Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1063/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 12 ust. 4f
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity
article: art. 153 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: par. 4 ust. 4, par. 36
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

SENTENCJA

Dnia 10 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi D. S., M. S., K. S. i E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E.S., K.S., D.S. i M. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...].

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] . znak: [...] Starosta [...], na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4f i ust. 5 oraz art. 18 ust. 1 i ust. 1e pkt 3, ust. 1f i ust. 3, art. 22 i art. 23 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 687 - dalej w skrócie "specustawa drogowa"), w zw. z art. 129, art. 130, art. 132 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 782 - dalej w skrócie "u.g.n.") oraz art. 104 i art. 107 K.p.a., ustalił odszkodowanie na rzecz G. S. w wysokości 8.137,50 zł i na rzecz K. S. w wysokości 8.137,50 zł, do którego wypłaty zobowiązał Gminę S. za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr 1535/1 o pow. 0,0376 ha, 1534/1 o pow. 0,0089 ha, położone w obrębie [...]., gmina S., które przeszły z mocy prawa na własność Gminy S. z przeznaczeniem pod drogę publiczną zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] nr [...], znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Jednocześnie organ I instancji odmówił przyznania odszkodowania za wspominane wyżej nieruchomości na rzecz M. i D. małżonków S. oraz K. i E.S.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa drogi, chodników, budowa i przebudowa zjazdów i rowów, budowa przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej, budowa sieci kanalizacji sanitarnej, przebudowa sieci energetycznej i przyłączy energetycznych, ul. A. na nr ewid. 1756, ....1684 (1684/1), obręb [...]., gmina S." zatwierdzony został podział nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1535 i 1534, położonych w obrębie S., gmina S.. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 24 marca 2011 r. Na ten dzień nieruchomość oznaczona jako działki nr 1535 i 1534, z których wydzielono działki nr 1535/1 o pow. 0,0376 ha oraz 1534/1 o pow. 0,0089 ha, stanowiły własność G. S., K. S. jako wspólników Spółki Cywilnej pod nazwą: G. S., K. S. spółka cywilna B w S. Sporne działki uregulowane są obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...], w której w dziale II jako właściciel wpisana jest Gmina S.

Starosta podał dalej, iż niekwestionowaną w sprawie jest konieczność ustalenia i wypłacenia odszkodowania na podstawie art. 12 ust. 4f specustawy drogowej. Poza sporem pozostaje wskazanie Gminy S. jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Organ zauważył, że prawo do odszkodowania roszczą sobie M. i D. małżonkowie S. oraz K. i E. małżonkowie S., którzy aktem notarialnym Rep. [...] Nr [...]z [...] nabyli prawa własności całych działek oznaczonych nr 1532, 1533, 1534, i 1535, położonych w obrębie S., gmina S..

Według organu I instancji wspomniane wyżej osoby nie mogły nabyć tych nieruchomości w dniu 28 lipca 2011 r., gdyż działki nr [...] i [...] z dniem 24 marca 2011 r., prawomocną decyzją Starosty [...] z dnia [...]. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej uległy podziałowi na działki nr 1535/1 oraz 1535/2 oraz 1534/1 i 1534/2 i decyzją tą zostało przeniesione prawo własności działek nr 1535/1 o pow. 0,0376 ha oraz 1534/1 o pow. 0,0089 ha, na Gminę S.. Zdaniem Starosty akt notarialny Rep[...]Nr 3215/2011 z 28 lipca 2011 r. nie stanowi dowodu umożliwiającego w prowadzonym postępowaniu orzeczenie odszkodowania na rzecz M. i D. małżonków S. oraz K. i E. małżonków S.

Następnie organ stwierdził, że wartość nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1535/1 o pow. 0,0376 ha oraz 1534/1 o pow. 0,0089 ha została ustalona w operacie szacunkowym z 10 lipca 2014 r. przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. W ocenie Starosty operat szacunkowy odpowiada wymogom wynikającym z obowiązujących przepisów prawa i stanowi podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania.

