Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 393/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 ust. 4, ust. 5, ust. 5b i ust. 5f,  art. 28, art. 32
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności składkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. L. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Zakład) decyzją z [...]

nr [...] odmówił A. S. umorzenia - na podstawie

art. 83 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778), dalej ,,u.s.u.s." - należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 21 385,19 zł (pkt 1 decyzji) oraz umorzenia - na podstawie § 3

ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31

lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365), dalej ,,rozporządzenie" - należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 21 385,15 zł (pkt 2 decyzji). Należności z tytułu składek w łącznej kwocie 21 385,15 zł obejmowały następujące składniki:

a. ubezpieczenia społeczne - za okres od marca do maja 2009 r. w łącznej kwocie 2888,19 zł, w tym z tytułu: składek - 1565,19 zł i odsetek liczonych na 16 czerwca 2017 r. - 1323 zł;

b. ubezpieczenie zdrowotne - za okres marzec 2000 r., od lipca 2000 r. do

czerwca 2001 r., od sierpnia 2001 r, do listopada 2004 r., grudzień 2006 r., od marca 2009 r. do maja 2009 r. w łącznej kwocie 18 112,10 zł, w tym z tytułu: składek - 6666,54 zł, odsetek liczonych na 16 czerwca 2017 r. -10.988 zł i kosztów

upomnienia - 457,56 zł;

c. Fundusz Pracy - za okres luty 2000 r., lipiec 2000 r., grudzień 2004 r., od marca 2009 r. od maja 2009 r. w łącznej kwocie 384,86 zł, w tym z tytułu: składek

-176,06 zł, odsetek liczonych na 16 czerwca 2017 r. -200 zł i kosztów upomnienia – 8,80 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 16 czerwca 2017 r. A.S. wniosła do Zakładu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek co argumentowała swoją trudną sytuacją materialną. Zakład decyzją

z [...] odmówił umorzenia zaległości, a to ze względu na brak przesłanek stanowiących podstawę do ich umorzenia. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję z [...] Wyrokiem z dnia 3 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 674/17 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał, że organ nie dokonał analizy pod względem przedawnienia należności składkowych będących przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Zakład zaznaczył, że ponownie rozstrzygając sprawę po uchyleniu decyzji przez Sąd, pismem z 30 maja 2018 r. poinformował A. S. o toczącym się postępowaniu. Skarżąca została wezwana do uaktualnienia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, jednak nie przedłożyła do wniosku żądnej dokumentacji. Następnie 5 lipca 2018 r. poinformowano ją o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz przysługujących jej jako stronie postępowania prawach. W odpowiedzi A. S. skierowała pismo w którym wyjaśniła, że nie będzie składać dodatkowych dowodów i materiałów w sprawie.

Z uwagi na w/w stanowisko strony Zakład dokonał analizy sytuacji materialno-bytowej A. S. na podstawie własnych ustaleń, jak również złożonej przez stronę dokumentacji w toku prowadzonego postępowania. Organ zwrócił uwagę, że strona wskazywała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych oraz nie posiada innych źródeł dochodów. Do akt dołączyła decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z [...] przyznającą pomoc w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia, na okres od 1 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r., w kwocie 317 zł miesięcznie oraz zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w K. potwierdzające zarejestrowanie w urzędzie pracy od 31 maja 2017 r. Oświadczyła, że uiszcza czynsz w wysokości 100 zł miesięcznie oraz przeznacza kwotę w takiej samej wysokości miesięcznie na opłaty eksploatacyjne, nie ponosi natomiast kosztów leczenia i innych wydatków. W oświadczeniu wskazywała, że posiada zobowiązania pieniężne w bankach za okres 2017-2018 r., w wysokości 2000 zł, płatne średnio po 65 zł miesięcznie. Przysługuje jej prawo własności w 1/4 części domu letniskowego, o powierzchni 50 m2, położnego w miejscowości W. Posiada także inne nieruchomości w W: o pow. 1752 m2

