Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1253/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części, w pozostałym zakrsie wniosek oddalono

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku X Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 sierpnia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za październik 2013 r. p o s t a n a w i a I) zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części; II) w pozostałej części wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł X. Sp. z o.o. z siedzibą w K. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami oraz sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości -3.078,09 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w PKO BP S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 1.008,68 zł. Na dzień 30 września 2016 roku Spółka wykazywała po stronie należności krótkoterminowych kwotę 162.228,00 zł, zaś po stronie zobowiązań krótkoterminowych kwotę 158.409,10 zł. Stan środków w kasie Spółki wynosił 523,55 zł.

W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż skarżąca Spółka prowadziła działalność w zakresie sprzedaży produktów z branży F. (F.). Prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie podatkowe, a w jego konsekwencji wydanie decyzji zmieniających rozliczenie podatku VAT za okresy od września 2013 roku do stycznia 2014 roku, spowodowało powstanie w przepływach finansowych Spółki znaczną "dziurę", to jest ponad 157.000 zł, które Spółka rozpoznawała jako należności z tytułu rozrachunków z budżetem państwa. Jest to kwota, którą Spółka zobowiązana była zapłacić swoim dostawcom z tytułu dostarczanego przez nich towaru, następnie odsprzedanego przez Spółkę. Stronie odmówiono bowiem prawa zwrotu podatku VAT, który został przez nią zapłacony kontrahentom, a którego nie naliczała sprzedając swoje towary i usługi w części poza granice kraju. Aktualnie Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, jednak z uwagi na potrzebę spłaty zadłużenia wobec pożyczkodawców, jak i bieżące wyniki finansowe, nie ma możliwości pokrycia opłat sądowych. W bieżącym okresie Spółka wykazała 1.026,99 zł zysku brutto.

Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka załączyła kopie następujących dokumentów: bilansu na dzień 30 września 2016 roku oraz bilansu za lata 2013-2015, rachunku zysków i strat (sprawozdanie za okres od 1 stycznia 2016 roku do 30 września 2016 roku oraz za lata 2013 - 2015) oraz zeznania CIT-8 za lata 2015, 2014 i 2013.

Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca przesłała dokumenty źródłowe, z których wynika, że w miesiącach wrześniu, październiku i listopadzie 2016 roku Spółka nie dokonywała sprzedaży, ani nabycia towarów i usług. W ewidencji środków trwałych widnieje kasa fiskalna Maluch E.KO przyjęta do użytkowania 1 października 2015 roku o wartości początkowej 828,46 zł. W roku 2016 Spółka nie zatrudniała pracowników. Według raportu kasowego za okres od 1 czerwca 2016 roku do 30 listopada 2016 roku obecny stan kasy wynosi 1.115,15 zł. Strona przedłożyła także wyciągi z rachunków bankowych w Alior Banku za okres od 1 sierpnia 2016 roku do 10 listopada 2016 roku (saldo -6,35 zł) i w PKO Bank Polski za okres od 3 września 2016 roku do 30 listopada 2016 roku (saldo 980,68 zł).

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych.

W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącej Spółki zasługuje na uwzględnienie, lecz jedynie w części. W świetle twierdzeń strony popartych przedłożonymi przez nią dokumentami źródłowymi nie można bowiem przyjąć, że X Spółka z o.o. w K. nie jest w stanie pozyskać jakichkolwiek środków pozwalających na sfinansowanie - chociaż w części - należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych.

Podkreślić należy, że zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona złożyła do tut. Sądu cztery skargi (zarejestrowane pod sygn. I SA/Kr 1252 do 1255/16), a suma wpisów sądowych w tych czterech sprawach wynosi 4.192 zł (odpowiednio 825 zł + 1.500 zł + 1.109 zł + 758 zł).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym od sierpnia 2010 roku, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. W roku 2013 Spółka prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Jej przychody - według zeznania podatkowego CIT-8 – wynosiły 2.109.996,97 zł, a rok podatkowy 2013 zamknięty został dochodem w wysokości 42.274,38 zł. W roku 2014 przychody Spółki zmalały do kwoty 163.045,79 zł, a rok został zamknięty stratą w kwocie -3.042,39 zł. Kolejny rok, 2015, również zakończył się stratą w wysokości -3.634,08 zł przy przychodach na poziomie 497.637,34 zł.

Należy jednak zauważyć, że pomimo sygnalizowanych problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i brak jest informacji, aby utraciła ona płynność finansową. Z powszechnie dostępnych danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (https://ems.ms.gov.pl/krs/) (stan na dzień 15 grudnia 2016 r.) nie wynika, aby zainicjowane zostało postępowanie likwidacyjne, upadłościowe, czy naprawcze. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą poprzez całkowite zwolnienie strony z kosztów sądowych w sprawie. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Aktualnie Spółka prowadzi działalność w minimalnym zakresie. Analiza deklaracji VAT – 7 wskazuje na to, że w okresie od września do listopada 2016 roku Spółka nie wykazywała żadnego obrotu, tzn. nie dokonywała czynności gospodarczych. W roku 2016 Spółka nie zatrudniała pracowników. Niewielki obrót finansowy obrazują przedłożone przez stronę rachunki bankowe. Na rachunku bankowym w Alior Banku suma uznań w okresie od 1 sierpnia 2016 roku do 10 listopada 2016 roku wyniosła 500 zł i są to kwoty (400 zł i 100 zł) stanowiące zasilenie konta przez J.M. – Prezesa Zarządu Spółki, a suma obciążeń w tym okresie zamknęła się kwotą 399,20 zł. Historia rachunku bankowego w PKO Banku Polskim za okres od 3 września 2016 roku do 30 listopada 2016 roku wskazuje na uznania w łącznej kwocie 1.047 zł (924 zł + 123 zł) i obciążenia w łącznej kwocie 114 zł (76 zł + 38 zł). Saldo pierwszego z tych rachunków jest ujemne i wynosi -6,35 zł, a drugiego dodatnie, wynoszące 980,68 zł. W kasie Spółki na dzień 30 listopada 2016 roku zgromadzone były środki w wysokości 1.115,15 zł. Wnioskodawca nie posiada składników majątkowych, które mogłyby zostać spieniężone, ani ściągalnych wierzytelności, a jedyny środek trwały to kasa fiskalna. Okoliczności te potwierdzają, że skarżąca Spółka może mieć problem ze zgromadzeniem środków na pokrycie kosztów sądowych w pełnej wysokości.

Mając na uwadze powyższe okoliczności istnieją podstawy do częściowego uwzględnienia żądania skarżącej Spółki i zwolnienie jej od kosztów sądowych w 1/2 części, tj. w połowie należnej ich wysokości. Zdaniem orzekającego podmiot skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę 2.096 zł (czyli 1/2 z 4.192 zł) tytułem wpisu sądowego - jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych – w czterech zainicjowanych przez Spółkę sprawach sądowych (I SA/Kr 1252 do 1255/16). Środki w takiej wysokości znajdują się bowiem na rachunku bankowym oraz w kasie Spółki. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa.

W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.