Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 354/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również "Minister") postanowieniem z [...] listopada 2014 r. (dalej "zaskarżone postanowienie"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "k.p.a." oraz art. 1 ust. 1 i 1a i art. 1a ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r., Nr 167, poz. 1758 ze zm.), dalej również "ustawa", utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie przez B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej również "B. Sp. z o.o." lub "Spółka") nieruchomości rolnej położonej na terenie gminy P. o pow. 0,8000 ha, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obręb Z. (dalej również "nieruchomość").

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 29 kwietnia 2014 r. B. Sp. z o. o. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, stanowiącej obecnie własność spółki P. S. A. z siedzibą w G. W uzasadnieniu wniosku Spółka zadeklarowała, że nieruchomość ma zostać nabyta w celu dalszego przeniesienia prawa własności na rzecz spółki B. Sp. z o. o. z siedzibą w W., przy jednoczesnym uzyskaniu przez tę spółkę zgody na nabycie nieruchomości. Nieruchomość byłaby docelowo wydzierżawiana innym podmiotom do prowadzenia działalności zgodnie z przeznaczeniem wynikającym ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, przy uwzględnieniu jej położenia w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej.

Minister Spraw Wewnętrznych pismem z 27 czerwca 2014 r. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w sprawie, natomiast postanowieniem z [...] lipca 2014 r. przedłużył termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do dnia 27 sierpnia 2014 r.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyraził sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez B. Sp. z o.o. objętej wnioskiem nieruchomości rolnej.

B. Sp. z o.o. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Rolnictwa postanowieniem z [...] listopada 2014 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] sierpnia 2014 r.

W ocenie organu zakres merytorycznej oceny wniosku o nabycie nieruchomości przez cudzoziemca dokonywana w ramach współdziałania, wiąże się z zadaniami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi obejmującymi szeroko pojęte zagadnienia z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Zakres ten wyznacza art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548 ze zm.), zgodnie z którym dział rozwój wsi obejmuje m. in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne.

Organ wskazał, że z wypisu z rejestru gruntów wynika, że objęta wnioskiem działka nr [...] z obrębu Z. o pow. 0,8000 ha stanowi grunty orne IV klasy. Z zaświadczenia Burmistrza Gminy P. z [...] marca 2014 r. znak: [...] wynika, że dla ww. działki brak jest aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W opracowanym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w P. z [...] stycznia 2001 r., ww. działka położona jest w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej (obszar rolnictwa intensywnego gleby bardzo dobre i dobre) oraz na obszarze proponowanego zasięgu terenów ochrony pośredniej zewnętrznej dla ujęć wodociągów-grupowych. Dla nieruchomości została wydana decyzja administracyjna Burmistrza P. nr [...] z [...] czerwca 2004 r. znak: [...] o lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie linii światłowodowej.

Dalej organ wywiódł, że przedmiotem działalności B. Sp. z o.o. jest prowadzenie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej działalności audytorsko – doradczej (KRS [...]). Udziałowcami spółki B. Sp. z o. o. są: spółka B. S. A. z siedzibą w W. oraz A. H., obywatel D., zamieszkały w D. Jedynym akcjonariuszem B. S. A. jest spółka I. Sp. z o. o. z siedzibą w W.. Jedynym udziałowcem I. sp. z o. o. z siedzibą w W. jest spółka B. Sp. z o. o. z siedzibą w W.. Jedynym udziałowcem B. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (KRS [...]) jest A. H., obywatel D., zamieszkały w D. pod adresem [...].

Mając na uwadze powyższe Minister stanął na stanowisku, że nieruchomość powinna być wykorzystywana zgodnie z jej przeznaczeniem, a więc na cele działalności rolniczej. Tymczasem, jak wprost wynika z wniosku spółki B. Sp. z o.o., celem nabycia przez Spółkę nieruchomości jest jej dalsze zbycie na rzecz B. Sp. z o. o., przy zachowaniu wymogów uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez tę spółkę, a następnie docelowo wydzierżawianie innym podmiotom do prowadzenia działalności zgodnie z kwalifikacją terenu wynikającą ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a więc przy uwzględnieniu jej położenia w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Oznacza to, że ani B. Sp. z o.o., ani spółka na rzecz której B. Sp. z o.o. zamierza zbyć własność objętej wnioskiem nieruchomość, nie prowadzą na terenie Rzeczypospolitej Polskiej działalności rolniczej. Wobec tego, Spółka nie jest preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych.

