Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1651/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędziowie Małgorzata Korycińska NSA Jerzy Sulimierski (spr.) Protokolant Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt 3/I SA/Po 1189/03 w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z o.o. w Głogowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu na rzecz "[...]" Spółki z o.o. w Głogowie kwotę 1200 (tysiąc dwieście) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt 3/I SA/Po 1189/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Głogowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie wymiaru cła, uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Sąd oparł swe ustalenia na następującym stanie faktycznym:

Na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r. [...] Sp. z o.o. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar – wyposażenie nadwozi samochodowych w poz. 2, klasyfikując je do kodu PCN 3926 30 00 0 ze stawką celną obniżoną, określoną dla towarów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej, w wysokości 1,8 % ad valorem, z uwagi na przedłożone świadectwo przewozowe EUR 1 nr A 767324 z dnia 20 sierpnia 1998 r.; choinki zapachowe do samochodów w poz. 3, klasyfikując je do kodu PCN 3307 90 00 0 ze stawką celną obniżoną, określoną dla towarów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej, w wysokości 5,4 % ad valorem, z uwagi na przedłożone świadectwo przewozowe EUR 1 nr [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r.; wkłady do tachometru w poz. 4, klasyfikując je do kodu PCN 4823 60 90 0 ze stawką celną obniżoną, określoną dla towarów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej, w wysokości 1,8 % ad valorem, z uwagi na przedłożone świadectwo przewozowe EUR 1 nr A 767324 z dnia 20 sierpnia 1998 r.

Ponadto w dniu [...] grudnia 1998 r. na podstawie dokumentu SAD nr OBR [...] w poz. 2 Spółka zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym wyposażenie nadwozi samochodowych, klasyfikując je do kodu PCN 3926 30 00 0 ze stawką celną obniżoną, określoną dla towarów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej w wysokości 1,8 % ad valorem, z uwagi na przedłożone świadectwo EUR 1 nr A 767393 z dnia 10 grudnia 1998 r.

W wyniku przeprowadzenia powtórnej kontroli wskazanych powyżej zgłoszeń celnych stwierdzono nieprawidłowości w zastosowaniu obniżonych stawek celnych na sprowadzone towary. Na podstawie świadectw przewozowych EUR 1, załączonych do dokumentów SAD, niemieckie władze celne stwierdziły, iż część towaru ujętego w przedmiotowych dowodach pochodzenia nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Układu Europejskiego. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w Poznaniu decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne z dnia [...] sierpnia 1998 r. w poz. 2, 3, 4 oraz zgłoszenie celne z dnia [...] grudnia 1998 r. w poz. 2 w części preferencji zastosowanych stawek celnych i obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił kwotę długu celnego w oparciu o autonomiczne stawki celne podwyższone o 100 %. Ponadto organ wezwał Spółkę do uiszczenia niedoboru cła oraz odsetek wyrównawczych.

Po rozpoznaniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu w dniu [...] marca 2003 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wezwania do zapłaty odsetek wyrównawczych i umorzył postępowanie w tym zakresie, zaś w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że sprowadzony towar o nieudokumentowanym preferencyjnym pochodzeniu nie posiada również udokumentowanego niepreferencyjnego pochodzenia. Organ II instancji wyjaśnił, że przedstawione przez stronę dokumenty zostały uwzględnione przez organ I instancji, lecz nie zostały zaakceptowane jako dokumenty potwierdzające niepreferencyjne pochodzenie towaru.

