Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 388/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust 2 i 3 oraz 28 ust 3a w zw. z  par. 3 ust 1 pkt 1 i 3, art 13 pkt 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na rzecz adwokata K. H. kwotę[...] złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] ., nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] r. odmawiającą umorzenia zaległości K. K. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres:[...] ., odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia, na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] ,odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: [...]., odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia, z tytułu odsetek na ubezpieczenie społeczne finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, z tytułu odsetek na ubezpieczenie zdrowotne finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

Organ wskazał, że [...] r. wpłynął wniosek K. K. w sprawie umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Zainteresowany umorzeniem wskazał, że od czasu zakończenia działalności gospodarczej tj. [...] r. pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto dłużnik oświadczył, iż ma problemy ze zdrowiem (orzeczono w stosunku do niego niepełnosprawność w stopniu lekkim). Wnioskodawca wskazał, że pozostaje na utrzymaniu matki oraz korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie.

[...] r., decyzją nr [...], Zakład odmówił dłużnikowi umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Organ wskazał, że zainteresowany umorzeniem prowadził działalność gospodarczą w zakresie wytwarzanie galanterii z kości oraz surowców miejscowych i odpadowych, wyrób abażurów, kaletnictwo, rymarstwo, krawiectwo, bieliźniarstwo, handel hurtowy i detaliczny artykułami przemysłowymi i spożywczymi w okresie od [...] do [...] r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wpis został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej. W okresie prowadzenia działalności gospodarczej dłużnik zatrudniał pięciu pracowników.

Z informacji uzyskanej z Powiatowego Urzędu Pracy wynika, iż wnioskodawca od [...] r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Dłużnik oświadczył, iż jest na utrzymaniu matki, nad którą sprawuje opiekę. Zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, H. K. Matka zobowiązanego ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i jest całkowicie niezdolna do pracy. H. K. otrzymuje emeryturę wysokości [...] zł brutto. Z informacji przedstawionych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wynika, iż zobowiązany korzystał z pomocy ośrodka w latach 2008-2009.

Dłużnik jest osobą przewlekle chorą, o lekkim stopniu niepełnosprawności, korzysta z pomocy lekarzy specjalistów.

Dłużnik jest właścicielem nieruchomości położonej w S., przy ul.[...] , KW nr [...] , na której [...] r. Zakład dokonał zabezpieczenia nieopłaconych należności. Postanowieniem z [...] r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym umorzył postępowanie egzekucyjne skierowane przez Zakład do przedmiotowej nieruchomości z uwagi na brak nabywców.

Z informacji przedstawionej przez Centralną Ewidencje Pojazdów i Kierowców wynika, iż zainteresowany umorzeniem [...] r. nabył samochód osobowy [...], zaś [...] r. nabył samochód osobowy marki [...].

Dłużnik nie przedłożył dokumentów potwierdzających wydatki z tytułu miesięcznych opłat.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając umorzenia zaległości powołał się na art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 205, z 2005 r., poz. 1585 ze zm.) dalej zwana u.s.u.s. i Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) uznając, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności (istnieje hipoteka na nieruchomości) a trudna sytuacja zdrowotna (lekka niepełnosprawność) i materialna (brak bieżących wolnych środków pieniężnych) nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia w sytuacji możliwości uzyskania w przyszłości dochodów i zaspokojenia dochodzonych przez Zakład należności.

Zobowiązany wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dłużnik wskazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić zaległych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, że jest osobą przewlekle chorą oraz sprawuje opiekę nad przewlekle chorą matką, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W uzupełnieniu wniosku zobowiązany podkreślając swoją ciężką sytuację finansową i zdrowotną, oświadczył, że od czasu kiedy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy nie otrzymał propozycji pracy, która dałaby mu zatrudnienie. Płatnik jest osobą niepełnosprawną, ma problemy z chodzeniem oraz wykonywaniem podstawowych potrzeb życiowych, ma chorobę wieńcową oraz inne schorzenia serca i układu krążenia, a także problemy onkologiczne, schorzenia układu kostnego, oraz zaawansowaną cukrzycę. Płatnik podnosi, że ze względu na swoja sytuację majątkową nie jest w stanie zaspokoić podstawowych kosztów utrzymania, wyżywienia i leczenia.

