Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 532/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a, art. 157
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 października 2014 r. sprawy ze skarg H. I., J. I., M. R., T. R. i E.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2014 nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz skarżących T. R. i M. R.j kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz skarżących H. I. i J. I. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania; 4. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej E.O. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu wniosków E. O., H. i J. I., W. G., I. i W. B., D. P., M. i T. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowiło utrzymać w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., Nr [...] Wójt Gminy B. określił -na rzecz W. Sp. o. o. z siedzibą w I. - środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji polegającej na budowie dwóch elektrowni wiatrowych o mocy 800 kW każda na wieżach do 75 m, promieniu wirnika 28 m i maksymalnej mocy akustycznej pojedynczej turbiny nieprzekraczającej [...] dB w miejscowości Z., gm. B. na działce nr ewid. [...] (zjazd z drogi) położonych w miejscowości Z., gm. B..

Dalej organ wskazał, iż wnioskami z dnia [...] września 2013 r. o tożsamej treści o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.- dalej jako "Kpa") do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wystąpili: E.O., H. i J. I., W. G., I. i W. B., D. P. oraz M. i T. R..

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...]. Przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej powyżej decyzji jest brak legitymacji osób składających wniosek do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wniosek o ponownie rozpatrzenie sprawy złożyli: E.O., H. i J. I., W. G., I. i W. B., D. P. oraz M. i T. R. zarzucając błędne zastosowanie przepisu art. 28 Kpa. oraz naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 klpa.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami materialno-prawnymi, a zatem wadami powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym jak również przedmiotowym.

Zgodnie z art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zatem legitymację do żądania wszczęcia takiego postępowania ma nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku osób, które podają się za stronę, zależy od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność.

Dalej organ wskazał że przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 z póżn. zm.) nie określają kręgu podmiotów będących stronami w tego typu sprawach. Z tego względu przy ustalaniu stron w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań należy kierować się treścią art. 28 Kpa , zgodnie z którym stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przyjmuje się że interes prawny posiada podmiot planujący realizację przedsięwzięcia oraz właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, na której przedsięwzięcie to ma być realizowane a ponadto podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie, jak też i dalej położonych od zamierzonego przedsięwzięcia, gdy zostaną narażone na jego oddziaływanie.

