Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3437/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par.1 pkt 2, art. 116 par.1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy referent Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od czynności cywilnoprawnych za styczeń i czerwiec 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "organ I instancji", "Naczelnik US") decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 207, art. 107, art. 108 § 1 oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej "O.p.", orzekł o solidarnej z L. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Spółka"), odpowiedzialności podatkowej Prezesa zarządu - M.Z. (dalej "Skarżąca") - za zaległości Spółki z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych za styczeń i czerwiec 2011 r. w łącznej wysokości 1.771 zł wraz z odsetkami za zwłokę od powyższych zaległości w łącznej wysokości 1.011 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego za styczeń w kwocie 19,10 zł.

Skarżąca, w dniu [...] czerwca 2016 roku, złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 116 § 1 i 2, art. 122, 180 § 1, 181, art. 187 § 1 i 2 O.p.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej również "organem odwoławczym", "Dyrektorem IS") po analizie akt sprawy oraz zarzutów zawartych w odwołaniu Strony, decyzją z dnia [...] września 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż postępowanie egzekucyjne wobec L. Sp. z o.o. dotyczące zaległości z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych za styczeń i czerwiec 2011 r. zostało wszczęte, zgodnie z dyspozycją art. 26 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 1[...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm.), tj. poprzez doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego w dniu [...] października 2011 r. (na podstawie art. 44 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2013, poz. 267 ze zm.) przy zachowaniu wymogów dwukrotnej awizacji i poinformowania Spółki o fakcie nadejścia i miejscu przechowywania przesyłki). Natomiast postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności Skarżącej wszczęte zostało postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. doręczonym w dniu 9 marca 2016 r. Mając na uwadze powyższe organ podatkowy stwierdził, że zachowany został warunek wynikający z art. 108 § 2 pkt 3 w zw. z art. 108 § 3 O.p. tj. uprzedniego, przed wszczęciem postępowania w trybie art. 116 § 1 i § 2 O.p., doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W dalszej części uzasadnienia organ podatkowy odnośnie przesłanki odpowiedzialności określonej w art. 116 § 2 O.p., jaką jest pełnienie funkcji członka zarządu w dacie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego, wskazał iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że w okresie, kiedy upływał termin płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych w skład zarządu zobowiązanej Spółki, wchodziła Skarżąca pełniąc funkcję Prezesa jednoosobowego zarządu. Skarżąca została powołana w dniu [...] marca 2010 r., o czym świadczy Uchwała nr 1 z dnia [...] marca 2010 r. zawarta w Protokole nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia [...] marca 2010 r. Stosowny wpis został ujawniony w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 23 kwietnia 2010 r. Ponadto z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Skarżąca nadal pełni funkcję Prezesa zarządu w Spółce L. Sp. z o.o. Powyższe jednoznacznie oznacza, że w momencie w którym upłynął termin płatności przedmiotowych zaległości Skarżąca pełniła funkcje Prezesa zarządu L. Sp. z o.o. Wobec powyższego organ podatkowy przyjął, że spełniona została pierwsza z przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., zgromadzony materiał dowodowy pozwala uznać za prawidłowe stanowisko Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. , iż w sprawie spełniona została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, wymienionych w art. 116 O.p. tj. bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki.

Przechodząc do oceny wystąpienia w sprawie przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit a i b oraz pkt 2 O.p. dotyczących możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie nie potwierdza aby Strona wykazała zaistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność za zaległości podatkowe L. Sp. z o.o. W szczególności nie zaistniała okoliczność wyłączająca odpowiedzialność Strony, a dotycząca zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie. Z ustaleń dokonanych w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności wynika, że w okresie sprawowania przez Skarżącą funkcji w zarządzie Spółki wystąpiła określona w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, przesłanka upadłości: tj. niewykonanie wymaganych zobowiązań. Stan niewykonywania zobowiązań przez L. Sp. z o. o. w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wystąpił w sposób dający się zweryfikować jako trwały na koniec 2010 r. i utrzymywał się także w okresie późniejszym, aż do początku 2011 r. Spółka nie wykonała bowiem ciążących na niej zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 01/2010 - 10/2010 r., 01/2011 - 07/2011 r., podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r. i I kwartał 2011 r. oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Z informacji przekazanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że Spółka posiada zadłużenie na rzecz ZUS za okres 11/2009 - 07/2011 r., 03/2012 r. Dodatkowo z akt Spółki L. Sp. z o.o. znajdujących się w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, m.in. iż Komornik Sądowy przy sądzie Rejonowym w O. zajął przysługujące Panu L.B. udziały w L. Sp. z o.o. w celu zaspokojenia należności w łącznej wysokości 79.648.60 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że L. Sp. z o.o. w 2010 r. posiadała niespłacone zobowiązania wobec kilku wierzycieli, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. m.in. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r., z tytułu pobranych i nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych począwszy od września 2009 r., wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne począwszy od maja 2009 r., wobec [...] Urzędu Skarbowego W. z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych począwszy od 01/2010 r. Ponadto w ramach poprzedniego postępowania podatkowego prowadzonego w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości L. Sp. z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2010 r. zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. oraz w przedmiotowym odwołaniu Strona podkreśla, że decydującym argumentem o podjęciu decyzji o objęciu funkcji członka zarządu w spółce były deklaracje wspólników o chęci współpracy, o doprowadzeniu do uregulowania zaległości podatkowych oraz naprawy kondycji finansowej Spółki.

