Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 977/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o. o. w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej na 2019 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 29 maja 2019 r. "A" Sp. z o.o. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014 - 2020) na rok 2019 z tytułu realizacji wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone, w którym ubiegała się o uzyskanie płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni 118,04 ha. Do wniosku strona załączyła materiał graficzny, na którym zaznaczyła położenie działek rolnych zadeklarowanych we wniosku.

W dniu 31 maja 2019 r. strona złożyła zmianę do wniosku, wnosząc o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014 - 2020) na rok 2019 z tytułu realizacji wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone do powierzchni 117,93 ha.

W dniu 6 sierpnia 2019 r. strona przedłożyła oświadczenie o działkach rolnych, których dotyczą wyniki analizy gleby wraz ze sprawozdaniem z badań gleby.

Decyzją z dnia 3 marca 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał "A" sp. z o.o. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w ramach pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone w wysokości 41. 505,17 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2. 337,33 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz nałożył sankcję w wysokości 1.519,93 zł, potrącaną z płatności realizowanych przez ARiMR w EFRG i EFRROW oraz środków krajowych publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych;

Ponadto organ I instancji ustalił obszar objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię 117,97 ha w ramach tego pakietu.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, podnosząc, że nie zgadza się z wyłączeniem działki ewidencyjnej nr [...] z płatności, gdyż jest użyczeniobiorcą powyższej działki i nie dotyczą jej stosunki osoby trzeciej. Jednocześnie, dzierżawca, od której spółka użycza działkę, P. W. posiada ważną umowę dzierżawy z KOWR do dnia 30 września 2021 r. i zaprzecza, jakoby powyższa umowa została prawidłowo wypowiedziana. Strona podkreśliła, że kontrola na miejscu, która odbyła się w gospodarstwie strony, potwierdziła fakt użytkowania rolniczego przedmiotowej działki przez spółkę. Ponadto dokumenty potwierdzające fakt istnienia umowy dzierżawy zostały złożone podczas spotkania w Oddziale Regionalnym ARiMR. Strona nie zgodziła się również z pomniejszeniem płatności ze względu na niedostarczenie wyników badań gleby w terminie. Próbki były pobrane i dostarczone przed upływem wymaganego terminu, a długotrwałość ich wykonywania przez inny organ państwa nie powinna mieć wpływu na wypłatę dla beneficjenta.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Decyzją z dnia 10 lipca 2020 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a."; ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 217 ze zm.), zwanej dalej "ustawą PROW"; rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno - środowiskowo - klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem PRSK"; rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) -zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013"; rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013"; rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181/48 z 20.06.2014), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014".

Dalej organ odwoławczy wskazał, że wspomniane przez stronę w odwołaniu dokumenty złożone zostały przez P. W. w dniu 16 stycznia 2020 r. Przedmiotowe dokumenty zostały złożone w postępowaniu toczącym się z odwołania "A" Sp. z o.o. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 15 października 2019 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Nie podzielono zarzutu, że organ I instancji działał w złej woli i w sposób niekompetentny, gdyż wskazany materiał dowodowy został złożony w innym postępowaniu toczącym się przed innym organem. Na Kierowniku Biura Powiatowego ARiMR nie spoczywał obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów w sprawie. W tym zakresie organ II instancji nie dopatrzył się żadnych naruszeń przepisów przez organ I instancji, zwłaszcza, że strona była wzywana do przedłożenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do spornej działki ewidencyjnej.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprzyznania płatności do działki ewidencyjnej nr [...] położonej w powiecie słupskim, gmina D., obręb D., organ II instancji podał, że umowa dzierżawy nr [...] z dnia 4 września 2000 r. została rozwiązana ze skutkiem na dzień 24 kwietnia 2019 r. i trwa postępowanie o przejęcie nieruchomości do Zasobu WRSP. Od dnia 25 kwietnia 2019 r. P. W. nie posiada zatem tytułu prawnego do użytkowania nieruchomości pochodzących z rozwiązanej umowy dzierżawy, a określonych jako działka nr [...]. Ponadto od dnia rozwiązania umowy dzierżawy nie została zawarta żadna umowa cywilnoprawna na użytkowanie ww. działki.