Od powyższej decyzji odwołali się K. i E. małżonkowie S. oraz M. i D. małżonkowie S., wskazując na przysługujące im aktem notarialnym z dnia [...]. prawo do uzyskania odszkodowania. Zdaniem odwołujących, skoro Państwo S. nie byli już właścicielami części nieruchomości powinno być to ujawnione w rejestrze gruntów oraz powinna być uczyniona chociażby wzmianka w księdze wieczystej o niezgodności jej zapisów, nie mówiąc już o jej odłączeniu. Nadto Syndyk złożył oświadczenie, iż zrzeka się odszkodowania na rzecz odwołujących, gdyż sprzedał nieruchomość w całości.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 19 października 2015 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ przywołał brzmienie art. 12 ust. 4a i ust. 4f specustawy drogowej i wyjaśnił, że odszkodowanie za nieruchomości przejęte z mocy prawa pod inwestycje drogowe może skutecznie otrzymać ten, komu przysługiwało określone prawo do nieruchomości w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stała się ostateczna. W dniu uostatecznienia się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dochodzi do nabycia praw do nieruchomości objętych ww. decyzją przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego oraz utraty przez dotychczasowego właściciela przysługujących mu uprawnień do nieruchomości.

W rozpatrywanej sprawie decyzją z dnia [...] Starosta [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi, chodników, budowie i przebudowie zjazdów i rowów, budowie przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej, budowie sieci kanalizacji sanitarnej oraz przebudowie sieci energetycznej i przyłączy energetycznych ul. A w obrębie [...], gminie S.. W granicach lokalizacji inwestycji znalazły się działki nr 1534/1 i 1535/1, objęte liniami rozgraniczającymi drogi, które przeszły na własność Gminy S..

Działka nr 1534/1 o pow. 0,0089 ha powstała w wyniku, dokonanego decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, podziału działki nr 1534, zaś działka nr 1535/1 o pow. 0,0376 ha powstała z działki nr 1535. Działki te były uregulowane w księdze wieczystej KW Nr [...].

Zgodnie z zapisami działu II powołanej księgi wieczystej, nieruchomość składająca się m.in. z działek oznaczonych nr 1534 i 1535 stanowiła współwłasność K. S. i G. S., działających jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą: G.S., K. S. Spółka cywilna B w S., na podstawie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa z [...] Rep. [...]Nr [...].

W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się także powołany w księdze wieczystej akt notarialny umowy sprzedaży Rep. [...] Nr [...] sporządzony dnia [...]., zatem po dniu uostatecznienia się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na mocy którego doszło do przeniesienia tytułu własności działek na rzecz M.i E. małżonków S. oraz K. i D. małżonków S.

W akcie notarialnym zapisane zostało, iż Sąd Rejonowy w P. V Wydział Gospodarczy, Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych, mocą dwóch postanowień z [...]., sygn. akt [...] ogłosił upadłość K. S. i G. S. w celu likwidacji majątku dłużników i wyznaczył Syndyka w osobie R. L.. W skład masy upadłości obejmującej majątek K. S. i G. S., jako wspólników spółki cywilnej B, wchodziły m.in. działki położone w S. nr 1532, 1533, 1534 i 1535 o łącznej pow. 1,7057 ha. Stosownie do treści postanowienia Sędziego Komisarza Sądu Rejonowego w P. V Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych z [...]. sygn. akt [...] zezwolono syndykowi na sprzedaż z wolnej ręki prawa własności ww. nieruchomości.

Zgodnie z § 3 powołanego dokumentu R.L. - syndyk masy upadłości K. S. i G. S. sprzedał M. i S. i K. i S. w udziałach po 1/2 części każdemu z nich, zabudowaną nieruchomość, objętą księgą wieczystą KW Nr [...], oznaczoną jako działki gruntu nr 1532, 1533, 1534 i 1535, położoną w miejscowości S., gmina S. Osoby te dokonały nabycia do wspólności ustawowych majątkowych małżeńskich.

Wojewoda stwierdził następnie, że przepisy specustawy drogowej nie zawierają szczególnych rozwiązań prawnych sytuacji, w której dochodzi do zmiany właściciela nieruchomości na skutek sprzedaży lub innego przeniesienia praw do nieruchomości po dniu uzyskania przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej waloru ostateczności. Rolą organu administracji wydającego decyzję o odszkodowaniu nie jest przeprowadzenie szczegółowych analiz stanu prawnego nieruchomości oraz badanie skutków określonych czynności cywilnoprawnych podejmowanych po dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stała się ostateczna.

