Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 810/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 pkt 1 lit. a, pkt 2 i pkt 10, art. 5 ust. 2, art. 23
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 2 pkt 6 lit. a i lit. d
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
article: art. 3 ust. 1 i ust. 1a, art. 21  ust. 1 pkt 16 i pkt 20
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 75 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 133, art. 145 § 1 pkt 1-3, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego H.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z należną stawką podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...].07.2008 r., Prezydent Miasta, po rozpoznaniu wniosku E.W. z dnia [...] lipca 2008 r. odmówił przyznania stronie zasiłku rodzinnego na dzieci: F.W., K.W., M.W. oraz odmówił przyznania dodatków: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do ukończenia 5 roku życia dot. M.W.; z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dot. F.W. i K.W. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej dot. M.W. - na okres zasiłkowy od [...] września 2008 r. do [...] sierpnia 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych strona załączyła wymagane dokumenty, w tym zaświadczenie

o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, z którego wynika, iż wnioskodawczyni osiągnęła dochód

w wysokości 0,00 zł, natomiast jej mąż Z.W. w wysokości 23.270,96 zł brutto tj. 17.555,73 zł netto. Strona przedłożyła również zaświadczenie od pracodawcy Z.W. - "ZT" sp. z o.o. dot. wysokości dochodu ze stosunku pracy tj. diet uzyskanego przez Pana W. w 2007 r. w wysokości 20.699,76 zł netto, nie podlegającego opodatkowaniu.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom,

o których mowa w art. 4 ust. 2, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (ust. 2). Stosownie do treści art. 3 pkt 2 cyt. wyżej ustawy, ilekroć

w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Organ I instancji wskazał, iż dochód netto rodziny ustalił na podstawie art. 3 pkt l lit. a, c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 992) oraz w oparciu o § 15 przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 w sprawie sposobu i trybu postępowania

w sprawach o świadczenia rodzinne(Dz. U. 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.) tj. w ten sposób, że: po pomniejszeniu przychodu Z.W. 23.270,96 zł, podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne - otrzymano kwotę 17.555,73 zł. Następnie organ pierwszej instancji doliczył do tej kwoty dochód nie podlegający opodatkowaniu uzyskany przez Z.W. w 2007 r. ze stosunku pracy w postaci diet - w wysokości 20.699,76 zł. Organ powołał się przy tym na treść art. 3 pkt l lit c tiret 10. ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Biorąc pod uwagę powyższe organ wyliczył miesięczny dochód netto 5-o osobowej rodziny wnioskodawczyni ustalając, iż jest to kwota 3.187,96 zł, co

w przeliczeniu na jedną osobę daje kwotę 637,59 zł miesięcznie, a zatem przekracza dopuszczalną kwotę 583,00 zł. Rodzina nie spełnia zatem kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania wnioskowanego zasiłku wraz z dodatkami.

Organ I instancji zaznaczył przy tym, iż złożony wniosek rozpatrzono również pod kątem możliwości zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże w rozpoznawanej sprawie przekroczenie kwoty uprawniającej rodzinę do zasiłku rodzinnego wynosi 54,59 zł i jest wyższe od najniższego zasiłku rodzinnego (48,00 zł). W związku z tym, iż stronie nie przysługuje wnioskowany zasiłek rodzinny, nie przysługują również wnioskowane dodatki.

Organ I instancji odniósł się do zarzutu strony kwestionującej fakt, iż dochód

z diet męża uwzględniono przy obliczaniu dochodu jej rodziny, wskazując ponownie na treść art. 3 pkt l lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaznaczając przy tym, iż zgodnie z przepisami działu trzeciego, rozdziału l Kodeksu Pracy, należności pracownika z tytułu podróży służbowej na terenie kraju oraz poza granicami kraju zaliczane są do należności ze stosunku pracy. Organ I instancji podkreślił przy tym, iż bez względu na to czy akty obowiązujące w zakładzie pracy regulują omawianą kwestię i tak zastosowanie mają przepisy gwarantujące pracownikom otrzymanie przedmiotowych należności co najmniej na poziomie przysługującym pracownikom zatrudnionym w państwowych lub samorządowych jednostkach organizacyjnych. Obecnie wysokość tych stawek reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U., Nr 236, poz. 1991 ze zm.).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika wolne są od podatku dochodowego do wysokości określonej w w/w rozporządzeniu. Organ I instancji stwierdził, iż "nieopodatkowane należności za czas podróży służbowej poza granicami kraju stanowią de facto element wynagrodzenia ze stosunku pracy, których zasady wypłacania regulowane są przez ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Ustawa

o świadczeniach rodzinnych nakazuje zaliczać te należności do dochodów nieopodatkowanych, podlegających zaliczeniu do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych.