Organ podatkowy wskazał, że do końca marca 2011 r. pomimo zapewnień wspólnicy nie podjęli żadnych działań prowadzących do uregulowania zobowiązań podatkowych, dopiero [...] kwietnia 2011 r. wspólnicy zobowiązali się do dokapitalizowania Spółki oraz restrukturyzacji zadłużenia oraz wszelkiej pomocy w realizacji zamierzonych celów. Strona jest zdania, że powołanie jej na członka zarządu miało jedynie na celu zwolnienie z odpowiedzialności poprzedniego członka zarządu, który jest synem jednego ze wspólników, natomiast jej działania nie przyczyniły się w żadnym stopniu do powstania zaległości podatkowych, wszystkie decyzje jakie podejmowała potwierdzają jej chęć wywiązania się z powierzonych obowiązków. Dlatego z chwilą gdy Strona zorientowała się że wspólnicy nie dążą do wcześniej zadeklarowanych celów, wezwała wspólników o dokapitalizowanie Spółki, podjęła próbę zaproszenia na walne zgromadzenie wspólników. W konsekwencji złożyła w dniu [...] maja 2011 r. wniosek do sądu o ogłoszenie upadłości Spółki obejmujący likwidację majątku. Dodatkowo, podjęła czynności mające na celu wyegzekwowanie od wspólników środków potrzebnych do spłaty pilnych zobowiązań, do których to działań należą postępowanie przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Cywilny (Sygn. Akt [...] , później Sygn. akt III 131/12) przeciwko Panu M. B. o zapłatę 575.000 zł tytułem zwrotu pożyczki, postępowanie Sygn. Akt [...], później Sygn. akt III 262/12) przeciwko Panu L.B. o zapłatę 525.000 zł tytułem zwrotu pożyczki. Wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. Sąd Okręgowy W. w W. [...] Wydział Cywilny utrzymał w mocy nakaz zapłaty z dnia [...] listopada 2011 r. o sygn. akt [...] .

