Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2248/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1i2,  art. 156 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżaną decyzją z [...] r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania S. H. od decyzji Wojewody [...] z [...] r., nr [...]

1. uchylił decyzję Wojewody [...] w zakresie części działki nr [...] obrębu [...], leżącej poza konturem zaznaczonym na planie sytuacyjno-wysokościowym I. w W. i orzekł, że ww. część działki ewidencyjnej nr [...] podpadała pod przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

2. utrzymał w mocy ww. decyzję w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że wnioskiem z [...] r. K. M. oraz M. V. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo-parkowy w W. G., Gmina Ś. W., położony na działce nr [...], jest wyłączony spod działania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz.13).

Wojewoda [...] decyzją z [...] r. nr [...], stwierdził, że zespół pałacowo-parkowy w W. G. położony na działce o aktualnym oznaczeniu nr [...] o powierzchni [...]ha, będący przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własnością A. M., zapisany w dniu przejęcia w księdze wieczystej "[...]" (obecnie w księdze wieczystej KW [...] Sądu Rejonowego w S.), nie podpadał pod działanie art.2 ust.1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. H., obecny właściciel zespołu pałacowo-parkowego.

Rozpatrując niniejszą sprawę Minister wskazał, że objęta wnioskiem nieruchomość stanowiąca zespół pałacowo – parkowy położony w W. G., gm. S., wchodziła w skład majątku ziemskiego w W. G. o powierzchni [...] ha, zapisanego w księdze wieczystej "[...]". Zgodnie z odpisem ww. księgi wieczystej powyższa nieruchomość stanowiła własność A. M. od początku lat [...]-tych [...] wieku. Zmiana wpisu właściciela w księdze wieczystej na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w P. została dokonana na wniosek Wojewody [...] w dniu [...] r.

Spadkobiercami A. M. są jego dzieci: K. M. oraz M. V.. Minister wyjaśnił, że obszar objęty wnioskiem stron dotyczy obecnej działki nr [...], która zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z [...] r. zajmowała powierzchnię [...] ha i stanowiła własność S. H. .

Podstawę prawną do orzekania przez Wojewodę [...] w przedmiocie wniosku stanowi § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN. Organ odwoławczy wskazując na treść przepisu art.2 ust.1 lit.e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wyjaśnił, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż na własność Skarbu Państwa w całości przechodziły bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, które jednocześnie mogły być wykorzystane na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ponadto stanowiły własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...],[...],[...], jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości powierzchni użytków rolnych. Gdy dana nieruchomość spełniła powyższe przesłanki to przechodziła z mocy prawa bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa, bez wydawania decyzji administracyjnej. Była obejmowana niezwłocznym zarządem państwowym wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego (art. 2 i ar. 6 dekretu). Na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego dokonywano jedynie wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa w miejsce dotychczasowych właścicieli.

Jednocześnie, na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN strona mogła ubiegać się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust.1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister stwierdził, że abstrahując od przesłanki normy obszarowej, którą niewątpliwie spełniała nieruchomość o powierzchni całkowitej [...] ha, w skład której wchodził zespół pałacowo – parkowy w W. G., to koniecznym jest zbadanie czy nieruchomość pałacowa otoczona parkiem podlegała czy też nie podlegała wyłączeniu spod działania art.2 ust 1 lit.e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wobec istnienia związku funkcjonalnego tego zespołu z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. Należy więc zbadać czy zespół pałacowo-parkowy oraz reszta majątku ziemskiego były elementami w stosunku do siebie odrębnymi czy też współzależnymi.

Minister podkreślił, że znajdujące się w sprawie materiały wskazują, iż zespół pałacowo-parkowy w W. G. stanowił terytorialnie wyodrębnioną część majątku ziemskiego i spełniał funkcję wyłącznie rezydencjalną. Jak wynika z karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa, charakter i wzajemne położenie zabudowań nieruchomości ziemskiej w W. G. pozwoliły na wyraźne wyodrębnienie w tej nieruchomości części rezydencjonalno - parkowej i części gospodarczej.