W odwołaniu od przedmiotowej decyzji strona zakwestionowała ponownie fakt doliczenia przez organ do dochodu rodziny, uzyskanego przez jej męża Z.W. w 2007 r. dochodu ze stosunku pracy z tyt. diet, niepodlegającego opodatkowaniu - w wysokości 20.699,76 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ, przytaczając treść przywołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że podzielił stanowisko, zgodnie z którym w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, bowiem dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą do uzyskania zasiłku rodzinnego o 54,59 zł, czyli

o kwotę wyższą niż najniższy zasiłek rodzinny przysługujący w tym okresie.

W ocenie Kolegium, podniesiony przez stronę w odwołaniu zarzut, iż organ pierwszej instancji niesłusznie doliczył do dochodu rodziny uzyskany przez Jej męża Z.W. w 2007 r. dochód ze stosunku pracy z tytułu diet, który nie podlega opodatkowaniu - w wysokości 20.699,76 zł, jest bezpodstawny i nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 pkt l lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu rodziny wliczane są również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w rym należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy Kodeks pracy .

Z treści art. 21 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) wynika, iż diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika wolne są od podatku dochodowego do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu

w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Z treści cyt. wyżej artykułu ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika zatem obowiązek zaliczenia tej należności do dochodów nieopodatkowanych podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych, w tym wnioskowanego przez stronę zasiłku rodzinnego.

Jako nietrafny organ odwoławczy ocenił również zarzut strony jakoby organ I instancji "traktował diety na równi z wynagrodzeniem za pracę", co stanowiło zdaniem strony, podstawę do doliczenia przez organ I instancji nieopodatkowanego dochodu

z tyt. diet za podróże służbowe Jej męża do dochodu rodziny. Kolegium wskazało, że zgodnie z przepisami działu trzeciego, rozdziału l ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu Pracy tyt. "Ustalenie wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą", należności pracownika z tytułu podróży służbowej na terenie kraju oraz poza granicami kraju zaliczane są do należności ze stosunku pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim E.W. podniosła, iż powyższa decyzja narusza przepis art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez błędne przyjęcie, iż nieopodatkowane diety zagraniczne wypłacane przez pracodawcę

z tytułu zwrotu kosztów poniesionych przez pracownika są dochodem w rozumieniu tych przepisów. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych na troje dzieci stanęło na stanowisku, iż stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwota z diet uzyskanych przez męża skarżącej jest wliczana do obliczania tych świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wcześniejszym wyrokiem

z dnia 5 marca 2009 uznając, że skargę należało uwzględnić, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.

Rozpatrując skargę Sąd zważył, iż w okolicznościach sprawy sądowoadministracyjnej kwestią sporną pomiędzy stronami stała się prawidłowość wyliczenia przez organy administracji wysokości dochodu rodziny skarżącej w 2007 r.,

a konkretnie doliczenia do dochodu rodziny, niepodlegającej opodatkowaniu kwoty 20. 699,76 zł, uzyskanej przez Z.W. jako należności ze stosunku pracy - "diety zagraniczne".

Zdaniem Sądu należało w rozpoznawanej sprawie należało odpowiedzieć na pytanie, czy w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, orzekające organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów art. 5 ust. 2 i 3 w związku z art. 3 pkt 2 i pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.).Sąd wskazał, że powołana ustawa reguluje warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. W myśl przepisu art. 5 ust. 1 i 2, zasiłek rodzinny przysługuje wskazanym wyżej osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. W sprawie poza sporem pozostaje, iż córka skarżącej jest osobą niepełnosprawną. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.

W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.

Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 2 ustawy, pojęcie "dochód rodziny" ustawodawca zdefiniował jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli co do zasady okres od 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Art. 3 pkt 1 ustawy, stanowi, że ilekroć

w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: (...)

tiret 10 - należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) -

W ocenie Sądu z analizy akt administracyjnych wynika, że sporna kwota 20 699,76 zł, stanowi uzyskaną przez Z.W. za rok 2007 należność związaną ze stosunkiem pracy jaki łączy go z pracodawcą. Z oświadczenia E.W. (k. 9) z dnia 15 lipca 2008 r. wynika, iż kwota ta stanowi dochód niepodlegający opodatkowaniu. W aktach sprawy znajdują się również dwa zaświadczenia wydane przez pracodawcę męża skarżącej ZT Sp. z o.o. z [...] lipca 2007 r., zgodnie z którym uzyskał on tytułem należności za czas podróży służbowych w 2006 r. kwotę 19.873,75 zł z tego: krajowe 2.475 zł, zagraniczne 17.398,75 zł oraz zaświadczenie z dnia [...] lipca 2008 r. o treści: "W.Z. kierowca transportu międzynarodowego wypłacone diety zagraniczne za 2007 r. wynoszą 20 699,76 zł (...)".