W trakcie toczącego się postępowania przed organem pierwszej instancji zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Strona poinformowała także, że przed Prokuraturą Rejonową w W. toczy się śledztwo o popełnienie przestępstwa na szkodę Spółki przez pana M.B.. Z uwagi na brak aktualnego adresu świadków postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. postępowanie zostało zawieszone. Na dowód Strona załączyła kopie w/w: dokumentów deklarując jednocześnie pełną współpracę w zakresie udostępniania dokumentów z których wynika odpowiedzialność poprzedniego zarządu za zaległości Spółki. Strona podkreśliła że przez wiele miesięcy nie pobierała wynagrodzenia prowadząc sprawy Spółki, mając na uwadze interes Spółki, możliwość ściągnięcia należności i spłaty zobowiązań oraz w miarę możliwości reaktywowania Spółki, nawet ją finansowała z własnych środków. Strona jest zdania, że utrata płynności finansowej, brak możliwości spłaty zaległości nastąpiły bez jej winy, a do takiej sytuacji przyczyniła się działalność poprzedniego zarządu oraz wspólników Spółki. Dokonano bezpodstawnych wypłat na rzecz poprzednich członków zarządu oraz nieracjonalnego rozporządzania środkami finansowymi, w tym udzielona przez Spółkę pożyczka, która nie została zwrócona pomimo zabiegów w tej sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że Skarżąca została powołana na Prezesa zarządu L. Sp. z o.o. z dniem [...] marca 2010 r. (Protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia [...] marca 2010 r. - Uchwała nr 1 z dnia [...] marca 2010 r). Art. 116 § 2 O.p. wskazuje na kim spoczywa odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki. Przedmiotem niniejszego postępowania jest zaległość podatkowa Spółki z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych za styczeń i czerwiec 2011 r. których termin płatności upływał odpowiednio za styczeń 2011 r. w dniu 14 lutego 2011 r., a za czerwiec 2011 r. w dniu 6 czerwca 2011 r. zatem w okresie gdy Skarżąca pełniła funkcję Prezesa zarządu spółki L. Sp. z o.o. Mając powyższe na uwadze odpowiedzialność członka zarządu określona w art. 116 § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez niego członka zarządu. A zatem ustalając właściwy czas, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. należy mieć na uwadze czynności, podejmowane przez podmiot określony w art 116 § 2. Przepisy O.p. nie uzależniają powstania odpowiedzialności podatkowej członka Zarządu Spółki od okoliczności zaistniałych przed dniem rozpoczęcia pełnienia funkcji członka zarządu lub ogólnego stanu majątkowego, czy też okoliczności podjęcia decyzji o objęciu funkcji członka zarządu w Spółce jakimi były deklaracje wspólników o chęci współpracy, o doprowadzeniu do uregulowania zaległości podatkowych oraz naprawy kondycji finansowej Spółki. Okoliczność ta natomiast potwierdza, że Skarżąca podejmując decyzje o objęciu funkcji Prezesa zarządu w Spółce L. sp. z o.o. miała pełną świadomość o kondycji finansowej Spółki i jej kłopotach z płynnością finansową, oraz zaległościach Spółki wobec wierzycieli. Wprawdzie wyjaśnia, że podjęła się prowadzenia spraw Spółki dopiero gdy wspólnicy zobowiązali się do współpracy w zakresie doprowadzenia do uregulowania zaległości podatkowych oraz naprawy kondycji finansowej Spółki, dokapitalizowania Spółki, jednakże argumenty te nie zwalniają z odpowiedzialności wynikającej z art. 116 O.p. Zdaniem organu podatkowego Skarżąca obejmując funkcję członka zarządu winna podjąć stosowne kroki, w tym złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie po zorientowaniu się w sytuacji Spółki. Oznacza to, że Strona po zapoznaniu się z sytuacją finansową Spółki wskazująca na jej niewypłacalność, powinna wystąpić w stosownym terminie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Strona obejmując funkcje Prezesa zarządu powinna mieć świadomość stanu kondycji Spółki, w tym czy znajdowała się ona w sytuacji uzasadniającej wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Jak wynika z wyjaśnień Skarżącej złożonych w trakcie trwania postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji, już z chwilą obejmowania funkcji Prezesa zarządu miała świadomość kondycji Spółki. Zatem Dyrektor Izby Skarbowej w W. stanął na stanowisku, iż Skarżąca winna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od momentu objęcia funkcji Prezesa zarządu. Powyższe potwierdza, że zaistniały przesłanki wymienione w art. 11 ust. 1 i ust 2 Prawo upadłościowego i naprawczego do uznania w/w Spółki za niewypłacalną. W ocenie organu odwoławczego okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości miały miejsce z końcem marca 2010 r. tj. w terminie 14 dni od momentu objęcia przez Skarżącą funkcji Prezesa zarządu Spółki L. sp. z o.o. Wymienione w przepisach art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość, mają charakter alternatywny i równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców, a tym samym obliguje reprezentantów do złożenia stosownego wniosku, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym nastąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Zgodnie z art. 21 § 1 Prawa upadłościowego i naprawczego Zarząd Spółki mając na uwadze sytuację finansową Spółki był obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, tj. według ustaleń Dyrektora Izby Skarbowej w W. z końcem marca 2010 r. zgłosić w Sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosek taki został złożony dopiero w [...] maja 2011 r., jednak majątek Spółki nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto o braku zdolności do regulowania zobowiązań świadczy nie wywiązanie się Spółki L. Sp. z o.o. z decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] października 2010 r. rozkładającej na 9 rat zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. w kwocie 47.246,30 zł oraz z tytułu podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2010 r. w łącznej wysokości 82.615 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 1.386 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, stan niewypłacalności dłużnika wystąpił w czasie pełnienia przez Skarżącą funkcji Prezesa zarządu Spółki L. Sp. z o.o. Z dokumentów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji jednoznacznie wynika, że L. Sp. z o.o. zaprzestała regulowania zobowiązań wobec wierzycieli na długo przed złożeniem przez Skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości L. Sp. z o.o. Skarżąca w dniu [...] maja 2011 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku Spółki L. Sp. z o.o. jednakże Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Sygn. akt [...] oddalił wniosek na podstawie art 13 ust.1 Prawo Upadłościowe i naprawcze z uwagi na to że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że Skarżąca pełniąca funkcję Prezesa zarządu Spółki nie wystąpiła we właściwym terminie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy pod kątem ziszczenia przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., organ podatkowy stwierdził, że nie można uznać, iż majątek który Strona wskazała podczas postępowania podatkowego toczącego się przed organem pierwszej instancji, to majątek, z którego można byłoby wyegzekwować należności w znacznej części. Możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej istnieje wówczas, gdy osoba taka wskaże na bieżące istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na faktyczne i skuteczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Oznacza to, że aby móc się uwolnić od odpowiedzialności, członek zarządu obowiązany jest do wskazania konkretnych składników lub praw majątkowych, które realnie pozwolą na skierowanie do tego mienia czynności egzekucyjnych. W wyroku z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 670/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdza, że możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej istnieje wówczas, gdy osoba taka wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na skuteczne, faktyczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Mienie wskazane przez członka zarządu musi istnieć w czasie prowadzenia postępowania o przeniesienie odpowiedzialności. Nie jest wystarczające wskazanie mienia, z którego egzekucja jest jedynie potencjalnie, przypuszczalnie możliwa. Sam fakt, że spółka posiada jakikolwiek majątek, nie przesądza o tym, iż egzekucja z tego majątku będzie skuteczna. Ponadto wolą ustawodawcy było zagwarantowanie zaspokojenia należności względem Skarbu Państwa nie w dowolnej części, ale w stopniu znacznym. Znaczny stopień zaspokojenia należy wiązać z taką sytuacją, gdzie spłata należności wobec Skarbu Państwa doprowadzi do zapłaty przynajmniej polowy należności. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uzasadniając przesłankę bezskuteczności egzekucji wobec majątku Spółki, szczegółowo wyjaśnił, iż majątek wskazany przez Skarżącą nie zaspokoi wierzyciela w znacznej części.