Zobowiązany oświadczył, że samochód osobowy marki [...] , rok produkcji [...] kupił w celu wykorzystania do działalności gospodarczej, następnie sprzedał go na części za kwotę [...] zł. Natomiast samochód marki [...], rok produkcji [...], zobowiązany przepisał na matkę, ponieważ z tytułu inwalidztwa matki o znacznym stopniu niepełnosprawności istnieje konieczność posługiwania się pojazdem mechanicznym. Nadto wskazał, że w okresie w którym powstały zaległości w płatności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie osiągał żadnych dochodów ponieważ koszty utrzymania firmy znacznie przewyższały przychody.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca nie załączył dokumentów zaś w toku postępowania dłużnik załączył dokumenty obrazujące stan zdrowia i sytuację majątkową.

Rozpoznając ponownie sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że może podjąć decyzję o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek tylko w wypadkach określonych przepisami prawa tj. stosownie do dyspozycji przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Dalej Zakład podaje, że jest dysponentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego przychody pochodzą między innymi z wpłat i z dotacji budżetu państwa, w związku z tym Zakład dysponując pieniędzmi z budżetu państwa powinien postępować z największą ostrożnością.

Organ ponownie rozpatrujący wniosek w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uznał, iż w stosunku do dłużnika nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zakład nie kwestionuje aktualnej sytuacji materialnej i życiowej zobowiązanego ani tego, iż obecnie nie jest on sam bezpośrednio opłacić tychże należności. Organ uwzględnił, iż zainteresowany umorzeniem aktualnie pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto Zakład zważył, iż dłużnik zgodnie z oświadczeniem jest na utrzymaniu matki a w latach 2008 (listopad i grudzień)-2009 (lipiec) korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Z drugiej strony dłużnik posiada majątek, który zabezpiecza zaległości składkowe. Zobowiązany jest właścicielem nieruchomości położonej w S. (KW n [...] ). Przedmiotowa nieruchomość, na przełomie roku 2009/2010 została oszacowana na kwotę [...] zł. Postanowieniem z [...] . Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym umorzył postępowanie egzekucyjne skierowane przez Zakład do przedmiotowej nieruchomości wobec nie sprzedania na obu terminach licytacji wskazanej nieruchomości, a nie braku majątku. Nie można zdaniem organu, definitywnie stwierdzić o braku możliwości wyegzekwowania należności z przedmiotowej nieruchomości, czy uzyskania zaspokojenia przy jej sprzedaży od nabywców. Nawet przy jej częściowym czy całkowitym zniszczeniu, uwzględniając przy tym wartość gruntu na którym jest położona.

Brak podstaw do przyjęcia, za oczywiste iż w przypadku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będącego wierzycielem rzeczowym przy istniejącym zabezpieczeniu w kwocie [...] zł oraz przy wartości rzeczonej nieruchomości obniżonej z ceny wyjściowej oszacowania nawet o połowę, iż w ewentualnym (ponownym) postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto umorzenie zadłużenia przez jednego z wierzycieli (którego zadłużenie obejmowało kwotę należności głównej w wysokości [...] zł oraz odsetki w wysokości [...] zł), czy też powoływanie się na możliwość umorzenia przez pozostałych nie może obligować organu rentowego do rezygnacji z zabezpieczenia i dochodzenia przedmiotowych należności, w ustalonym stanie faktycznym sprawy.

Dalej organ podaje, iż powołana i wykazana przez zainteresowanego umorzeniem sytuacja, w której dłużnik pozostaje osobą schorowaną i bezrobotną, utrzymującą się ze świadczenia niepełnosprawnej matki, w ocenie organu rentowego, samoistnie nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenia i definitywnej rezygnacji z dochodzenia przedmiotowych należności. Powołane okoliczności na gruncie ustaleń niniejszej sprawy nie mogą obligować Zakładu do umorzenia. Nie mogą być bowiem rozpatrywane w oderwaniu i bez uwzględnienia posiadania majątku, jaką jest nieruchomość i to nie stanowiąca zabezpieczenia mieszkaniowych potrzeb zainteresowanego, który według oświadczenia mieszka z matką.

Dalej organ podaje, że wnioskodawca po zakończeniu działalności pozostaje osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy poszukującą zatrudnienia. Z informacji uzyskanych z urzędu pracy wynika, że w latach 2008-2011 zainteresowany umorzeniem pomimo złożonych ofert pracy, nie został zatrudniony z różnych przyczyn (brak kwalifikacji, nie spełnienia wymogów formalnych, w tym nie przedłożenia zaświadczenia o karalności, i innych). Przyczynami odmowy nie był brak możliwości podjęcia zatrudnienia w ogóle, w tym z przyczyn zdrowotnych uniemożliwiających podjęcie pracy zarobkowej, na które powołuje się zainteresowany.