W ocenie Ministra wydanie Spółce zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa i interesem społecznym. Minister czuwając nad kształtowaniem ustroju rolnego kieruje się preferencjami prowadzonej przez siebie polityki rolnej i zasadami kształtowania ustroju rolnego. Zdaniem organu, preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały na terenie gminy, w której położona jest część nabywanej nieruchomości. Spółka takich przesłanek nie spełnia.

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a. organ uznał je za chybione. Organ wyjaśnił, że argumentacja Spółka, iż dąży ona do aktywowania gospodarczego i społecznego objętej wnioskiem nieruchomości, pozostaje bez wpływu na rozwinięcie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Bez znaczenia pozostaje również fakt, iż na chwilę obecną nieruchomość nie jest przez jej aktualnego właściciela wykorzystywana na cele rolnicze. O rolniczym charakterze gruntu przesądza bowiem jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystywania.

Organ nie uwzględnił również zarzutów Spółki dotyczących naruszenia przepisów procedury administracyjnej w zakresie gromadzenia i oceny dowodów oraz naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności w zakresie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, w tym z opinią [...] Izby Rolniczej w S. Organ podkreślił, że dowód w postaci opinii [...] Izby Rolniczej w S. nie był decydującym w sprawie. Minister wystąpił do Izby o wyrażenie opinii co do planowanej transakcji by poznać interes społeczny lokalnych rolników w zakresie przysługujących organowi kompetencji czuwania nad kształtowaniem polityki rolnej i szeroko rozumianego interesu rolnictwa oraz będąc uprawnionym do uwzględnienia w prowadzonym postępowaniu interesu społecznego na podstawie art. 7 k.p.a. Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa poprzez występowanie do Izby z prośbą o opinię, ponieważ organ nie był w posiadaniu jakichkolwiek informacji poufnych przedsiębiorstwa Spółki.

Organ podkreślił, że dowodami decydującymi o wyrażeniu sprzeciwu były: rolny charakter objętych wnioskiem nieruchomości wynikający z danych ewidencji gruntów i deklarowany przez Spółkę bezpośredni cel ich nabycia, niezgodny z ich rolnym przeznaczeniem, a przez to sprzeczny z interesem rolnictwa i polityką kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochroną gruntów przeznaczonych na cele rolne, nad którymi to czuwa Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie swoich zadań i kompetencji.

W odniesieniu do kwestii braku umożliwienia zapoznania się Spółce z opinią i nie podjęcia działań umożliwiających jej wypowiedzenie się co do tego dokumentu Minister wskazał, że uczynienie zadość temu wymogowi w postępowaniu w pierwszej instancji nie było możliwe z uwagi na związanie nieprzekraczalnymi terminami do wyrażenia stanowiska wynikającymi z ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przedłużony przez Ministra Spraw Wewnętrznych termin do wniesienia sprzeciwu upływał w dniu 27 sierpnia 2014 r. Opinia Izby wpłynęła do organu w dniu 25 sierpnia 2014 r. Minister nie miałby więc możliwości zapoznania strony z treścią opinii przed upływającym w dniu 27 sierpnia 2014 r. terminem. Z kolei wysyłając wcześniej zawiadomienie z art. 10 k.p.a. informujące o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, które nie zawierałyby nic ponad dokumenty znane stronie, organ również byłby narażony na zarzut naruszenia tego przepisu poprzez zapoznanie strony z niepełnym materiałem dowodowym. Organ podkreślił, że w toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i z możliwości tej skorzystała.

B. sp. z o.o. z siedzibą w W. wywiodła do Sądu skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2014 r.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego: tj.

