Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1241/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2011 r. nr [...], którą odmówiono E. K. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395, ze zm. - dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym).

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 6 lipca 2010 r. (data wpływu 9 lipca 2010 r.) E. K. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym. We wniosku wskazał, że został wywieziony do pracy przymusowej z Z. (obecnie w powiecie G.) do D. (obecnie w powiecie P.) (k. 13-14 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 2 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym odmówił E. K. przyznania świadczenia pieniężnego określonego w ustawie. Stwierdził, że w okresie okupacji skarżący wykonywał pracę w pobliżu stałego miejsca zamieszkania, co powodowało, iż praca ta nie przybrała szczególnie dotkliwej formy, jaka zgodnie ze wskazaniami Trybunału Konstytucyjnego zawartymi w wyroku 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 uzasadnia przyznanie świadczenia. Nie była bowiem połączona z wysiedleniem i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska.

Od decyzji tej E. K. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podkreślił, iż wykonywana przez niego praca była połączona z wywiezieniem z domu rodzinnego i wyrwaniem z rodzinnego środowiska. Został razem z rodziną zmuszony do opuszczenia domu rodzinnego w Z.. Podkreślił, iż był odłączony od matki (pracowała u innego niemieckiego gospodarza), z którą widywał się zaledwie raz w tygodniu. Był zmuszany do ciężkiej pracy, ponad jego siły, co odbiło się na jego zdrowiu.

Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał decyzję w mocy podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W skardze E. K. podniósł, iż jego zdaniem wywiezienie go do pracy przymusowej w D. powinno być uznane za deportację. Został bowiem wywieziony z miejsca zamieszkania (Z.) do innej miejscowości. Do D. przymusowo wywieziono też jego rodzeństwo (brata i dwie siostry) oraz matkę, natomiast ojca wysłano na teren III Rzeszy. W Zemsku musieli zostawić cały swój dorobek, a dom rodzinny został zburzony przez Niemców. E. K. podkreślił, że w D. wykonywał bardzo ciężką pracę, która powinna być uznana za represję.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Po 819/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] 2010 r. nr [...]. W motywach orzeczenia powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 i wskazał, iż deportację należy łączyć z przymusowym wywiezieniem, wyrwaniem i odizolowaniem od dotychczasowego środowiska, a więc co najmniej brakiem solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej lub co najmniej utrudnionym kontaktem z rodziną i najbliższymi. Sąd zauważył też, że stan deportacji najczęściej wiązał się z życiem w otoczeniu wrogości, wyobcowania mentalnościowego, kulturowego i językowego. Wskazując na powyższe Sąd podkreślił, że ustalenie istotnych w sprawie kwestii nastąpiło jedynie w oparciu o kwestionariusz przesłuchania jaki przesłanko skarżącemu do wypełnienia. Forma ta, choć generalnie dopuszczalna w procedurze administracyjnej, w tej sprawie była niewystarczająca. Sąd zauważył też, że wypowiedzi E. K. nie były precyzyjne, jeśli chodzi o kwestię kontaktów z matką.

W toku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" o udostępnienie dokumentów dotyczących represji dotyczących skarżącego oraz pracującego w D. L. B. (świadek).

Fundacja "Polsko-Niemieckie Pojednanie" nadesłała szereg dokumentów (oświadczeń, zeznań) dotyczących osób pracujących w D. (L. B., S. O.).

Następnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wystąpił do Prezydenta Miasta P. o przesłuchanie E. K. w trybie art. 52 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. - dalej: K.p.a.). Skarżący został przesłuchany dnia 14 lipca 2011 r.

