Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 783/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 1 pkt 1,  art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. J. i Z. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2010 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu na rzecz J. i Z. małż. J. odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w P., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], w łącznej wysokości [...] złotych i zobowiązującej do wypłaty tego odszkodowania Zarząd Dróg Miejskich w P. w terminie 14 dni, decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...], uchylił ww. decyzję w części dotyczącej podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania i w tym zakresie orzekł, iż zobowiązanym do jego wypłaty jest Prezydent Miasta P. W pozostałym zaś zakresie utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy.

Decyzja Ministra Infrastruktury wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Opisana na wstępie nieruchomość, stanowiąca współwłasność J. i Z. małż. J. objęta została opatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności decyzją Wojewody [...] z [...] września 2008 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej dla inwestycji polegającej na budowie II etapu realizacji trasy komunikacyjnej N. w P. –odcinek od Ronda [...] do skrzyżowania ul. [...] z ul. [...] włącznie. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z [...] grudnia 2008 r. nr [...]. W następstwie tych rozstrzygnięć nieruchomości objęte decyzją lokalizacyjną, wydzielone liniami rozgraniczającymi teren inwestycji (w tym działka nr [...]), stały się z mocy art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. – o szczególnych zasadach i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm., przywoływana dalej jako: "specustawa") własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodę w odrębnej decyzji.

Pismem z [...] lutego 2009 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, a następnie - po przeprowadzeniu w dniu [...] kwietnia 2010 r. rozprawy administracyjnej - decyzją z [...] lipca 2010 r. nr [...] - orzekł o ustaleniu na rzecz J. i Z. J. odszkodowania w łącznej kwocie [...] złotych i zobowiązał do jego wypłaty Zarząd Dróg Miejskich w P., w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. Ustalając wysokość odszkodowania organ oparł się na wycenie nieruchomości dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego – M S., zawartej w sporządzonym przez niego operacie szacunkowym z dnia [...] marca 2010.

Od powyższej decyzji J. J. i Z. J. wnieśli odwołanie do Ministra Infrastruktury kwestionując prawidłowość wyceny nieruchomości dokonanej przez rzeczoznawcę. Podnosili oni, iż ustalone odszkodowanie nie jest odszkodowaniem słusznym w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, a tym samym decyzja Wojewody wydana została z naruszeniem tego przepisu. Odwołujący wnosili o ustalenie odszkodowania przy uwzględnieniu ceny metra kwadratowego wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...] złotych oraz przyznanie im 5 % dodatku z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości. Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. złożyli oni bowiem Dyrektorowi Zarządu Dróg Miejskich w P. oświadczenie o wydaniu nieruchomości objętej inwestycją. Domagali się również ustalenia odszkodowania za utracone w związku z wywłaszczeniem korzyści w kwocie [...] złotych.

W następstwie rozpoznania tego odwołania Minister Infrastruktury decyzja z [...] lutego 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję wojewody [...] w części odnoszącej się do wskazania podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania i w tym zakresie orzekł, że zobowiązanym do jego wypłaty jest Prezydent Miasta P. W pozostałym zaś zakresie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, iż w myśl art. 12 ust. 4 pkt 1 specustawy nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2 (linie podziału nieruchomości), stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodę w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 tej ustawy. W związku z nowelizacją specustawy, dokonaną ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. - o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958 ze zm.), w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym tą nowelizacją, co wynika z art. 6 ust. 3 ww. ustawy.

Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 znowelizowanej specustawy, wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustała się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Stosownie do ust. 3 omawianego przepisu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 podlega waloryzacji na dzień wypłaty według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Na podstawie zaś art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: "u.g.n.") podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 wartość rynkowa nieruchomości. Wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach. dochodach i cechach nieruchomości podobnych (art. 154 ust. 1 u.g.n.). Minister podkreślił jednocześnie, że operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod inwestycję drogową powinien odpowiadać przepisowi § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207. poz. 2109), zgodnie z którym przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele.

