Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 893/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 września 2022 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia 22 lipca 2022 r., [...], odmawiającą przyznania odwołującemu się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. K..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2022 r. (data wpływu do organu: 29 czerwca 2022 r.) A. K. wystąpił o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. K. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Do wniosku dołączono między innymi orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 7 kwietnia 2014 r., nr [...], którym S. K. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 4 lutego 2014 r., jednocześnie nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie A. K. dotyczące formy i zakresu opieki nad S. K. oraz kwestionariusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 30 czerwca 2022 r.

Decyzją z dnia 22 lipca 2022 r., [...], Burmistrz Gminy K. odmówił przyznania A. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. K. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego ustalono, iż S. K. ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności z powodu dysfunkcji chorób układu oddechowego i krążenia, a także z powodu innych chorób współistniejących (cukrzyca, bolące nogi, niedosłuch). S. K. kilka lat wcześniej przeszła zawał serca, jest po zabiegu koronografii, jej stan zdrowia uległ pogorszeniu około cztery lat temu. W wywiadzie środowiskowym odnotowano także, że niepełnosprawna samodzielnie przemieszczała się po mieszkaniu, nie jest osobą leżącą, a rozmowa z nią była logiczna. Wskazano, że w dniu przeprowadzenia wywiadu S. K. ma wizytę u ortopedy, na którą pojedzie z wnuczką. Niepełnosprawna oświadczyła, że syn, A. K., pomaga jej w przemieszczaniu się do toalety, w codziennej higienie, przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu mieszkania, myciu okien, natomiast firanki zawiesza wnuczka. Organ w uzasadnieniu wskazał, że "trudno jest jednoznacznie stwierdzić, czy A. K. faktycznie sprawuje opiekę nad matką", gdyż rodzina nie jest znana pracownikom organu, nigdy nie zwracała się o pomoc np. w zorganizowaniu usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Podkreślono również, że z informacji zebranych z wywiadu wynika wiele sprzeczności, m.in. to, że A. K. karmi matkę, gdy ona sama wskazuje, że samodzielnie spożywa posiłki. Dodatkowo organ wskazał, że A. K. pracował od 1 września 2021 r. do 29 kwietnia 2022 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a we wcześniejszym okresie był zatrudniony na w wymiarze ˝ etatu w firmie swojego brata. Organ – nie odnosząc się szerzej w uzasadnieniu prawnym do opisanych okoliczności – odmówił przyznania świadczenia z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 615 z późn. zm., dalej "u.ś.r."), tj. niepełnosprawność S. K. powstała po 25-tym roku życia, a więc nie spełniono warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności.

Pismem z dnia 29 lipca 2022 r. A. K., reprezentowany przez radcę prawnego D. G., odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (k. [...]-[...] akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność S. K. powstała po 18. roku życia i w związku z tym skarżącemu jako jego opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne oraz z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

2) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej "K.p.a.") polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej pomimo, że osoba nad którą sprawuje opiekę została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu podniesiono, że błędne są twierdzenia organu oceniające zakres czynności podejmowanych przez wnioskodawcę, które nie miałyby świadczyć o stałym i dużym zaangażowaniu w opiekę nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji dokonując oceny stanu zdrowia S. K., wszedł w rolę organu wydającego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dodano również, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż aby można było mówić o opiece musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, sporadycznie. Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie jej "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka.

Decyzją z dnia 26 września 2022 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] (k. [...]-[...] akt administracyjnych organu drugiej instancji).

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sprawie należało dokonać wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Pominięcie tego wyroku stanowi naruszenie normy, której niekonstytucyjność została w nim stwierdzona, a która stanowiła podstawę wydania decyzji odmownej. Zgodnie z przywołanym wyrokiem art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W jego konsekwencji obowiązkiem organu było posłużenie się podstawą materialnoprawną z art. 17 ust. 1 u.ś.r. bez uwzględniania zastrzeżenia z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że należy odmówić wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, iż zdaniem organu nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między stanem zdrowia S. K. a rezygnacją z zatrudnienia czy niepodejmowaniem pracy przez A. K.. Ustalony stopień niepełnosprawności S. K. datuje się od 2014 r., natomiast w tym okresie (tj. od 2017 r. do 2022 r.) A. K. podejmował zatrudnienie. Organ podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku osoby zobowiązanej do alimentacji, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Kolegium przytoczyło również ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego, na podstawie których "trudno było jednoznacznie określić czy A. K. faktycznie i osobiście sprawuje opiekę nad matką". W tym zakresie przywołano okoliczności związane z pomocą oferowaną S. K. także przez wnuczkę.