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 2 pkt 2 oraz art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym odmówił przyznania E. K. świadczenia określonego w tej ustawie. Wyjaśnił, że w wydanym w sprawie wyroku z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Po 819/10 Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia czy wywiezienie skarżącego do wsi D. w celu pracy przymusowej wiązało się z "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska oraz ustalenia czy w sprawie miała miejsce deportacja w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy organ stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, że E. K. został deportowany (wywieziony) do pracy przymusowej w rozumieniu tego przepisu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, na skutek którego znowelizowano art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Zgodnie z tym przepisem "represją w rozumieniu ustawy jest (...) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach". Zdaniem organu oznacza to, że niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej połączonej z deportacją (wywiezieniem). Dlatego nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie. Odnosząc się do materiału dowodowego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż do wniosku z dnia 9 lipca 2010 r. E. K. załączył Ankietę Biura Dowodów Osobistych, dokument sporządzony w latach 50-tych, w którym jako miejsce zamieszkania w czasie okupacji wskazano miejscowość D., gmina B., oświadczenia świadków: L. B. i W. W. (mieszkańców wsi D.) oraz zaświadczenie Archiwum Państwowego w P. potwierdzające fakt zamieszkiwania w D. od 1912 r. rolnika wyznania ewangelickiego W. R. (w decyzji wskazano to nazwisko jako "R."). Organ podkreślił też, że uzupełnił akta sprawy o dokumenty znajdujące się w Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" oraz przesłuchał stronę korzystając z pomocy prawnej Urzędu Miasta P.. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, wyjaśnień E. K. oraz jego brata T. K. (wniosek zarejestrowany pod numerem [...]) organ ustalił, że skarżący wraz z rodziną w 1941 r. został wysiedlony z miejscowości Z. do odległej około o 7 km miejscowości D., gdzie w styczniu 1942 r. został skierowany do pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym należącym W. R.. W tym samym gospodarstwie pracował również jego brat – T.. W D. była zatrudniona również matka skarżącego i siostra Z. R.. Z tego względu organ nie dał wiary oświadczeniu E. K., z którego wynika, że został deportowany sam, bez rodziny (pkt 2 protokołu przesłuchania z dnia 14 lipca 2011 r.). Następnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że przepisy ustawy nie przewidują świadczeń dla wszystkich poszkodowanych przez pracę przymusową na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do osób, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowane zostało jedynie rozgraniczenie między osobami deportowanymi poza terytorium II RP, a osobami deportowanymi w granicach państwa polskiego sprzed wojny. Trybunał wskazał jednak, że pozostałe kryteria dotyczące deportacji pozostają bez zmian. Ustawa nie daje przesłanek do uwzględniania innych okoliczności, w jakich praca była wykonywana, takich jak: młodociany wiek, warunki pracy, złe lub dobre traktowanie przez pracodawcę. Dodatkowo Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaznaczył, iż znowelizowane przepisy nie rozszerzają także kręgu beneficjentów ustawy o osoby wysiedlone przez okupanta z własnych gospodarstw w ramach polityki prowadzonej na terytoriach II Rzeczypospolitej wcielonych w czasie wojny do III Rzeszy. Organ stanął na stanowisku, że praca przymusowa wykonywana w okolicy stałego miejsca zamieszkania, nawet jeżeli wiązała się z opuszczeniem własnego gospodarstwa i zamieszkaniem w miejscu jej wykonywania, nie może być uznana za pracę połączoną z wywiezieniem (deportacją). W konkluzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dodał też, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Po 817/10 orzekł o oddaleniu skargi brata strony T. K. na decyzję o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego za deportację do pracy przymusowej w sprawie o takim samym stanie faktycznym.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy E. K. podkreślił, iż zaskarżona decyzja jest jego zdaniem niezasadna i rażąco krzywdząca. Powołał się na stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2011 r. Sąd ten podkreślił, iż w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym nie zawarto żadnych wskazań co do odległości deportacji i nie wykluczył przyznania świadczenia, chociażby praca przymusowa była wykonywana w niedalekim oddaleniu od dotychczasowego miejsca zamieszkania. Zdaniem E. K. odwoływanie się przez organ do odległości między wsią Z. (miejsce dotychczasowego zamieszkania) a D. (miejsce gdzie zostałem deportowany do pracy przymusowej) jako przesłanki odmowy przyznania świadczenia było nieuzasadnione. Skarżący podkreślił też, że o istnieniu "deportacji" przesądzają także takie aspekty jak warunki pracy i życia deportowanego, kontakt z rodziną, rówieśnikami, czy możliwość uczęszczania do kościoła, do szkoły, kwestie żywieniowe. Zaznaczył, że praca jaką wykonywał była z całą pewnością pracą przymusową. Odnosząc się do kontaktów z rodziną dodał, iż nie mieszkał z rodziną, bowiem matka z bratem (T. K.) mieszkała w innym gospodarstwie; także Z. R. (siostra) pracowała w innym gospodarstwie. Z matką mógł widywać się tylko raz w tygodniu, natomiast z rówieśnikami i przyjaciółmi nie miałem kontaktu z uwagi na przymus pracy.

