Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 163/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par.1 pkt 3, art. 24 par.1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z [...].01.2013 r. nr [...] 2. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, powołując się na art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), odmówił J. L. (dalej powoływana jako: "Skarżąca") rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 8277,17 zł.

W uzasadnieniu Organ wskazał, że na Skarżącej ciążył obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego. Mimo istnienia obowiązku, Skarżąca nie regulowała powyższych składek, co doprowadziło do powstania zadłużenia. Organ wielokrotnie udzielał skarżącej ulg w formie rozłożenia zaległości na dogodne raty, jednakże żaden z 12 układów ratalnych nie został przez skarżącą zrealizowany. Skarżąca nie dokonywała spłat w terminach i wysokościach wynikających z przyjętych układów ratalnych. Organ wskazał przy tym, że problemy zdrowotne Skarżącej jak i jej męża niewątpliwie wpływają na obniżenie ich zdolności płatniczych, jednakże udzielenie kolejnej ulgi w postaci układu ratalnego, nie daje żadnej gwarancji spłaty zadłużenia.

2. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Skarżąca i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazała, że znajduje się w trudniej sytuacji finansowej

z powodu minimalnych dochodów swoich i małżonka. Podkreśliła, że zarówno ona jak i jej małżonek długotrwale chorują, co powoduje, że nie jest w stanie jednorazowo uregulować ciążącego zadłużenia. Skarżąca, na etapie postępowania odwoławczego dołączyła zaświadczenie o stanie zdrowia, skierowanie do poradni kardiologicznej oraz kserokopie deklaracji VAT- 7 za styczeń 2013 r.

3. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. odmawiającą Skarżącej rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni

7,10 ha fizycznych, co stanowi 1,10 ha przeliczeniowych, z którego osiąga dochody. Ponadto małżonek skarżącej osiąga dochód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jednakże dotychczasowa postawa Skarżącej,

w szczególności okoliczność, że na jej wniosek Organ już 12-krotnie przyznawał ulgę w formie rozłożenia na raty należności figurujących na koncie, a mimo informowania o konieczności terminowego opłacania rat i wysyłania pism przypominających, żaden z układów ratalnych nie został zrealizowany, postanowił odmówić zastosowania kolejnej ulgi.

Ustosunkowując się do przedłożonych wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentów, Organ wskazał, że problemy zdrowotne Skarżącej jak i jej męża istnieją od wielu lat, jednakże nie stanowią o ich niezdolności do pracy. W ocenie Organu, udzielanie kolejnych ulg w formie rozłożenia na raty, zważywszy na postawę Skarżącej przy poprzednich układach ratalnych, nie gwarantuje spłaty zadłużenia.

4. Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do tutejszego Sądu, kwestionując ustalenia dokonane przez Organ. Wskazała, że wbrew twierdzeniom organów, prowadzone przez nią gospodarstwo rolne nie przynosi znacznych dochodów, albowiem gospodarstwo stanowią w większości nieużytki o klasie V i VI, zaś uzyskiwany przez jej męża dochód 645 zł miesięcznie wystarcza jedynie skromne utrzymanie socjalno - bytowe i leki. Zdaniem Skarżącej, rozłożenie zaległości na raty jest jedyną możliwością spłaty ciążącego zadłużenia, albowiem skarżąca nie jest w stanie spłacić zadłużenia jednorazowo i ponosić dodatkowych kosztów egzekucyjnych. Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość wystawienia przez organ tytułów wykonawczych, albowiem decyzja mimo, iż jest ostateczna to nie jest prawomocna, albowiem złożona została skarga do sądu administracyjnego.

5. W odpowiedzi na skargę, Organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

6. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U.

Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia ich niezgodności

z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Wobec powyższego, Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, niezależnie od treści skargi, stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co obligowało go do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.).

7. Z mocy art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, ze zm., zwanej dalej: ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników) Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Co do zasady, w myśl art. 36 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes KRUS wydaje decyzje w indywidualnych sprawach, od których to decyzji stronom przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 3 ustawy

o ubezpieczeniu społecznym rolników).

Odmienny tryb postępowania znajduje jednak zastosowanie w przypadku spraw, których przedmiotem jest umorzenie należności z tytułu składek, w których właściwym, zgodnie z art. 36 ust. 10 i art. 41 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest również Prezes KRUS. W tym przypadku stronie nie przysługuje odwołanie od wydanej decyzji, co wynika z art. 36 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stronie przysługuje natomiast prawo do złożenia wniosku

do Prezesa KRUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio, z mocy art. 52 ustawy ubezpieczeniu społecznym rolników, przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

z 2007 r., Nr 11, poz. 74, ze zm., zwanej dalej: ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych), która z kolei odsyła do stosownych uregulowań k.p.a. (ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.

Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

8. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest sensu stricte odwołaniem, wykazuje jednak wiele podobieństw do odwołania i powinny mu towarzyszyć te same proceduralne gwarancje bezstronności, które wiążą się z postępowaniem dwuinstancyjnym (por. P.J. Suwaj, Gwarancje bezstronności organów administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Wrocław 2003 r.; tak: wyrok NSA

z 20 marca 2008 r., sygn. II GSK 472/07, wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. I SA/Rz 205/12).

Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie, dokonując wykładni art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pod kątem normy prawnej zawartej

w art. 78 Konstytucji RP, wskazuje, że postępowaniu wywołanym wnioskiem

o ponowne rozpatrzenie sprawy muszą towarzyszyć standardy i gwarancje przewidziane przez ustawodawcę dla postępowania wywołanego wniesieniem odwołania. Dotyczy to w szczególności proceduralnych gwarancji bezstronności.

Niewątpliwie do postępowania spowodowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) będą miały zastosowanie przepisy k.p.a., który w art. 127 § 3 stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

9. Aktualnie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zmieniony z dniem 11 kwietnia 2011 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz.18) stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie,

w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W poprzednim natomiast stanie prawnym wyłączeniu podlegał pracownik biorący udział "w niższej instancji

w wydaniu zaskarżonej decyzji". W wyniku wspomnianej nowelizacji usunięto zwrot "w niższej instancji", podkreślając w ten sposób sam "udział" pracownika organu

"w wydaniu zaskarżonej decyzji".

Użyte sformułowanie "w sprawie" oznacza sprawę administracyjną załatwianą w drodze decyzji (Andrzej Wróbel w: Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. Zakamycze 2000 r., s. 199).

Przez udział w postępowaniu w sprawie należy z kolei rozumieć podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej przewidzianych

w przepisach prawa czynności procesowych niezbędnych do załatwienia sprawy

w formie decyzji, a jeżeli pracownik jest upoważniony do wydawania decyzji

w imieniu organu administracji publicznej lub pełni funkcje organu, również załatwienie sprawy w formie decyzji. Pracownik wyłączony od udziału w sprawie nie może zatem podejmować czynności procesowych w tej sprawie, z zastrzeżeniem

art. 24 § 4 k.p.a. (tamże s. 198-199).

Nie budzi wątpliwości, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłącza pracownika od udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uczestniczył on uprzednio

w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w którym wydano zaskarżoną odwołaniem decyzję. Jednak należy mieć na względzie, że tak w poprzednim stanie prawnym, jak też i w obowiązującym (po zmianie treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) reguła ta ma odpowiednie zastosowanie do sytuacji, w której pracownik organu administracji publicznej (członek SKO), brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Poprzez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. (Według Kałuskiego "Postępowanie administracyjne" 1929 r. s. 37 "wystarczy udział w wydaniu, niekoniecznie decyzja musi pochodzić od urzędnika, względnie przez niego być podpisaną, w każdym razie urzędnik ten musi być czynny przy wydaniu decyzji w niższej instancji").

Warto także wskazać, iż ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do fazy wydania decyzji w znaczeniu teoretycznym wydaje się nieuzasadnione ze względu na tę szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym,

w odróżnieniu od postępowania sądowego, poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różnych pracowników, którzy mogą mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie,

co wymaga starannej i wnikliwej oceny (Andrzej Wróbel op.cit. str. 202, 203 i 204).

10. Zagadnienie rozpatrywane w niniejszej sprawie było przedmiotem zainteresowania tak doktryny, jak i judykatury; doczekało się także wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz dwóch uchwał NSA w składzie 7 sędziów.

I tak, NSA w wyroku z 20 marca 2008 r. (sygn. II GSK 472/07) wskazał,

iż: "zagadnienie to było niejednolicie ujmowane w orzecznictwie i w literaturze prawniczej. W ostatnim czasie przeważa jednak wyraźnie pogląd, że przepisy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. znajdują zastosowanie także

w odniesieniu do decyzji wydanej w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wykazuje wiele podobieństw do odwołania i powinny mu towarzyszyć te same proceduralne gwarancje bezstronności, które wiążą się

z postępowaniem dwuinstancyjnym".

Z kolei w uchwale składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/2006, ONSAiWSA 2007/3/61 zostało wyrażone następujące stanowisko: "Artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa

w art. 127 § 3 tego Kodeksu". W związku z tą uchwałą, NSA w wyroku z 20 marca 2008 r. (sygn. II GSK 472/07) podniósł, że "powyższe stanowisko i jego uzasadnienie, wyrażone w odniesieniu do członka organu kolegialnego, mają zastosowanie także do pracownika jednoosobowego organu administracji publicznej".