W skardze z dnia 4 listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K., reprezentowany przez radcę prawnego B. S., wniósł o uchylenie powyższej decyzji Kolegium, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (k. [...] akt sądowych). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnej S. K. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia,

2) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 7 kwietnia 2014 r., że niepełnosprawna S. K., pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki syna.

W uzasadnieniu wskazano, że organy rozstrzygające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych są związane treścią orzeczenia o niepełnosprawności. Kolegium przekroczyło zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów uznało, że niepełnosprawna S. K., nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki. Takie ustalenia bez wątpienia wykraczają poza kompetencje tych organów i sprzeczne są z zasadą swobodnej oceny dowodów. Skarżący nie zgadza się również z ustaleniami poczynionymi przez organ na podstawie wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że S. K. pomaga przy czynnościach domowych. Stan zdrowotny podopiecznej nie pozwala jej uczestniczyć w tych czynnościach. Ponadto Kolegium, dokonując oceny zakresu sprawowania opieki, powinno wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego jest spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Zapoznając się więc z zakresem obowiązków ustalonych podczas wywiadu środowiskowego trudno się zgodzić z organem, aby można było pogodzić opiekę nad osobą niepełnosprawną – wymagającą nadzoru, sporządzania posiłków, robienia zakupów, pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych oraz całodobowej dyspozycji – z pracą zawodową. Podkreślono, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy wnioskodawca sprawuje faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tj. czy podejmuje czynności opiekuńcze i pielęgnacyjne umożliwiające czy ułatwiające zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych przez niepełnosprawną osobę. W niniejszej sprawie nie zakwestionowano, że skarżący takie czynności podejmuje. Okoliczność, że S. K. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. [...] akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy A. K. spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką S. K..

Okolicznością niesporną jest to, że A. K. jest jedną z osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1359) ciąży obowiązek alimentacyjny względem wymagającej opieki matki. Poza sporem pozostaje również fakt, że S. K. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, której powstanie – zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 7 kwietnia 2014 r., nr [...] – datuje się od 4 lutego 2014 r.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia dla jasności – z uwagi na to, że ta kwestia była podnoszona przez organ I instancji w toku postępowania – iż w sprawie nie można stwierdzić negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, należy stwierdzić, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis uznany za niekonstytucyjny nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania. Państwo wspiera w ten sposób tych, którzy obejmując opieką osoby niepełnosprawne, przyjmują na siebie realizację obowiązków spoczywających na państwie (tak też: B. Chludziński, Komentarz do art. 17, [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2021, LEX/el.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Należy przy tym podkreślić, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ stwierdził, iż rezygnacja z zatrudnienia przez A. K. nie spełnia powyższych przesłanek. Wskazywano, że "trudno było jednoznacznie określić czy A. K. faktycznie i osobiście sprawuje opiekę nad matką". W tym zakresie przywołano okoliczności związane z pomocą oferowaną S. K. także przez wnuczkę. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że skarżący podejmował zatrudnienie w latach 2017-2022, tj. w czasie, gdy S. K. miała już ustalony znaczny stopień niepełnosprawności.

W tym zakresie Sąd pragnie zauważyć, co następuje. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzono definicji legalnej wyrażenia "opieka" ani "sprawowanie opieki". Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym jej zakres lub charakter. Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2020 r., I OSK 371/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2022 r., I OSK 1867/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy przypomnieć, że ustalony zakres czynności podejmowanych przez A. K. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. K. obejmuje takie czynności jak: codzienna higiena, prowadzenie do toalety, przygotowanie posiłków czy sprzątanie mieszkania. Niektóre czynności związane z pomocą niepełnosprawnej, takie jak zawiezienie na wizytę lekarską czy zawieszenie firanek, sporadycznie podejmuje jej wnuczka. Powyższe zostało uznane za utrudniające ustalenie czy skarżący w pełni samodzielnie sprawuje opiekę nad matką i czy w związku z powyższym czynności, jakie on podejmuje wykluczają zatrudnienie chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Nie można podzielić powyższego stanowiska organu. Opisany wyżej zakres czynności, ustalony m.in. w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, prowadzi do przeciwnych wniosków. A. K. sprawuje opiekę nad matką, która wymaga stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co zostało stwierdzone orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 7 kwietnia 2014 r., nr [...] Skarżący pomaga matce w codziennej higienie czy przemieszczaniu się do toalety – czynności te są ściśle związane z opieką nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie należy podkreślić, że w zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ma znacznie ograniczoną zdolność – co do zasady – do samodzielnego wykonywania tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania w środowisku.