Na powyższą decyzję [...] Sp. z o.o. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji oraz obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że organy celne nie podjęły próby zbadania, czy jest możliwe ustalenie informacji o kraju pochodzenia sprowadzonych towarów, pomimo że z treści art. 83 § 2 Kodeksu celnego wynika, iż kontrole zgłoszeń celnych mogą być przeprowadzone także u uczestników obrotu. Twierdziła również, że w toku postępowania przedstawiła dokumenty finansowe pochodzące od jej dostawcy w Niemczech, których treść odpowiada warunkom określonym w § 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej Spółki stanowisko organów celnych, iż dokumenty te nie mogą być zaklasyfikowane jako wiarygodne w zakresie ustalenia pochodzenia towarów, jest nieuzasadnione.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając zaskarżoną decyzję, nie podzielił stanowiska organów celnych, że nadesłane przez Spółkę dokumenty m.in.: kserokopie pisma z dnia 2 listopada 1999 r. Niemieckiej Inspekcji Celnej, oświadczenia z dnia 25 października 1999 r. firmy [...] oraz oświadczenia z dnia 12 czerwca 1998 r. firmy [...] nie są świadectwami pochodzenia, fakturami, specyfikacjami towarów, kontraktami, świadectwami jakości lub innymi dokumentami urzędowymi zawierającymi zapis o kraju pochodzenia towaru. Sąd stwierdził, że organy celne, nie dokonując tłumaczenia tych dokumentów, w sposób dowolny przedwcześnie uznały, że wszystkie dokumenty przedłożone przez stronę nie są dokumentami wskazanymi w § 11 ust. 2 cytowanego powyżej rozporządzenia. Podkreślono, że obowiązkiem organów celnych było urzędowe przetłumaczenie na język polski złożonych przez stronę dokumentów, ewentualnie wezwanie Spółki do ich przetłumaczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język w polski nie mogą być, w świetle art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), uznane za dowód w sprawie. Sąd stwierdził, że organy celne zobligowane są do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami dokumentów obcojęzycznych, a bez takiego tłumaczenia dostarczonych przez stronę dokumentów, nie można ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, jaki mają one charakter, czy są dokumentami urzędowymi i jaką dokładnie zawierają treść, a w szczególności czy w którymś z tych dokumentów jest zapis o kraju pochodzenia towaru.

Sąd I instancji podniósł również, iż nie zostało ustalone, czy odprawiany towar posiadał informacje w postaci trwałego oznaczenia kraju pochodzenia. Organy celne powinny zatem w pierwszej kolejności uzyskać urzędowe tłumaczenie na język polski przedłożonych przez stronę dokumentów, a następnie szczegółowo je przeanalizować co do formy oraz co do treści. Następnie powinny rozważyć, czy zachodzi konieczność badania trwałego oznaczenia kraju pochodzenia na towarze, a także czy istnieją takie możliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy celne powinny zlecić urzędowe przetłumaczenie wszystkich obcojęzycznych dokumentów stanowiących dowód w sprawie oraz dokonać ich wnikliwej analizy, a w razie potrzeby powinny odnieść się do kwestii trwałego oznaczenia kraju pochodzenia na towarze.

Sąd I instancji wyjaśnił, że uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu tylko w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Decyzja ta, w części dotyczącej wezwania do zapłaty odsetek wyrównawczych oraz umorzenia postępowania, zdaniem Sądu, wydana została zgodnie z prawem.

Od powyższego orzeczenia Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.:

1) poprzez błędną wykładnię przepisu art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.) i art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz nieuwzględnienie przepisu art. 270 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.);

2) poprzez błędną wykładnię art. 122 Ordynacji podatkowej oraz nieuwzględnienie art. 83 § 2 Kodeksu celnego;

II. przepisów prawa procesowego, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w sytuacji, gdy było to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co stanowi obrazę przepisu art. 106 § 3 tejże ustawy, naruszenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7, jak również poprzez nieprawidłowe i enigmatyczne uzasadnienie wyroku z uwagi na niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co uchybiło przepisom art. 141 § 4 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że z faktu nałożenia na organy administracji publicznej obowiązku dokonywania wszelkich czynności urzędowych w języku polskim, nie można wywodzić, iż nieprzetłumaczony na język polski dokument nie może zostać uznany za dowód w postępowaniu. W związku z powyższym, za nietrafny organ uznał, stawiany mu przez Sąd I instancji, zarzut naruszenia art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej wyłącznie z powodu braku urzędowego tłumaczenia dokumentów.