Organy orzekające w sprawie uznały, iż wskazany w oświadczeniu skarżącej jako niepodlegający opodatkowaniu dochód uzyskany przez jej męża w 2007 r. z tytułu diet zagranicznych - kwota 20 699, 76 zł, stanowi składnik dochodu rodziny skarżącej w 2007 r., od którego zależy prawo do świadczeń rodzinnych, o którym mowa. Sąd uznał, że zgodnie z tym przepisem art. 3 pkt 1 lit. 3 w tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza także inne od wymienionych w art. 3 pkt 1 lit. a i b dochody, niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie reguluje zagadnień związanych

z kwestią opodatkowania poszczególnych dochodów ani też rodzajów należności ze stosunku pracy, dlatego wykładni powyższej normy prawnej należy dokonywać, jak prawidłowo uczyniły to organy, z uwzględnieniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa regulujących powyższe zagadnienia tj. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 26 kwietnia 1974 r. Kodeks pracy wraz z przepisami wykonawczymi.

Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 i 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). W myśl art. 3 ust. 2a pkt 1 za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się

w szczególności dochody (przychody) z pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia. W rozdziale 3 ww. ustawy uregulowano zwolnienia przedmiotowe od obowiązku podatkowego. W myśl przepisu art. 21 ust. 1 pkt 16 wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas

a) podróży służbowej pracownika,

b) podróży osoby niebędącej pracownikiem

- do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju.

Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 20 ww. ustawy, wolna od podatku dochodowego jest również część przychodów osób, o których mowa w art. 3 ust. 1, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30 % diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu

w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 15. W ust. 15 pkt 1 przewidziano, iż zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 20, nie ma zastosowania do wynagrodzenia pracownika odbywającego podróż służbową poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Skoro Z.W. jest pracownikiem ZT Sp. z o.o. wynagrodzenie za jego pracę i inne świadczenia związane z pracą regulowane są w przepisami działu II Kodeksu pracy. Zgodnie z przepisem art. 771 K.p. warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają układy zbiorowe pracy.

Zgodnie z przepisem art. 775 § 1 K.p. pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. W § 2 ustawodawca zawarł dla ministra właściwego do spraw pracy delegacje do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Kodeks pracy stanowi również, że warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Przy tym, postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2.

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Pracy i Polityki społecznej wydał rozporządzenie z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991 z późn. zm.). W § 2 tego aktu wykonawczego przewidziano, iż z tytułu podróży służbowej, odbywanej w terminie i w państwie określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują:

1) diety,

2) zwrot kosztów: a) przejazdów i dojazdów, b) noclegów, c) innych wydatków, określonych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb.

Ostatecznie Sąd co do zasady nie podzielił stanowiska skarżącej, iż diety uzyskane przez pracownika z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju nie stanowią należności ze stosunku pracy. W kontekście wskazanych wyżej przepisów stanowisko to jest bowiem nieuprawnione. Z tytułu stosunku pracy pracownik otrzymuje wynagrodzenia oraz inne świadczenia, do których należy również zaliczyć należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Mając jednakże na uwadze treść cytowanych wyżej przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Kodeksu pracy oraz rozporządzenia w sprawie podróży służbowych poza granicami kraju, w związku z przepisem art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd wskazał, iż nie można uznać, aby organy orzekające w sprawie

w dostateczny sposób ustaliły jej stan faktyczny, w sposób odpowiadający wymogom wyrażonej w 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej.

Z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. wynika, iż organ administracji publicznej obowiązany jest podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Tylko ustalone w takich warunkach fakty mogą bowiem stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Kierując się powyższymi regułami postępowania dowodowego Sąd wskazał, że organy administracji publicznej winny w szczególności poddać szczegółowej analizie treść zaświadczenia pracodawcy Z.W. z dnia [...] lipca 2008 r. co do rzeczywistego charakteru należności, które określono jako "wypłacone diety zagraniczne za 2007 r. Dlatego analizy wymaga charakter konkretnego, zindywidualizowanego stosunku pracy, rodzaj umówionej pracy, warunki umowy o pracę. W szczególności poza zainteresowaniem organów pozostało przeprowadzenie dowodów, na okoliczność obowiązujących u pracodawcy zasad przyznawania dodatkowych należności ze stosunku pracy, w tym z tytułu podróży służbowych (np. wskazane w zaświadczeniu pracodawcy oraz odwołaniu zarządzenie nr [...] Prezesa ZT Sp. z o.o.). Nadto, w kontekście przyjmowanej przez organy jako nie budzącej wątpliwości okoliczności, iż wykonywane przez męża skarżącej czynności w ramach stosunku pracy stanowią zagraniczną podróż służbową, należy wskazać, iż w uchwale z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt II PZP 11/08 Sąd Najwyższy stwierdził, ze kierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywania umówionej pracy i na określonym w umowie obszarze jako miejsce świadczenia pracy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p. (Biul. SN 2008/11/21)

W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły z jakiego tytułu konkretnie został uzyskany sporny dochód. Podkreślenia wymaga, iż także z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju pracownikowi przysługują należności różnego rodzaju. Odrębną należnością pozostaje więc "dieta", a odrębną zwrot kosztów (przejazdów i dojazdów, noclegów, innych wydatków, określonych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb). Przy czym w sytuacji pracowników zatrudnionych u innego pracodawcy niż państwowa lub samorządowa jednostka sfery budżetowej, tak jak

w rozpoznawanej sprawie, konieczne jest zbadanie regulacji obowiązujących u danego pracodawcy, bowiem nie mogą one być mniej korzystne niż przepisy powszechnie obowiązujące.