Organ wyjaśnił, że z dokumentów załączonych do akt administracyjnych kwestionowanej decyzji wynika, że realizacja inwestycji objętej kwestionowaną decyzją przewidziana została na działkach o nr ewid. [...] i [...] oraz [...] na terenie miejscowości Z. gmina B.. Na działkach tych są uprawy polowe, brak jest drzew. Wokół nich są pola uprawne. Działki leżą w pobliżu trasy kolejowej H.-G. i dochodzą do drogi gminnej. Działki do których mają tytuł prawny osoby wnoszące o stwierdzenie nieważności ww. decyzji nie są działkami bezpośrednio sąsiadującymi z terenem inwestycji. Dalej organ podkreślił, że szczegółowa analiza usytuowania działek należących do odwołujących się potwierdziła także, że należące do odwołujących nieruchomości znajdują się poza granicami strefy ewentualnego oddziaływania na środowisko. Tereny sąsiadujące z planowaną inwestycją stanowią zabudowę zagrodową w otoczeniu terenów rolnych. Najbliższe niskie pojedyncze budynki mieszkalne typu zagrodowego położone są w kierunku południowym przy drodze, w odległości 400 m od lokalizacji wiatraka nr [...] i [...] m od lokalizacji wiatraka nr 2. Jak wynika z raportu oddziaływania na środowisko głównymi źródłami uciążliwości w przypadku realizacji planowanego przedsięwzięcia będzie hałas i emisja pól elektromagnetycznych. Planowana inwestycja powodować będzie hałas aerodynamiczny spowodowany przez obracające się łopaty wirnika oraz hałas mechaniczny pochodzący z przekładni generatora. Elektrownie wiatrowe są niewielkim źródłem hałasu. W wieży zamontowany zostanie tłumik hałasu i drgań (maty wyciszające). Z obliczeń zasięgu hałasu przeprowadzonych metodą opisaną w instrukcji ITB oraz komputerowym programie symulacyjnym (program HZP 2001 Widows: Wersja maj 2007 [...]) wynika, że przedsięwzięcie nie będzie powodować wzrostu uciążliwości akustycznej na terenach najbliższej zabudowy zagrodowej, dla których rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826) określa dopuszczalny poziom hałasu dla pory dziennej 55 db (A) dla pory nocnej 45 db A). Zabudowa zagrodowa jest znacznie oddalona od projektowanych wiatraków, które zlokalizowane zostaną daleko od budynków mieszkalnych, a w sąsiedztwie nie ma żadnych dróg spacerowych. W okolicy przedsięwzięcia poziom tła akustycznego kształtowany jest głównie przez środki transportu, samochody na drogach oraz przejeżdżające pociągi na trasie kolejowej. Zabudowa zagrodowa będzie także poza zasięgiem oddziaływania pola elektromagnetycznego. Instalacje i urządzenia elektryczne będą zamknięte w obudowach ekranujących i szkodliwa emisja pola elektromagnetycznego będzie pomijalna. Absorpcja wypromieniowanej energii pól elektromagnetycznych nie będzie miała znaczącego wpływu także na florę, faunę, wodę i powietrze. Przedmiotowa inwestycja nie będzie powodować żadnych emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego. Podczas montażu linii przyłączeniowych między elektrownią wiatrową a stacją energetyczną będą prowadzone instalacje podziemne, a to likwiduje zagrożenie kolizji ptaków z liniami napowietrznymi. W czasie eksploatacji nie będzie wymagać dostarczania wody ani odprowadzania ścieków. Dla jej realizacji nie ma konieczności określenia trans granicznego oddziaływania na środowisko, Jej realizacja nie wymaga wyznaczenia strefy ograniczonego użytkowania i nie spowoduje zagrożeń dla zdrowia ludzi. Zatem eksploatacja przedmiotowej inwestycji nie będzie oddziaływać na nieruchomości osób wnoszących o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji oraz nie będzie w jakikolwiek sposób utrudniła dotychczasowe i przyszłe ich użytkowanie.

Skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli H. I., J. I., M. R., T. R. oraz E. O. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

- art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez błędne utrzymanie w mocy postanowienia I instancji w sytuacji gdy w sprawie nie ustalono interesu prawnego stron postępowania, która to okoliczność nie dawała podstaw do utrzymania w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a nakazywała uchylenie w całości postanowienia I instaqncji i wydania stosownego rozstrzygnięcia przez organ,

- art. 61 a § 1 Kpa przez jego błędne zastosowanie i przedwczesne wydanie w sprawie wszczętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wymagającej podjęcia czynności ustalających w zakresie interesu prawnego, postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, z uwagi na rzekomy brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, która to okoliczność mogłaby nastąpić wyłącznie w toku wszczętego postępowania nadzwyczajnego, prowadzonego co do istoty sprawy - jak bowiem słusznie podkreślono w orzecznictwie: odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wywodzi własnego interesu prawnego, a ustalenie tej kwestii nie wymaga złożonego procesu wykładni (vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2012r., U GSK 321/11 LEX nr 1219017), które to naruszenie doprowadziło do pozbawienia skarżącego a priori ochrony prawnej, zanim w istocie mogło dojść do rozpoznania i ustalenia interesu prawnego skarżącego w sprawie,