Organ rentowy wziął również pod uwagę okoliczność, iż powstałe zadłużenie jest wynikiem prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej a na dłużniku jako na płatniku składek ciążył ustawowy obowiązek odprowadzania należności składkowych, stosownie do art. 13 u.s.u.s.. Zainteresowany umorzeniem zatrudniał również pracowników. Zarówno należności w części finansowanej przez ubezpieczonych jak w części finansowanej przez płatnika składek, są razem zabezpieczone rzeczowo. Organ podkreślił, że należności z tytułu nieopłaconych składek mogą być dochodzone w całym okresie ich wymagalności, a w przypadku należności zabezpieczonych nie ulegają przedawnieniu.

W ocenie organu ponownie rozpatrującego sprawę nie jest wystarczającą podstawą umorzenia zaległości fakt, iż zobowiązany wskazał na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. Należności z tytułu składek winny być opłacone niezależnie od osiąganych dochodów czy ponoszonych strat. Powoływanie się na niskie dochody czy ich brak na przestrzeni kilku lat prowadzonej działalności nie może stanowić okoliczności uzasadniającej umorzenie należności składkowych.

Ponadto organ zauważył, iż wnioskodawca posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w kwocie [...] zł, które z mocy prawa nie podlegają umorzeniu, a rezygnacja z ich dochodzenia jest w ogóle niedopuszczalna, co przy łącznym zabezpieczeniu tym bardziej stanowić winno o braku możliwości ich umorzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...]., w sprawie [...] utrzymującą w mocy poprzednio zaskarżoną decyzję z dnia [...] r., w sprawie [...] złożył K. K. i wniósł ojej uchylenie, wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeczenia o umorzeniu zaległości z tytułu nieopłaconych składek, ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżący wskazał, że rozpatrując jego wniosek z [...] r., o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek oraz z [...] r., o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, która jest decyzją rażąco nieobiektywną oraz przeprowadził postępowanie w sprawie w sposób mało staranny.

Odnosząc się do stanowiska organu odnośnie egzekucji z nieruchomości uznał je za całkowicie nietrafione albowiem zdaniem Skarżącego logika wskazuje, że jeżeli Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym przez około 10 lat prowadzenia egzekucji z tej nieruchomości nie zbył jej, ze względu na jej częściowe zawalenie i nieatrakcyjne położenie, a gdyby jak sugeruje w uzasadnieniu decyzji ZUS teren na którym znajduje się nieruchomość posiadał znaczącą wartość to doszło by do jej zbycia przez komornika. Bezskuteczne były również egzekucje przez około 10 lat z innych podmiotów. Oprócz wskazanego wyżej komornika egzekucję prowadziło jeszcze pięciu innych komorników sądowych, także bezskutecznie.

Skarżący uważa za mało poważne wskazanie, że w roku [...] nabył samochód [...], który w dniu nabycia był samochodem [...], za bardzo małe pieniądze i w celu wykorzystania go do działalności gospodarczej, jaką wtedy jeszcze prowadziłem, pomimo braku dochodów. Ponadto ZUS błędnie podał rocznik tego samochodu na [...], a błędu nie skorygował. Samochód ten w momencie kupna był uszkodzony i niesprawny, ponieważ nie zdołałem go naprawić, sprzedałem go za kwotę [...] zł.

Zaś samochód [...] , nabyłem w roku 2007, który w dniu nabycia był samochodem [...] zł, którą pożyczyłem od matki. W chwili obecnej samochód ten ma [...] lat i jego wartość jest równoważna ceny złomu.

Skarżący wskazał, że jego przypadku zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej [...], nie posiadam majątku, z którego można wyegzekwować należności, także z następców prawnych oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jestem w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla mnie i mojej rodziny, pozbawiłoby mnie i mojej rodziny czyli mojej matki zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Dodał, że jest osobą przewlekle chorą oraz sprawuję opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, sprawuję opiekę nad przewlekle chora matką, która jest inwalidą o stopniu niepełnosprawności znacznym.