Jednocześnie, odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez producenta dnia 16 stycznia 2020 r., organ odwoławczy podniósł, że stanowią one potwierdzenie faktów, które zostały ustalone przez Kierownika Biura Powiatowego w toku postępowania dowodowego. Na podstawie przedłożonych dowodów Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że umowa dzierżawy z dnia 4 września 2000 r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, a P.W., została skutecznie wypowiedziana przez Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR dnia 4 kwietnia 2019 r. ze skutkiem na dzień 24 kwietnia 2019 r. Następne pisma pomiędzy OT KOWR, a P. W. potwierdzają, że powyższy stan faktyczny nie uległ zmianie. Na dzień wydania decyzji strona nie przedłożyła żadnych nowych dowodów przeczących ustaleniom organów administracji.

W odniesieniu do zmniejszenia płatności o kwotę 2. 337,33 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia PRSK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", oraz spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Warunki pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone zostały określone w części 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia PRSK. Jednym z nich jest wymóg określony w ust. 2 części I powyższego załącznika, zgodnie z którym rolnik zobowiązany jest do dokonania dwukrotnej chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg i węgiel organiczny) wykonana na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) i w ostatnim (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu, przy czym w zakresie pH, P, K i Mg musi być wykonana przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pierwszym i w ostatnim roku realizacji pakietu.

W 2019 r. ostateczny termin do wykonania badań upływał dnia 25 czerwca 2019 r. Natomiast w przedmiotowej sprawie analiza chemiczna została wykonana dnia 26 czerwca 2019 r. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że powyższy wymóg nie został spełniony przez stronę, zatem należało zastosować zmniejszenie płatności zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia PRSK. Sposób zmniejszenia został w sposób precyzyjny i wyczerpujący opisany przez organ I instancji.

W odniesieniu do zarzutu, że opóźnienie w złożeniu wyników analizy gleby nie było zależne od strony, organ II instancji wyjaśnił, iż płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne są przyznawane rolnikom, którzy spełniają dodatkowe wymogi. Próbki zostały przyjęte do badania przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolnicza dopiero w dniu 17 czerwca 2019 r. a strona dochowując należytej staranności winna się spodziewać, że przebieg badania może zająć kilka dni. Ponadto ustawodawca dopuszcza również przedłożenie ww. wyników analizy gleby nie tylko w piątym roku zobowiązania, ale też w roku poprzedzającym. Zatem wnioskodawca miał możliwość podjęcia działań w celu przeprowadzenia przedmiotowej analizy w dużo wcześniejszym terminie, bez stwarzania ryzyka niedotrzymania ustawowego terminu.

W odniesieniu do nałożenia sankcji w wysokości 1.519,93 zł, potrącanej z płatności realizowanych przez ARiMR w EFRG i EFRROW oraz środków krajowych publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych, organ II instancji podał, że zgodnie z art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia nr 640/2014 odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono następujących zobowiązań lub innych obowiązków zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich, lub w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach. Przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

Organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił niespełnienie przez stronę wymogu pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone określone w ust. 2 części I załącznika nr 2 do rozporządzenia PRŚK, a następnie w sposób precyzyjny i wyczerpujący przestawił sposób wyliczenia sankcji wieloletniej, wynikającej z przepisu § 34a rozporządzenia PRŚK w związku z art. 35 rozporządzenia nr 640/2014. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że organ I instancji prawidłowo ustalił nie spełnienie powyższego wymogu przez producenta. Organ podkreślił, że niespełnienie wymogów danego pakietu lub wariantu skutkuje również wycofaniem pomocy za lata poprzednie programu. Zgodnie zatem z obowiązującymi przepisami organ I instancji prawidłowo nałożył sankcję za poprzednie lata realizacji zobowiązania przez stronę, oraz w sposób precyzyjny i wyczerpujący opisał sposób jej obliczenia.