W dalszej kolejności organ wyjaśnił, iż podstawą ustalenia w niniejszej sprawie odszkodowania był operat szacunkowy z dnia [...] marca 2010 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego – M. S. Operat ten był kolejnym sporządzonym w sprawie z uwagi na utratę ważności pierwotnie sporządzonego operatu szacunkowego z [...] stycznia 2011 r. Szacując wartość nieruchomości rzeczoznawca zastosował sposób wyceny przewidziany w § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r., tj. przyjął za punkt odniesienia ceny uzyskiwane z transakcji na rynku lokalnym nieruchomościami podobnymi przeznaczonymi pod drogi publiczne. Do analizy porównawczej rzeczoznawca przyjął zbiór 14 transakcji nieruchomościami drogowymi najbardziej podobnymi do nieruchomości szacowanej. Z tego trzy transakcje o najniższych cenach zostały przez niego odrzucone. Ceny porównawcze zostały następnie skorygowane zespołem poprawek z tytułu różnic w cechach nieruchomości, mających wpływ na ich wartości rynkowe, takie jak: lokalizacja, urbanizacja terenów sąsiednich i powierzchnia. Z kolei wartość poprawek ustalono na podstawie analizy wartości rynkowych dla nieruchomości podobnych, ale różniących się poszczególnym atrybutem oraz w oparciu o preferencje rynkowe nabywców. W oparciu o tak przeprowadzone wyliczenia rzeczoznawca ustalił wartość wywłaszczonego gruntu na kwotę [...] złotych ([...] zł/m2). Ponieważ zaś w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej na gruncie istniały także nakłady budowalne i roślinne, za które przysługiwało właścicielowi odszkodowanie, rzeczoznawca dokonał również wyceny tych nakładów, ustalając ich wartość na kwotę [...] złotych. Nakłady budowlane oszacował on w podejściu kosztowym, metodą kosztów odtworzenia, techniką wskaźnikową, z uwzględnieniem stopnia ich zużycia. Wyceny nasadzeń roślinnych dokonała zaś na podstawie ich wartości rynkowej obowiązującej na rynku lokalnym, uzyskanej na podstawie badania cenności roślin w Zakładzie Dendrologii i Szkółkarstwa w B. Uniwersytetu Przyrodniczego w P., szkółek K. i [...] szkółek ogrodniczych. Tym samym łączna wartość szacowanej nieruchomości ustalona została przez rzeczoznawcę na kwotę [...] złotych.

Dokonując oceny tego operatu Minister Infrastruktury uznał, że sporządzony on został zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Zarówno bowiem przyjęte przez rzeczoznawcę podejście przy wycenie gruntu (podejście porównawcze) jak też zastosowana metoda wyceny (metodę korygowania ceny średniej), były z punktu widzenia ww. przepisów prawidłowe.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia w toku ustalanie odszkodowania art. 21 Konstytucji RP, Minister uznał go za niezasadny. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02, organ wywodził, iż "słuszne odszkodowanie", to odszkodowanie związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości. Prawodawca konstytucyjny nie posłużył się wszak określeniem "pełne" odszkodowanie, lecz zastosował termin "słuszne", które ma bardziej elastyczny charakter. Należy zatem przyjąć, że mogą istnieć szczególne sytuacje, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za słuszne również odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne. Zdaniem Ministra, sformułowane przez Trybunał Konstytucyjny powyższe dyrektywy w zakresie interpretacji art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, odnoszą się w pełni do sposobu rozumienia i stosowania art.18 ust. 1 specustawy.

Za niezasadne organ również uznał żądanie stron wypłacenia odszkodowania za utracone w związku z odjęciem własności nieruchomości korzyści. Zarówno bowiem specustawa drogowa jak tez przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszą się do wartości nieruchomości, rozumianej jako grunt wraz z jego częściami składowymi. W szczególności utrata dochodów z nieruchomości i spodziewanych zysków nie są objęte dyspozycją art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym ewentualna szkoda, na która powołują się strony nie mogła być objęta ani operatem szacunkowym, ani decyzją odszkodowawczą, która ma jedynie wyrównać straty w majątku byłych właścicieli nieruchomości. Formą wyrównania strat w majątku byłych współwłaścicieli nieruchomości jest więc wartość prawa własności nieruchomości, ustalana na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu.

Odnosząc się zaś do żądania podwyższenia odszkodowania o 5%, z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości, organ ocenił, że jest ono niezasadne, gdyż skarżący nie dopełnili warunku, wynikającego z art. 18 ust. 1e pkt 3 specustawy, uzasadniającego podwyższenie odszkodowania, jakim jest wydanie nieruchomości w terminie 30 dni od dnia uostatecznienia się decyzji lokalizacyjnej. Oświadczenie o wydaniu przedmiotowej nieruchomości Zarządowi Dróg Miejskich w P. zawarli oni bowiem w piśmie z dnia 16 stycznia 2009 r. (które wpłynęło do organu w dniu 20 stycznia 2009 r.). Uostatecznienie zaś decyzji o lokalizacji drogi krajowej z [...] września 2008 r. nastąpiło w dniu wydania przez Ministra Infrastruktury utrzymującej decyzję lokalizacyjną w mocy, tj. [...] grudnia 2008 r. Tym samym termin do wydania nieruchomości, warunkujący uzyskania 5% podwyższenia odszkodowania upłynął stronom w dniu 15 stycznia 2009 r.

