Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1798/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 14 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 447/21 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od K. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r. (sygn. akt II SA/Ol 447/21) – orzekając na skutek skargi K. P. i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") - uchylił pkt III decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł w oparciu o następujące okoliczności sprawy:

Rozpoznając po raz kolejny sprawę, zainicjowaną wnioskiem K. P. z dnia 17 lipca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką - R. P., Burmistrz Miasta [...], decyzją z 29 października 2020 r., ponownie odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że: brak jest związku pomiędzy rezygnacją przez zainteresowanego z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką; niepełnosprawność matki powstała w okresie innym, niż wymienione w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako "u.ś.r."); skarżący podał, iż ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką sprawowaną nad matką.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, wniesionego przez K. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, decyzją z 31 marca 2021 r.:

I. uchyliło decyzję organu I instancji w całości;

II. przyznało wnioskodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką:

1. od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 1971,00 zł miesięcznie;

2. od 1 stycznia 2022 r. na stałe w wysokości wynikającej z zamieszczonego

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego;

III. odmówiło K. P. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką - na okres od 1 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że została w tym przypadku spełniona przesłanka niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a poza tym wywiodło, że w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organ administracji - w obecnym stanie prawnym - ma obowiązek zbadać czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części ww. przepisu, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że na mocy decyzji organu I instancji z dnia 2 lipca 2014 r. odwołujący się miał ustalone bezterminowo prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką, przy czym wprawdzie w oświadczeniu z dnia 15 lipca 2021 r. zadeklarował, że z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z zasiłku dla opiekuna to jednak decyzja, przyznająca stronie prawo do w/w zasiłku została uchylona przez organ I instancji dopiero decyzją z dnia 8 stycznia 2021 r., wydaną na skutek wniosku strony z dnia 28 grudnia 2020 r. Ostatnie przy tym tego rodzaju świadczenie zostało K. P. wypłacone w dniu 17 grudnia 2020 r. W związku z powyższym, Kolegium stwierdziło, że z uwagi na treść

art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne należało przyznać stronie dopiero od dnia 1 stycznia 2021 r.

W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K. P. wnosił o uchylenie pkt III decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 marca 2021 r., zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 u u.ś.r. Twierdził przy tym, że świadczenie pielęgnacyjne winno przysługiwać mu od dnia 1 lipca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 marca 2021 r. w części zaskarżonej (w pkt III decyzji), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga była zasadna.

W motywach wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził bowiem, że wprawdzie podziela, wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, iż wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże uważa, iż przepis ten nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z tych świadczeń jest już przyznane decyzją wcześniejszą. Dlatego też – jak wywodził Sąd Wojewódzki – fakt uzyskania przez określoną osobę jednego ze świadczeń, wymienionych w ww. przepisie, nie może stanowić przeszkody do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad tą samą osobą podopieczną. W sytuacji zbiegu uprawnień do obydwu świadczeń zastosowanie znajduje art. 27 ust. 5 i art. 24 ust. 2 u.ś.r., przy czym w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia, wykluczającego możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie Sąd Wojewódzki stwierdził, że bez wpływu na przytoczoną wykładnię przepisów pozostawał fakt, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych, tj. kreujących określone uprawnienie, a nie tylko je potwierdzających. Decyzje konstytutywne mają wprawdzie - co do zasady - moc na przyszłość, ale nie wykluczało to jednak faktu, że mogą one również mieć moc wsteczną. Każdy akt stosowania prawa odnosi się bowiem do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu. Można więc uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Oznacza to, że decyzja, mocą której skrócono okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., może zostać wydana z mocą wsteczną, a co umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. – to jest od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (por. wyrok NSA z 22 lutego 2021 r. sygn. akt OSK 2508/20).

Sąd Wojewódzki zwrócił ponadto uwagę, że w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważył również, iż przyjęcie stanowiska, według którego, w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń ustalenie prawa do innego świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń – byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem uprawnienie to miałoby charakter czysto iluzoryczny. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać.

Uwzględniając powyższe, Sąd Wojewódzki wskazał zatem, że K. P. wyboru świadczenia dokonał już w dniu 17 lipca 2020 r., gdyż w piśmie z 15 lipca 2020 r., załączonym do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, z dniem jej wydania wnosi o uchylenie decyzji wydanej w przedmiocie zasiłku dla opiekuna. Zatem, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie mógł on zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek. Odwołując się zaś do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 273/21), Sąd stanął na stanowisku, iż już sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być potraktowany jako skorzystanie przez stronę z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, a więc świadczenia pielęgnacyjnego. W rezultacie Sąd Wojewódzki przyjął, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawiało ją w dość trudnej sytuacji, wprowadzało stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się zatem było dziwić, że strona nie chciała zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia.

Końcowo zatem Sąd Wojewódzki polecił, aby Kolegium - ponownie rozpoznając sprawę – uwzględniło wyżej przedstawione rozważania.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie podniosło zarzuty:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest:

a) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 111 ze zm.) - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na:

- nieuzasadnionym przyjęciu, że stronie mogło zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja administracyjna przyznająca jej prawo do zasiłku dla opiekuna a strona to świadczenie pobierała,

- nieuzasadnionym przyjęciu, iż dla dokonania wyboru przez stronę świadczenia, o jakim jest mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wystarczające jest oświadczenie o warunkowej rezygnacji z pobieranego dotychczas świadczenia dopiero z dniem wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

b) art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż na gruncie przedmiotowej sprawy istniały podstawy do przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2020 r. (to jest od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) do 31 grudnia 2020 r. (to jest do miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję przyznającą skarżącemu prawo do zasiłku dla opiekuna), pomimo iż w okresie tym - z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej stronie prawo do zasiłku dla opiekuna i pobieranie tego świadczenia przez stronę - na gruncie przedmiotowej sprawy występowała negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, to jest:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 oraz 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - poprzez uznanie, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 marca 2021 r., w części odmawiającej K. P. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. (tj. w punkcie III) wydana została z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji uchylenie jej w tym zakresie;

b) 151 p.p.s.a. - polegające na niezastosowaniu normy tego przepisu, pomimo iż skarga, jako nieuzasadniona winna zostać oddalona.