- art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że interes społeczny (rolnictwa), jest przy ocenie wniosku o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej nadrzędny nad słusznym interesem Spółki, podczas gdy art. 1 ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie określa merytorycznych kryteriów mogących być podstawą sprzeciwu, a tym bardziej nie wskazuje na nadrzędność owego interesu społecznego nad słusznym interesem Spółki,

- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w terminie pozwalającym jej na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz umożliwiającym jej zgłoszenie żądań, wyjaśnień oraz wypowiedzenie się co do całości postępowania, a w konsekwencji oparcie zaskarżonego postanowienia na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę co do treści tych ustaleń, oraz poprzedzających je dowodów, nie mogą być uznane za udowodnione,

- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 i art. 81 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia o opinię [...] Izby Rolniczej w S., ustaleniach faktycznych znanych organowi z urzędu, których nie zakomunikował stronie przed wydaniem postanowienia z [...] sierpnia 2014 r., co skutkowało brakiem wypowiedzenia się przez stronę na temat treści tych okoliczności, które w takim przypadku nie mogą być uznane za udowodnione,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszechstronnego postępowania dowodowego w sprawie, a w konsekwencji dokonania przez organ oceny na podstawie niepełnego materiału dowodowego, dokonanie całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych z uwagi na brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 8 k.p.a. polegającym na sporządzeniu uzasadnienia postanowienia w sposób niewystarczający, niezgodnie z wymaganiami prawa, w tym poprzez posługiwanie się ogólnikowymi zwrotami, zamiast wszechstronnego i obiektywnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i wskazania dlaczego określone dowody zostały uznane za wiarygodne, a inne nie, brak spójnego wywodu uzasadniającego wydane rozstrzygnięcia,

- art. 1 ust. 1 oraz 1a ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, poprzez naruszenie ustawowego prawa cudzoziemców do nabywania nieruchomości,

- art. 5 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych, poprzez wystąpienie oraz uwzględnienie opinii [...] Izby Rolniczej bez podstawy prawnej,

- art. 23 ust. 1 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, poprzez brak wyjaśnienia zastosowania ww. przepisu przywołanego w uzasadnieniu postanowienia, a tym samym wydanie zaskarżonego postanowienia bez podstawy prawnej,

- art. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez niewyjaśnienie zakresu zastosowania przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w tym zastosowanie tych przepisów bez powoływania się na konkretne przepisy ww. ustawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka dokonała rozwinięcia powyższych zarzutów wskazując, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przedstawił żadnego dowodu, który uzasadniałby zgłoszenie sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez Spółkę. Zdaniem strony skarżącej nie można uznać za taki dowód opinii [...] Izby Rolniczej z [...] sierpnia 2014 r., która nie tylko nie zawiera żadnego uzasadnienia, ale w ogóle trudno uznać, by organ opiniujący dokonał jakiejkolwiek analizy konkretnego przypadku nieruchomości. Organ nie zażądał również jakichkolwiek wyjaśnień od Spółki w powyższym zakresie, a jak sam stwierdził ustaleń faktycznych dokonał na podstawie wniosku z 29 kwietnia 2014 r. oraz załączonych do niego dokumentów. Dodatkowo organ wskazał, że "dowód w postaci opinii [...] Izby Rolniczej w S., nie był decydującym w sprawie".

Niezrozumiałe dla strony skarżącej jest działanie organu polegające na wystąpieniu do Izby o opinię, by poznać interes społeczny lokalnych rolników, podczas gdy i tak cel ten nie został osiągnięty. Strona skarżąca poddała również w wątpliwość utożsamiania interesu lokalnych rolników z interesem społecznym w rozumieniu art. 7 k.p.a. W ocenie Spółki zarówno Izba, jak i Minister uznali nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca - będącego spółką posiadającą siedzibę i prowadzącą działalność na terenie Rzeczpospolitej Polskiej - za generalnie niepożądane społecznie niezależnie od okoliczności sprawy i przepisów prawa i temu celowi podporządkowali swoje działania.