W podsumowaniu decyzji Minister wyjaśnił, przyczyny modyfikacji rozstrzygnięcia Wojewody w zakresie oznaczenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Wywodził on mianowicie, że jest nim zarządca drogi. Takim zaś zarządcą dróg publicznych położonych w granicach miast na prawach powiatu (za wyjątkiem płatnych autostrad i dróg ekspresowych), jest w myśl art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) prezydent miasta. Przywołany zaś w decyzji Wojewody Zarząd Dróg Miejskich w P. wykonuje jedynie zadania zarządu drogi stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Organ wskazał przy tym, iż w świetle art. 22 ust. 1 specustawy koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. W myśl zaś art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. – o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz.U. Nr 267, poz. 2251 ze zm.) w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania, budowy przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarzadzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. J. i Z. J., zarzucając jej naruszenie wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równego traktowania obywateli przez władze publiczne, błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej w zw. z art. 109 i art. 110 k.p.a., a także naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 16 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi wywodzili oni, że Minister błędnie ocenił, iż złożone przez nich w dniu 16 stycznia 2009 r. oświadczenie o wydaniu nieruchomości zostało złożone po upływie ustanowionego w art. 18 ust. 1e pkt 3 specustawy terminu warunkującego uzyskanie podwyższonego o 5% odszkodowania za przejętą przez Skarb Państwa nieruchomość. Minister bowiem stanął na stanowisku, iż określony w tym przepisie trzydziestodniowy termin na wydanie nieruchomości liczony od dnia uostatecznienia się decyzji lokalizacyjnej rozpoczął swój bieg od dnia wydania w sprawie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia utrzymującego tą decyzję w mocy. Zdaniem skarżących stanowisko to pozostaje w sprzeczności z art. 109 i 110 k.p.a. stanowiących, iż decyzje administracyjne doręcza się stronie na piśmie oraz, że organ władzy publicznej jest nią związany z chwila doręczenia lub ogłoszenia stronie o ile kodeks postępowania administracyjnego nie stanowi inaczej. Oznacza to, że ostateczność decyzji wiązać należy z dniem doręczenia decyzji organu odwoławczego, a nie dniem jej wydania. Uznanie bowiem decyzji za ostateczną w momencie, gdy nie wiąże ona organu i strona nie mogła się z nią zapoznać byłoby, zdaniem skarżących, sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego obciążania strony ryzykiem związanym z doręczeniem decyzji i tym samym do faktycznego skrócenia ustawowego terminu wydania nieruchomości, a nawet w skrajnych wypadkach do pozbawienia jej możliwości dochowania tego terminu. Przyjęta zatem przez Ministra interpretacja kwestii uostatecznienia decyzji, powiązana z datą wydania decyzji przez organ II instancji, prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa - wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż można sobie wyobrazić, że w podobnych sytuacjach strony będą miały w rzeczywistości różne, zależne od momentu doręczenia decyzji, terminy do wydania nieruchomości. Skarżący powołali się przy tym na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, w których wskazywano, iż egzystencja prawna decyzji rozpoczyna się dopiero z chwilą jej doręczenia.

Ponadto podnieśli oni, iż organ administracji publicznej winien był, w myśl art. 9 k.p.a., uprzedzić strony o dniu upływu terminu do wydania nieruchomości tak by nie poniosły one szkody z powodu nieznajomości prawa, czego w niniejszej sprawie nie uczynił.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej nieprzyznania im kwoty wynikającej z treści art. 18 ust. 1e specustawy, tj. kwoty [...] złotych i nakazanie organowi przyznania odszkodowania w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2010 r. nr [...] w części dotyczącej zobowiązania Zarządu Dróg Miejskich w P. do wypłaty ustalonego tą decyzją odszkodowania na rzecz J. i Z. J., za przejętą przez Skarb Państwa, w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. – o szczególnych zasadach i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm., przywoływana dalej jako: "specustawa") nieruchomość, położoną w P., obręb [...], oznaczoną jako działka nr [...] i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu do wypłaty tego odszkodowania Prezydenta Miasta P. W pozostałym zaś zakresie utrzymał on decyzję Wojewody [...] w mocy.

