Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 999/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust.1, art. 124 ust.1a, art. 9
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 30 czerwca 2021 r., nr GN-V.7536.19a.2021.MJC w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje [...] N. K.-R. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2021r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. O. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2021 r., znak: [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z należących do K. O. działek oznaczonych nr ewid.[...], [...] i [...], położonych w miejscowości A., gmina Ł., poprzez zezwolenie Spółce P. D. S.A. na przebudowę w granicy wymienionej działki napowietrznej sieci elektroenergetycznej 110 kV w związku z realizacją inwestycji pod nazwą "Projekt i przebudowa linii 110 kV relacji GPZ R. P. - GPZ Ł.",

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek Spółki P. D. S.A. z siedzibą w L. z dnia [...] września 2020 r. o zezwolenie na realizację na w/w działkach skarżącego inwestycji polegającej na przebudowie napowietrznej sieci elektroenergetycznej 110 kV relacji GPZ R. P. - GPZ Ł. przebiegającej przez te działki, obejmującej: wymianę przewodów linii napowietrznej na części działki nr [...] o pow. [...] ha oraz umieszczenie na części tej działki o pow. [...] ha na czas trwania robót terenowych związanych z przebudową sieci, tymczasowej linii elektroenergetycznej, wymianę przewodów linii napowietrznej na części nieruchomości nr [...] o pow. [...] ha oraz umieszczenie na jej części o pow. [...] ha tymczasowej linii elektroenergetycznej, a także wymianę przewodów linii napowietrznej na części nieruchomości nr [...] o pow. [...] ha oraz umieszczeniu na jej części o pow. [...] ha tymczasowej linii elektroenergetycznej, w tym udzielenie zezwolenia na wstęp na nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano-montażowych oraz innych czynności związanych z budową w/w napowietrznej linii elektroenergetycznej wraz z demontażem dotychczasowej linii na tym odcinku.

Jednocześnie Spółka wniosła na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020r., poz. 1919 ze zm.), dalej jako "u.g.n." o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oraz o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Do wniosku Spółka załączyła szereg dokumentów, w tym m.in. z przebiegu rokowań.

W toku postępowania skarżący K. O. domagał się zobowiązania pełnomocnika Spółki P. do przedstawienia operatu szacunkowego, na podstawie którego została wyliczona kwota wynagrodzenia za ustanowienie służebności, precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym ma nastąpić ograniczenie prawa własności, jednoznacznego wskazania przebiegu planowanej inwestycji oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających, że zakres ograniczenia sposobu korzystania z jego nieruchomości jest zgodny z obowiązującym planem miejscowym. O treści tego żądania strony zostały zawiadomione. Następnie wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] lutego 2021r. organ I instancji ograniczył sposób korzystania z nieruchomości zgodnie z wnioskiem, a kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. zezwolił na niezwłoczne zajęcie jej części i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. W osnowie decyzji oraz na jej załączniku graficznym został wskazany sposób i zakres ograniczenia.

W odwołaniu K. O. kwestionował to rozstrzygnięcie, zarzucając organowi naruszenie art. 7, 8, 9 i 75 k.p.a. oraz art. 124 ust. 3 u.g.n. Podnosił, że przeprowadzone z nim rokowania były iluzoryczne, a wprowadzone ograniczenia bardzo mocno ingerują w jego własność poprzez brak możliwości dowolnego użytkowania działek np. uprawy krzewów wieloletnich, czy budowy budynków gospodarczych; wpływają także na wartość nieruchomości. Wskazał, że inwestor nie złożył mu propozycji wynagrodzenia szkód i uciążliwości wiążących się z wykonywaniem robót, zaś zaproponowana kwota [...]zł za służebność przesyłu jest nieadekwatna w stosunku do stopnia uciążliwości wybudowanej linii i jest nie do zaakceptowania. Podniósł, że istnieje możliwość techniczna zmiany przebiegu linii elektroenergetycznej i ominięcie jego działki.

Wojewoda nie uwzględnił odwołania, zwrócił się natomiast do organu I instancji o uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie wydał zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy jego decyzję.