Ponadto organy, wbrew treści omawianego przepisu art. 3 pkt 1 lit c tiret 3 ustawy, całkowicie pominęły także fakt, iż do dochodu rodziny, od którego zależy prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych, zaliczyć można niepodlegające opodatkowaniu dochody, o których mowa w powyższym przepisie, jedynie do wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. W przypadku gdy organ uznaje, że kwota wskazana w oświadczeniu strony stanowi wysokość dochodów uzyskanych z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, winien w następnej kolejności porównać wysokość uzyskanego dochodu

z wysokością diet przysługujących zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. Z analizy akt sprawy nie wynika, iżby organy poczyniły w tym zakresie jakiekolwiek ustalenia, lecz zupełnie dowolnie ustalając dochód rodziny skarżącej, uwzględniły w nim kwotę 20 699,76 zł. Organy nie zgromadziły w sposób wyczerpujący dowodów umożliwiających zgodne z zasadami postępowania administracyjnego ustalenie, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy sporna kwota 20 699,76 zł w całości lub części jest świadczeniem, o którym mowa w przepisie art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, iż organy administracji publicznej zarówno pierwszej jak i drugiej instancji,

z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 art. 80 K.p.a. orzekły

w sprawie przedwcześnie.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd polecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy aby właściwy organ administracji publicznej objął kontrolą i rozstrzygnięciem kwestie, które zostały pominięte, co w efekcie sprawiło, że stan faktyczny sprawy nie był należycie ustalony i uniemożliwił dokonanie pełnej oceny zgodności decyzji z prawem materialnym.

Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2009 r. Prezydent Miasta odmówił przyznania stronie zasiłku rodzinnego na dzieci: F.W., K.W., M.W. oraz odmówił przyznania dodatków: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do ukończenia 5 roku życia dot. M.W.; z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dot. F.W. i K.W. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej dot. M.W. - na okres zasiłkowy od [...] września 2008 r. do [...] sierpnia 2009 r.

Uwzględniając wskazania Sądu organ wezwał E.W. do przedłożenia dokumentów, które pozwolą na ustalenie dochodu w rozumieniu przepisów ustawy oświadczeniach rodzinnych za 2007 r. Na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz niezbędnego wyjaśnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego organ ustalił wysokość dochodu męża skarżącej na kwotę 23.270,96 zł.

Przeciętny miesięczny dochód netto podlegający opodatkowaniu uzyskany

w 2007 r. przez Z.W. został ustalony przez organ na kwotę 1.462,98 zł, natomiast dochód netto nie podlegający opodatkowaniu na kwotę 1.724,98 zł. Zdaniem organu wyliczony ponownie, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, przeciętny miesięczny dochód netto E.W. wynosi 3.187,96 zł., a w przeliczeniu na osobę w rodzinę składającej się z 5 osób, wynosi 637,59 zł. Skoro zatem kwota taka przekracza dopuszczalną kwotę 583 zł, zatem rodzina nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych.

Na podstawie zarządzenia Prezesa Zarządu ZT w sprawie ustalania zasad oraz wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju wraz z Aneksami Nr 1 i 2 zdaniem organu przysługuje pracownikowi należność określona ryczałtem zależnym od ilości kilometrów, a nie czasu pobytu, jak przy dietach z tytułu podróży służbowej.

Rozpatrując wniosek pod kątem możliwości skorzystania z art. 5 ust. 3 ustawy

o świadczeniach rodzinnych organ uznał , że skoro różnica pomiędzy wyliczoną kwotą 637,59 zł, a kwotą 583 zł uprawniającą do zasiłku rodzinnego wynosi 54,59 zł zatem przekracza kwotę najniższego zasiłku rodzinnego tj. 48 zł i tym samym, w świetle powołanego przepisu, rodzina nie spełnia wskazanego tam kryterium dochodowego. Zdaniem organu wobec nie przysługiwania zasiłku rodzinnego, nie przysługują również wskazane we wniosku dodatki do zasiłku rodzinnego.