Przedmiotowa nieruchomość objęta była, opatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, decyzją Wojewody [...] z [...] września 2008 r. nr [...]r. o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, utrzymaną w mocy przez Ministra Infrastruktury decyzja z [...] grudnia 2008 r. Z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej stała się ostateczna nieruchomość ta stała się z mocy art. 12 ust. 4 pkt 1 specustawy własnością Skarbu Państwa, co rodziło obowiązek ustalenia na rzecz jej byłych współwłaścicieli odszkodowania. Dokonując ustalenia tego odszkodowania organy oparły się na opinii rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] marca 2010 r., sporządzonej w formie operatu szacunkowego, który wartość nieruchomości ustalił na kwotę [...] złotych. Wartość ta, jak też wskazanie przez Ministra Infrastruktury Prezydenta Miasta P. jako organu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania nie są przez strony kwestionowane. Nie budzą one także zastrzeżeń Sądu.

Istota sporu sprowadza się na natomiast do ustalenia czy w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym skarżącym przysługiwał bonus w postaci podwyższenia wysokości odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu dobrowolnego jej wydania inwestorowi w dniu 16 stycznia 2009 r.

Wspomniany bonus z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości, wprowadzony został do specustawy z dniem 10 września 2008 r., w następstwie jej nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. - o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958 ze zm.; dalej: "ustawa nowelizująca"). Nowelizacją tą wprowadzono w miejsce dotychczas wydawanej decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zmienione także zostało brzmienie art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. oraz dodane zostały do tego artykułu ustępy oznaczone jednostkami redakcyjnymi od 1a do 1f. Wprowadzony tą nowelizacją ust. 1e art. 18 przewiduje, że odszkodowanie podwyższa się o kwotę 5% przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 (decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności), 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Artykuł 7 ustawy nowelizującej stanowi z kolei, iż w sytuacji gdy w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy właściciel bądź użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi, decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia wysokość odszkodowania przysługującego temu właścicielowi bądź użytkownikowi wieczystemu nieruchomości powiększa się o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej przewidują natomiast, iż w sprawach wszczętych i niezakończonych do dnia jej wejścia w życie ostateczną decyzją, zastosowanie mają przepisy dotychczasowe (art. 6 ust. 1), z tym że w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą (art. 6 ust. 3).

Z treści przytoczonych wyżej uregulowań wynika, że w sprawach odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie przepisów specustawy przez Skarb Państwa (jednostki samorządu terytorialnego), zasadą jest stosowanie przepisów tej ustawy w brzmieniu nadanym ww. nowelizacją, z tym zastrzeżeniem, że w stosunku do nieruchomości objętych w dniu 10 września 2008 r. decyzją o lokalizacji drogi krajowej (o ustaleniu lokalizacji drogi, o ustaleniu celu publicznego, o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu) prawodawca w art. 7 ustawy nowelizującej ustanowił odrębny od przewidzianego w art. 18 ust. 1e specustawy, szczególny tryb przyznawania bonusu z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości inwestorowi. To zaś oznacza, że w sytuacji, gdy w ww. dacie nieruchomość, za którą przyznawane jest odszkodowanie objęta była decyzją o lokalizacji drogi krajowej, materialnoprawną podstawą podwyższenia wysokości odszkodowania stanowi wyłącznie art. 7 ustawy nowelizującej, a nie art. 18 ust. 1e specustawy, który to przepis co do zasady odnosi się do decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej. Odszkodowanie za nieruchomości objęte w dniu 10 września 2008 r. decyzją o lokalizacji drogi krajowej może być zatem podwyższone o przewidziany przez ustawodawcę bonus (5% wartości nieruchomości) wyłącznie w sytuacji gdy zostanie ona wydana inwestorowi w terminie od dnia 10 września 2008 r. do 10 października 2008 r. Zważyć przy tym należy, iż decyzja, o której mowa w art. 7 ustawy nowelizującej, nie musi mieć charakteru decyzji ostatecznej, gdyż takiego wymogu prawodawca nie ustanowił.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że przejęta przez Skarb Państwa w trybie specustawy, nieruchomość położona w P., w obrębie [...], stanowiąca działkę nr [...], objęta była w dacie wejścia w życie ustawy z 25 lipca 2008 r. decyzją Wojewody [...] z [...] września 2008 r. o lokalizacji drogi krajowej. Decyzji tej nadany został przy tym rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że wniesienie od niej odwołania nie wstrzymało jej wykonania (art. 130 § 3 pkt 1 k.p.a.). Tym samym termin do dobrowolnego wydania przedmiotowej nieruchomości inwestorowi, jako przesłanka uzyskania bonusu, mógł być rozpatrywany wyłącznie w kontekście przesłanek zawartych w art. 7 ustawy nowelizującej, a co za tym idzie upłynął on skarżącym w dniu 10 października 2008 r. Skoro zatem oświadczenie o wydaniu nieruchomości złożyli oni inwestorowi dopiero w dniu 16 stycznia 2009 r., to nie budzi wątpliwości Sądu, że oświadczenie to w realiach rozpoznawanej sprawy nie mogło stanowić podstawy do podwyższenia wysokości ustalanego odszkodowania. Termin określony w art. 7 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. jest bowiem terminem prawa materialnego, co oznacza, że z dniem jego upływu wygasło uprawnienie strony, do skutecznego domagania się podwyższenia odszkodowania z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości. Prawidłowo zatem organy obydwu instancji odmówiły przyznania skarżącym dodatkowej kwoty odszkodowania w wysokości odpowiadającej 5% wartości nieruchomości, aczkolwiek błędnie powołały się przy tym na unormowanie zawarte w art. 18 ust. 1e pkt 3 specustawy.

