Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1039/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust.2, art. 31zq ust.1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 11, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.  a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 rok uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej: ustawa COVID-19), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r., znak: [...] odmawiającą K.M. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy za marzec, kwiecień, maj 2020 r. w łącznej kwocie 2.293,83 zł.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco.

Wnioskiem z 29 czerwca 2020 r. K.M. wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Pismem z 1 lipca 2020 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował K.M. o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. w kwocie 590,03 zł, tj. w wysokości 100% kwoty składek wykazanych w systemowym dokumencie rozliczeniowym utworzonym za ten miesiąc.

Ponadto pismem z 1 lipca 2020 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował K.M. o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. w kwocie 590,03 zł, tj. w wysokości 100% kwoty składek wykazanych w systemowym dokumencie rozliczeniowym utworzonym za ten miesiąc.

Poza tym pismem z 1 lipca 2020 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował wnioskodawczynię o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. w kwocie 590,03 zł, tj. w wysokości 100% kwoty składek wykazanych w systemowym dokumencie rozliczeniowym utworzonym za ten miesiąc.

Pismami z 7 lipca 2020 r. K.M. wniosła o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek: za marzec 2020 r. w łącznej kwocie 1.354,64 zł, za kwiecień 2020 r. w łącznej kwocie 1.354,64 zł i za maj 2020 r. w łącznej kwocie 1.354,64 zł.

Decyzją z [...] r. znak: [...] ZUS odmówił K.M. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy za marzec, kwiecień, maj 2020 r. w łącznej kwocie 2.293,83 zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał się na treść art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 i stwierdził, że w przypadku, kiedy po dniu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, płatnik składek złoży dokumenty rozliczeniowe z wykazaną wyższą kwotą należnych składek, powstała różnica składek nie podlega zwolnieniu z obowiązku zapłaty.

Pismem z 16 września 2020 r. K.M. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W motywach wniosku podniosła, że deklaracje rozliczeniowe za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. nie zostały przesłane do ZUS w ustawowym terminie z powodu błędu księgowej. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że w wyniku pandemii COVID-19 straciła klientów, z którymi stale współpracowała i z którymi współpraca znacząco poprawiała budżet i miała być w całości przeznaczana na ZUS, jak również utraciła możliwość zarobku w formie zastępstw procesowych. Z tych względów K.M. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w łącznej kwocie 2.293,83 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy należną kwotą składki ZUS za marzec, kwiecień i maj 2020 r., tj. 4.063,92 zł, a kwotą udzielonej pomocy publicznej w wysokości 1.770,09 zł.

Pismem z 22 września 2020 r. K.M. podtrzymała w całości dotychczasowe stanowisko zawarte w piśmie z 16 września 2020 r. oraz wskazała na pogorszenie własnej sytuacji finansowej wobec rozwiązania umowy o współpracę ze spółką A.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r., odmawiającą K.M. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy za marzec, kwiecień, maj 2020 r. w łącznej kwocie 2.293,83 zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w wyniku ponownej weryfikacji dokumentów rozliczeniowych oraz zgłoszeniowych ustalił, że 29 lutego 2020 r. wnioskodawczyni zakończyła okres opłacania składek preferencyjnych i do 10 kwietnia 2020 r. powinna złożyć ZUS DRA za marzec 2020 r. wykazując podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie niższą niż 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, tak, aby na tej podstawie mogły tworzyć się systemowe dokumenty rozliczeniowe za kolejne miesiące. W ustawowym terminie wnioskodawczyni nie złożyła deklaracji rozliczeniowych za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r., co spowodowało to utworzenie systemowego przypisu składek na koncie za marzec - maj 2020 r. na podstawie dokumentów rozliczeniowych za luty 2020 r. Pismami z 1 lipca 2020 r. wnioskodawczyni została poinformowana o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. w kwotach po 590,03 zł, które zostały ustalone na podstawie dokumentów rozliczeniowych zapisanych na koncie do 28 czerwca 2020 r. i stanu konta na ten dzień. ZUS wyjaśnił, że deklaracje rozliczeniowe za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. K.M. przesłała do ZUS 6 lipca 2020 r., tj. po dniu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za te miesiące. Kwota należnych składek do zapłaty wykazana w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za marzec 2020 r. wynosi 1.354,64 zł, w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za kwiecień 2020 r. - 1.354,64 zł, w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za maj 2020 r. -1.354,64 zł.