Analiza akt przedmiotowej sprawy potwierdza, iż na dzień przejścia prawa własności działek nr 1534/1 i 1535/1 na rzecz Gminy S. (dzień uzyskania przez decyzję zezwalającą na realizację inwestycji drogowej przymiotu ostateczności tj. 24 marca 2011 r.) były one własnością K. S. i G. S., na zasadzie wspólności łącznej wspólników spółki cywilnej. Powyższy stan własności przedmiotowej nieruchomości był jasny i ujawniony w księdze wieczystej nr 15613. Począwszy od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna wyłączne uprawnienia do nieruchomości oznaczonej nr działek 1534/1 i 1535/1 przeszły ex lege na jednostkę samorządu terytorialnego - Gminę S. Oznacza to, że czynności prawne dokonane aktem notarialnym z [...]. na nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1534/1 oraz 1534/2 przez syndyka masy upadłości majątku dotychczasowych właścicieli były bezskuteczne. Syndyk, ustalając sytuację majątkową upadłych pod kontem planowej sprzedaży majątku, nie powinien był uwzględniać nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina S. oznaczonej jako działki nr 1535/1 o pow. 0,0376 ha oraz 1534/1 o pow. 0,0089 ha, bowiem rzeczony grunt nie stanowił już własności K. S. i G. S.. Zatem czynności prawne dotyczące mienia, do którego "upadli" utracili prawo zarządu, zdaniem organu odwoławczego, należy ocenić jako nieważne. Wszelkie roszczenia cywilnoprawne związane z bezskutecznym zbyciem nieruchomości powinny być rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego.

W tym stanie sprawy, Wojewoda zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, który prawidłowo w wydanym rozstrzygnięciu orzekł o odmowie przyznania odszkodowania na rzecz odwołujących za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr: 1535/1 o pow. 0,0376 ha, 1534/1 o pow. 0,0089 ha, położone w obrębie [...], gmina S.. Ponieważ nowi "nabywcy" nieruchomości nie posiadali uprawnień do spornego gruntu w dniu, w którym decyzja Starosty [...] z dnia [...]stała się ostateczna, zatem organ I instancji słusznie ustalił odszkodowanie na rzecz dotychczasowych współwłaścicieli.

Organ odwoławczy dokonując w następnej kolejności oceny sporządzonego dla potrzeby niniejszego postępowania operatu szacunkowego, podkreślił, że sposób ustalenia wartości rynkowej gruntów dla określenia wysokości odszkodowania, został określony szczegółowo w § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207, poz. 2109, ze zm.) – dalej w skrócie "rozporządzenie".

W celu ustalenia wartości rynkowej nieruchomości przejętej pod drogę publiczną Starosta [...] zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego. Operat taki został wykonany w dniu 10 lipca 2014 r. przez uprawnioną biegłą – C. U. Przedłożony w sprawie operat szacunkowy określający wartość zajętych pod drogę publiczną działek nr 1535/1 o pow. 0,0376 ha i 1534/1 o pow. 0,0089 ha przedstawia wartość nieruchomości na dzień 10 lipca 2014 r., co oznacza, iż w chwili wydania rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego upłynął dwunastomiesięczny okres jego ważności, o którym mowa w art. 156 ust. 3 u.g.n. Ponieważ w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, pismem z 3 sierpnia 2015 r., biegła potwierdziła aktualność wyceny na dzień złożenia oświadczenia, wobec czego organ II instancji dokonał oceny operatu szacunkowego.

Wojewoda podniósł, że wartość nieruchomości określona została w przedstawionym operacie szacunkowym w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Podejście porównawcze stosuje się do określenia wartości rynkowej nieruchomości wyłącznie wówczas, gdy nieruchomości podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny były w obrocie na określonym rynku w okresie ostatnich dwóch lat, poprzedzających wycenę, a także gdy ich ceny i cechy wpływające na te ceny oraz warunki dokonania transakcji są znane.

Stan nieruchomości biegła określiła w dacie 11 lutego 2011 r. tj. na dzień wydania decyzji Starosty [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, natomiast wartość według cen aktualnych. Biegła ustaliła, że sporna nieruchomość na dzień wyceny stanowiła niezabudowane działki, przeznaczone pod rozbudowę drogi gminnej. Szacowane działki nie były zalesione, ani wyposażone w jakiekolwiek naniesienia. Otoczenie stanowiły tereny niezabudowane i zabudowane domami mieszkalnymi wolnostojącymi oraz tereny rolne.