W uzasadnieniu przytoczył treść art. 124 u.g.n. i wyjaśnił, że w świetle tego przepisu zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości możliwe jest wyłącznie dla realizacji celu publicznego zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz powinno być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań. Ustawodawca ustanowił pierwszeństwo umownego rozstrzygnięcia kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością przed rozstrzygnięciem jej w formie decyzji administracyjnej. Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, natomiast niemożność uzyskania zgody właściciela nieruchomości oznacza stan, w którym nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art.124 u.g.n. uzasadniające ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego. Inwestycja polegająca na przebudowie istniejącej linii napowietrznej relacji R. P. - Ł. mieści się bowiem w katalogu celów publicznych wyszczególnionych w art. 6 ust. 2 u.g.n. Zbiorowe zaopatrywanie mieszkańców w energię elektryczną ma charakter publiczny i ponadlokalny (przebiega przez obszary powiatu R. i Ł. ).

Inwestycja zgodna jest z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Ł. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. L. . Nr [...], poz. 909 z dnia 2 marca 2007 r.) (wraz ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2020 r., Dz. Urz. Woj. L. . z dnia [...] grudnia 2020 r., poz. 6816). W § 13 ust. 1 pkt 2 planu przewidziano, że "dopuszcza się realizację nowych sieci infrastruktury technicznej dla obsługi istniejącej i projektowanej struktury osadniczej oraz ustala się obowiązek modernizacji, przebudowy oraz budowy sieci i urządzeń infrastruktury technicznej i komunikacji w celu zapewnienia optymalnego funkcjonowania terenów budowlanych oraz poprawy warunków ochrony środowiska i krajobrazu, w szczególności przy przebudowie sieci kablowych podziemnych oraz napowietrznych linii elektroenergetycznych. Funkcjonowanie, modernizacja oraz rozbudowa istniejących sieci i urządzeń infrastruktury technicznej nie może naruszać systemów ochrony środowiska naturalnego i kulturowego, w szczególności należy zapobiegać tworzeniu przypadkowych barier przestrzennych w obrębie obszarów chronionych. Adaptuje się tranzytowe linie jednotorowe wysokiego napięcia 110 kV relacji Ł.-R. P.". Ponadto stosownie do § 36 ust. 2 pkt 1 zaleca się: "porządkowanie i modernizację istniejących oraz wprowadzenie nowych elementów infrastruktury technicznej".

Wojewoda stwierdził, że spełniony został także warunek przeprowadzenia przed wszczęciem postępowania rokowań ze skarżącym. Rokowania miały formę pisemną i ustną, Spółka P. informowała skarżącego o rodzaju planowanej inwestycji, charakterze prac, okresie ich wykonywania i zakresie ograniczenia korzystania z nieruchomości. Skarżący otrzymał projekt umowy o ustanowienie służebności przesyłu oraz szkic sytuacyjny z uwzględnieniem przebiegu linii wysokiego napięcia oraz szerokości i powierzchni ograniczenia działek skarżącego. W toku negocjacji Spółka zaproponowała skarżącemu wynagrodzenie w wysokości [...] zł oraz przedstawiła propozycję uregulowania dalszej eksploatacji nieruchomości po przebudowie urządzeń i przewodów w formie służebności przesyłu. Wojewoda stwierdził, że skarżący czynnie uczestniczył w rokowaniach, nie wyraził jednak zgody na wykonanie przebudowy linii na jego nieruchomościach i na ustanowienie służebności. Z treści odwołania wynika, że nie odpowiada mu wysokość zaproponowanego przez Spółkę wynagrodzenia. Odnosząc się do tej kwestii, Wojewoda wskazał, że organ wydający decyzję nie ma kompetencji do badania, czy oferta była korzystna dla właściciela nieruchomości, ocenia jedynie spełnienie przesłanki bezskutecznego przeprowadzenia rokowań; stanowisko to jest wyrażane w orzecznictwie. W związku z brakiem porozumienia stron w niniejszej sprawie, uzasadnione stało się wydanie decyzji administracyjnej o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że skarżącemu przysługuje z tego tytułu odszkodowanie ustalane w trybie art. 128 ust. 4 u.g.n., dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń, gdyż nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Wojewoda podkreślił, że w niniejszym postępowaniu organ nie miał prawnego obowiązku żądania od inwestora sporządzenia operatu szacunkowego określającego sposób obliczenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. O. domagał się uchylenia powyższej decyzji.