Zdaniem Skarżącego przytoczone okoliczności spełniają w sposób dostateczny warunki na umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie jest wynikiem obiektywnej oceny stanu faktów lecz podejrzewa, że jest wynikiem przyjętej polityki przez ZUS polegającej na odmawianiu umorzeń, a także wynikiem daleko posuniętej ostrożności w podejmowaniu takich decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej zwana p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 p.s.s.a. Sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji, nie zastępuje organu w podejmowaniu decyzji, nie może zatem umorzyć zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

Wskazać też należy, że kontrola Sądu obejmuje rozstrzygnięcie organu na dzień jego podjęcia. Oznacza to, że okoliczności które mają miejsce po dacie podjęcia decyzji przez organ, nie mogą i nie mają wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. Mogą być ewentualnie jako nowe okoliczności nie istniejące w dacie rozstrzygania przez organ, przedmiotem oceny przez organ w kolejnym wniosku strony.

Skarga nie okazała się zasadna. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić.

Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że Skarżący posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych odpowiednio własnych oraz w części finansowanej za zatrudnionych pracowników oraz przez samych ubezpieczonych.

Decyzją nr [...] z [...]. organ odmówił umorzenia zaległości z tytułu należności na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych odpowiednio własnych oraz w części finansowanej przez Skarżącego za zatrudnionych pracowników oraz odpowiednio odsetek i kosztów upomnienia, które to rozstrzygnięcie zaskarżone zostało przez Skarżącego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (rozstrzygnięte decyzją z [...] r.) i skargą do Sądu.

Decyzją nr [...] z [...] organ umorzył postępowanie w sprawie z wniosku Skarżącego o umorzenie zaległości z tytułu należności składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Zważywszy na przedmiot kontrolowanego aktu wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, stanowi przepis art. 28 ust.1 u.s.u.s.. Stosownie zaś do przepisu art. 32 ustawy również umorzenie składek na Fundusz Pracy następuje wg zasad przewidzianych dla umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.

W świetle regulacji u.s.u.s nie budzi wątpliwości, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu należności z tytułu składek jest decyzją uznaniową. Nie oznacza to jednak pozostawienia Zakładowi pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej, tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2007r. w sprawie II GSK 345/06 (publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), granice uznania administracyjnego wyznaczają przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności decyzji, organ musi wyjaśnić przyczyny z powodu których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia. Wyjaśnienie to musi przy tym nastąpić z uwzględnieniem zarówno ważnego interesu zobowiązanego, jak i stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. określone zostały granice przedmiotowe możliwego umorzenia ( umorzenie składek, odsetek - w całości lub części ), zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzowana została zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie - nieściągalność należności. Ustawodawca użył dla jej określenia sformułowania "całkowita nieściągalność" i wyczerpująco wskazał w jakich przypadkach ona występuje ( art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ). W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana zaś została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane, mimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacjach określonych w ww rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Z art. 28 ust. 3b ustawy dodatkowo wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia wykonawczego dotyczą Skarżącego jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek na własne ubezpieczenie.

W myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzja wydana w oparciu o powyższe uregulowania prawne daje podstawy zakładowi ubezpieczeń społecznych do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że przepis ten pozostawia do uznania organu istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Nie może to jednak oznaczać dowolności rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji musi być bowiem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym celu obliguje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego. W postępowaniu toczącym się wskutek wniosku o umorzenie należności z tytułu składek to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa obowiązek współdziałania z organem na okoliczność wykazania, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie wnioskodawcy którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W rozpoznawanej sprawie - jak wynika to z akt administracyjnych – Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez Skarżącego na okoliczność jego sytuacji finansowej i zdrowotnej. Przeprowadził również szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności, m.in. wzywając Skarżącego do wykazania swojego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, występując także do innych instytucji (Centralnej Ewidencji Pojazdów, Powiatowego Urzędu Pracy, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej). Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Organy administracyjne przed wydaniem decyzji zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy dotyczący wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej. Z uzasadnienia tej decyzji wynika bowiem, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych poddał analizie, z jednej strony sytuację finansową, zdrowotną i możliwości zarobkowe Skarżącego a z drugiej strony wskazał na możliwości zaspokojenia się należności Skarbu Państwa. Z ustaleń organu, w zakresie stanu faktycznego sprawy, które Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe, wynika bowiem że Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w S. o wartości [...] zł (na dzień 2009/2010), przy zabezpieczeniu należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych łącznie ze wszystkich tytułów na kwotę [...] zł. Fakt umorzenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny wskutek braku oferentów na kupno nieruchomości w tymże postępowaniu nie stanowi o braku całkowitej nieściągalności ani nie niweczy możliwości dochodzenia wierzytelności zabezpieczonej rzeczowo w przyszłości. Dochodzenie należności z przedmiotu zabezpieczenia może nastąpić w ponownej egzekucji od dłużnika, czy od nabywcy, czy od następców prawnych. Organ uwzględnił także okoliczności co do stanu zdrowia, nie kwestionując przedłożonej dokumentacji. Wnioskodawca nie jest osobą trwale i całkowicie niezdolną do podjęcia pracy, legitymującą się takim orzeczeniem. Jak słusznie zauważył organ powołana umiarkowana niepełnosprawność istniała bowiem już przed podjęciem działalności gospodarczej i nie stanowiła przeszkody w jej prowadzeniu i kontynuacji. Brak podjęcia pracy nie wynika także z wyłącznych okoliczności leżących po stronie rynku pracy, co wynika z informacji Powiatowego Urzędu Pracy co do oferowanej Skarżącemu pracy i przyczynach braku zatrudnienia.