i 902 m2, dla których prowadzone są księgi wieczyste odpowiednio o numerach [...]. Na nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...], Zakład dokonał zabezpieczenia swoich należności. Oświadczyła nadto, że od 2012 r. jest osobą bezrobotną, w tym czasie kilkukrotnie pobierała stypendium, które było przeznaczane na wydatki związane z utrzymaniem własnym

i syna. Informowała, że poprawa jej sytuacji finansowej jest uwarunkowania znalezieniem pracy. Jednocześnie według ustaleń Zakładu dotychczas utrzymywała się ze stypendium G. Sp. z o.o., a od 10 lipca 2018 r. podjęła zatrudnienie. Tym samym w ocenie organu przedłożona do wniosku z 2017 r. dokumentacja nie odzwierciedla aktualnej sytuacji materialno-bytowej A.S.

Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności i przywołał art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. definiujący pojęcie całkowitej nieściągalności. Dokonując analizy poszczególnych przesłanek organ stwierdził, że w stosunku do działalności strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, a co za tym idzie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, pkt 4 i pkt 4b u.s.u.s., nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zdaniem Zakładu nie zostały zrealizowane przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5 lub pkt 6 u.s.u.s., gdyż organy egzekucyjne nie stwierdziły braku majątku co do którego może zostać skierowana egzekucja. Nadto, A.S. jest właścicielką nieruchomości oraz uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia, z których Zakład ma możliwość dochodzenia należności. Zadłużenie strony jest wyższe niż kwotą upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co wyklucza zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Reasumując organ wskazał, że wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, wskutek czego brak jest możliwości uwzględnienia wniosku i wydania decyzji o umorzeniu należności w myśl

art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Następnie Zakład odniósł się do możliwości umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co reguluje art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydane na tej podstawie rozporządzanie, w tym przywołał treść przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia. W pierwszej kolejności wywiódł, że w stosunku do A.S. ze względu na brak prowadzenia działalności nie istnieje możliwość zastosowania

§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Uznał, że nie zachodzi również przesłanka z

§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, gdyż strona podjęła zatrudnienie, chociaż uprzednio podnosiła istnienie po jej stronie problemów zdrowotnych. Brak jest także podstaw do zastosowania § 3 ust. 1 rozporządzenia z uwagi na sytuację materialną strony, która prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, dysponuje prawem własności nieruchomości, jak również uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia, co świadczy o możliwości podjęcia próby spłaty zadłużenia z tytułu składek w systemie ratalnym.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia składek organ ustalił, że składki na koncie rozliczeniowym strony nie uległy przedawnieniu. Organ podniósł, że należności z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy od marca 2009 r. do maja 2009 r. nie uległy przedawnieniu, co spowodowane jest trwającym postępowaniem na skutek złożonego przez A. S. 22 stycznia 2013 r. wniosku o abolicję na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Przedmiotowe zaległości są warunkiem umorzenia, a termin ich przedawnienia podlega zawieszeniu od daty złożenia wniosku o umorzenie do jego ostatecznego rozstrzygnięcia. Natomiast w sprawie w/w wniosku nadal toczy się postępowanie, obecnie przed Sądem Okręgowym w K., więc należności nie ulegają przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu przedawnienia. Organ stwierdził, że nie uległy również przedawnieniu na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2000 r. oraz Fundusz Pracy za okres od lutego 2000 r. [...] wydano decyzję nr [...], a [...] decyzję nr [...] wymierzającą składki, na podstawie której zostały sporządzone dokumenty z urzędu za płatnika. 12 lutego 2009 r. z uwagi na w/w zaległości zostały wysłane upomnienia, a następnie 25 marca 2009 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne, które zdaniem Zakładu zawiesiło bieg przedawnienia składek. W dniu 8 marca 2013 r. wpłynęło do Zakładu postanowienie komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Tym samym w dniu złożenia wniosku o abolicję składki za w/w okres nie były przedawnione, a trwające nadal postępowanie dotyczące umorzenia wydłuża okres przedawniania należności. Podsumowując Zakład doszedł do wniosku, że wszystkie należności na koncie A. S. są aktualne i podlegają zawieszeniu do ostatecznej daty zakończenia postępowania w sprawie umorzenia na postawie ustawy abolicyjnej.

