 ust.2 pkt 8 cytowanej wyżej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Natomiast art.2 tejże ustawy stanowi, iż gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zwrócić uwagę należy również na zapis art.1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), który stanowi, że organem podatkowym właściwym w sprawie podatków i opłat unormowanych w niniejszej ustawie, między innymi podatku od nieruchomości, jest wójt, burmistrz, prezydent miasta.

Zapisy te w żaden sposób nie oddzielają organów od jednostek organizacyjnych. Takiego rozdziału Sąd nie dopatrzył się również na gruncie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych.

Burmistrz będąc wierzycielem w sprawach dotyczących egzekucji z tytułu podatków i opłat lokalnych określonych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych wykonuje zadania z zakresu administracji samorządowej i są to zadania własne gminy. Tym samym, umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności gminy z tytułu podatku od nieruchomości, pieczęci, na której widnieje jego herb, nie może być uznane za niespełnienie wymogu art.27 §1 pkt 7 u.p.e.a. i stanowić w związku z tym podstawę zarzutu, o jakiej mowa w art. 33 pkt 10 tejże ustawy.

W związku z powyższym niezasadny jest zdaniem Sądu sformułowany w skardze zarzut skarżącej spółki naruszenia prawa materialnego przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego Sąd pragnie zauważyć, iż stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie budził sporu, tym samym postępowanie organów ograniczyło się do jego oceny z punktu widzenia przepisów prawa. Odmienna zaś interpretacja tych przepisów przez organ i stronę postępowania, w sytuacji gdy w zaskarżonym postępowaniu ocena ta została przez ten organ uzasadniona nie narusza zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6, 7 i 8 Kpa, co czyni sformułowany w skardze zarzut niezasadnym.

Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.