W skład części rezydencjonlno – parkowej wchodził pałac wraz z parkiem. Pałac usytuowany jest na terenie rozległego romantyczno – krajobrazowego parku, do którego główny wjazd prowadzi od drogi oddzielającej park od folwarku, od strony południowej. Stronę wschodnią i północną otaczają polany i aleje z grabów i lip. Pałac stoi na wzniesieniu, przy czym różnica poziomów między bryłą budynku a szosą wynosi [...] m. Pałac z parkiem w obecnej formie powstał w [...] r. – według wzoru barakowo-klasycystycznego – jako rezydencja H. M., ojca A. M.. Pałac wraz z parkiem odgrodzony jest murem oddzielającym te obiekty od folwarku, na co wskazuje sam odwołujący S. H. informując, że " mur odgradzający pałac i pak od folwarku biegnie granicą tych dwóch obiektów."

Organ wyjaśnił, że ze zgromadzonych akt wynika, że majątkiem w W. G. , jak również gospodarstwami w miejscowościach B., C. oraz O., jako należącymi do jednego właściciela , tj. A. M., przed II wojną światową zarządził p. S., który mieszkał w budynku przy obecnej drodze na W., i w którym wykonywał czynności biurowe, w tym prowadził księgowość. Budynek ten znajdował się poza zespołem rezydencjalno – parkowym, o czym świadczy m.in. załącznik nr [...] do protokołu z [...] r., zawierający spis przejętych zabudowań majątku, w którym pod pozycją nr. [...] wymienione jest biuro z mieszkaniem. W pałacu nie mieściły się pomieszczenia, które byłyby przystosowane funkcjonalnie do prowadzenia działalności rolniczej, tudzież zarządu nad tą działalnością. Również żaden ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wskazuje, aby pałac był w jakikolwiek sposób wykorzystywany do celów działalności rolniczej, w szczególności do sprawowania bieżącego zarządu nad folwarkiem. Nie można stwierdzić architektonicznego przystosowania pałacu do sprawowania takiego zarządu, w szczególności nie wykazano istnienia żadnego biura czy kantoru, który mógłby trwale służyć do celów działalności administracyjnej. Nie znaleziono również dokumentów wskazujących, aby w pałacu rezydował zarządca części rolnej majątku. Nie będzie mieć tu większego znaczenia, że uprawnienia właścicielskie nad prowadzeniem m.in. gospodarstwa rolnego w W. G. sprawowała K. M., żona byłego właściciela nieruchomości ziemskiej w W. G., która nadzorowała czynności zarządcze wykonywane w stosunku do m.in. folwarku w W. G. przez p. S. Nie zmienia to bowiem stanu, że bezpośrednie czynności zarządcze nad gospodarstwem rolnym m. in. w W. G. były wykonywane poza pałacem. Pałac służył celom mieszkalnym dla rodziny M. Były właściciel nieruchomości A. M. poświęcał się działalności naukowej i literaturze prowadząc w latach przedwojennych badania naukowe na Uniwersytecie [...]. Rodzina M. miała dodatkowe źródło utrzymania, pochodzące ze zgromadzonego majątku rodzinnego, akcje w banku P. oraz akcje w C. w S. [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby A. M. prowadził jakiekolwiek czynności zarządcze nad folwarkiem w W. G. Minister wskazał, że nie są poparte żadnymi dowodami twierdzenia odwołującego, aby właściciel majątku podejmował wszystkie istotne decyzje związane z działaniem majątku i jego poszczególnych folwarków i decyzje te podejmował przebywając w pałacu w W. G. Zdaniem organu nieuzasadnione jest stanowisko odwołującego, że pałac park i część gospodarcza majątku były jednym organizmem gospodarczo – mieszkalnym stanowiącym źródło zaspokajania potrzeb swojego właściciela a pałac funkcjonował tak samo, jak siedziba dużej firmy rolniczej, składającej się z kilku folwarków, gdzie dyrektor takiej firmy zarządza skomplikowanym organizmem folwarków za pomocą kierowników poszczególnych gospodarstw, zootechników czy agronomów przebywając w jej siedzibie i często mieszkając w niej.

