Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1520/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 30 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania dyrektora szkoły 1. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia, 2. zasądza od Burmistrza [...] na rzecz K. S. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz [...] zarządzeniem z [...] czerwca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713) oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910), po zasięgnięciu opinii [...] Kuratora Oświaty, odwołał z dniem [...] czerwca 2020 r., bez wypowiedzenia, K. S. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe organ, który powierzył stanowisko kierownicze w szkole lub placówce oświatowej, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

W toku postępowania ustalono, że od [...] maja 2020 r. dyrektor przebywa na zwolnieniu lekarskim. Stosownie do treści art. 68 ust. 9 powołanej ustawy – Prawo oświatowe, który przewiduje, że dyrektora szkoły w czasie jego nieobecności w pracy zastępuje wicedyrektor, należy przyjąć, iż w tej sytuacji dyrektor powinna przekazać wykonywanie powierzonych jej obowiązków jednemu z wicedyrektorów ww. szkoły, czego formalnie nie uczyniła. Zamiast tego dyrektor, nadużywając pełnomocnictwa od organu prowadzącego i działając sprzecznie z ww. przepisem, udzieliła dalszego pełnomocnictwa radcy prawnemu do jej reprezentowania wobec dwóch pracowników szkoły (w tym jednego wicedyrektora ww. szkoły), w tym do rozwiązania umów o pracę zawartych z ww. osobami. Działając w oparciu o ten dokument radca prawny stawił się w ww. szkole [...] maja 2020 r., gdzie w gabinecie dyrektora odbył spotkanie z ww. pracownikami oraz kierownikiem administracyjno-gospodarczym ww. szkoły, podczas którego przedstawił im do podpisania określone dokumenty kształtujące na nowo zakres ich obowiązków (w stosunku do kierownika pełnomocnik wskazał wręcz, iż odmowa ich podpisania będzie skutkować nałożeniem kary finansowej). Wicedyrektorowi ww. szkoły przekazał także polecenie wykonywania pracy zdalnie i nieprzebywania na terenie ww. szkoły do czasu odwołania stanu epidemicznego oraz zobowiązanie do zwrotu opłaty za studia podyplomowe i służbowego komputera. Ponadto pełnomocnik wskazał, że ww. pełnomocnictwo upoważnia go do kontrolowania wykonywanych przez ww. osoby obowiązków służbowych i wyciągania wobec nich związanych z tym konsekwencji służbowych, w tym rozwiązania z nimi stosunku pracy. Jednocześnie przekazał on tym osobom, że dyrektor przekazała jednemu z wicedyrektorów pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na podstawie pisemnego pełnomocnictwa, które miało być przekazane organowi prowadzącemu (w rzeczywistości organ prowadzący i drugi z wicedyrektorów ww. szkoły nie zostali o tym poinformowani). Uznając, że działanie K. S., polegające na upoważnieniu radcy prawnego do wykonywania tego rodzaju czynności zarządczych w jej imieniu, stanowi nadużycie udzielonego jej pełnomocnictwa oraz postępowanie sprzeczne z prawem, organ prowadzący odwołał pełnomocnictwo dla dyrektor w zakresie, w jakim była ona uprawniona do udzielania dalszych pełnomocnictw (innym osobom niż pracownicy ww. szkoły) do składania oświadczeń woli w sprawach związanych z kierowaniem ww. szkołą i do zaciągania zobowiązań w ramach planu finansowego ww. szkoły. Podkreślono, że z tytułu świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego Gmina [...] została obciążona opłatą w wysokości 2952,00 złotych, co stanowi nieuzasadniony wydatek, jako że obowiązki dyrektora szkoły, wyłonionego w drodze postępowania konkursowego, nie powinny być delegowane na pełnomocnika, który nie został wybrany do pełnienia funkcji dyrektora szkoły wymagającej stosownych kompetencji, lecz na wicedyrektora ww. szkoły.

W dniu [...] maja 2020 r. do Urzędu Miejskiego dotarła informacja o kolejnych nieprawidłowościach związanych ze sprawowaniem przez K. S. funkcji dyrektora, tj. o tym, że z ww. szkoły bezprawnie wynoszone są dokumenty. Skutkowało to interwencją Straży Miejskiej w szkole, podczas której funkcjonariusze ustalili, że ww. dokumenty były wynoszone przez wicedyrektora i innego pracownika szkoły. Dokumenty te zawierały dane osobowe, które podlegają szczególnej ochronie. Wicedyrektor wyjaśniła ww. funkcjonariuszom, że polecenie wyniesienia ww. dokumentów ze szkoły otrzymała od dyrektora. W tym celu zabrała ona ww. dokumenty z gabinetu dyrektor, zostawiając je (bez żadnego nadzoru) w swoim samochodzie, zaś dopiero po interwencji funkcjonariuszy Straży Miejskiej ww. dokumenty zostały zwrócone do szkoły. W swoich wyjaśnieniach wskazała, że miała świadomość, iż wynoszone przez nią dokumenty zawierały dane osobowe. Tym bardziej świadoma tego faktu musiała być K. S., która przebywając na zwolnieniu lekarskim poleciła wyniesienie konkretnych dokumentów ze swojego gabinetu. W ocenie organu prowadzącego ww. zachowanie stanowiło poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ww. dokumentów, jak i zawartych w nich danych osobowych, które szkoła zobowiązana jest chronić.