Nie budzi wątpliwości, że rozpatrując ważny interes dłużnika- organ rentowy musi uwzględniać to, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną opłacenie zaległości pociągnęłoby zbyt ciężki skutki. Nie mniej tę przesłankę każdorazowo organ rozpoznaje indywidualizując w okolicznościach sprawy. Zatem zgodzić się należy, ze stanowiskiem organu, że skierowanie egzekucji do nieruchomości w S., jak również pozostawienie zabezpieczenia w formie hipoteki nie stanowi o zagrożeniu w zaspokajaniu potrzeb zobowiązanego i jego rodziny i nie może zagrażać egzystencji tych osób w przyszłości wobec, jak oświadczył sam Skarżący, zamieszkania u matki. Świadczenie przyznane matce zainteresowanego umorzeniem nie podlega zajęciu egzekucyjnemu i nie może podlegać takiemu zajęciu na poczet nieopłaconych przez zobowiązanego należności składkowych, stanowiąc zabezpieczenie podstawowych niezbędnych potrzeb życiowych członków w prowadzonym gospodarstwie domowym.

Bezspornie zatem ocenę organu, że trudna sytuacja zdrowotna i materialna (finansowa) nie stanowi autonomicznie o umorzeniu, a brak bieżących wolnych środków pieniężnych u dłużnika uzasadniać rezygnacji dochodzenia należy podzielić.

Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania. Ponadto przepis art. 46 ust. 1 powołanej ustawy nakłada na płatnika składek obowiązek obliczania, potrącania z dochodów ubezpieczonych, rozliczania oraz opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy.

Zgodzić się należy z organem, iż każdy rozpoczynający działalność gospodarczą, robi to na własne ryzyko, tak z ponoszeniem strat jak i osiąganiem dochodów. Skutki prowadzenia nierentownej działalności obciążają przedsiębiorcę. Nie można dopuścić, na co zasadnie zwrócił uwagę organ, by koszty prowadzonej działalności przenosić na instytucje państwowe i innych płatników. Argumenty Skarżącego związane z brakiem dochodów w okresie prowadzenia działalności nie mogą uzasadniać rezygnacji wierzyciela publicznoprawnego z dochodzenia zadłużenia. Ocenę tę należy podzielić także w świetle okoliczności sprawy tj. faktu kupna samochodu osobowego [...] r. i kolejnego[...] ., co wskazuje na możliwości płatnicze Skarżącego w dacie powstania zaległości z tytułu składek.

Okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów zebranych w sprawie nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone.

Skarżący miał także w toku postępowania administracyjnego możliwość wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Składał dokumenty, miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem ale z tego prawa nie skorzystał. Brak jest zatem uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 7, art. 80 k.p.a.

Reasumując, należy jeszcze raz podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w niniejszej sprawie nie zachodzą. Ponadto, co wymaga podkreślenia, umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo indywidualizując okoliczności sprawy ważyć zasadność wniosku o umorzenie należności składkowych co, zdaniem Sądu, nastąpiło w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wobec powyższego Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów, na których oparł swoją decyzję, zaskarżona decyzja została też należycie uzasadniona, bez pominięcia któregokolwiek elementu mającego znaczenie dla ostatecznego, niewadliwego załatwienia sprawy.

Skoro zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada przepisom prawa z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono w oparciu o § 18 pkt 1 ppkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).