- art. 28 Kpa w zw. z art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 18.05.1964 r. ze zm.,) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i uznanie, że przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych dalej od zamierzonego przedsiębiorstwa, wyłącznie w sytuacji gdy zostaną "narażone" na jego oddziaływanie, następuje wzrost uciążliwości związanych z korzystaniem z nieruchomości lub gdy dochodzi do utrudnienia dotychczasowego i przyszłego użytkowania nieruchomości, podczas gdy prawidłowe zastosowanie omawianej normy ogólnej w sprawie nakazywało przyjąć iż: a) przymiot strony przysługuje każdemu gdy przez sam fakt funkcjonowania inwestycji dochodzi do oddziaływania w przestrzeń objętą jego prawem do nieruchomości lub na wartości prawnie chronione (środowisko), już bowiem ta okoliczność uzasadnia konieczność zapewnienia właścicielom działek udziału w postępowaniu środowiskowym; b) obszar oddziaływania przedsięwzięcia determinujący interes prawny nie ogranicza się wyłącznie do obszaru tzw. przekroczeń norm statuowanych prawem, gdyż do oddziaływania przedsięwzięcia na nieruchomość dochodzi w każdym przypadku gdy oddziaływanie to na danym terenie występuje - bez znaczenia dla ustalenia interesu prawnego w sprawie obejmującej wydanie decyzji środowiskowej pozostaje zatem wartość/nasilenie/intensywność oddziaływania; c) oddziaływanie przedsięwzięcia winno być rozumiane szeroko i obejmować nie tylko wpływ na korzystanie z sąsiednich nieruchomości ale również na środowisko naturalne, które to wadliwe zastosowanie doprowadziło do naruszenia interesu prawnego skarżącego wyrażającego się w prawie do uczestnictwa w postępowaniu i uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji;

Ponadto H. I. i J.I. zarzucili zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa, poprzez błędne uznanie iż działki ewidencyjne należące do skarżącego o nr. Ew. [...] nie leżą w strefie oddziaływania przedsięwzięcia, podczas gdy z Raportu Oddziaływania na środowisko (...) sporządzonego dla omawianego zamierzenia w lutym 2010 r. przez [...] - Załącznika w postaci Mapy Zasadniczej wprost wynika, iż działki skarżących o nr ew. [...] znajdują się w zakreślonym obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, które to naruszenie skutkowało bezzasadną odmową uwzględnienia interesu prawnego skarżących w toczącym się postępowaniu.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w sprawie nie zostały również spełnione przesłanki zastosowania art. 61 a § 1 Kpa dające podstawę do odmowy zarówno w I i II instancji wszczęcia postępowania. Okoliczności tej nie stanowi z pewnością rzekomy brak interesu prawnego wnioskodawcy, która to należy do sfery ustaleń faktycznych organu, podejmowanych w toku postępowania toczącego się co do istoty sprawy. Wspomniany przepis mógłby ewentualnie znaleźć zastosowanie, gdyby już z wniosku o wszczęcie postępowania wynikało w sposób oczywisty, iż wnioskodawca nie może być w żadnej mierze uznany za stronę postępowania (np. nie przysługiwałby mu tytuł prawny do żadnej nieruchomości znajdującej się pobliżu przedsięwzięcia). Co również wymaga podkreślenia, organ w pewien sposób popadł w sprzeczność z samym sobą w wydanym postanowieniu I i II instancji, z jednej strony akcentując brak interesu prawnego wnioskodawcy oraz wydając postanowienie o odmownie wszczęcia, z drugiej strony podejmując czynności ustalające i wyjaśniające w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy - charakterystyczne dla postępowania toczącego się co do istoty. Skarżący powołali się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt: VIII SA/Wa 1127/11, LEX nr 1146278, w którym Sąd zajął stanowisko, iż gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie.

Ponadto skarżący wskazali, że w orzecznictwie, odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wywodzi własnego interesu prawnego, a ustalenie tej kwestii nie wymaga złożonego procesu wykładni (vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2012 r., II GSK 321/11 LEX nr 1219017). Teza przywołanego orzeczenia, odniesiona odpowiednio do okoliczności przedmiotowej sprawy, nie pozwalała zatem na wydanie a priori postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy wnioskodawca wywodzi własny interes prawny w sprawie.

Skarżący wskazali, że przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia, przy czym pojęcie oddziaływania musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione np. środowisko (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 lutego 2008 r. II SA/Op 578/07, LEX nr 510776).

