Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1213/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 80.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 71 par. 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 3a, art. 28 ust. 2 i 5.
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1 - 3.
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Hanna Kamińska Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 907/12 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r. oddalił skargę S. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

Wnioskiem z dnia 2 lutego 2012 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika - składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Fundusz Pracy.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. ZUS odmówił skarżącemu umorzenia zaległości objętych wnioskiem.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. organ utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazując na regulacje zwarte w art. 28 ust. 3 ustawy 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej; rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.), stwierdził, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ wskazał, że działalności gospodarcza, jaką prowadził skarżący nie została dotychczas zlikwidowana a jedynie zawieszona z dniem 28 lutego 2011 r. Nie stwierdzono również braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec czego nie można wykluczyć, że w toku egzekucji uzyskane zostaną kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne. Organ stwierdził także, że skarżący nie wykazał, iż ze względu na swoją sytuację materialną i rodzinną spłata należności w dłuższym okresie czasu wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Organ zauważył, że skarżący nie przedstawił nowych okoliczności nieznanych w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej, a ponadto z faktu nieskorzystania przez skarżącego z pomocy społecznej można wyprowadzić twierdzenie o braku potrzeby pobierania takich świadczeń. Skarżący jest osobą młodą z szansą na aktywizację zawodową wobec czego obecny brak środków nie jest przesłanką wystarczającą do umorzenia należności. Organ podkreślił również, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wyjątkowe, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania (np. znaczne obniżenie zdolności płatniczej skarżącego spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny).

Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję, przywołując treść art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., wskazał, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społeczny należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności zaś decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy co oznacza w praktyce, że jeśli ZUS stwierdzi zaistnienie przesłanki do umorzenia nie ma obowiązku umorzenia tych należności.

W ocenie Sądu I instancji organ zasadnie wykazał, że ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik nie stwierdzili braku majątku skarżącego z którego można skutecznie prowadzić postępowanie egzekucyjnej. Sąd zauważył w tym zakresie, że złożonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego oświadczeń o stanie rodzinnym i majątku wynikało, że w okresie między luty a majem 2012 r. dokonywał on spłat na rzecz osób fizycznych jak i banku. Również prawidłowo, zdaniem Sądu I instancji, organ uznał, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła żadna z przesłanek, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4a oraz pkt 3, 5 i 6 z uwagi na ustalenia, iż skarżący co prawda zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej jednakże posiada składniki majątku, w postaci miesięcznego dochodu w kwocie 1.000 zł i dwóch samochodów, z którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Sąd podkreślił, że skarżący jest osobą młodą, nie posiadającą nikogo na utrzymaniu, nie korzystającą ze świadczeń wypłacanych z pomocy społecznej wobec, czego nie można stwierdzić w stosunku do niego całkowitej nieściągalności, co słusznie wskazało organ. Prawidłowo organ ustalił, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. wobec tego, iż skarżący nie wykazał okoliczności dotyczących stanu majątkowego i sytuacji zdrowotnej uniemożliwiającej mu w dłuższym okresie zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Zasadnie, w ocenie Sądu, organ uznał, że skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym powodujących, iż opłacanie składek mogłoby pozbawić go możliwości prowadzenia działalności. Prawidłowo stwierdzono również, że nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dopuszczająca możliwość umorzenia zaległości z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, albowiem skarżący takich okoliczności nie wykazał.

Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że organ niewadliwie przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, w tym przedstawione przez skarżącego dowody i dowody znane organowi z urzędu, nie przekroczył przy tym granic uznania administracyjnego, a w sytuacji wszczęcia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego oraz uzyskiwania przez niego miesięcznych dochodów stwierdził brak podstaw do umorzenia skarżącemu zaległych składek.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

Skargą kasacyjną S. P. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:

1.prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie:

a) art. 28 ust. 1 – 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez bezzasadne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do całkowitego umorzenia składek w części finansowanej przez skarżącego jako ich płatnika za okres lipiec 2007 – luty 2011 w łącznej kwocie 36.129,20 złotych ponieważ nie przemawia za tym interes skarżącego;

b) art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 71 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, dalej: ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), poprzez niezbadane przyjęcie, że organ administracji publicznej kierując wniosek do sądu powszechnego (Sąd Rejonowy w Ż.) nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

c) § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego;