Na powyższą decyzję A. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: wadliwą ocenę sytuacji finansowo-materialnej, brak rzetelnego wyjaśnienia źródeł z których miały być spłacane zobowiązania bez uszczerbku dla egzystencji, sporządzenie uzasadnienia na podstawie danych sprzecznych z posiadanym przez Zakład w systemie informatycznym informacji dot. dochodów skarżącej, brak nowych dowodów uzyskanych przez Zakład potwierdzających słuszność wydanej decyzji pomimo upływu pięciu miesięcy od uchylenia przez Sąd decyzji z [...], brak rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, szczególnie dotyczących dochodów skarżącej, brak porównania w sposób właściwy dochodów, wysokości kosztów utrzymania i zobowiązań cywilnoprawnych z realną możliwością

W uzasadnieniu skargi argumentowała, że organ błędnie ocenił sytuację finansową skarżącej, gdyż dokonał tego ogólnikowo i bez wyliczeń dochodów uzyskiwanych przez nią w latach 2013-2018, które to dochody skarżąca szczegółowo przedstawiła w treści skargi. Podniosła, że organ nie uwzględnił okoliczności, iż

od 1 grudnia 2017 r. do 10 lipca 2018 r. nie osiągała żadnych dochodów. Wskazała, że pismem z 30 maja 2018 r. została poinformowana o toczącym się postępowaniu oraz przysługującym jej prawie co do możliwości złożenia m. in. aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Niezłożenie oświadczenia było spowodowane brakiem zmiany sytuacji skarżącej, która nadal pozostawała bez pracy i nie zwiększyła składników majątkowych, co było znane Zakładowi na podstawie analizy jej konta oraz dokumentów poszukiwawczych jej majątku, o czym poinformowała organ w piśmie z 29 marca 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi w całości.

Na rozprawie w 7 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem dokumentu

PIT-11 na rok 2018 na okoliczność uzyskiwania przez skarżącą w tym czasie dochodów. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd postanowił przeprowadzić dowód z PIT-11 na 2018 rok na okoliczność uzyskiwanych przez skarżącą w tym okresie dochodów.

Pełnomocnik skarżącej na tej samej rozprawie sprecyzował skargę poprzez wskazanie, że domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2017.2188) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U.2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję z [...]

nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który odmówił umorzenia A. S. należności z tytułu składek.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż była ona już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie

o sygn. akt I SA/Ke 674/17, zakończonej wyrokiem z 8 marca 2018 r., którym uchylono poprzednio wydaną w niniejszej sprawie decyzję z [...] Na wskazany wyrok nie złożono skargi kasacyjnej, wskutek czego stał się on prawomocny. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 153 oraz art. 170 ustawy p.p.s.a.

Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W myśl zaś art. 170 ustawy p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W prawomocnym wyroku z 8 marca 2018 r. Sąd podkreślił, że w uchylonej decyzji organ nie wykazał prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Sąd nadto stwierdził, że w niniejszej sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości, co do istnienia przynajmniej części zaległości, o których umorzenie wnioskowała skarżąca z powodu ich przedawnienia. Przedmiot postępowania obejmuje bowiem zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od marca do maja 2009 r., ubezpieczenie zdrowotne począwszy od marca 2000 r. oraz Fundusz Pracy od lutego 2000 r.