Od powyższej decyzji E.W. złożyła odwołanie, w którym w pierwszej kolejności domagała się uchylenia zaskarżonego orzeczenia nadto przyznanie dochodzonych świadczeń. Podstawą żądania skarżącej stało się kwestionowanie zasadności wliczenia otrzymanej przez jej męża kwoty 20.699,76 zł do ogólnego dochodu rodziny.

Przedmiotem skargi stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania E.W. zasiłku rodzinnego na dzieci F., K. i M.W. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Ust. 1, w zw. z art. 7, art. 77 §1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) nazywany dalej k.p.a., z uwzględnieniem art. 3 pkt 1 lit. a i c tiret 10, pkt 24, art. 5 ust. 1, 3 i 4a oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) a także § 18 ust.3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), a także Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 w sprawie wysokości i warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. 2002, Nr 236, poz. 1991).W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał następujący stan sprawy:

W przedmiocie wysokości dochodów męża odwołującej się, organ odwoławczy uznał za miarodajne zaświadczenie Urzędu Skarbowego, z którego wynika jego dochód brutto w kwocie 23.270,96 zł tj. 17.555,73 zł netto, zaś w zakresie diet zaświadczenie jego pracodawcy określające wysokość wypłaty uzyskanej z tego tytułu na kwotę 20.699,76 zł. Biorąc pod uwagę powyższe organ I instancji prawidłowo wliczył miesięczny dochód netto 5 osobowej rodziny wnioskodawczyni ustalając, że jest to kwota 3.187,96 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę dało kwotę 637,59 zł miesięcznie, przekraczającą dopuszczalną kwotę 583 zł. Rodzina nie spełnia zatem kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania wnioskowanego zasiłku oraz dodatków.

Ustosunkowując się do zarzutu E.W. w przedmiocie bezpodstawnego wliczenia diet do dochodu rodziny, organ odwołał się do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym orzekł co do zasady, że nie można podzielić poglądu strony skarżącej, iż świadczenia z tytułu służbowych podróży poza granicami kraju nie stanowią należności ze stosunku pracy. W tym też stanie nie są miarodajne odpowiedzi na zapytania odwołującej się z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że stan faktyczny sprawy ustalony został

w sposób odpowiadający wymogom wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej. Szczegółowej analizie poddano treść zaświadczeń pracodawcy, co do rzeczywistego charakteru należności, które określano jako wypłacone diety zagraniczne. Bez względu czy akty obowiązujące w zakładzie pracy regulują tę kwestię i tak zastosowanie przepisy gwarantujące pracownikom otrzymanie takich należności. Obecnie wysokość tych stawek reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości i warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim E.W. podniosła, iż powyższa decyzja narusza przepis art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez błędne przyjęcie, iż nieopodatkowane diety zagraniczne wypłacane przez pracodawcę

z tytułu zwrotu kosztów poniesionych przez pracownika są dochodem w rozumieniu tych przepisów. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uwzględnienie dochodzonych świadczeń.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych na troje dzieci bezpodstawnie stanęło na stanowisku, iż stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwota

z diet uzyskanych przez męża skarżącej jest wliczana do obliczania tych świadczeń. Skarżąca podniosła, iż z pisma uzyskanego z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej departament Świadczeń Rodzinnych z dnia 13 sierpnia 2008 r. wynika, iż nieopodatkowane diety zagraniczne wypłacane przez pracodawcę z tytułu zwrotu kosztów poniesionych przez pracownika nie są dochodem w rozumieniu ww. przepisu ustawy. Zdaniem skarżącej, nie jest zatem możliwe uwzględnienie kwoty diet uzyskanych przez jej męża do podstawy obliczenia zasiłków rodzinnych. Skarżąca podniosła również, iż wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez jej męża (jak każde wynagrodzenie), ma charakter stały, okresowy, ciągły. Natomiast diety otrzymywane

z tytułu podróży służbowych nie mają takiego charakteru.

Pełnomocnik skarżącej uzupełnił treść skargi podnoszą, że wolą ustawodawcy nie było zaliczenie diet z tytułu podróży służbowych , tak krajowych jak zagranicznych do dochodu będącego podstawą przyznania zasiłku. Gdyby tak było wtedy to diety byłyby wyszczególnione w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jak to ma miejsce

w przypadku diet związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Zaznaczyć jednocześnie należy, że w myśl przepisu art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy.

Dokonując w takich granicach oceny zasadności zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a zatem z punktu widzenia jej legalności, uznać należy, iż wniesioną skargę należało uwzględnić albowiem decyzja ta uchybia prawu.

Koniecznym w sprawie jest odwołanie się do treści przepisu art. 153 p.p.s.a.,

w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W takim też zakresie na rozpatrywanie przedmiotowej sprawy wpływa orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 marca 2009, w sprawie II SA/Go 727/08. Sąd uchylając wcześniejsze decyzje organów administracyjnych obydwu instancji, dokonał oceny prawnej rozpatrywanej sprawy oraz zawarł w wyroku wskazania co do czynności jakie orzekające organy zobowiązane są podjąć dla prawidłowego jej rozpatrzenia.