Warto w tym miejscu jednak wskazać, iż w doktrynie obecny (choć odosobniony na początku, to z czasem zyskał poparcie) był pogląd o zastosowaniu przesłanki wyłączenia z pkt 5 art. 24 § 1 k.p.a. także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. P.J. Suwaj, Gwarancje bezstronności organów administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Wrocław 2003 r., czy nowsze źródło: Z. Kmieciak, Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w k.p.a. (Odwołanie czy remonstracja?), "Państwo i Prawo", nr 3/2008, s. 32-34).

Jak wskazał NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 18 lutego 2013 r. (sygn. II GPS 4/12), "To prawda, że omawiana zmiana treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. (P 57/07). Ale trzeba pamiętać, że Trybunał ten orzekł, iż art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27

§ 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2

w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał stwierdził zatem, że - określony w sentencji orzeczenia sposób stosowania dotychczas obowiązującego art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. - był niezgodny z ustawą zasadniczą.

W rezultacie, to nie wyrok Trybunału Konstytucyjnego (rozumiany jako podstawa derogacji kwestionowanej normy prawnej) był prawdziwą przyczyną zmiany prawa

w zakresie objętym pytaniem prawnym, lecz stwierdzona niekonstytucyjność dotychczasowej wykładni oraz stosowania powoływanego art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. -

a więc przepisu prawa przed jego nowelizacją".

NSA w powyżej przytaczanej uchwale odwołał się także do wartości prawnych, na gruncie których Trybunał oparł swoje stanowisko. I podkreślił przede wszystkim, że osobiste zainteresowanie pracownika określonym sposobem załatwienia sprawy rodzi niebezpieczeństwo stronniczego, sprzecznego z celem postepowania rozstrzygnięcia, nieopartego na obiektywnej ocenie sprawy. Dlatego więc w Kodeksie postępowania administracyjnego przewidziano sankcje

w przypadku naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika, aż̇ do wznowienia postepowania wobec decyzji ostatecznej, stosownie do art. 145 § 3 k.p.a. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o wyłączeniu pracownika stanowi o wadliwości tych decyzji, co oznacza, że w stosunku do decyzji nieostatecznej rodzi to możliwość́ jej zmiany lub uchylenia w postepowaniu odwoławczym, natomiast wobec decyzji ostatecznych jest przesłanką wspomnianego wznowienia postepowania administracyjnego. Jednym z powodów wyłączenia pracownika - co podkreślił TK

w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. (P 57/07) - od udziału w postepowaniu jest okoliczność́, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji

(art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.). Chodziło zatem o unikniecie sytuacji, w której pracownik raz już̇ uczestniczący w czynnościach postepowania administracyjnego i mający przez

to ugruntowany pogląd na stan faktyczny sprawy (jeżeli brał udział wyłącznie

w postepowaniu dowodowym), czy też na sposób rozstrzygnięcia sprawy (gdy wydawał decyzję z upoważnienia organu), byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postepowaniu (zob.

W. Chróścielewski, Glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06, ZNSA 2007 nr 3, s. 137). Osoba taka mogłaby być́ "przywiązana" do swojego stanowiska wyrażonego we wcześniejszej decyzji administracyjnej. Nie służyłoby

to obiektywizmowi w postepowaniu administracyjnym i treści wydawanych w nim decyzji.

11. Podsumowując: celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i nie ma znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji stosownie do art. 127 § 3 k.p.a. Nie można bowiem akceptować́ sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie uczestniczyła w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji.

Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela wyrażone powyżej argumenty TK

i NSA i stoi na stanowisku, iż ponowne postepowanie administracyjne w tej samej sprawie, zarówno klasyczne (toczące się przed dwoma rożnymi organami), jak

i postepowanie przed tym samym organem podjęte w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powinno umożliwiać́ stronie weryfikację decyzji, zaś́ sprawa administracyjna powinna zostać́ dwukrotnie merytorycznie rozpoznana.

Zaangażowanie bowiem innych osób do orzekania po raz drugi w sprawie administracyjnej służy poprawie jakości orzecznictwa administracyjnego. Także Trybunał Konstytucyjny podkreślił w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. (P 57/07).,

że "w odczuciu społecznym znacznie gorzej zostanie oceniona decyzja, która tylko

z pozoru została podjęta w sprawie dwukrotnie, gdyż decyzję weryfikowały te same osoby, które brały wcześniej udział w jej wydaniu. Taka sytuacja może mieć także negatywny wpływ na zaufanie obywateli do działań́ administracji publicznej".