W ocenie organu o odwołaniu K. S. z funkcji dyrektora w trybie natychmiastowym stanowią także poważne i potwierdzone nieprawidłowości w zakresie gospodarki finansowej ww. szkoły. Podejrzenia w tym zakresie powzięto po otrzymaniu pisma Rady Miejskiej w [...] z [...] stycznia 2020 r., dotyczącego anonimowej skargi, w której zarzucono dyrektorowi wydawanie podległym pracownikom poleceń dotyczących przekazywania Gminie [...] do rozliczenia faktur VAT na kwoty przewyższające faktyczną cenę zakupionych towarów oraz z tytułu usług, które faktycznie nie były świadczone na rzecz ww. szkoły. Ponadto K. S. zarzucono nieprawidłowości w zakresie gospodarowania środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w ww. szkole. Wobec wagi przedstawionych zarzutów organ prowadzący niezwłocznie zarządził kontrolę w szkole w zakresie prowadzenia gospodarki finansowej oraz zgodności organizacji szkoły z zatwierdzonym arkuszem organizacji w okresie od [...] września 2017 r. do [...] grudnia 2019 r. Kontrola została przeprowadzona od [...] stycznia 2020 r. do [...] utego 2020 r. Ustalenia dokonane w ramach tej kontroli potwierdziły nieprawidłowości dotyczące gospodarowania środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w omawianej szkole (w tym gospodarowanie ww. środkami na podstawie regulaminu, który nie został poprawnie wdrożony, a także nieprawidłowe gospodarowanie ww. środkami oraz braki w dokumentacji w tym zakresie). Stwierdzono także naruszenie przez dyrektor procedury dotyczącej przyznawania zapomóg zdrowotnych przy ich wypłacaniu na swoją rzecz (w tym dokonywanie ww. wypłat niezgodne z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z [...] marca 2017 r. przewidującej, że wnioski o przyznanie pomocy zdrowotnej dla dyrektora szkoły rozpatruje Burmistrz [...], braki w dokumentacji w tym zakresie, a także bezprawne wypłacanie ww. zapomóg ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych). Kontrola wykazała również nieprawidłowości w zakresie rozliczania czasu pracy pracowników oraz prowadzenia dokumentacji kadrowej, naruszenie zasad dotyczących bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych oraz gospodarki finansowej szkoły (w tym przekazanie do rozliczenia faktury VAT za usługę szkoleniową, która nie została zrealizowana). Nieprawidłowości związane z gospodarowaniem środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych potwierdziła także kontrola przeprowadzona w ww. szkole przez Państwową Inspekcję Pracy w lutym i marcu 2020 r. W dniu [...] kwietnia 2020 r. wobec dyrektor zostało skierowane wystąpienie pokontrolne, na które udzieliła odpowiedzi [...] maja 2020 r., deklarując, że zalecenia zostały zrealizowane (za wyjątkiem zwrotu wypłaconych sobie bezpodstawnie i niezgodnie z procedurą zapomóg zdrowotnych pod pretekstem ich zużycia), jednak było to wyłącznie stwierdzenie, gdyż nie przedstawiła ona na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów. Organ prowadzący ma uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości ww. twierdzeń, choćby z uwagi na fakt, że dotyczą one m. in. rzekomego uzgodnienia zwrotu opłaty za niezrealizowaną usługę szkoleniową, w sytuacji, gdy do dzisiaj ww. zwrot nie został dokonany.

W trakcie trwania kontroli w szkole, pismem z [...] lutego 2020 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] zwróciła się do Biura Oświaty Gminy [...] o udzielenie określonych informacji na potrzebę sprawy prowadzonej przez Zespół ds. [...] w ww. jednostce. Udział organu prowadzącego w tym postępowaniu na tę chwilę ogranicza się do przekazania żądanych informacji, jednak biorąc pod uwagę zakres tych informacji można wnioskować, że czynności prowadzone przez Policję dotyczą zarzutów co do nieprawidłowego gospodarowania środkami ww. szkoły. W tym zakresie organ prowadzący otrzymał także, za pośrednictwem Kuratorium Oświaty w [...], pismo z [...] lutego 2020 r., skierowane przez Urząd Skarbowy w [...], zawierające zgłoszenie podejrzenia popełnienia przez K. S. przestępstwa karno-skarbowego, oparte m.in. na wyżej przywołanych zarzutach.