2.przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), poprzez nierozważenie i brak oceny w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych aspektów sprawy, tj. stwierdzenie bezskuteczności dotychczasowej egzekucji we wniosku do sądu powszechnego i następnie stwierdzenie, że egzekucja ta jest skuteczna i prowadzi do odzyskania zaległych składek;

b) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a konsekwencji naruszenie słusznego interesu strony, tj. braku ustalenia, ze skarżący nie ma obecnie majątku, z którego można by prowadzić nadal skuteczną egzekucję zaległych składek;

c) art. 8 k.p.a. poprzez zażądanie od skarżącego złożenia wielu dokumentów i jego oświadczeń, z których wynika jego brak majątku i następnie stwierdzenie, że jednak skarżący ma możliwość spłacenia zaległych składek w przyszłości z majątku, który uzyska ponieważ jest młodą osobą;

d) art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych, tj. z dołączonych przez skarżącego dokumentów wynika między innymi brak posiadania przez niego majątku oraz osób trzecich, na które może być rozciągnięta odpowiedzialność, nieprowadzenie działalności gospodarczej, bezskuteczność egzekucji – przy jednoczesnym uznaniu, że dotychczasowa egzekucja zmierza do skutecznego wyegzekwowania zaległych składek a skarżący ma możliwość ich spłacenia jeżeli nie obecnie to na pewno w przyszłości.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

W rozpatrywanej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, których zasadność należy ocenić w pierwszej kolejności. Kasator zarzucił nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego poprzez zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. polegający na nierozważeniu i braku oceny w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych aspektów sprawy, tj. stwierdzenie bezskuteczności dotychczasowej egzekucji we wniosku do sądu powszechnego i następnie stwierdzenie, że egzekucja ta jest skuteczna i prowadzi do odzyskania zaległych składek; art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a konsekwencji naruszenie słusznego interesu strony, tj. braku ustalenia, ze skarżący nie ma obecnie majątku, z którego można by prowadzić nadal skuteczną egzekucję zaległych składek; art. 8 k.p.a. poprzez zażądanie od skarżącego złożenia wielu dokumentów i jego oświadczeń, z których wynika jego brak majątku i następnie stwierdzenie, że jednak skarżący ma możliwość spłacenia zaległych składek w przyszłości z majątku, który uzyska ponieważ jest młodą osobą; art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych, tj. z dołączonych przez skarżącego dokumentów wynika między innymi brak posiadania przez niego majątku oraz osób trzecich, na które może być rozciągnięta odpowiedzialność, nieprowadzenie działalności gospodarczej, bezskuteczność egzekucji – przy jednoczesnym uznaniu, że dotychczasowa egzekucja zmierza do skutecznego wyegzekwowania zaległych składek a skarżący ma możliwość ich spłacenia jeżeli nie obecnie to na pewno w przyszłości. Zarzuty te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie są uzasadnione. Prima facie zauważyć należy, iż konstrukcja tych zarzutów skargi kasacyjnej jest nieprawidłowa. Sąd I instancji co do zasady nie mógł tych wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego naruszyć, ponieważ ich nie stosował. Jednocześnie autor skargi kasacyjnej nie powiązał zarzutów naruszenia przez WSA tych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z żadnym zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procedury sądowoadministracyjnej, co jest zasadniczym mankamentem tak sformułowanej skargi kasacyjnej. Odnosząc się jednak do tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się ich zasadności. Art. 6 k.p.a. statuuje zasadę ogólną – zasadę praworządności, która oznaczam, iż organy administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym działają na podstawie przepisów prawa. Art. 7 zawiera m. in. zasadę ogólną prawdy obiektywnej oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Art. 80 k.p.a. daje organowi prawo do swobodnej oceny dowodów. Zasady ogólne k.p.a., a zwłaszcza zasada wyrażona w art. 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracji państwowej m.in. do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i ma zasadnicze znaczenie w sprawach, w których ustawodawca daje możliwość wyboru rozstrzygnięcia.

Przepis art. 7 k.p.a. nie zawiera kryteriów ocennych uznania administracyjnego, lecz stwarza obowiązek kierowania się w wyborze rozstrzygnięcia nie tylko interesem społecznym ale i słusznym interesem strony. W świetle tej zasady obrona interesu indywidualnego i jej zakresu sięga do granic kolizji z interesem społecznym. Zasada ta odnosi się nie tylko do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego ale również do treści rozstrzygnięcia, tzn. do stosowania norm prawa materialnego, na co wskazuje użyty w art. 7 k.p.a. zwrot "załatwienie sprawy". Oznacza to, że jeżeli w sprawach pozostawionych przez przepisy prawa materialnego uznaniu administracyjnemu nie stoi na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracyjnego w realizacji przyznanego potencjalnie uprawnienia, organ ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony.