Organ odwoławczy podkreślił również, iż strona postępowania oraz jej pełnomocnik, w trakcie prowadzonej korespondencji wielokrotnie przytaczali pisma, wypowiadali się co do ich treści, polemizowali, lecz nigdy nie podnieśli, iż nie rozumieją ich treści z uwagi na brak przysięgłego tłumaczenia.

Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną dokonywanie tłumaczeń wszystkich dokumentów będących przedmiotem oceny organów celnych byłoby działaniem niezrozumiałym, a ponadto powodowałoby narażenie się na zarzut zbyt rygorystycznego stosowania przepisów, co w konsekwencji utrudniałoby działania importerów i eksporterów. Dyrektor Izby Celnej wskazał na treść art. 270 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym organ celny ma możliwość przyjęcia jako dowodu w postępowaniu dokumentów sporządzonych przez organy celne lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Z § 2 tego przepisu wynika, iż organ może (a nie ma takiego obowiązku) żądać od strony postępowania urzędowego tłumaczenia na język polski dokumentów sporządzonych w języku obcym. Dokument sporządzony w języku obcym, zgodnie przepisami umowy międzynarodowej (mającej pierwszeństwo przed przepisami ustawy o języku polskim) oraz przyjęty, zgodnie z art. 270 Kodeksu celnego, jako dowód w sprawie, jest dowodem w myśl art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy podkreślił, iż przyjęcie dowodów niepreferencyjnego pochodzenia, wymienionych w § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, nie jest uzależnione od języka, w którym zostały one sporządzone.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej zarzucił Sądowi I instancji nieprawidłowości proceduralne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie treści pisma Niemieckiej Inspekcji Celnej oraz oświadczeń firm [...] i [...], budzących jego wątpliwości i zastrzeżenia. Podniósł również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazując jako podstawę wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie wykazał, co było warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji oraz jakie naruszenie prawa przez organ celny mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie znalazłszy podstaw do wykazania, że brak tłumaczenia miał charakter istotnego naruszenia przepisów procesowych, w lakonicznym i niewystarczającym uzasadnieniu wyroku ograniczył się jedynie do wskazania orzecznictwa, z którego wynika, że obcojęzyczne dokumenty powinny być tłumaczone na język polski. Ogólnikowe sformułowania w uzasadnieniu wyroku są, w ocenie organu odwoławczego, nieprzekonywujące oraz nie spełniają wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Ocenę jej zasadności należało zatem w pierwszej kolejności rozpocząć od rozpoznania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, albowiem prawidłowość zastosowania w sprawie prawa materialnego może być rozważana dopiero wówczas, gdy skargi kasacyjnej nie oparto na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. lub dopiero wtedy, gdy podstawa ta okaże się nieusprawiedliwiona (w rozumieniu art. 184 p.p.s.a). Zważyć także należy, iż stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Skarga kasacyjna zawiera zarzuty wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe i enigmatyczne uzasadnienie wyroku i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz naruszenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a.

Wyjaśnić wstępnie należy – co do zasady - iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego, ponieważ sąd ten sprawuje kontrolę legalności w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Wyjątek od tej zasady uregulowany został w art. 106 § 3 p.p.s.a., umożliwiającym przeprowadzenie w postępowaniu przed sądem dowodu uzupełniającego z dokumentów, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, 2) nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a. do postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. A zatem w postępowaniu uzupełniającym sąd administracyjny może przeprowadzić dowód z dokumentów urzędowych (art. 244 § 1 k.p.c.) stanowiących dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone oraz z dokumentów prywatnych (art. 245 k.p.c.), stanowiących dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.

W rozpatrywanej sprawie żadna ze stron nie wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, jak również nie można uznać, aby istniały procesowo uzasadnione podstawy przeprowadzenia takiego dowodu z urzędu przez Sąd I instancji. Mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dokumenty, tj. kserokopia pisma Niemieckiej Inspekcji Celnej z dnia [...] listopada 1999 r., świadectwo pochodzenia EUR 1 z 20 sierpnia 1998 r. i z dnia 8 grudnia 1998 r., a także oświadczenia firmy [...] oraz firmy [...], znajdują się w aktach administracyjnych i wchodzą one w skład materiału dowodowego zgromadzonego przez organ celny. W postępowaniu sądowym nie zachodziła zatem konieczność przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z tych dokumentów. Inną kwestią jest natomiast dokonanie tłumaczenia wyżej wymienionych dokumentów.