Jednocześnie organ podkreślił, że dyrektor nienależycie wywiązuje się również z innych obowiązków. Pierwsze informacje o zastrzeżeniach w zakresie prowadzonej przez nią polityki kadrowej napłynęły do organu prowadzącego w roku szkolnym 2018/2019. Wówczas grupa rodziców uczniów, pismem z [...] czerwca 2019 r., zwróciła się do organu prowadzącego ww. szkołę, o podjęcie kontroli w celu wyjaśnienia przyczyny zakończenia współpracy z ww. szkołą przez liczną grupę nauczycieli. Pismo w tej sprawie zostało skierowane także do Kuratorium Oświaty w [...]. W związku z tym organ prowadzący zwrócił się do dyrektor o udzielenie informacji odnośnie mających miejsce zmian kadrowych w ww. szkole, a także podjął szereg rozmów z zainteresowanymi osobami w celu wyjaśnienia przyczyn tych zmian. Jakkolwiek ww. działania nie pozwoliły jednoznacznie ustalić, jakich dokładnie nieprawidłowości dopuściła się K. S., to jednak należy zaznaczyć, że wśród zarzutów formułowanych wobec dyrektor pojawiły się zarzuty dotyczące zachowań o charakterze mobbingowym. Jedna z nauczycielek, która pomimo rozmów mediacyjnych ostatecznie zdecydowała się na rozwiązanie współpracy z ww. szkołą, w wypowiedzeniu umowy o pracę z [...] lutego 2020 r. wskazała wprost, że przyczyną takiej decyzji jest toksyczna atmosfera w ww. szkole, która wpływa na jej zdrowie. Należy wskazać, że spośród nauczycieli zatrudnionych w ww. szkole według stanu na dzień powierzenia dyrektor ww. stanowiska, ponad 40% z nich zakończyło współpracę z ww. szkołą w czasie, gdy kierowała nią K. S.. W ocenie Burmistrza [...] ww. okoliczności uzasadniają podejrzenie, że zachowanie dyrektor ma negatywny wpływ na obsadę kadrową w ww. szkole, a tym samym na realizowanie przez szkołę w należyty sposób jej zadań jako placówki oświatowej. Wniosek, że ww. problemy kadrowe mają realny i destabilizujący wpływ na działanie szkoły, potwierdza projekt arkusza oceny organizacji szkoły na rok szkolny w 2020/2021, z którego wynika, iż potrzeby w zakresie kadry pedagogicznej zostały oszacowane na 93 etaty nauczycielskie, przy czym 39 etatów zostało określonych jako wakaty. Obawy w tym zakresie zostały sformułowane także w opinii [...] Kuratora Oświaty w [...], doręczonej organowi [...] maja 2020 r. Ponadto w piśmie z [...] kwietnia 2020 r. Rada Rodziców poinformowała organ, że do odejścia dalszej istotnej części kadry pedagogicznej może dojść także w bieżącym roku kalendarzowym.

W ocenie organu prowadzącego Szkołę Podstawową im. [...] w [...], odwołanie K. S. ze stanowiska dyrektora ww. szkoły w trybie natychmiastowym jest niezbędne dla zapobieżenia dalszej destabilizacji szkoły i zapewnienia jej należytego kierownictwa.

Jednocześnie organ zaznaczył, że zwrócił się do [...] Kuratora Oświaty w [...] o zaopiniowanie wskazanego działania we właściwym trybie i terminie przewidzianym art. 66 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe. [...] Kurator Oświaty wydał negatywną opinię, ponieważ zarzuty dotyczą spraw, nad którymi nadzór sprawuje organ prowadzący szkołę.

K. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zarządzenie Burmistrza [...] z [...] czerwca 2020 r. nr [...], uznając je za krzywdzące oraz wnosząc o stwierdzenie jego nieważności, bowiem zostało wydane z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe.

Skarżąca wyjaśniła, że ma legitymację procesową do złożenia niniejszej skargi, gdyż w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest adresatem zaskarżonego zarządzenia, które w bezpośredni sposób negatywnie oddziałuje na jej sytuację zawodową, pozbawiając możliwości wykonywania obowiązków dyrektora szkoły, przed upływem kadencji.

Podkreśliła, że okoliczności, które stały się podstawą wydania powyższego zarządzenia są następujące:

1. [...] maja 2020r., tj. w okresie zwolnienia lekarskiego nie przekazała formalnie wykonywania swoich obowiązków wicedyrektorowi szkoły,

2. [...] maja 2020r. udzieliła dalszego pełnomocnictwa radcy prawnemu do dokonania pewnych czynności z zakresu prawa pracy (do wręczenia zakresu obowiązków) wobec jednego z wicedyrektorów szkoły i kierownika gospodarczego,

3. firma szkoleniowa nie zwróciła przedpłaty za szkolenie, które się nie odbyło z powodu COVID-19,

4. w szkole panuje zła atmosfera w pracy,

5. [...] maja 2020r. drugi z wicedyrektorów szkoły zabrał ze sobą do domu dokumenty służbowe w celu wykonywania pracy zdalnie w domu (a ona jako dyrektor przebywający na zwolnieniu lekarskim na to pozwoliła),

6. wynik kontroli zarządzonej w szkole (na skutek kłamliwego anonimowego donosu) wykazał, że doszło do niewielkich nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków z zakładowego funduszu socjalnego, przyznania zapomogi z funduszu zdrowotnego dla nauczycieli, usterek dotyczących prowadzenia dokumentacji kadrowej oraz wydatkowania środków na dofinansowanie kształcenia nauczycieli,

7. organ prowadzący szkołę został poproszony przez Komendę Powiatową Policji o przekazanie informacji w sprawie donosu złożonego na nią,

8. organ prowadzący otrzymał również pismo z Urzędu Skarbowego w [...], do którego trafił też donos na nią,

9. ponad rok temu do organu prowadzącego dotarło pismo podpisane przez kilkoro rodziców uczniów, którzy zwrócili uwagę na liczne rezygnacje z dalszej pracy przez nauczycieli dotychczas pracujących w Szkole Podstawowej w [...] (zaznaczyła, że był to okres tzw. strajku szkolnego, w wyniku którego wobec niezrealizowania postulatów płacowych środowiska szkolnego znaczna liczba nauczycieli rezygnowała z pracy w wielu szkołach),

10. w projekcie arkusza organizacji szkoły na rok szkolny 2020/2021 zaplanowane zostało 39 wakatów (do obsadzenia od [...] września 2020 r.).