Sąd w szczególności wskazał na ustawę z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992), zwana dalej: "ustawą", jako regulującą warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń.

Kwestią sporną pozostaje nadal sposób obliczenia przez organy orzekające w sprawie wysokości dochodu rodziny E.W. uzyskanego w roku 2007.

Ustawodawca w sposób szczegółowy uregulował sposób obliczenia dochodu rodziny uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych, zatem nie udzielił organowi w tym zakresie swobody. Brak spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. - o świadczeniach rodzinnych, skutkuje odmową przyznania świadczenia.

Treść art. 3 pkt 1 lit. a – ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć

w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Z kolei ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy), na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10).

W przepisie art. 23 ustawy zawarto delegację ustanowioną dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w drodze rozporządzenia, sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszenia wypłaty tych świadczeń, a także sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych i wzorów: wniosków

o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, zaświadczenia z urzędu skarbowego,

o którym mowa w ust. 4 pkt 1 ustawy, oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, wywiadu, o którym mowa w ust. 4a. oraz oświadczenia o dochodach członków rodziny uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym.

W wykonaniu tej delegacji Minister Polityki Społecznej wydał rozporządzenie

z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach

o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zmianami), w którym uregulowano m.in. sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych oraz wzory niezbędnych w tym celu dokumentów, w tym zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (§ 2 ust. 2 pkt 6 lit. a i załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia). Z kolei w § 2 ust. 2 pkt 6 lit. d rozporządzenia jest mowa o oświadczeniach członków rodziny o wysokości uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy innego dochodu niepodlegającego opodatkowaniu; wzór oświadczenia określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. W pouczeniu do załącznika nr 4 oraz w art. 3 pkt 1 lit. c wymieniono w sposób enumeratywny o jakie nieopodatkowane dochody chodzi. Odnosząc się do diet są wymienione jedynie kwoty diet nieopodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, a z takim przypadkiem, w rozpoznawanej sprawie, jednak nie mamy do czynienia.

W tym miejscu należy również odnieść się do przepisów dotyczących dochodu uzyskiwanego przez osoby fizyczne, w tym przedmiotowych diet wypłacanych z tytułu podróży.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

(Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176, ze zmianami) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).

Rozdział 3 powołanej powyżej ustawy reguluje zwolnienia przedmiotowe od obowiązku podatkowego. W artykule 21 ust. 1 pkt 16 wyłączono z obowiązku opodatkowania podatkiem dochodowym diety oraz inne należności za czas:

- podróży służbowej pracownika,

- podróży osoby niebędącej pracownikiem

- do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 13. Ponadto, w myśl dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 20 wyżej wymienionej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolna od podatku dochodowego jest również część przychodów osób,

o których mowa w art. 3 ust. 1, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30 % diety, określonej

w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju,

z zastrzeżeniem ust. 15. W ust. 15 pkt 1 przewidziano, iż zwolnienie, o którym mowa

w ust. 1 pkt 20, nie ma zastosowania do wynagrodzenia pracownika odbywającego podróż służbową poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Mąż skarżącej otrzymuje wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia związane

z wykonywaną pracą, które są regulowane przede wszystkim przepisami działu

II Kodeksu pracy. Zgodnie z przepisem art. 75 § 1 k.p. pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. W § 2 wymienionego artykułu, ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw pracy do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Rozporządzenie powinno w szczególności określać wysokość diet,

z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach,

a także warunki zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków.

Kodeks pracy stanowi również, że warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo

w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Przy tym, postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju

w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2. W sytuacji natomiast, gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2 (art. 775 § 3 - 5).

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991, ze zmianami). W § 2 tego aktu wykonawczego przewidziano, iż z tytułu podróży służbowej, odbywanej w terminie i w państwie określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują:

1) diety,

2) zwrot kosztów: a) przejazdów i dojazdów, b) noclegów, c) innych wydatków,

określonych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb.

Zgodnie z treścią przepisu § 4 cytowanego rozporządzenia, dieta jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, przysługuje w wysokości obowiązującej dla docelowego państwa podróży, a jej wysokość za dobę podróży

w poszczególnych państwach jest określana w załączniku do rozporządzenia.

Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom skarżącej, diety uzyskane przez pracownika z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju stanowią należności ze stosunku pracy. Z tytułu stosunku pracy pracownik otrzymuje wynagrodzenia oraz inne świadczenia, do których należy również zaliczyć należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.

