Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 493/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 12 § 1, art. 12 § 6 pkt 2, art. 121 § 1, art. 122 art. 223 § 2, art. 228 § 1 pkt 2, art.  229
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., po rozpatrzeniu odwołania Z. L., od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że przesyłając akta sprawy wraz z odwołaniem Burmistrz Miasta i Gminy we [...] stwierdził, że wniesiony środek odwoławczy został złożony po terminie.

Powołując art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. – dalej: "O.p.") Kolegium wyjaśniło, że zaskarżona decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2020 r. została skutecznie doręczona podatnikowi w dniu 14 grudnia 2020 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 28 grudnia 2020 r. Tymczasem strona wniosła odwołanie w dniu 30 grudnia 2020 r. (datownik Urzędu Miasta i Gminy we [...], a więc po upływie terminu ustawowego. Z tych względów organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze z [...] maja 2021 r. skarżący zaskarżył powyższe postanowienie, wnosząc o zobowiązanie Urzędu Miasta i Gminy we [...] do przekazania dokumentu formalnego jakim jest koperta listu poleconego nr ([...] ze stemplem pocztowym "P. " i datą 28 grudnia 2020 r., rozpatrzenie merytoryczne odwołania na podstawie kompletnej dokumentacji, a także o uchylenie decyzji Burmistrza UMiG we [...] w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, m. in.:

1. Poświadczenie nieprawdy w dokumencie Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z [...] stycznia 2021 r. adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jakoby skarżący złożył odwołanie po terminie. Skarżący wyjaśnił, że odwołanie zostało wysłane do Burmistrza Miasta i Gminy [...] listem poleconym za pośrednictwem Poczty [...] w dniu 28 grudnia 2020 r. - nr pocztowy listu [...] z Urzędu Poczty UP P. ul. [...], ze stemplem pocztowym "P. " i datą 28 grudnia 2020 r.

2. Skarżący podniósł, że odwołanie złożył w terminie, bowiem pismo z odwołaniem od decyzji wysłał przez Urząd Poczty w P. w poniedziałek 28 grudnia 2020 r., a wiec z zachowaniem terminu.

3. Urząd Miasta i Gminy we [...] nie przekazał, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego kluczowego dokumentu formalnego jakim jest koperta listu poleconego nr [...] ze stemplem pocztowym "P. " i datą 28 grudnia 2020 r.

4. Poświadczenie nieprawdy w dokumencie Burmistrza Miasta i Gminy [...] pismo nr [...] z [...] stycznia 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jakoby odwołanie złożył po terminie, praktycznie wymusiło na Kolegium, odrzucenie odwołania od decyzji Burmistrza z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania i nierozparzenie merytoryczne odwołania.

5. Poświadczenie nieprawdy w dokumencie Burmistrza Miasta i Gminy [...] pismo nr [...] z [...] stycznia 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które podpisała z upoważnienia burmistrza M. K. Naczelnik Wydziału Podatkowego pozbawiło skarżącego możliwości ewentualnego odzyskania nadpłaconej kwoty za obciążanie go przez Urząd Miasta i Gminy we [...] od 2013 r. podwójną opłatą (pobierał 2 opłaty od 1 osoby) co jest ewidentnie sprzeczne z ustawą o gospodarowaniu odpadami komunalnymi.

Do skargi skarżący załączył m.in.:

- dowód nadania przesyłki poleconej nr ([...] ze stemplem pocztowym "P. " i datą 28 grudnia 2020 r.

- Śledzenie przesyłek - Tracking wydruk z systemu informatycznego Poczty [...] z numerem listu poleconego [...].

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że do akt sprawy przekazanych Kolegium nie załączono koperty, w której odwołanie zostało wniesione. Kolegium w chwili orzekania w przedmiotowej sprawie jak i przekazywania niniejszej skargi nie posiadało informacji odnośnie korespondencyjnego wniesienia odwołania przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.").

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia dała podstawy do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Wskazania wymaga kwestia, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2021 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi

Zaskarżone postanowienie zapadło we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w trakcie którego organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Na tym etapie organ odwoławczy badając dopuszczalność odwołania nie może wejść w ocenę jego zasadności. Zaskarżone do Sądu postanowienie ma zatem charakter czysto procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie.

W przedmiotowej sprawie z uwagi na przyjęcie przez organ, że czynność wniesienia odwołania nastąpiła po terminie, organ odstąpił od oceny, czy Burmistrz Miasta i Gminy [...] prawidłowo orzekł względem strony o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ta kwestia nie jest przedmiotem obecnie rozpatrywanej sprawy. Dlatego argumenty skarżącego, że decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest dla niego krzywdząca, nie mają prawnego znaczenia przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2021 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Na tym etapie postępowania tylko bowiem zgodność z prawem tego postanowienia jest przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 228 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 223 § 2 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia stronie.