Organ odwoławczy stwierdził , że działalność byłego właściciela pałacu w W. G., jak i sam pałac, nie były bezpośrednio związane z gospodarstwem rolnym i nie służyły celom produkcji rolnej. Również park – stanowiący część zespołu płacowo – parkowego nie miał charakteru rolnego. Stanowił on część dużego parku powierzchni ok. [...] ha, założonego w [...] w. przez księcia biskupa C. a następnie zmodernizowanego w [...] poł. [...] w. przez B. D. – syna J. D. W parku znajdują się rzadkie i cenne rośliny parkowe, w tym m.in. pigwowce japońskie i chińskie, irgi, tawule, platany, róże japońskie, jaśminy i wiele innych. Na terenie parku znajduje się również staw, na którym zlokalizowana jest wyspa z metalowo – ceglaną wieżyczką w stylu gotyckim, wewnątrz której jest umiejscowiona urna z sercem pułkownika S. C.

Minister zauważył, że budynek pałacu oraz park są objęte ochroną konserwatorską i uznane za zabytek na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. odpowiednio z [...] r. nr [...] , oraz z [...] r., [...].

Zdaniem organu zespół pałacowo-parkowy w W. G. stanowił wyodrębniony obiekt służący osobistym potrzebom właściciela, bez którego gospodarstwo rolne mogło funkcjonować. Natomiast sam fakt zamieszkiwania przez właściciela w pałacu i korzystania przez niego z parku nie może przesadzać podpadaniu tej części nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej. Wprawdzie pałac w W. G. wraz z parkiem oraz podwórze gospodarcze sąsiadowały ze sobą to jednak były one wyraźnie przestrzennie oddzielone od siebie, a charakter obiektów usytuowanych na poszczególnych częściach majątku przesadza o tym, że pełniły one odrębne funkcje mieszkalno-reprezentacyjną oraz gospodarczą. Wszelka działalność rolnicza odbywała się poza objętym wnioskiem zespołem pałacowo-parkowym. Nieruchomość rolna funkcjonowała samodzielnie, bowiem nie korzystała z nieruchomości pałacowo – parkowej. Dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego zespół pałacowo-parkowy był zbędny, a część pałacowo-parkowa mogła funkcjonować samodzielnie, bez gospodarstwa rolnego, pełniąc jedynie funkcje mieszkalne. Prowadzi to do wniosku, że zarówno pałac, jak i park w W. G. nie były nieruchomościami rolnymi, a tym samym nie mogły być przejęte na cele reformy rolnej. Jednakże Minister dostrzegł nieścisłość dotyczącą powierzchni gruntu objętej przedmiotem żądania stron, a gruntami, które wchodzą w skład obecnej działki nr [..] i jednocześnie mieściły się w granicach tzw. zespołu pałacowo-parkowego w W. G. Zgodnie z kopią mapy katastralnej W. G. z [...] r. oraz planem sytuacyjno-wysokościowym I. R. w W. obszar na którym znajdował się zespół pałacowo-parkowy obejmuje parcele nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz część parceli nr [...]. Nie znajduje wiec potwierdzenia w materiale dowodowym – jak orzeczono w decyzji I instancji – że " Zespół pałacowo-parkowy W. G. (...) jest położony aktualnie na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], na karcie [...], zapisane w artykule I matrykuły wsi W. G". W rzeczywistości jedynie część dawnej parceli nr [...] (a obecnej działki nr [...]) wchodziła w skład zespołu pałacowo-parkowego w W. G., na którym posadowiony był park. Zgodnie z planem sytuacyjno-wysokościowym I. w W. sporządzonym w [...] r., część parceli nr [...] (a obecnej działki nr [...]) przylegała bezpośrednio do stodoły oraz do okólnika – czyli ogrodzonej części podwórza przeznaczonego dla bydła, owiec i koni. Jednocześnie grunt ten jest wyraźnie oddzielony konturem wyznaczającym granice zespołu pałacowo-parkowego na ww. planie. Powyższe grunty miały charakter gruntów niesamoistnych, powiązanych z gruntami, które miały przeznaczenie rolne i zasadnie zostały przejęte na realizacje celów reformy rolnej.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że I. z siedzibą w P. i Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P., od których S. H. wykupił odpowiednio prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, i prawo własności pałacu a następnie wykupił od Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych w P. – prawo własności działki nr [...] mają przymiot strony postępowania. Minister wskazał, że podmioty te pozbyły się swoich praw właścicielskich. Zachodzą więc przesłanki do uznania ich za strony postępowania.