Kierując się treścią powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w wymienionym wyroku, uznał świadczenia jakie otrzymał mąż E.W. z tytułu stosunku pracy wykonywanej czasowo poza granicą, odpowiadającej równowartości diet w wysokości oznaczonej w powołanym wyżej rozporządzeniu, za dochód podlegający wliczeniu do dochodu rodziny będącego podstawą wyliczenia dochodu rodzinnego w przeliczeniu na osobę, o czym mowa w przepisie art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Takie stanowisko, zgodnie z powołaną wyżej treścią art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrywaniu sprawy jest wiążące.

Wojewódzki Sad Administracyjny w powołanym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzająca stwierdzając, że nie można uznać aby organy administracji orzekające w sprawie w sposób dostateczny ustaliły jaj stan faktyczny,

w szczególności odpowiadający wymogom wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej. Sąd w omawianym wyroku zawarł wskazania co do dalszego postępowania stwierdzając, iż organ prowadzący postępowanie, zgodnie z przepisami art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia

w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Stosując wskazane powyżej reguły postępowania dowodowego organy administracji publicznej winny ustalić charakter należności, o których mowa w zaświadczeniu pracodawcy Z.W. z dnia [...] lipca 2008 r. Z zaświadczenia tego nie wynika bowiem, iż określona w nim kwota stanowi dochód, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wynika jedynie, że kwota ta stanowiła nieopodatkowany dochód Z.W. uzyskany za rok 2007 (poza wynagrodzeniem), związany z jego stosunkiem pracy.

W toku postępowania organy nie wyjaśniły czy sporna kwota 20 699,76 zł, jaką otrzymał z tytułu diet, w całości lub części jest świadczeniem, o którym mowa

w przepisie art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto

w przypadku gdy organ uznaje, że kwota wskazana w oświadczeniu strony stanowi wysokość dochodów uzyskanych z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, winien w następnej kolejności porównać wysokość uzyskanego dochodu z wysokością diet przysługujących zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r.

Pomimo tak sformułowanych szczegółowych wskazań z analizy akt sprawy nie wynika, aby organy poczyniły w tym zakresie jakiekolwiek ustalenia, lecz zupełnie dowolnie ustalając dochód rodziny skarżącej, uwzględniły w nim kwotę 20 699,76 zł.

Zarówno przepisy powszechnie obowiązujące, jak i regulamin wynagradzania lub inny akt o charakterze wewnętrznym obowiązujący u konkretnego pracodawcy mogą przewidywać różne należności związane ze stosunkiem pracy. Na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. należy stwierdzić, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Stosując wskazane powyżej reguły postępowania dowodowego organy administracji publicznej winny były ustalić charakter należności, o których mowa

w zaświadczeniu pracodawcy Z.W. z dnia [...] lipca 2008r. Z zaświadczenia tego nie wynika bowiem, iż określona w nim kwota stanowi dochód, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wynika jedynie, że kwota ta stanowiła nieopodatkowany dochód Z.W. uzyskany za rok 2007 (poza wynagrodzeniem), związany z jego stosunkiem pracy.

Kierując się powyższymi wskazaniami, organ administracji rozpoznając ponownie sprawę dopuścił dowód z dokumentu w postaci Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy z dnia 2 czerwca 1997 r., obowiązującego w miejscu pracy męża skarżącej. W art. 4 tego układu określono elementy z jakiego może składać się wynagrodzenie zatrudnionego mianowicie:

3.1. wynagrodzenie zasadnicze,

3.2. premie i nagrody,

3.3. wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych,

3.4. wynagrodzenie za pracę w godzinach nocnych,

3.5. wynagrodzenie za pracę w warunkach szkodliwych i niebezpiecznych dla zdrowia,

3.6. odprawa pieniężna w związku z przejściem na emeryturę,

3.7. dopłata za czas niezdolności do pracy z tytułu choroby,

3.8. dodatek za staż pracy.

W dniu [...] maja 2003 r. sporządzono protokół dodatkowy do powyższego porozumienia wprowadzający art. 4a, w myśl którego pracownikowi wykonywającemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem pracy, przysługują na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową diety ustalone przez Zarząd Spółki według zasad określonych w § 4 art. 77.5 kodeksu pracy. Integralną częścią tego porozumienia jest Zarządzenie Prezesa Zarządu tej spółki Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., w sprawie ustalania zasad oraz wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju oraz aneks do tegoż z dnia [...] czerwca 2007r. W §2 zarządzenia zamieszczono tabelę określającą sposób wyliczania należności

z tytułu podróży przyjmując jako kryterium przejechaną odległość. Ponieważ należność obliczana jest w euro, w § 3 zarządzenia a następnie aneksie Nr 2 z dnia [...] lipca 2007 Prezesa Zarządu ustalono zasady przeliczenia waluty.

Jednakże pomimo wskazań zawartych w omawianym wyroku uznając, że kwota wskazana w oświadczeniu strony stanowi wysokość dochodów uzyskanych z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, organ winien w następnej kolejności, będąc związany poleceniem Sądu, porównać wysokość uzyskanego dochodu z wysokością diet przysługujących pracownikowi zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r.