Sposób obliczania terminów określonych w dniach przewidziany jest w przepisie art. 12 § 1 O.p., który stanowi, że początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jednocześnie, stosownie do przepisu art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporna data doręczenia skarżącemu decyzji Burmistrz Miasta i Gminy [...] z [...] listopada 2020 r., która została doręczona skarżącemu 14 grudnia 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Zatem ostatnim dniem wniesienia odwołania od powyższej decyzji w terminie był dzień 28 grudnia 2020 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, za organem pierwszej instancji arbitralnie przyjęło, że powyższe odwołanie zostało wniesione w dniu 30 grudnia 2020 r. bezpośrednio do Urzędu Miasta i Gminy we [...], wyłącznie w oparciu o prezentatę tego Urzędu znajdującą się na odwołaniu, gdzie, jako data wpływu odwołania, widnieje: 30 grudnia 2020 r. oraz informację organu pierwszej instancji zawartą w piśmie z [...] stycznia 2021 r.

Jednakże Sąd zauważa, że ani ze wskazanej prezentaty, ani też z metryki obiegu dokumentów nie wynika, że odwołanie zostało złożone w dniu 30 grudnia 2020 r. przez skarżącego osobiście w Urzędzie Miasta i Gminy we [...].

Ponadto brak koperty, w której odwołanie mogło być przesłane za pośrednictwem poczty nie przesądza przecież osobistego jego wniesienia. Brak adnotacji na prezentacie Urzędzie Miasta i Gminy we [...] o osobistym wniesieniu odwołania do organu pierwszej instancji, przy jednoczesnym braku koperty, w której to odwołanie mogło wpłynąć za pośrednictwem poczty, winny być dla organu odwoławczego wskazaniem, że należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia faktycznego przebiegu wydarzeń związanych z odwołaniem.

Stosownie bowiem do określonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Natomiast w oparciu o zasadę postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, określoną w art. 121 § 1 O.p., postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zgodnie z art. 229 O.p. organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

W ocenie Sądu w chwili podejmowania zaskarżonego postanowienia data wniesienia odwołania nie została wyjaśniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Co istotne, w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy powziął wcześniej wątpliwości zarówno co do sposobu, jak i dnia wniesienia odwołania przesłanego mu bez koperty. Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Kolegium z [...] maja 2021 r. adresowane do organu pierwszej instancji wzywające do niezwłocznego udzielenia informacji, czy odwołanie skarżącego zostało złożone osobiście w siedzibie urzędu, czy też za pośrednictwem poczty, a także wniosło o niezwłoczne dostarczenie koperty. Jednakże Kolegium nie uzyskało stanowiska organu pierwszej instancji w tej sprawie. W piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę z [...] maja 2021 r. Kolegium wyjaśniło, że w chwili orzekania w przedmiotowej sprawie, jak i przekazywania niniejszej skargi nie posiadało informacji odnośnie korespondencyjnego wniesienia odwołania przez stronę.

Podkreślić należy, że skarżący w skardze podniósł głównie zarzut błędnego przyjęcia przez organy, że wniósł odwołanie po terminie, gdy tymczasem przedłożył kopie dokumentów potwierdzających nadanie odwołania w placówce pocztowej w terminie, tj. w dniu 28 grudnia 2021 r.

W tym miejscu przypomnieć należy, co ma znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości procedowania, że stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika jednoznacznie, w jakiej dacie skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie podjął zatem wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu ustalenia okoliczności faktycznych, tj. daty wniesienia odwołania.

Poczynione przez organ stwierdzenie dotyczące wniesienia odwołania, powinno znajdować potwierdzenie w wewnętrznej dokumentacji organu, która winna rejestrować pocztę wychodzącą, jak i do niego przychodzącą, jak też pisma składane w organie w sposób bezpośredni, tj. z pominięciem poczty.

Fakt wniesienia odwołania, jaki przyjęły organy tj. w dniu 30 grudnia 2020 r. nie wynika bowiem jednoznacznie z żadnych innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

W ocenie Sądu powziąwszy wątpliwości co do terminu i sposobu wniesienia odwołania organ odwoławczy winien poczynić starania umożliwiające wyjaśnienie tej kwestii przez organ pierwszej instancji, ale także przez stronę. Ponieważ powyższego zaniechano, to skarżący przedstawił dowody wniesienia odwołania za pośrednictwem poczty dopiero na etapie skargi wniesionej do Sądu.

Okoliczność ta, tj. data wniesienia odwołania na obecnym etapie sprawy również nie może jednak zostać zweryfikowana przez Sąd. Z samych akt administracyjnych sprawy nie wynika kiedy wniesiono odwołanie, a w szczególności, czy nastąpiło to bezpośrednio w siedzibie organu, czy też za pośrednictwem poczty, jak podniesiono w skardze.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy skarżący wniósł odwołanie osobiście, czy nadał je w placówce pocztowej operatora wyznaczonego. W tym zakresie konieczne jest zatem jednoznacznie ustalenie daty nadania odwołania przez stronę. Powyższe ustalenia powinny zostać poczynione na podstawie możliwych do pozyskania przez organy dowodów z dokumentów. W tym przedłożonych przez skarżącego do skargi, tj. dowodu nadania przesyłki poleconej nr [...] ze stemplem pocztowym "P. " i datą 28 grudnia 2020 r., a także wydruku z systemu informatycznego Poczty [...] z numerem listu poleconego ([...] śledzenie przesyłek - Tracking.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., orzekł, jak w p. I sentencji.

O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 P.p.s.a., jak w p. II sentencji.