Pismem z dnia 10 października 2016 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz pkt 2 O.p. poprzez brak zastosowania przedmiotowych przepisów; skutkujące bezpodstawnym przyjęciem przez organ podatkowy, iż nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne tj. wyłączające odpowiedzialność Skarżącej jako Prezesa Zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, iż zarząd spółki we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, ewentualnie niezgłoszenie przedmiotowego wniosku we właściwym czasie nie nastąpiło z winy zarządu, nadto spółka dysponuje majątkiem, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części:

- art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 229 O.p. poprzez wadliwe (sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej) przeprowadzenie postępowania dowodowego, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące dokonaniem całkowicie dowolnej oceny dowodów i uznaniem, iż istnieją podstawy do orzeczenia solidarnej ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawione w niej argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, nie dopuściły się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a.".

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia było obciążenie Skarżącej odpowiedzialnością za zaległość podatkową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w której Skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stanowił przepis art. 116 § 1 i § 2 O.p. określający zakres odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika.

W sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, organy podatkowe obowiązane są zatem wykazać, iż zaległości wynikają z zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części nieskuteczna (tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością).

Z kolei, wykazanie przesłanek uwalniających od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki jako osoby trzeciej, obciąża tę osobę. Do tych tzw. negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że:

– we właściwym czasie członek zarządu zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że

– niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź też

– wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji związana była zatem z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, czy zgromadzony w wyniku przeprowadzonego przez organy postępowania materiał daje podstawy do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły wszystkie z wymienionych wyżej przesłanek przypisania Skarżącej jako członkowi zarządu, odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

W związku z kontrolą zaskarżonego rozstrzygnięcia, stanowisko organu odnośnie zaistnienia przesłanek orzeczenia tej odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 i § 2 O.p., Sąd uznał za prawidłowe.

Na wstępie należy wskazać, że Skarżąca została powołana do pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki z dniem [...] marca 2010 r., zaś przedmiotem niniejszego postępowania jest zaległość podatkowa Spółki z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych za styczeń i czerwiec 2011 r., których termin płatności upływał odpowiednio za styczeń 2011 r. (dla czynności dokonanej w dniu 31 stycznia 2011 r.) przypadał na dzień 14 lutego 2011 r. natomiast za czerwiec 2011 r. (dla czynności dokonanej w dniu 6 czerwca 2011 r.) na dzień 20 czerwca 2011 r. zatem w okresie gdy Skarżąca pełniła już funkcję prezesa zarządu Spółki, co stanowi o zaistnieniu w okolicznościach niniejszej sprawy tzw. pozytywnej przesłanki odpowiedzialności, określonej w art. 116 § 2 O.p. tj. wykazania, że osoba, wobec której wydawana jest decyzja o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki pełniła obowiązki członka jej zarządu w czasie upływu terminu zobowiązania podatkowego.

Przechodząc do drugiej z pozytywnych przesłanek wskazać należy, że w orzecznictwie nie ma jednolitości stanowisk co do tego jak rozumieć pojęcie "bezskuteczność egzekucji". W części orzeczeń wskazuje się, że ze wskazaną przesłanką mamy do czynienia jedynie w przypadku umorzenia egzekucji z powodu jej bezskuteczności (np. w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 7 listopada 2007 r., I SA/Ol 276/07, oraz w wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2007 r., III SA/Wa 176/07, LEX nr 277945). Natomiast istnieje również pogląd, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku dłużnika jest wystarczającym dowodem na to, że prowadzenie w stosunku do niego egzekucji nie przyniesie efektu w postaci wyegzekwowania należności, a zatem jest to równoznaczne z bezskutecznością egzekucji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2007 r., III SA/Wa 2610/06, LEX nr 329245).

W niniejszej sprawie zachodzą obie sytuacje. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki. Ponadto Sąd Rejonowy dla W. w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 roku sygn. akt [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości, ponieważ majątek Spółki nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania.