Z analizy akt sprawy nie wynika, aby organy poczyniły w tym zakresie jakiekolwiek ustalenia, lecz zupełnie dowolnie ustalając dochód rodziny skarżącej, uwzględniły w nim wymienioną wyżej kwotę 20 699,76 zł.

W rozpoznawanej sprawie ujawniła się jeszcze jedna wątpliwość, wskazana także w omawianym wyroku, mianowicie wymagająca wyjaśnienia kwestia z jakiego tytułu konkretnie został uzyskany sporny dochód. W odniesieniu do należności z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju pracownikowi przysługują świadczenia różnego rodzaju. Odrębną należnością pozostaje dieta, a odrębną zwrot kosztów z tytułu przejazdów i dojazdów, noclegów, innych wydatków, określonych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Dodatkowo w sytuacji pracowników zatrudnionych u innego pracodawcy niż państwowa lub samorządowa jednostka sfery budżetowej, tak jak to ma miejsce rozpoznawanej sprawie, konieczne jest zbadanie regulacji obowiązujących u danego pracodawcy, bowiem nie mogą one być mniej korzystne niż przepisy powszechnie obowiązujące. Organy rozpoznając ponownie sprawę nie wyjaśniły ponownie z jakiego tytułu został uzyskany sporny dochód.

Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych do niego decyzji pod względem zgodności z prawem, a w trakcie procesu kontroli rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany przy tym zarzutami oraz wnioskami skargi, jak również powołaną podstawą prawną ( art. 134 § ppsa).

Rozpoznając sprawę w takich granicach, Sąd orzekający dostrzegł dalsze uchybienia zaskarżonej decyzji.

Jak wyżej powiedziano przepis art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa definicję dochodu. Zgodnie z punktem a tego przepisu dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Rozpatrując ponownie sprawę, po uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, organ administracji zgromadził, pochodzące z różnych źródeł, zaświadczenia o wysokości podlegających opodatkowaniu dochodów męża skarżącej. W zaskarżonej decyzji jako dochód taki dochód przyjęto kwotę 23. 270,72 zł. Organ nie wskazał jednak co stało się podstawą ustalenia takiej wysokości. W zaświadczeniu pracodawcy męża skarżącej o zarobkach ujawniono dochód brutto w kwocie 24.272, 96 zł, zaś netto w kwocie 17.021,70 zł, lecz w dokumencie z innej daty pracodawca podał dochód netto w kwocie 15.961,79 zł. Natomiast w karcie przychodów pracownika, sporządzonym przez tego pracodawcę wprawdzie ujawniono taką samą wysokość dochodu brutto lecz dochód netto podano w wysokości 16.249,76 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w zaświadczeniu dochód brutto określił na kwotę 23.270, 96, natomiast dochód netto na kwotę17.797,79 zł. i to pomimo wskazania przez podatnika przychodu w informacji o dochodach ( PIT- 11) kwoty 24.272,96 zł.

Jak wyżej zaznaczono zgodnie z zasadami przyjętymi w art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. organ prowadzący postępowanie, obowiązany jest

w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Organ administracji

w szczególności zobowiązany jest do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia.

W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Pomimo istnienia rozbieżności zawartych w różnych dokumentach co do wysokości dochodów uzyskiwanych przez męża skarżącej, organ administracji naruszając przepis art. 107 § 3 k.p.a. nie wskazał, który dochód uznał za zgodny

z rzeczywistym stanem oraz przyczyn z powodu których innym dokumentom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W szczególności przyjęta w zaskarżonej decyzji wysokość dochodów netto 17.555, 73 zł nie została wymieniona w żadnym dokumencie, zaś organ nie wskazał matematycznego sposobu wyliczenia tej kwoty. Dla rozpoznawanej sprawy dokładne ustalenie dochodu o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt a – ustawy o zasiłkach rodzinnych ma istotne znaczenie albowiem na tej podstawie organ zobowiązany jest dokonać przeliczenia dochodu rodzinnego na osobę dla zbadania uprawnień o jakich mowa w przepisie art. 5 ust.3 cytowanej ustawy

Jak już wyżej wspomniano sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Wobec tego, przy tak przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i braku prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego nie jest możliwa sądowa ocena czy dochód rodziny skarżącej, od którego uzależnione jest prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych, został obliczony w sposób prawidłowy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ administracji publicznej obejmie kontrolą i rozstrzygnięciem kwestie, które zostały dotychczas pominięte, co

w efekcie sprawiło, że stan faktyczny sprawy nie był należycie ustalony i uniemożliwił dokonanie pełnej oceny zgodności decyzji z prawem materialnym.

Z przedstawionych powyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, o którym mowa w pkt III wyroku Sąd, określił zgodnie z przepisem § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zmianami).