Samo jednak oparcie przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia sprawy na wadliwie zastosowanej normie prawa materialnego, w sytuacji gdy pomiędzy tą normą, a treścią ukształtowanego w decyzji materialnego stosunku administracyjnoprawnego nie zaistniał związek przyczynowy, nie daje podstaw do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. W myśl bowiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z Nr 153 poz. 1269 ze zm.), tylko naruszenie przepisów prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy stanowi podstawę do uchylenia obarczonej taką wadą decyzji. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. W wypadku bowiem prawidłowego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 7 ustawy nowelizującej, treść podjętego rozstrzygnięcia w kwestionowanym przez strony zakresie byłaby taka sama, jako że uprawnienie skarżących objęte hipotezą zawartej w tym przepisie normy prawnej wygasło, z uwagi na niewydanie inwestorowi przedmiotowej nieruchomości do dnia 10 października 2008 r.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie artykuł 18 ust. 1e pkt 3 specustawy nie mógł mieć zastosowania, to tym samym zarzuty skargi, wskazujące na wadliwą wykładnię tego przepisu dokonaną przez organ administracji publicznej, a przez to naruszenie konstytucyjnej zasady równości względem prawa, jak też przepisów postepowania administracyjnego, w kontekście ustalonej przez organ daty uostatecznienia się decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej nie mogły odnieść zamierzonych skutków. Data uostatecznienia się tej decyzji nie ma bowiem znaczenia z punktu widzenia prawa skarżących do uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania.

Za chybiony uznać także należy zarzut naruszenia przez organy art. 9 k.p.a. na skutek niepoinformowanie strony, o terminie w jakim może ona wydać inwestorowi nieruchomość by móc uzyskać z tego tytułu dodatkową gratyfikację w postaci podwyższonego odszkodowania. Zważyć bowiem należy, że ustanowiony w tym przepisie obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków odnosi się do obowiązku organu aktualizującego się w toku prowadzonego przez niego postępowania (por. wyrok NSA z 20 czerwca 1997 r. I SA/Sz 1114/96, Lex nr 30811; z 7 kwietnia 2011 r. I OSK 101/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może on przy tym być utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych, czy też doradztwem prawnym. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wszczęcie przez Wojewodę [...] postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania, a więc aktualizacja po stronie organu obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. nastąpiła na długo po upływie terminu, określonego w art. 7 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie to wszczęte zostało zawiadomieniem z dnia 26 lutego 2009 r. Nie można zatem czynić organowi zarzuty, że w toku prowadzonego przez siebie postępowania nie informował strony o terminie, który już wówczas ekspirował.

Skoro zatem decyzji Ministra Infrastruktury jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody, w ich zakwestionowanej części, nie można skutecznie zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak też w toku rozpoznawania sprawy nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, to wniesiona przez J. J. i Z. J. skarga nie ma, w ocenie Sądu, usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.