Za nieprawdziwe E. K. uznał wnioski, do jakich doszedł organ, w kwestii zamieszkiwania z bratem T.. Skarżący wskazał także na odmienność sytuacji T. K., który był od niego młodszy.

Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie przedstawił przebieg postępowania dowodowego oraz wskazał na zebrany materiał dowodowy. Na jego podstawie ustalił, że E. K. wraz z całą swoją rodziną: matką, ojcem, dwiema siostrami i bratem w listopadzie 1941 r. został wysiedlony ze swojego gospodarstwa rolnego znajdującego się w Z.. Organ zaznaczył, iż wprawdzie podczas przesłuchania, które odbyło się w dnia 14 lipca 2011 r. w skarżący stwierdził, iż został deportowany bez rodziny, jednakże w świetle jego wcześniejszych wypowiedzi (protokół przesłuchania z dnia 19 lipca 2010 r.) oświadczenie to budzi wątpliwości. Sam wnioskodawca w piśmie z dnia 4 października 2011 r. stwierdził, iż wprawdzie był wywieziony wraz z rodziną, ale mieszkał i pracował w D. sam. Okoliczności te wyjaśniał również podczas rozprawy, która odbyła się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu w dniu 25 lutego 2011 r. Dodatkowo organ powołał się na przesłuchanie skarżącego z 2010 r., w którym wskazał, że jego matka również pracowała w gospodarstwie W. R., oraz gdzie wyjaśnił, iż brat pomagał mu w pracy. Zeznanie to było spójne z zeznaniami Z. R., która również stwierdziła, iż rodzeństwo i matka pracując w D. mieli ze sobą kontakt.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, że badając uprawnienie strony do uzyskania uprawnienia do świadczenia pieniężnego ocenił charakter deportacji strony nie w oparciu o kryterium terytorialne (geograficzne), lecz w oparciu o kryterium szczególnej dolegliwości represji. Przyznał, że E. K. została wprawdzie zmuszony do opuszczenia rodzinnej miejscowości, jednak skierowano go do pracy w pobliskiej miejscowości wraz z całą rodziną. Nie dotknęły go inne utrudnienia charakterystyczne dla deportacji: zmiana warunków klimatycznych czy społecznych, bariera językowa. Zdaniem organu badanie przesłanki deportacji, powinno być oparte na kryteriach w jakimś stopniu zobiektywizowanych, a nie wyłącznie na subiektywnych odczuciach wnioskodawcy Skoro więc strona wykonywała pracę w pobliżu swojego miejsca zamieszkania, należało odmówić jej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak deportacji w rozumieniu przepisów ustawy.

W skardze E. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wskazał, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołał art. 2 ust. 2 pkt a ustawy o świadczeniu pieniężnym, jednakże dokonał jego wadliwej interpretacji. W przepisie tym mowa jest jedynie o "wywiezieniu" i nie zawarto w nim żadnych innych warunków co do odległości czy towarzyszących wywiezionemu osób. Ustawodawca nie wyłączył też z grona represjonowanych osób, które wywieziono wraz z całą rodziną, jej częścią lub w pojedynkę. Ustawa nie zawiera także wyłączenia z prawa do świadczenia osób w przypadku wywiezienia ich nawet do sąsiedniej miejscowości.