Skarżący podobnie jak w odwołaniu zarzucił nieuwzględnienie jego wniosków dowodowych, dotyczących zobowiązania pełnomocnika Spółki P. do przedstawienia operatu szacunkowego na podstawie, którego została wyliczona kwota wynagrodzenia za służebność, precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym nastąpić ma ograniczenie prawa własności, w którym mieści się terytorialny zakres zajęcia, precyzyjnego określenia zakresu ograniczenia prawa własności, wskazania w sposób jednoznaczny przebiegu planowanej inwestycji i zakresu uszczuplenia władztwa właściciela, przedstawienia dokumentów, że proponowany zakres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest zgodny z obowiązującym planem miejscowym

Ponadto podniósł, że rokowania nie doszły do skutku z winy inwestora, który zobowiązał się przedstawić skarżącemu ww. operat szacunkowy, ale tego nie zrobił.

Wskazał także, że uprawnienie organu administracji do wydania decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. ma charakter wyjątkowy. Przedmiotem rokowań poprzedzających wystąpienie z wnioskiem o jej wydanie powinno być uzyskanie zgody na czasowe zajęcie nieruchomości i na pozostawienie na niej wybudowanych urządzeń infrastruktury technicznej wraz z warunkami uzyskania takiej zgody, szczególnie w zakresie rozliczenia ewentualnych szkód i uciążliwości wynikających z pozostawienia urządzeń na nieruchomości. Skarżący zakwestionował, by konieczne było (ze względu na zakres realizowanej inwestycji) ograniczenie sposobu korzystania z jego nieruchomości oraz ustanowienie na niej służebności przesyłu. Ograniczenia bardzo mocno ingerują w jego własność poprzez brak możliwości dowolnego użytkowania nieruchomości np. w zakresie uprawy krzewów wieloletnich np. borówki, sadów, itp., czy budowy budynków gospodarczych; mają też wpływ na cenę ewentualnej sprzedaży nieruchomości.

Podniósł też, że strony mogą określić w umowie prawną formę korzystania z nieruchomości przez inwestora po wybudowaniu urządzenia infrastrukturalnego, nie trzeba więc ustanawiać służebności przesyłu w decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n.; nie jest też konieczne udzielanie w takiej decyzji zezwolenia na wejście na teren nieruchomości w celu dokonywania konserwacji lub usuwania awarii, ponieważ stosownie do art. 124 ust. 6 u.g.n. w takim celu właściciel nieruchomości jest zobowiązany z mocy prawa do każdorazowego udostępniania swojej nieruchomości. Inwestorowi jest potrzebny tytuł prawny do nieruchomości (zgoda) jedynie do wybudowania urządzenia na cudzym gruncie, po wybudowaniu inwestor traci prawo do dalszego zajmowania gruntu. Podstawą zajęcia nieruchomości może być zwykłe oświadczenie woli jej właściciela, przy czym właścicielowi w każdym wypadku przysługują roszczenia z art.124 ust. 4 i 5 u.g.n. i art.128 ust. 4 u.g.n.