Skarżąca podała, że szereg zdarzeń wymienionych w punktach 4, 5, 6, 7 i 8 wynikało z donosów wysyłanych przez anonimową osobę, które nie zostały potwierdzone przez rozstrzygnięcia stosownych organów.

Zaznaczyła, że stanowisko Burmistrza [...], jakoby pracodawca szkolny nie mógł upoważnić fachowego pełnomocnika do dokonania niektórych czynności z zakresu prawa pracy wobec podległych pracowników jest błędny. Upoważnienie do udzielania dalszych pełnomocnictw radcom prawnym (lub adwokatom) znajdowało się w pełnomocnictwie udzielonym skarżącej przez Burmistrza w trybie art. 47 ustawy o samorządzie gminnym.

Ponadto wskazała, że organ prowadzący Burmistrz [...] nie zapewnił, wbrew treści art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo oświatowe, możliwości korzystania z obsługi prawnej niezbędnej do prawidłowego wykonywania zadań jednostki. Nie można też czynić zarzutów kierownikowi jednostki organizacyjnej gminy, że korzysta ze swoich prerogatyw jako pracodawca. Z przepisów ustawy – Prawo oświatowe nie wynika żaden zakaz udzielania pełnomocnictw innym osobom, niż wicedyrektorowi. Nie ma też w tej ustawie żadnego nakazu udzielania dodatkowego upoważnienia do zastępowania nieobecnego (z powodu choroby) dyrektora szkoły.

W jej ocenie zakres nieprawidłowości i usterek stwierdzonych podczas kontroli finansowej przeprowadzonej w szkole ze względu na anonimową skargę jest stosunkowo niewielki. Wyjaśniła, że szkoła zatrudnia 114 pracowników (w tym 96 nauczycieli oraz 18 pracowników administracji i obsługi). Do szkoły uczęszcza 814 osób. W ciągu trzech lat zarządzania szkołą liczebność uczniów wzrosła o 30%. Roczny budżet szkoły wynosi 7 126 162,58 zł. Jest to nowa szkoła na nowo powstającym osiedlu w środowisku korporacyjnym i bardzo wymagającym. W organie prowadzącym i w Kuratorium Oświaty uznawana jest za bardzo trudną. Tak więc bardzo szybka rotacja dyrektorów nie jest sposobem na rozwiązanie problemów tej szkoły. Wyzwania, którym należy podołać kierując tak wielką jednostką oświaty są ogromne, tym bardziej, że powstały one w okresie strajku nauczycieli i istniejącego stanu epidemii oraz konieczności zorganizowania nauczania zdalnego.

Skarżąca wyjaśniła, że wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, przedpłata na szkolenie, które się nie odbyło ze względu na COVID-19 została zwrócona do gminy.

Zdaniem skarżącej, zezwolenie wicedyrektor, aby zabrała dokumenty ze szkoły i wykonywała pracę z nimi w domu (w dniu następnym miała prowadzić zdalne zebranie rady pedagogicznej) w okresie obowiązujących rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 410, z późn. zm.) oraz z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 493, z późn. zm.) nie jest żadnym przestępstwem.

Podkreśliła, że kwestia występowania wakatów na kolejny rok szkolny jest wynikiem ogólnie trudnej sytuacji na rynku pracy dla nauczycieli (niewysokie stawki wynagrodzeń, szczególnie dla nauczycieli o niższych stopniach awansu zawodowego: nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego powodują, że osoby te nie są zainteresowane kontynuowaniem pracy w jednostkach oświaty), a ponadto występowanie wakatów w planie organizacji szkoły opracowywanym w kwietniu danego roku (a mającym obowiązywać od 1 września) nie powoduje żadnych problemów w działaniu szkoły. Jest to jedynie informacja wstępna, że szkoła będzie poszukiwać nowych pracowników lub przedłuży umowy zawarte na czas określony tym pracownikom, których umowy okresowe wygasają z końcem roku szkolnego. W tym roku w wyniku zmiany przepisów dotyczących awansu nauczycieli skumulowały się umowy o pracę z dwóch lat, które kończą się obecnie. W trakcie przygotowania arkusza organizacji pracy na przyszły rok 21 nauczycieli napisało podania o zatrudnienie od nowego roku szkolnego. Organ prowadzący zalecił, aby nie wpisywać do arkusza organizacyjnego nauczycieli, którym kończą się umowy o pracę [...] sierpnia 2020 r. i wyrażają wolę dalszej kontynuacji pracy w szkole. Wykazane w arkuszu są jako wakaty, a w nawiasie są inicjały nauczycieli wyrażających wolę kontynuacji pracy.

Zarzut, że w wyniku jej działań, jako dyrektora szkoły, była zła atmosfera pracy w szkole jest nieprawdziwy. Przeczy temu list większości nauczycieli (złożony na ręce Burmistrza [...]), który takim zarzutom zaprzeczał.

