Wyrok NSA, sygn. akt FSK 1965/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 53 par. 1, art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 140 poz 938
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Maria Dożynkiewicz (spr.), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Marka J. – PKS "T." z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 299/03 w sprawie ze skargi Marka J. – PKS "T." z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku od środków transportowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

W związku z nieuregulowaniem przez Marka J. należności- z tytułu drugiej raty podatku od środków transportowych za 2002 r. od pojazdu marki KOGEL Prezydent Miasta T. - decyzją z 23 października 2002 r. (...) określił zaległość w podatku od środków transportowych w wysokości 741 zł. oraz odsetki od zaległości podatkowej w wysokości 1 5,21- zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji Marek J. zarzucił organowi pierwszej instancji, iż bezprawnie zawyżył wartość ciążącego na nim zobowiązania o nienależne - jego zdaniem - odsetki. Stwierdził, że nie istnieje współczynnik określony w art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa, na który powołuje się organ obliczając należne odsetki. Jednocześnie podniósł, iż stopa kredytu lombardowego, ogłoszona przez radę Polityki Pieniężnej, wynosi jedynie 9%, a tym samym współczynnik, na który powołuje się organ winien wynosić 18%, a nie 20%.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 24 stycznia 2003 r. (...) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podatnik nie zapłacił w terminie należnego podatku od środków transportowych. Ponieważ wpłacona przez niego kwota nie pokrywała zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, organ pierwszej instancji, kierując się art. 56 par. 3 Ordynacji podatkowej dokonał - zdaniem Kolegium - prawidłowego określenia wysokości odsetek, opierając się na obwieszczeniach Ministra Finansów z dnia 28 sierpnia 2002 r. /M.P. nr 38 poz. 604/ oraz z dnia 26 września 2002 r. /M.P. nr 44 poz. 604/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marek J. zarzucił, że roszczenia organu zostały bezprawnie zawyżone o kwotę odsetek, które są nienależne. Powołał się przy tym na treść art. 56 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa /w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r./, z którego wynika, iż stawka odsetek za zwłokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez Prezesa NBP. Skarżący podkreślił, że wskazana w powołanym przepisie stawka kredytu lombardowego nigdy nie została obwieszczona przez Prezesa NBP, a jest uchwalana i ogłaszana przez inny organ państwa, tj. Radę Polityki Pieniężnej. Z powyższego wywiódł tezę, iż wprawdzie art. 53 ustawy Ordynacja podatkowa nakłada na podatnika dodatkowy ciężar w postaci obowiązku zapłaty odsetek, to jednak nie istnieje wskazany w art. 56 współczynnik umożliwiający wyliczenie tego zobowiązania. Określenie odsetek od zaległości podatkowej zdaniem skarżącego stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący kwestionuje również moc prawną obwieszczeń Ministra Finansów podkreślając, iż skoro nie istniała stopa kredytu lombardowego obwieszczona przez Prezesa NBP, to Minister Finansów nie mógł określić stopy odsetek należnych za zwłokę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 24 lutego 2004 r. skargę oddalił.

Odnosząc się do wywodów skarżącego dotyczących legalności zobowiązania do zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, Sąd ten stwierdził, że z regułą wyrażoną w art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa, zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie. Od zaległości podatkowych - naliczane są odsetki ustawowe /art. 53 par. 4 cyt. ustawy/ które zasadniczo obowiązany jest naliczyć sam podatnik /art. 53 par. 3/ Jeżeli jednak doszło do określenia zaległości podatkowej przez organ w warunkach, o jakich mowa w art. 21 par. 3 Ordynacji, to odsetki za zwłokę nalicza organ podatkowy, określając je na dzień wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej /art. 53 par. 4/. Obowiązek płacenia odsetek w wypadku pojawienia się zaległości podatkowej, to kategoryczna i nie budząca wątpliwości interpretacyjnych zasada, w sposób jasny wyrażona w art. 53 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, iż taka zaległość- powstała.

Kwestionowany przez skarżącego art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa /w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r./, pomimo wadliwej konstrukcji, wskazuje zdaniem tego Sądu w jakiej wysokości muszą być pobierane odsetki od zaległości podatkowych. Wykładnia tego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem ratio legis art. 53 Ordynacji podatkowej. Przeciwny pogląd, a w szczególności prezentowany przez skarżącego, prowadziłby bowiem do kwestionowana zasady wiodącej, wynikającej z art. 53, zgodnie z którą zaległości podatkowe muszą być obciążane odsetkami. Tym samym norma art. 56 par. 1 zastępowałyby, a nie uzupełniała regułę zasadniczą. Taki tok rozumowania pozostaje w sprzeczności z celem i funkcją art. 53. Sąd ten podzielił analogiczny pogląd, wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawach I SA/Ka 2306/01 oraz I SA/Ka 2307/01. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż organ podatkowy naliczając odsetki za zwłokę obowiązany jest opierać się na stawkach ogłoszonych w obwieszczeniu Ministra Finansów w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski /art. 56 par. 3 ustawy Ordynacja podatkowa/, wobec czego nie sposób dopatrywać się uchybień w jego działaniu, skoro zastosowana przez niego stawka odpowiadała opublikowanej z zachowaniem powyższych reguł.

Skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku wniósł Marek J. zarzucając: naruszenie prawa materialnego tj. art. 56 Ordynacji podatkowej poprzez nietrafną jego interpretację.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego nietrafne było przyjęcie przez Prezydenta Miasta T. oraz SKO, a następnie WSA, że w Ordynacji podatkowej w art. 56 ustawodawca "pomyłkowo" umieścił delegację ustawową innego organu. Pomyłka taka stanowi o niekonstytucyjności przepisu prawnego, który jest stosowany niezgodnie z jego brzmieniem, skoro w toku kolejnej nowelizacji Ordynacji podatkowej art. 56 został zmieniony to dotychczasowe brzmienie treści przepisu wskazywało na, że art. 56 Ordynacji podatkowej oznacza podmiot prawny władny do wydania obwieszczenia /a nie do uchwalenia/ określonego współczynnika. Podnoszony w treści uzasadnienia fakt obwieszczenia przez Ministra Finansów stopy odsetek jest zdaniem skarżącego dla sprawy bez znaczenia, albowiem obwieszczenia nie znajdują się w konstytucyjnym wykazie aktów prawnych obowiązujących na terytorium Rzeczpospolitej. Z tego względu obwieszczenia Ministra Finansów wydawane do 31 stycznia 2002 r. traktować należy w kategoriach pobożnych życzeń Ministra Finansów, a nie źródła prawa, skoro art. 56 Ustawy nie wskazywał na istnienie wielkości umożliwiającej wyliczenie wartości odsetek.

Skarżący podnosi iż w demokratycznym Państwie prawa niedopuszczalnym jest nakładania obowiązków finansowych na obywateli poprzez stosowanie interpretacji prawa sprzecznych z dosłownym brzmieniem treści przepisu, oraz usuwanie skutków zaniedbań organów Państwa poprzez nadinterpretację przepisów prawa.

Z istoty państwa prawa wynika, że wykładnia celowościowa jakiegokolwiek przepisu nie może być sprzeczna z wykładnią językową treści przepisu. A skoro tak to nakładanie sankcji finansowej na podatnika w sposób w jaki uczyniono to w toku niniejszej sprawy jest naruszeniem zarówno zasad stosowania prawa jak i praw i wolności konstytucyjnych obywateli.

Mając powyższe na względzie skarżący zarzuca wydanie wyroku wbrew oczywistej i jednoznacznej treści art. 56 Ordynacji podatkowej, a samemu przepisowi skarżący zarzuca niekonstytucyjność i wnosi o skierowanie przez NSA do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją Art. 56 Ordynacji podatkowej

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Została ona sformułowana w sposób, który nie pozwala na kasacyjną ocenę zaskarżonego wyroku.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez: a/ błędną jego wykładnię, co oznacza niewłaściwe odczytanie przez Sąd treści przepisu. W takim przypadku skarżący winien wskazać, jak zastosowany przepis winien być rozumiany, b/ niewłaściwe zastosowanie, to jest dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego,

2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tymczasem autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 56 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, gdy faktycznie przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia.

Przedmiotem niniejszej sprawy było określenie wysokości zaległości w podatku od środków transportowych, a więc podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 9 i 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, iż obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych, którzy z mocy prawa są obowiązani bez wezwania organu podatkowego zapłacić za dany rok podatek w terminie i ratach ustalonych w cytowanej ustawie. W sytuacji, gdy podatnik nie wywiąże się z powyższego obowiązku organ podatkowy wydaje decyzję określającą zaległość podatkową od środków transportowych.

Zasadą jest, iż od kwot stanowiących zaległość podatkową, naliczane są odsetki za zwłokę. Naliczanie odsetek za zwłokę jest automatycznym skutkiem prawnym istnienia zaległości.

Odsetki za zwłokę obowiązany jest naliczyć sam podatnik. Oznacza to, że ma on obowiązek do powiększenia wpłaty dokonanej z tytułu zaległości podatkowej o kwotę prawidłowo obliczonych, na dzień dokonania wpłaty, odsetek /art. 53 par. 3 Ordynacji podatkowej/.

Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych określona została wart. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej.

W związku z tym, że w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. podstawową stopę oprocentowania kredytu bankowego nie ustalał Prezes Narodowego Banku Polskiego, jak to wynika z art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej lecz Rada Polityki Pieniężnej /art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Narodowym Banku Polskim/ to okoliczność ta sama przez się nie stwarzała podstawy do przyjęcia poglądu prezentowanego przez autora skargi, że obowiązek naliczania odsetek za zwłokę przestał istnieć ponieważ te nalicza się z mocy prawa /art. 53 par. 1 Ordynacji podatkowej/ a nie w powiązaniu z przypisaniem kompetencji do ustalania tych stóp konkretnemu organowi.

Z tych też względów należy uznać, że skarga kasacyjna wniesiona przez Marka J. nie zasługuje na uwzględnienie i stosownie do art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzec jak w sentencji.