Zdaniem ZUS, biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrywania wniosku RDZ, wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. w łącznej kwocie 2.293,83 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję K.M. zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

art. 7 i art. 77 § 1 i 4 i art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także dowolnej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów, prowadzącej do negatywnego rozstrzygnięcia;

art. 11 k.p.a. w zw. z art. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez uchylenie się od obowiązku wyjaśnienia skarżącej zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy, w szczególności poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niezrozumiały, chaotyczny, a także brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej;

art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy za marzec, kwiecień, maj 2020 r. w łącznej kwocie 2.293,83 zł wraz z odsetkami za zwłokę;

II. przepisów prawa materialnego, a to:

1. § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że z powodu pandemii koronawirusa utraciła stałych klientów z którymi współpracowała, zaś nieudzielenie jej zwolnienia ze składek doprowadzi do konieczności zakończenia prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W chwili obecnej skarżąca zmuszona była zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą. Od października 2020 r. podjęła współpracę z Mediatorem Sądowym M.C. w ramach umowy zlecenia na czas określony do końca lutego 2021 r. Na podstawie przedmiotowej umowy zlecenia skarżąca zarabia niewiele ponad 2.000 złotych i w chwili obecnej funkcjonuje na skraju ubóstwa.

Ponadto K.M. zaznaczyła, że decyzja Prezesa ZUS stanowi decyzję uznaniową i zgodnie z art. 7 k.p.a. organ ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Prezes ZUS nie odniósł się do słusznego interesu obywatela, interesu społecznego, czy możliwości organu administracji publicznej, arbitralnie odmawiając prawa pomocy skarżącej. Skoro organ nie widział podstaw do zwolnienia skarżącej z opłacenia należności w trybie ustawy COVID-19 winien był sięgnąć do przepisów § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), gdyż skarżąca wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i zmianę zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Poza tym skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na swą rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy COVID - 19. W myśl art. 31zo ust. 2 tej ustawy, mającego zastosowanie w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Stosownie do art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Wyjaśnienia również wymaga, iż przepis art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, dalej: u.s.u.s.) uregulował kwestię terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18 u.s.u.s.

Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem zwolnienia z obowiązku składania comiesięcznych dokumentów rozliczeniowych jest brak zmian podstawy wymiaru składek w stosunku do miesiąca poprzedniego. W okolicznościach niniejszej sprawy 29 lutego 2020 r. skarżąca zakończyła okres opłacania składek ze stawką preferencyjną. Od marca 2020 r. podlegała ubezpieczeniom według wyższej podstawy wymiaru składek. W związku z powyższym, począwszy od marca 2020 r. po stronie skarżącej powstał obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych według ogólnych zasad, tj. do 10 dnia następnego miesiąca, ponieważ w marcu 2020 r. nastąpiła zmiana podstawy wymiaru składek w stosunku do miesiąca poprzedniego, przy czym warunkiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. było przesłanie deklaracji nie później niż do 30 czerwca 2020 r.