Skarżąca zwróciła uwagę m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 864/19, w którym stwierdzono, że "przypadki szczególnie uzasadnione" zawarte w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe "są wąsko ujmowane w orzecznictwie sądowo-administracyjnym - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko (...). Powyższe stanowisko podzielił Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyrokach: z 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2987/14, z 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 910/15 oraz z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15. Zaznaczyła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego zwraca się także uwagę, iż nauczyciela można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, jedynie jeżeli jest to usprawiedliwione niezwykle ważnymi przyczynami, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora szkoły. Zwolnienie to nie może być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających.

Skarżąca podała, że [...] Kurator Oświaty wypowiedział się negatywnie o zamiarze jej odwołania z funkcji dyrektora szkoły.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym zarządzeniu.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. skarżąca podtrzymała skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 23002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325); zwanej dalej jako P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń i zakazów związanych z objęciem Miasta [...] obszarem czerwonym, przedmiotową sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] grudnia 2020 r., które wydano na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758, z późn. zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta [...] obszarem czerwonym.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W pierwszej kolejności należało zbadać, czy skarga na opisane wyżej zarządzenie była dopuszczalna, tj. czy została wniesiona w sprawie należącej do właściwości sądu administracyjnego i przez uprawniony podmiot.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506, z późn. zm.); zwanej dalej u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru, a po tym terminie sąd administracyjny na skutek skargi wniesionej przez uprawniony podmiot. W świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. (w aktualnym brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. w powołanej wyżej obowiązującej treści znajduje w sprawie zastosowanie zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Konsekwentnie, aktualnie nie jest wymagane wyczerpanie trybu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i skargę do sądu na uchwałę i zarządzenie organu samorządu terytorialnego można wnieść bez konieczności wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

W aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednolicie, że akt (uchwała, zarządzenie) organu samorządu terytorialnego w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły jest zaskarżalnym do sądu administracyjnego "aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej" w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. i art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Zostało to już przesądzone pod rządem ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2017 r. poz. 2198); zwanej dalej u.s.o. - na tle art. 38 u.s.o. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (7) z 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 48, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2005 r., sygn. akt I OSK 296/05, z 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 817/10, z 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1362/10, z 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2641/12, z 19 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2475/12, z 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 800/16, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wejście w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59, z późn. zm.) z jej art. 66 stanowiącym odpowiednik art. 38 u.s.o., niczego w tej kwestii nie zmieniło.

Podobnie obecnie nie kwestionuje się już w orzecznictwie sądowym posiadania legitymacji do wniesienia skargi na akt organu samorządu terytorialnego w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły przez osobę odwołaną z tego stanowiska (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 648/06, z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 237/07, z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 86/08, z 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 637/08, z 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 939/09, z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2090/17, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Podnosi się przy tym zgodnie, że możliwość dochodzenia przez odwołanego dyrektora szkoły roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym w żaden sposób nie koliduje, a tym samym nie wyklucza prawa do zaskarżenia przedmiotowego aktu do sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 4 stycznia 2010 r., I OSK 939/09, dostępny http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

W świetle powyższych uwag formalna dopuszczalność skargi na zarządzenie Burmistrza [...] oraz jej wniesienie przez skarżącą, jako legitymowany podmiot, nie budzą wątpliwości.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie stało się zarządzenie Burmistrza [...] o z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w sprawie odwołania K. S. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...]. Zarządzenie to zostało wydane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe; zwane dalej u.p.o.

Przystępując do merytorycznej oceny legalności zaskarżonego zarządzenia, stwierdzić należy, że zarządzenie Burmistrza [...] z [...] czerwca 2020 r. zostało podjęte z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., polegającym na wydaniu zarządzenia mimo braku wykazania zaistnienia okoliczności mieszczących się w ustawowych "przypadkach szczególnie uzasadnionych", które uprawniałyby organ założycielski do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Zgodnie z art. 66 ust. 1 u.p.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:

1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:

a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,

b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,

c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3.

W myśl art. 66 ust. 2 u.p.o. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, lecz analiza powyższego przepisu pozwala na stwierdzenie, że odwołanie w trybie natychmiastowym na podstawie ust. 1 pkt 2 art. 66 u.p.o. nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w pkt 1 lit. b tego artykułu, tj. w przypadku negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej. Muszą to być inne, "szczególnie uzasadnione przypadki", których ustawa nie wskazuje.