Nie można podzielić wątpliwości organu dotyczących tego czy zakres pomocy świadczonej przez skarżącego uprawnia go do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Sporadyczna pomoc, jaka jest oferowana przez pozostałych członków rodziny, w tym wnuczkę, nie wyklucza konieczności sprawowana stałej, regularnej opieki przez jedną osobę, która zamieszkuje z osobą niepełnosprawną. Cały ciężar opieki skupia się na tej właśnie osobie. Podkreślenia wymaga, że nie jest niczym wyjątkowym, iż w normalnie funkcjonujących rodzinach pomoc tę będą chcieli świadczyć także pozostali członkowie rodziny w węższym zakresie. Przykładowo, wnuczka, która odwiedziła niepełnosprawną babcię może pomóc w zawieszeniu firanek czy zaoferować podwiezienie na wizytę lekarską, co nie przekreśla zakresu opieki, jaką – poza tymi drobnymi czynnościami – w pełnym zakresie sprawuje A. K..

Należy także zaznaczyć, że ewentualne wątpliwości co do zakresu sprawowanej opieki, które szczególnie mocno podkreślał Burmistrz, a Kolegium ich nie zrewidowało, powinny być wyjaśnione przez organy w toku postępowania. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego prowadzenia postępowania, które – w ocenie organów – nie doprowadziło do jednoznacznych ustaleń stanu faktycznego.

Sąd pragnie również podkreślić, że sprzeczności dotyczące m.in. tego, że z oświadczenia A. K. wynika, iż karmi on matkę, podczas gdy ona sama wskazała, że samodzielnie spożywa posiłki, mogą wynikać z błędnie skonstruowanego formularza oświadczenia dotyczącego formy i zakresu opieki nad S. K. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Formularz ten jest tak skonstruowany, że w jednej rubryce znajduje się kilka rodzajów czynności. Przykładowo, przygotowywanie i podawanie posiłków jest w tej samej rubryce, co karmienie. Jednocześnie osoba wypełniająca formularz może udzielić odpowiedzi "zawsze, często, rzadko, sporadycznie" wyłącznie w odniesieniu do tych dwóch czynności jednocześnie. Tym samym A. K. zaznaczając opcję "zawsze" mógł ją odnosić do czynności związanych z przygotowywaniem i podawaniem posiłków, a nie karmieniem matki, ale nie miał możliwości tego zaznaczyć rozdzielając odpowiedzi. Jednakże powyższe, tj. błędna konstrukcja urzędowego formularza oświadczenia stosowanego przez organ I instancji oraz wynikające z tego ewentualne nieścisłości w ustaleniu stanu faktycznego, nie mogą negatywnie wpływać na sytuację wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne.

Końcowo należy odnieść się do argumentacji podniesionej przez Kolegium dotyczącej możliwości podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Należy podkreślić, że organy administracyjne nie są uprawnione do tego, aby decydować o organizacji opieki w ramach rodziny. To członkowie rodziny samodzielnie podejmują w tym zakresie decyzję. Nie mogą także "nakłaniać" skarżącego do podjęcia zatrudnienia, jeśli ten – mając w tym zakresie ustawowo przyznany wybór – zdecydował się nie podejmować dalszej pracy i poświęcić opiece nad matką (zamiast np. zatrudnić całodobowego opiekuna). Organy nie powinny ingerować w decyzje podejmowane przez opiekunów osób niepełnosprawnych co do możliwości sprawowania osobistej opieki nad najbliższymi, a w szczególności tego, czy opiekunowie będą łączyć pracę zawodową z opieką nad najbliższymi, czy rezygnują albo nie podejmują dalszej pracy decydując się wyłącznie na sprawowanie opieki.

W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.").

Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium uwzględni przedstawione w niniejszym wyroku stanowisko Sądu w zakresie stosowania i wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. 2018 r., poz. 265).

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.