W rozpoznawanej sprawie organ ustalił wysokość składek skarżącej za marzec, kwiecień i maj 2020 r., a tym samym rozmiar zwolnienia z tych składek na podstawie posiadanej deklaracji rozliczeniowej za luty 2020 r. z wykazaną najniższą podstawą wymiaru składek. Deklaracje rozliczeniowe za marzec, kwiecień i maj 2020 r. wskazujące niepomniejszoną podstawę wymiaru składek skarżąca przesłała do organu 6 lipca 2020 r. Organ przyjął, że skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z należności z tytułu składek w wysokościach wynikających ze złożonych przez nią korekt deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. z uwagi na fakt, że skorygowane dokumenty rozliczeniowe złożone zostały po rozpoznaniu wniosku o zwolnienie z należności z tytułu składek. Uzasadniając decyzję odmowną ZUS, odwołując się do treści art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19, podkreślił, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrywania wniosku. W tej dacie była znana jedynie kwota składek wynikająca z dokumentów rozliczeniowych zapisanych na koncie skarżącej do 28 czerwca 2020 r., tj. 590,03 zł za marzec 2020 r., 590,03 zł za kwiecień 2020 r. i 590,03 zł za maj 2020 r.

W ocenie Sądu stanowisko organu jest nieprawidłowe. Z wyżej wymienionych przepisów ustawy COVID-19 nie wynika, aby kwota składek do zwolnienia była określana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości. Art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 stanowi, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie ustawodawca w tym przepisie posługuje się terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże nie posługuje się pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego złożonych do 30 czerwca 2020 r. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa lub wyższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji niepodważona przez organ także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID-19 terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie (por. wyroki WSA: w Rzeszowie z 23 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 648/21, w Gdańsku: z 28 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 931/21 i z 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 690/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli więc deklaracja rozliczeniowa za miesiąc objęty wnioskiem została złożona w terminie do 30 czerwca 2020 r. albo tak jak w niniejszej sprawie kwota składek została ustalona na podstawie deklaracji rozliczeniowej złożonej za poprzedni miesiąc, to późniejsza korekta tych deklaracji nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwna wykładnia art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19, która zastosowana została przez ZUS w niniejszej sprawie, prowadziłaby bowiem do nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego. Zaakceptowanie stanowiska organu prowadziłoby do sytuacji, w której kwoty zwolnienia z opłacania składek mogłyby być wyższe lub niższe niż wielkość wynikająca z dokonanych przez płatnika deklaracji korygujących niepodważonych skutecznie przez organ, a zatem zgodnych z prawem.

W tej sytuacji uznać należy, że organ dopuścił się naruszenia art. 31zo ust. 2 i art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 błędnie uznając, że po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie jest możliwa korekta kwoty składek wykazanych w pierwotnie złożonej deklaracji rozliczeniowej, których dotyczy przedmiotowe zwolnienie. W tym stanie rzeczy z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów za przedwczesną uznać należy odmowę przyznania skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek we wnioskowanej przez nią wysokości za okres od marca do maja 2020 r.

Ponadto, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało w sposób prawidłowy uzasadnione. Podkreślić należy, że podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, że przepisy ustawy COVID-19 uniemożliwiają dokonanie przez płatnika korekty pierwotnie złożonej deklaracji rozliczeniowej. Lakoniczne odwołanie się do treści przepisów art. 31zo i art. 31zq ust. 4 ustawy COVID -19 bez dokonania ich szerszej wykładni w kontekście stanu faktycznego sprawy nie odpowiada wymogom poprawnego zredagowania uzasadnienia decyzji i stanowi naruszenie zasady przekonywania, zgodnie z którą organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy rozpoznaniu sprawy.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), bowiem przepisy wskazanego rozporządzenia nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przesłanki zwolnienia z obowiązku opłacania składek za określone miesiące w związku z trwającą epidemią COVID-19 określone zostały w sposób wyczerpujący w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) oraz wydanych na jej podstawie rozporządzeniach. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, w przeciwieństwie do rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie jest podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Zatem w niniejszej sprawie organ nie był uprawniony do rozpoznania wniosku skarżącej z 29 czerwca 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek pod kątem spełnienia przesłanek do umorzenia wnioskowanych należności w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia.

W ponownym prowadzonym postępowaniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię art. 31zo i art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 i ponownie oceni spełnienie przez stronę przesłanek zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Swoje stanowisko organ przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a., wskazując, jakimi przesłankami kierował się podejmując dane rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

is