W operacie wyjaśnione zostało, że dla przedmiotowej nieruchomości na dzień wydania decyzji Starosty [...] z dnia 11 lutego 2011 r. nie było aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy S. zatwierdzonym uchwałą Nr [...] z dnia [...], działki nr 1534/1 oraz 1535/1 usytuowane były w terenie oznaczonym symbolem planistycznym P - tereny zakładów produkcyjnych. Powyższe ustalenia potwierdza załączone do operatu szacunkowego pismo Urzędu Gminy w S. z 10 lipca 2014 r.

Na potrzeby wyceny rzeczoznawca przeanalizowała rynek transakcji nieruchomościami na terenach przemysłowych oraz nieruchomościami drogowymi z ostatnich czterech lat. Analizę przeprowadzono na rynku lokalnym obejmującym powiat bełchatowski oraz powiaty ościenne, ale także rynek regionalny, obejmujący częściowo województwo [...]e. Według biegłej rynek cen działek przeznaczonych pod zabudowę przemysłową oraz nabywanych pod drogi, w zależności od atrybutów, był podobny aczkolwiek nieco niższy dla zabudowy przemysłowej, zatem przyjmując zasadę korzyści, do porównań przyjęto ceny transakcjami w obrocie gruntami pod drogi. Do dalszych obliczeń biegła przyjęła dane o 16 transakcjach nieruchomościami gruntowymi niezabudowanymi przeznaczonymi pod drogi (tabela - str. 21) i na ich podstawie obliczyła cenę średnią 1 m2 gruntu. Autorka operatu ustaliła, iż najistotniejszy wpływ na wartość nieruchomości, będącej przedmiotem wyceny mają cechy: "lokalizacja ogólna i szczegółowa (w tym sąsiedztwo)", "działka (w tym: możliwość uzbrojenia, powierzchnia, kształt)" oraz "zagospodarowanie i inne (w tym: rodzaj drogi, przeznaczenie w planie/studium)". Dla wycenianej nieruchomości cechę "lokalizacja" określiła jako dobrą zaś pozostałe na poziomie średnim. W dalszej części operatu biega dokonała wyliczeń rachunkowych. Wartość rynkową spornej działki nr 1534/1 obliczono na kwotę 3.115,00 zł, a działki 1535/1 na kwotę 13.610,00 zł.

Dalej Wojewoda stwierdził, że przedłożony w sprawie operat z [...] spełnia wymogi określone przepisami prawa, został sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, jest spójny, logiczny i zupełny. W ocenie organu II instancji przedstawiony przez rzeczoznawcę majątkowego wybór nieruchomości przeznaczonych do celów porównawczych jest jasny, a wytypowane nieruchomości posiadają cechy zbliżone pod względem położenia i właściwości. Przeprowadzona przez organ odwoławczy dalsza analiza operatu szacunkowego nie wykazała żadnych nieprawidłowości, w zakresie dokonanych obliczeń, które dyskwalifikowałyby operat szacunkowy jako dowód w sprawie.

Reasumując, Wojewoda stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zaś w sprawie nie doszło do naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 art. 80 K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. S., D. S., K. S. i E. S. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...]ego, powtarzając argumenty z odwołania od decyzji organu I instancji.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

W dniu 19 stycznia 2016 r. wpłynęło do tutejszego sądu pismo skarżących z dnia 16 stycznia 2016 r. wraz z pismem Starostwa Powiatowego w B.z dnia 12 stycznia 2016 r., które zdaniem skarżących potwierdza, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została przekazana celem włączenia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dopiero w dniu 5 sierpnia 2011 r., a nie jak powinno to być przed wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, co jest jednym z warunków aby decyzja ta stała się ostateczna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, kto jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego pod realizację inwestycji drogowej w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ?

W myśl art. 12 specustawy decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości (ust. 1). Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa: pkt 1- własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, pkt 2- własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (ust. 4). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ust. 4a). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (ust. 4b). Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (ust. 4f). Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 (ust. 5).