Na powyższą decyzję skargę złożył S. H. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Organu I Instancji. Skarżący zarzucił nieustalenie przez organy stanu faktycznego o sprawie. Podniósł, że prawie każdy większy majątek ziemski miał przed II wojną światową rządcę, który miał biuro i mieszkanie w podwórzu. Rządca wykonywał określoną pracę dla właściciela nieruchomości ziemskiej ale, nie był on samodzielny w swoich działaniach. Zdaniem skarżącego związek funkcjonalny zespołu pałacowo-parkowego z prowadzonym gospodarstwem rolnym nie przejawiał się w sferze architektonicznej lecz w związkach natury gospodarczej. Prawie wszyscy właściciele ziemscy mieszkali w swoich pałacach – wynikało to z tradycji i z wygody.

Skarżący podniósł, że źródłem utrzymania właściciela było gospodarstwo rolne.

Inaczej byłoby gdyby właściciel np. wniósł takie gospodarstwo do spółki, oddał w dzierżawę, czy pod badania naukowe, lub gdyby prowadził inną działalność w takim rozmiarze, że wpływy z gospodarstwa rolnego stały się marginalne dla jego utrzymania.

Językowym znaczeniem "funkcjonalny" oznacza: mający związek z funkcjonowaniem".

Gdyby pałac działał bez jakiegokolwiek związku z prowadzonym obok gospodarstwem rolnym można by uznać, że brak jest związku funkcjonalnego. Skarżący podniósł, że zespól pałacowo-parkowy w W. historycznie powstał jako centrum nieruchomości ziemskiej, która wówczas służyła wyłącznie do produkcji rolnej. Przez lata od jego zorganizowania kolejni właściciele nie zmienili jego charakteru a więc w aspekcie historycznym i gospodarczym pałac nadal pełnił funkcję centrum dla tej nieruchomości czyli funkcjonowanie pałacu i funkcjonowanie gospodarstwa rolnego na nieruchomości ziemskiej pozostało w bezpośrednim związku.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Otóż skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Podnieść należy, że w niniejszej sprawie organ II instancji powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa uchylił w części decyzję Wojewody [...] (odnośnie części działki nr [...]) i w tej części orzekł co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Już wskazanie tych obydwu podstaw prawnych, które wzajemnie się wykluczają, jest wadliwe. Jednakże, co istotniejsze, że zarówno z treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego, jak i jego uzasadnia, nie da się wywieść, przy nawet wnikliwych zabiegach interpretacyjnych, która część działki nr [...] podpadała pod przepisy dekretu o reformie rolnej. Czyni to zaskarżoną decyzję niewykonalną, a niewykonalność ta ma charakter trwały.

Niewykonalność decyzji jako przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 5 kpa oznacza, że rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane, przy czym niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania, a przeszkody powodujące niewykonalność trwają cały czas aż do czasu stwierdzenia jej nieważności.

Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym.