Mając na względzie, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy Skarżąca wykazała, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniającej ją od tej odpowiedzialności. Art. 116 O.p. definiuje przesłanki negatywne odpowiedzialności, wskazując na wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo, że niezgłoszenie takiego wniosku oraz niewszczęcie postępowania nastąpiło bez winy członka zarządu. Możliwe jest także wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej mierze. Aby uwolnić się od odpowiedzialności, członek zarządu powinien wskazać którąkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek. Logicznym wydaje się, że członek zarządu, który potencjalnie może odpowiadać jako osoba trzecia, powinien samodzielnie podjąć działania zmierzające do wykazania przesłanek egzoneracyjnych. W tym zakresie zatem to na nim w pierwszej kolejności powinno spoczywać wykazanie tych okoliczności.

Zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony przez Skarżącą dotyczy art. 116 O.p. i zmierza do wykazania okoliczności, że w sprawie zachodziły przesłanki zwalniające Skarżącą od odpowiedzialności, ponieważ zdaniem Skarżącej wniosek o upadłość spółki został zgłoszony we właściwym czasie, ewentualnie niezgłoszenie przedmiotowego wniosku we właściwym czasie nie nastąpiło z winy zarządu, a nadto Spółka dysponuje majątkiem, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Zgodnie z art. 10 Prawa upadłościowego i naprawczego upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 § 1 Prawa upadłościowego i naprawczego dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast w § 2 ww. przepisu dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło "we właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego. W stanie prawnym wiążącym dla oceny prawnej w niniejszej sprawie, w myśl art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego dłużnik był obowiązany, nie później niż w terminie 2 tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Zatem "właściwy czas" na zgłoszenie wniosku o upadłość w kontekście przesłanki zwalniającej członka zarządu z odpowiedzialności, to w realiach niniejszej sprawy termin 2-tygodniowy.

Działanie organów podatkowych w niniejszej sprawie było prawidłowe w świetle niekwestionowanych przez Skarżącą ustaleń, że w chwili złożenia wniosku o upadłość [...] maja 2011 r. na Spółce ciążyły nieuregulowane należności nie tylko z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych, którymi następnie obciążono Skarżącą, ale także m.in. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń- październik 2010 r., styczeń – lipiec 2011 r., podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2010 r. i I kwartał 2011 r. oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. a także wobec ZUS za okresy od listopada 2009 r. do lipca 2011 r., marzec 2012 r. Ponadto Spółka miała szereg innych nieuregulowanych zobowiązań. Spółka na koniec 2010 r. niewątpliwie nie wykonywała ciążących na niej wymagalnych zobowiązań.