Z przepisu art. 256 k.p.c., mającego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynika, że sąd może zażądać, aby dokument w języku obcym był przełożony przez tłumacza przysięgłego. Jednakże przepis niniejszy odnosi się do dokumentów, z których dowód ma zostać przeprowadzony w postępowaniu przed sądem. Odpowiednie zastosowanie niniejszego przepisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza więc, iż sąd administracyjny może zażądać odpowiedniego tłumaczenia dokumentu urzędowego lub prywatnego, z którego ma przeprowadzić dowód uzupełniający na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej zaś sprawie - skoro nie zachodziły przesłanki do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego ze wskazanych wyżej dokumentów niemieckich - brak było uzasadnionych procesowo podstaw do żądania odpowiedniego ich tłumaczenia na język polski. A zatem zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. zważyć należy, że mógłby być on usprawiedliwiony w sytuacji, kiedy sąd w zarzucanym zakresie nie uzasadniłby podstaw prawnych orzeczenia w sposób adekwatny do celu jaki wynika z treści niniejszego przepisu, a w szczególności - dlaczego stwierdził naruszenie przez organy celne przepisów prawa materialnego czy przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2005 r., I FSK 299/05, Lex nr 187709). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał treść normy, jaka obowiązuje odnośnie języka czynności urzędowych prowadzonych przez polskie organy administracji publicznej oraz wskazał jakie jest jej znaczenie. Wobec tego nie zachodzą podstawy uzasadniające skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 7 p.p.s.a. wyjaśnienia wymaga, iż skarga kasacyjna winna konkretnie wykazać, że zarzucane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednoznacznie jaką czynność zmierzającą do szybkiego załatwienia sprawy winien podjąć Sąd I instancji i w czym przejawia się istotny wpływ zarzucanego uchybienia na wynik sprawy. Sąd dokonał oceny postępowania organów celnych na podstawie akt administracyjnych, a nadto jak wyżej wywiedziono, nie zachodziła konieczność przeprowadzania w postępowaniu sądowym uzupełniającego dowodu z dokumentów. Wyrażona w art. 7 p.p.s.a. zasada koncentracji materiału procesowego ma na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowania i dążenie do rozstrzygnięcia sprawy już na pierwszym posiedzeniu przed sądem administracyjnym; w istocie nie ma na celu uzupełniania materiału procesowego, do zebrania którego zobligowany był organ administracji. Wobec tego omawiany w tej części skargi kasacyjnej zarzut należało uznać za wadliwie postawiony i nie mógł on odnieść pożądanego przez skarżącego skutku.

Mając na uwadze, że zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest – przy rozpoznawaniu zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego – stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Przy ocenie zasadności podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego zważyć przede wszystkim należy, iż w myśl art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Zgodnie z tą konstytucyjną zasadą, ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim stanowi, iż język polski jest językiem urzędowym terenowych organów administracji publicznej (art. 4 pkt 3) oraz, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1). Sąd I instancji trafnie zatem wywiódł, że w postępowaniu przed organami administracji publicznej językiem urzędowym jest język polski i w omawianym zakresie dokonał prawidłowej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wobec tego zarzut błędnej ich wykładni jest niezasadny. Wprawdzie zwraca uwagę, ze ustawodawca nie zdefiniował pojęcia czynności urzędowych, jednakże - na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2002 r., IISA 4033/01 (Wokanda 2002 /12/39) – nasuwające się wątpliwości związane z tym zagadnieniem prawnym usunęłą uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., W. 7/96 (OTK 1997 nr 2, poz. 27), podjęta na gruncie dekretu z 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samorządowych władz administracyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 324). Trybunał Konstytucyjny w powyższej uchwale wyraził pogląd, zachowujący aktualność pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o języku polskim, że czynności urzędowe to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym. Pojęcie czynności urzędowych obejmuje również czynności procesowe podejmowane przez organy administracji publicznej. Oznacza to, że czynności procesowe winny być dokonywane w języku polskim. Organ administracji publicznej zobligowany jest do dokonywania w języku polskim zarówno czynności ustnych, jak i do prowadzenia w tym języku dokumentacji postępowania, a to oznacza prawną powinność posługiwania się w postępowaniu administracyjnym przetłumaczonymi dokumentami.