Strona skarżąca podniosła, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie żądał od niej żadnych wyjaśnień ani dokumentów, a zgromadzony w sprawie materiał poza dokumentami przedstawionymi przez Spółkę sprowadził się do opinii [...] Izby Rolniczej. Ta z kolei według treści uzasadnienia nie wpłynęła na rozstrzygnięcie. Z uwagi na powyższe, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miał podstaw do zgłoszenia w niniejszej sprawie sprzeciwu, zwłaszcza że ma on charakter fakultatywny i jako taki powinien wynikać z udowodnionych i szczególnie istotnych przesłanek. Zdaniem strony skarżącej nie można pozytywnie ocenić przeprowadzonego postępowania, bowiem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wskazał na podstawie jakich dowodów wydał postanowienie z [...] listopada 2014 r., w szczególności nie wskazał na czym polega sprzeczność interesu Skarżącego z interesem rolnictwa.

Strona skarżąca wskazała również, że aktualne pozostają zarzuty wskazane we wniosku z 4 września 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie zasadności wystąpienie o opinię do [...] Izby Rolniczej w S. W postanowieniu z [...] sierpnia 2014 r. organ przyjął - w oparciu o opinię Izby - że wydanie zezwolenia byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa i polityką kształtowania ustroju rolnego, natomiast w zaskarżonym postanowieniu podkreślił jej niewiążący charakter. Minister nie wskazał bowiem podstawy prawnej skierowanego zapytania lub choćby uzasadnienia potrzeby kierowania zapytań do izb rolniczych. Podstawa prawna działania organu w zakresie wystąpienia o opinię do [...] Izby Rolniczej w S. nie wynika z art. 23 ust. 1 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej. Co więcej, przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych nie wymienia wśród zadań izby rolniczej przedstawiania opinii na temat planowanego nabycia nieruchomości rolnej położonej na terenie działania izby przez cudzoziemca. Organ nie miał podstaw ustawowych do wystąpienia do [...] Izby Rolniczej w S. o opinię w sprawie, dlatego opinia nie powinna być uwzględniana przy rozpatrywaniu sprawy na żadnym etapie i w żadnym charakterze.

W ocenie strony skarżącej w związku z wystąpieniem do Izby o opinię zachodzi również poważna wątpliwości co do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji dotyczącej odpowiednio Spółki, B. Sp. z o.o., oraz spółki, która jest aktualnym właścicielem i zamierzonym zbywcą nieruchomości.

Organ w kontekście zarzutu Spółki, iż na nieruchomości nie jest aktualnie prowadzona działalność rolnicza, a w związku z tym nabycie nieruchomości przez Spółkę nie doprowadzi do zmiany w faktycznym przeznaczeniu działki, zacytował wyłącznie orzeczenie Sądu Najwyższego o rolniczym charakterze gruntu. Zdaniem strony skarżącej nie może to być uznane za merytoryczne odniesienie się do zarzutu. Skarżąca Spółka podkreśliła, że jako nabywca nieruchomości, podobnie jak aktualny właściciel, nie ma obowiązku rolniczego użytkowania nabytego gruntu, nawet jeżeli ten grunt ma charakter gruntu rolnego. Organ z kolei nie ma instrumentów, które pozwalałyby mu na doprowadzenie do rolniczego wykorzystania gruntu. Dlatego też wyłączenie możliwości zbycia nieruchomości na rzecz B. wynikające ze sprzeciwu zawartego w zaskarżonym postanowieniu. w istocie nie doprowadzi do jakiejkolwiek pozytywnej z punktu widzenia organu zmiany sposobu wykorzystania Nieruchomości (tzn. niedoprowadzi do wykorzystywania jej na cele rolne), a przeciwnie - można zakładać, iż obecny stan niewykorzystania nieruchomości przez aktualnego właściciela zostanie utrwalony. Skarżąca jako pozorne oceniła działanie organu w rzekomym interesie społecznym w powiązaniu z realnym ograniczeniem prawa własności zbywcy – P. S.A. i prawa cudzoziemca – B. Sp. z o.o. do nabycia nieruchomości. W konsekwencji Spółka stanęła na stanowisku, że organ zaniechał wyjaśnienia stanu faktycznego, czym naruszył art 7 k.p.a.