Sąd w wyroku tym podkreślił, że zasada przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określona została w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Następnie przywołał treść tej regulacji jak również treść przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zmienionego ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.2002.241.2074). Sąd odnotował kolejną zmianę ww. przepisu z dniem 1 stycznia 2012 r., przywołując treść art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. 2011.232.1378). W uzasadnieniu wyroku wskazano także, że w przepisie art. 24 przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia; układ ratalny, zawieszenie, przerwanie biegu terminu przedawnienia, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania świadczenia (art. 24 ust. 5, 5a, 5b, 5c). Następnie Sąd odwołując się do art. 28 ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U.1997.28.153 ze zm.), która obowiązywała do 1 kwietnia 2003 r., a następnie do art. 33 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U.2003.45.391 ze zm.) stwierdził, że składki na fundusze pozaubezpieczeniowe (tj. Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) ulegają przedawnieniu na takich samych zasadach, jak składki na ubezpieczenia społeczne. Powyższa zasada odnosi się również do składek na ubezpieczenia zdrowotne, co wynika z

art. 33 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ze zmiany tego przepisu, dokonanej przez art. 17 pkt 1 lit. a ustawy z 20

kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2004.121.1264).

Dodatkowo wskazano, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s., nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Wykładnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s. powinna zostać dokonana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 (Dz.U.2013.1313) zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.

Sąd w przywoływanym wyroku uwzględniając fakt, że przedmiotem postępowania są należności z tytułu składek poczynając od marca 2000 r., wskazał, iż obowiązkiem organu było uwzględnienie powyższych regulacji oraz ustalenie

i wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji czy należności te nie wygasły w całości lub w części na skutek upływu terminu przedawnienia, ewentualnie czy zaistniały okoliczności, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia. Organ nie wywiązał się bowiem z opisanego obowiązku.

W pierwszym zatem rzędzie Sąd rozpoznając ponownie sprawę jest zobowiązany dokonać kontroli czy organ zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 8 marca 2018 r.

o sygn. akt I SA/Ke 674/17.

Dokonując tego Sąd uznał, że organ zastosował się do powyższej oceny prawnej oraz do wskazań zawartych w powyższym orzeczeniu, w zakresie wystarczającym aby uznać, że sprawa została dokładnie wyjaśniona. Zakład dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia.

Uwzględniając wyżej przytoczone regulacje odnoszące się do kwestii przedawnienia, podzielić należy ustalenia Zakładu, że należności z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy nie uległy przedawnieniu. W zaskarżonej decyzji organ przedstawił zdarzenia skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawniania tychże składek. Argumentacja dotycząca kwestii przedawnienia spornych składek jest wystarczająca by uznać, że w ten sposób Zakład wypełnił wytyczne Sądu. W decyzji wskazano co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy, że nieprzedawnienie się składek od marca 2009 r. do maja 2009 r. spowodowane jest trwającym postępowaniem na skutek złożonego przez A. S. 22 stycznia 2013 r. wniosku o abolicję na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Stosownie do art.1 ust. 15 tej ustawy, termin ich przedawnienia podlega zawieszeniu od daty złożenia wniosku o umorzenie do jego ostatecznego rozstrzygnięcia. Skoro w sprawie wniosku skarżącej nadal toczy się postępowanie, obecnie przed Sądem Okręgowym w K., więc należności nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu przedawnienia.

Odnośnie natomiast składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2000 r. oraz Fundusz Pracy za okres od lutego 2000 r., wystąpiły również zdarzenia skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia spornych składek. Wydano bowiem [...] decyzję nr [...], a [...] decyzję nr [...] wymierzającą składki, na podstawie której zostały sporządzone dokumenty z urzędu za płatnika. Natomiast 12 lutego 2009 r. z uwagi na w/w zaległości zostały wysłane upomnienia, a następnie 25 marca 2009 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne. W dniu 8 marca 2013 r. wpłynęło do Zakładu postanowienie komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Opisane wyżej czynności procesowe organu, zawiesiły bieg przedawnienia składek z mocy art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że tym samym w dniu złożenia wniosku o abolicję składki za w/w okres nie były przedawnione, a trwające nadal postępowanie dotyczące umorzenia wydłuża okres przedawniania należności.