Na marginesie organ odwoławczy dodał, że nieprawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w gospodarstwie rolnika przeprowadzono w 2019 r. kontrolę na miejscu, na co również powołuje się strona w odwołaniu, gdyż taka kontrola się nie odbyła. Zapis ten jednak nie miał wpływu na prawidłowe ustalenie powierzchni uprawnionych do płatności, jak również prawidłowej wysokości płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 10 lipca 2020 r. oraz przychylenie się do wcześniejszego odwołania oraz pierwotnego wniosku obszarowego i rolnośrodowiskowego.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ w nienależyty sposób interpretuje kwestię gospodarowania przez nią na działce [...] położonej w D. i S.Organy obu instancji są w posiadaniu pisma z dnia 29 sierpnia 2019r., jak i umowy dzierżawy zawartej pomiędzy P. W. a KOWR, której to częścią składową jest działka [...]. Umowa jest ważna do 30 września 2021r. Potwierdza to jednoznacznie P. W. i nie zgadza się z jednostronnym twierdzeniem KOWR o jej wypowiedzeniu. Jako główny czynnik dowodowy skarżąca wniosła o natychmiastową kontrolę na miejscu. Kontrola taka została przeprowadzona w okresie od 26 września 2019r. do 9 października 2019 r. i nie stwierdzono braku uprawy działki [...]. Zdaniem strony skarżącej, organy pomijają oczywiste fakty zawarte w raporcie i wbrew nim konstruują inny wirtualny stan prawny i tak dobierają dokumenty i argumenty, aby w ostateczności pozbawić ją dużej części należnych dopłat. Działka jest nadal użytkowana. Skarżąca zaznaczyła, że z przeprowadzonej z użyczeniodawcą P. W. rozmowy wynika, że ten nie posiada żadnych zaległości a dokonywane wpłaty są księgowane na poczet zawartej umowy dzierżawy [...]

Skarżąca wniosła o przesłuchanie P. W. w charakterze świadka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej w skrócie "p.p.s.a." Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Stwierdzenie przez sąd, że zaskarżony akt wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi skutkować jego uchyleniem - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c.

Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn.zm.) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem wirusem SARS-CoV-2 sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora ARiMR z dnia 10 lipca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie przyznania skarżącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 r., a spór w zasadniczej mierze dotyczy tego, czy organy zasadnie, nie przyznały pomocy finansowej do działki ewidencyjnej nr [...].

Zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy PROW, płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Jednocześnie, zgodnie z art. 668 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) stosunek wynikający z zawartej przez najemcę umowy o bezpłatne używanie lub podnajem rozwiązuje się najpóźniej z chwilą zakończenia stosunku najmu.

W niniejszej sprawie rację trzeba przyznać organom, albowiem przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe potwierdziło, że umowa dzierżawy zawarta pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, a P. W., została skutecznie wypowiedziana przez Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR w dnia 4 kwietnia 2019 r. ze skutkiem na dzień 24 kwietnia 2019 r. Tym samym uznać należało, że na dzień 31 maja 2019 r. P. W. nie mógł skutecznie użyczyć stronie skarżącej gruntów rolnych znajdujących się na przedmiotowej działce, co oznacza, iż należało ją wykluczyć z uzyskania pomocy finansowej z płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

W związku z rozwiązaniem umowy dzierżawy spornej działki odpadł tytuł prawny do działki, którym dotychczas legitymował się P. W., a spółka nie przedłożyła dowodów przeczących ustaleniom organów administracji. Ponieważ w kwietniu 2019 r. rozwiązano umowę dzierżawy z P. W., to wtedy wygasło także prawo spółki wynikające z umowy użyczenia. Dalsze użytkowanie gruntu może jedynie świadczyć o bezumownym posiadaniu, niemającym oparcia w żadnym tytule prawnym. Zatem należało uznać, że na dzień 31 maja 2019 r. skarżąca nie miała tytułu prawnego do powyższej działki, zatem należało ją wykluczyć z uzyskania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

W odniesieniu do zmniejszenia płatności o kwotę 2.337,33 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności, wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2-4 ustawy PROW organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak stanowi natomiast art. 27 ust. 2 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy PROW, wynikające z k.p.a. obowiązki procesowe organów administracji doznały istotnych ograniczeń w zakresie poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy. Stanowiąc w tych przepisach, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1733/11, LEX nr 1291799).

Sąd stoi na stanowisku, że na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obowiązek ten obarcza stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów, nie jest więc zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (por. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., II GSK 113/15; wyroki WSA w Białymstoku z 26 lutego 2019 r., I SA/Bk 719/18; WSA w Kielcach z 7 lutego 2019 r., I SA/Ke 409/18; WSA w Krakowie z 15 lutego 2018 r., I SA/Kr 9/18; www.cbois.nsa.gov.pl). Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach.