Z brzmienia art. 12 ust. 4f specustawy jasno wynika, że odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Oznacza to, że odszkodowanie może otrzymać tylko i wyłącznie ten podmiot, któremu w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, przysługiwało prawo rzeczowe. Ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługują prawa rzeczowe następuje na podstawie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej, zbiorze dokumentów czy też innych dokumentach potwierdzających tytułu prawny do nieruchomości. Podmioty te mają status stron w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania zgodnie z art. 28 K.p.a., stanowiącym, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Piśmiennictwo przedmiotu oraz orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie przyjmują, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona do odszkodowania nie żyje, wówczas roszczenie odszkodowawcze przysługuje spadkobiercy, jako że nabywca spadku wstępuje w ogół praw i obowiązków spadkodawcy (sukcesja uniwersalna). Poza spadkobiercami jako strony w sprawie ustalenia odszkodowania mogą wystąpić osoby, które nabyły spadek lub udział spadkowy w drodze umowy (art. 1051-1053 K.c.), jeśli obejmuje on prawo do nieruchomości, która znalazła się w liniach rozgraniczających drogi publiczne. Dodatkową grupą podmiotów, które mogą skutecznie ubiegać się o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu przejęcia działki pod drogę publiczną są te, na rzecz których właściciel zbył roszczenie o odszkodowanie w ramach cesji wierzytelności (art. 509 K.c. i następne). Podkreśla się bowiem, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców (vide: Komentarz do art. 12 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. B.S. – System Informacji Prawnej Lex, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2090/12 i z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 704/07, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 47/15 oraz w Łodzi z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 325/15 – dostępne na stronie internetowej pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej sprawie, jak prawidłowo ustaliły organy orzekające obu instancji Starosta [...] decyzją z dnia [...] nr [...], znak [...]udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn: "Budowa drogi, chodników, budowa i przebudowa zjazdów i rowów, budowa przyłączy wodociągowych i kanalizacji sanitarnej, przebudowa sieci energetycznej i przyłączy energetycznych, ul. A. na dz. nr ewid.(...)1535 (1535/1), (...), 1534 (1534/1), (...), obręb [...], gmina S.", zatwierdził projekt budowlany oraz podział nieruchomości wyznaczony liniami rozgraniczającymi teren. Wspomniana decyzja uzyskała przymiot ostateczności z dniem [...]. Jak wynika z treści rzeczonego rozstrzygnięcia działki nr ewid. 1535 i 1534 uległy podziałowi odpowiednio na działki nr 1535/1 i 1535/2 oraz 1534/1 i 1534/2, z czego pod budowę drogi przeznaczono działki nr 1535/1 i 1534/1, które z mocy prawa, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (w tym wypadku z dniem 24 marca 2011 r.), stały się własnością jednostki samorządu terytorialnego – Gminy S.. Działki te były uregulowane w księdze wieczystej KW Nr [...]. Zgodnie zapisami działu II księgi wieczystej, nieruchomość składająca się m.in. z działek oznaczonych nr 1534 i 1535 stanowiła współwłasność K. S. i G. S., działających jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą: G. S., K.S. Spółka cywilna B w S. (umowa sprzedaży przedsiębiorstwa z [...] Rep. [...] Nr [...]). Z treści księgi wieczystej oraz załączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia [...]. Rep. [...] Nr [...]wynika, że pierwotni właściciele rzeczonych nieruchomości w drodze umowy sprzedaży przenieśli tytuł własności działek na rzecz M. i E. małżonków S. oraz K. i D. małżonków S.

W akcie notarialnym podniesiono, że Sąd Rejonowy w P.V Wydział Gospodarczy, Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych, mocą dwóch postanowień z [...], sygn. akt [...]ogłosił upadłość K. S. i G. S. w celu likwidacji majątku dłużników i wyznaczył Syndyka w osobie R.L.. W skład masy upadłości obejmującej majątek K. S. i G. S., jako wspólników spółki cywilnej, wchodziły m.in. działki położone w S.nr 1532, 1533, 1534 i 1535 o łącznej pow. 1,7057 ha. Stosownie do treści postanowienia Sędziego Komisarza Sądu Rejonowego w P.V Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych z [...] sygn. akt [...]zezwolono syndykowi na sprzedaż z wolnej ręki prawa własności ww. nieruchomości. Według § 3 R. L. - syndyk masy upadłości K. S. i G. S. sprzedał M. i S. i K. S. w udziałach po 1/2 części każdemu z nich, zabudowaną nieruchomość, objętą księgą wieczystą KW Nr [...], oznaczoną jako działki gruntu nr 1532, 1533, 1534 i 1535, położoną w miejscowości S., gmina S.. Osoby te dokonały nabycia do wspólności ustawowych majątkowych małżeńskich.