W niniejszej sprawie zachodzi niewykonalność faktyczna decyzji.

Podkreślić należy, że sentencja decyzji powinna być sformułowana jasno i precyzyjnie tak, aby była zrozumiała dla stron nawet bez uzasadnienia, które nie zawsze musi być składnikiem decyzji. Inaczej rzecz ujmując, rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowana w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy (a w niniejszej sprawie, o jakiej części nieruchomości organ odwoławczy orzekał). Jak wyżej wskazano, w realiach niniejszej sprawy nie sposób stwierdzić jaka część działki nr [...] była przedmiotem orzekania przez organ II instancji. Organ ten w pkt 1) rozstrzygnięcia uchylił decyzję Wojewody w zakresie części działki nr [...] leżącej "poza konturem zaznaczonym na planie sytuacyjno – wysokościowym I. w W." i orzekł że ww. wskazana część działki nr [...] podpadała pod przepisy dekretu PKWN, a w pkt 2) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.

Wskazać należy, że rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczy zespołu parkowo – pałacowego na działce nr [...] o pow. [...] ha. Tej działki dotyczył także wniosek K. M. i M. V. – spadkobierców byłego właściciela. Wprawdzie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazuje, że zespół pałacowo parkowy położony jest na obecnych działkach nr [...] i nr [...] (i wyjaśnił, że 1 września 1939 r. odpowiadały im parcele nr [...],[...],[...],[...],[...],[...]), jednakże przedmiotem orzekania uczynił jedynie działkę nr [...]. Z wypisu z rejestru gruntów z [...] r. wynika, że działka nr [...] ma pow. [...]ha, stanowi własność S. H. . Natomiast działka nr [...] ma pow. [...]ha i stanowi własność Gminy S. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że jedynie część dawnej parceli nr [...] (a obecnej działki nr [...]) wchodziła w skład zespołu parkowo – pałacowego i zgodnie z planem sytuacyjno – wysokościowym I. w W., sporządzonym w [...] r. przylegała do stodoły i okólnika, który to grunt jak podnosi organ, jest wyraźnie oddzielony konturem wyznaczającym granice zespołu parkowo pałacowego.

Jednakże analiza powyższej kopii planu (nie potwierdzonej za zgodność), nie pozwala stwierdzić dla jakiego celu został sporządzony, czy i gdzie został zaewidencjonowany. Nie oznaczony został owy kontur. Na kopii planu nie została oznaczona działka nr [...], nie wiadomo, jakie są granice dawnych parcel wchodzących w skład obecnej działki nr [...], a z kopii mapy to nie wynika. Organ odwoławczy nie ustalił, co do jakiej powierzchni części działki nr [...] i w jakich granicach (które powinny być oznaczone przez geodetę na mapie) uchylona została decyzja organu I instancji, a więc i co do jakiej części owej działki orzeczono co do istoty sprawy, a co do której części decyzję utrzymano w mocy. Mapa na którą w rozstrzygnięciu powołuje się organ administracji powinna stanowić integralną część orzeczenia. Orzeczenie administracyjne nie może nasuwać jakichkolwiek wątpliwości co do jego wykonalności, a tym bardziej czynić niemożliwym jego wykonanie. Należy podkreślić, że obecny na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2014 r. pełnomocnik organu nie był w stanie wskazać na okazanej mu przez Sąd, a powołanej w pkt 1) rozstrzygnięcia decyzji kopii mapy (a także na okazanych dwóch innych kopiach map: katastralnej i ewidencyjnej zaewidencjonowanych w [...] r. w Państwowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznym w S.), o który "kontur zaznaczony na planie" chodzi. Nie był również w stanie nawet w przybliżeniu określić miejsca położenia owej części działki, ani wskazać, co do jakiej powierzchni część działki nr [...] podpadała pod działanie dekretu PKWN. Pełnomocnik oświadczył, że organ kwestii powierzchni w ogóle nie ustalał. Również pełnomocnik uczestników postępowania nie był w stanie wskazać owej części działki nr [...], ani wypowiedzieć się, co do jakich powierzchni część tej działki podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej. Żaden z pełnomocników nie potrafił określić, co do jakiej części działki Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Brak prawidłowo sporządzonej mapy odzwierciedlającej dawne i obecne nieruchomości, co do której orzekł organ II instancji, oznaczenia na niej granic tych części działki nr [...], które były objęte działaniem dekretu i tych które nie podlegały dekretowi (ze wskazaniem ich powierzchni) oraz brak powyższych ustaleń w decyzji organu odwoławczego czyni tę decyzję niewykonalną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Z powyższych przyczyn organ II instancji rażąco naruszył także przepisy art. 107 § 1 kpa w zakresie, w jakiem powinno odpowiadać rozstrzygnięcie oraz art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, aby do wykonania decyzji konieczne były, np. późniejsze opinie biegłego geodety, który miałby określać owe części i ustalać powierzchnie, a do którego powołania nie byłoby podstaw prawnych. To organ w decyzji rozstrzyga w zakresie objętym wnioskiem a nie biegły ani inny podmiot. Poza tym prawidłowo sporządzona mapa powinna stanowić integralną część orzeczenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że organy prawidłowo podały, że cele reformy rolnej zostały określone w art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Dla realizacji powyższych celów miały być przejmowane na własność Państwa nieruchomości ziemskie sklasyfikowane według kryteriów podmiotowych i przedmiotowych i wyszczególnione w art. 2 ust. 1 lit. a, b, c, d, e.