Należy odnotować, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia PRŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", oraz spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Warunki pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone zostały określone w części I załącznika nr 2 do rozporządzenia PRŚK. Jednym z nich jest wymóg określony w ust. 2 części I powyższego załącznika, zgodnie z którym rolnik zobowiązany jest do dokonania dwukrotnej chemicznej analizy gleby (pH, P, K, Mg i węgiel organiczny) wykonana na gruntach ornych w pierwszym (lub poprzedzającym) i w ostatnim (lub poprzedzającym) roku realizacji pakietu, przy czym w zakresie pH, P, K i Mg musi być wykonana przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pierwszym i w ostatnim roku realizacji pakietu.

Jak słusznie podkreślono w zaskarżonej decyzji, w 2019 r. ostateczny termin do wykonania badań upływał dnia 25 czerwca 2019 r. Natomiast w rozpoznawanej sprawie analiza chemiczna została wykonana dnia 26 czerwca 2019 r. Próbki zostały wprawdzie przyjęte do badania przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w dniu 17 czerwca 2019 r., jednakże skarżąca dochowując należytej staranności winna się spodziewać, że przebieg badania może zając kilka dni. Słusznie przy tym podkreślono, iż dopuszczalne było również przedłożenie wyników analizy gleby nie tylko w piątym roku zobowiązania, ale też w roku poprzedzającym. Istniała zatem możliwość podjęcia działań w celu przeprowadzenia analizy w dużo wcześniejszym terminie, bez stwarzania ryzyka niedotrzymania określonego terminu.

Zatem prawidłowo organy orzekające uznały, że powyższy wymóg nie został spełniony przez stronę skarżącą, a więc należało zastosować zmniejszenie płatności zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia PRŚK. Sposób zmniejszenia został w sposób precyzyjny i wyczerpujący przedstawiony w decyzji.

W odniesieniu do kwestii nałożenia sankcji w wysokości 1.519, 93 zł, potrącanej z płatności realizowanych przez ARiMR w EFRG i EFRROW oraz środków krajowych publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, zasadnie organy wskazały na art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia nr 640/2014. Zgodnie z tymi przepisami odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono zobowiązań lub innych obowiązków zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich, lub w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach.

Przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo stwierdził niespełnienie przez skarżącą wymogu pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone określonego w ust. 2 części I załącznika nr 2 do rozporządzenia PRŚK, a następnie w sposób precyzyjny i wyczerpujący przestawił sposób wyliczenia sankcji wieloletniej, wynikającej z § 34a rozporządzenia PRŚK w zw. z art. 35 rozporządzenia nr 640/2014. W konsekwencji niespełnienie wymogów danego pakietu lub wariantu skutkuje również wycofaniem pomocy za lata poprzednie programu. Prawidłowo zatem organ nałożył sankcję za poprzednie lata realizacji zobowiązania przez stronę oraz wyczerpująco opisał sposób jej obliczenia.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa, a rozstrzygnięcie organu II instancji jest prawidłowe. Podkreślić jeszcze raz należy, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności zasadę wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a., ograniczono do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie uchybił także treści art. 80 k.p.a., albowiem decyzja została wydana po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, jaki został zgromadzony w sprawie. Natomiast oczekiwanie, że organ miał obowiązek gromadzić dowody, których sama strona nie przedstawiła, pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 27 ust. 2 ustawy PROW, nakładającym ten obowiązek na strony, które z określonych faktów wywodzą skutki prawne.

Końcowo, odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka P. W., wyjaśnić należy, że z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowiącego, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 55 § 2 p.p.s.a., wprost wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również w tej mierze, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Podkreślić więc należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwość prowadzenia dowodów jest wyjątkowa, bo obejmuje tylko dowód z dokumentów i tylko o tyle, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Sąd nie mógł zatem przesłuchać wskazywanego świadka, gdyż taki środek dowodowy nie jest dopuszczalny w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wszelkie dowody i wnioski dowodowe strona powinna składać we właściwym, merytorycznym postępowaniu, czyli przed organem, bo ten podmiot dokonuje oceny wniosku. Sąd takich kompetencji nie posiada, gdyż kontroluje tylko sposób działania organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie stwierdzając, aby w prowadzonym postępowaniu organy dopuściły się naruszeń prawa procesowego i materialnego, które uzasadniałyby konieczność wydania rozstrzygnięcia skutkującego uchyleniem zaskarżonego aktu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.