Skarżący następnie podniósł, że w toku prowadzonych rokowań Spółka P. nie przedstawiła mu żadnych propozycji (warunków) w zakresie wynagrodzenia szkód i uciążliwości wiążących się z wykonywaniem tych robót. Zaproponowane warunki dotyczyły służebności przesyłu, a nie zgody na wykonanie na jego działkach prac w ramach inwestycji pod nazwą "Projekt i przebudowa linii 110 KV relacji GPZ R. P. - GPZ Ł.". Przedstawiona kwota [...]zł za służebność przesyłu ustanowiona na nieograniczony czas stanowi nieadekwatne wynagrodzenie w stosunku do stopnia uciążliwości wybudowanej linii, a jednocześnie pomimo wcześniejszej obietnicy, Spółka nie przedstawiła operatu szacunkowego, na podstawie którego tę kwotę wyliczyła. Zdaniem skarżącego, obowiązek wykonania takiego operatu wynikał z art. 3051 i 3052 k.c. Przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, interes stron, społeczno-gospodarczy charakter służebności i rekompensaty należnej właścicielowi nieruchomości obciążonej. Za odpowiednie wynagrodzenie może być uznane takie, które będzie stanowić ekwiwalent wszystkich korzyści, jakich właściciel nieruchomości zostanie pozbawiony w związku z jej obciążeniem. W wyroku z 9 czerwca 2009 r., II CSK 49/09 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu, nawet realizowane w dobrej wierze, nie wyłącza - o ile nie uczynią tego strony - uprawnienia właściciela do żądania wynagrodzenia. Na potwierdzenie powyższego stanowiska, skarżący wskazał wybrane orzeczenia sądów powszechnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Stosownie zaś do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kontrolując w takim zakresie zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że nie narusza ona obowiązujących przepisów, a więc skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 124 ust. 1 u.g.n. - starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W świetle tego przepisu - wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości wymaga spełnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - ograniczenie musi dotyczyć tylko przedsięwzięć określonych w tym przepisie; po drugie - ograniczenie może nastąpić jedynie w sytuacji, w której właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraził na to zgody; po trzecie - udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, po czwarte - ograniczenie musi nastąpić zgodnie z planem miejscowym, a jeśli planu takiego nie ma, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Przesłanki te w niniejszej sprawie wystąpiły, dlatego wydanie zaskarżonej decyzji było zasadne.

Przede wszystkim poza sporem jest to, że przedmiotowa inwestycja jest inwestycją, o której mowa w analizowanym przepisie, a skarżący nie wyraził i nie wyraża zgody na jej realizację na jego działkach. Pomiędzy inwestorem (Spółką P. ) a skarżącym nie doszło do porozumienia, pomimo prowadzonych rokowań.

Inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Ł. z dnia [...] października 2006 r. Działka nr [...] objęta inwestycją, jest położona w obszarach [...] i [...], a plan potwierdza, że przez te obszary przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna, dlatego plan zobowiązuje do zachowania bezpiecznych odległości od tej linii przy rozbudowie istniejących budynków (k.44, 45). Z ustaleń ogólnych planu dla tej działki (§40 rozdziału 1. odsyłający do §13 rozdziału 7, k.45, 35) wynika, że istniejące linie wysokiego napięcia 110kV, w tym linia Ł. - R. P., "utrzymuje się (...), ustala się obowiązek ich modernizacji, przebudowy (...) oraz adaptuje się". Natomiast zgodnie z §16 rozdziału 3. uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego, podjętej 28 kwietnia 2016r., nr XXI/171/2016 "utrzymuje się istniejący system zaopatrzenia w energię elektryczną; utrzymuje się istniejącą infrastrukturę elektroenergetyki oaz dopuszcza się jej remonty, modernizację, wymianę, odbudowę i przebudowę, w tym przebudowę linii napowietrznych na podziemne oraz zmianę przebiegu linii elektroenergetycznych (...)" (k.27). Podobne zasady w zakresie infrastruktury elektroenergetycznej dotyczą działek nr ewid.[...] i [...] – działki te położone są wprawdzie w kilku obszarach o różnym przeznaczeniu (RM; MN; U-01-05; R-01-76; ZN-01-77; ZL-01-79;102340L-KD-L), ale z ustaleń dla tych obszarów wynika, że na niemal wszystkich znajduje się napowietrzna linia elektroenergetyczna, co do której obowiązują ustalenia ogólne i szczególne przytoczonych wyżej przepisów § 40 i §13. Należy przy tym podkreślić, że w świetle §13 ust.1 pkt 2 (k.35) dopuszcza się (także) realizację nowych sieci infrastruktury technicznej (w tym elektroenergetycznej) w celu zapewnienia optymalnego funkcjonowania terenów budowlanych, co stanowi dopuszczalne, uzupełniające przeznaczenie terenów oznaczonych symbolem [...] (część działki nr ewid.[...]) (k.44).