Należy wobec tego podkreślić, iż w spawie bezprawnie ograniczono pojęcie oddziaływania do nieruchomości wnioskodawców, rozumianych jako budynki oraz działkę gruntu, pomijając wartość prawnie chronioną, jaką jest środowisko naturalne oraz otoczenie nieruchomości wnioskodawców. Zdaniem skarżącyh z oddziaływaniem na nieruchomości sąsiednie mamy do czynienia nie tylko wtedy gdy dochodzi do przekroczenia ustalonych prawem norm, lecz wystarczy gdy przez sam fakt funkcjonowania inwestycji, dochodzi do oddziaływania w przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich, co uzasadnia konieczność zapewnienia właścicielom działek udziału w postępowaniu środowiskowym (art. 140 w zw. z art. 144 k.c). Stanowisko takie wyraził w jednym z swych wyroków Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z dnia 26.09.2008 r., sygn. akt. IV SA/Wa 841/08, LEX 563068), gdzie ujawniono, iż przymiot strony w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz z samego faktu oddziaływania tej inwestycji w przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich.

H. I. oraz J. I. podnieśli ponadto, że nie sposób odmówić wnioskodawcom jako właścicielom działki położonej w otoczeniu inwestycji, interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, tym bardziej gdy działki ewidencyjne należące do skarżącego o nr. ew. [...] leżą w strefie oddziaływania przedsięwzięcia, zgodnie raportem Oddziaływania na środowisko (...) sporządzonym dla omawianego zamierzenia w lutym 2010 r. przez H. S. -Załącznik w postaci Mapy Zasadniczej.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym wszczęcie postępowania nieważnościowego wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest więc dwuetapowe. W pierwszym etapie organ otrzymawszy żądanie, o którym mowa w art. 157 § 2 Kpa uruchamia postępowanie wstępne, w ramach którego bada istnienie podmiotowych jak i przedmiotowych podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego. W przypadku, gdy którejś podstawy brak organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie przechodząc do drugiego etapu. A zatem jedną z pierwszych czynności w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie czy wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji posiada status strony. Dopiero w dalszym etapie, po wszczęciu postępowania, organ bada czy wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest dotknięte co najmniej jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 Kpa (patrz wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2773/12, CBOSA).

Zgodnie z art. 61a Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie.

Złożenie zatem żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy, organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność.

Utrwalony jest pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych tj. gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony. Pamiętać jednak należy, że w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stroną postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Wskazać należy, że przystępując do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej organ administracji ma obowiązek w pierwszej kolejności ustalić czy wniosek ten został złożony przez uprawniony podmiot. W przypadku ustalenia, że został on złożony przez podmiot, który nie posiada interesu prawnego, ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania, nie odnosząc się do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji.

W tym miejscu wskazać należy, że krąg stron biorących udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie zawsze pokrywa się z kręgiem podmiotów biorących udział w postępowaniu zwykłym. Organy nadzorcze rozpoznają nową sprawę w stosunku do załatwionej decyzją stanowiącą przedmiot postępowania nadzorczego.

Organ administracyjny, chcąc prawidłowo ustalić uprawnienie do wzruszenia decyzji ostatecznej, winien dokonać nie tylko analizy formalnej strony legitymacji wnioskodawcy, ale przede wszystkim zbadania tej legitymacji w kontekście przepisów prawa materialnego, które były postawą decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Badania takiego należy dokonać szczególnie wówczas, kiedy żądanie składa podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu zwykłym, lecz uważa się za uprawnionego do kwestionowania decyzji.

W orzecznictwie wskazuje się, iż stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji są strony postępowania zwykłego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej oraz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 50/11, CBOSA). O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których dla danego podmiotu wynikają określone prawa lub obowiązki (tak: NSA w wyroku z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 531/11, CBOSA).

Jednakże należy pamiętać, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa może nastąpić tylko w przypadku, gdy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Odmowa wszczęcia postępowania nie jest zatem możliwa w okolicznościach, kiedy to czy podmiot ma przymiot strony, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym przedmiocie. W takich przypadkach postępowanie nieważnościowe powinno być wszczęte, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, co stwarza możliwość szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy. (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2014 r., II OSK 2773/12, wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2271/12, CBOSA).

Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Rozpatrzenie kwestii czy skarżącym przysługuje przymiot strony postępowania wymagał co najmniej dokładnej analizy akt sprawy. Jak wynika z akt w przedmiotowej sprawie, po wpłynięciu wniosku, organ zwrócił się do Wójta Gminy Babiak o ustosunkowanie się do wniosku. Ponadto jak wynika z akt sprawy Wójt natomiast o ustosunkowanie się do powyższego wniosku zwrócił się do autora raportu. Zwrócić również uwagę, iż organ również telefonicznie zwracał się do Wójta o nadesłanie dokumentów w tym m.in. mapy obrazującej położenie działek wnioskodawców, a następnie mapy obrazującej położenie działek wnioskodawców wraz z zaznaczonym obszarem oddziaływania inwestycji dla izotonów 50,0 db i 45,0db.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż brak interesu skarżących nie był tak oczywisty i wymagał podjęcia postępowania.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że podstawę prawną decyzji, o której stwierdzenie nieważności wnosili skarżący były przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.). To zatem z tej ustawy wynikać powinien przede wszystkim interes prawny pozwalający na przyjęcie, iż określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie świadczące o jego interesie prawnym w rozumieniu art. 28 Kpa Przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b omawianej ustawy stanowi o obowiązku określenia przez właściwy organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ograniczenia te są możliwe do sformułowania, gdyż do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy), w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko - kartę informacyjną przedsięwzięcia oraz poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Odnotować jeszcze można, że przecież uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 2).

Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy), konieczne jest zatem prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przywołanych przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", LEX/el 2013, teza 4 i 5). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. W tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczy także prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 108/12 (w:) Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zazwyczaj dotyczyć to będzie nieruchomości bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji. Jednakże w każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien należycie ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę przede wszystkim dane wynikające z dokumentów dostarczonych przez inwestora. Nie można jednak zapominać o tym, że dokumenty takie jak karta informacyjna przedsięwzięcia, czy raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko są materiałem dowodowym w sprawie i jak każdy dowód podlegają ocenie organu prowadzącego postępowanie, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Uwzględniając zatem specyfikę inwestycji, krąg stron postępowania w niniejszej sprawie winien być wyznaczony w oparciu o jej środowiskowy i technologiczny charakter, a nadto inne czynniki, które wpływać mogą na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego. Nie chodzi przy tym o wykazanie istnienia szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren nieruchomości osoby trzeciej, lecz o możliwość spowodowania takiego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji. Ustalając krąg postępowania organ administracji powinien mieć na uwadze to, że o przyznaniu przymiotu strony w postępowaniu decyduje już sam fakt oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości, natomiast ocena czy oddziaływanie to mieści się w granicach określonych przepisami szczególnymi, czy też przekracza ustalone normy będzie miała wpływ na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach rozstrzygającą o losie tej inwestycji. Innymi słowy mieszczące się w granicach obowiązujących norm oddziaływanie inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może wykluczać udziału właścicieli tych nieruchomości w toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu.

Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy zwrócić na sprzeczność mapek obrazujących obszar oddziaływania akustycznego przedmiotowej inwestycji. Organ obszar oddziaływania rozpoznawał na podstawie mapki sporządzonej i dostarczonej przez autora raportu pomijając, iż w aktach administracyjnych znajduje się kilka mapek oddziaływania akustycznego na środowisko. Analizując powyższe mapy zauważyć należy, iż najszerszy obszar oddziaływania wynika z mapy załączonej do wniosku. Zwrócić należy uwagę, iż w pierwotnej wersji raportu obszar oddziaływania akustycznego znacznie zawężono. Jednakże w następnej wersji raportu (zawieszka 25) poszerzono ten obszar aby ostatecznie obszar ten znowu zmniejszyć na skutek pisma inwestora, które wpłynęło do organu w dniu [...]kwietnia 2010 r.

Powyższe okoliczności, w ocenie składu orzekającego, nie pozwalały na wstępnym etapie postępowania jednoznacznie przesądzić, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej Ppsa) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa. Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wszcząć postępowanie, w którym, po przeprowadzeniu stosownego postępowania, ustali jaki jest faktycznie obszar oddziaływania akustycznego, co pozwoli mu następnie rozstrzygnąć czy skarżący posiadają czy tez nie interes prawny niezbędny do zainicjowania postępowania nieważnościowego. W zależności od poczynionych ustaleń organ wyda stosowna decyzję.