Przywołany przepis art. 66 u.p.o. ma tożsame brzmienie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. poz. 594, z późn. zm.), uchylonym przez art. 15 pkt 54 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty z dniem 1 września 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 60). Z tego powodu, stanowisko orzecznictwa i judykatury odnoszące się do omawianej kwestii, wyrażone na tle art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, regulowanej obecnie przez art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., zachowuje w ocenie Sądu swoją aktualność i może być w pełni stosowane przy interpretacji treści pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków". W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro przepis ten wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze (dyrektora szkoły) - powinien być interpretowany ściśle. "Przypadki szczególnie uzasadnione", o których stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., są wąsko ujmowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Stanowisko NSA w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne (np. wyrok z 7 maja 2015 r., I OSK 2987/14, wyrok z 6 sierpnia 2015 r., I OSK 901/15 oraz wyrok z 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15). Wynika z niego, że omawiana przesłanka dotyczy sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, bo naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1797/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Warto wskazać dla przykładu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za przyczyny "szczególnie uzasadnione" uznano: kradzież alkoholu w sklepie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 3 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1179/14), błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 970/13), poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie dwóch pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2853/13), zatrudnienie przez dyrektora swojej siostry w szkole (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2408/11), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 10 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (I OSK 365/17).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach. Podkreślić jednocześnie należy, iż powyższa definicja przesłanki uzasadniającej odwołanie dyrektora szkoły bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego wyklucza przyjęcie, aby do przypadków szczególnie uzasadnionych można zaliczyć negatywną ocenę dotychczasowej pracy dyrektora szkoły, będącej następstwem zsumowania stwierdzonych w trakcie kolejnych przeprowadzonych w różnych okresach kontroli, naruszeń, w szczególności gdy odrębna ich ocena nie daje możliwości zakwalifikowania ich do przypadku szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 66 ust. ust. 1 pkt 2 u.p.o. Należy się również opowiedzieć, za stanowiskiem, że warunkiem zastosowania tego trybu odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego jest bliskość czasowa między stwierdzeniem naruszeń, a zastosowaniem instytucji określonej w art. 66 ust. 1 pkt. 2 u.p.o. Nie jest możliwe przesuwanie przez organ podejmowania tej decyzji na bliżej nieokreślony czas. Zwolnienie w tym trybie nie może być dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających. Odwołanie ze stanowiska ze skutkiem natychmiastowym – bez wypowiedzenia, jako środek szczególnie dotkliwy, powinno być stosowane rozważnie i wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. Tryb ten nie służy usunięciu z funkcji kierowniczej nauczyciela, który niewłaściwie wykonuje swoje obowiązki, ale zaniedbania w tym zakresie nie są tak istotne i rażące, aby wymagały natychmiastowego zaprzestania pełnienia określonych obowiązków (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 815/2019). W wyroku z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektora szkoły świadczy o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na tym stanowisku, a wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawanie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a obecnie będący jego powtórzeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., stanowi wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Przepis ten powinien być interpretowany ściśle.

Ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. posłużył się słowem "może", co oznacza, że orzeczenie o odwołaniu ze stanowiska oparte jest na uznaniu administracyjnym, które nie może być dowolne i musi zostać uzasadnione. Oznacza to, iż ocena i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie zamierza odwołać go z tej funkcji nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być szczegółowo wywiedzione i umotywowane w uzasadnieniu podjętego zarządzenia. Zatem aby dokonać oceny, czy w danym przypadku wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. niezbędnym jest zapoznanie się z argumentacją organu wskazującą na to, jakie "przypadki szczególnie uzasadnione" w danej sprawie spowodowały zastosowanie przez organ wyjątkowej instytucji przewidzianej w tym przepisie prawa. Zarządzenie o odwołaniu dyrektora szkoły wymaga wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ, gdyż ustalenie znaczenia pojęcia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie może być podejmowane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w którym ono funkcjonuje.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie organ prowadzący szkołę – Burmistrz [...], wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie wykazał, aby w niniejszej sprawie w wyniku działań podejmowanych przez skarżącą jako dyrektora szkoły, zostały spełnione przesłanki uzasadniające odwołanie jej z tej funkcji bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia w przedmiocie odwołania organ przytoczył stwierdzone w trakcie kontroli w dniach [...] stycznia 2020 r. do [...] lutego 2020 r. naruszenia, tj.

a) nieprawidłowości dotyczące gospodarowania środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w omawianej szkole (w tym gospodarowanie ww. środkami na podstawie regulaminu, który nie został poprawnie wdrożony, a także nieprawidłowe gospodarowanie ww. środkami oraz braki w dokumentacji w tym zakresie);

b) nieprawidłowości w zakresie procedury dotyczącej przyznawania zapomóg zdrowotnych przy ich wypłacaniu na swoją rzecz (w tym dokonywanie ww. wypłat niezgodne z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z [...] marca 2017 r. przewidującej, że wnioski o przyznanie pomocy zdrowotnej dla dyrektora szkoły rozpatruje Burmistrz [...], braki w dokumentacji w tym zakresie, a także bezprawne wypłacanie ww. zapomóg ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych);

c) nieprawidłowości w zakresie rozliczania czasu pracy pracowników oraz prowadzenia dokumentacji kadrowej, naruszenie zasad dotyczących bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych oraz gospodarki finansowej szkoły (w tym przekazanie do rozliczenia faktury VAT za usługę szkoleniową, która nie została zrealizowana);

d) nieprawidłowości związane z gospodarowaniem środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, co potwierdziła kontrola przeprowadzona w ww. szkole przez Państwową Inspekcję Pracy w lutym i marcu 2020 r.

i związane z tymi naruszeniami zalecenia pokontrolne.

Organ nie wykazał jednak, aby stwierdzone naruszenia doprowadziły do destabilizacji pracy kierowanej przez skarżącą szkoły, w szczególności realizacji funkcji oświatowych i wychowawczych i dlatego konieczne było natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez niego funkcji dyrektora. Nie sposób uznać, aby stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia wystąpiły nagle, w sposób niespodziewany, w związku z czym nastąpiła natychmiastowa konieczność odwołania dyrektora.