Zarzuty skargi dotyczą tego, że w przekonaniu skarżącego, inwestycja na jego działkach jest niepotrzebna (linia może poprowdzona inną trasą), a ponadto znacząco ograniczy mu możliwość rolniczego wykorzystywania nieruchomości (nie będzie mógł prowadzić upraw, ani wybudować wiaty na produkty rolne); na skutek inwestycji zmniejszy się wartość jego działek (jeśli chciałby je sprzedać). Zarzucał, że sam przebieg linii, a więc zakres ograniczenia korzystania z jego nieruchomości, nie został jasno sprecyzowany. Jednocześnie zaproponowana przez Spółkę kwota wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu ([...] zł) jest za niska i nieuzasadniona (Spółka nie przedstawiła operatu szacunkowego), a przez to nie do zaakceptowania – służebność przesyłu, w tym wynagrodzenie, powinna być ustanowiona w trybie przepisów kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem wymienionych tam kryteriów, dlatego zdaniem skarżącego Spółka powinna zlecić sporządzenie operatu szacunkowego profesjonalnemu rzeczoznawcy, który prawidłowo ustali wynagrodzenie za służebność. Zaproponowanie skarżącemu przez Spółkę takiej kwoty wynagrodzenia świadczy - jego zdaniem – o tym, że przeprowadzone rokowania były faktycznie iluzoryczne (skarżący nie mógł zgodzić się na tak niską kwotę). Skoro zaś rokowania były iluzoryczne, organ nie miał podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto zdaniem skarżącego - w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. może być wydana decyzja wyłącznie w braku zgody na czasowe zajęcie nieruchomości na posadowienie na jej powierzchni stosownych urządzeń infrastruktury technicznej, natomiast kwestia służebności przesyłu, w tym wynagrodzenia za tę służebność, nie powinna podlegać - zdaniem skarżącego – uregulowaniu w takiej decyzji. Kwestię dalszego korzystania z nieruchomości po wybudowaniu sieci, strony mogą później określić, przy czym nie wymaga żadnego uregulowaniu (umownego, czy w decyzji) w zakresie wejścia na nieruchomość w celu usunięcia awarii czy dokonania konserwacji sieci, gdyż z mocy prawa w tym celu właściciel ma obowiązek udostępnić swoją nieruchomość.

Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że sporna inwestycja polega na przebudowie istniejącej już na działkach skarżącego sieci elektroenergetycznej, a nie na budowie nowej sieci. Ma ona polegać na wymianie przewodów, poprzez demontaż przewodów istniejących i założenie nowych. Trasa sieci na odcinku obejmującym działki skarżącego nie zostanie zmieniona w stosunku do trasy dotychczasowej. Wynika to z dokumentacji projektowej (także z planu miejscowego) oraz z treści wniosku (k.77), w którym jednoznacznie wskazano, że w wyniku przebudowy linii 110kV relacji GPZ R. P. – GPZ Ł. na odcinku obejmującym działki skarżącego nastąpi zmiana następujących parametrów technicznych linii: zmiana wysokości linii, zwiększenie mocy i zwiększenie pola elektromagnetycznego, co jest całkowicie zgodne z przepisami planu (§13 ust. 2B). Wątpliwości skarżącego dotyczące przebiegu linii, zakresu ograniczenia korzystania z nieruchomości nie są więc uzasadnione, skoro linia napowietrzna już istnieje, a jej przebieg nie zostanie zmieniony. Linia ta na skutek przebudowy będzie zmodernizowana, a przez to będzie gwarantować wyższy poziom bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska, co stanowi realizację przytoczonych wyżej przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z protokołów rokowań wynika, że Spółka wskazała skarżącemu na szkicu (mapce) przebieg inwestycji, a więc zakres ograniczenia jego prawa własności był mu znany.