Jak zatem widać powody, dla których Trybunał Konstytucyjny uznał dotychczasowy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. za niekonstytucyjny mają walor wartości uniwersalnych zagwarantowanych w ustawie zasadniczej. Natomiast NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 18 lutego 2013 r. podkreślił, iż "o potrzebie poszanowania tych wartości przez wszystkie organy i instytucje państwa prawnego przesądziła wprost Konstytucja, nie zaś nowela do m. in. k.p.a. - tj. powoływana ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

12. Przenosząc przytoczone powyżej normy i poczynione uwagi, z odwołaniem się do orzecznictwa TK i NSA, a także doktryny, do realiów niniejszej sprawy zauważyć należy, że pod decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2013 r., widnieją trzy nazwiska (wraz z podaniem stanowiska służbowego), w tym nazwisko Zastępcy Dyrektora działającej z upoważnienia Prezesa KRUS, p. E. S. oraz nazwisko Starszego Aprobanta J. M. Podpisy tych dwóch osób (w tych samych rolach) widnieją także pod decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2013 r. wydaną w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Przedstawione powyżej okoliczności wskazują, że pracownicy organu – Zastępca Dyrektora E.S., Starszy Aprobant J. M. oraz Specjalista B. K., brali udział

w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej i stąd z mocy prawa byli wyłączeni od udziału w postępowaniu wywołanym, złożonym przez Skarżącą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mimo to tak E.S., jak i J. M. brały udział w tym "drugo-instancyjnym" postępowaniu, o czym świadczy fakt zamieszczenia ich podpisów pod decyzją wydaną w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.).

Art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Zauważyć należy, że ustawodawca nie wiąże tej podstawy do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego

z nastąpieniem konsekwencji w postaci wpływu na wynik sprawy lub nawet potencjalnego istotnego wpływu na wynik sprawy, odmiennie niż przy podstawach

z art. 145 § 1 pkt 1 lit. lit. a i c p.p.s.a.

13. W ocenie Sądu, kolejnym uchybieniem Organu, było zamieszczenie podpisów trzech osób, pod egzemplarzem decyzji znajdującej się w aktach administracyjnych. Zamieszczenie trzech podpisów pod decyzją może budzić uzasadnione przypuszczenie, że została podjęta przez organ kolegialny, czego nie przewiduje statut Zakładu. Prezes Zakładu nie może upoważnić do wydawania decyzji grupy pracowników, działających jako organ quasi - kolegialny. Zdaniem Sądu, jeżeli wewnętrzne przepisy Zakładu przewidują konieczność aprobowania wydawanych decyzji przez inne osoby, niż wskazane w upoważnieniu do jej wydania, to rola takich osób w postępowaniu (czynności przez nich podejmowane, np. "sporządził", "zatwierdził", "zaaprobował", etc.) powinna być wyraźnie oznaczona. Przyjęty przez Organ techniczny sposób akceptacji wydawanych rozstrzygnięć, skutkuje tym, że egzemplarz decyzji znajdujący się w aktach administracyjnych (k. 447, 460 akt adm.) nie odpowiada w pełni egzemplarzowi otrzymanemu przez Skarżącą (k. 3 i 4 akt sądowych).

14. Ponadto należy wskazać, co przesądziło o wyeliminowaniu z obiegu prawnego także decyzji pierwszoinstancyjnej, że wbrew twierdzeniom Organu,

iż zaskarżone decyzje zostały w sposób wyczerpujący uzasadnione,

to w rzeczywistości Organ ograniczył się w obu przypadkach do przytoczenia okoliczności nie zrealizowania przez Skarżącą układów ratalnych, istnienia

w rodzinie problemów zdrowotnych, które jednak nie stanowią podstawy niezdolności do pracy oraz wskazania dochodów rodziny Skarżącej, które w jego ocenie w sposób oczywisty przesądzały o bezzasadności wniosku w zakresie całkowitego zwolnienia.

Tymczasem sam fakt osiągania stałego dochodu nie sanowi samodzielnej przesłanki odmowy zwolnienia. Przesłanką tą zgodnie z wyżej wymienionym przepisem art. 41 a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest ważny interes zainteresowanego miarkowany z jednej strony możliwościami płatniczymi zainteresowanego z drugiej zaś stanem finansów funduszów emerytalno-rentowego

i składkowego. Możliwości płatnicze to nie jak wskazał organ fakt osiągania dochodów, ale zestawienie tego dochodu z wydatkami, które pozwolą na ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansów skarżącej. Uzasadnienie obu decyzji pozbawione jest tej części wywodów a ogranicza się jedynie do samych wniosków w postaci kategorycznej odmowy zwolnienia w zakresie dotyczącym zaległości z tytułu składek.

Tego rodzaju działanie organu wykracza poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego, czyniąc decyzję dowolną a tym samym wymykającą się spod kontroli Sądu.

15. W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jak też wziął pod uwagę normę wyrażoną w art. 152 p.p.s.a.