Z uwagi na fakt, że sprzedaż rzeczonych nieruchomości nastąpiła po dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, a własność działek gruntu nr 1535/1 i 1534/1 z dniem 24 marca 2011 r. przeszła z mocy prawa na Gminę S., skarżący nie mogli nabyć prawa własności tychże nieruchomości. Rację ma wobec tego Wojewoda [...] twierdząc, że czynności prawne dokonane aktem notarialnym z dnia 28 lipca 2011 r. na nieruchomości oznaczonej nr działek ewid. 1535/1 i 1534/1 przez syndyka masy upadłości były prawnie bezskuteczne. Zasadą określoną w art. 155 K.c. jest bowiem, że nikt nie można przenieść na drugiego własności rzeczy cudzej (nemo plus iuris alium transferre potest quam ipse habet). Oznacza to, że umowa dotycząca zbycia takiej rzeczy nie jest bezwzględnie nieważna, lecz jest bezskuteczna, jeżeli konkretny przepis prawa nie przyznaje jej mimo to skuteczności prawnej. W rezultacie więc wszelkie roszczenia cywilnoprawne skarżących związane z bezskutecznym zbyciem nieruchomości mogą być rozstrzygane w drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym.

Niesporna jest ponadto okoliczność, że prawo do żądania ustalenia decyzją odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne nie zostało przeniesione na skarżących w drodze umowy wraz z prawem własności do nieruchomości, ani też w drodze odrębnej umowy cesji wierzytelności. Także oświadczenie syndyka masy upadłości o zrzeczeniu się odszkodowania na rzecz skarżących nie mogło przynieść zamierzonego skutku. A skoro tak, to jedynymi podmiotami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania za działki nr 1535/1 i 1534/ 1 byli G. S. i K. S. Starosta [...], a w ślad z nim Wojewoda [...] odmawiając przyznania odszkodowania na rzecz E. i K.a małżonków S. oraz D. i M. małżonków S. nie naruszyli wobec tego przepisów obowiązującego prawa, a wydane przezeń decyzje bezspornie odpowiadają prawu.

Na marginesie godzi się wskazać, że w myśl art. 16 K.p.a. decyzja ostateczna to taka, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem, wbrew przekonaniu skarżących na uzyskanie przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przymiotu ostateczności w żadnej mierze nie mógł rzutować fakt przekazania jej w dniu 5 sierpnia 2011 r. do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków celem włączenia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i ujawnienia podziału działek nr 1534 i 1535.

Sąd odnosząc się w następnej kolejności do prawidłowości ustalonego zaskarżoną decyzją odszkodowania na rzecz G. S. i K. S. stwierdził, że sporządzony dla potrzeb sprawy niniejszej operat szacunkowy stanowiący podstawę określenia odszkodowania nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Sąd po zapoznaniu się z treścią tego dokumentu w całości podzielił stanowisko Wojewody [...]ego zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji, że jest on jasny, logiczny i spójny, przede wszystkim zaś zawiera wymagane prawem elementy. Rzeczoznawca majątkowy określił wartość nieruchomości w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, uwzględniając regulacje art. 153 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 4 i § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. nr 207, poz. 2109). Podejście porównawcze stosuje się do określenia wartości rynkowej nieruchomości wyłącznie wówczas, gdy nieruchomości podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny były w obrocie na określonym rynku w okresie ostatnich dwóch lat, poprzedzających wycenę, a także gdy ich ceny i cechy wpływające na te ceny oraz warunki dokonania transakcji są znane. Dobór nieruchomości podobnych, a następnie wyliczona na tej podstawie wartość nieruchomości odpowiadają wymogom obowiązującego prawa. Zagadnienia te nie były zresztą kwestionowane przez skarżących.

Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

IB