W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że członek zarządu spółki nie może wskazywać jako przyczyny niezgłoszenia wniosku o upadłość spółki nieznajomości stanu jej finansów (wyrok WSA w Białymstoku z 6 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 107/14, LEX nr 1512001). Na koniec 2010 roku zobowiązania pieniężne Spółki wynoszące 3.677.249,08 zł przekroczyły wartości majątku Spółki wynoszącą 2.136.775,89 zł i był to proces nieodwracalny, pogłębiający się. Skarżąca z racji pełnionej funkcji w zarządzie spółki była obowiązana do posiadania wiedzy o jej stanie finansowym, kiedy to Spółka nie realizowała swoich zobowiązań i kiedy wartość zobowiązań przekroczyła wartość majątku. Stan niewykonywania zobowiązań przez L. Sp. z o. o. w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy Prawdo upadłościowe i naprawcze wystąpił w sposób dający się zweryfikować jako trwały na koniec 2010 r. i utrzymywał się także w okresie późniejszym, aż do początku 2011 r. Spółka nie wykonała bowiem ciążących na niej zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Z informacji przekazanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że Spółka posiada zadłużenie na rzecz ZUS. Dodatkowo z akt Spółki L. Sp. z o.o. znajdujących się w Krajowym rejestrze Sądowym wynika, m.in. iż Komornik Sądowy przy sądzie Rejonowym w O. zajął przysługujące Panu L.B. udziały w L. Sp. z o.o. w celu zaspokojenia należności w łącznej wysokości 79.648.60 zł wraz z odsetkami za zwlokę. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że L. Sp. z o.o. w 2010 r. posiadała niespłacone zobowiązania wobec kilku wierzycieli, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.m.in. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r.; z tytułu pobranych i nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych począwszy od września 2009 r. wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne począwszy od maja 2009 r., wobec [...] Urzędu Skarbowego W. z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych począwszy od 01/2010 r. Skarżąca wyjaśniła również, że wspólnicy dokonali zmiany zarządu kierując odpowiedzialność za zaległości Spółki na nowego członka zarządu. Zaległości za 2009 r. powstawały za cały okres jej funkcjonowania w roku 2009, natomiast jej działania od początku kadencji skierowane były na realizacje zobowiązań wobec wierzycieli w tym wobec Urzędu Skarbowego. Dodatkowo Skarżąca podkreślała, że decydującym argumentem o podjęciu decyzji o objęciu funkcji członka zarządu w spółce były deklaracje wspólników o chęci współpracy, o doprowadzeniu do uregulowania zaległości podatkowych oraz naprawy kondycji finansowej Spółki. Do końca marca 2011 r. pomimo zapewnień wspólnicy nie podjęli żadnych działań prowadzących do uregulowania zobowiązań podatkowych, dopiero 6 kwietnia 2011 r. wspólnicy zobowiązali się do dokapitalizowania Spółki oraz restrukturyzacji zadłużenia oraz wszelkiej pomocy w realizacji zamierzonych celów. Strona jest zdania, że powołanie jej na członka zarządu miało jedynie na celu zwolnienie z odpowiedzialności poprzedniego członka zarządu, który jest synem jednego ze wspólników. Natomiast jej działania nie przyczyniły się w żadnym stopniu do powstania zaległości podatkowych, wszystkie decyzje jakie podejmowała potwierdzają jej chęć wywiązania się z powierzonych obowiązków. Dlatego w ocenie Sądu z chwilą gdy Strona zorientowała się że wspólnicy nie dążą do wcześniej zadeklarowanych celów, wezwała wspólników o dokapitalizowanie Spółki, podjęła próbę zaproszenia na walne zgromadzenie wspólników. W konsekwencji złożyła w dniu [...] maja 2011 r. wniosek do sądu o ogłoszenie upadłości Spółki obejmujący likwidację majątku. Dodatkowo, podjęła czynności mające na celu wyegzekwowanie od wspólników środków potrzebnych do spłaty pilnych zobowiązań, do których to działań należą postępowanie przed Sądem Okręgowym W. [...] Wydział Cywilny przeciwko Panu M.B. o zapłatę 575.000 zł tytułem zwrotu pożyczki, postępowanie przeciwko Panu L.B. o zapłatę 525.000 zł tytułem zwrotu pożyczki. Wyrokiem z dnia [...] września 2013 r. Sąd Okręgowy W. w W. [...] Wydział Cywilny utrzymał w mocy nakaz zapłaty z dnia [...] listopada 2011 r. o sygn. akt [...] . Strona informowała także, że przed Prokuraturą Rejonową w W. toczy się śledztwo o popełnienie przestępstwa na szkodę Spółki przez pana M.B.. Z uwagi na brak aktualnego adresu świadków postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. postępowanie zostało zawieszone. Strona podkreślała że przez wiele miesięcy nie pobierała wynagrodzenia prowadząc sprawy Spółki, mając na uwadze interes Spółki, możliwość ściągnięcia należności i spłaty zobowiązań oraz w miarę możliwości reaktywowania Spółki, nawet ją finansowała z własnych środków. Strona jest zdania, że utrata płynności finansowej, brak możliwości spłaty zaległości nastąpiły bez jej winy, a do takiej sytuacji przyczyniła się działalność poprzedniego zarządu oraz wspólników Spółki. Dokonano bezpodstawnych wypłat na rzecz poprzednich członków zarządu oraz nieracjonalnego rozporządzania środkami finansowymi, w tym udzielona przez Spółkę pożyczka, która nie została zwrócona pomimo zabiegów w tej sprawie.