Wskazując na powyższe, Kolegium wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania a ponadto zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Jednocześnie Kolegium wskazało, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. P. wnosił o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne

w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Spór, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie - determinowany zarzutami skargi kasacyjnej - dotyczył wyłącznie daty, od której winno być przyznane K. P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zainteresowany miał bowiem przyznany decyzją wcześniejszą zasiłek dla opiekuna a zatem w takiej sytuacji dochodziło do zbiegu obu świadczeń jako przyznanych z tego samego tytułu.

W związku z powyższym, skład orzekający pragnie wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Po myśli natomiast art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z powołanych przepisów jasno wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza - jak słusznie zresztą zauważa sam Sąd I instancji - możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania.

Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie.

Stosownie do treści do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, iż zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).

W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż do dnia 8 stycznia 2021 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja z dnia 2 lipca 2014 r. (zmieniona następnie decyzją z 8 listopada 2018 r.) przyznająca K. P. bezterminowo prawo do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieki nad matką – R. P., gdyż dopiero decyzją z dnia 8 stycznia 2021 r., Burmistrz Miasta [...] - działając za podstawie art. 155 k.p.a. – uchylił tę decyzję. Na skutek bowiem złożonego w dniu

17 lipca 2020 r. przez K. P. warunkowego oświadczenia o rezygnacji ("z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego") z prawa do zasiłku dla opiekuna, przyznanego decyzją z dnia 2 lipca 2014 r., pismem z dnia 17 grudnia

2020 r., Kolegium poinformowało uczestnika postępowania, że jedyną przeszkodą do wydania decyzji w przedmiocie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego był brak jego jednoznacznego oświadczenia o rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna. Następstwem tego K. P. w dniu 28 grudnia 2020 r. wniósł o uchylenie ww. decyzji z 2 lipca 2014 r., a co umożliwiło Burmistrzowi Miasta [...] wydanie wspomnianej decyzji z dnia 8 stycznia 2021 r.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że powyższa decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna nie została przez stronę zakwestionowana i - wobec jej niezaskarżenia - stała się ostateczna oraz prawomocna. Okoliczność ta zaś – czego zdaje się nie dostrzegać Sąd I instancji – miała w rozpoznawanej decydujące znaczenie dla określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazać bowiem przyjdzie, iż na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie zresztą jak i sąd, administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. Zgodzić się zatem należy ze skarżącym kasacyjnie, iż - w realiach rozpoznawanej sprawy - to dopiero wydanie przez Burmistrza Miasta [...] wyżej wspomnianej decyzji z dnia 8 stycznia 2021 r. uchylającej wcześniej przyznane K. P. prawo do zasiłku dla opiekuna, a nie - jak twierdził Sąd Wojewódzki - złożenie przez uczestnika postępowania wniosku z dnia 15 lipca 2020 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o warunkowej rezygnacji z prawa do otrzymywanego zasiłku dla opiekuna i wyborze świadczenia korzystniejszego - wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do zasiłku dla opiekuna.

Mając zaś na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., jak też okoliczność pobierania przez K. P. zasiłku dla opiekuna nieprzerwanie do dnia 17 grudnia 2020 r., należało ostatecznie przyjąć, że stronie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką począwszy od 1 stycznia 2021 r., gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od lipca 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. W tym bowiem okresie czasu K. P. przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia, a co - jak wyżej wspomniano – wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodać przy tym trzeba, że decyzja z dnia 8 stycznia 2021 r. - z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. nakazującego sądowi administracyjnemu orzekanie w granicach danej sprawy – nie mogła być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu, gdyż nie była objęta skargą. W związku z tym, Sąd I instancji nie mógł dokonać innych ustaleń w zakresie daty uchylenia prawa do zasiłku dla opiekuna, niż wynikające z treści ww. prawomocnej decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia 8 stycznia 2021 r.

Z tych też powodów skład orzekający nie podzielił wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd Wojewódzki i towarzyszącej jej argumentacji, a podzielił pogląd wyrażony w m. in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja

2022 r. (sygn. akt I OSK 1400/21) i z dnia 13 stycznia 2022 r. (sygn. akt I OSK 870/21); dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).

W konsekwencji więc należało uznać, że zarzuty dotyczące błędnej wykładni

art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. okazały się zasadne.

Oparcie zaś w analizowanej sprawie wyroku na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., zamiast na postulowanym przez skarżącego kasacyjnie art. 151 p.p.s.a., uwarunkowane było jedynie oceną prawnomaterialną, którą wyraził Sąd I instancji, a która to ocena okazała się – jak wyżej wskazano – błędna.

Biorąc powyższe pod uwagę i uznając jednocześnie, że istota sprawy została

w tym przypadku dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – na zasadzie art. 188 w zw. z art. 151 w zw. z art. 193 i w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze charakter sprawy.