Argumenty skarżącego sprowadzające się do tego, że inwestycja na jego działkach jest niepotrzebna (zbędna) jest więc chybiona. Sieć już istnieje, a jej przebieg ma charakter liniowy (prosty), jej modyfikacja nie mogłaby więc obejmować wyłącznie działek skarżącego, lecz wymagałaby zmiany znacznie większego odcinka, wiązałaby się z dodatkowymi robotami budowlanymi, które musiałyby się wiązać nie tylko z montażem nowych przewodów, ale również demontażem przewodów istniejących, wymagałoby to kolejnych postępowań administracyjnych, znacznie więcej czasu, co faktycznie mogłoby pozbawić okresowo dotychczasowych odbiorców energii lub choćby wiązać się z problemami z jej odbiorem oraz opóźnić dostawy energii nowym odbiorcom. Nie można pomijać, że choć inwestor – Spółka P. w niniejszej sprawie występuje we własnym imieniu, to jednak realizuje ona cel publiczny, jakim jest zapewnienie społeczeństwu dostawy energii elektrycznej, w tym poprzez budowę i przebudowę linii napowietrznych. Wynika to wprost z art. 6 pkt 2 u.g.n., który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu tej ustawy są m.in. budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z woli ustawodawcy w takim przypadku interesy właścicieli nieruchomości, przez które przebiega sieć, doznają ograniczeń, chyba że są to interesy, których naruszenie byłoby rażąco nieproporcjonalne do interesu publicznego jakim jest zapewnienie dostawy energii elektrycznej ludności. Skarżący nie wykazał, by jego oczekiwania co do zmiany przebiegu trasy istniejącej już na jego działkach sieci elektroenergetycznej były uzasadnione tak ważnym interesem. Skarżący sam podnosi, że sporne działki użytkuje rolniczo i nie wykazał, że dalsze takie użytkowanie będzie niemożliwe po dokonaniu przez Spółkę wymiany istniejących przewodów sieci. Kwestia ewentualnej niemożności wybudowania wiaty na płody rolne mieści się natomiast - zdaniem Sądu - w dopuszczonym w takim wypadku przez ustawodawcę, ograniczeniu prawa własności skarżącego. W związku z powyższym, wbrew zarzutom skargi, nie było uzasadnione rozpatrywanie przez organy wniosków dowodowych skarżącego składanych w toku postepowania, dotyczących precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości podlegającego ograniczeniu. Dodać należy, że w świetle cytwonageo już wyżej §16 rozdziału 3. uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego, podjętej 28 kwietnia 2016r., nr XXI/171/2016 – "nie dopuszcza się wprowadzania pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi drzew i krzewów, których naturalna wysokość może przekroczyć 3m". Wbrew przekonaniu skarżącego, plan nie wyklucza uprawy krzewów owocowych. Plan nie wyklucza również zabudowy całej działki, przez którą przebiega linia wysokiego napięcia, lecz ogranicza ją do pasów o szerokości 30 m- po 15 od osi linii (k.27).