Przesądzenie o istnieniu wymagalnych należności z tytułu składek, umożliwiło zaś merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej o ich umorzenie. W tym zakresie istota sporu pomiędzy stronami w dalszym ciągu dotyczy kwestii zasadności odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie skarżącej, spełnia ona bowiem wszystkie przesłanki, przemawiające za umorzeniem ciążących na niej zobowiązań. Zdaniem organu natomiast, nie istnieje prawna możliwość umorzenia przedmiotowych należności.

Na wstępie należy wskazać, że zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje dające możliwość ubiegania się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 u.s.u.s.: należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do

ust. 3, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259

i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady umarzania tych należności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy:

1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zarazem należy wskazać, że stosownie do art. 24 ust. 2 u.s.u.s., pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Nadto, art. 32 u.s.u.s. stanowi, że do składek m.in. na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu.

Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Podkreślić więc trzeba, że rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego

(art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący

(art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organ uznał, że w aktualnym stanie sprawy wobec skarżącej nie zachodzą przypadki całkowitej nieściągalności, wymienione w

art. 28 ust. 3, co otworzyło możliwość rozpoznania wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, albowiem ustalenia w tym zakresie zostały oparte na niepodważonych skutecznie dokumentach oraz na oświadczeniach samej strony, które wykazały, że skarżącej przysługuje prawo własności w 1/4 części domu letniskowego, o powierzchni 50 m2, położnego w miejscowości W., a także własność nieruchomości w W.: o pow. 1752 m2 i 902 m2, dla których prowadzone są księgi wieczyste odpowiednio o numerach [...]

i [...]. Na nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...], Zakład dokonał zabezpieczenia swoich należności. Zatem nie zostały zrealizowane przesłanki z ust. 3 pkt 3, pkt 5 lub pkt 6, gdyż organy egzekucyjne nie stwierdziły braku majątku co do którego może zostać skierowana egzekucja. A. S. uzyskuje ponadto od 10 lipca 2018 r. dochody z tytułu zatrudnienia, z których Zakład ma możliwość dochodzenia należności. Organ dokonując analizy dalszych przesłanek nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., zasadnie stwierdził, że w stosunku do działalności strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, a co za tym idzie nie zachodzą przesłanki z

ust. 3 pkt 2, pkt 4 i pkt 4b; nie ma również zastosowania ust. 3 pkt 1. Istotna dla sprawy jest nadto okoliczność, że zadłużenie strony jest wyższe niż kwotą upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co wyklucza zastosowanie

art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Reasumując organ prawidłowo wskazał, że wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, wskutek czego brak jest możliwości uwzględnienia wniosku i wydania decyzji o umorzeniu należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wobec stwierdzenia nieistnienia przesłanek całkowitej nieściągalności

i powoływanie się przez skarżącą na trudną sytuację finansową oraz brak możliwości przystąpienia do wykonywania przedmiotowego obowiązku, organ poddał ocenie wniosek o umorzenie należności składkowych w kontekście przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia.

W ocenie Sądu, wyrażone w powyższym zakresie stanowisko organu nie budzi zastrzeżeń i mieści się w ramach uznania administracyjnego. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że skarżąca wskazując na swój zły stan majątkowy będąc wezwana do uaktualnienia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, nie przedłożyła żadnej dokumentacji. Następnie 5 lipca 2018 r. poinformowana została o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie oraz przysługujących jej jako stronie postępowania prawach. W odpowiedzi A. S. skierowała pismo w którym wyjaśniła, że nie będzie składać dodatkowych dowodów i materiałów w sprawie. Oznacza to, że skarżąca odmówiła aktywnego udziału w ustalenia stanu faktycznego w sprawie, gdyż nie podała aktualnych danych odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, w tym wysokości dochodów uzyskiwanych od 10 lipca 2018 r. oraz wysokości wydatków. Podkreślić trzeba, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, i to ona wespół z organem jest zobowiązana do podawania istotnych dla jej rozstrzygnięcia faktów, znanych jej w szczegółach.