Podkreślenia wymaga, iż dla ustalenia istotności naruszeń przez skarżącą przepisów prawa pracy w zakresie czasu pracy, prowadzenia dokumentacji kadrowej i gospodarowania środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych najbardziej miarodajnymi są wyniki kontroli przeprowadzone przez inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy. W szczególności informacja, czy stwierdzone naruszenia stanowiły wykroczenia przeciwko prawom pracownika i czy inspektor pracy zastosował względnem dyrektora kontrolowanej szkoły postępowanie mandatowe lub wystąpił z wnioskiem do sądu o ukaranie osoby odpowiedzialnej za stwierdzone nieprawidłowości. W przypadku zaś podejrzenia popełnienia przestępstwa przeciwko prawom pracowniczym wystosowania do organu prokuratorskiego stosownego zawiadomienia. Na te okoliczności niewątpliwie organ prowadzący szkołę się nie powołał, co poddaje w wątpliwość tezę o kwalifikowanej postaci naruszeń praw pracowniczych, której to postaci nie dopatrzył się organ kontroli państwowej. Natomiast jeżeli organ prowadzący szkołę tej kwestii nie wyjaśnił, to jego zarzuty nie mają oparcia w materiale aktowym sprawy. Niewątpliwie, wg. ustaleń Burmistrza [...], skarżąca dopuściła się przypadków niegospodarności środków finansowych, lecz nie są to nieprawidłowości zaburzające bieżącą pracę szkoły i których nie można usunąć stosując się do zaleceń pokontrolnych.

W kwestii nadużycia i działania przez skarżącą w sposób sprzeczny z prawem, poprzez udzielenie pełnomocnictwa radcy prawnemu do działania w imieniu dyrektora szkoły i podejmowania czynności prawnych z zakresu prawa pracy należy stwierdzić, iż zarzut ten może zostać uznany za trafny jedynie w odniesieniu do aspektu zasadności wydatkowania środków finansowych na ten cel. Jak wynika bowiem z pełnomocnictwa z dnia 1 września 2017 r. udzielonego przez Dyrektora Biura Oświaty Gminy [...] Dyrektorowi Sz. P. im. [...] w [...], Gmina [...] udzieliła pełnomocnictwa skarżącej do składania oświadczeń woli w imieniu Gminy w zakresie działalności kierowanej jednostki (pkt 1) oraz udzielania dalszych pełnomocnictw w zakresie określonym w pkt 1 – 3 pracownikom Szkoły Podstawowej w [...], radcom prawnych lub adwokatom. W tych okolicznościach stawianie zarzutu nadużycia pełnomocnictwa, działanie skarżącej mieściło się bowiem granicach powierzonego jej umocowania oraz postępowania sprzecznego z prawem, gdy w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia nie wskazano jaki przepis prawa został naruszony, jest całkowicie niezasadne. Obowiązujące przepisy nie sprzeciwiają się ustanawianiu przez dyrektora szkoły zawodowego pełnomocnika do dokonywania w jego imieniu czynności z zakresu prawa pracy. Powołany w odpowiedzi na skargę art. 68 ust. 9 Prawa oświatowego też jednoznacznego zakazu w tym względzie nie zawiera, albowiem podana regulacja wskazuje porządek zastępstwa dyrektora podczas jego nieobecności (najpierw wicedyrektor, potem – ewentualnie – nauczyciel wskazany przez organ prowadzący). Nie wprowadza natomiast generalnego zakazu ustanawiania przez dyrektora szkoły pełnomocnika do podejmowanych określonych czynności prawnych w jego imieniu w zakresie działalności kierowanej przez niego jednostki. Tym samym w działaniu skarżącej nie sposób doszukać się bezwzględnego naruszenia przepisu prawa.

Odnosząc się do kwestii "wynoszenia" przez v-ce dyrektora i pracownika szkoły z budynku szkolnego dokumentów zawierających dane osobowe i upatrywania w tym działaniu naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych trzeba zaznaczyć, iż przedmiotowymi dokumentami dysponowała osoba uprawniona – v-ce dyrektor Sz. P. w [...] pod nieobecność dyrektor przebywającej na zwolnieniu lekarskim – w zakresie zadań jej powierzonych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 c i e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (tzw. rozporządzenie RODO), przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem jeżeli jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze oraz do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej zawartych w skardze, przedmiotowe dokumenty zostały zabrane przez v-ce dyrektora z budynku szkoły ze względu na potrzebę przygotowania się do prowadzonego nazajutrz zdalnie zebrania rady pedagogicznej, z uwagi na obowiązek ograniczania kontaktów społecznych spowodowanych wirusem COVID-19. Opisany zatem w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia incydent w żaden sposób nie obciąża skarżącej. W świetle art. 4 pkt 12 RODO, "naruszenie ochrony danych osobowych" oznacza naruszenie bezpieczeństwa prowadzące do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utracenia, zmodyfikowania, nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych przesyłanych, przechowywanych lub w inny sposób przetwarzanych. W analizowanym przypadku działań sprzecznych z przepisami o ochronnie danych osobowych można jedynie upatrywać w pozostawieniu dokumentów bez nadzoru w samochodzie. Natomiast dysponowanie przez osobę uprawnioną "dokumentami służbowymi" zawierającymi dane osobowe poza siedzibą placówki szkolnej, szczególnie w przypadku powszechnie obecnie stosowanej pracy zdalnej, nie narusza przepisów ochrony danych osobowych, o ile oczywiście stosowane są skutecznie środki zabezpieczające przed naruszeniem ochrony tych danych, poprzez np. nadzór osobisty.