W odpowiedzi na skargę E. K. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Dodał, iż okoliczność oddzielenia od matki i przeniesienia po roku do pracy do innego gospodarza w D. nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Podczas przesłuchania które odbyło się w dniu 14 lipca 2011 r. E. K. wyraźnie wskazał, że pracował tylko u jednego pracodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie narusza prawa.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) w postępowaniu sądowoadministracyjnym kontrola zaskarżonych decyzji dokonywana jest w aspekcie legalności. Dlatego Sąd, dokonując oceny rozstrzygnięcia wypowiada się wyłącznie w relacji co do prawa i wynikających z niego przesłanek przyznania świadczenia pieniężnego; natomiast nie oznacza to w żadnym przypadku kwestionowania ani umniejszania krzywd, jakie skarżący niewątpliwie doznał pracując jako dziecko w okresie okupacji.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji z dnia 7 listopada 2011 r. Sąd miał na względzie, że wyrokiem z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt II SA/Po 819/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję, którymi odmówiono E. K. przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. W orzeczeniu tym sformułowano ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania wiążące Sąd w tej sprawie zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).

W uzasadnieniu wyroku II SA/Po 819/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie w sprawie przyznania świadczenia z tytułu deportacji miał zwłaszcza obowiązek sprecyzować okoliczność czy skarżący miał kontakt z rodziną (w szczególności matką) podczas pobytu w D., a także ustalić okoliczności wykonywanej pracy i warunków pobytu w miejscu jej wykonywania. Jednocześnie należy zauważyć, że w wyroku II SA/Po 819/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób jednoznaczny potrzebę powyższych ustaleń wywiódł z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, w którym orzeczono, że art. 2 pkt 2 ustawy z 1996 r. (w pierwotnym brzmieniu) w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W wyroku Trybunału, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, wskazano na cechy deportacji (represji). Choć nie wykluczono, że represją może być przesiedlenie do pracy przymusowej w bliższej odległości, to jednak równocześnie zaznaczono, że chodzi o sytuację, w której osoby poddane represji znajdowały się w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych.

Rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" o udostępnienie akt wniosku skarżącej o uzyskanie świadczenia z tytułu pracy niewolniczej i przymusowej oraz innej osoby przebywającej w okresie okupacji w miejscowości D. (L. W.). Zgodnie ze wskazaniami Sądu przeprowadzono też przesłuchanie w trybie art. 52 K.p.a. Natomiast po złożeniu przez E. K. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy do akt administracyjnych dołączono szereg dokumentów ze spraw T. K., Z. R. oraz L. W..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oceniając czy wywiezienie E. K. z miejscowości Z. do D. stanowiło represję w rozumieniu ustawy dostrzegł sprzeczności w oświadczeniach samego skarżącego. Zwrócił zwłaszcza uwagę na fakt, że podczas przesłuchania przeprowadzonego dnia 14 lipca 2011 r. w Urzędzie Miasta P. podał, iż został on deportowany sam, bez rodziny. Z kolei w innych zeznaniach i pismach, zwłaszcza w zeznaniu z 2010 r. wskazywał, że po zabraniu ojca do prac na terytorium III Rzeszy pozostawał z matką, która pracowała w gospodarstwie W. R. (często była zmuszana do pracy w innych gospodarstwach); dodał nadto, że w niewielkim zakresie pomagał mu brat. W celu rozstrzygnięcia powyższych wątpliwości organ posiłkował się materiałami sprawy zebranymi w sprawie siostry skarżącego Z. R., które potwierdzały fakt, iż rodzina (E. K., T. K., Z. R. i ich matka) przebywali w tej samej miejscowości D. oraz informacją zawartą w wyroku II SA/Po 819/10 dotyczącą stanowiska E. K. przedstawionego w toku rozprawy sądowej. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że skarżący został przesiedlony do D. wraz z rodziną. Choć część powyższych dowodów uzupełniających nie zostało przeprowadzonych z zachowaniem zasady bezpośredniości (zob. wyrok z dnia lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 235/08, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), to jednak nie ma to wpływu na wynik sprawy, gdyż ustalenia faktyczne przyjęte przez organ są spójne ze stanowiskiem skarżącego przedstawionych w ostatnich pismach złożonych w sprawie przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia (k. 137 i k. 142 akt administracyjnych). Stwierdził w nich, że zawarte w protokole stwierdzenie, iż został wywieziony "sam, bez rodziny" miało opisać sytuację, w której został skierowany do pracy w odrębnym gospodarstwie niemieckim aniżeli pozostali członkowie rodziny znajdujący się w D.. Dodał, że mieszkał w gospodarstwie tylko dwoma innymi chłopcami narodowości polskiej.