Zasadnie zatem Zakład dokonał analizy sytuacji materialno-bytowej A. S. na podstawie własnych ustaleń, jak również złożonej przez stronę dokumentacji w toku prowadzonego postępowania zakończonego uchyloną decyzją. Przy czym analiza takiej sytuacji powinna być dokonana z uwzględnieniem faktów zaistniałych na dzień wydania obecnie zaskarżonej decyzji. Organ na podstawie wcześniej zebranych dowodów ustalił sytuację majątkową oraz rodzinną skarżącej, która również w ocenie Sądu nie uzasadnia umorzenia zaległości składkowych na podstawie przesłanki z § 3 pkt 1 rozporządzenia. Zdaniem Sądu prawidłowa jest ocena organu w świetle udokumentowanych faktów, że opłacenie należności składkowych mimo wysokiej kwoty, nie pozbawi zobowiązanej i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca wskazała wysokość wydatków związanych wyłącznie z jej utrzymaniem. Oświadczyła, że uiszcza czynsz w wysokości 100 zł miesięcznie oraz przeznacza kwotę w takiej samej wysokości miesięcznie na opłaty eksploatacyjne, nie ponosi natomiast kosztów leczenia i innych wydatków. Natomiast syn skarżącej jest w całości na utrzymaniu ojca. Zatem nie ponosi innych wydatków, które by pogorszyły jej sytuację materialną i uczyniły, zwłaszcza w obecnej sytuacji niemożliwym spłatę zaległości chociażby w dogodnych ratach. A.S. od 10 lipca 2018 r. osiąga już stałe dochody z tytułu zatrudnienia. Oznacza to, że nastąpiła poprawa sytuacji finansowej skarżącej, która według jej twierdzeń, uwarunkowana była znalezieniem pracy i tak też się stało. Zatem na dzień podejmowania przez Zakład decyzji, skarżąca osiągała dochody z tytułu zatrudnienia. Skarżąca wbrew temu co twierdzi, obiektywnie nie znajduje się w trudnej sytuacji uzasadniającej umorzenie należności składkowych. Posiada nieruchomości, nie ma nikogo na utrzymaniu, jest zdrowa i jak dowiedziono zdolna do pracy, którą podjęła. Istotnie skarżąca od 2012 r. była osobą bezrobotną, w tym czasie kilkukrotnie pobierała stypendium, które było przeznaczane na wydatki związane z utrzymaniem własnym i syna. Wobec powyższego jej niezbędne potrzeby były zaspokojone. W oświadczeniu wskazywała, że posiada zobowiązania pieniężne w bankach za okres 2017-2018 r., w wysokości 2000 zł, płatne średnio po 65 zł miesięcznie. Jest to jednak zobowiązanie cywilnoprawne, którego wykonanie nie może determinować kolejność spłaty zaległych składek wobec ZUS. Podkreślić należy, że wymagalność składek objętych wnioskiem powstała znacznie wcześniej, bo w marca 2000 r.

W tym stanie sprawy nie można przyjąć, że skarżąca - znajdująca się obecnie w okresie aktywności zawodowej - jest pozbawiona możliwości zarobkowania, które pozwoliłoby jej na przystąpienie do spłaty wymagalnych już należności, bądź że w jej przypadku występuje okoliczność zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i członka jej rodziny, związana z opłaceniem należności.

Zdaniem Sądu, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej (art. 80 k.p.a.). Zarówno wnioski te, jak i wyrażona ocena nie budzą też zastrzeżeń Sądu z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Natomiast fakt, że – wbrew oczekiwaniom skarżącej – wnioski te przemawiają za odmową umorzenia należności, nie może stanowić per se przesłanki determinującej konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wobec powyższego zarzuty skargi kwestionujące dokonane przez organ ustalenia faktyczne i związaną z nimi ocenę materiału dowodowego pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia - są niezasadne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151

ustawy p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w pkt 2 wyroku, Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2016.1715).