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego objęcia decyzją - wydawaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. - zezwolenia Spółce na korzystanie z urządzeń sieci już po jej wybudowaniu (przebudowie) za stosownym wynagrodzeniem dla właściciela nieruchomości oraz w konsekwencji także tego, czy wymagane w art. 124 ust. 3 u.g.n. rokowania powinny obejmować także te kwestie, należy wskazać na wyrażone w tym przedmiocie stanowisko sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 18 lutego 2016r., I OSK 2864/15 NSA stwierdził, że "charakter tego zezwolenia bywa w literaturze różnie oceniany – jako rodzaj ograniczonego prawa rzeczowego, jako rodzaj administracyjnego ograniczenia prawa własności znajdującego podstawę w art. 140 k.c., bądź jako ograniczenia, które "odpowiadają w istocie służebności gruntowej" lub "zbliża się treściowo do służebności przesyłu". Podkreślił przy tym, że "trwały administracyjny tytuł prawny do nieruchomości, jaki powstaje na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., i służebność przesyłu ustanawiana na podstawie art. 3051 k.c. to dwa różne tytuły prawne, z których przedsiębiorca może korzystać według swego wyboru, przy czym uzyskanie jednego z nich w zasadzie wyklucza potrzebę uzyskania drugiego". Pogląd, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 art. 124 u.g.n. stanowi tytuł prawny dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości, szeroko uzasadnił NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2020r., I OSK 1000/19, podkreślając, że "w orzecznictwie Sądu Najwyższego od dawna wyrażane jest takie stanowisko (zob. uchwałę z 20 stycznia 2010 r., III CZP 116/09, OSNC-ZD 2010 r., nr C, poz. 92). Uznaje się przy tym tożsamość skutków prawnych wynikających z decyzji wydanej na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ze skutkami wywieranymi przez art. 70 ust. 1 u.g.g. i - mającym zastosowanie w niniejszej sprawie - art. 124 ust. 1 u.g.n. (zob. postanowienie SN z 20 stycznia 2017 r., I CSK 179/16). O trwałym administracyjnym tytule prawnym do nieruchomości, jaki powstaje na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., jest mowa także w wyroku NSA z 18 lutego 2016 r. (I OSK 2864/15)." NSA podkreślił ponadto, że "skoro zezwolenie to daje przedsiębiorcy przesyłowemu trwały administracyjny tytuł prawny do nieruchomości, który podlega wykonaniu na podstawie art. 124 ust. 6 u.g.n., to podobny skutek (w postaci trwałego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego w odpowiednim zakresie przestrzennym i funkcjonalnym) powinna wywierać także zgoda właściciela nieruchomości udzielona w wyniku przeprowadzonych rokowań, o jakich mowa w ust. 3 art. 124 u.g.n. Tym bardziej, że w ocenie NSA, roszczenie, o jakim mowa w ust. 6 art. 124 u.g.n., przedsiębiorca przesyłowy może realizować tylko wówczas, gdy wcześniej uzyskał zezwolenie w formie decyzji, o jakiej mowa w ust. 1. W przeciwnym razie zbędne byłoby wprowadzanie do systemu prawnego w 2010r. art. 124b u.g.n., który to przepis stanowi niejako odpowiedź na wątpliwości powstałe w praktyce stosowania art. 124 co do tego, czy z roszczeń o jakich mowa w tym przepisie może korzystać też przedsiębiorca, który nie uzyskał zezwolenia, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. (Przepis ten stanowi: "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności"). W art. 124b poszerzono przy okazji zakres czynności, jakie może wykonać przedsiębiorca przesyłowy, w porównaniu z art. 124 ust. 6 u.g.n. (Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio.". W konsekwencji, w ocenie NSA, jeśli o formie i charakterze rokowań decyduje inwestor, to z powodów, o jakich była mowa wyżej, nie można wykluczyć, że dla uzyskania trwałego tytułu prawnego do korzystania z części nieruchomości, może on zaproponować jej właścicielowi zawarcie umowy o ustanowieniu służebności przesyłu. Takie rozwiązanie może mieścić się w pojęciu zgody właściciela, o jakiej mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n." "Nie jest zatem wystarczająca zgoda właściciela na czasowe zajęcie nieruchomości, która nie obejmuje tolerowania trwałego istnienia urządzeń przesyłowych w przyszłości. Wprawdzie w doktrynie podnosi się, że "Czasowe zajęcie nieruchomości może nastąpić również bez szczegółowego regulowania kwestii z tym związanych w umowie – na podstawie zwykłego oświadczenia woli, to jednak podkreśla się, że zgoda taka musi jednak mieścić w sobie także zgodę na dalsze istnienie urządzeń lub przewodów po ich wybudowaniu" (zob. E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2020). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, to inwestor ma prawo wyboru sposobu ustanowienia służebności przesyłu: albo w trybie cywilnym (umowa przesyłu art. 3051 – art. 3054 k.c.) albo w trybie administracyjnym z art. 124 ust. 1 u.g.n, przy czym skorzystanie z trybu administracyjnego wyłącza możliwość ustanowienia służebności przesyłu. W związku z tym, skoro w rozpatrywanej sprawie Spółka P. zdecydowała się na skorzystanie z trybu administracyjnego, a w toku przeprowadzonych rokowań skarżący niewątpliwe nie wyraził zgody na ustanowienie służebności, a więc nie zgodził się na trwały zarząd Spółki jego nieruchomością (w części i w zakresie koniecznym do obsługi linii energetycznej i urządzeń z nią związanych zainstalowanych na jego działce), to prawidłowo organy obu instancji uznały, że rokowania nie zakończyły się wystarczającym porozumieniem i uzasadnione było wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. W świetle przedstawionej wykładni art. 124 u.g.n. stanowisko skarżącego, że decyzja taka nie obejmuje zezwolenia na korzystanie z jego nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu, nie jest trafne.