Wskazać jednak należy, że Skarżąca została powołana na Prezesa zarządu L. Sp. z o.o. z dniem [...] marca 2010 r. Art. 116 § 2 O.p. wyraźnie wskazuje na kim spoczywa odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki. Przedmiotem niniejszego postępowania jest zaległość podatkowa Spółki z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych za styczeń i czerwiec 2011 r., zatem w okresie gdy Skarżąca pełniła funkcję Prezesa zarządu spółki L. Sp. z o.o. Mając powyższe na uwadze odpowiedzialność członka zarządu określona w art. 116 § 1 obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez niego członka zarządu. A zatem ustalając właściwy czas, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. należy mieć na uwadze czynności, podejmowane przez podmiot określony w art 116 § 2. Przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają powstania odpowiedzialności podatkowej członka Zarządu Spółki od okoliczności zaistniałych przed dniem rozpoczęcia pełnienia funkcji członka zarządu lub ogólnego stanu majątkowego, czy też okoliczności podjęcia decyzji o objęciu funkcji członka zarządu w Spółce jakimi były deklaracje wspólników o chęci współpracy, o doprowadzeniu do uregulowania zaległości podatkowych oraz naprawy kondycji finansowej Spółki. Okoliczność ta natomiast potwierdza, że Skarżąca podejmując decyzje o objęciu funkcji Prezesa zarządu w Spółce L. sp. z o.o. miała pełną świadomość o kondycji finansowej Spółki i jej kłopotach z płynnością finansową, oraz zaległościach Spółki wobec wierzycieli. Wprawdzie wyjaśnia, że podjęła się prowadzenia spraw Spółki dopiero gdy wspólnicy zobowiązali się do współpracy w zakresie doprowadzenia do uregulowania zaległości podatkowych oraz naprawy kondycji finansowej Spółki, dokapitalizowania Spółki, jednakże argumenty te nie zwalniają z odpowiedzialności wynikającej z art. 116 O.p. Zdaniem Sądu Skarżąca obejmując funkcję członka zarządu winna podjąć stosowne kroki, w tym złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie po zorientowaniu się w sytuacji Spółki. Oznacza to, że Strona po zapoznaniu się z sytuacją finansową Spółki wskazująca na jej niewypłacalność, powinna wystąpić w stosowny terminie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Strona obejmując funkcje Prezesa zarządu powinna mieć świadomość stanu kondycji Spółki, w tym czy znajdowała się ona w sytuacji uzasadniającej wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Jak wynika z wyjaśnień Skarżącej, już z chwilą obejmowania funkcji Prezesa zarządu miała świadomość kondycji Spółki, zatem winna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od momentu objęcia funkcji Prezesa zarządu. Powyższe potwierdza, że zaistniały przesłanki wymienione w art. 11 ust. 1 i ust 2 Prawo upadłościowego i naprawczego do uznania w/w Spółki za niewypłacalną. W świetle dokonanej analizy oraz w oparciu o posiadane dane zasadne jest twierdzenie, że okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości miały miejsce w z końcem marca 2010 r. tj. w terminie 14 dni od momentu objęcia przez Skarżącą funkcji Prezesa zarządu Spółki L. sp. z o.o. Wniosek taki został złożony dopiero w [...] maja 2011 r. jednak majątek Spółki nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Biorąc pod uwagę powyższe, stan niewypłacalności dłużnika wystąpił w czasie pełnienia przez Skarżącą funkcji Prezesa zarządu Spółki L. Sp. z o.o. Z dokumentów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji jednoznacznie wynika, że L. Sp. z o.o. zaprzestała regulowania zobowiązań wobec wierzycieli na długo przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości L. Sp. z o.o. Skarżąca w dniu [...] maja 2011 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku Spółki L. Sp. z o.o. Jednakże Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Sygn. akt [...] oddalił wniosek na podstawie art 13 ust.1 Prawo Upadłościowe i naprawcze z uwagi na to że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że Skarżąca pełniąca funkcję Prezesa zarządu Spółki nie wystąpiła we właściwym terminie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.

Kolejną negatywną przesłanką orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu jest wykazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W trakcie toczącego się postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji Strona wskazała mienie Spółki, z którego według niej możliwe było zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznym stopniu tj. formy do produkcji wyrobów z kompozytów poliestrowo – szklanych oraz wierzytelności względem M.B. i L.B. z tytułu umowy pożyczki, zabezpieczone hipotecznie.

Możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych, wymaga wskazania takiego mienia, z którego egzekucja faktycznie jest możliwa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2006 r., III SA/Wa 3277/05, M. Pod. 2007, nr 2, s. 45).

Okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest sytuacja wskazania mienia jakiegokolwiek, ale takiego, które faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości fiskalnych. Dodatkowo mienie to ma zagwarantować zaspokojenie należności względem Skarbu Państwa nie w dowolnej części, ale w stopniu znacznym. (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2016 r., I SA/Gd 755/16, LEX nr 2156260).

Strona wskazując majątek Spółki w postaci form i stołów montażowych wskazała, że przedmioty te zostały złożone na przechowanie S. S.A. z siedzibą przy [...] w W. . Czynności przeprowadzone pod podanym adresem, ujawniły że nie znajduje się tam majątek Spółki. Następnie po powzięciu wiadomości, że przechowawca zmienił nazwę i siedzibę podjęto czynności pod nowym adresem, jednak i tam nie odnaleziono przedmiotowego mienia, a przechowawca wyprowadził się w nieznane miejsce. Ponadto zgodnie ze sprawozdaniem tymczasowego nadzorcy sądowego z czynności podjętych wobec Spółki w postępowaniu upadłościowym o sygn. akt [...] w Sądzie Rejonowym dla W. w W. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych z [...] czerwca 2011 roku, majątek Spółki nie przedstawia dużej wartości rynkowej, koszty wyceny i pozyskania nabywców pochłoną znaczne wydatki, a nawet gdyby przyjąć wariant optymistyczny znalezienia nabywcy na całość środków trwałych Spółki, można by oczekiwać na uzyskanie kwoty ok. 50.000 zł.