Organ prowadzący szkołę podkreślił, iż na podstawie anonimowych doniesień potwierdzono poważne nieprawidłowości w zakresie gospodarki finansami szkoły, w szczególności gospodarowania środkami zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i zawyżania wystawianych faktur VAT. Urząd Skarbowy w [...] wszczął postępowanie, którego przedmiotem stało się sprawdzenie, czy w zarządzanej przez skarżącą szkole nie doszło do popełnienia przestępstwa karno – skarbowego. Także Zespół ds. [...] KPP w [...] zwrócił się do Biura Oświaty Gminy [...] o udzielonych informacji w tym przedmiocie. Nie sposób bagatelizować ustaleń kontroli przeprowadzonej przez przedstawicieli organu prowadzącego w szkole w okresie od [...] stycznia do [...] lutego 2020 r. trzeba jednak dostrzec, że sam fakt wszczęcia postępowań kontrolnych przez organy do tego powołane, z uwagi na tak wczesny etap prowadzonych postępowań, nie uzasadnia podejmowania radykalnych decyzji kadrowych wobec dyrektora szkoły. Stwierdzone nieprawidłowości i wynikające z nich zalecenia pokontrolne oraz środki naprawcze były możliwe do zrealizowania przez dyrekcję szkoły w czasie roku szkolnego, tym bardziej że ich skala nie miała wpływu na bieżącą pracę szkoły. Natomiast kwestie potencjalnego dopuszczenia się przez skarżącą czynów karno-skarbowych, czy korupcyjnych należy rozpatrywać w charakterze zdarzeń przyszłych i niepewnych.

W odniesieniu do zarzutu zachowań skarżącej o charakterze mobbingowym, dużej rotacji kadrowej nauczycieli i niezadowolenia części nauczycieli z atmosfery w pracy, a także niezadowolenia rodziców uczniów z prowadzonej przez szkołę polityki kadrowej organ sam w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia stwierdził, iż podjęte przezeń "działania nie pozwoliły jednoznacznie ustalić, jakich dokładnie nieprawidłowości dopuściła się Pani Dyrektor". Opacie rozstrzygnięcia na niezweryfikowanych informacjach, domniemaniach i przypuszczeniach poddaje w wątpliwość rzetelność dokonanych w ten sposób ustaleń. Nie sposób zatem przyjąć, że to właśnie wyłącznie niewłaściwe działania i decyzje dyrektora szkoły przyczyniły się do dużej wymiany kadry nauczycielskiej. Tym bardziej, że skarżąca podaje inne podłoże zaistniałego stanu rzeczy, sygnalizując przede wszystkim aspekt trudnej sytuacji na ryku pracy nauczycieli i niskiego ich wynagradzania. Powołuje się również na pisemne stanowiska nauczycieli i rodziców przedstawiające odmienny pogląd od prezentowanego przez organ prowadzący.

Nie można także pominąć, iż [...] Kurator Oświaty negatywnie zaopiniował odwołanie K. S. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W opinii z dnia [...] czerwca 2020 r. wskazał, iż w szkole kierowanej przez ww. przeprowadził na skutek interwencji rodziców dwie kontrole, w dniu [...] kwietnia 2018 r. i [...] maja 2019 r. Wyniki nadzoru pedagogicznego, w szczególności analiza spraw, które wpływały do Kuratorium Oświaty w [...] oraz wyniki kontroli, jak również informacja zawarta w opinii do projektu arkusza organizacji szkoły na rok szkolny 2020/2021 w ocenie [...] Kuratora Oświaty nie wskazują na takie uchybienia, które uzasadniałyby natychmiastowe przerwanie funkcji dyrektora.

Biorąc pod uwagę, że dyrektora szkoły można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, jedynie jeżeli jest to usprawiedliwione niezwykle ważnymi przyczynami, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora szkoły, a powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, w ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie wykazano takiego rodzaju "ciężkich" uchybień w realizacji zadań, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania przez skarżącą funkcji dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Stwierdzone przez organ prowadzący szkołę uchybienia i wskazane przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w aspekcie skali nieprawidłowości wydatkowania środków finansowych, podejrzenia o przyjmowanie korzyści majątkowych, korupcję i przestępstwa skarbowe, stosowanie praktyk mobbingowych, jawią się jako przedwczesne. W orzecznictwie sądów administracyjnym ugruntowanie jest stanowisko, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor – w ocenie organu, który mu powierzył stanowisko – nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji z podwładnymi, to istnie tryb "zwykłego" odwołania (przykładowo wyroki NSA: z 22 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1592/16, z 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 901/15, z 25 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1942/15 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując stwierdzić należy, że organ administracji publicznej nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. tj. "szczególnie uzasadniony przypadek" stanowiąca podstawę do odwołania skarżącej z funkcji dyrektora w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia, co zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a. uzasadniało stwierdzenie nieważności wydanego zarządzenia (punkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt drugi sentencji wyroku).

(S.A.)