Nie są również usprawiedliwione zarzuty skarżącego dotyczące iluzoryczności przeprowadzonych z nim przez Spółkę P. rokowań. Zgodnie z art. 124 ust. 3 u.g.n., "udzielenie zezwolenia (...) powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań". Przepis ten – wbrew stanowisku skarżącego - nie wprowadza żadnych szczegółowych wymogów co do ich formy i treści. To oznacza, że strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w tym przepisie, nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie prowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich stronie przeciwnej stosownego odszkodowania (por. wyrok NSA z 12 października 2016 r. I OSK 3332/15). O "przeprowadzeniu rokowań" można mówić już wówczas, gdy inwestor określił i zaproponował właścicielowi nieruchomości warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Niemożność uzyskania zgody właściciela ma zaś miejsce wtedy, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań lub sprzeciwił się wyrażeniu zgody, oczywiste jest bowiem, że rokowania nie zawsze muszą kończyć się sukcesem, czyli zawarciem porozumienia. Należy przy tym podkreślić, że "w trybie art. 124 u.g.n. nie podlega weryfikacji organów administracji to, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie które są dla niego nie do przyjęcia. Na ocenę prawidłowości decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ma przy tym wpływu m.in. proponowana kwota odszkodowania, jak i to, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne. (por. wyrok NSA z 6 lipca 2016 r. I OSK 179/15). Rolą organów jest jedynie zbadanie, w oparciu o dokumenty z przeprowadzonych rokowań, czy rokowania te odbyły się oraz, czy doszło do porozumienia pomiędzy stronami" (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 11 kwietnia 2018r., sygn. akt II SA/Gd 783/17). Rację mają organy, że rokowania – w powyższym rozumieniu - pomiędzy Spółką P. a skarżącym zostały przeprowadzone.

Skarżący kwestionuje wyłącznie wysokość zaproponowanego mu przez Spółkę wynagrodzenia za ustanowioną "służebność", o iluzoryczności rokowań w tym zakresie świadczy niska kwota tego wynagrodzenia oraz brak operatu szacunkowego uzasadniającego taką kwotę. Zarzut skarżącego nie jest trafny w świetle przedstawionych wyżej poglądów. W orzecznictwie wyrażono wprost stanowisko, że nawet okoliczność, że w rokowaniach nie została zaproponowana konkretna suma pieniężna, nie stanowi o tym, że rokowania się nie odbyły (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 3371/18). Ponadto, stosownie do art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n wiąże się z ustaleniem następnie odpowiedniego odszkodowania na rzecz właściciela, co wyjaśnił skarżącemu Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. ("Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. (...) Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu"). Skarżący będzie więc miał prawo w odrębnym postępowaniu w przedmiocie ustalenia odszkodowania domagać się stosownej kwoty pieniężnej oraz sporządzenia operatu szacunkowego. Jedynie ubocznie należy zauważyć, że zaproponowana skarżącemu kwota wynagrodzenia to [...] zł, a nie [...] zł (protokoły rokowań, k.51-55).

Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego.

Wbrew jego stanowisku, organ nie naruszył przepisów poprzez to, że w pkt 3. nałożył na skarżącego obowiązek udostępnienia Spółce swojej nieruchomości także w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii sieci elektroenergetycznej. Obowiązek taki jest przewidziany ustawowo w art. 124 ust. 6 u.g.n. ("Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej". Określenie tego obowiązku (jego powtórzenie) w pkt 3. decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., nie stanowi więc naruszenia prawa, gdyż nie przewiduje on nic ponadto to, co wynika z treści art. 124 ust. 6 u.g.n.

W związku z tym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, Sąd nie dopatrzył się naruszenia obowiązujących przepisów. Organy obu instancji wyjaśniły w sprawie wszystkie istotne okoliczności sprawy, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a organ odwoławczy – również zgodnie z art. 136 k.p.a., co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy. Argumentacja prawna i przebieg postępowania zostały jasno przedstawione w uzasadnieniu decyzji, co czyni zadość wymaganiom określonym w art. 107 § 1, 2 i 3 k.p.a.

Z powyższych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).