Dekret nie zdefiniował pojęcia nieruchomości ziemskiej na potrzeby przeprowadzenia reformy rolnej.

W orzecznictwie sądowo administracyjnym ugruntowany został pogląd, że pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomości ziemskie, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomości o charakterze rolniczym.

Za takim rozumieniem nieruchomości ziemskiej sklasyfikowanej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu opowiedział się w uchwale z 5 czerwca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I OPS 2/06. Za nieruchomość ziemską należy więc uznać nieruchomość wykorzystywaną i przeznaczoną na cele rolnicze.

Dlatego organ w każdym przypadku musi badać, czy dany zespół pałacowo - parkowy stanowił nieruchomość ziemską, która mogła być wykorzystywana na cele rolnicze, ewentualnie czy istniały powiązania funkcjonalne z wchodzącym w skład nieruchomości ziemskiej gospodarstwem rolnym.

Związek funkcjonalny to związek odpowiadający potrzebom, przydatny, użyteczny, związek z daną funkcją, odnoszący się do niej (Słownik języka polskiego, pod red. J. Karłowicza, A. Kryńskiego, W. Niedźwieckiego t. I str. 783, Warszawa 1998 r.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniano, że związek taki zachodzi, jeżeli nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie nie tylko zespołu pałacowo (dworsko) - parkowego bez gospodarstwa rolnego, ale też gospodarstwa rolnego bez zespołu pałacowo (dworsko) - parkowego. Zwracano też uwagę na to, że polskie dwory (pałace) z reguły nie były związane z produkcją rolną, lecz były integralną częścią otaczających go parków. Powyższe prowadzi do wniosku, że dla istnienia takiego związku nie wystarcza wyłącznie związek podmiotowy, przez osobę właściciela, ani też same powiązania finansowe i terytorialne (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2006 r. sygn. akt I OSK 28/2006 oraz z dnia 5 marca 2003 r. sygn. akt IV SA 1593/02, z dnia 19 września 2000 r. sygn. akt IV SA 451/00).

Organy obydwu instancji prawidłowo więc oceniły, że zespół pałacowo – parkowy majątku w W. G. nie podpadał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jednakże, jak wskazano, z przyczyn wyżej omówionych decyzja organu odwoławczego jest niewykonalna.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 2), art. 152 i art. 200 ppsa.