Sąd stwierdza, że stanowisko organu jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium: III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Mając na uwadze treść powołanego przepisu Sąd nie podziela argumentacji skargi, że każde "wywiezienie" do "pracy przymusowej" uzasadnia przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie dla osób represjonowanych. Nie można bowiem abstrahować od faktu, że art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym posługuje się pojęciem "deportacji", wskazując w ten sposób na szczególny charakter pracy przymusowej. Na znaczenie tego pojęcia w sposób zdecydowany zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny we wskazanym już wyżej wyroku o sygn. akt K 49/07. W całokształcie zawartych tam wywodów można zauważyć, że Trybunał akcentuje różnicę pomiędzy pracą przymusową wykonywaną w ramach polityki przymusowego zatrudnienia realizowanej na terenach okupowanych przez III Rzeszę od cięższych form represji takich jak deportacja czy osadzenie w obozach pracy ("Pozostaje w zgodzie z zasadą państwa prawnego przyznanie uprawnień do świadczenia tylko pewnej ściśle określonej grupie osób srożej represjonowanych, z pominięciem osób, które doznały represji mniej dolegliwych").

Sąd w niniejszym składzie podziela trafność takiego podejścia do art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Dlatego w celu ustalenia czy w konkretnym przypadku dana osoba jest osobą represjonowaną w rozumieniu tej ustawy należy badać jej indywidualną sytuację i uwarunkowania związane z wywiezieniem, w tym uwarunkowania społeczne. W ocenie Sądu Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie uznał, że skarżący doświadczając znacznych dolegliwości związanych z pracą w niemieckim gospodarstwie rolnym podczas II wojny światowej nie spełnia przesłanki deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Praca skarżącego wykonywana w gospodarstwie położonym w miejscowości D. odległej o kilka kilometrów od jego dotychczasowego miejsca zamieszkania nie wiązała się z "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska językowego i kulturowego, które uzasadniałoby stwierdzenie, iż nastąpiła "deportacja" do pracy przymusowej. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że miał on kontakt z rodziną (z matką raz w tygodniu) i przebywał z nią w jednej miejscowości. W piśmie z dnia 4 października 2011 r. skarżący przyznał też, że mieszkał z dwoma chłopcami narodowości polskiej. Dla oceny sprawy nie bez znaczenia pozostawało również to, że skarżący pracował w gospodarstwie w niedalekiej odległości od dotychczasowego miejsca zamieszkania. Choć element geograficzny pracy przymusowej nie jest przesłanką wyłączającą świadczenie, to jednak w świetle wywodów Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku o sygn. akt K 49/07 okoliczność ta nie jest zupełnie bez znaczenia dla oceny całokształtu okoliczności sprawy. Bliska odległość D. od Z. oraz fakt, że przebywali tam też członkowie jego rodziny i inni Polacy pozwala przyjąć wniosek, że miejsce pracy przymusowej nie było dla skarżącego miejscem całkowicie obcym, gdzie byłby on odizolowany do środowiska społecznego, w którym wcześniej przebywał. W tym kontekście trzeba też odnotować, iż świadkowie L. B. i W. W. zeznali, że w czasie pobytu w D. mieli kontakt z E. K., który zajmował się wypasem krów i pracami w podwórzu i obejściu gospodarstwa (k. 120-123 akt administracyjnych).

Powyższe ustalenia są wystarczające dla stwierdzenia, że E. K. nie podlegał represji w rozumieniu ustawy (podobnie zob. wyrok z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 628/11, wyrok z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt II OSK 195/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając to wszystko na uwadze Sąd - uznając, iż zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest zgodna z prawem - postanowił oddalić skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.