Wskazane przez Prezesa zarządu mienie Spółki pozwalające na zaspokojenie przedmiotowych wierzytelności podatkowych musi mieć cechy mienia konkretnego (w szczególności do wysokości), możliwego do skutecznej egzekucji oraz musi być realne i istnieć w dacie, gdy zostało wskazane. Okoliczności te powinien wykazać członek zarządu podając konkretne dane umożliwiające przeprowadzenie z tego mienia skutecznej egzekucji. Mienie umożliwiające przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych spółki "w znacznej części", oznacza, że musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę znaczności w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych Spółki. Wskazać należy, że tylko realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, czyli miejscem położenia, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełniałoby przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. (wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 maja 2015 roku, sygn. akt I FSK 294/14, LEX nr 1772724).

Jak wskazano wyżej, podjęte przez organy podatkowe czynności zmierzające do ustalenia majątku Spółki nie wykazały istnienia tego majątku, przy czym zauważyć należy, że organy nie mają obowiązku poszukiwania wskazanego mienia, ponieważ miejsce jego położenia powinien wskazać członek zarządu. Nawet gdyby wskazany majątek w postaci form rzeczywiście istniał, wszelkie okoliczności wskazują, że jego rzeczywista wartość nie pozwoliłaby pokryć w znacznej części zaległości podatkowych Spółki.

W dalszej części uzasadnienia należy odnieść się do wskazanych przez Skarżącą wierzytelności względem M.B. i L.B. z tytułu mowy pożyczki zabezpieczonych hipotecznie na nieruchomości położonej w D.. Należy mieć na uwadze, że Wskazanie mienia w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. musi dotyczyć mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa (wyrok NSA z 24 maja 2016 r., II FSK 1139/14, LEX nr 2082791). Wymagane jest wykazanie, że jest możliwe prowadzenie egzekucji z tych wierzytelności, a więc udowodnienie, że są one wymagalne a dłużnicy są wypłacalni. Zatem wskazanie mienia spółki, do którego możliwa byłaby egzekucja nie może dotyczyć mienia, z którym wiążą się tylko potencjalne możliwości uzyskania kwot pozwalających na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 366/14 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazane przez Skarżąca wierzytelności z tytułu umowy pożyczki są co prawda wymagalne, jednakże dłużnicy odmówili spełnienia świadczenia. Dodowem na te okoliczność są wskazane przez organy orzeczenia sądowe stwierdzające obowiązek zwrotu na rzecz Spółki kwoty pożyczki. Skoro spółka nie wyegzekwowała tych orzeczeń należało uznać przedmiotowe wierzytelności za mienie, które nie może w sposób prosty niewiążący się z podejmowaniem skomplikowanych działań prawnych, dostarczyć kwot na zaspokojenie zobowiązań podatkowych, których dotyczy niniejsza sprawa.

Zabezpieczenie wskazanych wyżej wierzytelności hipoteką na nieruchomości położonej w D. nie mogło być uznane za okoliczność świadczącą o możliwości zaspokojenia zobowiązań podatkowych spółki z tej nieruchomości, gdyż nieruchomość ta jest obciążona hipotekami rzecz [...] S.A. w W. , które mają pierwszeństwo. Wierzytelności te wynoszą łącznie ponad 2 miliony zł. Zatem w tych okolicznościach, zdaniem Sądu, zasadne było stanowisko organów, że z nieruchomości tej nie uzyska się kwot pozwalających na pokrycie zaległości podatkowych, których dotyczyła zaskarżona decyzja. O braku możliwości zaspokojenia zobowiązań podatkowych Spółki z wierzytelności Spółki w stosunku do M.B. i L.B. z tytułu mowy pożyczki, świadczy także umorzenie w dniu [...] listopada 2013 roku w postępowań egzekucyjnych prowadzonego przeciwko spółce o sygn. akt [...] przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. Postępowania te zostały umorzone z powodu braku po stronie Spółki majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja. Także w postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla W. w W. prowadzonym z wniosku Skarżącej o ogłoszenie upadłości spółki L. wskazane wierzytelności uznane zostały za mienie o znikomej wartości. Świadczy o tym postanowienie z dnia [...] lipca 2011 roku sygn. akt [...], którym Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości, ponieważ majątek Spółki nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania. Wierzytelności te zostały zgłoszone do postępowania, świadczy o tym treść załącznika do wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...] maja 2011 r.

Prowadząc postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich organy podatkowe, tak jak w każdym postępowaniu podatkowym mają obowiązek podjąć działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 O.p.), a w myśl art. 187 § 1 O.p. zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie - zgodnie z art. 191 O.p. - dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić przy tym należy, iż ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom w ramach swobodnej oceny dowodów uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Przy tej ocenie organ nie jest skrępowany żadnymi regułami formalnymi. Organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Natomiast zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

W ocenie Sądu, ustalony przez organy stan faktyczny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości. Ustalono go z poszanowaniem przedstawionych powyżej reguł procesowych, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowił materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, a ocena tego materiału dowodowego dokonana została zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Sąd nie dopatrzył się w związku z tym naruszenia wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej normujących postępowanie dowodowe i ogólne zasady jego prowadzenia w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.