Dowodami w rozpoznawanej sprawie są m.in. dokumenty sporządzone w języku obcym, zaś obowiązujące przepisy prawa nie odbierają im tego waloru ze względu na język, w którym zostały sporządzone. Zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 270 § 1 Kodeksu celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Brak jest więc prawnie uzasadnionych podstaw do twierdzenia, iż obcojęzyczny dokument, bez jego urzędowego tłumaczenia na język polski nie może być uznany za dowód w sprawie. Konstatacja ta nie prowadzi jednakże do wniosku, iż organ celny zwolniony jest z obowiązku tłumaczenia na język polski obcojęzycznych dokumentów, zaliczonych w poczet materiału dowodowego. Wynikający z ustawy o języku polskim wymóg dokonywania przez organ administracji publicznej czynności urzędowych w języku polskim obliguje ten organ do dokonania tłumaczenia obcojęzycznego dokumentu. Badanie treści dokumentu winno zostać przeprowadzone w języku polskim, który – jak wyżej wywiedziono - jest językiem postępowania. Wówczas dopiero można przyjąć, z zachowaniem reguł postępowania dowodowego, że czynność procesowa polegająca na przeprowadzeniu dowodu z dokumentu, sporządzonego w języku obcym, została przeprowadzona prawidłowo.

Konkludując, konstytucyjna zasada, której odzwierciedleniem są przepisy ustawy o języku polskim stanowiąca, iż językiem urzędowym jest język polski warunkuje, aby dokumenty - tak jak w rozpatrywanej sprawie - będące zasadniczym dowodem wpływającym na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zostały przetłumaczone na język polski, umożliwiając prawidłową ocenę wyniku badania treści takiego dokumentu. Innymi słowy, aby obcojęzyczny dokument mógł mieć wartość dowodową w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, dowód taki musi odpowiadać warunkom normatywnym. Wychodząc zaś z tego punktu widzenia oraz z zasady oficjalności na gruncie postępowania administracyjnego, ocena prawidłowości dokonanych przez organ administracji publicznej ustaleń mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, nie może polegać na ograniczeniu się do konstatacji, czy treść obcojęzycznego dokumentu była kwestionowana przez stronę postępowania, czy też nie. Nie może ulegać jakimkolwiek wątpliwościom, iż wynik badania treści dokumentu wraz z jego tłumaczeniem powinien być jednoznaczny, gdyż dopiero wówczas możliwe jest stwierdzenie, czy i w jakim zakresie przeprowadzony dowód wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. Uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakkolwiek nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji generalizującego, iż obcojęzyczny dokument bez jego urzędowego tłumaczenia nie może być uznany za dowód w sprawie, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznał również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie jego błędnej wykładni oraz zarzut nieuwzględnienia art. 83 § 2 Kodeksu celnego. W art. 122 Ordynacji podatkowej ustanowiona została zasada prawdy obiektywnej, stosownie do której organy podatkowe w toku postępowania powinny podjąć wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni powyższego przepisu, nakładając na organy celne obowiązek zlecenia urzędowego przetłumaczenia wszelkich obcojęzycznych dokumentów stanowiących dowód w sprawie oraz dokonania ich wnikliwej analizy przy ponownym rozpoznaniu. Za zasadne uznać należy zalecenie organom celnym odniesienia się do kwestii trwałego oznaczenia kraju pochodzenia, w sytuacji, gdyby okazało się to konieczne

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.