Zakres postępowania dowodowego określa natomiast każdorazowo organ, prowadząc je w takim zakresie jak uzna za niezbędne do wyjaśnienia okoliczności sprawy z koniecznością wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Należy wskazać zarówno interes społeczny jak i interes obywatela, a rozstrzygnięcie nie może nosić cech dowolności. Brak natomiast w analizowanej skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów określających wymagania uzasadnienia rozstrzygnięcia Sądu I instancji (tzn. art. 141 § 4 p.ps.a.), co w konsekwencji pozostawia poza kontrolą tę problematykę.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący dysponuje potencjałem na przyszłość, jest osobą młodą i posiada określone umiejętności. Trudno zatem odmówić słuszności stwierdzeniu Sądu, że w przyszłości sytuacja życiowa skarżącego może ulec poprawie na tyle, by mógł regulować należności z tytułu zaległych składek. Należy zaakcentować, iż ZUS jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę w pierwszej kolejności, a nie tylko interes indywidualny. Zarzut skarżącego naruszenia ustaleń faktycznych jest nieuzasadniony. Fakt, iż organ skierował do sądu wniosek w przedmiocie zobowiązania dłużnika do wyjawienia jego majątku na podstawie art. 71 § 1 u.p.e.a. nie świadczy, wbrew twierdzeniom kasatora, o braku majątku dłużnika i bezskuteczności egzekucji. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji: "Wskazana instytucja może mieć zastosowanie zarówno przed jak i po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i ma na celu ustalenie składników majątku dłużnika i doprowadzenie do skutecznego egzekwowania należności. Skierowanie więc przedmiotowego wniosku nie daje podstaw do twierdzenia, iż organ ustalił, że dłużnik takowym majątkiem w rzeczywistości nie dysponuje oraz, że egzekucja stała się bezskuteczna." (s. 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Zakres postępowania dowodowego, które powinien prowadzić organ, wynika z każdej indywidualnie postrzeganej sprawy. W tej sprawie fakt, iż organ zażądał od skarżącego złożenia wielu dokumentów i oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej świadczy o wnikliwości organu w tej sprawie i spełnieniu przesłanki z art. 7, tj. dążeniu do odkrycia prawdy obiektywnej. Nie można także zarzucić organom naruszenia art. 80 k.p.a., tj. przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów, co słusznie zauważył Sąd I instancji, stwierdzając, iż organ: "prawidłowo stwierdził, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 ustawy w tym z pkt 1,2,4 i 4a – z przyczyn oczywistych, zaś z pkt 3,5 i 6 wskutek ustalenia, że skarżący co prawda zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak posiada składnik majątkowy (miesięczny dochód w wysokości około 1000,00 złotych, a także dwa samochody), z którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wskazać także należy, iż skarżący jest osobą młodą, nie posiadającą nikogo na utrzymaniu, nie korzystającą ze świadczeń (...) z pomocy społecznej." (s. 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Sąd I instancji zasadnie także ocenił, iż organ właściwie stwierdził brak przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy i § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Tym samym uznać należy, iż kasator nie zdołał swoimi zarzutami podważyć zaakceptowanego przez Sąd I instancji, a ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego tej sprawy.

Omawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego w kolejności wynikającej ze skargi kasacyjnej trudno dopatrzeć się ich zasadności. W analizowanej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie: art. 28 ust. 1 – 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez bezzasadne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do całkowitego umorzenia składek w części finansowanej przez skarżącego, ponieważ nie przemawia za tym interes skarżącego; art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 71 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadane przyjęcie, że organ administracji publicznej kierując wniosek do sądu powszechnego (Sąd Rejonowy w Ż.) nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego. Zarzuty te są w istocie powieleniem zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procesowych przez organ administracji. Nie powtarzając zatem argumentów zamieszczonych wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za niezasadne. Dodać do nich należy, że wbrew argumentom kasatora występowanie w tego typu sprawie administracyjnej "interesu skarżącego" w umorzeniu należności nie jest wystarczającym powodem do wydania dla niego decyzji pozytywnej. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji: "ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji (...) organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy (...) zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi." (s. 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Rację ma Sąd I instancji, iż w każdej takiej sprawie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym i tylko gdy interes dłużnika jest "słuszny" i przeważa nad interesem publicznym może prowadzić do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. W tej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż organy administracji dokładnie ustaliły stan faktyczny sprawy, następnie dokonały jego właściwej oceny, a rozstrzygając sprawę wzięły pod uwagę zarówno interes społeczny, jak i indywidualny interes strony, ważąc znaczenie jednego i drugiego przy wydawaniu decyzji w tej sprawie. Skarżący kasacyjnie nie zdołał udowodnić, iż organy w tej sprawie nie wzięły pod uwagę któregokolwiek z elementów ustalonego stanu faktycznego, w tym sytuację zawodową, zdrowotną, rodzinną, wykaz zobowiązań i wydatków i dochodów skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż w rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności składkowych. Sąd I instancji zasadnie podzielił również stanowisko organu rentowego, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia tych należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 do 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Nie ulega wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu składek, z uwagi na użyte w art. 28 ustawy sformułowanie "należności (...) mogą być umarzane" oznacza, że decyzji w tym przedmiocie przypisuje się charakter decyzji uznaniowej. Wskazane uznanie administracyjne oznacza jednak, że organ może - ale nie musi - uwzględnić wniosku o umorzenie należności z tytułu składek tylko i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są ustawowe przesłanki (tzn. nieściągalność - art. 28 ust. 2 lub uzasadnione przypadki - art. 28 ust. 3a ustawy).

Dodać na końcu należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom kasatora, Sąd I instancji w tej sprawie dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1-3a ustawy oraz wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. oraz właściwie je zastosował.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.