Dalej strona skarżąca wskazała, że przed wydaniem postanowienia z [...] sierpnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie udostępnił Spółce akt sprawy, a tym samym nie umożliwił jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w sprawie. W żadnym stopniu nieudostępnienie akt sprawy z opinią [...] Izby Rolniczej nie tłumaczy związanie Ministra nieprzekraczalnymi terminami do wyrażenia ewentualnego sprzeciwu. Strona skarżąca podniosła, że dopiero po zgłoszonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ zawiadomił stronę o możliwości wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału w terminie 7 dni. W ocenie strony skarżącej wyznaczony termin nie gwarantował jej możliwości rzetelnego zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do całokształtu zebranego materiału, a tym samym uniemożliwiał prawidłowe ustalenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. W wyznaczonym terminie przypadły bowiem, aż 2 dni o charakterze świątecznym (niedziela oraz Święto Niepodległości), co w rzeczywistości realnie skróciło wyznaczony termin do 5 dni (nie uwzględniając soboty, która w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest również wolna od pracy). W trakcie telefonicznego kontaktu z pracownikiem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu doręczenia zawiadomienia (które miało miejsce w godzinach popołudniowych) poinformowano stronę, że akta nie będą dostępne następnego dnia ale dopiero kolejnego dnia. Faktycznie termin ten uległ skróceniu do 3 dni roboczych. Nie było to w żaden sposób uzasadnione stanem sprawy, zwłaszcza wobec wcześniejszej bezczynności organu w kwestii zawiadomienia trwającej znacznie ponad miesiąc. Strona nie mogła w tym terminie zrealizować swoich słusznych praw.

Strona skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia je poprzedzającego, zostały sporządzone niezgodnie z wymogami prawa. Organ uzasadniając swoje rozstrzygnięcia posłużył się ogólnikowymi zwrotami, co nie odzwierciedla spójnego wywodu potwierdzającego wszechstronne i obiektywne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, jak również wskazania dlaczego określone dowody zostały uznane za wiarygodne.

Skutkiem nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, a właściwie jego braku i niewłaściwej interpretacji przepisów – zdaniem strony skarżącej – jest naruszenie art. 1 ust. 1a ustawy nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Rozstrzygnięcie wydane w oparciu o ww. przepis następuje w ramach uznania, które nie może sprowadzać się do dowolności. Tym samym organ miał obowiązek przeprowadzić analizę zgromadzonych dowodów oraz podjąć rzetelne rozstrzygnięcie.

Organ nie wyjaśnił również jak przepis ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 803 ze zm.), w szczególności art. 1 tej ustawy, przekłada się na niniejszą sprawę oraz w jakim zakresie i w jaki sposób ewentualne wyrażenie sprzeciwu w przedmiotowej sprawie miałoby służyć kształtowaniu ustroju rolnego państwa. Zdaniem skarżącej bezprzedmiotowe jest odwołanie się organu do pojęcia działalności rolniczej. Nieuzasadnione jest również aby w sprawie zgłoszenia sprzeciwu powoływać się na zagadnienie "preferowanego nabywcy", które nie ma zastosowania do nabywania nieruchomości przez cudzoziemców. Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zawiera ograniczeń, które zostały przewidziane w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Oczywiste jest, że cudzoziemiec nie będzie odpowiadał cechom preferowanego nabywcy, jednakże mimo to ustawodawca dopuszcza możliwość nabycia nieruchomości rolnej przez cudzoziemca niezależnie czy jest on preferowanym nabywcą.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2014 r. w całości oraz uchylenie w całości postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2014 r. i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przewidzianym.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 167, poz. 1758, ze zm.) zgodnie z którym, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do sprawa wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Sprzeciw ten jest wyrażany w ramach współdziałania organów, na podstawie art. 106 k.p.a., w formie postanowienia (art. 1 ust. 1a ww. ustawy).

Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 1 ust. 4 ustawy nabyciem nieruchomości w rozumieniu tej ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie każdego zdarzenia prawnego. Przy czym pojęcie "zdarzenie prawne" jest szerokie i obejmuje również czynność prawną nabycia nieruchomości w drodze umowy kupna – sprzedaży.

Wprawdzie cudzoziemiec, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, może nabyć w Polsce nieruchomość, w tym nieruchomość rolną, jednakże nie na zasadzie równouprawnienia z obywatelami polskimi, lecz pod warunkiem spełnienia wymogów ww. ustawy, od których spełnienia ustawodawca uzależnia dopuszczalność nabywania nieruchomości przez cudzoziemców.

Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest to, że wniosek o wydanie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości, dotyczy nieruchomości rolnej, przy czym o rolniczym charakterze gruntu przesądza jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystania. Rolny charakter nieruchomości objętej wnioskiem upoważnia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy do wypowiedzenia się, czy z punktu widzenia kierowanego przez niego działu administracji, istnieją podstawy do wniesienia sprzeciwu na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca.

Postanowienia art. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Minister, załatwiając sprawę, kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 k.p.a., a zatem powinien uwzględniać interes ogólny i słuszny interes obywatela.

W orzecznictwie przyjmuje się, na co wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, że przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zakreślają merytorycznego zakresu oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale dotyczyć ona powinna tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego, czyli w tym konkretnym wypadku szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Taki zakres badania wniosku przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi wyznacza art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 743, ze zm.), zgodnie z którym dział rozwój wsi obejmuje m.in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 674/08, Lex nr 459300).

Ponadto jak stanowi art. 1a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo, z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592). Zatem przesłanki wynikające z tej ustawy mogą być uwzględnione jako podstawa wydania sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Stosownie do przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego ilekroć w ustawie jest mowa o nieruchomości rolnej, należy przez to rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekając w sprawie, jak już wyżej wskazano, kieruje się ogólną dyrektywa wynikającą z art. 7 k.p.a., zatem powinien uwzględnić interes ogólny i słuszny interes obywatela. Badając w sprawie interes ogólny, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany jest dokonać oceny wniosku, uwzględniając treść art. 23 ust. 1 ustawy o działach administracji rządowej, w aspekcie szeroko pojętych zagadnień z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Z kolei zasady kształtowania ustroju rolnego, zgodnie z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nakazują uwzględnić poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Jest też bezsporne, iż z art. 23 Konstytucji RP wynika, iż podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając jako organ współdziałający zgodnie z art. 1 ust. 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej jest uprawniony, na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż za zgłoszeniem sprzeciwu przemawiają interesy rolnictwa, gdyż nieruchomość ma charakter rolny, a wnioskodawca, ani spółka na rzecz której wnioskodawca zamierza zbyć własność objętych wnioskiem działek nie prowadzą na terenie Rzeczypospolitej Polskiej działalności rolniczej. Celem nabycia nieruchomości nie jest wykorzystywanie jej zgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej, a jej zbycie i wydzierżawianie. Przy czym sam wnioskodawca, chcąc zbyć nabywaną nieruchomość, nie może zapewnić prowadzenia gospodarki rolnej na przedmiotowej nieruchomości rolnej przez inny podmiot. W okolicznościach sprawy ani wnioskodawca, ani podmiot któremu wnioskodawca zamierza zbyć nieruchomość nie są preferowanymi nabywcami nieruchomości rolnych. Minister dokonując oceny zamiarów wnioskodawcy co do nabywanej nieruchomości zasadnie uznał, że wnioskodawca nie zapewni prowadzenia gospodarki rolnej na przedmiotowej nieruchomości.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów procesowych, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.), które mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania. Wbrew twierdzeniom skargi, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i dokonał jego prawidłowej oceny uznając, że interes rolnictwa w okolicznościach przedmiotowej sprawy upoważnia do zgłoszenia sprzeciwu na nabycie przez skarżąca wskazanej we wniosku nieruchomości rolnej.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wobec powyższego organ w toku postępowania był uprawniony zwrócić się do [...] Izby Rolniczej o opinię co do planowanego nabycia nieruchomości.

Zgodzić się natomiast należy z zarzutem skargi naruszenia w toku postępowania art. 10 § 1 k.p.a.. Biorąc jednak pod uwagę, że po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowienia z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżąca Spółka miała możliwość zapoznania się z całością materiału dowodowego w sprawie, w tym z pismem [...] Izby Rolniczej z dnia 21 sierpnia 2014 r., to należy uznać, że naruszenie to pozostaje bez wpływy na rozstrzygnięcie sprawy.

Uznając, że zarzuty skargi nie są uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.